Tam tạng Việt · Pháp Bảo (VBeta) · Kinh › Đại thừa khác
Chư Kinh Tập Yếu
- Dịch giả
- Đoàn Trung Còn
- Thông tin
- Ghi trên sách: Đoàn Trung Còn-Hiệu đính Hán văn: Nguyễn Minh Hiển-Hiệu đính Việt văn: Nguyễn Minh TiếnTôn Giáo, 2010
Lời Nói Đầu
CHƯ KINH TẬP YẾU
ĐOÀN TRUNG CÒN
Hiệu đính Hán văn: NGUYỄN MINH HIỂN
Hiệu đính Việt văn: NGUYỄN MINH TIẾN
CHƯ KINH TẬP YẾU
諸 經集要
ª Kinh A Di Đà | ª Kinh Vô Lượng Nghĩa
ª Kinh Phổ Môn | ª Kinh Tứ Thập Nhị Chương
ª Kinh Dược Sư | ª Kinh Di Giáo
ª Kinh Kim Cang |
NHÀ XUẤT BẢN TÔN GIÁO
Lời nói đầu
Kinh Phật mênh mông như biển cả, dù ai có bỏ suốt cuộc đời để học hỏi cũng không thể hông suốt hết được. Tuy nhiên, trong cái mênh mông đó, cũng như nước biển cả lúc nào cũng hàm chứa vị mặn của muối, hết thảy kinh Phật đều cùng hàm chứa mùi vị của giải thoát, an lạc.
Chúng tôi đã có cơ may được gặp gỡ, tiếp xúc với nhiều vị thiền đức, cao tăng. Mỗi vị thường chỉ chuyên tu, hành trì một vài bộ kinh Phật, cho dù kiến thức các vị có thể là rất bao quát. Điều đó cho thấy việc hành trì kinh điển vốn quý ở chỗ tinh thông, không cốt ở chỗ nhiều mà không đạt lý.
Tuy nhiên, người học Phật sơ cơ cần phải có chỗ để nương vào mà tu tập. Vì thế xưa nay các vị minh sư truyền đạo đều chọn lấy một số kinh điển quan yếu, thông dụng nhất để khuyên người hành trì. Những kinh ấy đã trở thành quen thuộc với đa số Phật tử, đến nỗi hầu như không ai là không biết.
Để thuận tiện cho việc tu tập, hành trì của đông đảo hàng Phật tử, chúng tôi không ngại tài hèn sức mọn, cố gắng dịch những kinh này sang tiếng Việt, biên soạn phần chú giải, đồng thời trình bày chung với cả phần kinh văn chữ Hán và cách đọc theo âm Hán Việt, lấy tên là Chư Kinh Tập Yếu. Như vậy, vừa thuận tiện cho người đọc tụng, cũng có thể giúp cho người muốn tìm hiểu sâu xa ý nghĩa trong kinh, lại cũng góp phần giúp những ai muốn nghiên cứu đối chiếu với bản Hán văn đều được dễ dàng.
Do trình độ giới hạn, nên mặc dù đã hết sức cố gắng cũng không thể tránh khỏi ít nhiều sai sót, chúng tôi chân thành cầu mong được đón nhận sự chỉ giáo từ các bậc cao minh, tôn túc.
NHỮNG NGƯỜI THỰC HIỆN
Phật Thuyết A-Di-Đà Kinh - Hán Văn Và Chú Âm
A-DI-ĐÀ KINH
(Phần Hán văn và dịch âm)
HƯƠNG TÁN
Lư hương sạ nhiệt,
Pháp giới mông huân,
Chư Phật hải hội tất dao văn,
Tùy xứ kiết tường vân,
Thành ý phương ân,
Chư Phật hiện toàn thân.
Nam mô Hương Vân Cái Bồ Tát Ma-ha-tát.
(Ba lần)
Nam mô Liên Trì Hải Hội Phật Bồ Tát.
(Ba lần)
KHAI KINH KỆ
Vô thượng thậm thâm vi diệu pháp,
Bá thiên vạn kiếp nan tao ngộ.
Ngã kim kiến văn đắc thọ trì,
Nguyện giải Như Lai chân thực nghĩa.
PHẬT THUYẾT A-DI-ĐÀ KINH
Dao Tần Tam Tạng Pháp sư Cưu-ma-la-thập dịch
Như thị ngã văn: Nhất thời, Phật tại Xá-vệ quốc, Kỳ thọ Cấp Cô Độc viên, dữ đại tỳ-kheo tăng, thiên nhị bá ngũ thập nhân câu. Giai thị đại A-la-hán, chúng sở tri thức: Trưởng lão Xá-lỵ-phất, Ma-ha Mục-kiền-liên, Ma-ha Ca-diếp, Ma-ha Ca-chiên-diên, Ma-ha Câu-hy-la, Ly-bà-đa, Châu-lỵ-bàn-đà-già, Nan-đà, A-nan-đà, La-hầu-la, Kiều-phạm-ba-đề, Tân-đầu-lô-phả-la-đọa, Ca-lưu-đà-di, Ma-ha Kiếp-tân-na, Bạc-câu-la, A-nậu-lâu-đà. Như thị đẳng chư đại đệ tử.
Tinh chư Bồ Tát Ma-ha-tát: Văn-thù-sư-lỵ Pháp vương tử, A-dật-đa Bồ Tát, Càn-đà-ha-đề Bồ Tát, Thường Tinh Tấn Bồ Tát, dữ như thị đẳng chư đại Bồ Tát, cập Thích-đề-hoàn-nhân đẳng, vô lượng chư thiên đại chúng câu.
Nhĩ thời, Phật cáo Trưởng lão Xá-lỵ-phất: Tùng thị Tây phương quá thập vạn ức Phật độ, hữu thế giới danh viết Cực Lạc. Kỳ độ hữu Phật, hiệu A-di-đà, kim hiện tại thuyết pháp.
Xá-lỵ-phất! Bỉ độ hà cố danh vi Cực Lạc? Kỳ quốc chúng sanh, vô hữu chúng khổ, đản thọ chư lạc, cố danh Cực Lạc.
Hựu Xá-lỵ-phất! Cực Lạc quốc độ, thất trùng lan thuẫn, thất trùng la võng, thất trùng hàng thọ, giai thị tứ bảo châu táp vi nhiễu. Thị cố bỉ quốc danh vi Cực Lạc.
Hựu Xá-lỵ-phất! Cực Lạc quốc độ, hữu thất bảo trì, bát công đức thủy, sung mãn kỳ trung. Trì để thuần dĩ kim sa bố địa. Tứ biên giai đạo, kim, ngân lưu ly, pha lê, hiệp thành. Thượng hữu lâu các, diệc dĩ kim, ngân, lưu ly, pha lê, xa cừ, xích châu, mã não, nhi nghiêm sức chi.
Trì trung liên hoa đại như xa luân, thanh sắc thanh quang, huỳnh sắc huỳnh quang, xích sắc xích quang, bạch sắc bạch quang, vi diệu hương khiết.
Xá-lỵ-phất! Cực Lạc quốc độ thành tựu như thị công đức trang nghiêm.
Hựu Xá-lỵ-phất! Bỉ Phật quốc độ thường tác thiên nhạc, huỳnh kim vi địa, trú dạ lục thời vũ thiên Mạn-đà-la hoa. Kỳ độ chúng sanh, thường dĩ thanh đán, các dĩ y kích, thạnh chúng diệu hoa, cúng dường tha phương thập vạn ức Phật. Tức dĩ thực thời hoàn đáo bổn quốc, phạn thực kinh hành.
Xá-lỵ-phất! Cực Lạc quốc độ thành tựu như thị công đức trang nghiêm.
Phục thứ, Xá-lỵ-phất! Bỉ quốc thường hữu chủng chủng kỳ diệu tạp sắc chi điểu: bạch hạc, khổng tước, anh vũ, xá-lỵ, ca-lăng-tần-già, cọng mạng chi điểu.
Thị chư chúng điểu trú dạ lục thời xuất hòa nhã âm. Kỳ âm diễn xướng Ngũ căn, Ngũ lực, Thất bồ-đề phần, Bát thánh đạo phần, như thị đẳng pháp. Kỳ độ chúng sanh văn thị âm dĩ, giai tất niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng.
Xá-lỵ-phất! Nhữ vật vị thử điểu thật thị tội báo sở sanh. Sở dĩ giả hà? Bỉ Phật quốc độ vô tam ác đạo.
Xá-lỵ-phất! Kỳ Phật quốc độ thượng vô ác đạo chi danh, hà huống hữu thật? Thị chư chúng điểu giai thị A-di-đà Phật dục linh pháp âm tuyên lưu, biến hóa sở tác. Xá-lỵ-phất! Bỉ Phật quốc độ vi phong xuy động chư bảo hàng thọ, cập bảo la võng, xuất vi diệu âm, thí như bá thiên chủng nhạc đồng thời câu tác. Văn thị âm giả, tự nhiên giai sanh niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng chi tâm.
Xá-lỵ-phất! Cực Lạc quốc độ thành tựu như thị công đức trang nghiêm.
Xá-lỵ-phất! Ư nhữ ý vân hà? Bỉ Phật hà cố hiệu A-di-đà?
Xá-lỵ-phất! Bỉ Phật quang-minh vô lượng, chiếu thập phương quốc, vô sở chướng ngại. Thị cố hiệu vi A-di-đà.
Hựu Xá-lỵ-phất! Bỉ Phật thọ mạng cập kỳ nhân dân,vô lượng vô biên a-tăng-kỳ kiếp. Cố danh A-di-đà.
Xá-lỵ-phất! A-di-đà Phật thành Phật dĩ lai, ư kim thập kiếp.
Hựu Xá-lỵ-phất! Bỉ Phật hữu vô lượng vô biên thanh văn đệ tử, giai A-la-hán, phi thị toán số chi sở năng tri. Chư Bồ Tát chúng diệc phục như thị.
Xá-lỵ-phất! Bỉ Phật quốc độ thành tựu như thị công đức trang nghiêm.
Hựu Xá-lỵ-phất! Cực Lạc quốc độ, chúng sanh sanh giả, giai thị A-bệ-bạc trí. Kỳ trung đa hữu nhất sanh bổ xứ. Kỳ số thậm đa, phi thị toán số, sở năng tri chi, đản khả dĩ vô lượng vô biên a-tăng-kỳ thuyết.
Xá-lỵ-phất! Chúng sanh văn giả, ưng đương phát nguyện, nguyện sanh bỉ quốc. Sở dĩ giả hà? Đắc dữ như thị chư thượng thiện nhân câu hội nhất xứ. Xá-lỵ-phất! Bất khả dĩ thiểu thiện căn, phước đức nhân duyên, đắc sanh bỉ quốc.
Xá-lỵ-phất! Nhược hữu thiện nam tử, thiện nữ nhân văn thuyết A-di-đà Phật, chấp trì danh hiệu, nhược nhất nhật, nhược nhị nhật, nhược tam nhật, nhược tứ nhật, nhược ngũ nhật, nhược lục nhật, nhược thất nhật, nhất tâm bất loạn. Kỳ nhân lâm mạng chung thời, A-di-đà Phật dữ chư thánh chúng hiện tại kỳ tiền. Thị nhân chung thời, tâm bất điên đảo, tức đắc vãng sanh A-di-đà Phật Cực Lạc quốc độ.
Xá-lỵ-phất! Ngã kiến thị lợi cố thuyết thử ngôn. Nhược hữu chúng sanh văn thị thuyết giả, ưng đương phát nguyện sanh bỉ quốc độ.
Xá-lỵ-phất! Như ngã kim giả tán thán A-di-đà Phật, bất khả tư nghị công đức chi lợi.
Đông phương diệc hữu A-súc-bệ Phật, Tu-di Tướng Phật, Đại Tu-di Phật, Tu-di Quang Phật, Diệu Âm Phật, như thị đẳng Hằng hà sa số chư Phật, các ư kỳ quốc, xuất quảng trường thiệt tướng, biến phú tam thiên đại thiên thế giới, thuyết thành thật ngôn: Nhữ đẳng chúng sanh đương tín thị xưng tán bất khả tư nghị công đức Nhất thiết chư Phật sở hộ niệm Kinh.
Xá-lỵ-phất! Nam phương thế giới hữu Nhật Nguyệt Đăng Phật, Danh Văn Quang Phật, Đại Diệm Kiên Phật, Tu-di-Đăng Phật, Vô Lượng Tinh Tấn Phật, như thị đẳng Hằng hà sa số chư Phật, các ư kỳ quốc, xuất quảng trường thiệt tướng, biến phú tam thiên đại thiên thế giới, thuyết thành thật ngôn: Nhữ đẳng chúng sanh đương tín thị xưng tán bất khả tư nghị công đức Nhất thiết chư Phật sở hộ niệm Kinh.
Xá-lỵ-phất! Tây phương thế giới, hữu Vô Lượng Thọ Phật, Vô Lượng Tướng Phật, Vô Lượng Tràng Phật, Đại Quang Phật, Đại Minh Phật, Bảo Tướng Phật, Tịnh Quang Phật, như thị đẳng Hằng hà sa số chư Phật, các ư kỳ quốc, xuất quảng trường thiệt tướng, biến phú tam thiên đại thiên thế giới, thuyết thành thật ngôn:
Nhữ đẳng chúng sanh đương tín thị xưng tán bất khả tư nghị công đức Nhất thiết chư Phật sở hộ niệm Kinh.
Xá-lỵ-phất! Bắc phương thế giới, hữu Diệm Kiên Phật, Tối Thắng Âm Phật, Nan Trở Phật, Nhật Sanh Phật, Võng Minh Phật, như thị đẳng Hằng hà sa số chư Phật, các ư kỳ quốc, xuất quảng trường thiệt tướng, biến phú tam thiên đại thiên thế giới, thuyết thành thật ngôn: Nhữ đẳng chúng sanh đương tín thị xưng tán bất khả tư nghị công đức Nhất thiết chư Phật sở hộ niệm Kinh.
Xá-lỵ-phất! Hạ phương thế giới, hữu Sư Tử Phật, Danh Văn Phật, Danh Quang Phật, Đạt-ma Phật, Pháp Tràng Phật, Trì Pháp Phật, như thị đẳng Hằng hà sa số chư Phật, các ư kỳ quốc, xuất quảng trường thiệt tướng, biến phú tam thiên đại thiên thế giới, thuyết thành thật ngôn: Nhữ đẳng chúng sanh đương tín thị xưng tán bất khả tư nghị công đức Nhất thiết chư Phật sở hộ niệm Kinh.
Xá-lỵ-phất Thượng phương thế giới hữu Phạm Âm Phật, Tú Vương Phật, Hương Thượng Phật, Hương Quang Phật, Đại Diệm Kiên Phật, Tạp Sắc Bảo Hoa Nghiêm Thân Phật, Ta-la Thọ Vương Phật, Bảo Hoa Đức Phật, Kiến Nhất Thiết Nghĩa Phật, Như Tu-di Sơn Phật, như thị đẳng Hằng hà sa số chư Phật, các ư kỳ quốc, xuất quảng trường thiệt tướng, biến phú tam thiên đại thiên thế giới, thuyết thành thật ngôn:
Nhữ đẳng chúng sanh đương tín thị xưng tán bất khả tư nghị công đức Nhất thiết chư Phật sở hộ niệm Kinh.
Xá-lỵ-phất! Ư nhữ ý vân hà? Hà cố danh vi: Nhất thiết chư Phật sở hộ niệm kinh?
Xá-lỵ-phất! Nhược hữu thiện nam tử, thiện nữ nhân, văn thị kinh thọ trì giả, cập văn chư Phật danh giả, thị chư thiện nam tử, thiện nữ nhân, giai vi nhất thiết chư Phật chi sở hộ niệm, giai đắc bất thối chuyển ư A-nậu-đa-la-tam-miệu Tam-bồ-đề. Thị cố Xá-lỵ-phất! Nhữ đẳng giai đương tín thọ ngã ngữ, cập chư Phật sở thuyết.
Xá-lỵ-phất! Nhược hữu nhân dĩ phát nguyện, kim phát nguyện, đương phát nguyện, dục sanh A-di-đa Phật quốc giả, thị chư nhân đẳng, giai đắc bất thối chuyển ư A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, ư bỉ quốc độ nhược dĩ sanh, nhược kim sanh, nhược đương sanh.
Thị cố Xá-lỵ-phất! Chư thiện nam tử, thiện nữ nhân, nhược hữu tín giả, ưng đương phát nguyện sanh bỉ quốc độ.
Xá-lỵ-phất! Như ngã kim giả xưng tán chư Phật bất khả tư nghị công đức, bỉ chư Phật đẳng diệc xưng tán ngã bất khả tư nghị công đức, nhi tác thị ngôn: “Thích-ca Mâu-ni Phật năng vi thậm nan hy hữu chi sự, năng ư Ta-bà quốc độ ngũ trược ác thế: kiếp trược, kiến trược,
phiền não trược, chúng sanh trược, mạng trược trung, đắc A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, vị chư chúng sanh thuyết thị nhất thiết thế gian nan tín chi pháp.”
Xá-lỵ-phất! Đương tri ngã ư ngũ trược ác thế, hành thử nan sự, đắc A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, vị nhất thiết thế gian thuyết thử nan tín chi pháp, thị vi thậm nan!
Phật thuyết thử thử kinh dĩ, Xá-lỵ-phất cập chư tỳ-kheo, nhất thiết thế gian, thiên nhân, a-tu-la đẳng, văn Phật sở thuyết, hoan hỷ tín thọ, tác lễ nhi khứ.
A-DI-ĐÀ KINH
CHUNG
VÃNG SANH QUYẾT ĐỊNH CHÂN NGÔN
Nam mô A-di-đa bà dạ, đa tha dà đa dạ, đa điệt dạ tha. A-di-rị-đô bà tỳ. A-di-rị-đa tất đam bà tỳ. A-di-rị-đa tỳ ca lan đế. A-di-rị-đa tỳ ca lan đa. Dà di nị dà dà na, chỉ đa ca lệ, ta-bà-ha.
Kinh A-Di-Đà (Phần Dịch Nghĩa)
KINH A-DI-ĐÀ
(Phần dịch nghĩa)
TÁN HƯƠNG
Lư hương vừa đốt,
Pháp giới nức xông,
Chư Phật hội lớn thảy đều nghe,
Tùy chỗ kết mây lành,
Lòng thành mới thấu,
Chư Phật hiện toàn thân.
Nam-mô Hương Vân Cái Bồ Tát Ma-ha-tát!
(Ba lần)
Nam-mô Liên Trì Hải Hội Phật Bồ Tát!
(Ba lần)
BÀI KỆ KHAI KINH
Pháp mầu cao thượng chẳng chi hơn,
Trăm ngàn muôn kiếp thật khó gặp.
Nay con nghe thấy, được thọ trì,
Nguyện hiểu nghĩa Như Lai chân thật.
PHẬT THUYẾT KINH A-DI-ĐÀ
Tôi nghe như thế này.(1)Có một lúc, Phật ở nơi vườn Kỳ Thọ Cấp Cô Độc,(2)gần thành Xá-vệ,(3) với các vị đại tỳ-kheo tăng,(4)tất cả là một ngàn hai trăm năm mươi vị, đều là bậc đại A-la-hán(5)mà ai ai cũng
———
(1)Như thị ngã văn: Tôi nghe như thế này. Đây là lời ngài A-nan thuật lại khi kết tập kinh điển, để minh chứng rằng kinh này là do Phật thuyết ra, chính tai ngài nghe thấy. Tất cả kinh điển do Phật thuyết đều có câu này ở đầu kinh.
(2) Vườn Kỳ Thọ Cấp Cô Độc: Đây là một tinh xá có vườn cây bao quanh, tọa lạc tại thành Xá-vệ (Sravasti). Vườn cây này của ông thái tử Kỳ Đà (Jeta), con vua Ba-Tư-Nặc (Prasenajit) hiến cúng, còn ông Trưởng giả Tu-đạt (Sudatta), hiệu là Cấp Cô Độc (Anathapindika) bỏ vàng ra mua đất để cúng cho Giáo hội, nên gọi chung là vườn Kỳ Thọ Cấp Cô Độc.
(3)Thành Xá-vệ (Xá-vệ quốc): Tuy Hán văn dùng chữ “quốc” nhưng ở đây có nghĩa là thành. Thành Xá vệ (Sravasti) là kinh đô của nước Câu-tát-la (Kocala), do vua Ba-tư-nặc (Prasenajit) trị vì .
(4)Đại tỳ-kheo tăng: Những vị tỳ-kheo (Bhiksu) tuổi cao đức trọng được tôn xưng là đại tỳ-kheo. Tỳ-kheo là người thuộc nam giới xuất gia theo Phật, thọ cụ túc giới, chỉ đi khất thực, sống bằng sự cúng dường của bá tánh. Tỳ-kheo, tiếng Phạn là Bhiksu, bao hàm bốn nghĩa: 1. Giữ hạnh khất thực thanh tịnh. 2. Phá trừ phiền não. 3. Trì giới thanh tịnh. 4. Có thể làm chúng ma khiếp sợ. Tăng, hay Tăng-già, tiếng Phạn là Sangha, Hán dịch là Hòa hiệp chúng, nghĩa là nhiều người cùng sống chung hòa hợp để tu hành. Từ ba vị tỳ-kheo trở lên, cùng sống ở một nơi mà tu hành gọi là Tăng chúng.
(5) Đại A-la-hán: Vì 1.250 người đệ tử của Phật đều là đại tỳ-kheo, nên các vị ấy đã chứng quả A-la-hán. Đại A-la-hán là tiếng tôn xưng vị A-la-hán có công đức lớn ở trong Tăng chúng. A-la-hán (Arhat) có ba nghĩa:
1. Sát tặc: giết giặc, tức là diệt trừ phiền não.
2. Ứng cúng: Xứng đáng thọ hưởng sự cúng dường của chư thiên và con
người, vì có đủ đức độ.
biết, như: Trưởng lão Xá-lỵ-phất, Ma-ha Mục-kiền-liên, Ma-ha Ca-diếp, Ma-ha Ca-chiên-diên, Ma-ha Câu-hy-la, Ly-bà-đa, Châu-lỵ-bàn-đà-già, Nan-đà, A-nan-đà, La-hầu-la, Kiều-phạm-ba-đề, Tân-đầu-lô-phả-la-đọa, Ca-lưu-đà-di, Ma-ha Kiếp-tân-na, Bạc-câu-la, A-nậu-lâu-đà... các vị đệ tử lớn như thế.
Lại có các vị đại Bồ Tát(1) như: Pháp Vương Tử(2)Văn-thù-sư-lỵ, Bồ Tát A-dật-đa, Bồ Tát Càn-đà-ha-đề, Bồ Tát Thường Tinh Tấn... các vị đại Bồ Tát như thế, cùng với vua cõi trời là Đế-thích(3) và vô số chư thiên, đại chúng cùng quy tụ.
———
3. Bất sanh: Chẳng phải tái sanh trong sáu nẻo luân hồi, sẽ nhập Niết-bàn ngay trong kiếp này.
Quả A-la-hán tức là quả thứ tư, cao hơn hết trong bốn quả: Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán. A-la-hán cũng viết tắt là La-hán.
(1)Bồ Tát Ma-ha-tát: Tiếng Phạn là Bodhisattva-Māhasattva, viết đủ là Bồ-đề-tát-đỏa Ma-ha-tát-đỏa. Bồ-đề: Hán dịch là Đạo, Giác, nghĩa là tánh sáng suốt của Phật. Tát-đỏa: Hán dịch là Chúng sanh, Hữu tình. Bồ Tát hay Bồ-đề-tát-đỏa là chúng sanh đã được giác ngộ. Ma-ha: Hán dịch là Đại, nghĩa là lớn. Ma-ha-tát là tiếng dùng thêm để tôn xưng, nên Bồ Tát Ma-ha-tát nghĩa là Đại Bồ Tát, là bậc có đại nguyện đem lòng từ mà giúp cho chúng sanh được an vui, đem lòng bi mà cứu vớt cho chúng sanh khỏi sự khổ não.
(2)Pháp Vương Tử: Người con của đấng Pháp Vương. Phật được tôn xưng là Pháp Vương (Vua của các Pháp), nên các vị Đại Bồ Tát cũng được tôn xưng là Pháp Vương Tử.
(3)Đế-thích: tức là Thích-đề-hoàn-nhân, viết đủ là Thích-ca Đề-hoàn Nhân-đà-la ((Śākya Déva Indra). Thích-ca: Hán dịch là Năng nhân, nghĩa là có lòng nhân từ. Đề-hoàn: Hán dịch là Thiên, nghĩa là các vị sống trên cõi trời, chư thiên. Nhân-đà-la: Hán dịch là Chúa, Chủ, nghĩa là bậc đứng đầu. Trọn tên này, Hán dịch là Năng Thiên Chủ, nghĩa là vị vua cõi trời có lòng nhân từ.
Lúc ấy, Phật bảo Trưởng lão Xá-lỵ-phất(1)rằng: “Về phương Tây, cách đây mười vạn ức cõi Phật, có một thế giới tên là Cực Lạc.(2) Ở cõi ấy có đức Phật hiệu A-di-đà(3) hiện nay đang thuyết pháp.
“Xá-lỵ-phất! Tại sao cõi ấy gọi là Cực Lạc? Nơi ấy chúng sanh không có những sự khổ não, chỉ hưởng các điều vui sướng, nên gọi là Cực Lạc.
“Lại nữa, Xá-lỵ-phất! Nơi cõi Cực Lạc, đền đài có bảy lớp lan can, bảy lớp lưới bao phủ và bảy hàng cây, thảy đều có bốn món báu(4) vây bọc chung quanh. Cho nên cõi ấy gọi là Cực Lạc.
———
(1)Trưởng lão Xá-lỵ-phất: Trưởng lão, tiếng Phạn là Sthavira, là tiếng tôn xưng vị tỳ-kheo có đức độ, xuất gia tu học đã nhiều năm. Xá-lỵ-phất, tiếng Phạn là Śāriputra, Hán dịch là Thu tử. Xá-lỵ, tiếng Phạn là Śāri, loài chim thu, là tên bà mẹ, vì bà có cặp mắt như mắt chim thu. Phất, hay Phất-đát-ra, tiếng Phạn là Putra, Hán dịch là Tử, nghĩa là người con trai. Vì thế có kinh cũng gọi ngài là Xá-lỵ tử. Xá-lỵ-phất được Phật khen là vị đệ tử
có trí huệ bậc nhất trong các đệ tử của Phật.
(2)Cực Lạc: tiếng Phạn là Sukhāvatī, Hán dịch là Cực lạc, nghĩa là rất vui sướng. Ở nước ấy, người ta sống vô cùng vui sướng, yên ổn, không có sự khổ não. Cực Lạc là một cõi Tịnh độ, cho nên ở đó, người ta hưởng toàn là sự trong sạch, sung sướng. Còn cõi Ta-bà của chúng ta là một cõi Uế độ, cho nên phải chịu nhiều sự dơ nhớp, khổ não.
(3)A-di-đà: Tiếng Phạn là Amitābha, Hán dịch là Vô lượng thọ, nghĩa là sống lâu vô số kiếp. Khi đức Phật Thích Ca giáng sanh, xuất gia, thành đạo và thuyết pháp giáo hóa chúng sanh ở cõi Ta-bà thì đức Phật A-di-đà thuyết pháp độ sanh tại cõi Cực Lạc. Sau khi đức Phật Thích-ca nhập Niết-bàn, cho đến hiện nay và vô số kiếp về sau, đức Phật A-di-đà vẫn còn thuyết pháp tại cõi Cực Lạc và tiếp dẫn những chúng sanh niệm Phật về cõi ấy, vì đời sống của ngài dài vô số kiếp.
(4)Tứ bảo: Bốn món báu, là vàng, bạc, lưu ly, pha lê.
“Lại nữa, Xá-lỵ-phất! Nơi cõi Cực Lạc có ao xây bằng bảy món báu,(1) trong chứa nước có tám công đức.(2)Đáy ao toàn cát bằng vàng, bốn phía có những bậc thang xây bằng vàng, bạc, lưu ly, pha lê hợp lại. Bên trên có những lầu, gác cũng dùng vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xa cừ, xích châu, mã não trang hoàng. Trong ao có hoa sen lớn như bánh xe. Hoa xanh tỏa ánh sáng xanh, hoa vàng tỏa ánh sáng vàng, hoa đỏ tỏa ánh sáng đỏ, hoa trắng tỏa ánh sáng trắng.(3)
“Xá-lỵ-phất! Nơi cõi Cực Lạc có đầy đủ công đức trang nghiêm như thế.
“Lại nữa, Xá-lỵ-phất! Cõi Phật ấy thường trỗi nhạc trời. Mặt đất toàn bằng vàng ròng. Ngày đêm sáu thời(4) trên trời mưa xuống hoa mạn-đà-la.(1)Chúng
———
(1)Thất bảo: Bảy món báu, là vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xa cừ, xích châu, mã não.
(2)Bát công đức thủy: Nước có tám công đức. Theo bản dịch của ngài Huyền trang, tám công đức ấy là:
1. Trừng tịnh: lắng gạn trong sạch
2. Thanh lãnh: trong trẻo mát lạnh
3. Cam mỹ: mùi vị ngon ngọt ngon
4. Khinh nhuyễn: nhẹ nhàng mềm mại
5. Nhuận trạch: thấm nhuần tươi mát
6. An hòa: yên ổn hòa nhã
7. Trừ được đói khát và vô số khổ não
8. Trưởng dưỡng thân tứ đại, tăng trưởng các thiện căn
(3)Bốn thứ hoa sen ấy là: hoa ưu-bát la màu xanh, hoa câu-vật-đầu màu vàng, hoa ba-đầu-ma màu đỏ, hoa phân-đà-lỵ màu trắng.
(4)Ngày đêm sáu thời: Ngày phân làm ba thời, đêm phân làm ba thời. Kinh Hoa Nghiêm, phẩm Thọ lượng chép rằng: Tâm Vương Bồ Tát nói: “Một kiếp ở cõi Ta-bà này bằng một ngày một đêm ở cõi Cực Lạc của Phật A-di-đà.”
sanh cõi ấy vào sáng sớm thường trải áo hứng lấy hoa quý, mang đi cúng dường mười vạn đức Phật ở các phương khác. Đến giờ ăn trong ngày(2)liền trở về dùng cơm rồi đi kinh hành.(3)
“Xá-lỵ-phất! Nơi cõi Cực Lạc có đầy đủ những công đức trang nghiêm như thế.
“Lại nữa, Xá-lỵ-phất! Cõi ấy thường có nhiều loài chim xinh đẹp đủ các màu sắc, như bạch hạc, khổng tước, anh võ, xá-lỵ, ca-lăng-tần-già, cọng mạng...(4)
———
(1)Hoa mạn-đà-la: Tiếng Phạn là Mandāravas,, Hán dịch là Bạch đoàn hoa hay Thích ý hoa, là loài hoa màu trắng, mùi rất thơm. Nhìn thấy hoặc ngửi được mùi thơm của hoa đều thích ý.
(2)Giờ ăn: Thực thời hay Pháp thực thời là giờ ngọ, lúc giữa trưa. Tỳ-kheo chỉ ăn vào giờ ngọ, khi mặt trời xế bóng thì chẳng ăn.
(3)Đi kinh hành: Phật chế phép kinh hành, chư tỳ-kheo sau khi dùng cơm thì đi chậm rãi quanh chùa tháp hoặc trong chánh điện. Trong khi đi ấy thường nhiếp tâm cho an định. Thích thị yếu lãm chép rằng: Kinh hành có năm sự lợi ích:
1. Vận động cơ thể cho khang kiện
2. Luyện tập cho có sức mạnh
3. Trừ được nhiều chứng bệnh
4. Giúp thêm sự tiêu hóa
5. Làm cho ý chí thêm kiên cố
(4)Bạch hạc: Chim hạc trắng, loài chim lông trắng, mỏ dài, chân cao, bay xa, kêu tiếng lớn và thanh.
Khổng tước: chim công, loài chim giống như chim trĩ, lông đuôi dài, con trống rất đẹp, xòe cánh ra như cái quạt, màu sắc rực rỡ.
Anh võ: chim két, loài chim lông cánh xanh, mỏ ngắn, có thể tập nói được tiếng người.
Xá-lỵ: chim thu, chim oanh, loài chim có đôi mắt rất trong, hót nghe tiếng thanh dịu.
Ca-lăng-tần-già: Tiếng Phạn là Kalavińka. Ca-lăng: tốt, đẹp. Tần-già:
tiếng, âm thanh. Loài chim tiếng tốt, trong trẻo. Hán dịch là Mỹ âm điểu, Diệu thanh điểu. Cư trú ở Tuyết sơn, miền Bắc Ấn độ. Cọng mạng điểu: Tiếng Phạn là Jivajiva (Kỳ-bà), dịch âm là Bà-bà-kỳ-bà, cũng dịch là Mạng mạng, hay Sanh sanh. Loài chim một thân có hai đầu.
Ngày đêm sáu thời, những loài chim ấy hòa tiếng kêu thanh nhã. Tiếng chim ấy lại thuyết giảng về Năm căn,(1) Năm lực,(2)Bảy phần Bồ-đề,(3)tám phần Thánh đạo.(4) Chúng sanh ở cõi ấy nghe rồi đều nhớ nghĩ đến Phật, Pháp, Tăng.(1)
———
(1) Năm căn: Năm điều được xem là cội rễ, giúp cho các pháp lành nảy sanh. Đó là:
1. Tín căn: lòng tin nơi Tam bảo, vào giáo lý Tứ diệu đế.
2. Tinh tấn căn: lòng tinh tấn, dõng mãnh tu hành thiện pháp.
3. Niệm căn: lòng nhớ tưởng Tam bảo, Phật, Pháp, Tăng.
4. Định căn: thiền định, lòng không tán loạn.
5. Huệ căn: sáng suốt, biết rõ sự lý, thông hiểu kinh nghĩa.
(2)Năm lực: Nhờ có Năm căn mà sanh ra Năm lực:
1. Tín lực: sức mạnh của lòng tin.
2. Tinh tấn lực: sức mạnh của sự tinh tấn.
3. Niệm lực: sức mạnh của sự tưởng niệm, nhớ nghĩ.
4. Định lực: sức mạnh của sự an định.
5. Huệ lực: sức mạnh của trí huệ.
(3)Bảy phần Bồ-đề: Tiếng Phạn là Saptabodhyaṅga, Hán dịch là Thất giác phần hay Thất giác chi. Bảy phần hợp lại thành quả Bồ-đề, thành đức giác ngộ:
1. Trạch pháp giác chi, tiếng Phạn là: Dharmapravicaya, sự phân biệt pháp tốt hoặc pháp xấu do trí phán xét của mình.
2. Tinh tấn giác chi, tiếng Phạn là Vīrya: Đem lòng dõng mãnh mà từ bỏ điều ác, làm điều lành.
3. Hỷ giác chi, tiếng Phạn là Priti, lòng được vui vẻ.
4. Khinh an giác chi, tiếng Phạn là Praśabdhi, lòng nhẹ nhàng yên tĩnh, không có sự nặng nhọc bứt rứt.
5. Niệm giác chi, Tiếng Phạn là Smṛti, lòng tưởng nhớ Chánh Pháp, Tam bảo.
6. Định giác chi, tiếng Phạn là Samādhi, tâm trí an định, không tán loạn.
7. Xả giác chi, Phạn: Upekṣā, cũng gọi là Hộ giác chi: Buông bỏ những vướng mắc, dứt bỏ sự lầm lạc.
(4)Bát thánh đạo phần: Tám con đường mà người ta phải noi theo để đến các quả thánh. Cũng gọi là Bát chánh đạo, tám con đường chân chánh, tức là Đạo đế trong Tứ diệu đế. Đó là:
1. Chánh kiến, tiếng Phạn là Sammā-diṭṭhi, chỗ thấy chân chánh, như thấy vạn vật là chẳng thật, vô ngã, thấy luân hồi là khổ não.
“Xá-lỵ-phất! Ông chớ tưởng rằng những loài chim ấy là do tội báo sanh ra. Vì sao vậy? Cõi Phật ấy không có ba đường ác.(2)
“Xá-lỵ-phất! Cõi Phật ấy, đến tên gọi ba đường ác còn không có, huống chi là có thật? Các loài chim ấy đều là do Phật A-di-đà vì muốn cho tiếng thuyết
———
2. Chánh tư duy, tiếng Phạn là Sammā-saṅkappa, suy xét, chiêm nghiệm những lẽ chánh.
3. Chánh ngữ, tiếng Phạn là Sammā-vācā, lời nói chân chánh, chẳng nói điều phi lý.
4. Chánh nghiệp, tiếng Phạn là Sammā-kammanta, việc làm chân chánh, không sát sanh, không trộm cướp, không tà dâm.
5. Chánh mạng, tiếng Phạn là Sammā-ājīva, cuộc sống chân chánh, trong sạch.
6. Chánh tinh tấn, tiếng Phạn là Sammā-vāyāma, dõng mãnh xa lánh phiền não, dõng mãnh tu thiện.
7. Chánh niệm, tiếng Phạn là Sammā-sati, lòng niệm tưởng chân chánh, nhớ nghĩ những chỗ chánh đáng.
8. Chánh định, tiếng Phạn là Sammā-samādhi: tâm trí vào thiền định, dứt khỏi những uế trược của thế gian.
(1) Phật, tiếng Phạn là Buddha, viết đủ là Phật-đà, Hán dịch là Giác giả, nghĩa là người giác ngộ hoàn toàn. Phật có đủ 32 tướng tốt và 80 vẻ đẹp trang nghiêm nơi thân thể. Sau khi Phật vào Niết bàn, người ta theo đó mà chế ra những tượng cốt bằng chất kim, bằng cây hoặc vẽ hình trên giấy, trên vải để thờ phụng, nhớ tưởng đến Phật.
Pháp, tiếng Phạn là Dharma, nên cũng đọc theo âm là Đạt-ma, là những giáo lý do Phật truyền dạy cho chúng sanh. Sau khi Phật nhập diệt, người ta gom góp mà chép thành ba tạng Kinh, Luật và Luận để truyền lại.
Tăng, tiếng Phạn là Sangha, viết đủ là Tăng-già, Hán dịch là Hòa hiệp chúng, gồm nhiều người tu học cùng nhau. Sau khi Phật nhập diệt, Tăng-già là những người thay Phật mà tiếp tục truyền dạy giáo pháp cho chúng sanh.
(2) Ba đường ác: Chúng sanh trong ba cõi thế giới tùy nghiệp lành hoặc dữ của mình, sanh vào trong sáu đường: Ba đường lành, Ba đường ác. Ba đường lành là: cõi trời, cõi người, cõi a-tu-la. Ba đường ác là: địa ngục, súc sanh, ngạ quỷ.
pháp được truyền ra khắp nơi nên mới biến hóa tạo thành.
“Xá-lỵ-phất! Nơi cõi Phật ấy, gió nhẹ lay động những hàng cây báu và lưới báu, vang lên tiếng êm dịu vô cùng, như trăm ngàn tiếng nhạc cùng hòa nhau trỗi lên. Nghe được tiếng ấy, tự nhiên sanh lòng tưởng niệm đến Phật, Pháp, Tăng.
“Xá-lỵ-phất! Nơi cõi Cực Lạc có đầy đủ công đức trang nghiêm như thế.
“Này Xá-lỵ-phất! Ý ông nghĩ sao? Tại sao đức Phật ấy lấy hiệu là A-di-đà?
“Xá-lỵ-phất! Hào quang của đức Phật ấy chiếu sáng vô cùng, soi khắp các cõi nước mười phương, không hề ngăn ngại. Vì thế nên lấy hiệu là A-di-đà.(1)
“Lại nữa, Xá-lỵ-phất! Đời sống của đức Phật và nhân dân cõi ấy kéo dài vô số a-tăng-kỳ kiếp,(1) nên gọi là A-di-đà.
———
(1)Phật A-di-đà còn có những danh hiệu khác:
Vô Lượng Quang Phật: Vì hào quang của ngài là vô lượng, sáng suốt vô lượng, rộng lớn vô lượng.
Vô Biên Quang Phật: Vì hào quang của ngài là không cùng tận, không có bờ bến, chiếu khắp cả các thế giới mười phương.
Vô Ngại Quang Phật: Vì hào quang của ngài chiếu khắp nơi mà không bị ngăn ngại, soi cả những nơi bị che lấp, những cảnh hắc ám. Những chúng sanh nào gặp được hào quang của đức Phật A-di-đà, thì ba món độc tham, sân, si liền bị tiêu diệt, thân thể được nhu nhuyễn, tâm ý được hoan lạc, sanh nảy lòng lành. Những chúng sanh trong ba đường ác: địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, gặp được hào quang của ngài tức thì hết khổ não, khi mạng chung được thoát khỏi ba đường ác.
“Xá-lỵ-phất! Đức A-di-đà thành Phật đến nay đã được mười kiếp.
“Lại nữa, Xá-lỵ-phất! Đức Phật ấy có vô số các vị đệ tử Thanh văn,(2) thảy đều là bậc A-la-hán, không thể tính đếm mà biết được số lượng. Các vị Bồ Tát cũng nhiều như vậy.
“Xá-lỵ-phất! Cõi nước Phật ấy có đầy đủ những công đức trang nghiêm như thế.
“Lại nữa, Xá-lỵ-phất! Chúng sanh được sanh về cõi Cực Lạc đều là những bậc không còn thối chuyển,(3)trong đó có nhiều vị chỉ còn một lần sanh nữa là sẽ thành Phật.(4) Số ấy rất nhiều, không thể lấy sự tính đếm mà biết được, chỉ có thể gọi chung là vô số.
———
(1)Vô số a-tăng-kỳ kiếp: Cách nói tượng trưng có nghĩa là một quãng thời gian kéo dài không thể đo lường, tính đếm.
Kiếp: nói đủ là Kiếp-ba (Kalpa), chia ra làm ba loại: tiểu kiếp, trung kiếp, đại kiếp. Một tiểu kiếp có một ngàn sáu trăm tám mươi vạn năm. Một trung kiếp có ba vạn ba ngàn sáu trăm vạn năm. Một đại kiếp có mười ba vạn bốn ngàn bốn trăm vạn năm.
(2)Thanh văn, tiếng Phạn là śrāvaka, hàng đệ tử Phật theo giáo pháp Thanh văn thừa, (śrāvakayāna), tu tập Tứ diệu đế, chứng đắc các thánh quả từ Tu-đà-hoàn cho đến A-la-hán.
(3)Bậc không còn thối chuyển, tiếng Phạn là Avaivartika (A-bệ-bạt-trí), tức là bậc Bồ Tát không còn thối chuyển trên đường tu học.
(4) Chỉ còn một lần sanh nữa là sẽ thành Phật: Gọi là Bồ Tát nhất sanh bổ xứ, tức là những vị Bồ Tát đã tròn quả nguyện, chỉ còn một lần thọ sanh nữa là thành Phật.
“Xá-lỵ-phất! Chúng sanh nghe biết rồi, nên phát nguyện sanh về cõi ấy.(1)Tại sao vậy? Để được chung sống với các bậc hiền thiện cao thượng.
“Xá-lỵ-phất! Người có ít nhân duyên phước đức căn lành không thể sanh về cõi ấy.(2)
“Xá-lỵ-phất! Như những kẻ nam, người nữ có lòng lành, nghe giảng nói về Phật A-di-đà, bèn chuyên tâm niệm danh hiệu ngài, hoặc một ngày, hoặc hai ngày, hoặc ba ngày, hoặc bốn ngày, hoặc năm ngày, hoặc sáu ngày, hoặc bảy ngày, tâm không tán loạn. (3)Người ấy khi lâm chung liền có đức Phật A-di-đà cùng với các vị thánh chúng hiện ra trước mắt. Khi mạng chung tâm không điên đảo, liền được sanh về cõi Cực Lạc của đức Phật A-di-đà.
———
(1) Phát nguyện sanh về cõi ấy: Người đọc kinh điển nói về cõi Cực Lạc của đức Phật A-di-đà mà muốn được vãng sanh về đó, trước hết phải phát nguyện. Sau khi phát nguyện, thì hết lòng nhớ tưởng đến đức Phật A-di-đà, nhớ tưởng đến thế giới Cực Lạc. Nhờ có chí nguyện vững bền, nên nhất định sẽ được vãng sanh về đó.
(2)Về thiện căn, Thập trụ Ty-bà-sa luận có nói ba thiện căn: chẳng tham, chẳng sân, chẳng si. Tất cả thiện pháp đều do đó mà nảy sanh.
Về phước đức, Quán Vô Lượng Thọ Kinh có dạy: Muốn sanh về cõi ấy, nên tu ba phước.
Phước thứ nhất là: Hiếu thảo với cha mẹ, hầu hạ bậc sư trưởng, vì lòng từ mà chẳng giết hại, tu mười nghiệp lành.
Phước thứ hai là: Thọ trì tam quy, giữ trọn các giới, chẳng phạm oai nghi.
Phước thứ ba là: Phát tâm Bồ-đề, tin sâu lẽ nhân quả, đọc tụng kinh Đại thừa, khuyến tấn những người tu hành.
(3)Tâm không tán loạn (Nhất tâm bất loạn) là ý chỉ cốt yếu của toàn quyển Kinh A-di-đà nầy. Chẳng những trong khi ngồi, mà khi đi, khi đứng, khi nằm, lúc nào hành giả cũng giữ nơi lòng một câu Nam-mô A-di-đà Phật, lòng tưởng nhớ đến Phật ấy, không để một tư tưởng nào khác xen vào, đó là tâm không tán loạn.
“Xá-lỵ-phất! Ta thấy sự ích lợi đó, nên mới giảng nói như vậy. Nếu có chúng sanh nào được nghe, nên phát nguyện sanh về cõi ấy.
“Xá-lỵ-phất! Cũng như nay ta xưng tán lợi ích công đức không thể nghĩ bàn của Phật A-di-đà.
“Phương Đông lại có chư Phật như: Phật A-súc-bệ, Phật Tu-di Tướng, Phật Đại Tu-di, Phật Tu-di Quang, Phật Diệu Âm..., vô số chư Phật như vậy, mỗi vị đều từ nơi cõi nước của mình, hiện tướng lưỡi dài rộng(1) bao trùm cả ba ngàn đại thiên thế giới, nói ra lời chân thật này: Hết thảy chúng sanh nên tin vào lời xưng tán công đức chẳng thể nghĩ bàn của kinh mà tất cả chư Phật đều hộ niệm.
“Xá-lỵ-phất! Thế giới phương Nam có chư Phật như: Phật Nhật Nguyệt Đăng, Phật Danh Văn Quang, Phật Đại Diệm Kiên, Phật Tu-di Đăng, Phật Vô Lượng Tinh Tấn..., vô số chư Phật như vậy, mỗi vị đều từ nơi cõi nước của mình, hiện tướng lưỡi dài rộng bao trùm cả ba ngàn đại thiên thế giới, nói ra lời chân thật này: Hết thảy chúng sanh nên tin vào lời xưng tán công đức chẳng thể nghĩ bàn của kinh mà tất cả chư Phật đều hộ niệm.
“Xá-lỵ-phất! Thế giới phương Tây có chư Phật như: Phật Vô Lượng Thọ, Phật Vô Lượng Tướng,
———
(1)Tướng lưỡi dài rộng: Đức Phật trải qua vô số kiếp không nói lời luống dối, sai sự thật, nên được quả báo có tướng lưỡi dài rộng hơn tất cả chúng sanh. Khi chư Phật hiện tướng lưỡi dài rộng là muốn xác nhận lời nói chân thật không hề luống dối.
Phật Vô Lượng Tràng, Phật Đại Quang, Phật Đại Minh, Phật Bảo Tướng, Phật Tịnh Quang..., vô số chư Phật như vậy, mỗi vị đều từ nơi cõi nước của mình, hiện tướng lưỡi dài rộng bao trùm cả ba ngàn đại thiên thế giới, nói ra lời chân thật này: Hết thảy chúng sanh nên tin vào lời xưng tán công đức chẳng thể nghĩ bàn của kinh mà tất cả chư Phật đều hộ niệm.
“Xá-lỵ-phất! Thế giới phương Bắc có chư Phật như: Phật Diệm Kiên, Phật Tối Thắng Âm, Phật Nan Trở, Phật Nhật Sanh, Phật Võng Minh..., vô số chư Phật như vậy, mỗi vị đều từ nơi cõi nước của mình, hiện tướng lưỡi dài rộng bao trùm cả ba ngàn đại thiên thế giới, nói ra lời chân thật này: Hết thảy chúng sanh nên tin vào lời xưng tán công đức chẳng thể nghĩ bàn của kinh mà tất cả chư Phật đều hộ niệm.
“Xá-lỵ-phất! Thế giới phương dưới có chư Phật như: Phật Sư Tử, Phật Danh Văn, Phật Danh Quang, Phật Đạt-ma, Phật Pháp Tràng, Phật Trì Pháp..., vô số chư Phật như vậy, mỗi vị đều từ nơi cõi nước của mình, hiện tướng lưỡi dài rộng bao trùm cả ba ngàn đại thiên thế giới, nói ra lời chân thật này: Hết thảy chúng sanh nên tin vào lời xưng tán công đức chẳng thể nghĩ bàn của kinh mà tất cả chư Phật đều hộ niệm.
“Xá-lỵ-phất! Thế giới phương trên có chư Phật như: Phật Phạm Âm, Phật Tú Vương, Phật Hương
Thượng, Phật Hương Quang, Phật Đại Diệm Kiên, Phật Tạp Sắc Bảo Hoa Nghiêm Thân, Phật Ta-la Thọ Vương, Phật Bảo Hoa Đức, Phật Kiến Nhất Thiết Nghĩa, Phật Như Tu-di Sơn..., vô số chư Phật như vậy, mỗi vị đều từ nơi cõi nước của mình, hiện tướng lưỡi dài rộng bao trùm cả ba ngàn đại thiên thế giới, nói ra lời chân thật này: Hết thảy chúng sanh nên tin vào lời xưng tán công đức chẳng thể nghĩ bàn của kinh mà tất cả chư Phật đều hộ niệm.
“Xá-lỵ-phất! Ý ông nghĩ sao? Vì sao kinh này gọi là: Tất cả chư Phật đều hộ niệm?
“Xá-lỵ-phất! Nếu những kẻ nam, người nữ có lòng lành, nghe được kinh này mà thọ trì, cũng như nghe danh hiệu chư Phật, thì những kẻ nam, người nữ có lòng lành ấy liền được tất cả chư Phật hộ niệm, thảy đều được địa vị không còn thối chuyển đối với quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.
“Xá-lỵ-phất! Vì vậy mọi người nên tin theo lời ta và chư Phật đã nói.
“Xá-lỵ-phất! Như có người nào trước đã phát nguyện, nay mới phát nguyện, hoặc sau này sẽ phát nguyện sanh về cõi Phật A-di-đà, thì những người ấy đều được địa vị không còn thối chuyển đối với quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Những người ấy hoặc đã được sanh, hoặc nay vừa sanh, hoặc sau này sẽ sanh về cõi ấy.
“Xá-lỵ-phất! Vậy nên những kẻ nam, người nữ có lòng lành, nếu có đức tin, nên phát nguyện sanh về cõi ấy.
“Xá-lỵ-phất! Như nay ta xưng tán công đức không thể nghĩ bàn của chư Phật. Tất cả chư Phật cũng đều xưng tán công đức không thể nghĩ bàn của ta, nói ra lời này: Phật Thích-ca Mâu-ni làm được việc rất khó khăn ít có. Từ trong cõi Ta-bà là cõi ác có năm thứ uế trược như: kiếp trược, kiến trược, phiền não trược, chúng sanh trược, mạng trược, mà thành đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, vì chúng sanh mà thuyết dạy pháp môn khó tin nhận nhất trong thế gian này.
“Xá-lỵ-phất! Nên biết rằng, ta ở trong cõi đời ác lụy có năm thứ uế trược, làm nên việc khó khăn, đắc quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, vì tất cả thế gian thuyết dạy pháp môn khó tin nhận này, thật là một điều rất khó lắm thay!”
Phật thuyết kinh này xong, Xá-lỵ-phất với chư tỳ-kheo, hết thảy thế gian, trời, người, a-tu-la... nghe Phật thuyết dạy đều vui mừng tin nhận, lễ bái lui về.
PHẬT THUYẾT KINH A-DI-ĐÀ
Diệu Pháp Liên Hoa Kinh- Quán Thế Âm Bồ Tát Phổ Môn Phẩm (Hán Văn Và Chú Âm)
DIỆU PHÁP
LIÊN HOA KINH
Phổ Môn Phẩm
DIỆU PHÁP LIÊN HOA KINH
QUÁN THẾ ÂM BỒ TÁT PHỔ MÔN PHẨM
Dao Tần Tam Tạng Pháp Sư Cưu-Ma-la-Thập phụng chiếu dịch
Nhĩ thời, Vô Tận Ý Bồ Tát tức tùng tọa khởi, thiên đản hữu kiên, hiệp chưởng hướng Phật, nhi tác thị ngôn: “Thế Tôn! Quán Thế Âm Bồ Tát, dĩ hà nhân duyên, danh Quán Thế Âm?”
Phật cáo Vô Tận Ý Bồ Tát: “Thiện nam tử! Nhược hữu vô lượng bá thiên vạn ức chúng sanh thọ chư khổ , văn thị Quán Thế Âm Bồ Tát, nhất tâm xưng danh, Quán Thế Âm Bồ Tát tức thời quán kỳ âm thanh, giai đắc giải thoát.
“Nhược hữu trì thị Quán Thế Âm Bồ Tát danh giả, thiết nhập đại hỏa, hỏa bất năng thiêu. Do thị Bồ Tát oai thần lực cố.
“Nhược vi đại thủy sở phiêu, xưng kỳ danh hiệu, tức đắc thiển xứ.
“Nhược hữu bá thiên vạn ức chúng sanh, vị cầu kim ngân, lưu ly, xa cừ, mã não, san hô, hổ phách, chân châu đẳng bảo... nhập ư đại hải. Giả sử hắc phong xuy kỳ thuyền phường phiêu đọa La-sát quỷ quốc.
“Kỳ trung nhược hữu nãi chí nhất nhân xưng Quán Thế Âm Bồ Tát danh giả, thị chư nhân đẳng giai đắc giải thoát la-sát chi nạn. Dĩ thị nhân duyên, danh Quán Thế Âm.
“Nhược phục hữu nhân lâm đương bị hại, xưng Quán Thế Âm Bồ Tát danh giả, bỉ sở chấp đao trượng tầm đoạn đoạn hoại, nhi đắc giải thoát.
“Nhược tam thiên đại thiên quốc độ mãn trung dạ-xoa, la-sát, dục lai não nhân, văn kỳ xưng Quán Thế Âm Bồ Tát danh giả, thị chư ác quỷ thượng bất năng dĩ ác nhãn thị chi, huống phục gia hại?
“Thiết phục hữu nhân, nhược hữu tội, nhược vô tội, sửu giới già tỏa, kiểm hệ kỳ thân, xưng Quán Thế Âm Bồ Tát danh giả, giai tất đoạn hoại, tức đắc giải thoát.
“Nhược tam thiên đại thiên quốc độ, mãn trung oán tặc, hữu nhất thương chủ tương chư thương nhân, tê trì trọng bảo, kinh quá hiểm lộ. Kỳ trung nhất nhân tác thị xướng ngôn: ‘Chư thiện nam tử! Vật đắc khủng bố. Nhữ đẳng ưng đương nhất tâm xưng Quán Thế Âm Bồ Tát danh hiệu. Thị Bồ Tát năng dĩ vô uý thí ư chúng sanh. Nhữ đẳng nhược xưng danh giả, ư thử oán tặc, đương đắc giải thoát.’
“Chúng thương nhân văn, câu phát thinh ngôn: Nam mô Quán Thế Âm Bồ Tát. Xưng kỳ danh cố, tức đắc giải thoát.
“Vô Tận Ý! Quán Thế Âm Bồ Tát Ma-ha-tát oai thần chi lực, nguy nguy như thị.
“Nhược hữu chúng sanh đa ư dâm dục, thường niệm cung kính Quán Thế Âm Bồ Tát, tiện đắc ly dục. Nhược đa sân nhuế, thường niệm cung kính Quán Thế Âm Bồ Tát tiện đắc ly sân.
“Nhược đa ngu si, thường niệm cung kính Quán Thế Âm Bồ Tát tiện đắc ly si.
“Vô Tận Ý! Quán Thế Âm Bồ Tát hữu như thị đẳng đại oai thần lực, đa sở nhiêu ích. Thị cố chúng sanh thường ưng tâm niệm.
“Nhược hữu nữ nhân thiết dục cầu nam, lễ bái cúng dường Quán Thế Âm Bồ Tát, tiện sanh phước đức trí huệ chi nam. Thiết dục cầu nữ, tiện sanh đoan chánh hữu tướng chi nữ, túc thực đức bổn, chúng nhân ái kính.
“Vô Tận Ý! Quán Thế Âm Bồ Tát hữu như thị lực. Nhược hữu chúng sanh cung kính lễ bái Quán Thế Âm Bồ Tát, phước bất đường quyên. Thị cố chúng sanh giai ưng thọ trì Quán Thế Âm Bồ Tát danh hiệu.
“Vô Tận Ý! Nhược hữu nhân thọ trì lục thập nhị ức Hằng hà sa Bồ Tát danh tự, phục tận hình cúng dường ẩm thực, y phục, ngọa cụ, y dược. Ư nhữ ý vân hà? Thị thiện nam tử, thiện nữ nhân công đức đa phủ?”
Vô Tận Ý ngôn: “Thậm đa, Thế Tôn.”
Phật ngôn: “Nhược phục hữu nhân thọ trì Quán Thế Âm Bồ Tát danh hiệu, nãi chí nhất thời lễ bái cúng dường, thị nhị nhân phước, chánh đẳng vô dị, ư bá thiên vạn ức kiếp, bất khả cùng tận.
“Vô Tận Ý! Thọ trì Quán Thế Âm Bồ Tát danh hiệu, đắc như thị vô lượng vô biên phước đức chi lợi.”
Vô Tận Ý Bồ Tát bạch Phật ngôn: “Thế Tôn! Quán Thế Âm Bồ Tát vân hà du thử Ta-bà thế giới? Vân hà nhi vị chúng sanh thyết pháp? Phương tiện chi lực, kỳ sự vân hà?”
Phật cáo Vô Tận Ý Bồ Tát: “Thiện nam tử! Nhược hữu quốc độ, chúng sanh ưng dĩ Phật thân đắc độ giả, Quán Thế Âm Bồ Tát tức hiện Phật thân nhi vị thuyết pháp.
“Ưng dĩ Bích-chi Phật thân đắc độ giả, tức hiện Bích-chi Phật thân nhi vị thuyết pháp.
“Ưng dĩ Thanh văn thân đắc độ giả, tức hiện Thanh văn thân nhi vị thuyết pháp.
“Ưng dĩ Phạm vương thân đắc độ giả, tức hiện Phạm vương thân nhi vị thuyết pháp.
“Ưng dĩ Đế-thích thân đắc độ giả, tức hiện Đế-thích thân nhi vị thuyết pháp.
“Ưng dĩ Tự tại thiên thân đắc độ giả, tức hiện Tự tại thiên thân nhi vị thuyết pháp.
“Ưng dĩ Đại tự tại thiên thân đắc độ giả, tức hiện Đại tự tại thiên thân nhi vị thuyết pháp.
“Ưng dĩ Thiên đại tướng quân thân đắc độ giả, tức hiện Thiên đại tướng quân thân nhi vị thuyết pháp.
“Ưng dĩ Tỳ-sa-môn thân đắc độ giả, tức hiện Tỳ-sa-môn thân nhi vị thuyết pháp.
“Ưng dĩ tiểu vương thân đắc độ giả, tức hiện tiểu vương thân nhi vị thuyết pháp.
“Ưng dĩ trưởng giả thân đắc độ giả, tức hiện trưởng giả thân nhi vị thuyết pháp.
“Ưng dĩ cư sĩ thân đắc độ giả, tức hiện cư sĩ thân nhi vị thuyết pháp.
“Ưng dĩ tể quan thân đắc độ giả, tức hiện tể quan thân nhi vị thuyết pháp.
“Ưng dĩ bà-la-môn thân đắc độ giả, tức hiện bà-la-môn thân nhi vị thuyết pháp.
“Ưng dĩ tỳ-kheo, tỳ-kheo ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di thân đắc độ giả, tức hiện tỳ-kheo, tỳ-kheo ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di thân nhi vị thuyết pháp.
“Ưng dĩ trưởng giả, cư sĩ, tể quan, bà-la-môn phụ nữ thân đắc độ giả, tức hiện phụ nữ thân nhi vị thuyết pháp.
“Ưng dĩ đồng nam, đồng nữ thân đắc độ giả, tức hiện đồng nam, đồng nữ thân nhi vị thuyết pháp.
“Ưng dĩ thiên, long, dạ-xoa, càn-thát-bà , a-tu-la, ca-lầu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, nhân, phi nhân đẳng thân đắc độ giả, tức giai hiện chi nhi vị thuyết pháp.
“Ưng dĩ Chấp kim cang thần thân đắc độ giả, tức hiện Chấp kim cang thần thân nhi vị thuyết pháp.
“Vô Tận Ý! Thị Quán Thế Âm Bồ Tát thành tựu như thị công đức, dĩ chủng chủng hình du chư quốc độ, độ thoát chúng sanh. Thị cố nhữ đẳng ưng đương nhất tâm cúng dường Quán Thế Âm Bồ Tát.
“Thị Quán Thế Âm Bồ Tát ma-ha-tát, ư bố úy cấp nạn chi trung, năng thí vô úy. Thị cố thử Ta-bà thế giới giai hiệu chi vi Thí vô úy giả.”
Vô Tận Ý Bồ Tát bạch Phật ngôn: “Thế Tôn! Ngã kim đương cúng dường Quán Thế Âm Bồ Tát.” Tức giải cảnh chúng bảo châu anh lạc, giá trị bá thiên lượng kim, nhi dĩ dữ chi, tác thị ngôn: “Nhân giả! Thọ thử pháp thí trân bảo anh lạc.”
Thời Quán Thế Âm Bồ Tát bất khẳng thọ chi.
Vô Tận Ý phục bạch Quán Thế Âm Bồ Tát ngôn: “Nhân giả! Mẫn ngã đẳng cố thọ thử anh lạc.”
Nhĩ thời, Phật cáo Quán Thế Âm Bồ Tát: “Đương mẫn thử Vô Tận Ý Bồ Tát cập tứ chúng, thiên, long, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lầu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, nhân, phi nhân đẳng cố, thọ thị anh lạc.”
Tức thời, Quán Thế Âm Bồ Tát mẫn chư tứ chúng cập ư thiên, long, nhân, phi nhân đẳng, thọ kỳ anh lạc, phân tác nhị phần: nhất phần phụng Thích-ca Mâu-ni Phật, nhất phần phụng Đa Bảo Phật tháp.
“Vô Tận Ý! Quán Thế Âm Bồ Tát hữu như thị tự tại thần lực, du ư Ta-bà thế giới.”
Nhĩ thời, Vô Tận Ý Bồ Tát dĩ kệ vấn viết:
“Thế Tôn diệu tướng cụ,
Ngã kim trùng vấn bỉ
Phật tử hà nhân duyên,
Danh vi Quán Thế Âm?”
Cụ túc Diệu Tướng Tôn
Kệ đáp Vô Tận Ý:
“Nhữ thính Quán Âm hạnh,
Thiện ứng chư phương sở,
Hoằng thệ thâm như hải,
Lịch kiếp bất tư nghị.
Thị đa thiên ức Phật,
Phát đại thanh tịnh nguyện.
Ngã vị nhữ lược thuyết:
Văn danh cập kiến thân,
Tâm niệm bất không quá.
Năng diệt chư hữu khổ.
Giả sử hưng hại ý,
Thôi lạc đại hỏa khanh.
Niệm bỉ Quán Âm lực
Hỏa khanh biến thành trì.
Hoặc phiêu lưu cự hải,
Long ngư chư quỷ nạn.
Niệm bỉ Quán Âm lực,
Ba lãng bất năng một.
Hoặc tại Tu-di phong
Vi nhân sở thôi đọa.
Niệm bỉ Quán Âm lực,
Như nhật hư không trụ.
Hoặc bị ác nhân trục,
Đọa lạc Kim cang sơn.
Niệm bỉ Quán Âm lực,
Bất năng tổn nhất mao.
Hoặc bị oán tặc nhiễu,
Các chấp đao gia hại.
Niệm bỉ Quán Âm lực,
Hàm tức khởi từ tâm.
Hoặc tao vương nạn khổ,
Lâm hình dục thọ chung,
Niệm bỉ Quán Âm lực,
Đao tầm đoạn đoạn hoại.
Hoặc tù cấm già tỏa,
Thủ túc bị sửu giới.
Niệm bỉ Quán Âm lực,
Thích nhiên đắc giải thoát
Chú trớ chư độc dược,
Sở dục hại thân giả;
Niệm bỉ Quán Âm lực,
Hoàn trước ư bổn nhân.
Hoặc ngộ ác La-sát,
Độc long chư quỷ đẳng.
Niệm bỉ Quán Âm lực,
Thời tất bất cảm hại.
Nhược ác thú vi nhiễu,
Lợi nha trảo khả bố.
Niệm bỉ Quán Âm lực,
Tật tẩu vô biên phương.
Ngoan xà cập phúc yết,
Khí độc yên hỏa nhiên.
Niệm bỉ Quán Âm lực,
Tầm thanh tự hồi khứ.
Vân lôi cổ xiết điện,
Giáng bạc chú đại vũ.
Niệm bỉ Quán Âm lực,
Ứng thời đắc tiêu tán.
Chúng sanh bị khổn ách,
Vô lượng khổ bức thân.
Quán Âm diệu trí lực,
Năng cứu thế gian khổ.
Cụ túc thần thông lực,
Quảng tu trí phương tiện.
Thập phương chư quốc độ,
Vô sát bất hiện thân.
Chủng chủng chư ác thú,
Địa ngục, quỷ, súc sanh.
Sanh, lão, bệnh, tử khổ,
Dĩ tiệm tất linh diệt.
Chân quán, Thanh tịnh quán,
Quảng đại trí huệ quán,
Bi quán cập Từ quán,
Thường nguyện thường chiêm ngư
Vô cấu thanh tịnh quang,
Huệ nhật phá chư ám.
Năng phục tai phong hỏa
Phổ minh chiếu thế gian.
Bi thể giới lôi chấn,
Từ ý diệu đại vân,
Chú cam lộ pháp vũ,
Diệt trừ phiền não diệm.
Tránh tụng kinh quan xứ,
Bố úy quân trận trung,
Niệm bỉ Quán Âm lực,
Chúng oán tất thối tán.
Diệu âm, quán thế âm,
Phạm âm, hải triều âm,
Thắng bỉ thế gian âm,
Thị cố tu thường niệm.
Niệm niệm vật sanh nghi.
Quán Thế Âm tịnh thánh,
Ư khổ não, tử ách,
Năng vi tác y hỗ.
Cụ nhất thiết công đức,
Từ nhãn thị chúng sanh;
Phước tụ hải vô lượng,
Thị cố ưng đảnh lễ.”
Nhĩ thời, Trì Địa Bồ Tát tức tùng tòa khởi, tiền bạch Phật ngôn: “Thế Tôn! Nhược hữu chúng sanh văn thị Quán Thế Âm Bồ Tát phẩm tự tại chi nghiệp, phổ môn thị hiện thần thông lực giả, đương tri thị nhân công đức bất thiểu.”
Phật thuyết thị Phổ Môn phẩm thời, chúng trung bát vạn tứ thiên chúng sanh, giai phát vô đẳng đẳng A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề tâm.
DIỆU PHÁP LIÊN HOA KINH
QUÁN THẾ ÂM BỒ TÁT PHỔ MÔN PHẨM
CHUNG
LỤC TỰ ĐẠI MINH CHƠN NGÔN
Án ma ni bát di hồng!
(Tam xưng)
CỬ TÁN
Quán Âm Đại Sĩ
Phổ hiệu Viên Thông,
Thập nhị đại nguyện thệ hoằng thâm,
Khổ hải độ mê tân,
Cứu khổ tầm thanh.
Vô sát bất hiện thân.
THẬP NHỊ NGUYỆN
1. Nam mô hiệu viên thông danh tự tại Quán Âm Như Lai quảng phát hoằng thệ nguyện.
2. Nam mô nhất niệm tâm vô quái ngại Quán Âm Như Lai thường cư Nam hải Nguyện.
3. Nam mô trụ Ta-bà u minh giới Quán Âm Như Lai tầm thanh cứu khổ nguyện.
4. Nam mô hàng tà ma trừ yêu quái Quán Âm Như Lai, năng trừ nguy hiểm nguyện.
5. Nam mô thanh tịnh bình thùy dương liễu Quán Âm Như Lai cam lộ sái tâm nguyện.
6. Nam mô đại từ bi năng hỷ xả Quán Âm Như Lai thường hành bình đẳng nguyện.
7. Nam mô trú dạ tầm vô tổn hại Quán Âm Như Lai thệ diệt tam đồ nguyện.
8. Nam mô vọng nam nham cần lễ bái Quán Âm Như Lai già tỏa giải thoát nguyện.
9. Nam mô tạo pháp thuyền du khổ hải Quán Âm Như Lai độ tận chúng sanh nguyện.
10. Nam mô tiền tràng phan hậu bảo cái Quán Âm Như Lai tiếp dẫn Tây phương nguyện.
11. Nam mô Vô Lượng Thọ Phật cảnh giới Quán Âm Như Lai Di-đà thọ ký nguyện.
12. Nam mô đoan nghiêm thân vô tỷ tái Quán Âm Như Lai quả tu thập nhị nguyện.
Nguồn: Nguồn: Pháp Bảo — kho kinh sách điện tử của Trung tâm biên, phiên dịch tài liệu Phật giáo Quốc tế, Ban Phật giáo Quốc tế, Giáo hội Phật giáo Việt Nam (vbeta.vn · api.phapbao.org), đọc về ngày 3–4/9/2026. Đại đức Thích Vạn Lợi, Thư kí phụ trách kinh sách điện tử. Bản quyền bản dịch, bản in và số trang thuộc về các dịch giả, tác giả và nhà xuất bản đứng tên trong từng cuốn. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ tác phẩm của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.
