Giới Thiệu Kinh Thủ Lăng Nghiêm

Quyển VI

bình đẳng, không ly đương độ mà nhiếp hóa những chúng sinh, niệm Phật đồng vãng sanh Tịnh độ.

(Quyển VI)

Bây giờ Quan Thế Âm Bồ-tát từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Phật và bạch rằng : “Bạch đức Thế Tôn ! Con nhớ vô số kiếp về trước, có đức Phật ra đời hiệu là Quan Thế Âm. Con từ nơi đức Phật ấy mà phát tâm Bồ-đề, và Ngài dạy tâm con từ nghe, suy nghĩ tu tập vào Tam-ma-địa.

Con vâng lời Phật dạy, ban đầu từ tánh nghe để tâm quán nhập xa bỏ ngoại trần sở nhập (đối với căn là năng nhập) đã yên tịnh, thì hai tướng động tịnh trọn không phát sinh. như vậy lần lửa tân tiến, năng văn sở văn đều hết; năng văn sở văn hết mà không trú nơi đó, nên năng giác sở giác cũng không; không giác cùng tột viên mãn nên năng không sở không toàn diệt. Tướng sinh diệt đã hết thì tánh tịch diệt hiển bày; bỗng nhiên vượt khỏi thế xuất thế gian, soi tỏ mười phương, được hai món thù thắng : Một là trên hợp với bổn diệu giác tâm của mười phương Chư Phật, cùng Chư Phật đồng một sức Từ, (từ cứu độ chúng sinh). Hai là dưới hợp với tất cả chúng sinh trong lục đạo, cùng chúng sinh đồng một lòng Bi ngưỡng (bi ngưỡng Vô thượng Bồ-đề).

Bạch đức Thế Tôn ! Bởi con cúng dường đức Quan Âm Như Lai, nhờ Ngài trao dạy pháp như huyễn huân văn tu kim cang tam muội, và vì đã cùng chư Phật đồng một sức Từ, nên con tự hay thành tựu 32 ứng thân hiện vào quốc độ:

Nếu có Bồ-tát vào Tam-ma-địa, tinh tấn tu hành đạo nghiệp vô lậu, mà tánh giải thoát được hiện tiền viên mãn, thì con hiện thân Phật đà, vì họ nói pháp, khiến đặng giải thoát.

Nếu có hàng Hữu học cầu đạo tịch tịnh diệu minh, mà tâm thắng diệu hiện tiền viên mãn, thì con ở trước người kia hiện thân độc giác, vì họ nói Pháp, khiến được giải thoát.

Nếu có hàng Hữu học cầu đoạn trừ 12 nhân duyên do 12 nhân duyên đoạn trừ mà thắng tánh tỏ bày viên mãn, thì con ở trước người kia hiện thân Duyên giác, vì họ nói Pháp, khiến đặng giải thoát.

Nếu có hàng Hữu học cầu chứng được tánh Không của Tứ đế, tu đạo chứng diệt mà thắng tánh viên mãn hiện bày, thì con ở trước người kia hiện thân Thanh văn, vì họ nói Pháp, khiến đặng giải thoát.

Nếu có các chúng sinh muốn làm vị Thiên chủ thống lãnh chư thiên, thì đối trước người kia con hiện thân Đế Thích, vì họ nói Pháp, khiến đặng thành tựu.

Nếu có các chúng sinh muốn đặng tự tại bay đi giữa hư không, thì đối trước người kia con hiện thân trời Đại tự tại, vì họ nói Pháp, khiến đặng thành tựu.

Nếu có chúng sinh muốn thống lãnh các quỉ thần, cứu hộ cõi nước, thì đối trước người kia, con hiện thân Thiên đại tướng quân, vì họ nói Pháp khiến đặng thành tựu.

Nếu có các chúng sinh ưa thống lãnh thế giới, bảo hộ chúng sinh, thì đối trước người kia con hiện thân Tứ thiên vương, vì họ nói Pháp, khiến đặng thành tựu.

Nếu có các chúng sinh về thiên cung sai khiến các quỉ thần thì đối trước người kia, con hiện thân thái tử của Tứ thiên vương, vì họ nói Pháp, khiến đặng thành tựu.”

Nhĩ căn viên thông

Bồ-tát Quan Thế Âm, một danh hiệu ấy phổ biến cả mười phương trong muôn loài, có mấy ai mà chẳng nghe chẳng biết ! Như thế cũng đủ tỏ tâm đại bi, đức cứu độ của Bồ-tát lớn lao biết chừng nào !

Nhưng sao lại gọi bằng danh hiệu Quan Thế Âm ? Ở nơi chúng sinh thì biết đặng tiếng tăm là do nghe, biết đặng màu sắc là do thấy v.v… đã thành một định lượng không thể chuyển đổi. Trái lại, Bồ-tát tu hành cũng đồng trong sự nghe tiếng đó mà không chịu theo thanh trần giả dối, vọng tưởng đảo điên, không để tâm bị hôn mê theo căn và cảnh mà chỉ chú tâm suy tầm tánh nghe chơn thật, không sanh không diệt, viên chiếu mười phương, lúc ngũ cũng như lúc thức, khi động cũng như khi tịnh, chẳng có lúc nào gián đoạn tánh nghe. Cho nên cũng không một tiếng gì không tỏ rõ. Tiếng của muôn loài từ ngàn phương đưa đến đều hiện bày trong tâm trí viên minh của Bồ-tát. Và hợp với trí ấy, còn có nguyện lực đại bi, cho nên trong mười phương, hễ có chúng sinh nào nhất tâm xưng niệm danh hiệu Bồ-tát thì Bồ-tát liền quán biết; quán biết thì liền giải thoát, lẽ cảm ứng tự nhiên không thể nghĩ nghì.

Nếu xét kỹ chỗ nhân địa tu hành của các vị Bồ-tát, thì phải phát tâm Bồ-đề tu theo Phật Giáo; trải qua sự nghe

học, sự suy nghĩ, sự tu tập, vậy sau mới đầy đủ căn bản trí, hậu đắc trí mà chứng thành quả vị diệu giác. Ngài Quan Thế Âm Bồ-tát cũng thế. Nhưng có khác chăng là chỉ khác nơi pháp môn phương tiện mà thôi, hai mươi bốn vị Thánh trước mỗi vị do mỗi pháp môn mà tu chứng viên thông. Ở đây Ngài Quan Thế Âm Bồ-tát do tu nhĩ căn mà chứng ngộ. Trong sự tu hành này, trước hết ly trần, rồi thoát căn rồi tận giác rồi diệt không, mà sau chơn tánh bất sanh diệt của Như Lai tạng mới đặng hoàn toàn hiện rõ.

Trong chánh kinh từ câu : “ban đầu từ trong nghe” đến câu “trọn không phát sanh”, ấy là ly trần. Thường khi sáu căn chưa đặng thanh tịnh thì hay bôn lưu theo dõi sáu trần, càng đi càng xa, như nước ra khỏi nguồn phân lưu các chỗ; đến khi chuyên tâm tu tập thì ngừng sự bôn lưu ấy, không để cho cái nghe phát động ra ngoài mà bắt quay về nghe theo, quán sát căn tánh. Vậy nên trước hết viễn ly trần cảnh; dù có tiếng vang gọi là cảnh động, cũng không động; dù không có tiếng vang gọi là tướng tịnh, tâm cũng không duyên niệm theo.

Câu “như vậy lần lữa tăng tiến, năng văn sở văn đều hết”, ấy là thoát căn. Hai tướng động tịnh ở trên thuộc về cảnh, đã viễn ly được cảnh rồi thì cứ như vậy mà tu tiến mãi mãi, tất thoát khỏi văn căn. Vì cảnh trần sở văn đã hết thì căn năng văn trở thành vô dụng mà tiêu diệt vậy.

Câu “năng văn sở văn hết mà không trừ, ở đó thì năng giác sở giác cũng không”, ấy là tận giác. Năng giác tức là trí huệ giác ngộ; sở giác tức là cái tướng năng văn sở văn đã hết trên kia (nên cũng gọi là tận văn). Đến khi tận văn thì

vọng tình đã tiêu diệt, chỉ còn có tánh trí huệ giác ngộ. Nhưng nếu còn năng giác, tất nhiên cũng có sở giác; còn năng, còn sở thì chưa phải tánh giác viên diệu minh. Cho nên khi tận văn rồi lại không có năng giác sở giác.

Câu “không giác cùng tột viên mãn thì năng không sở không toàn diệt”, ấy là diệt không. Sở không là chỉ cho cái không đã nói trên. Khi đặng không rồi cũng không chấp nơi không tướng; vì nếu còn sở không, tất có trí năng không đối đãi, chưa phải là tánh viên diệu chơn không của bản giác.

Tóm lại từ mới khởi công phu tu tập đến đây, trước do thô sau mới đến tế, nhưng cũng đều ở trong tướng sanh diệt cả. Như tướng động tịnh diệt thì văn căn sanh, văn căn diệt thì giác huệ sanh, giác huệ diệt thì không tướng sanh; mà Như Lai tạng tánh hay Niết-bàn diệu tâm không phải là tướng sanh diệt vậy. Cho nên sau khi năng không, sở không, ngã không, pháp không rồi, mà trong cu không ấy cũng không nữa, mới hiển hiện tánh chơn tịch diệt của Như Lai tạng một cách đầy đủ.

Tánh chơn tịch diệt ấy là đồng thể của chúng sinh và Phật, chư Phật thì thường an trú tánh ấy, Bồ-tát thì chứng nhập tánh ấy, mà chúng sinh thì mê lầm tánh ấy. Nhưng vì là đồng thể cho nên đến khi Bồ-tát chứng được liền phát sinh diệu dụng thù thắng. Nói rộng ra thì có 32 ứng thân, 14 món vô úy, 4 món diệu dụng bất tư nghì. Nói tóm lại thì có hai món thù thắng : một là được từ lực đồng với chư Phật, và hai là tâm bi ngưỡng đồng với chúng sinh. Vì chứng bổn giác tâm cùng Phật đồng thể, nên hay đồng một

từ lực; vì chứng bổn giác tâm cùng chúng sinh đồng thể nên hay đồng một bi ngưỡng. Từ lực do tâm bổn giác phát ra mà lòng bi ngưỡng cũng từ nơi tâm bổn giác huân tập. Được thành Phật đó, việc độ sanh cũng từ đó, mà Bồ-tát thành tựu 32 ứng thân khắp các căn cơ để giáo hóa cũng do đó.

32 ứng thân là :

1. Hiện thân Phật-đà để nói pháp viên đốn Phật thừa, giáo hóa hạng người tu Bồ-tát mà chơn trí vô lậu chưa hoàn toàn phát hiện, tuy đã nhập Tam-ma-địa rồi, nhưng chưa phải hết tu.

2. Hiện thân Độc giác nói pháp vô thường, vô ngã, ám chỉ Phật thừa để giáo hóa các hàng Hữu học có tâm ưa ở chỗ nhàn tịch, cầu tự nhiên huệ.

3. Hiện thân Duyên giác nói pháp Thập nhị nhân duyên lưu chuyển và hoàn diệt để giáo hóa hàng Hữu học có tâm mong đoạn trừ 12 nhân duyên thoát khỏi sự sanh tử luân hồi trong ba cõi.

4. Hiện thân Thanh văn nói pháp sanh diệt tứ đế, vô sanh tứ đế, vô lượng Tứ đế, vô tấc tứ đế, để giáo hóa hàng Hữu học có tâm mong cầu chứng tánh chơn không của Tứ đế, nhập tịch diệt Niết-bàn.

Tóm lại, trên đây là hiện thân về Tứ Thánh đế thành tựu cho những người tu tập pháp xuất thế gian.

5. Hiện thân Phạm vương nói pháp ly dục cho những chúng sinh mong được thân tâm trong sạch không phạm đến ngũ dục.

6. Hiện thân trời Đế Thích nói pháp Thập thiện cho những người muốn làm Thiên chủ, thống lãnh chư Thiên.

7. Hiện trời Tự tại hay Tha hóa tự tại Thiên ở chót cõi Dục, để nói pháp cho những chúng sinh muốn có thần thông tự tại đi khắp mười phương.

8. Hiện trời Đại tự tại (hay Ma-hê-thủ-la Thiên ở chót cõi Sắc) để nói pháp giáo hóa cho chúng sinh muốn có thần thông bay đi giữa hư không chẳng bị chướng ngại.

9. Hiện thân Thiên đại tướng quân (hay Vi đà Thiên tướng, thân tướng của Đế Thích), để nói pháp giáo hóa cho những chúng sinh có tâm muốn thống lãnh quỷ thần, cứu hộ các quốc độ.

10. Hiện thân Tứ thiên vương để nói pháp giáo hóa cho những chúng sinh có tâm thống trị thế giới bảo hộ chúng sinh.

11. Hiện thân Thái tử của Thiên vương để nói pháp giáo hóa cho những chúng sinh ở thiên cung, xu sử tất cả quỷ thần.

Bảy ứng thân trên đều hiện về thân cõi trời. Các cõi trời trong Dục giới phần nhiều đều lấy pháp Thập thiện làm căn bản, rồi tùy theo chỗ tu Thập thiện hơn kém mà cảm báo thân khác nhau, nên Bồ-tát cũng tùy đó nói pháp Thập thiện sâu cạn để giáo hóa.

Nếu có các chúng sinh ưa làm vua cõi người, thì đến trước người kia, con hiện thân nhân vương vì họ mà nói pháp, khiến đặng thành tựu.

Nếu có các chúng sinh ưa làm chủ các hàng quí tộc, mọi người thôi nhượng, thì với trước người kia, con hiện thân trưởng giả vì họ mà nói pháp khiến đặng thành tựu.

Nếu có các chúng sinh ưa đàm luận đạo lý văn chương, sống đời trong sạch, thì đối trước người kia, con hiện thân cư sĩ vì họ mà nói pháp, khiến đặng thành tựu.

Nếu có các chúng sinh ưa quản trị quốc độ, đoán định công việc làng ấp, thì đối trước người kia, con hiện thân Tể quan vì họ mà nói pháp, khiến đặng thành tựu.

Nếu có các chúng sinh ưa việc toán số, chú thuật, nhiếp phục hộ vệ mình người, thì đối trước người kia, con hiện thân Bà-la-môn vì họ mà nói pháp, khiến đặng thành tựu.

Nếu có gã thiện nam, ưa học pháp xuất gia, giữ gìn giới luật, thì đối trước người kia, con hiện thân thầy Tỳ-kheo vì họ mà nói pháp, khiến đặng thành tựu.

Nếu có người thiện nữ ưa học pháp xuất gia, giữ gìn cấm giới, thì đối trước người kia, con hiện thân Tỳ-kheoni vì họ mà nói pháp, khiến đặng thành tựu.

Nếu có gã thiện nam muốn thọ trì ngũ giới, thì đối trước người kia, con hiện thân Ưu-bà-tắc vì họ mà nói pháp khiến đặng thành tựu.

Nếu có người thiện nữ muốn thọ trì ngũ giới, thì đối trước người kia, con hiện thân Ưu-bà-di vì họ mà nói pháp, khiến đặng thành tựu.

Nếu có người con gái ưa lập thân theo nết hạnh kẻ nội chánh, để tu tề gia trị quốc, thì đối trước người kia, con

hiện thân nữ chúa, quốc đại phu, mạng phụ, đại cô mà vì họ nói pháp, khiến đặng thành tựu.

Nếu có chúng sinh nam căn không bị nhiễm hoại, thì đối trước người kia, con hiện thân đồng nam vì họ mà nói pháp, khiến đặng thành tựu.

Nếu có người con gái ưa sống một mình không tùy sự xâm lăng dâm bạo, thì đối trước người kia, con hiện thân đồng nữ vì họ mà nói pháp, khiến đặng thành tựu.

Nếu có hàng chư thiên muốn thoát khỏi thiên luân, thì con hiện thân trời vì họ mà nói pháp, khiến đặng thành tựu.

Nếu có các loài rồng muốn thoát khỏi long luân, thì con hiện thân loài rồng vì chúng mà nói pháp, khiến đặng thành tựu.

Nếu có loài Dược xoa muốn vượt khỏi loài ấy, thì với trước chúng kia, con hiện thân Dược xoa vì chúng mà nói pháp, khiến đặng thành tựu.

Nếu có loài Càn-thát-bà muốn thoát khỏi loài ấy, thì với trước chúng kia, con hiện thân A-tu-la mà nói pháp, khiến đặng thành tựu.

Nếu có loài A-tu-la, muốn thoát khỏi loài ấy, thì đối trước chúng kia, con hiện thân A-tu-la, Càn-thác-bà vì chúng mà nói pháp, khiến đặng thành tựu.

Nếu có loài Khẩn-na-la, muốn thoát khỏi loài ấy, thì đối trước chúng kia, con hiện thân Khẩn-na-la vì chúng mà nói pháp khiến đặng thành tựu.

Nếu có loài Ma-hô-la-già muốn thoát khỏi loài ấy, thì đối trước chúng kia, con hiện thân Ma-hô-la-già vì chúng mà nói pháp, khiến đặng thành tựu.

Nếu có các chúng sinh ưa ở trong nhân luân mà tu nghiệp nhơn làm người, thì con hiện thân người vì họ mà nói pháp, khiến đặng thành tựu.

Nếu có các hàng phi nhân như loài có hình, loài không hình, loài có tướng, loài không tướng mà muốn thoát khỏi loài ấy, thì đối trước chúng kia, thì con hiện thân các loài đó vì họ mà nói pháp khiến đặng thành tựu.

Ấy là 32 ứng thân thanh tịnh nhiệm mầu, hiện vào các quốc độ đều do sức diệu lực vô tác của pháp Tam-muội, do văn huân văn tu mà được thành tựu tự tại. Bạch Thế Tôn, con lại do sức diệu lực vô tác của pháp văn huân văn tu Kim cang Tam muội, cùng tất cả chúng sinh trong mười phương, ba đời, sáu đạo đồng một bi ngưỡng, khiến chúng sinh ở nơi thân tâm con, được 14 món công đức vô úy :

Một là do con không quán âm thanh, chỉ quán theo quán tánh, nên có thể khiến chúng sinh khổ não trong mười phương, hễ quán nghe âm thanh con, liền đặng giải thoát.

Hai là do xoay tri kiến hư vọng về nơi chân tánh, khiến chúng sinh dù lâm vào lửa lớn không bị đốt cháy.

Ba là do xoay cái nghe về nơi chân tánh, khiến chúng sinh dù nước lớn trôi, không bị chìm đắm.

Bốn là do diệt hết vọng tưởng, không còn tâm giết hại, có thể khiến các chúng sinh dù vào nước quỉ, không bị quỉ hại.

Năm là do huân tu văn căn, thành tựu văn tánh, làm cho sáu căn cũng đặng tiêu dung giải thoát đồng với văn căn, nên có thể khiến các chúng sinh sắp bị giết hại, đao kiếm gãy hư; giả sử gặp phải binh qua, không thiệt hại như dao rạch nước, như thổi ánh sáng, không hề lay động.

Sáu là do tu tập, văn tánh đặng tịnh minh, sáng soi cả pháp giới, những chỗ tối tăm đều bị tiêu tan, có thể khiến chúng sinh dù ở gần gũi bên quỉ Dược-xoa, La-sát, Cưubàn-trà, Tì-xá-già, Phú-đơn-na v.v… mắt chúng chẳng có thể trông thấy.

Bảy là do tánh âm thanh đã viên thoát, sự quán thính hư vọng tiêu hồi, xa lìa các cảnh trần giả dối, mà có thể khiến chúng sinh không bị gông xiềng trói buộc làm hại.

Tám là do diệt âm trần, viên văn tánh phát sanh năng lực tử tế, nên có thể khiến các chúng sinh dù đi qua đường hiểm yếu, cũng không bị cướp bóc.

Chín là do huân tu văn tánh, xa lìa trần cảnh không bị sắc trần chướng ngại, nên khiến những chúng sinh đa dâm, xa bỏ tâm tham dục.

Mười là do thuần âm tánh không theo vọng trần, căn cùng cảnh đều viên dung không năng sở đối đãi, nên có thể khiến tất cả chúng sinh hờn giận, xa bỏ tâm giận hờn.

Mười một là do tiêu dung hòa văn hình trở về tánh sáng suốt, pháp giới cùng thân âm sáng suốt vô ngại như lưu ly, nên có thể khiến tất cả hàng A-diên-ca (hoặc gọi vô tánh xiển đề, vì không có căn chủng thành Phật) bị tánh ngu độn ngăn che, được xa lìa ngũ ấm.

Mười hai là do dung hòa văn hình trở về văn tánh, an trú tự tánh đạo tràng bất động mà khắp vào các thế gian, tuy không phá hư thế giới mà thường hiện làm Pháp vương tử bên các đức Phật, để cúng dường mười phương Như Lai, nhiều như số vi trần; vậy nên có thể khiến cả pháp giới những chúng sinh không con, muốn cầu con trai thì đặng sanh con trai phước đức trí huệ.

Mười ba là do sáu căn viên mãn thông suốt, tánh minh chiếu đồng nhất, trùm hiện mười phương cõi trong Đại viên cảnh Không Như Lai tạng, để tùy thuận vâng lãnh pháp môn thâm diệu bí mật của mười phương Như Lai không hề khuyết thất. Vậy nên hay khiến những chúng sinh không con trong pháp giới, muốn cầu con gái thì đặng sanh con gái tướng tốt đoan chánh, phước đức nhu thuần, mọi người đều kính mến.

Mười bốn là các vị Pháp vương tử (Bồ-tát) ước số 62 hằng hà sa, hiện ở thế gian, lựa trong Tam thiên Đại thiên thế giới, gồm có trăm ức mặt trời mặt trăng này, đều là những vị tu hành chánh pháp, chỉ bày mô phạm, giáo hóa chúng sinh, có những phương tiện, trí huệ không đồng tùy theo căn cơ chúng sinh sai khá; nhưng do con tu tập nhĩ căn viên thông, phát minh diệu tánh, thân tâm vi diệu dung thông khắp cùng cả pháp giới, nên có thể khiến chúng sinh trì niệm danh hiệu của con cùng với những chúng sinh trì niệm danh hiệu của hằng hà sa số vị pháp vương tử trên đó, phước đức của hai bên bằng nhau không khác. Bạch Thế Tôn, một danh hiệu con mà cùng kia nhiều danh hiệu không khác, ấy là bởi con tu tập chứng đặng chơn viên thông vậy.

Ấy gọi là 14 thứ năng lực vô úy, phước thí khắp cả chúng sinh.

Bạch Thế Tôn, lại nhân con tu Nhĩ căn viên thông, chứng vô thượng đạo nên thành đặng 4 thứ diệu đức không thể nghĩ nghì, chẳng dụng ý mà tự nhiên thành tựu :

Một là do con đầu tiên chứng được văn tánh vi diệu, tánh ấy rất tinh minh, thoát ngoài năng văn, sở văn, không bị sự thấy, nghe, hiểu biết làm phân cách, dung thành một tánh bảo giác thanh tịnh viên mãn, nên có thể hiện rất nhiều hình dung tốt đẹp nói ra không lường thần chú bí mật. Hoặc hiện 1 đầu, 3 đầu, cho đến 84.000 đầu kiên cố; hoặc hiện 2 tay, 4 tay, cho đến 84.000 tay kiết ấn; hoặc hiện 2 mặt, 3 mặt, cho đến 84.000 mặt trong sáng. Những hình dung ấy hoặc từ có, oai có, định có, huệ có, để cứu hộ chúng sinh không chút gì ngăn ngại.

Hai là do con tu tập văn tư tu tam-muội, thoát khỏi sáu trần, không còn trở ngại, ví như tiếng thâu qua vách, cho nên con hay hiện mỗi mỗi hình dung, tụng mỗi mỗi bài chú, mà hình ấy chú ấy đều đem bố thí sức vô úy cho chúng sinh, nhân đó mười phương quốc độ đều gọi con là người bố thí vô úy.

Ba là con tu tập nhĩ căn được thanh tịnh viên thông, nên hễ dạo qua thế giới nào thì đều khiến chúng sinh ở đó xả thân mạng tài bảo, để cầu con thương xót.

Bốn là do con chứng được Phật tâm rốt ráo, nên có thể đem các món trân bảo cúng dường mười phương Như Lai và với chúng sinh trong pháp giới lục đạo, cầu vợ được vợ,

cầu con được con, cầu tam muội được tam-muội, cầu sống lâu được sống lâu, cho đến cầu Đại Niết-bàn được Đại Niết-bàn.

Nay Phật hỏi viên thông, thì con do tu tập nhĩ căn, được tam-muội viên chiếu, tâm duyên các pháp một cách tự tại, nhân nhập tánh lưu, chứng Tam-ma-địa, thành tựu Bồ-đề, ấy là thứ nhất.

Bạch Thế Tôn, đức Phật kia tán thán con khéo đặng pháp môn viên thông, nên trong Đại hội của Ngài con đặng thọ ký tên là Quan Thế Âm. Do con quán nghe cả mười phương đều viên minh, cho nên danh hiệu Quan Thế Âm khắp các thế giới.

12. Hiện thân quốc vương để đem ngũ giới thập thiện giáo hóa cho các chúng sinh muốn tạo nhân lành để được phúc báo an lạc.

13. Hiện thân trưởng giả đủ tài, đủ trí, đủ đức, giàu sang, vị cao cả, trên chuộng dưới yêu, để giáo hóa cho các chúng sinh muốn làm chủ tể trong các giòng họ sang quí mọi người kính vì.

14. Hiện thân cư sĩ chánh tín Tam bảo, thanh tịnh tu hành để giáo hóa các chúng sinh muốn sống một đời trong sạch, không tham trước.

15. Hiện thân tể quan đại thần tài đức liêm chính để giáo hóa các chúng sinh muốn lãnh trí phân đoản việc xóm làng, cõi nước theo chánh pháp.

16. Hiện thân Bà-la-môn thông minh phạm hạnh để giáo hóa các chúng sinh ưa thuật số, đạo học bỏ tánh kiêu mạn.

17. Hiện thân vị Tỳ-kheo giữ trọn oai nghi giới luật để giáo hóa các nam tử có tâm chí xuất gia giữ giới.

18. Hiện thân Tỳ-kheo ni giới luật thanh tịnh để giáo hóa các hàng con gái có chí muốn xuất gia giữ giới.

19. Hiện thân Ưu-bà-tắc để giáo hóa các hàng nam tử phát tâm qui y thọ năm giới.

20. Hiện thân Ưu-bà-di để giáo hóa các hàng con gái phát tâm qui y thọ năm giới.

21. Hiện thân Hậu phi, mạng phụ v.v… đoan trang nết đức để giáo hóa các người con gái rèn luyện việc nội chánh, giúp nhà lợi nước.

22. Hiện thân Đồng nam (người đàn ông từ nhỏ lớn không phạm dâm dục) để giáo hóa các chúng sinh từ nhỏ đến lớn không phạm dâm sự, xu hướng pháp xuất thế.

23. Hiện thân người Đồng nữ để giáo hóa các người con gái có chí tu đạo không ưng sự giá thú dâm bạo.

Mười hai ứng thân trên đây (từ 12 đến 23) đều hiện trong cõi người, hoặc làm người thế gian, hoặc làm tại gia Phật tử, hoặc xuất gia Phật tử để tùy cơ giáo hóa khiến các chúng sinh ấy hiện tại trọn được các sự lợi lạc, tương lai thành tựu đạo Bồ-đề.

24. Hiện thân trời để nói pháp xuất ly, dạy các hàng chư thiên có tâm mong thoát khỏi thiên luân. Bởi vì phúc báo chư Thiên còn ở trong vòng sanh tử hữu tâm, tâm ngã nhơn chưa dứt, mê chấp còn nhiều, tham dục đương nặng, chưa khỏi sự thống khổ đối đầu, nên rất đáng nhàm chán.

25. Hiện thân loài rồng để khuyến hóa các loài rồng muốn thoát khỏi quả báo thân rồng nhiều thống khổ.

26. Hiện thân quỉ Dược xoa để khuyến hóa các loài Dược xoa muốn thoát khỏi quả báo Dược xoa nhiều thống khổ.

27. Hiện thân Càn-thát-bà để khuyến hóa các hàng Càn-thát-bà muốn thoát khỏi quả báo Càn-thát-bà thống khổ.

28. Hiện thân A-tu-la để khuyến hóa những A-tu-la muốn thoát khỏi quả báo A-tu-la thống khổ.

29. Hiện thân Khẩn-na-la để khuyến hóa những Khẩnna-la muốn thoát khỏi quả báo Khẩn-na-la thống khổ.

30. Hiện thân thần Ma-hô-la-già để khuyến hóa những Ma-hô-la-già muốn thoát khỏi quả báo Ma-hô-lagià thống khổ.

31. Hiện thân người để giáo hóa phép tu nhân đạo cho những kẻ muốn giữ mãi thân người, không bị chuyển sanh qua thân cõi khác, vì ở nhân đạo vui khổ tương đương, lại dễ gặp Phật pháp nên dễ tu hành.

32. Hiện thân phi nhân hoặc loài hữu tưởng, vô tưởng, hữu hình, vô hình, để giáo hóa chúng ấy thoát khỏi quả báo ở các loài kia.

Chín loại ứng thân trên đây (24 đến 32) là Bồ-tát tùy theo các loài trời hay không phải trời, người hay tương tợ người mà hiện đủ thân trong các loài ấy để giáo hóa họ đặng thoát các báo thân thống khổ. Chúng sinh đương ở trong mê mờ, tùy nghiệp chuyển cách nào thì chịu cách nấy; nếu không nhờ Bồ-tát hiện thân giáo hóa, chuyển đổi nghiệp nhân, thì khó bề thoát khổ và hưởng sự an vui theo ý muốn.

Vì thế mà Bồ-tát ứng hiện 32 thân khắp quốc độ để giáo hóa, không chút ngăn ngại, như ngọc Ma-ni hiện đủ các màu sắc mà vốn vô tâm, không lay động.

Lại như Phật và chúng sinh giác tâm vốn đồng, mà chúng sinh thì bị tình tưởng cách ngại, cảnh giới xao động, chấp huyễn thân làm thật thân, chấp vọng cảnh làm chơn cảnh, nên mới có mọi điều lo sợ. Trái lại Bồ-tát đã hiệp tánh bản diệu của giác tâm, thấy muôn loài đồng một thể tánh tâm nguyên, đồng một thân tâm, không có loài nào ngoài, không có cảnh chi khác, tự mình thanh tịnh, không còn vọng tưởng, diệt hết tập khí sát, đạo, dâm, vọng, nên có thể khiến các chúng sinh dù lâm cảnh hoạn nạn mà nhớ đến danh hiệu Bồ-tát Quan Thế Âm, tức khắc tâm ấy liền đồng tâm Bồ-tát rộng lớn viên dung, chuyển ác tâm trở thành từ bi tâm, xoay cảnh tai nạn thành ra cảnh an lạc. Ấy là Bồ-tát đem công đức vô úy thí cho mười phương chúng sinh. Có 14 món vô úy :

1. Khiến chúng sinh khổ não, xưng danh Bồ-tát Quan Thế Âm liền đặng giải thoát.

2. Rủi vào lửa không bị lửa đốt.

3. Rủi vào nước không bị chìm.

4. Rủi vào chỗ quỉ không bị quỉ hại.

5. Rủi gặp binh qua, đao trượng bị gãy nát.

6. Dù ở bên ác quỉ mà ác quỉ không trông thấy.

7. Lỡ phạm cấm chế không bị gông xiềng kiềm hãm.

8. Đi qua đường hiểm không bị giặc cướp.

9. Chúng sinh đa dục được ly dục.

10. Chúng sinh đa sân được ly sân.

11. Chúng sinh đa si được ly si.

12. Cầu con trai được sanh con trai phước đức trí huệ.

13. Cầu con gái được sanh con gái đoan chánh nhu thuận.

14. Chỉ niệm danh hiệu Bồ-tát mà phước ngang với người niệm vô số danh hiệu Bồ-tát khác.

Tóm lại 32 ứng thân là Bồ-tát cùng chư Phật đồng một sức từ, 14 món vô úy là Bồ-tát cùng với chúng sinh đồng một tâm bi ngưỡng, và tất cả đều do sức vô duyên từ của Bồ-tát mà thành tựu. Tuy vậy nơi Bồ-tát thì do vô duyên từ mà tự nhiên ứng, nhưng nơi chúng sinh phải do tự lực thiện căn mới thành; thế nên với chúng sinh đã phát thiện căn, thì liền có Bồ-tát hiện thân thuyết pháp, với chúng sinh khổ nạn một lòng bi ngưỡng xưng danh, thì liền cảm đến Bồ-tát thí đức vô úy; một khi tự lực tha lực đã viên mãn như vậy, thì sự cảm ứng tất được rõ ràng.

Ngoài các diệu dụng trên ra, ngài Quan Thế Âm còn chứng được 4 món diệu đức không thể nghĩ nghì. Nghĩa là

sau khi chứng cực quả Vô thượng Bồ-đề, và Bi Trí đầy đủ thì tự nhiên không cần tâm niệm phân biệt nghĩ nghì mà vẫn có thể thành tựu phương tiện độ sanh.

Do ngài Quan Thế Âm đã chứng đặng văn tánh viên diệu, lìa tánh thấy nghe hư vọng, trong tánh giác đồng một thể; một thân tức nhiều thân, nhiều thân tức một thân nên tùy nghi hiện ra thân hình; một đầu đến nhiều đầu, hai tay đến nhiều tay, hai mặt đến nhiều mặt; khi hiện dáng từ bi, khi oai hùng, khi thiền định, khi trí huệ và nói ra vô lượng thần chú để cứu độ chúng sinh; đây là món bất tư nghì thứ nhất.

Hiện mỗi mỗi hình đọc mỗi mỗi bài chú, mà hình và chú ấy đều làm cho chúng sinh hết sợ hãi, đây là món bất tư nghì thứ hai.

Hay cảm đến chúng sinh, khiến họ xả bỏ thân mạng tài sản cúng dường, không sanh lòng tiếc nuối; đây là món bất tư nghì thứ ba.

Từ lực vô biên, thì tâm rộng lớn, ngài Quan Thế Âm chẳng những cúng dường chư Phật mà còn khắp thí cho tất cả chúng sinh, hễ chúng sinh cầu con thì đặng con, cầu vợ đặng vợ, cho đến cầu Đại Niết-bàn đặng Đại Niết-bàn; đây là món bất tư nghì thứ tư.

Như thế nên gọi Ngài là Quan Thế Âm, vì hay tầm thanh cứu khổ; cũng gọi Ngài là Thí vô úy, vì hay cứu vớt sự sợ hãi cho chúng sinh; nguyên do nhờ tu về nhĩ căn viên thông mà thành tựu cả.

Phóng Hào Quang, Hiện Điềm Lành

Bấy giờ (1), đức Thế Tôn ở nơi tòa sư tử, từ năm vóc của đức Thế Tôn đồng phóng ra hào quang báu, rọi xa trên đỉnh thập phương Như Lai, số như vi trần và trên đỉnh các vị Pháp vương tử, các vị Bồ-tát. Các đức Như Lai kia, năm vóc cũng đồng phóng ra hào quang báu, từ các thế giới, số như vi trần, đến rọi trên đỉnh Phật và trên đỉnh các vị Đại Bồ-tát và A-la-hán trong Hội; rừng cây, ao hồ đều diễn ra pháp âm; hào quang giao xen cùng nhau như lưới tơ báu. Cả Đại chúng được cái chưa từng có; tất cả đều được Kim cương tam-muội. Liền khi ấy, trời mưa hoa sen bách bảo màu xanh, màu vàng, màu đỏ, màu trắng xen lộn lẫn nhau, thập phương hư không hóa thành sắc thất bảo. Đất liền, núi sông của cõi Ta-bà này cùng một lúc không hiện ra, chỉ thấy vi trần quốc độ thập phương hợp thành một cõi, tiếng hát ca ngợi tự nhiên nổi lên.

Phóng hào quang, hiện điềm lành

Trong đoạn này, đức Phật Thích Ca và thập phương Như Lai đồng phóng hào quang giao xen như lưới tơ báu, rừng cây, ao hồ đều diễn pháp âm, trời mưa hoa sen bách bảo đủ các màu sắc, thập phương hư không thành sắc thất bảo; thập phương thế giới hợp thành một thế giới, nổi lên tiếng ca ngợi công đức của Phật. Đó là điềm lành, chứng tỏ tam thế chư Phật đều đồng một pháp giới tính, thập phương thế giới đều đồng một pháp giới tính, chỉ do vọng tưởng hóa thành cách biệt, có lớn, có nhỏ, có một, có nhiều, có mê, có ngộ, nhưng sự thật vẫn luôn luôn viên

———

(1)Từ trang 482 đến trang 607 trích Kinh Thủ Lăng Nghiêm của Cụ Tâm Minh, xb.1973.

Phật Bảo Ngài Văn Thù Lựa Chọn Căn Viên Thông

dung, không có sai khác, cho đến loài hữu tình, vô tình cũng đều bằng bậc, không có sai khác. Tất cả đại chúng, được hào quang chư Phật soi đỉnh đầu, đều chứng được Kim cương tam muội, tức là Như huyễn tam muội, là Thủ Lăng Nghiêm tam muội.

Bấy giờ, đức Như Lai bảo Ngài Văn Thù Sư Lợi Pháp vương tử rằng : “Ông hãy xét trong 25 vị Vô học Đại Bồ-tát và A-la-hán, mỗi mỗi đều trình bày phương tiện hành đạo lúc đầu, đều nói tu tập tính viên thông chân thật; chỗ tu hành của các vị kia, thật không có hơn, kém, trước, sau gì khác nhau. Nay Ta muốn khiến cho A-nan được khai ngộ, thì trong 25 phép tu, phép nào hợp với căn cơ của ông ấy; lại, sau khi Ta diệt độ rồi, chúng sinh trong cõi này vào thừa Bồ-tát, cầu đạo vô thượng, thì dùng pháp môn gì làm phương tiện cho dễ được thành tựu hơn ?”

Phật bảo ngài Văn Thù lựa chọn căn viên thông

Sau khi Đại chúng đã nghe các vị Đại Bồ-tát và A-lahán trình bày những phương tiện tu chứng đi đến thành đạo, Phật dạy Ngài Văn Thù Sư Lợi, hãy vì Tôn giả A-nan và các chúng sinh trong cõi Ta-bà, nên lựa chọn phép tu nào thích hợp hơn cả. Cả 25 vị Thánh nhân đều chứng được tính viên thông, các phương pháp tu hành của các Ngài. Thật không gì đáng gọi là hơn hay là kém, là nhanh hay là chậm, cho nên, sự lựa chọn của ngài Văn Thù, cũng chỉ là sự lựa chọn, theo cơ cảm hiện tiền mà thôi.

Ngài Văn thù Sư Lợi Pháp vương tử, vâng từ chỉ của Phật, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ nơi chân Phật, dựa vào uy thần Phật, nói bài kệ đáp lại :

“Bản tính biển giác khắp đứng lặng,

Tính khắp đứng lặng vốn nhiệm mầu,

Bản minh chiếu ra hình như sở,

Lập tướng sở, bỏ mất bản minh.

Do mê vọng, mà có hư không,

Nương hư không, lập thành thế giới;

Tư tưởng chăm chú thành cõi nước,

Hay biết mọi việc, là chúng sinh.

Hư không sinh ra trong đại giác,

Như một bọt nước sinh trong bể;

Các nước hữu lậu, như vi trần,

Đều nương hư không mà phát sinh;

Bọt nước diệt, vốn không hư không,

Huống nữa là hình tướng ba cõi !.”

Tán thán tinh giác vốn diệu và chỉ rõ mê vọng vốn không.

Ngài Văn Thù Sư Lợi lĩnh từ chỉ của Phật, dựa vào uy thần của Phật, nói bài kệ để đáp lại. Ngài Văn Thù Sư Lợi là hiện thân của trí Bát-nhã, nhận rõ căn cơ của chúng sinh, mà phương tiện hóa độ; Ngài dựa vào thần lực của Phật, lựa chọn đường tu cho những căn cơ hiện tiền, vì tất cả các vị Đại Bồ-tát đều dựa vào thần lực của Phật, mà làm Phật sự, thì Phật sự mới được viên mãn.

Hai câu kệ “Bản tính biển giác khắp đứng lặng, tính khắp đứng lặng vốn nhiệm mầu”, chỉ rõ tính giác rộng sâu

như biển, không có lay động, không có tạp nhiễm, nên thường đứng lặng; tính giác lại trùm khắp pháp giới, đầy đủ tất cả các sự vật, ra ngoài các danh tướng chân, vọng, mê, ngộ, nên gọi là cùng khắp. Bản tính của biển giác cùng khắp, đầy đủ, đứng lặng như thế, lại rất nhiệm mầu, duyên khởi ra tất cả sự vật như huyễn như hóa; nhưng, tất cả những sự vật ấy, đều là cảnh giới không nghĩ bàn, không sai khác.

Hai câu kệ sau “Bản minh chiếu ra hình như sở, lập tướng sở, bỏ mất bản minh” chỉ tính bản giác vốn là sáng suốt, chứ không phải như những vật vô tri. Tính sáng suốt ấy, vẫn nhiệm mầu, chiếu ra thành cảnh giới, đó là tính bản minh. Tính bản minh hiện ra cảnh giới, thì cảnh giới tức là tính bản minh, không có sai khác, không có gì đáng gọi là năng, không có gì đáng gọi là sở. Nếu không nhận được tính bản minh chiếu ra, thành cảnh giác, lập cảnh giới, thành tướng sở minh, thì lại lầm tính bản minh là năng minh; do đó, bỏ mất thật tính của bản minh, bao trùm tất cả, không có năng, sở. Chính cái nhận thức mê lầm này, là cội gốc sinh ra tất cả các sự mê lầm khác; vì thế, nên gọi nó là căn bản vô minh.

Bốn câu “Do mê vọng, mà có hư không … … hay biết mọi việc, là chúng sinh” nghĩa là, đồng một giác tính, lại chia ra có năng, có sở; lúc chưa phân biệt, chỉ thấy có hư không, lúc phân biệt, lại thành có thế giới. Do cố chấp thật có cảnh vật ngoài giác tính, chấp mãi không thôi, lớp trước, lớp sau gắn chặt với nhau, nên thành ra hình tướng các cõi nước và những luồng tâm niệm nhận biết các sự vật, theo

mỗi mỗi nghiệp, thì gọi là chúng sinh. Tâm niệm, sinh rồi lại diệt, diệt rồi lại sinh, thay đổi mãi mãi, song, vì tâm niệm phát khởi liên tục, theo hiện nghiệp của mỗi loài, trong một thời gian nhất định, nên chúng sinh lầm nhận, thật có cái ta và cùng với cái ta ấy, mà luân hồi sống chết. Nhưng, dầu quanh quẩn trong vòng sinh diệt, chúng sinh luôn luôn có giác tính thường trụ, chỉ cần diệt trừ những nhận thức mê lầm, thì trực nhận được giác tính mà thôi.

Sáu câu “Hư không sinh ra trong đại giác … … huống nữa là, hình tướng ba cõi”, nghĩa là, giác tính trùm khắp mười phương ba đời, ra ngoài thời gian và không gian, chỉ do nhất niệm bất giác chia ra năng, sở, mới thành có hư không. Hư không không sinh ra như thế, chẳng khác gì một bọt nước nổi lên trên bể cả, thật là nhỏ bé, so với giác tính vô lượng vô biên. Hư không không có hình tướng; đối với cái không có hình tướng đó, các cõi hữu lậu có hình, có tướng, như số vi trần, mới hiện ra. Nếu nhất niệm bất giác được diệt trừ, thì vốn không có hư không, làm gì còn có những cõi : Dục, Sắc, Vô sắc đối hiện với hư không ? Chừng ấy bọt nước tiêu diệt, bể cả vẫn mênh mông rộng lớn, không vì bọt nước, mà thành nhỏ bé, cũng không vì sinh ra nhiều bọt nước, mà có thay đổi.

“Bản tính xoay về, vốn không hai,

Phương tiện tu chứng có nhiều cách,

Cách nào cũng thông vào bản tính,

Nói thuận, nghịch, chỉ là phương tiện;

Do hàng sơ tâm vào tam muội,

Bên mau, bên chậm không đồng nhau.”

Nêu rõ phương tiện có mau chậm

Sáu câu “Bản tính xoay về … … bên chậm không đồng nhau” nghĩa là, tất cả các pháp môn tu hành đều là những phương tiện, để xoay về trực nhận giác tính. Giác tính vốn không hai, nhưng phương tiện xoay về giác tính thì nhiều; tất cả các phương tiện tu hành của 25 vị thánh nhân, đều đi đến thật chứng giác tính, không có hơn kém. Vì thế nên, dầu nói thuận, hay nghịch, cũng chỉ là phương tiện; do các hàng sơ tâm tu chứng Thủ Lăng Nghiêm tammuội theo phương pháp này hoặc theo phương pháp khác, cho nên kết quả có người mau, kẻ chậm không đồng nhau.

“Vọng tưởng kết lại thành sắc trần,

Hay biết không thể thông suốt được;

Làm sao, chính chỗ không thông suốt,

Tu hành, lại được tính viên thông ?

Âm thanh xen lộn với lời nói,

Chỉ nương theo ý vị danh từ;

Nếu một, không trùm được tất cả,

Thì làm sao, được tính viên thông ?

Hương, chỉ lúc hợp, mới rõ biết,

Lúc rời cách, thì vốn không có;

Nếu sở giác, không được thường xuyên,

Thì làm sao, được tính viên thông ?

Vị, không phải bản nhiên tự có,

Cần phải nếm, mới biết có vị;

Nếu giác quan, không thường duy nhất,

Thì làm sao, được tính viên thông ?

Xúc, do các vật chạm mà biết,

Không vật chạm, thì không thành xúc;

Khi hợp, khi ly, không nhất định,

Thì làm sao, được tính viên thông ?

Pháp, cũng có tên là nội trần,

Nương theo trần, tất phải có sở;

Năng sở, không viên dung nhập một,

Thì làm sao, được tính viên thông ?”

Lựa ra 6 trần

Bốn câu “Vọng tưởng kết lại … … được tính viên thông ?” cốt để chỉ rõ chỗ khó khăn của hàng sơ tâm, trong lúc tu chứng về sắc trần. Sắc trần do vọng tưởng kết lại mà thành, có tính ngăn ngại, không thông suốt. Ông Ưu Ba-ni-sa-đà quán sắc trần tan rã, cho đến vi trần, rồi chia chẻ vi trần thành hư không; sắc đã thành không, thì không khác sắc; do đó, chứng được tính sắc, tức là chân không, tính không tức là chân sắc, vào được tính viên thông, không còn ngăn ngại; Ngài Văn Thù nhận thấy bản tính của sắc trần là ngăn ngại, không phải thông suốt; hàng sơ tâm khó bề do sắc trần mà vào được tính viên thông, nên lựa bỏ, cho là không thích hợp.

Bốn câu “Âm thanh xen lộn … … được tính viên thông ?” cốt để chỉ rõ về ông Kiều Trần Na, nương theo lời nói của Phật mà ngộ; nhưng lời nói xen lộn nhiều danh từ; nếu chỉ phân biệt danh từ, thì làm sao mà ngộ đạo được. Song, âm thanh không phải chỉ là lời nói, âm thanh còn là thanh trần; nó hiện ra khi động, khi tĩnh trong tính

nghe. Ông Kiều Trần Na theo nghĩa lý của Phật dạy, quán bản tính của âm thanh duyên khởi như huyễn, không có tự tính, giác ngộ tính chung của các thanh trần và của các sự vật, nên vào được tính viên thông. Hàng sơ tâm tu chứng về thanh trần, thường mắc vào danh từ, không nhận được bản tính viên dung cùng khắp, nên ngài Văn Thù lựa bỏ, cho là không thích hợp.

Bốn câu “Hương, chỉ lúc hợp … … được tính viên thông ?” nghĩa là, Ngài Hương Nghiêm đồng tử, khi nghe mùi thơm, ngộ được bản tính của mùi thơm, cũng như bản tính của các sự vật, đều do duyên khởi như huyễn, không có gì được gọi là đi, lại, sinh hay diệt, nên chứng được tính viên thông. Hàng sơ tâm tu chứng về hương trần, tất nhiên gặp nhiều khó khăn, vì hương trần khi có, khi không, không phải thường xuyên; do đó, nên ngài Văn Thù lựa bỏ, cho là không thích hợp.

Bốn câu “Vị không phải bản nhiên … … được tính viên thông ?” nghĩa là, vị trần đối với thiệt căn mà thành có, nếu không có thiệt căn mà thành có, nếu không có thiệt căn biết nếm vị, thì các vị không thể thành lập được. Các ngài Dược Vương và Dược Thượng Bồ-tát do quán bản tính của vị trần, theo nhân duyên mà biến hiện, không phải có, không phải không, không phải tức là thân tâm, mà cũng không phải ra ngoài thân tâm; do đó, ngộ được bản tính của sự vật đều như huyễn, không có tự tính và chứng được tính viên thông. Hàng sơ tâm tu chứng về vị trần, chắc sẽ gặp nhiều khó khăn, vì vị trần là pháp đối đãi, là pháp sinh diệt, do phân biệt biến hiện; nếu không biết

quán bản tính của vị trần, chỉ theo cái phân biệt vị nà hay vị khác, cái phân biệt căn là năng tri và trần là sở tri, thì không thể chứng vào tính viên thông; do đó, Ngài Văn Thù lựa bỏ pháp môn này, cho là không thích hợp.

Bốn câu “Xúc, do các vật chạm … … được tính viên thông ?” nghĩa là, ngài Bạt-đà-bà-la nhân xúc trần mà ngộ được Phật pháp không làm cho tâm tính thanh tịnh, vì tâm tính bản lai vẫn là thanh tịnh; Phật pháp cũng không làm cho phiền não mê lầm thành thanh tịnh, vì bản tính nó là nhiễm ô; nhưng Phật pháp là phương tiện tách rời tâm tính với phiền não mê lầm; do đó, ngài phá trừ pháp chấp, chứng được tính viên thông. Nhưng, xúc trần, khi hợp thì có, khi ly thì không, không phải thường, không phải một. Hàng sơ tâm quán về xúc trần, khó viên dung được năng sở, rời bỏ được ly hợp, để chứng vào diệu chân như tính; vì thế ngài Văn Thù lựa bỏ pháp môn này, cho là không thích hợp.

Bốn câu “Pháp, cũng có tên là nội trần … … được tính viên thông ?” nghĩa là, ngài Đại Ca-diếp do quán trần cảnh thay đổi tiêu diệt, nên ngộ biết tất cả đều không có tự tính. Ngài dùng cái tâm đã giác ngộ tính không, vào Diệt tận định, thì liền nhận thấy, do nhân duyên phân biệt, mà biến hiện ra thành các sự vật, thời gian và không gian; ngoài phân biệt ra, thì vốn không có gì, nên Ngài phá trừ được pháp chấp, chứng được tính viên thông. Hàng sơ tâm quán về pháp trần, thì khó bề dung hợp được năng tri và sở tri, dung hợp được quán trí và quán cảnh; vì thế, Ngài Văn Thù lựa bỏ pháp môn này, cho là không thích hợp.

“Cái thấy, tuy rỗng suốt rất xa,

Nhưng thấy trước, mà không thấy sau;

Bốn bề, còn thiếu mất một nửa,

Thì làm sao, được tính viên thông ?

Mũi, có thở ra và thở vào,

Chặng giữa, hiện không có hơi thở.

Nếu không viên dung sự cách bức,

Thì làm sao, được tính viên thông ?

Ngoài sở nhập, tính nếm không thành,

Nhân các vị, mới có hay biết;

Không có vị, rốt ráo không có,

Thì làm sao, được tính viên thông ?

Thân biết xúc với cảnh sở xúc,

Đều có hạn, không phải cùng khắp;

Nếu không nhận tính không bờ bến,

Thì làm sao, được tính viên thông ?

Ý căn xen với các loạn tưởng,

Đứng lặng, rốt cuộc không thấy gì ;

Nếu không thoát được các tưởng niệm,

Thì làm sao, được tính viên thông ?”

Lựa ra 5 căn

Bốn câu “Cái thấy, tuy rỗng suốt rất xa … … được tính viên thông ?” nghĩa là, ngài A-na-luật-đà quán về tính thấy, phát minh tính thấy bản lai cùng khắp mười phương, không có sinh diệt, không có năng sở, mà chứng được tính viên thông. Hàng sơ tâm quán về tính thấy, không nhận rõ tính bản minh không theo các căn, chỉ gá nơi căn mà phát

hiện, nên thường bị dính mắc ở chỗ cái thấy : chỉ thấy phía trước, mà không thấy được phía sau; vì thế, ngài Văn Thù lựa bỏ pháp môn này, cho là không thích hợp.

Bốn câu “Mũi có thở ra và thở vào … … được tính viên thông ?” nghĩa là, ông Bà-đặc-ca quán cái hơi thở cùng tột các sinh diệt, ngộ được tâm tính bất sinh, bất diệt và chứng được tính viên thông; nhưng hàng sơ tâm quán hơi thở, thì thấy rằng lúc thở ra, thở vào thì có, còn ở chặng giữa, không thở ra, không thở vào thì không có; với hơi thở gián đoạn như thế, hàng sơ tâm khó bề đi đến diệu chân như tính thường trụ, không thay đổi; do đó, ngài Văn Thù lựa bỏ pháp môn này, cho là không thích hợp.

Bốn câu “Ngoài sở nhập, tính nếm không thành … …được tính viên thông ?” nghĩa là, ông Kiều Phạm Bát Đề quán tính biết vị, không phải tâm, không phải vật, duyên khởi như huyễn, nên chứng được tính viên thông; hàng sơ tâm quán về thiệt căn thì gặp khó khăn, vì thiệt căn đối với vị trần mà có, ngoài vị trần ra, không còn gì đáng gọi là thiệt căn; vì thế, nên ngài Văn Thù lựa bỏ pháp môn này, cho là không thích hợp.

Bốn câu “Thân biết xúc với cảnh sở xúc … … được tính viên thông ?” nghĩa là, ông Tất-lăng-già-bà-ta, trong lúc nhiếp tâm vào chính quán, bị gai độc đâm vào chân, sinh tâm biết đau, thì liền nhận rõ cái đau và cái biết đau đều do nhân duyên phân biệt biến thành, không có tự tính; nơi tâm không phân biệt, thật không có gì đáng gọi là cái đau và cái biết đau; do đó, Ngài nhiếp niệm không bao lâu, đã chứng được tính viên thông. Hàng sơ tâm quán về cái thân

căn biết cảm xúc, thì gặp khó khăn, vì cái biết xúc và cái xúc đều có hạn lượng từng nơi, từng chỗ, không phải cùng khắp; nếu không nhận được bản tính của thân căn cùng khắp pháp giới, không có bờ bến, thì không thể chứng được tính viên thông; vì vậy, ngài Văn Thù lựa bỏ pháp môn này, cho là không thích hợp.

Bốn câu “ Ý căn xen với các loạn tưởng … … được tính viên thông ?” nghĩa là, ngài Tu Bồ Đề tu phép quán không, đến khi phát minh tính giác là chân không, tính không là chân giác, thoát ly cái có và cái không, thì chứng được tính viên thông. Hàng sơ tâm quán về ý căn, thì khó thoát khỏi các vọng tưởng, khi ý sinh thì tất cả đều có, khi nhiếp niệm thì tất cả đều không, những vọng tưởng rằng có, rằng không, thay đổi nhau mà phát hiện, khó thoát ra được; vì thế, ngài Văn Thù lựa bỏ pháp môn này, cho là không thích hợp.

“Nhãn thức, phát khởi nhờ căn trần,

Gạn cùng, vốn không có tự tướng;

Cả tự thể, còn không nhất định,

Thì làm sao, được tính viên thông ?

Tâm nghe rỗng thấu cả mười phương,

Là do sức hoằng thệ rộng lớn;

Sơ tâm, không thể đến chỗ ấy,

Thì làm sao, được tính viên thông ?

Quán đầu mũi, vốn là duyên cơ,

Chỉ để nhiếp tâm được an trụ;

Nếu cảnh quán, lại thành sở trụ,

Thì làm sao, được tính viên thông ?

Thuyết pháp, diệu dụng các danh từ;

Cốt phải đã được khai ngộ trước;

Nếu lời nói, không phải vô lậu,

Thì làm sao, được tính viên thông ?

Giữ giới, chỉ câu thúc cái thân,

Ngoài cái thân, lấy gì câu thúc;

Vốn không phải cùng khắp tất cả,

Thì làm sao, được tính viên thông ?

Thần thông, do túc tập từ trước,

Nào dính gì ý thức phân biệt;

Tưởng niệm, không thoát ly sự vật,

Thì làm sao, được tính viên thông ?”

Lựa ra 6 thức

Bốn câu “Nhãn thức, phát khởi nhờ căn trần … … được tính viên thông ?” nghĩa là, nhãn thức do nhãn căn duyên với sắc trần mà phát khởi ra, nếu không có căn trần duyên nhau, thì nhãn thức không do đâu mà phát khởi được. Nhãn thức theo duyên mà sinh, không có tự tướng,

không có tự thể; hàng sơ tâm rất khó nương vào nhãn thức mà tu tập, để phát minh trí tuệ như ngài Xá-lợi-phất và chứng được tính viên thông. Vì thế, ngài Văn Thù lựa bỏ pháp môn này, cho là không thích hợp.

Bốn câu “Tâm nghe, rỗng thấu tất cả mười phương … … được tính viên thông ?” nghĩa là, ngài Phổ Hiền Bồ-tát đã chứng vào pháp giới tính, do đại nguyện rộng lớn, nghe khắp mười phương, hộ trì các chúng sinh phát Bồ-đề tâm; hàng sơ tâm không thể làm được việc đó, nên ngài Văn Thù lựa bỏ pháp môn này, cho là không thích hợp.

Bốn câu “Quán đầu mũi, vốn là duyên cơ … … được tính viên thông ?” nghĩa là, ngài Tôn-đà-la-nan-đà thông suốt giáo lý của Phật, chỉ vì tâm thường tán loạn, nên chưa thật chứng, Phật dạy ngài quán đầu mũi trắng, cốt để ngài thu nhiếp tâm niệm, đối trị lòng tán loạn, đi đến dung hợp quán trí và quán lý, chứng được tính viên thông. Hàng sơ tâm trong lúc nhiếp tâm, thường bị dính mắc vào quán cảnh, khó thoát ra được, nên ngài Văn Thù lựa bỏ pháp môn này, cho là không thích hợp.

Bốn câu “Thuyết pháp, diệu dụng các danh từ … …được tính viên thông ?” nghĩa là, Phật dạy ngài Phú-lâu-na tu pháp môn thuyết pháp, vì ngài đã tỏ ngộ đầy đủ các đạo lý của Phật; do ý nghĩ và lời nói của ngài luôn luôn đúng với Phật pháp, nên trong lúc thuyết pháp, ngài tự huân tập chủng tử vô lậu, đi đến chứng được tính viên thông. Hàng sơ tâm chưa rõ Phật pháp, thường bị dính mắc vào các danh từ, khó bề tu chứng pháp môn thuyết pháp có kết quả, nên ngài Văn Thù lựa bỏ pháp môn này, cho là không thích hợp.

Bốn câu “Giữ giới, chỉ câu thúc cái thân … … được tính viên thông ?” nghĩa là, ngài Ưu-ba-ly giữ giới thanh tịnh, cho đến cả thân và tâm đều yên lặng sáng suốt, do đó, chứng được tính viên thông. Hàng sơ tâm tu phép trì giới, chỉ biết câu thúc cái thân, thì giác quán bị ràng buộc với thân căn, khó thoát ra được; chính vì hàng sơ tâm khó quán cội gốc phiền não, giữ tâm giới được thanh tịnh, nên ngài Văn Thù lựa bỏ pháp môn này, cho là không thích hợp.

Bốn câu “Thần thông, do túc tập từ trước … … được tính viên thông ?” nghĩa là, ngài Mục-kiền-liên đã nhiều đời tu tập thiền định, phát ra thần thông; nhân nghe bài kệ “nhân duyên” ngộ được tất cả sự vật đều do duyên khởi như huyễn và chứng được tính viên thông. Hàng sơ tâm tu pháp môn này, thường bị dính mắc vào các sự vật, do thần thông biến hóa, khó do những biến hóa đó, mà chứng được pháp tính duyên khởi như huyễn, nên ngài Văn Thù lựa bỏ pháp môn này, cho là không thích hợp.

“Nếu quán cái tính của địa đại,

Thì nó ngăn ngại, không thông suốt;

Pháp hữu vi, không phải chân tính,

Thì làm sao, được tính viên thông ?

Nếu quán cái tính của thủy đại,

Quán tưởng, đâu phải là chân thật,

Nếu không đi đến diệu chân như,

Thì làm sao, được tính viên thông ?

Nếu quán hỏa đại, trừ dâm dục,

Chán cái có, không phải thật ly;

Phương tiện, không hợp với sơ tâm.

Thì làm sao, được tính viên thông ?

Nếu quán cái tính của phong đại,

Động, tĩnh, đâu phải không đối đãi;

Đối đãi, trái với vô thượng giác,

Thì làm sao, được tính viên thông ?

Nếu quán cái tính của không đại,

Hư không vô tri, không hay biết;

Không biết, khác hẳn với Bồ-đề,

Thì làm sao, được tính viên thông ?

Nếu quán cái tính của thức đại,

Thức sinh diệt, đâu phải thường trụ,

Để tâm trong phân biệt hư vọng,

Thì làm sao, được tính viên thông ?

Tất cả các hành đều vô thường,

Tưởng niệm, vốn trong vòng sinh diệt,

Nhân và quả, khác nhau như thế,

Thì làm sao, được tính viên thông ?”

Lựa ra 7 đại

Bốn câu “Nếu quán cái tính của địa đại … … được tính viên thông ?” nghĩa là, ngài Trì Địa Bồ-tát, nhân quán vi trần tạo ra thân thể, và vi trần tạo thành thế giới, đều như nhau không khác, nên diệt các phân biệt, ngộ được tính viên thông. Hàng sơ tâm quán về địa đại, thấy nó ngăn ngại không thông suốt, lại thấy nó là pháp hữu vi theo duyên mà sinh diệt, nên khó bề chứng được diệu chân như tính; vì thế, ngài Văn Thù lựa bỏ pháp môn này, cho là không thích hợp.

Bốn câu “Nếu quán cái tính của thủy đại … … được tính viên thông ?” nghĩa là, ngài Nguyệt Quang đồng tử quán về thủy đại, thấy chất nước tạo thành thân thể và chất nước trong thập phương thế giới, đều như nhau không khác, cho đến ngộ được tính thủy là chân không, tính không là chân thủy và chứng được tính viên thông. Hàng sơ tâm tu phép quán này, dễ mắc vào quán cảnh, khó bề nhận được bản tính như như bình đẳng, nên ngài Văn Thù lựa bỏ pháp môn này, cho là không thích hợp.

Bốn câu “Nếu quán hỏa đại, trừ dâm dục … … được tính viên thông ?” nghĩa là, ngài Ô-sô-sắt-ma, tu phép quán về hỏa đại, hóa được lòng đa dâm thành lửa trí tuệ, chứng vào tính viên thông. Hàng sơ tâm tu theo phép này, thường mắc vào sự nhàm chán cái có và khó ra khỏi cái có, cái không, thiết thực thoát ly được nội thân, ngoại cảnh, đi đến không còn gì phải thoát ly nữa. Vì thế, ngài Văn Thù lựa bỏ pháp môn này, cho là không thích hợp.

Bốn câu “Nếu quán cái tính của phong đại … … được tính viên thông ?” nghĩa là, ngài Lưu Ly Quang Bồ-tát quán cái thân, cái tâm và thế giới đều do sự lay động giả dối hiện ra. Do tất cả đều giả dối hiện ra, nên sự thật không hiện ra một cái gì. Do tất cả đều là lay động, nên không còn đối với cái gì mà gọi là lay động; nhân đó mà Ngài chứng được tính viên thông. Hàng sơ tâm quán về phong đại, khó bề tiêu diệt cái đối đãi giữa lay động và không lay động; mà đã là đối đãi, thì không phải thường, không phải một, trái với tính viên thông, nên ngài Văn Thù lựa bỏ pháp môn này, cho là không thích hợp.

Bốn câu “Nếu quán cái tính của không đại … … được tính viên thông ?” nghĩa là, ngài Hư Không Tạng Bồ-tát quán tất cả sự vật đều do vọng tưởng biến hiện, không có tự tính, ngộ được tính giác là chân không và chứng được tính viên thông. Hàng sơ tâm quán về không đại, chỉ thấy cái hư không vô tri, vô giác, khó bề dung hợp năng quán và sở quán, nên ngài Văn Thù lựa bỏ pháp môn này, cho là không thích hợp.