Giới Thiệu Kinh Thủ Lăng Nghiêm

Khai Thị Chỗ Hư Vọng Của 7 Loài Để Khuyến Khích Tu Hành Chính Pháp

Thiên vương ở các cõi đó. Không nên nhận lầm các vị Thiên vương này có chức trách thống trị. Từ Nhị thiền trở lên, không có ông vua thống trị. Duy các vị đạo cao đức trọng hơn cả, được quần chúng kính phục, thì được gọi là Thiên vương mà thôi. Các cõi này, vì không có sắc pháp ở trong và ở ngoài, nên thuộc về Vô Sắc giới.

Nói tóm lại, do không rõ bản lai tự tính, chúng sinh theo vọng tưởng mà giả dối hiện ra ba cõi và giả dối gây nghiệp rồi chịu báo, luân hồi trong các loài.

Riêng nói thêm về bốn giống A-tu-la

Phục thứ A-nan, thị Tam giới trung … súc sanh thú nhiếp.

- Giải thích : A-tu-la (Asura), Trung Hoa dịch là Phi thiên, tức là các loài quỷ thần; tuy có thần thông biến hóa, nhưng còn nhiều lòng giận ghét, không được lên các cõi trời. A-tu-la không thuộc về một loài nào nhất định; có giống A- tu-la thuộc về loài quỷ, có giống thuộc về loài người, có giống thuộc về loài trời, có giống thuộc về loài súc. Vì thế nên, có khi không nêu A-tu-la thành một loài riêng.

Khai thị chỗ hư vọng của bảy loài để khuyến khích tu hành chính pháp.

Khai thị chỗ hư vọng

A-nan, như thị địa ngục … cánh vô căn tự.

- Giải thích : Bản lai tự tính không có năng sở, không có sinh diệt. Do chúng sinh không nhận được bản lai tự

tính, theo vọng tưởng phân biệt mới có ba cõi, mới có thụ sinh, mới có theo nghiệp mà chịu quả báo, cũng như, do tâm chiêm bao mà có thân, có cảnh trong chiêm bao, chứ sự thật thì không có gì. Vọng tưởng là vọng, chỉ là sự nhận thức sai lầm, như nhận trong gương thật có người, nên không có cội gốc mối manh gì.

Khai thị về nghiệp nhân

A-nan, nhữ đẳng chúng sinh … khởi luân hồi tánh.

- Giải thích : Chúng sinh đã theo vọng tưởng phân biệt, thì không ra ngoài cái có và cái không. Dục giới có sắc, có dục, Sắc giới có sắc, không dục, Vô Sắc giới không sắc, không dục, đều không thoát khỏi cái có và cái không.

Bản lai tự tính vốn không sinh diệt, nhưng lại có khả năng theo duyên, mà biến hiện theo nhân quả, vì thế, nên có gây nghiệp sát, đạo, dâm, thì thụ sinh trong tam ác đạo; không gây nghiệp sát, đạo, dâm thì thụ sinh lên các cõi trời. Chúng sinh mãi mãi xoay vần trong vòng cái có và cái không, nên phải chìm đắm trong đường luân hồi.

Chỉ tỏ sự tu hành chân chính

Nhược đắc diệu pháp … sát đạo dâm sự.

- Giải thích : Nếu giác ngộ được bản lai tự tính ra ngoài các sự phân biệt, thì cái có, cái không đều tiêu trừ và cả cái trung đạo ra ngoài “có không” cũng dứt sạch; như thế, thì bản tính thanh tịnh hiện tiền, chẳng những không thể gây những nghiệp sát, đạo, dâm, mà cũng không còn cái gì là không sát, không đạo, không dâm nữa.

Tổng kết về quả báo đồng phận

A-nan, bất đoạn tam nghiệp … vô khả tầm cứu.

- Giải thích : Nói tóm lại, chúng sinh chưa dứt sạch tham, sân, si, thì mỗi mỗi đều có cái “ngã” riêng biệt; những cái ngã riêng biệt gây nghiệp giống nhau, thì chịu quả báo giống nhau, nên vẫn có cảnh giới đồng phận nhất định. Nếu ngộ được bản lai tự tính, nhận biết chỉ do vọng tưởng sinh ra, thì tìm được cái mê, cũng không phải là dễ.

Khuyên đoạn trừ

Nhữ úc tu hành … tức ma vương thuyết.

- Giải thích : Vì thế nên, những người tu hành, muốn được giác ngộ, cốt yếu phải diệt trừ tham, sân, si; còn tham, sân, si thì dầu được thần thông, dầu được những cái định cao, như định Phi-phi-tưởng, cũng không thoát khỏi luân hồi. Nếu đem cái tâm sinh diệt, làm cái nhân tu hành, thì rốt cuộc cũng chỉ được cái quả sinh diệt. Đức Như Lai thương xót chúng sinh, chỉ dạy con đường tu hành chân chính, chúng sinh không biết theo đó mà tu tập, lại theo các vọng tưởng, thì chỉ tạo lấy cái khổ cho mình; nhưng chúng sinh dầu mê đến đâu, bản lại tự tính vẫn là thanh tịnh, vẫn không sinh diệt. Lời dạy của Phật rất tha thiết, nếu có người bảo có thể không đoạn trừ tham, sân, si mà thành chính quả, thì người đó quả thật là Ma vương.

Phân Biệt Các Ấm Ma

Phân biệt các ấm ma

Nguyên do khởi ra các ma sự

Tức thời Như Lai … vô khả ai cứu

- Giải thích : Phàm cái gì quấy phá người tu hành, đều gọi là ma; vì thế, mà có ma ở ngoài và cũng có ma ở trong tâm. Ma ở ngoài có thể là người, là quỷ thần, là vật, là thiên ma; ma ở trong là những tư tưởng sai lầm. Vì các việc ma quấy phá rất khó nhận và các hàng đệ tử cũng không biết mà hỏi, nên Phật mở lòng đại từ đại bi, tự động chỉ dạy kỹ càng, để cho tất cả các người tu hành có thể tránh các ma sự và chứng đạo quả. Người tu hành, trong lúc tu quán, không khởi ra phân biệt, thì luôn luôn ở trong chính quán; nếu còn chút phân biệt, thì lối tu đã không chân chính. Trong lúc ấy, nếu không biết tự giác, nhận những cảnh phân biệt đó là chân thật, thì không khác bì nhận giặc làm con, cuối cùng sẽ bị chìm đắm. Nguy hại hơn nữa là tu chưa đến đâu, đã tự nhận là chứng, là ngộ, phạm tội đại vọng ngữ, về sau, sẽ bị những khổ báo vô lượng.

Như đoạn trên, trong kinh nầy đã phân tích, thế giới và chúng sinh đều do vọng tưởng mà có. Vọng tưởng ngày càng được diệt trừ, thì tất cả các tướng hữu vi đều thành như huyễn như hóa, vốn không có gì. Một người tu hành theo chính pháp, ra khỏi ba cõi, ảnh hưởng rất lớn đến tâm niệm của tất cả chúng sinh; một người phát Bồ-đề tâm, tu hành để chứng vào tri kiến của Phật, hóa độ vô lượng chúng sinh, thì ảnh hưởng lại càng to hơn nữa. Ảnh hưởng đó làm cho

chúng sinh bỏ điều ác, làm điều thiện, siêng năng tu tập, cầu đạo giải thoát, nên cũng làm cho bọn tà ma ngoại đạo ghen ghét; do đó, nên tất cả những kẻ còn say đắm ngũ dục thế gian, từ thiên ma quỷ thần, cho đến phàm phu, đều tìm cách khuấy phá được hay không, là do bản thân người tu hành thiết thực đi theo con đường chính pháp hay không. Nếu thiết thực đi theo con đường chánh pháp thì dầu chưa hóa độ được chúng, cũng không thể để cho chúng quấy phá; ngược lại, nếu gặp những cảnh ma, không biết tự giác, nhận giả làm chân, lấy mê làm ngộ, thì toàn thể công hạnh tu trì đều mất sạch, càng ngày càng rời xa chính pháp, kết quả chỉ làm bà con với Ma vương mà thôi.

Phân tích tâm cảnh hiện tiền của chúng ta, thì có năm nhóm là : sắc, thụ, tưởng, hành, thức. Năm nhóm này, đều do vọng tưởng phân biệt, mà hóa thành thật có, mà hóa thành năm đám mây mù thói quen phân biệt che lấp tâm tính của chúng ta; do đó cũng có tên là ngũ ấm.

Phật dựa vào năm ấm mà phân biệt các ma sự, để cho người tu hành nhận biết ma sự nào thuộc về ấm nào, chứ không nên hiểu lầm rằng khi đã phá được ấm thứ nhất rồi, thì các ma sự ấm thứ hai mới phát hiện. Nói tóm lại, hễ còn có ấm, là còn có thể có ma và rất nhiều người chưa phá được sắc ấm, cũng đã bị những ma sự thuộc về hành ấm hay thức ấm.

Khai thị các ấm ma

A-nan đương tự … thành vô thượng đạo.

Những cảnh thuộc Sắc ấm.

- Giải thích : Khi người tu hành dùng phép quán như huyễn vào Tam-ma-đề, rời bỏ các sự phân biệt và lần đi đến vô phân biệt, thì tuy chưa phá được Sắc ấm, tức là trừ được cái thói quen phân biệt thật có sắc, có không, nhưng cảnh quán đã hiện tiền, làm cho nhận được những sai lầm từ trước, vì thế, nên Phật ví dụ người tu hành đó như người có con mắt sáng. Lại do chưa phát minh trí tuệ, phá được tập quán phân biệt thật có sắc, có không, tức là Sắc ấm, nên ví dụ với người có con mắt sáng ở trong chỗ rất tối tăm, nghĩa là chưa nhận được chân lý; lúc đó, thì người tu hành còn ở trong phạm vi của Sắc ấm.

Đến khi phát ra trí tuệ sáng suốt, diệt trừ vọng tưởng phân biệt thật có sắc, có không, nhận được cái thân tứ đại là như huyễn, như hóa, không có tự tính, thì tiêu diệt được Sắc ấm và được khỏi kiếp trược. Giác ngộ được như thế rồi, người tu hành mới nhận thức được rằng chấp thật có sắc, có không, chỉ do vọng tưởng kiên cố của mình, tức là cái vọng tưởng cố chấp thật có sự ngăn ngại, ngoài tâm phân biệt.

Chính trong lúc cảnh quán như huyễn hiện tiền, nhưng Sắc ấm đương còn; nếu người tu hành không đủ phương tiện, mà móng tâm trông mong mau được chứng ngộ, thì nhiều cảnh thuộc Sắc ấm có thể hiện ra theo những tâm niệm phân biệt đã móng lên. Nếu người tu hành biết tự giác, không lạm nhận là chứng, là ngộ, thì không có việc gì; ngược lại, nếu lạm nhận là chứng ngộ, thì sẽ mắc các tà kiến.

Phật chỉ ra mười cảnh ma của Sắc ấm để người tu hành biết mà tự giác, nhưng người tu hành nên suy xét

rộng hơn nữa và biết rõ rằng phàm có phân biệt, đều là hư vọng, thì mới có thể khỏi lầm trước những cảnh hiện ra trong lúc tu tập.

Ví như người tu hành trong lúc tu quán, mong chứng được vô ngại, thì thân thể của người đó, theo cái niệm ấy, có thể trong giây lát, ra khỏi các chướng ngại.

Nếu người tu hành trông mong được thông suốt, thì có thể lượm các thứ giun sán trong thân thể ra ngoài mà thân thể không bị thương tổn.

Nếu người tu hành mong cầu được nghe những nghĩa thâm mật trong Phật pháp, thì có thể bỗng nhiên ở giữa hư không, nghe tiếng thuyết pháp.

Nếu người tu hành mong thấy được cảnh giới thanh tịnh của chư Phật, thì có thể thấy Phật hiện ra trước mắt, cho đến thấy nhiều cõi nước hợp lại làm một và thập phương Như Lai ngồi trên hoa sen báu.

Nếu người tu hành, trong Tam-ma-đề, muốn tiêu diệt gấp các sắc tướng, thì những tập khí phân biệt sắc, không, bỗng nhiên nổi lên, hiện ra ở giữa hư không những sắc thất bảo, bách bảo, hoặc những sắc xanh, vàng, đỏ, trắng v.v…

Nếu người tu hành khởi tâm mong được sáng suốt, thì ở giữa đêm, bỗng nhiên thấy các vật như ban ngày.

Nếu lại móng tâm muốn mau chóng thoát ly thân tứ đại, thì thân tứ đại, theo cái niệm ấy, hóa thành như cây, như cỏ, đốt không biết nóng, cắt không biết đau.

Nếu móng tâm mong cho cõi nước được thanh tịnh, trí tuệ được viên thông, thì đáp lại với niệm đó, có thể hiện ra chư Phật đầy cõi hư không, hiện ra cõi Phật sáng suốt cùng khắp, hoặc có thể dưới thấy địa ngục, trên thấy cung trời, không gì ngăn ngại.

Nếu móng tâm muốn mau được chứng ngộ, thì có thể thấy chư Phật, Bồ-tát hiện thân ra dạy bảo, cho đến thấy thân thể của mình thay đổi nhiều cách, hoặc tự mình thông suốt nghĩa lý và biết thuyết pháp.

Nói tóm lại, tất cả các cảnh đều theo tâm mà biến hiện. Tâm ở trong định, chuyên chú về cảnh như huyễn, thì một niệm móng lên, có thể hiện ra cảnh giới. Nếu biết tất cả các cảnh đều do tâm phân biệt biến hiện ra và tất cả các sắc tướng đều là tâm tướng, không lạm nhận là chứng ngộ, thì quyết không mắc các tà kiến được. Ngược lại, nếu không biết tự xét, thấy các cảnh ấy, lại lạm nhận là chứng ngộ, thì sẽ phạm tội đại vọng ngữ và bị đọa vào ngục Vô Gián.

 A-nan, bỉ thiện nam tử … thành vô thượng đạo.

Những cảnh thuộc Thụ ấm.

- Giải thích : Người tu hành, khi trừ được tập khí phân biệt sắc và không, thì đã phá được Sắc ấm và tâm đã duyên với cảnh vô phân biệt. Cảnh vô phân biệt trong lúc tu quán, tuy chưa phải là chân như, nhưng cũng là một hình

ảnh của chân như, do đó, nên trong kinh dạy rằng người tu hành thấy tâm của chư Phật như cái bóng trong gương. Song, do Thụ ấm chưa hết, còn chấp những thấy, nghe, hay, biết, làm cái ngã thể lĩnh thụ các trần cảnh, nên tuy cảnh vô phân biệt hiện tiền, nhưng tâm còn bị hạn cuộc vào trong sắc thân, chưa được tự tại. Phật ví dụ như người bị mộc đè, tuy tâm có hay biết, nhưng thân không cử động được. Đến khi những tập khí vọng tưởng, nhận những thấy, nghe, hay, biết, nơi sắc thân là tâm của mình, đã được diệt trừ, thì tâm rời khỏi thân, có thể xoay lại thấy cái mặt của mình và đi ở tự do, không bị ngăn ngại. Như thế, là phá được Thụ ấm và vượt khỏi kiến trược. Xét lại mới biết cội gốc của Thụ ấm là cái vọng tưởng hư minh, nhận các cảm giác hư vọng nơi thân thể là tâm của mình; do đó, mới theo căn thân lĩnh thụ các trần cảnh.

Chính trong lúc còn có cái ngã thể lĩnh thụ trần cảnh ấy, nếu người tu hành không biết phương tiện, đối với cảnh mà sinh tình, thì những tình cảm ấy có thể choáng hết tâm thức, thành các giống ma quấy phá, làm cho sai mất chính thụ và sẽ bị chìm đắm.

Như trong lúc cảnh vô phân biệt hiện tiền, theo những điều đã học tập từ trước, nhận thấy cùng với tất cả chúng sinh đồng một thể tính, rồi phát ra lòng thương xót vô hạn, có khi thấy giống muỗi mòng cũng thương xót đến chảy nước mắt. Thương xót chúng sinh là một điều rất tốt, ám hợp với lòng đại từ bi của chư Phật, nhưng nếu không đủ trí tuệ, đem tâm nhân ngã mà thương xót, thì mắc vào ái kiến đại bi, có hại cho đường tu hành; và ái kiến đại bi sẽ

làm cho tâm trí dao động, không đủ sáng suốt nhận được tính không tịch của sự sự vật vật. Nếu trong lúc phát ra ái kiến đại bi mà biết tự giác, thì lần lần cũng tiêu hết được; nhưng nếu lạm nhận là chứng ngộ, thì lòng thương xót đó sẽ nhập tâm, biến thành tà ma, quấy phá người tu hành, làm cho sai mất chính thụ; vì chính thụ chỉ duyên với những tướng như huyễn, duy tâm biến hiện.

Người tu hành cần nên biết : Phàm có năng, có sở, đều là hư vọng và nếu còn có sở đắc, là không phải chứng ngộ. Không giữ vững chính niệm ấy, móng tâm muốn được chứng ngộ mau chóng, thì những cảnh ma hiện ra, không phải là ít.

Vì thế, nếu người tu hành, trước cảnh vô phân biệt, cảm kích quá phần, sinh lòng dũng mãnh vô hạn, nghĩ thầm đã bằng với chư Phật mà không biết tự xét, thì giống ma điên rồ sẽ nhập tâm, sinh lòng ngã mạn rất lớn, làm cho sai mất chính thụ, sẽ bị chìm đắm.

Nếu trước cảnh vô phân biệt, không biết phương tiện tiến lên, tâm trí hóa ra khô khan, nắm giữ cái tâm ở một nơi, rồi cho như thế là tu hành tinh tiến, mà không biết tự giác, thì sẽ có giống ma nhớ nhập tâm, làm cho sai mất chính thụ.

Có người, trước cảnh vô phân biệt, lại tự nghĩ đã chứng được pháp thân; vì không biết tự xét, được một ít đã cho là đủ.

Có người, trước cảnh vô phân biệt, nghĩ thầm đã chứng ngộ rồi, nên sinh lòng lo sợ; do lo sợ không giữ mãi

mãi được cảnh vô phân biệt ấy, nên thường muốn hại mình, để sớm được giải thoát. Có người, trước cảnh vô phân biệt, lại sinh lòng vui mừng vô hạn, đến nỗi không thể tự cấm. Nếu người đó không biết tự giác, thì cái vui mừng ấy choáng cả tâm thức, cười cười nói nói, tự ca tự múa, còn cho rằng như thế là vô ngại, như thế là giải thoát.

Có người, trước cảnh vô phân biệt, tự bảo đã đủ rồi và phát sinh lòng đại ngã mạn, cho đến nhiều thứ mạn khác. Nếu người đó không biết tự giác, lầm nhận là chứng ngộ, thì bị giống ma đại ngã mạn nhập tâm, khinh rẻ Tam Bảo, phá hoại kinh tượng, sai mất chính thụ, sẽ bị chìm đắm.

Có người, trước cảnh vô phân biệt, ngộ được chân lý, trong tâm bỗng nhiên sinh ra sự khinh an vô lượng. Nếu người đó không biết tự xét, lạm nhận là chứng ngộ, thì sẽ mắc tội đại vọng ngữ và bị đọa vào ngục A Tỳ.

Có người, trong cảnh vô phân biệt, bỗng nhiên hướng về thuyết đoạn diệt, bác không có nhân quả, đi đến nghĩ rằng đã ngộ được tính không, thì không có gì là trì giới, phạm giới. Nếu người đó không biết tự giác, lạm nhận là chứng ngộ, thì bị giống ma rỗng không nhập tâm, phá hoại giới luật và sẽ bị chìm đắm.

Lại có người, trước cảnh vô phân biệt, ưa thích quá độ, bỗng có lòng yêu vô hạn sinh ra, lạc vào đường ngũ dục. Nếu người đó không biết tự giác, lạm nhận là chứng ngộ, thì có giống ma ngũ dục nhập tâm; một mặt bảo rằng làm việc dâm dục là tu đạo Bồ-đề, lôi kéo tín đồ theo làm việc

dâm dục, gây nhiều tội ác, làm cho phải đọa vào ngục Vô Gián.

Nói tóm lại, người tu hành không giữ vững chính niệm, được một ít đã cho là đủ, đối cảnh mà sinh tâm, thì dễ bị những vọng tình choáng cả tâm trí, đến nỗi phạm tội đại vọng ngữ và phải đọa vào ngục Vô Gián. Vì thế, mà người tu hành luôn luôn phải biết tự giác, an trụ nơi nhất tâm, không nghĩ ngợi điều gì, không trông mong điều gì, lần lượt trừ bỏ những phân biệt giả dối, thì mới giữ vững chính thụ, lần lần đi vào chỗ vô sở đắc. Ngược lại, nếu sinh tâm mong được chứng ngộ hoặc lạm nhận là chứng ngộ, thì những ma sự hiện ra, không phải chỉ có mười điều ấy mà thôi.

A-nan, bỉ thiện nam tử … thành vô thượng đạo.

Những cảnh thuộc Tưởng ấm.

- Giải thích : Người tu hành đã phá Thụ ấm rồi, thì tâm đã rời khỏi hình hài như chim ra khỏi lồng; tuy chưa chứng quả vô lậu, nhưng thân thể không gây ngăn ngại nữa. Từ đó, đối với những người biết rõ phương tiện, thuận theo bản tính mà tu hành, thì có thể an trụ nơi Trung đạo, lần lượt tiến theo con đường Bồ-đề và thành chính quả. Trong kinh, ví dụ người đó, như người ngủ say nói mê, tuy chính mình không hay biết gì, nhưng tiếng nói đã thành câu, làm cho những người không ngủ đều có thể hiểu được.

Theo ví dụ này, thì người tu hành trong lúc đó, tuy còn bị tập khí vọng tưởng, phân biệt các tướng danh ngôn, làm cho chưa thấy chân lý, nhưng do tâm đã thoát khỏi cái lụy

của hình hài, nên có phần cảm thông được với đạo giải thoát của chư Phật. Nếu trừ được Tưởng ấm, thì tâm được thanh tịnh, sáng suốt như gương sáng đã sạch bụi nhơ, do đó, thấy được hiện tượng sự vật niệm niệm sinh diệt, chuyển biến không ngừng, và mới vượt khỏi phiền não trược, đồng thời nhận rõ cội gốc của Tưởng ấm là dung thông vọng tưởng. Vọng tưởng dung thông này kết hợp các cảm giác thành một tướng chung và dùng danh ngôn đã chỉ cái tướng ấy. Danh ngôn này thông dụng cho các tướng tương tợ và có tác dụng sai khiến thân tâm, gây ra nhiều phiền não. Như thế, dung thông vọng tưởng từ sự vật mà biến thành danh ngôn, rồi từ danh ngôn mà tưởng tượng ra sự vật; do đó, tất cả các điều hay biết, do nhớ nghĩ học tập mà phát sinh, đều là sản vật của dung thông vọng tưởng.

Chính trong lúc đã phá được Thụ ấm, nhưng chưa giác ngộ về dung thông vọng tưởng, người tu hành, nếu không biết phương tiện, trông mong mau được chứng ngộ, thì sẽ bị những tướng danh ngôn làm cho lầm lạc. Do những người đã phá được Thụ ấm, tâm đã thanh tịnh, nên tự mình không hiện ra cảnh ma và những ma sự trong Tưởng ấm, phần lớn do Thiên ma gây nên. Bọn Thiên ma này biết người tu hành móng lên niệm gì, thì đem tinh thần gá vào người khác, đến chỗ người tu hành thuyết pháp, làm cho thỏa được lòng mong ước, rồi lần lần dẫn đến phá luật nghi của Phật và làm việc tham dục, bỏ mất công hạnh từ trước và phải sa đọa. Xét cho cùng, ma được dịp quấy phá, là do người tu hành không biết thuận theo bản tính, được một ít đã cho là đủ, mong muốn chóng được chứng ngộ, sinh tâm thủ xả, làm cho sai mất chính kiến.

Như người tu hành tham cầu có những phương tiện thiện xảo để làm việc lợi tha, thì ma hiện ra nhiều thần thông, thân hình biến đổi, hoặc có hào quang, nói trước những điều tai biến, làm cho người tu hành mê muội, lầm là Bồ-tát, đi đến theo đòi phá luật nghi của Phật, làm việc tham dục.

Có người tu hành, tâm đã rời khỏi hình hài, lại thích đi chơi, biết được nhiều cõi, thì Thiên ma đến chỗ người ấy thuyết pháp, làm cho tất cả các người nghe pháp đều tự thấy thân mình hóa ra thân vàng, ngồi hoa sen báu. Ma này lại hay nói người nào, nơi nào đó, là hóa thân của Phật, của Bồ-tát, làm cho người tu hành lầm là Bồ-tát, đến nỗi theo lời ma dạy, làm việc tham dục.

Lại có người tham cầu khế hợp với chân lý, thì Thiên ma hiện ra nhiều thần thông, khiến cho thính chúng, người thì được tha tâm thông, người thì được túc mạng thông, làm cho người tu hành lầm là Bồ-tát, đi đến theo lời ma dạy, làm việc tham dục.

Hoặc có người, khi tâm đã rời khỏi hình hài, lại tham cầu xét cùng cội gốc của sự sự vật vật. Thiên ma chờ được dịp ấy, cũng đến thuyết pháp, hiện ra thần thông, làm cho mọi người đều kính phục. Ma này thường bảo thế giới hiện tại là cõi Phật, pháp thân là ở nơi xác thịt, cha con sinh nhau là bản tính thường trụ. Người tu hành còn vướng mắc với danh ngôn, nghe như thế lầm là chính đạo, rồi theo lời ma, làm việc tham dục.

Hoặc có người tham cầu cảm ứng, biết trước các việc, thì Thiên ma đến thuyết pháp, làm cho thính chúng tạm thấy thân mình như đã được trăm ngàn tuổi, sinh lòng yêu

mến, không thể rời bỏ. Ma này thường nói những người này đời trước là vợ con anh em, trước đã độ cho, nay đến hóa độ đưa về cõi Phật, hoặc nói có cõi trời Đại Quang Minh là chỗ ở của chư Phật Như Lai. Người tu hành mê muội, lầm đó là Bồ-tát, tin lời phỉnh gạt, bỏ mất công hạnh tu hành và sẽ bị chìm đắm.

Hoặc có người tham cầu lặng kín để được nhiều thần thông, thì Thiên ma hiện ra rất nhiều thần thông, làm cho người ấy lầm là Bồ-tát, theo lời ma dạy, bỏ mất công hạnh tu hành và sẽ bị chìm đắm.

Hoặc có người tham cầu được túc mạng thông, biết các điều quá khứ, thì Thiên ma đến thuyết pháp, làm cho thấy được nhiều vật kỳ lạ hoặc nhận được những đồ quý báu. Ma thường chỉ cho những chỗ Thánh hiền ẩn núp và những người đi theo thường thấy nơi đó nhiều người kỳ lạ. Người tu hành mê muội, lầm là Bồ-tát, nghe theo lời ma, bỏ mất bản tâm và sẽ bị chìm đắm.

Hoặc có người tham cầu có nhiều thần lực, thì Thiên ma hiện ra rất nhiều thần thông, hoặc ngồi giữa hư không, hoặc đi trên nước, làm cho người tu hành lầm là Bồ-tát, theo lời ma dạy, phá luật nghi của Phật và sẽ bị chìm đắm.

Hoặc có người rời khỏi cái có, lại mắc vào cái không, tham cầu cho được cái không sâu xa, thì Thiên ma đến nơi thuyết pháp, từ có biến không, từ không biến có, đi đến chê bai giới luật, bác bỏ nhân quả. Người tu hành lầm là Bồ-tát, theo lời ma dạy, phá luật nghi của Phật và sẽ bị chìm đắm.

Hoặc có người cầu được trường sinh, thì Thiên ma đến nơi thuyết pháp, hiện ra nhiều thần thông và tự xưng là

Quyển X:

đức Phật nguyên thủy, không cần tu hành mà đắc đạo; hoặc nói, chính nó đã sinh ra chư Phật và các chúng sinh, làm cho người tu hành bỏ mất bản tâm của mình. Có khi Thiên ma hiện ra người mỹ nữ, tự xưng là thần Chấp Kim Cương đến cho phép trường sinh, rồi lần hồi thân cận người tu hành, cùng làm việc dâm dục, đến nỗi người tu hành phải chết khô, chết héo.

Nói tóm lại, các ma trong Tưởng ấm, toàn là những giống quỷ thần sống lâu thành ma, thừa dịp người tu hành còn mắc vào danh ngôn, có sự tham cầu, mà thuyết pháp theo chỗ sở thích, đi đến làm cho bỏ mất bản tâm, phá luật nghi của Phật và phải chịu sa đọa. Vì thế, người tu hành cần phải an trụ nơi nhất tâm; trong nhất tâm, không chấp tự tướng, tất cả đều bình đẳng và cũng không có cái kiến chấp bình đẳng; đi theo Trung đạo mà lần lượt trừ các vọng tưởng, thì hết vọng tức là chân, không mong cầu cái gì, nhưng đến khi bản tính hiện tiền, thì diệu dụng vô lượng vô biên, nhất định sẽ đầy đủ. Ngược lại, nếu còn tâm thủ xả, thì những tập quán danh ngôn sẽ hiện ra rất nhiều ma cảnh, làm cho sai mất chính kiến và sẽ bị chìm đắm.

(Quyển X)

A-nan, bỉ thử thiện nam tử … thanh tịnh tiêu chỉ.

Những ma sự thuộc Hành ấm.

- Giải thích : Chúng sinh dùng các tưởng mà duyên với các tướng của sự vật; nhất là dùng ý tưởng mà duyên với

cảnh danh ngôn, tức là cái cảnh sự vật sai khác trong lúc đang thức và cái cảnh chiêm bao trong lúc ngủ, cái cảnh mà Duy thức học gọi là Độc ảnh cảnh. Giác ngộ được độc ảnh cảnh do ý tưởng hiện ra như huyễn như hóa, thì thức tâm yên lặng, như hư không trong sạch, không còn những tướng thô trọng của tiền trần, xóa bỏ được tập quán lâu đời, chấp cánh danh ngôn là sự thật và phá được Tưởng ấm. Từ đó, tâm đối với cảnh như gương soi các bóng, đến, không dính dáng, qua, không dấu vết và cội gốc của sinh diệt mới phơi lộ ra. Người tu hành lúc đó, tuy chưa thông suốt manh mối của mỗi mỗi chúng sinh, nhưng đã thấy được then chốt sinh diệt chung của tất cả chúng sinh, thấy sự sự, vật vật sát-na sinh diệt, thoạt hiện rồi thoạt biến, như các bóng dã mã. Bóng dã mã, tức là bóng của những hạt bụi lớp chớp trong tia ánh sáng rọi vào phòng tối, hoặc là những bóng dương diệm, do độ nóng không đồng nhau của các lớp khí quyển, mà hiện ra như huyễn hóa, chứ không phải có thật. Đó là phạm vi của Hành ấm.

Khi người tu hành đi sâu vào như huyễn Tam-ma-đề, phá được tập khí sinh diệt nơi thức tâm, thì tất cả các sự sinh diệt đều tiêu trừ, chỉ còn thức thể đứng lặng như nước không sóng; như thế là phá được Hành ấm, vượt được chúng sinh trược, đồng thời, nhận rõ cội gốc của Hành ấm là vọng tưởng u ẩn, nơi thể tính bình đẳng, chấp thật có sinh, có diệt.

Những ma sự được Phật nêu ra trong Hành ấm và Thức ấm, đều là những ma về lý luận, chứ không phải về sự tướng như trong các ấm trước kia. Đó là vì những người ngộ được chân lý rồi mới tu hành, thì khi phá được Tưởng

ấm đã lên Sơ địa Bồ-tát và sẽ đi thẳng đến đạo Bồ- đề, không còn ma sự nữa. Ngược lại, những người chưa ngộ chân lý, nương theo định mà phá các ấm, thì đến khi Tưởng ấm hết rồi, có thể còn bị những lý ma quấy phá; do đó, cần phân tích rõ ràng, để cho họ khỏi bị sa đọa. Sự phân tích các lý ma này, về mặt trái, cũng có thể giúp ích cho những người tu học rõ thêm chân lý.

Khi người tu hành phá được Tưởng ấm rồi, thì các loài Thiên ma không còn dịp quấy phá nữa. Nếu trong lúc Hành ấm phơi lộ ra, thấy cái cơ sở chung của sinh diệt, nhận lầm đó là nguồn gốc của sự vật, thì người đó có thể sa vào hai cái luận vô nhân :

- Một, là người đó thấy trong tám muôn kiếp, chúng sinh chết chỗ này, sinh chỗ kia, luân hồi mãi mãi, và ngoài tám muôn kiếp thì không thấy gì, rồi nhận định rằng trước tám muôn kiếp, tất cả chúng sinh không nguyên nhân gì mà tự có.

- Hai, là người đó thấy trong tám muôn kiếp, người vẫn sinh người, chim vẫn sinh chim, đen không vì nhuộm, trắng không vì tẩy, không có gì thay đổi; lại nhận định rằng tất cả sự vật đều mãi mãi như thế, không do nhân duyên gì mà sinh cả.

Hoặc có người tu hành, khi Hành ấm đã phơi lộ, thấy dòng sinh diệt luôn luôn tiếp tục, mà lại chấp là tính viên thường, thì người đó sa vào bốn cái luận biến thường:

- Một, là người đó thấy tất cả chúng sinh, sinh rồi diệt, diệt rồi sinh, xoay vần mãi mãi, không hề tan mất, mà chấp là thường.

- Hai, là người đó thấy thân thể chúng sinh, đều do tứ đại tạo thành, chúng sinh có sinh diệt, nhưng bản thể tứ đại của chúng sinh không hề tan mất, rồi chấp đó là thường.

- Ba, là người đó xét cùng nguyên do của tâm thức chúng sinh, thấy nó tiếp tục mãi mãi chứ không hề mất hẳn, rồi chấp đó là thường.

- Bốn, là người đó đã phá Tưởng ấm, không còn các tướng thô trọng, thì nghĩ rằng như thế là không sinh diệt, rồi chấp đó là thường.

Hoặc có người tu hành, khi Hành ấm phơi lộ ra, lại sinh lòng so đo phần tự, phần tha, thì người đó sa vào bốn cái luận “một phần thường” :

- Một, là người đó, khi Hành ấm phơi lộ ra, thấy cái cơ sở chung của sinh diệt, nhận là thần ngã, rồi chấp cái thần ngã cùng khắp thập phương là thường. Còn tất cả chúng sinh sống chết trong ấy, đều là vô thường.

- Hai, là người đó xét khắp các cõi nước mười phương, chỗ nào bị kiếp tai phá hoại, thì gọi là vô thường, còn từ Tứ thiền trở lên, kiếp tai không phá hoại, thì gọi là thường.

- Ba, là người đó riêng quán tâm mình nhỏ nhiệm như vi trần, có thể khiến cho cái thân sinh rồi lại diệt mà không dời đổi, rồi chấp cái tâm nhỏ nhiệm ấy là thường, còn tất cả những sự sống chết, đều là vô thường.

- Bốn, là người đó chấp cái sinh diệt tiếp tục của Hành ấm là thường, còn những Sắc ấm, Thụ ấm và Tưởng ấm hiện đã diệt hết, thì gọi là vô thường.

Hoặc có người tu hành, khi Hành ấm phơi lộ ra, lại so đo nơi phận vị, thì người đó sa vào bốn cái luận “hữu biên”, đối với vô biên :

- Một, là người đó thấy cái cội sinh diệt tiếp tục không dừng, thì chấp cái tâm tương tục là vô biên, còn những điều quá khứ, vị lai, đều là hữu biên.

- Hai, là người đó xét trong tám muôn kiếp thì thấy chúng sinh, trước tám muôn kiếp thì không thấy gì, rồi chấp chỗ không thấy gì, là vô biên, còn chỗ có chúng sinh, là hữu biên.

- Ba, là người đó chấp mình hay biết cùng khắp, là được tính vô biên, còn tất cả các người khác, thì chỉ có tính hữu biên.

- Bốn, là người đó, thấy sự sinh diệt chớp nhoáng, thì chấp tất cả chúng sinh, đều phần nửa là sinh, phần nữa là diệt và tất cả sự vật trên thế giới, đều phần nửa là hữu biên, phần nửa là vô biên.

Hoặc có người tu hành, khi Hành ấm phơi lộ ra, lại so đo về tri kiến, thì người đó mắc vào bốn cái luận “càn loạn bất tử” :

- Một, là người đó xét cội gốc biến hóa, thấy chỗ dời đổi, thì gọi là biến, thấy chỗ tương tục, thì gọi là thường; chỗ thấy được, thì gọi là sinh, chỗ không thấy được, thì gọi là diệt; chỗ nhân duyên tiếp tục, thì gọi là thêm; trong chỗ tiếp tục, cái dứt đoạn chặng giữa, thì gọi là giảm; chỗ mỗi mỗi cái sinh ra, thì gọi là có; chỗ nơi cái này không có cái kia, thì gọi là không; dùng tâm phân biệt quán sát các sự

vật như thế, rồi bảo người khác rằng : “Tôi nay cũng sinh, cũng diệt, cũng có, cũng không, cũng thêm, cũng bớt”, làm cho không thể hiểu được.

- Hai, là người đó xét cái lý, nơi cái nầy không có cái kia, mà nhận rằng tất cả đều không; có ai hỏi nghĩa, thì chỉ nói một chữ không mà thôi.

- Ba, là người đó chín xét chỗ mỗi mỗi đều có và chấp cái có; có ai đến hỏi nghĩa, thì chỉ nói là phải mà thôi.

- Bốn, là người đó chấp cả có, cả không. Có người đến hỏi thì bảo rằng : “Cũng có, tức là cũng không, cũng không, không phải cũng có”. Đó đều là những lý luận “càn loạn bất tử”, không dứt khoát là thế nào cả.

Hoặc có người tu hành, khi Hành ấm phơi lộ ra, lại so đo nơi cái dòng sinh diệt vô tận, thì người đó mắc vào những cái luận, sau khi chết có tướng; thế rồi, họ tự củng cố cái thân và bảo rằng Sắc là mình, hoặc họ thấy cái ngã của họ cùng khắp mười phương và bảo rằng ta có Sắc, hoặc bảo rằng Sắc thuộc về ta và đều xoay về ngã thể, hoặc bảo rằng ta ở nơi Sắc, nghĩa là trong Sắc có ta vậy. Đối với Thụ ấm, Tưởng ấm, Hành ấm, hoặc họ cũng chấp như thế, như chấp cái Thụ là ta, ta có Thụ, Thụ thuộc về ta, ta ở trong Thụ v.v…, tính đủ tất cả có 16 tướng. Hoặc có khi, họ còn chấp phiền não và Bồ-đề cũng có với nhau một lúc, mà đối với ta, không trở ngại gì; như thế, là không biết hễ có phiền não, thì không Bồ-đề, có Bồ-đề, thì không phiền não và phải chuyển cái mê thành ngộ, dù bản tính không hề thêm bớt.

Hoặc có người, khi Hành ấm phơi lộ ra, lại so đo nơi các ấm đã trừ diệt rồi, và chấp rằng sau khi chết không có tưởng. Họ so đo rằng Sắc ấm đã diệt, không còn hình tướng; Tưởng ấm đã diệt, không còn phân biệt tiền cảnh; Thụ ấm đã diệt, tâm và cảnh không còn quan hệ gì với nhau; như thế, thì dầu có sinh diệt cũng như cỏ cây, làm sao sau khi chết, lại còn có tướng được. Xét cùng lối chấp này, có tám thứ chấp không có tướng, như không Sắc ấm thì không có tướng, không Thụ ấm thì không có tướng, cho đến không Tưởng ấm, không Sắc Thụ ấm, không Sắc Tưởng ấm, không Thụ Tưởng ấm, không Sắc Thụ Tưởng ấm thì không có tướng, hoặc chấp cả Hành ấm, tuy có cũng như không và sau khi chết đều không có tướng. Người chấp không như thế, hoặc khi còn chấp Niết-bàn, nhân quả, luống có danh từ, tất cả đều không, rốt ráo chỉ là đoạn diệt.

Hoặc có người, khi Hành ấm phơi lộ ra, lại so đo nơi chỗ Hành ấm hãy còn và các Sắc ấm, Thụ ấm, Tưởng ấm đã diệt, nên chấp cả cái có, cái không; rồi do cái có và cái không chống phá lẫn nhau, mà chấp rằng sau khi chết, không phải có, không phải không. Xét cùng khắp lối chấp này, cũng có tám tướng, vì người đó còn có thể chính nơi Hành ấm sinh diệt dời đổi mãi mãi, mà chấp rằng không phải có, không phải không.

Hoặc có người, khi Hành ấm phơi lộ ra, xét cái dòng sinh diệt vô thường, lại chấp rằng, cuối cùng không có gì và mắc vào 7 luận đoạn diệt. Hoặc khi họ chấp hiện thân hết rồi là đoạn diệt; hoặc họ chấp nơi Sơ thiền, Nhị thiền,

Tam thiền, Tứ thiền, định Vô tưởng và định Tứ không là đoạn diệt.

Hoặc có người, khi Hành ấm phơi lộ ra, thấy cái dòng Hành ấm tiếp tục không dứt, lại chấp cuối cùng là có và mắc vào 5 cái luận Niết-bàn hiện có. Như thế, hoặc chấp Dục giới định, hoặc chấp Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền là được giải thoát khỏi vòng luân hồi và do mê lầm những cảnh hữu lậu là đạo vô vi, chấp những cảnh đó là Niết-bàn hiện có.

Do người tu hành trong lúc Hành ấm phơi lộ, sinh ra những so đo, chấp trước như thế, mà sa lạc vào ngoại đạo, tự nhận là đã chứng ngộ, mắc vào tội đại vọng ngữ, rồi sẽ đọa vào ngục Vô Gián.

Những lý ma hiện ra như thế, là do người tu hành không rõ chân lý, dùng những phân biệt giả dối để tự dối mình, mà không biết rằng phàm đã có tướng, đều là hư vọng, còn một chút phân biệt, là không phải chân thật; vì thế, nên lẩn quẩn trong vòng cái có, cái không, được một ít đã cho là đủ.

A-nan, bỉ thiện nam tử … quy vô sở đắc.

Những ma sự thuộc Thức ấm.

- Giải thích : Người tu hành, nhân định lực mà phá các ấm, khi Tưởng ấm hết rồi, thì không còn cảnh danh ngôn và chỉ có cảnh thanh u của Hành ấm. Vì Hành ấm đương còn, sát-na, sát-na sinh diệt tiếp tục, cảnh thanh u đó vẫn lăng xăng lay động, làm cái cơ sở chung, phát sinh ra tất cả thế giới chúng sinh. Chỉ đến khi tâm thấy được mọi sự,

mọi vật như hoa đốm giữa hư không, vốn không có sinh, làm gì có diệt, thì nơi tâm mới hết sinh diệt; do đó, cái cơ sở chung sinh ra thế giới chúng sinh cũng bị xóa bỏ; chẳng những không có gì gọi là lục đạo, mà cái ngã thể xưa nay, chịu luân hồi trong lục đạo, cũng không còn nương vào đâu, mà theo nghiệp chịu báo.

Sinh diệt đã diệt, thì tịch diệt hiện tiền; các vị tu theo chính pháp, nhân đó phát ra trí tuệ, chứng quả vô sinh. Các bậc Nhị thừa, khi Hành ấm hết rồi, thì trừ được cái chấp câu sinh nhân ngã, chứng quả A-la-hán; các vị Thất địa Bồ-tát, khi Hành ấm hết rồi, thì trừ được cái chấp câu sinh nhân ngã và đang trừ nốt cái chấp câu sinh pháp ngã để lên Bất động địa, như thế, quyết hẳn không còn ma sự được nữa. Những người chưa rõ chân lý, tạm thời diệt được sinh diệt, cũng tạm thấy cảnh tịch diệt; sáu căn đều thanh tịnh, không còn dong ruổi theo trần cảnh; trong ngoài đều sáng suốt, đem cái trí đứng lặng sáng suốt, nhập vào cái thể đứng lặng sáng suốt, nhưng sự thật, trí ấy và thể ấy đồng một bản tính, nên không có gì nhập vào với cái gì cả. Lúc ấy, thì thấy rõ nguyên do thọ mạng của tất cả chúng sinh, thấy rõ các loài thực tế chưa hề sinh diệt; như thế, là đã thấy được cái đồng của tất cả sự vật. Do Thức ấm hãy còn, cái đồng đó, còn là cái đồng đối với cái khác, chưa tiêu về tính không đồng, không khác, nên nhỏ nhiệm che đậy, như tấm màn the mỏng. Đó tức là phạm vi của Thức ấm.

Nếu nơi cái đồng đã chứng được, huân tập tiêu sáu căn về bản tính, khi hợp, khi chia được tự tại, cái thấy có

thể nghe, cái nghe có thể thấy, sáu căn dùng thay lẫn nhau được, thì chẳng những hội được sáu căn về một, mà còn có thể tức cái một đó, cũng tức là sáu căn; giác tính toàn bày ra, không còn có sự cách biệt giữa căn này và căn khác; như thế, là phá được Thức ấm, chuyển thức tạng thành Như Lai tạng, và mới vượt khỏi mạng trược; lúc ấy, mới rõ nguyên do của mạng trược sinh tướng vô minh, tức là cái vọng tướng giả dối, không có thật thể, chỉ nhận cái tính minh, mà quên mất cái tính diệu. Các vị Bồ-tát đến đây, thì lên Kim Cương địa, xả Dị thục thức, do không còn chút tính riêng gì, nên nhập một với pháp giới tính, trên, cùng chư Phật đồng một trí tuệ và đồng một sức từ bi, dưới, cùng chúng sinh đồng một tính phân biệt và đồng một lòng cầu giải thoát; như thế, là được vô lượng vô biên công đức, được Vô ngại trí, Tự nhân địa. Nhưng, chẳng những các vị Bồ-tát được như thế, tất cả những người tu hành, phá được Thức ấm, cũng đều được như thế; vì khi bản lai tự tính hiện tiền, thì không phân biệt những người ngộ rồi mới tu hay là tu rồi mới ngộ.

Song, những người chưa ngộ chân lý, nhân định lực mà phá các ấm, khi đã diệt được sinh diệt, phá được Hành ấm rồi, nhưng chưa đi đến chân tính tịch diệt, thì trong lúc các căn có thể tự tại hợp làm một, hoặc chia ra làm sáu và tính hay biết thông với các loại chúng sinh thập phương, trong lúc đứng trước thật thể sinh ra các sinh diệt, người đó, có thể mắc vào các thứ lý ma, sinh ra các giống ngoại đạo.

Nếu, khi Thức ấm hiện tiền, lầm nhận nó là cái nhân chân thường, sinh ra tất cả sự vật, thì người đó, mắc vào

cái chấp “nhân sở nhân”, nghĩa là người đó, không biết do vô minh mà có sự vật, chấp có nguyên nhân khác mà không biết trở về bản lai tự tính; người đó, lập chỗ “sở đắc” thành chỗ quy y của mình, giống như bọn ngoại đạo Ta-tỳ-ca-la, chấp có Minh đế sinh ra mọi sự, mọi vật.

Hoặc có người, khi Hành ấm hết rồi, Thức ấm hiện tiền, lầm nhận cái thức hiện ra tất cả sự vật là ngã và chấp rằng chính mình đã sinh ra mọi sự, mọi vật, thì người đó, mắc vào cái chấp “năng phi năng”, nghĩa là không phải năng sinh, mà chấp là năng sinh, như bọn Ma-hê-thủ-la; bởi vì người đó, lập cái thức thể năng biến, thành cái ngã thể năng sinh, nên làm bè bạn với bọn Đại Mạn Thiên, nhận mình là Tạo hóa, sinh ra tất cả.

Hoặc có người, khi Thức ấm hiện tiền, lại nghĩ rằng chính bản thân mình, cùng với tất cả sự vật, đều do Thức ấm sinh ra, rồi chấp Thức ấm là đấng Chân thường, bất sinh bất diệt; như thế, chẳng những người đó, mê tính thường trụ, mà cũng mê tính sinh diệt nữa và mắc vào cái chấp “thường phi thường”, như những kẻ nhận Tự tại thiên là Tạo hóa; do mê chấp như thế, người đó, sinh ra giống ngoại đạo “đảo viên”, lầm cái tự tính viên mãn của mình, là cái tạo hóa sinh ra mình, nghĩa là, lập cái tâm nương vào nguyên nhân khác, thành cái quả giả dối, chấp có đấng “Tạo hóa”.

Hoặc có người, khi Thức ấm hiện tiền và cái hay biết cùng khắp, lại chấp rằng tất cả cỏ cây, đều là hữu tình như người không khác và mắc vào cái chấp “tri vô tri”, như bọn Bà Tra và Tiến Ni, chấp tất cả đều có hay biết. Người đó,

do chấp cái hay biết cùng khắp, thành cái quả sai lầm, nhận rằng tất cả đều có hay biết, nên sinh ra giống ngoại đạo “đảo tri”.

Hoặc có người, khi Thức ấm hiện tiền, tất cả đều viên dung, lại tùy sự ưa thích, nghĩ rằng Hỏa đại, Thủy đại, Phong đại, hoặc Địa đại, là tính thường trụ sinh ra mọi sự, mọi vật. Thế là người ấy, mắc vào cái chấp “sinh vô sinh”, nhận những tứ đại do thức tâm biến hiện, vốn không sinh gì, thành ra có sinh; bỏ tâm theo vật, sinh ra giống “điên hóa”, tức là giống ngoại đạo thờ lửa, thờ nước, cho đó là tạo hóa để cầu quả thường trụ, đi ngược với sự thật pháp giới duyên khởi như huyễn.

Hoặc có người, khi Thức ấm hiện tiền, lại chấp cái rỗng trống của tính viên minh, bác bỏ tiêu diệt các sự vật biến hóa và nhận định rằng tất cả đều đoạn diệt, thế là người ấy, mắc vào cái chấp “qui vô qui”, lập ra thuyết hư vô, thành cái quả trống không, không quay về được bản lai tự tính, sinh ra giống ngoại đạo đoạn diệt.

Hoặc có người, khi Thức ấm hiện tiền, lại muốn củng cố cái thân cho được thường trụ, như tính viên thường, thì người đó, mắc vào cái chấp “tham phi tham”, không tham cầu bản tính thường trụ, lại tham cầu cái thân thường trụ, sinh ra giống ngoại đạo “vọng điên”, như ông A-tư-đà, tu phép trường sinh, củng cố cái thân hư vọng, kéo dài cái quả trần lao, rốt cuộc rồi, cũng phải chết mà thôi.

Hoặc có người, khi Thức ấm hiện tiền, thấy các sinh mạng đều thông lẫn với nhau, lại sợ trần lao tiêu hết, không còn lạc thú, người đó hóa ra lâu đài, trân bảo, gái

đẹp v.v… để hưởng khoái lạc. Đó là vì người đó, mắc vào cái chấp “chân vô chân”, lấy vọng làm chân, buông lung tâm niệm, nên sinh ra giống Thiên ma.

Tám ma sự, thuộc về Thức ấm vừa kể trên kia, đều do người tu hành, khi nương theo định, tạm thời diệt được sinh diệt, gần chứng ngộ được tự tính thanh tịnh Niết-bàn, lại bị những thói quen mê lầm trong Thức ấm sai khiến, hoặc chấp có, chấp không, chấp năng, chấp sở, hoặc chấp thường, chấp đoạn, chấp sinh, chấp diệt, chấp tự, chấp tha v.v…, mê theo ngã chấp, pháp chấp, trở lại dòng sinh diệt và sinh ra các giống ngoại đạo. Những người này, do lầm vô minh là chân tính, được một ít đã tự cho là đủ, phạm tội đại vọng ngữ, làm hại mình và làm hại người khác, nên khi quả báo hưởng thụ hết rồi, phải đọa vào ngục Vô Gián.

Cũng có các vị tu hành, trong vòng nhân quả nhận biết rõ chỗ chân, chỗ vọng, chỗ thanh tịnh, chỗ ô nhiễm, theo phép Tứ đế mà tu tập, đến khi diệt hết Hành ấm, chứng quả vô sinh, hoàn toàn tiêu trừ câu sinh ngã chấp, ra khỏi tam giới rồi, thì yên vui với cảnh giải thoát, không cầu tiến lên nữa. Vị đó, sa vào hàng định tính Thanh Văn, được một ít đã cho là đủ, xa rời tính viên thông, đi ngược đạo Niết-bàn của Phật, sinh ra giống triền không, bị cái không ràng buộc mà không chứng được bản lai tự tính, không nhập một được với then chốt của nhân quả, mà chỉ tu tập, diệt được nguyên nhân của luân hồi và chứng được cái quả ra khỏi luân hồi mà thôi.

Lại có vị, khi giác ngộ được đạo lý duyên khởi, diệt được sinh diệt, không còn câu sinh ngã chấp, thì nhận đó là

Niết-bàn, mà không tu tiến thêm nữa. Vị đó, sa vào hàng định tính Bích Chi, là những vị Duyên Giác, Độc Giác, không biết hồi tâm hướng về Đại thừa. Các vị này, tuy đã giác ngộ được duyên khởi, chứng được bản tính sáng suốt đứng lặng, nhưng vì bỏ mất diệu dụng của bản lai tự tính, nên sinh ra giống giác ngộ viên minh, nhưng không hóa được tính viên.

Hai vị sau này, do còn chấp thật có sinh tử, thật có Niết-bàn, chỉ biết tu nhân giải thoát, được cái quả ra khỏi luân hồi, rồi được một ít đã cho là đủ, nên cuối cùng vẫn không nhập một được với pháp giới tính, đầy đủ vô lượng vô biên công đức và thành Phật đạo.

Thử thi quá khứ … tiên Phật Thế Tôn.

Kết luận về tu tâm trừ tà, tuân theo lời Phật dạy.

- Giải thích : Nói tóm lại, những ma sự thuộc ngũ ấm mà Phật vừa dạy trước đây, thật bổ ích cho người tu hành. Đây là những kinh nghiệm rất quý báu trong lúc tu chỉ quán. Nếu người tu hành, khi ấm ma hiện tiền, mà nhận biết được, thì nhất định thoát khỏi ma sự, đi thẳng đến đạo Bồ-đề, không mắc vào các đường tà. Nếu người nào không hiểu được giáo lý, phát tâm nương theo định mà phá các ấm, thì nên thường ngày tụng trì chú Lăng Nghiêm, hoặc đeo chú ấy trong mình v.v… để nhờ sức từ bi của Phật, khỏi bị ấm ma quấy phá. Đến khi phá hết ngũ ấm, diệt hết vô minh, thì nhập một với pháp giới tính và mới biết rằng tất cả chúng sinh bản lai đã thành Phật rồi, chỉ vì mê lầm mà không tự biết; mê lầm dứt sạch, thì Phật tính hiện tiền,

Chỉ Rõ Thứ Lớp Tiêu Diệt Các Ấm Và Giới Hạn Phạm Vi Các Ấm

vốn không được thêm cái gì, nhưng lại đầy đủ vô lượng vô biên công đức.

Chỉ rõ thứ lớp tiêu diệt các ấm và giới hạn phạm vi các ấm.

Thỉnh hỏi cầu khai thị

A-nan, tức tùng tòa khởi … tác tương lai nhãn.

- Giải thích : ngài A-nan sau khi kính vâng lời Phật dạy, lại xin Phật chỉ dạy thêm về các vọng tưởng làm cội gốc cho năm ấm, về việc tiêu trừ các ấm trong một lần hay theo thứ lớp và nếu theo thứ lớp, thì lấy gì làm giới hạn.

Đức Như Lai đáp thẳng

Phật cáo A-nan … bất luyến tam giới.

- Giải thích : Phật dạy cho biết : Cân với tính giác diệu minh mà nói, thì bản lai không có thế giới chúng sinh, làm sao còn có được thanh tịnh và cấu nhiễm. Nhân vì chúng sinh, nơi tính giác, chỉ nhận tính minh là mình, mà bỏ mất tính diệu, nên giả dối sinh ra tất cả sự sự vật vật. Vọng tưởng như thế, thật không có nguyên nhân gì; nhưng, vì do vọng tưởng mà có thế giới chúng sinh, nên phải nói cái vọng nhân, sinh ra vọng quả. Ngoại đạo không biết lý nhân duyên đó, thì lại bảo là tự nhiên. Sự thật thì tất cả gần như huyễn, như hóa và do vọng tưởng tạo thành; do đó, nhân duyên, tự nhiên, cũng chỉ là những so đo chấp trước của vọng tưởng mà thôi. Khi biết là

vọng tưởng, thì nhân duyên còn không có nghĩa gì, huống nữa là tự nhiên ! Vì thế, nên cội gốc của ngũ ấm đều là vọng tưởng.

Ví như nghe nói mơ chua, trong miệng nước bọt chảy ra. Nếu cái sắc thân không phải đồng một loài hư vọng, thì lẽ gì lại bị những tưởng tượng sai khiến; vì thế, nên cội gốc của Sắc ấm là vọng tưởng kiên cố. Kiên cố có nhiều nghĩa : Một là, trong tâm có lập ra sự ngăn ngại, thì mới có các sắc tướng; hai là, tâm có nhận cái sắc thân, thì nó mới thành ngã thể; ba là, sắc thân đã thành ngã thể, thì yêu quí cái sắc thân, gắn bó với sắc thân hơn các sắc khác, chính là cái vọng tưởng ưa ghét đó, cũng rất là kiên cố.

Lại như, khi nghĩ đứng trên dốc cao, thì trong lòng bàn chân nghe có ghê rợn; như thế, là chỉ tưởng tượng đã làm cho phải lĩnh thụ cái ghê rợn. Vậy tất cả các thứ thụ, cảm, biết mọi sự vui khổ, lo mừng hay bình thường, đều gọi là vọng tưởng hư minh, vì hư, nên lĩnh nạp được và vì minh, nên có cảm giác.

Lại như, khi tâm đối với cảnh, phân biệt tướng này, tướng khác, đi đến nhóm hợp các tướng, phân chia sự vật ra từng loài và đặt ra danh từ, rồi tâm theo danh từ, để cho cảnh danh ngôn sai khiến. Khi còn thức, thì sống trong cảnh danh ngôn, đến khi ngủ, lúc chiêm bao, cũng sống trong cảnh danh ngôn, làm cho tâm niệm luôn luôn bị lay động; ấy gọi là vọng tưởng dung thông, cội gốc của Tưởng ấm. Thân thể chúng sinh ngấm ngầm dời đổi, sinh diệt mãi mãi, nhưng chúng sinh không hề hay biết; đó là vọng tưởng u ẩn, cội gốc của Hành ấm.

Đến khi đã diệt được sinh diệt, thì chứng thấy cái thức thể hình như yên lặng, không lay động; sự thật cái thức thể đó, đâu phải là không lay động; vì nó từng niệm, từng niệm chịu huân tập, giữ lại các hình ảnh, làm cho chúng sinh có thể nhớ lại các điều quá khứ. Trong thức thể đó, các chủng tử sinh diệt liên tục, đâu phải thật là đứng lặng, chỉ vì cái sinh diệt đó quá mau, nên không thấy được mà thôi. Vậy cội gốc của Thức ấm cũng là vọng tưởng, một cái vọng tưởng vi tế, huyễn hóa, làm cho chúng sinh chịu huân tập mãi mãi và đến khi Hành ấm hết rồi, còn làm sáu căn cách bức, không thể thay thế nhau được.

Nói tóm lại, cả năm ấm đều do vọng tưởng tạo thành. Về giới hạn, thì khi còn thấy thật có sắc và không thì còn Sắc ấm; còn thấy thật có hợp xúc và ly xúc thì còn Thụ ấm; còn thấy thật có nhớ, có quên thì còn Tưởng ấm; còn thấy thật có sinh, có diệt thì còn Hành ấm, còn thấy trí nhập vào với lý, như giá đã tan rồi, sự thật thì trước sau chỉ là nước, nhưng lại còn vương vấn việc giá tan ra nước; như thế thì còn Thức ấm.

Cả năm ấm đó, quan hệ mật thiết với nhau. Vọng tưởng này và vọng tưởng khác trùng trùng điệp điệp sinh khởi lẫn nhau; nhưng trong lúc phát sinh, thì bắt đầu từ Thức ấm và đến khi tiêu diệt, thì bắt đầu từ Sắc ấm. Vọng tưởng sinh ra Ngũ ấm là những thói quen lâu đời, vì thế, nên về phần lý, thì có thể giác ngộ một cách trực tiếp và nương theo sự giác ngộ đó mà tiêu diệt tất cả; nhưng về sự, thì không thể diệt trừ trực tiếp, mà phải theo thứ lớp mà trừ lần cho kỳ hết.

Theo lời Phật dạy về cái thắt gút, cốt nhất cần chính nơi giữa mà tháo mở, thì mới hết thắt gút; cúng vậy, muốn phá trừ các ấm, chủ yếu là phải diệt trừ những vọng tưởng cội gốc của các ấm. Hết vọng, tức là chân, không có gì mới lạ cả.