Đại Tập 56 · Bộ Kinh Tập III · Số 468–489

Số 469 - Kinh Văn-Thù Vấn Tự Mẫu Phẩm 14

SỐ 469

KINH VĂN-THÙ VẤN TỰ MẪU

PHẨM 14

Hán dịch: Đời Đường, Sa-môn Bất Không.

Bấy giờ, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Làm thế nào, tất cả các pháp thể nhập vào hết thảy các tự mẫu và các chữ của Đà-la-ni?

Đức Phật nói:

–Tất cả các pháp thể nhập vào các tự mẫu và các chữ của Đà-la-ni. Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, như:

Khi xướng lên chữ “Á” là âm thanh vô thường.

Khi xướng lên chữ “Ả” là âm thanh xa lìa ngã.

Khi xướng lên chữ “Y” là âm thanh của các căn rộng lớn.

Khi xướng lên chữ “Ý” là âm thanh tai hại của thế gian.

Khi xướng lên chữ “Ổ” là âm thanh của nhiều sự bức bách.

Khi xướng lên chữ “Ô” là âm thanh tổn giảm nhiều chúng sinh ở thế gian.

Khi xướng lên chữ “Lữ” là âm thanh ngay thẳng, dịu dàng, liên tục của chúng sinh.

Khi xướng lên chữ “Lữ” là âm thanh đoạn trừ ô nhiễm, tán loạn.

Khi xướng lên chữ “Lực” là âm thanh sinh khởi pháp tướng.

Khi xướng lên chữ “Lự” là âm thanh nơi tướng nhiễm ô của ba cõi.

Khi xướng lên chữ “Ế” làm âm thanh khởi lên sự mong cầu.

Khi xướng lên chữ “Ái” là âm thanh của oai nghi thù thắng.

Khi xướng lên chữ “Ô” là âm thanh chấp giữ.

Khi xướng lên chữ “Áo” là âm thanh hóa sinh.

Khi xướng lên chữ “Ám” là âm thanh không có ngã sở.

Khi xướng lên chữ “Ác” là âm thanh chìm đắm.

Khi xướng lên chữ “Già” là âm thanh thọ nhận quả báo của nghiệp.

Khi xướng lên chữ “Khư” là âm thanh xuất ra tất cả các pháp bình đẳng như hư không.

Khi xướng lên chữ “Nga” là âm thanh sâu xa của pháp.

Khi xướng lên chữ “Già” là âm thanh diệt hết vô minh, tối tăm dày đặc.

Khi xướng lên chữ “Ngưỡng” là âm thanh của năm cõi thanh tịnh.

Khi xướng lên chữ “Tả” là âm thanh của bốn Thánh đế.

Khi xướng lên chữ “Tha” là âm thanh không tiêu diệt hết tham dục.

Khi xướng lên chữ “Nhạ” là âm thanh vượt trên sự già, chết.

Khi xướng lên chữ “Toản” là âm thanh chế ngự các lời ác.

Khi xướng lên chữ “Nương” là âm thanh hàng phục các ma.

Khi xướng lên chữ “Tra” là âm thanh dứt bặt ngôn ngữ.

Khi xướng lên chữ “Trá” là âm thanh phát ra để đối đáp.

Khi xướng lên chữ “Noa” là âm thanh phát ra để thu phục ma tranh tụng.

Khi xướng lên chữ “Đồ” là âm thanh tiêu diệt hết sự nhơ uế nơi các cảnh giới.

Khi xướng lên chữ “Noa” là âm thanh diệt trừ hết các phiền não.

Khi xướng lên chữ “Đa” là âm thanh của chân như không hề gián đoạn.

Khi xướng lên chữ “Đà” là âm thanh của uy lực tăng trưởng, không sợ hãi.

Khi xướng lên chữ “Na” là âm thanh của sự điều phục nơi luật nghi, tịch tĩnh, an ổn. Khi xướng lên chữ “Đà” là âm thanh của bảy loại tài sản bậc Thánh.

Khi xướng lên chữ “Nẵng” là âm thanh biết khắp cả danh và sắc.

Khi xướng lên chữ “Bạt” là âm thanh về sự thù thắng của nghĩa lý.

Khi xướng lên chữ “Pha” là âm thanh chứng đắc quả vị.

Khi xướng lên chữ “Ma” là âm thanh giải thoát sự trói buộc.

Khi xướng lên chữ “Bà” là âm thanh thoát khỏi ba cõi.

Khi xướng lên chữ “Mãng” là âm thanh chấm dứt kiêu mạn.

Khi xướng lên chữ “Dã” là âm thanh thông đạt của Phật.

Khi xướng lên chữ “La” là âm thanh về ý nghĩa thù thắng của an lạc và khổ đau.

Khi xướng lên chữ “Kha” là âm thanh đoạn trừ chi phần ái dục.

Khi xướng lên chữ “Vả” là âm thanh của thừa tối thượng.

Khi xướng lên chữ “Xả” là âm thanh phát ra tín, tấn, niệm, định và tuệ.

Khi xướng lên chữ “Sái” là âm thanh chế ngự sáu xứ, chứng đắc sáu trí thần thông.

Khi xướng lên chữ “Sa” là âm thanh hiện chứng Nhất thiết trí.

Khi xướng lên chữ “Hạ” là âm thanh cắt đứt phiền não, xa lìa tham dục.

Khi xướng lên hai chữ “Khất Sái” là âm thanh nêu sự trọn vẹn của tất cả văn tự, bặt dứt mọi ngôn thuyết.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Đây là ý nghĩa của các tự mẫu, tất cả các văn tự đều thể nhập vào trong ấy.

Số 470 - Kinh Văn-Thù-Sư-Lợi Tuần Hành

SỐ 470

KINH VĂN-THÙ-SƯ-LỢI TUẦN HÀNH

Hán dịch: Đời Nguyên Ngụy, Tam tạng Pháp sư Bồ-đề-lưu-chi,

người nước Thiên Trúc.

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật cùng với chúng đại Tỳ-kheo gồm đủ năm trăm vị, đang ở tại núi Kỳ-xà-quật, thuộc thành Vương xá.

Buổi xế hôm ấy, Đức Thế Tôn khoan thai đi từ phòng ra ngoài, cả đại chúng vây quanh, cung kính cúng dường để mong được nghe thuyết pháp.

Khi ấy, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi tuần tự đi đến khắp chỗ ở của năm trăm vị Tỳ-kheo, cuối cùng đến chỗ của Trưởng lão Xá-lợi-phất, thấy Trưởng lão Xá-lợi-phất ngồi một mình ngay thẳng, nhập thiền suy nghĩ. Văn-thù-sư-lợi hỏi:

–Này Đại đức Xá-lợi-phất! Đại đức nhập thiền?

Trưởng lão Xá-lợi-phất đáp:

–Đúng vậy! Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi hỏi:

–Này Đại đức Xá-lợi-phất! Đại đức vì chưa vắng lặng muốn được sự vắng lặng mà nhập thiền? Vì trước đã vắng lặng, nay còn chỗ nào chưa vắng lặng mà phải nhập thiền? Đại đức Xá-lợi-phất! Đại đức dựa vào thiền nào? Là dựa vào quá khứ, là dựa vào vị lai, là dựa vào hiện tại, là dựa vào trong, ngoài mà nhập thiền? Lại nữa, này Đại đức Xá-lợi-phất! Là nương vào thân mà thiền hay nương vào tâm mà thiền?

Trưởng lão Xá-lợi-phất đáp:

–Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Đối với nghĩa thiền này, tôi có tất cả sự thấy được hạnh pháp lạc, có tất cả tâm không bị tán loạn, như vậy là chánh niệm.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Này Đại đức Xá-lợi-phất! Đại đức được pháp đó chăng? Pháp đó là pháp nào? Là thấy hạnh pháp lạc hay không thấy hạnh pháp lạc?

Trưởng lão Xá-lợi-phất đáp:

–Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Pháp ấy còn không được thì làm gì có pháp, hoặc thấy hạnh pháp lạc, hoặc không thấy hạnh pháp lạc? Lại nữa, thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Đức Như Lai nói pháp lìa dục cho các người là hàng Thanh văn, tôi nương vào pháp đó, như vậy là nhập thiền.

Bồ-tát

Văn-thù-sư-lợi nói:

–Này Đại đức Xá-lợi-phất! Thế nào là pháp lìa dục? Đức Như Lai nói cho các người là hàng Thanh văn? Đại đức Xá-lợi-phất nương vào pháp đó mà thực hành?

Trưởng lão Xá-lợi-phất đáp:

–Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Các Tỳ-kheo cũng như thế. Nương vào quá khứ mà thực hành, nương vào vị lai mà thực hành, nương vào hiện tại mà thực hành, cho đến nương vào tâm mà thực hành. Những pháp như vậy cần nên biết. Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Đức Như Lai vì các người là hàng Thanh văn mà nói pháp lìa dục này, tôi tùy theo đó mà thực hành.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Này Đại đức Xá-lợi-phất! Nếu nói: Nương vào quá khứ mà thực hành, nương vào vị lai mà thực hành, nương vào hiện tại mà thực hành, cho đến nương vào tâm, lìa dục mà thực hành như vậy. Này Đại đức Xá-lợi-phất! Như các pháp đó, Như Lai quá khứ không, Như Lai vị lai không, Như Lai hiện tại cũng không, thì như vậy pháp này là không?

Đại đức Xá-lợi-phất! Hôm nay vì sao lại nói: Nương vào quá khứ mà thực hành, nương vào vị lai mà thực hành, nương vào hiện tại mà thực hành? Có phải do không có pháp nên cũng không có chỗ nương?

Lại nữa, này Đại đức Xá-lợi-phất! Như Lai quá khứ, Như Lai vị lai, Như Lai hiện tại, không có người khiến trụ, không có chỗ để có thể trụ. Nếu không trụ thì chỗ nương cũng không thể được.

Lại nữa, này Đại đức Xá-lợi-phất! Nếu có người nói: Như Lai ở hiện tại, vị lai hay quá khứ có nương, không nương, người nói như vậy tức là chê bai Như Lai. Vì sao? Vì chân như là không nhớ nghĩ, cũng không có đối tượng để nhớ nghĩ. Chân như là không thoái chuyển, chân như là không tướng.

Lại nữa, này Đại đức Xá-lợi-phất! Chân như quá khứ là không thể thủ đắc, chân như vị lai là không thể thủ đắc, chân như hiện tại là không thể thủ đắc, cho đến chân như của tâm cũng không thể thủ đắc. Những điều như vậy cần nên biết.

Lại nữa, này Đại đức Xá-lợi-phất! Lại không có pháp nào ở ngoài chân như mà có thể hiển bày nói nêu.

Trưởng lão Xá-lợi-phất nói:

–Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Chư Phật Như Lai trụ nơi chân như rồi sau đấy thuyết giảng pháp.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Này Đại đức Xá-lợi-phất! Chân như chẳng có, thì làm sao Như Lai trụ vào chân như rồi mới giảng nói pháp? Đại đức Xá-lợi-phất! Pháp đó cũng không thì làm thế nào Như Lai trụ vào chân như rồi mới giảng nói pháp? Như Lai cũng không, vậy chỗ nào để Như Lai trụ nơi chân như rồi mới giảng nói pháp? Tất cả các pháp đều không thể thủ đắc. Chư Phật Như Lai cũng không thể thủ đắc. Lại pháp ấy có thể thủ đắc, pháp không thể thủ đắc, cả hai như vậy là không thể thủ đắc. Như Lai chẳng phải nói, cũng chẳng phải là không nói. Tại sao? Này Đại đức Xá-lợi-phất! Vì Như Lai là không nói, là không thể nói năng, đấy mới là Như Lai.

Trưởng lão Xá-lợi-phất nói:

–Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Có người nào thọ pháp như vậy?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Đại đức Xá-lợi-phất! Nếu có người không bám lấy pháp giới hữu vi, không mong cầu Niết-bàn, thì người ấy mới có thể thọ trì được pháp này. Nếu có người không thủ đắc pháp quá khứ, không biết

gì về pháp ấy, không thủ đắc pháp vị lai, hiện tại, cũng không biết về pháp ấy, người như vậy mới có thể thọ pháp này. Hoặc không thấy nhiễm, hoặc không thấy tịnh, hoặc không tâm chấp giữ, người như vậy mới thọ pháp này. Hoặc chẳng phải là hành của ngã, chẳng phải là hành không ngã, chẳng phải là hành lấy bỏ, người như vậy mới có thể thọ pháp này. Người như vậy mới có thể nhận biết nghĩa của những lời giảng nói này.

Trưởng lão Xá-lợi-phất nói:

–Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Làm thế nào để nhận biết?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Đại đức Xá-lợi-phất! Đây là không thể nói, cũng không có chỗ hỏi là làm thế nào để nhận biết?

Trưởng lão Xá-lợi-phất nói:

–Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nói pháp quá sâu, người tin pháp này thì quá ít. Văn-thù-sư-lợi! Đây không phải là cảnh giới của A-la-hán, của người Hữu học, Vô học, huống chi là tất cả phàm phu còn ngu tối.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Đúng thế, đúng thế! Này Đại đức Xá-lợi-phất! Đúng không phải là cảnh giới của A-la-hán. Tại sao? Vì A-la-hán là không có các cảnh giới. A-la-hán là không trụ, không xứ, mới gọi là A-la-hán. Không thể thủ đắc mới gọi là A-la-hán. Do không nói, nêu mới gọi là A-la-hán. Tại sao? Vì vô vi, vô trụ mới gọi là A-la-hán. A-la-hán ấy ở cảnh giới nào? A-la-hán thì chẳng phải là danh, chẳng phải là sắc, còn phàm phu ngu tối thì phân biệt danh sắc. A-la-hán đối với danh sắc đó không phân biệt, nhận biết, mới gọi là A-la-hán. A-la-hán không phải là danh để phân biệt, không phải là sắc để phân biệt. Phàm phu ngu tối cũng không thể thủ đắc. Pháp của phàm phu cũng không thể thủ đắc. A-la-hán cũng không thể thủ đắc. Pháp của A-la hán cũng không thể thủ đắc. Nếu không thể thủ đắc thì không có phân biệt. Nếu không phân biệt thì không có đối tượng hành. Nếu không đối tượng hành thì không hý luận. Nếu không hý luận thì là vắng lặng. Như vậy là không hành cũng không hý luận. Người vắng lặng thì không giữ lấy có, cũng không giữ lấy không, chẳng phải là

có, chẳng phải là không, như vậy là không nắm giữ. Nếu người không nắm giữ thì không có chỗ thủ đắc, người như vậy mới lìa tất cả thủ đắc, không tâm, lìa tâm mới trụ vào pháp Thanh văn. Nên biết như vậy.

Khi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi giảng nói pháp này rồi, có năm trăm Tỳ-kheo liền đứng dậy rời khỏi tòa, bỏ đi, còn nói:

–Chúng tôi không muốn thấy thân của Đồng tử Văn-thù-sư-lợi, cũng không muốn nghe đến danh hiệu của Đồng tử Văn-thù-sư-lợi. Bất cứ nơi nào nếu có Văn-thù-sư-lợi ở đó thì chúng tôi cũng tránh xa. Vì sao? Vì Đồng tử Văn-thù-sư-lợi khác với phạm hạnh của chúng tôi, do vậy nên phải tránh xa.

Khi ấy, Trưởng lão Xá-lợi-phất nói với Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Bồ-tát nói pháp này, lẽ nào ý của Bồ-tát không muốn cho các chúng sinh biết nghĩa đó?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Đúng vậy, đúng vậy! Thưa Đại đức Xá-lợi-phất.

Trưởng lão Xá-lợi-phất nói:

–Như vậy thì tại sao lại để cho năm trăm Tỳ-kheo ấy rời khỏi tòa? Lại còn chê bai, hý luận, phỉ báng bỏ đi?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Đại đức Xá-lợi-phất! Các Tỳ-kheo đó đã nói như vầy: “Ta không muốn thấy thân của Đồng tử Văn-thù-sư-lợi, cũng không muốn nghe đến danh hiệu của Đồng tử Văn-thù-sư-lợi. Ở nơi nào hễ có Đồng tử Văn-thù-sư-lợi thì cũng nên tránh xa.” Nói như vậy là lành thay, lành thay! Này Đại đức Xá-lợi-phất! Các Tỳ-kheo ấy thật khéo nói lời như thế. Vì sao? Vì không có Đồng tử Văn-thù-sư-lợi nên không thể thủ đắc. Như vậy, những lý lẽ đó là không thể thủ đắc, không thể thấy, cũng không thể nghe. Dù ở nơi nào nếu có Đồng tử Văn-thù-sư-lợi thì cũng nên tránh xa. Người nói như thế thì nơi chốn Văn-thù-sư-lợi đến cũng không. Nếu nơi đó đã không thì không thể gần gũi, cũng không thể tránh xa.

Khi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi giảng nói pháp này rồi, năm trăm Tỳ-kheo nghe vậy liền quay trở lại, cùng hướng đến Đồng tử Văn-thù-sư-lợi và nói:

–Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi giảng nói pháp như vậy, chúng tôi không thể hiểu.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Lành thay! Lành thay! Tỳ-kheo các ông là hàng Thanh văn, là đệ tử của Như Lai nên học như vậy. Này các thầy Tỳ-kheo! Pháp như vậy không phải do thức mà biết được, không phải do trí mà biết được. Vì sao? Vì pháp giới vốn là như vậy. Pháp giới như vậy là không nhớ nghĩ, không thoái chuyển. Như vậy, pháp ấy là không nhớ nghĩ, không thoái chuyển, không phải do thức biết được, không phải do trí biết được. Nếu không phải do thức biết được, không phải do trí biết được thì không phải là chỗ để nhớ nghĩ. Tỳ-kheo các ông là Thanh văn, đệ tử của Như Lai, nên học như vậy. Phật nói: “Người học như vậy thì được pháp tối thắng, là ruộng phước cho thế gian, nên nhận sự cúng dường.”

Khi giảng nói pháp này, trong số năm trăm Tỳ-kheo kia, có đến bốn trăm Tỳ-kheo không còn nhận lấy các pháp, dứt sạch các ràng buộc của phiền não, tâm được giải thoát, một trăm Tỳ-kheo còn lại khởi lên tâm ác, tự thân sẽ bị đọa vào địa ngục lớn.

Lúc này, Trưởng lão Xá-lợi-phất nói với Đồng tử Văn-thù-sư-lợi: –Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Bồ-tát nói pháp không cứu hộ được chúng sinh, mà còn làm mất một trăm Tỳ-kheo như vậy.

Lúc đó, Đức Thế Tôn bảo Trưởng lão Xá-lợi-phất:

–Này Đại đức Xá-lợi-phất! Chớ nói như thế. Vì sao? Này Xá-lợi-phất! Một trăm Tỳ-kheo ấy đọa vào địa ngục lớn Khiếu Hoán, chịu một đời, rồi sinh lên chỗ đồng nghiệp ở cõi trời Đâu-suất-đà, được vậy là nhờ đã nghe pháp ấy. Này Xá-lợi-phất! Các Tỳ-kheo ấy nếu không được nghe pháp môn như vậy thì nhất định sẽ bị đọa vào địa ngục, mãn một kiếp mới sinh vào loài người. Nhờ nghe pháp môn này mà một kiếp ở địa ngục chỉ thọ có ít nghiệp. Này Xá-lợi-phất! Một trăm Tỳ-kheo ấy, sẽ ở trong hội ban đầu của Như Lai Di-lặc làm Thanh văn, chứng A-la-hán, diệt sạch các lậu. Như vậy, này Xá-lợi-phất! Nghe pháp môn này được phước hơn hẳn, chẳng phải tu bốn Thiền, không phải là bốn Vô lượng, không phải là bốn Tam-ma-bạt-đề vô sắc. Vì

sao? Nếu người không được nghe pháp môn này thì không thể thoát khỏi sinh tử. Ý ta nói là người ấy không thể thoát khỏi sinh, lão, bệnh, tử, buồn, khổ, lo sầu, áo não.

Khi ấy, Trưởng lão Xá-lợi-phất nói với Đồng tử Văn-thù-sư-lợi:

–Thật là hiếm có! Chỉ Đồng tử Văn-thù-sư-lợi mới có thể khéo giảng nói pháp môn này và thành tựu chúng sinh như vậy.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Này Đại đức Xá-lợi-phất! Chân như không giảm, chân như không tăng, pháp giới không giảm, pháp giới không tăng, giới các chúng sinh không giảm, không tăng. Vì sao? Vì trước chỉ nói: Không người có thể nương, không chỗ có thể nương, chứ chẳng phải là nương, hay không nương. Này Đại đức Xá-lợi-phất! Không nương như vậy mới là Bồ-đề. Bồ-đề như vậy tức là giải thoát. Nếu người nương vào pháp tức là còn phân biệt. Nếu biết chẳng phải làm, cũng chẳng phải chẳng làm, thì đó là Niết-bàn.

Khi ấy, Đức Thế Tôn bảo Trưởng lão Xá-lợi-phất:

–Đúng vậy, đúng vậy! Này Xá-lợi-phất! Đúng như những lời Đồng tử Văn-thù-sư-lợi nói. Pháp giới không giảm, pháp giới không tăng, giới các chúng sinh không giảm, không tăng, không nhiễm, không tịnh.

Đức Thế Tôn vì muốn làm rõ nghĩa này nên lập lại bằng kệ:

Nói các pháp quá khứ

Hiện tại và vị lai

Nói chẳng phải nghĩa này

Chẳng phải tướng, không tướng.

Hoặc tướng, hoặc không tướng

Đều không chỗ phân biệt

Tùy phân biệt nên được

Phân biệt nên không tướng.

Nếu phân biệt hữu vi

Thì phân biệt Niết-bàn

Cả hai đều nghiệp ma

Tuệ sáng biết như vậy.

Ấm, nhập, giới, chỉ danh

Không tướng không sinh, diệt

Nếu quán sát phân biệt

Ấy là không quan sát.

Tuệ sáng không phân biệt

Hành cảnh giới như không

Nếu phân biệt tức giữ

Không phân biệt không giữ.

Giữ phân biệt, bị Trói

Không phân biệt, giải thoát

Nếu biết pháp như vậy

Người ấy gọi là trí.

Người tường tận như vậy

Là trí không phân biệt

Có trí nên trí nói

Cả hai đều là không.

Nếu người biết như vậy

Gọi người đó là trí

Báu đầy ba ngàn cõi

Đem bố thí được phước.

Nếu người nghe pháp này

Phước đó còn nhiều hơn

Bố thí, trì giới, nhẫn

Thần thông không chướng ngại.

Nhiều kiếp thường tu hành

Không bằng nghe kinh này

Nếu biết pháp môn ấy

Bậc Chánh Biến Tri nói.

Người nghe kinh này rồi

Tất cả đều Như Lai.

Khi Như Lai giảng nói pháp môn này xong, có mười ngàn chúng sinh liền xa lìa trần cấu, ở trong các pháp được mắt pháp trong sạch. Có năm trăm Tỳ-kheo phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Lúc đó, Đức Thế Tôn thọ ký cho năm trăm Tỳ-kheo này, Đức Thế Tôn nói:

–Tỳ-kheo các ông đến kiếp Tinh dụ đều thành tựu đạo quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, đồng cùng một hiệu: “Như Lai Pháp Hoa Chánh Biến Tri.”

Đức Thế Tôn giảng nói rồi, Đồng tử Văn-thù-sư-lợi, Trưởng lão Xá-lợi-phất, các chúng Trời, Người, A-tu-la, Càn-thát-bà… đều vui vẻ thọ nhận, phụng hành.

Số 471 - Kinh Văn-Thù-Thi-Lợi Hành

SỐ 471

KINH VĂN-THÙ-THI-LỢI HÀNH

Hán dịch: Đời Tùy, Tam tạng Pháp sư Đậu-na-quật-đa,

người nước Thiên Trúc.

Con là Đậu-na-quật-đa, quy mạng Đức Như Lai Đại Trí Hải

Tỳ-lô-giá-na.

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Thế Tôn ở tại núi Kỳ-xà-quật, thuộc thành Vương xá, cùng với năm trăm vị đại Tỳ-kheo hội đủ. Các vị ấy đều là bậc A-la-hán, các lậu đã hết, không còn phiền não, đạt ba Minh, sáu Thông, có đủ tám môn Giải thoát, tuệ và tâm không còn chướng ngại, tất cả đều trong sạch. Năm trăm vị Tỳ-kheo này, mỗi người đều ở phòng riêng của mình, ngồi kiết già, thân tâm vắng lặng, nhập Tam-muội chánh thọ.

Bấy giờ, Đồng chân Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi, vì muốn phát khởi pháp hạnh của mình và cũng muốn cho mọi người thấy, nghe, biết, đạt được lợi ích, nên đã dậy thật sớm tuần tự dạo khắp các phòng, thấy Tôn giả Xá-lợi-phất một mình ở trong phòng ngồi kiết già nhập Tam-muội hàng phục tự thân. Đồng chân Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi thấy như vậy nhưng không gọi. Lại đến các phòng khác xem xét, như thế lần lượt cho tới khi mặt trời mọc. Ngay lúc ấy, Tôn giả Xá-lợi-phất… cùng năm trăm vị Tỳ-kheo đều đã xuất định. Các vị Tỳ-kheo đó và các Tỳ-kheo ở phương khác đến cùng đại chúng thảy đều tập hợp.

Lúc này, Đức Thế Tôn từ tòa đứng dậy, thân tướng đoan nghiêm, ung dung yên lặng bước đi như Sư tử vương, ra khỏi phòng trải tòa ngồi. Tất cả đại chúng vây quanh hai bên, thể hiện sự cung kính đối

với Đức Thế Tôn, không ai dám đến trước mặt. Ở giữa đại chúng Đức Thế Tôn là bậc đứng đầu, vô thượng, với sắc diện rạng rỡ như núi vàng, với tâm đại Bi bủa khắp như mây lành ban cho những cơn mưa pháp.

Bấy giờ, Đồng chân Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi, ở trong chúng hội hỏi Tôn giả Xá-lợi-phất:

–Vừa rồi tôi xem khắp các phòng, thấy Tôn giả ngồi kiết già một mình điều phục tự thân, lúc đó Tôn giả đang ngồi thiền hay không ngồi thiền?

Tôn giả Xá-lợi-phất đáp:

–Lúc ấy thật sự là tôi đang ngồi thiền.

Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi lại hỏi:

–Ý Tôn giả thế nào? Vì muốn trừ bỏ phiền não chưa đoạn nên ngồi thiền chăng? Hay vì phiền não đã đoạn rồi, lại cầu đoạn trừ nữa cho nên ngồi thiền? Vì nương vào các pháp trong ba đời quá khứ, hiện tại, vị lai nên ngồi thiền? Hay nương vào các pháp của năm ấm như sắc, thọ, tưởng, hành, thức nên ngồi thiền? Hay vì nương nơi các căn thức nhãn, nhó, tỷ, thiệt, thân, ý mà ngồi thiền? Hoặc vì nương vào các pháp nơi sáu trần như sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp cho nên ngồi thiền? Hoặc nương vào pháp nơi ba cõi Dục, Sắc, Vô sắc nên ngồi thiền? Hoặc nương vào các pháp sai khác ở bên trong, bên ngoài, hay cả trong ngoài mà ngồi thiền? Hoặc vì nương vào các pháp nơi thân, nơi tâm, hoặc danh sắc của thân tâm cho nên ngồi thiền? Như thế các pháp mà tôi hỏi, xin Tôn giả mau đáp, nương vào pháp nào mà ngồi thiền?

Tôn giả Xá-lợi-phất đáp:

–Thưa Nhân giả! Tôi nay hiện thấy các pháp lạc hạnh nhớ mãi không quên, vì thế mà ngồi thiền.

Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi lại hỏi:

–Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Thật có các pháp có thể hiện thấy lạc hạnh, nhớ nghĩ không quên chăng?

Tôn giả Xá-lợi-phất đáp:

–Nhân giả Văn-thù! Các pháp lạc hạnh như thế tôi thật không thấy, nhưng Đức Thế Tôn đã vì hàng Thanh văn và tất cả đại chúng nói

pháp thiền định vắng lặng. Tôi nương theo các pháp như thế mà hành trì.

Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi lại hỏi Tôn giả Xá-lợi-phất:

–Như Lai đã vì hàng Thanh văn giảng nói các pháp gì gọi là thiền định vắng lặng, để Tôn giả nương theo đó mà tu hành?

Tôn giả Xá-lợi-phất đáp:

–Thưa Nhân giả Văn-thù! Có Tỳ-kheo ở đời quá khứ, hiện tại, vị lai, nương theo các pháp đó mà tu hành. Nói lược, cho đến nương vào các pháp nơi tâm, ý… mà thực hành, giống như các pháp hạnh kia. Đó chính là các pháp thiền định vắng lặng, Đức Thế Tôn đã vì hàng Thanh văn và đại chúng mà chỉ bày. Tôi y theo đó tu hành.

Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi lại hỏi:

–Tôn giả nói Như Lai đã vì Thanh văn và đại chúng giảng nói pháp ba đời, cho đến tâm ý… Tôn giả nương theo đó mà tu hành là không đúng. Vì sao? Vì đời quá khứ hiện không có Như Lai, đời vị lai hiện không có Như Lai và đời hiện tại hiện cũng không có Như Lai. Nếu như thế, đối với tất cả pháp cầu mong ở thân Như Lai đều không thể được. Tôn giả nay vì sao lại nói: Tôi nương theo các pháp đời quá khứ, hiện tại, vị lai mà tu hành?

Thưa Tôn giả Xá-lợi-phất! Cùng tột nơi đời quá khứ, hiện tại, vị lai, kia không phải là đây, đây không phải là kia, mỗi mỗi đều sai khác, không có tướng để tạo ra, không có xứ sở, cũng không có chỗ nương trụ, là không có chỗ trú, tức không có nơi chốn nương tựa để có thể thủ đắc.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Nếu có người nói: Đời quá khứ, hiện tại, vị lai, ở trong thực tế nói là có chỗ nương, hoặc không có chỗ nương, phải biết những người kia đã hủy báng Như Lai, là mắc trọng tội. Vì sao? Vì trong chân thật tế kia, không có nhớ nghĩ, cũng không có rơi rớt, không có hình sắc cũng không có tướng trạng để có thể thủ đắc. Thưa Tôn giả Xá-lợi-phất! Trong chân thật tế, các pháp quá khứ, hiện tại, vị lai, thật không thể thủ đắc, lược nói cho đến các pháp như tâm, ý cũng không thể thủ đắc. Lìa ngoài thật tế thì không có một pháp nào có thể thủ đắc, nên gọi là không, vì không nên không pháp, không thể hiển bày, nêu giảng.

Tôn giả Xá-lợi-phất liền hỏi Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi:

–Như Lai há không trụ ở trong thật tế mà thuyết pháp sao?

Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi đáp:

–Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Trong chân thật tế, có chỗ nào là xứ sở để nói Như Lai trụ trong thật tế mà thuyết pháp? Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Pháp vốn tự là không, vì sao nói Như Lai trụ trong thật tế rồi thuyết pháp? Chẳng những không có pháp mà Như Lai cũng không. Đã không thì vì sao nói Như Lai trụ trong thật tế để thuyết pháp? Vì sao? Vì tất cả các pháp đều không thủ đắc. Như Lai cũng vậy, thật không thể thủ đắc, thể của pháp được giảng nói cũng lại như vậy. Hợp thời không thể thủ đắc, không hợp thời cũng không thể thủ đắc. Cả hợp và không hợp thời cũng đều không thể thủ đắc. Như Lai lại không thể hiển hiện trong các thời để thuyết giảng hay không thuyết giảng. Vì sao? Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Vì đối với Như Lai, tất cả đường ngôn ngữ đều dứt bặt, đều là vô vi, vô tác, không có chỗ để nêu, đặt.

Tôn giả Xá-lợi-phất lại hỏi:

–Thưa Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi! Như lời Nhân giả nói: Ở đây ai có thể là bậc Pháp khí?

Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi đáp:

–Nếu người có thể phá bỏ được chân lý của thế gian, cũng lại không cần nhập Niết-bàn, ở đây người ấy đáng là bậc Pháp khí. Nếu có thể đối với các pháp quá khứ, hiện tại, vị lai mà không chứng, không thuyết, người ấy ở đây đáng là bậc Pháp khí. Không thấy có phiền não có thanh tịnh, không thấy có hữu vi, vô vi, ở đây, người ấy là bậc Pháp khí. Nếu không có ngã, cũng không không ngã, đối với việc làm không giữ, không bỏ, người ấy là bậc Pháp khí. Những người như thế, dù có lắng nghe, lãnh thọ, đối với pháp được giảng nói cũng không giữ lấy, quyết định cho là liễu nghĩa.

Tôn giả Xá-lợi-phất hỏi Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi:

–Nếu nói như thế thì đối với nghĩa đó làm sao tu hành, làm sao giáo hóa, an trụ?

Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi nói:

–Trong nghĩa đó mà còn có nói năng hoặc hỏi về chỗ giáo hóa an trụ sao? Vì trong nghĩa ấy đã không còn ngôn thuyết và cắt đứt mọi nẻo hành của tâm, tại sao còn hỏi về giáo hóa an trụ?

Tôn giả Xá-lợi-phất nói với Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi: –Thưa Nhân giả! Nghĩa này rất sâu xa, ít người chứng biết, ít người thọ trì. Vì sao? Vì tất cả những vị Hữu học và A-la-hán ở quả vị đó còn bị mê mờ, huống gì là hàng phàm phu đối với nghĩa lý thâm diệu mà có thể hiểu rõ.

Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi nói:

–Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Các vị A-la-hán ở trong nghĩa đó không có sự phân biệt các địa. Do A-la-hán không phân biệt các địa để có thể trụ. Vì không trụ nên mới gọi là A-la-hán, vì không thủ đắc nên mới gọi là A-la-hán, vì dứt đường ngôn ngữ nên mới gọi A-la-hán. Do dứt đường ngôn ngữ mà A-la-hán có được sự phân biệt các địa để tu hành, nhưng không có nơi chứng. Do không có nơi chứng nên A-la-hán có được sự phân biệt các địa để tu hành, lấy pháp vô vi mà đặt tên. Vì không hiển bày nên gọi là vô vi, vì không có người tạo ra cũng không có nơi để trụ. Vì sao gọi A-la-hán là quả vị có thể đạt được? Các vị A-la-hán không do danh nên gọi là A-la-hán, không do sắc nên gọi là A-la-hán, chỉ có phàm phu ở trong danh sắc, vọng khởi lên sự phân biệt. Danh sắc thật sự không có phân biệt như vậy. Các bậc A-la-hán đều biết như thế nên không sinh phân biệt. Do đấy các vị A-la-hán không do danh, không do sắc, nên gọi là A-la-hán. Không có phàm phu, cũng không có pháp của phàm phu. Không có A-la-hán, cũng không có pháp của A-la-hán có thể chứng đắc. Thế nên A-la-hán không tạo ra sự phân biệt. Do không tạo các hành, không có hành xứ, không có người tạo ra, nên mới là thiền định vắng lặng. Không tạo ra là có, không tạo ra là không, không tạo ra là chẳng có chẳng không. Nếu vô tác, vô vi, thì trong đó không thể có thủ đắc. Đều xa lìa tất cả tâm có, không và không hành nào có thể thủ đắc. Nói vậy là quyết định chính trụ trong quả Sa-môn.

Bấy giờ, khi Đồng chân Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi giảng nói như vậy, ở trong đại chúng có năm trăm vị Tỳ-kheo, từ tòa ngồi đứng dậy, đến trước Đức Thế Tôn nói lớn:

–Từ nay trở đi, không cần thấy thân tướng Bồ-tát Văn-thù, lại cũng không cần nghe danh hiệu của Bồ-tát Văn-thù, như thế mới mau

lìa bỏ, không cần hướng đến tất cả trụ xứ của Bồ-tát Văn-thù. Vì sao? Vì Bồ-tát Văn-thù đã nói phiền não và giải thoát đều cùng một tướng. Năm trăm Tỳ-kheo nói những lời đó rồi đều ra khỏi chúng hội khởi lên ý nghĩ: Tại sao chúng ta ở trong pháp hội của Đức Thế Tôn, vui mừng ưa tu học phạm hạnh, ngày nay bỗng nghe những pháp tệ ác như thế? Thế rồi, năm trăm A-la hán ấy bỏ đi.

Tôn giả Xá-lợi-phất thấy sự việc đó, liền bảo

Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi:

–Này Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi! Bồ-tát giảng nói pháp mà không muốn cho chúng sinh quyết định để hiểu rõ về pháp ấy như thế nào sao?

Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi đáp:

–Đúng thế, đúng thế!

Tôn giả Xá-lợi-phất bảo:

–Này Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi! Nếu nói như thế, thì vì sao năm trăm Tỳ-kheo ấy, từ tòa ngồi đứng dậy bỏ đi, chê bai lời Nhân giả đã nói, còn ở trước Đức Phật nói lớn: Không cần thấy thân tướng, cũng không cần nghe danh hiệu của Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi…

Bấy giờ, Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi khen ngợi Tôn giả Xá-lợi-phất:

–Lành thay! Lành thay! Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Tôn giả đã khéo nêu bày. Các Tỳ-kheo kia đã nói rất đúng. Vì sao? Vì thật không có Văn-thù để có thể thủ đắc. Nếu thật sự không có Văn-thù để có thể nắm giữ, thì những vị kia không thể thấy, không thể nghe và như thế, những nơi chốn kia cũng phải lìa bỏ. Vì sao? Vì tất cả chỗ ở của Bồ-tát Văn-thù và thân của Bồ-tát Văn-thù đều không thật có, cái không thật có đó không thể gần gũi, nên cũng phải xa lìa.

Khi Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi nói lời này, thì năm trăm vị Tỳ-kheo kia đã trở lại, nhập vào chúng hội và cùng thưa với Bồ-tát Văn-thù:

–Như lời Nhân giả đã giảng nói, không phải là vì chúng tôi, nên chúng tôi làm sao hiểu được. Bồ-tát

Văn-thù-thi-lợi khen ngợi các Tỳ-kheo:

–Lành thay! Lành thay! Đúng vậy! Đúng vậy! Đức Như Lai Thế Tôn dạy hàng Thanh văn ở trong pháp ấy nên làm như thế, không cần nhận biết. Các Tỳ-kheo ở trong pháp ấy cũng làm như thế mà không

cần nhận biết, cũng chẳng phải là không cần nhận biết. Vì sao? Vì pháp như vậy tức là thường trụ cũng gọi là pháp giới. Nếu pháp giới thường trụ thì không có nhớ nghĩ. Không có nhớ nghĩ tức tất cả là không chứng, cũng không phải là không chứng. Không không chứng cũng chẳng phải là không chứng, không nhớ, không nghĩ. Hiểu được như thế, mới gọi là đệ tử Thanh văn chân thật của Như Lai, gọi là cao tột, đáng được mọi người cúng dường.

Khi Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi giảng nói như vậy, thì trong năm trăm vị Tỳ-kheo đó, có bốn trăm vị ở trong pháp vô lậu tâm được giải thoát. Còn một trăm vị Tỳ-kheo kia, lại khởi thêm tâm chê bai hủy báng, ngay thân của đời này bị đọa vào đại địa ngục.

Tôn giả Xá-lợi-phất liền nói với Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi:

–Thưa Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi! Nhân giả cớ sao không thuận theo chúng sinh mà thuyết pháp, khiến một trăm vị Tỳ-kheo bị thoái chuyển đọa lạc?

Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Tôn giả Xá-lợi-phất:

–Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Chớ nên nói như vậy. Vì sao? Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Một trăm vị Tỳ-kheo đó, nếu không được nghe chỗ căn bản của pháp sâu xa này, nên biết là họ nhất định bị đọa vào đại địa ngục, thọ khổ một kiếp, ra khỏi địa ngục, sau đó được làm thân người ở cõi người. Nhưng do các Tỳ-kheo ấy vốn đã nghe được pháp sâu xa kia, nên mọi tội nặng của nghiệp ác hiện có đáng bị đọa vào đại địa ngục thọ khổ một kiếp, ngày nay bị đọa vào địa ngục Khiếu hoán, chỉ chịu khổ một lần liền được sinh lên cõi trời Đâu-suất, hưởng mọi an vui.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Tôn giả nên biết các Tỳ-kheo đó do đã được nghe pháp này rồi, sẽ mau trừ được tội nặng, chỉ còn chịu ít tội nhẹ.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Tôn giả phải biết, một trăm vị Tỳ-kheo đó, vào thời Đức Phật Di-lặc hạ sinh thành đạo, trong hội thuyết pháp ban đầu, họ đều có mặt trong chúng Thanh văn, chứng được quả A-la-hán, dứt các hữu lậu, không còn phiền não, đạt ba Minh, sáu Thông, đủ tám môn Giải thoát, những ràng buộc của thân tâm đều trừ sạch. Thế nên, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Đối với pháp căn bản của Tu-đa-la, thà

có tâm nghi nghe nhận, không cần thành tựu tâm bốn Thiền định và tâm bốn Vô lượng, lại cũng không cần thành tựu tâm bốn Định vô sắc. Vì sao? Vì thành tựu các pháp như thế, nhưng nếu không nghe được pháp căn bản sâu xa này, thì vẫn ở trong phiền não, không được giải thoát khỏi sinh, lão, bệnh, tử, ưu, bi, khổ não. Ta thương xót những người đó nên nói rõ về pháp căn bản này.

Bấy giờ, Tôn giả Xá-lợi-phất nói với Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi:

–Thật là hiếm có! Chính Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi mới có thể khéo giảng nói pháp căn bản như thế, vì nhằm giáo hóa chúng sinh.

Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi đáp:

–Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Chân thật tế là không tăng, không giảm. Pháp giới không tăng không giảm. Chúng sinh giới cũng không tăng không giảm. Vì sao? Vì các pháp như thế đều dùng lời mà nói, nên không thể thủ đắc. Kia không phải đây, đây không phải kia, tức tự không tự có thì nương vào chỗ nào? Thế nên, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Bồ-đề tức là giải thoát. Vì sao? Vì pháp trí hiện có chứ không có gì khác. Chẳng phải tạo tác chẳng phải không tạo tác nếu hiểu như thế, gọi là nhập Niết-bàn.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Tôn giả Xá-lợi-phất:

–Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Đúng thế! Đúng thế! Như Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi đã nói. Trong chân thật tế là không tăng, không giảm. Pháp giới, chúng sinh giới cũng không tăng không giảm, nên không thọ nhận phiền não cũng không thọ nhận giải thoát.

Đức Thế Tôn nói lời đó rồi, muốn làm rõ nghĩa chân thật ấy, nên dùng kệ:

Pháp quá, hiện, vị lai

Là lời không chân thật

Pháp kia nơi xứ thật

Một tướng không sai khác.

Nếu không tướng phân biệt

Đó tức có chân tướng

Không tướng, không phân biệt

Phân biệt cũng không tướng.

Nếu không khởi phân biệt

Không hiểu rõ Niết-bàn

Cả hai đều ma sự

Người trí cần phải biết.

Trong các ấm giới nhập

Ta tuy nói danh tự

Không khởi chấp danh tự

Cả hai thành một tướng.

Khởi tâm chánh phân biệt

Liền trở thành tà niệm

Diệu trí không phân biệt

Dùng quán hạnh có không.

Phân biệt có suy lường

Không phân biệt không nghĩ

Biệt rõ tức là tướng

Không rõ được Niết-bàn.

Nếu hiểu được như thế

Gọi là bậc Đại trí

Thế nên người đại trí

Được trí không phân biệt.

Trí thuyết nêu về trí

Trí nêu hoàn tự không

Trong đó người nhẫn nhịn

Thì gọi là đại trí.

Giả sử đầy ba cõi

Đem bảy báu bố thí

Người tin hiểu pháp này

Phước kia là hơn hết.

Giả sử trong ức kiếp

Thí, giới, nhẫn, tinh tấn

Biện thông, thành tựu phước

Không bằng trì kinh này.

Bậc chí chân đã nói

Ai thọ trì kinh này

Là kinh sức công đức

Tất cả được thành Phật.

Khi Thế Tôn nói kệ về pháp căn bản của Tu-đa-la rồi, có một vạn đủ các loài chúng sinh xa lìa trần cấu, được mắt pháp thanh tịnh. Năm trăm Tỳ-kheo ở trong pháp vô lậu, tâm đều được giải thoát. Tám vạn Thiên tử nơi cõi Dục chưa phát tâm, nay đều phát tâm cầu đạo quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Bấy giờ, Đức Thế Tôn liền thọ ký cho họ, đều ở trong kiếp Tinh tú, chứng được đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, đồng một danh hiệu là Như Lai Khai Hoa Chí Chân Đẳng Chánh Giác.

Phật giảng nói kinh này xong, Đồng tử Văn-thù-thi-lợi, Tôn giả Xá-lợi-phất cùng năm trăm Tỳ-kheo, tám bộ Trời, Rồng cùng các Quỷ, Thần… nghe Phật giảng nói đều vui vẻ phụng hành.

Số 472 - Kinh Đại Thừa Thiện Kiến Biến Hóa Văn-Thù-Sư-Lợi Vấn Pháp

SỐ 472

KINH ĐẠI THỪA THIỆN KIẾN BIẾN

HÓA VĂN-THÙ-SƯ-LỢI VẤN PHÁP

Hán dịch: Đời Triệu Tống, Đại sư Thiên Tức Tai.

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Thế Tôn ở tại núi Thứu phong, thuộc thành Vương xá, cùng với chúng đại Tỳ-kheo và Đại Bồ-tát như Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi cùng đại chúng vây quanh.

Bấy giờ, Đức Phật bảo Đồng tử Văn-thù-sư-lợi:

–Này Phật tử! Nay ta sẽ vì các chúng sinh –là những người đối với bốn Thánh đế, tâm sinh điên đảo, thường phải ở mãi trong luân hồi, không thể lìa khỏi– mà thuyết giảng pháp bốn Thánh đế chân thật này.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Kính bạch Thế Tôn! Như Lai, Ứng Chánh Đẳng Giác! Vì nhân duyên gì, các chúng sinh không thể xa lìa khỏi vòng luân hồi hư vọng như vậy, trong ấy chẳng hiểu chẳng biết gì cả? Phật nói:

–Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Ta thấy chúng sinh chịu nhận lấy vòng luân hồi hư vọng như vậy. Vì sao? Này thiện nam! Đó đều vì từ vô thủy đến nay, vọng sinh phân biệt chấp trước nơi cái ta - kia.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Vì nhân duyên như vậy nên phải chịu nghiệp báo ngu si, chịu sự luân hồi hư dối này. Vì sao? Vì các chúng sinh ngu tối này, chẳng nghe, chẳng biết về pháp vắng lặng cao tột hơn

hết thảy, chẳng tự mình suy nghĩ để hiểu rõ nơi ba nghiệp, lại buông lung thân, khẩu, ý, tạo các phiền não như tham, sân, si theo ngã.

Nay ta là Tỳ-kheo ở trong giáo pháp của Đức Như Lai, được xuất gia thọ giới thanh tịnh, tu tập giữ gìn phạm hạnh, xa lìa nẻo luân hồi, được đạo Niết-bàn, thoát vòng khổ não.

Lại tự suy nghĩ: “Tánh của phiền não này tức là pháp thiện, tức là pháp hữu lậu, tức là pháp vô lậu, tức là pháp luân hồi, tức là thế gian, tức là xuất thế gian, tức là trí, tức là pháp dứt bỏ, tức là pháp quyết định, tức là trí quán pháp viên mãn, tức là quán pháp Khổ, Tập, Diệt, quyết định về Đạo, cho đến quyết định về pháp giới.”

Lại suy nghĩ: “Tất cả hành là hư giả, tất cả hành là khổ não, tất cả hành là vô tướng. Ta, nếu đạt được như vậy, tức là có thể xa lìa tất cả hư giả và được tùy ý thọ sinh.”

Nếu quán ngã, thấy chẳng lìa Đạo đế, tức là đạt được pháp kia và làm việc gì đều được tùy ý. Lại đối với pháp kia, ghi nhớ không lầm, ở nơi tất cả pháp, tâm không sai khác, có thể nhận biết như vậy, tức là được xa lìa bất tín, si, lầm, hủy báng, khen ngợi, được giải thoát tất cả cái khổ về ngã này và ngay khi ấy, ngã không còn một mảy may nào khó thực hành.

Nếu A-la-hán nào có thể nhận biết về ngã này, thì vị ấy, khi mạng chung, tự thấy chỗ thọ sinh, xả bỏ được tâm cũ, được Bồ-đề của Phật, tùy theo sự ưa thích mà tự tại đi đến, tức là được đến cảnh giới vô vi. Vị ấy đạt được khổ trí, pháp trí này.

Nếu biết rõ ngã tập hợp tất cả pháp, tức sinh tâm bất tín, nghi ngờ, chê bai, cùng các thứ sợ hãi. Nếu chẳng tin pháp này, dứt hết tập này, vị đó khởi lên suy nghĩ như vầy: “Diệt đế quyết định”. Vị đó lại suy nghĩ: “Pháp này nên thực hành như vậy, thì đạt được Diệt đế.” Pháp ấy nếu tạo quyết định diệt, quyết định như thế thì tâm ý vị đó sinh nghi hoặc và sau khi chết bị đọa trong địa ngục lớn.

Thế nào là tư duy như thật sinh tất cả pháp?

Khi ấy, Đồng tử Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Kính bạch Thế Tôn! Thế nào là tâm thấy bốn Thánh đế?

Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Nếu người nào thấy được tất cả pháp chẳng sinh tức là Khổ đế.

Nếu thấy tất cả pháp sinh ra bị tiêu trừ tức là Tập đế. Nếu thấy tướng của tất cả pháp là vắng lặng, Niết-bàn cao tột tức là Diệt đế. Nếu thấy tánh của hết thảy các pháp đều rốt ráo, tức là Đạo đế.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu vị kia thấy bốn Thánh đế này là chẳng phải thật, chẳng phải hư; là pháp thiện, là pháp bất thiện; là hữu lậu, là vô lậu; là thế gian, là xuất thế gian; là trí hữu vi, là trí vô vi; là pháp không biến đổi, là pháp trí quán khổ tập thấy rõ, tức quyết định về diệt đế, cho đến quyết định về pháp giới, Đạo đế chẳng thể thay đổi. Vậy do đâu tất cả chúng sinh ngu mê lại tham đắm dục lạc? Ở trong pháp thật tướng ấy lại sinh lầm lạc? Các chúng sinh kia, đối với pháp vắng lặng không biết tư duy đúng, cho đến tự tánh của hết thảy pháp vắng lặng đều không được hiện tiền, không biết pháp này là chẳng phải thủ, chẳng phải xả, chẳng phải lìa thủ xả. Ngay nơi cảnh giới tham cũng hiện bày Niết-bàn. Cảnh giới sân, cảnh giới si, cho đến cảnh giới luân hồi cũng đều có thể hiện bày cảnh giới Niết-bàn vắng lặng.

Nếu người nào, đối với tất cả pháp, có thể hiện bày tự tánh bình đẳng như vậy, thì sẽ được tự tại vô ngại trong tất cả pháp.

Thế nào là chẳng biết pháp chân thật kia? Nếu người nào, đối với pháp bất sinh, bất diệt, tâm đồng như hư không, thì đối với Phật bình đẳng không thể nắm bắt được, Pháp bình đẳng không thể nắm bắt được, Tăng bình đẳng không thể nắm bắt được, cho đến Niết-bàn vắng lặng bình đẳng cũng không thể nắm bắt được. Như vậy, đối với tất cả pháp chưa từng có, chẳng còn sinh nghi ngờ, liền được xa lìa si, không sinh, không xuất, đạt đến tất cả cảnh giới Niết-bàn vắng lặng cao tột.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Tất cả pháp của chân đế như thế, chẳng thể thấy được, cho nên Tu-bồ-đề mới không đi đảnh lễ Như Lai. Như Tu-bồ-đề hãy còn đạt được vô ngã, huống là Như Lai làm sao mà thấy có? Đừng nên hiểu như vậy.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Như vậy, trong tất cả pháp bất sinh nếu có chỗ thấy, tức chẳng phải là thấy bốn Thánh đế.

Bấy giờ, Pháp vương tử Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Kính bạch Thế Tôn! Thế nào là thấy bốn Niệm xứ?

Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Tu-bồ-đề sẽ quán được thân bất tịnh, thấy niệm xứ của thân. Quán thọ là khổ, thấy niệm xứ của thọ. Quán tâm vô thường, thấy niệm xứ của tâm. Quán pháp vô ngã, thấy niệm xứ của pháp.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi lại bạch Phật:

–Kính bạch Thế Tôn! Thật tướng như vậy làm sao thuyết giảng? Vả lại, làm thế nào để thấy được bốn Niệm xứ chân thật?

Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Hãy dừng lại ở đây. Đế chân thật mà Như Lai thuyết giảng là khó hiểu, khó biết.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi thưa:

–Cúi xin Thế Tôn, hãy nói về việc đó, phân biệt diễn giảng rộng về bốn Niệm xứ chân thật kia.

Phật bảo:

–Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu ông thấy thân cũng như hư không, tức là thấy Thân niệm xứ trong thân này.

Lại nữa, này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu đối với nội, ngoại trung gian, ở trong thọ mà có chỗ để đạt được tức là thấy Thọ niệm xứ.

Lại nữa, này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu thấy tâm trí này, có vuông, tròn, lớn, nhỏ, tức là thấy Tâm niệm xứ trong tâm này.

Lại nữa, này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu ở trong các pháp thiện, bất thiện, hữu lậu, vô lậu, cho đến phiền não thế gian, xuất thế gian, mà có chỗ để đạt được, tức là chẳng phải thấy Pháp niệm xứ trong pháp này.

Lại nữa, này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Bốn Niệm xứ chân thật ấy, nên hiểu như vậy.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Kính bạch Thế Tôn! Thế nào là thấy bốn Chánh cần?

Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Nếu người nào quán mười hai duyên sinh là hoàn toàn vắng lặng, cho đến vô tánh, đối với tất cả pháp, chẳng thể nắm bắt, thì vị kia sẽ phát khởi tâm tinh tấn khen ngợi pháp, diệt trừ tất cả nghiệp bất thiện đã sinh; với tất cả pháp bất thiện chưa sinh, khiến cho không sinh; pháp thiện chưa sinh, phát khởi tâm tinh tấn khiến cho sinh; pháp

thiện đã sinh, khiến cho được tồn tại lâu dài, không bỏ mất; sẽ phát khởi tâm tinh tấn tròn đầy, như tất cả pháp lìa thủ, lìa xả, chẳng phải là lìa thủ xả. Nếu người nào được sự nhớ nghĩ chân chánh như vậy, thì vị đó tâm sẽ không còn phát khởi trở lại nữa và liền đạt được hạnh Tam-ma-địa này.

Vị kia tư duy như thế nào để đắc thần túc? Làm thế nào để trụ nơi tất cả pháp bình đẳng? Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Phải nên thấy bốn Chánh cần như vậy.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi lại bạch Phật:

–Kính bạch Thế Tôn! Thế nào là thấy năm Căn? Phật nói:

–Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu vị nào, thấy tất cả pháp là hoàn toàn không sinh, tức là hiểu được Tín căn. Vì lẽ gì? Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Vì vị này đối với Tín căn hoàn toàn không sinh, nên ở nơi tất cả pháp, tâm không thể thủ đắc, vì vốn đã lìa danh tự.

Lại nữa, này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu đối với tất cả pháp, lìa được nhớ nghĩ, không hướng cầu, không dừng lại ở nơi chốn, thì đó gọi là Tinh tấn căn.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu đối với tất cả các pháp, trước mắt lìa bỏ sự thông tỏ rõ ràng, xa lìa sai biệt, tâm không còn phát khởi, thì đó là Niệm căn.

Lại nữa, này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu đối với các pháp, có thể lìa sinh diệt, tánh của chủ thể, đối tượng nhận biết, tánh không, tánh chẳng phải là không, thì đó là Định căn.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu tánh hoặc có, hoặc không, đối với tất cả pháp không thể thủ đắc, thì đó là Tuệ căn.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nên hiểu như vậy để biết rõ về năm Căn.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi thưa:

–Kính bạch Thế Tôn! Thế nào là thấy năm Lực?

Phật nói:

–Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu thấy được tất cả tâm pháp rộng lớn này đều lìa tánh, lìa tướng, thì đó là Tín lực.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu đối với đạo Bồ-đề tinh tấn cầu

công đức, có thể lìa thủ, xả, cũng chẳng phải là lìa thủ, xả, thì đó là Tấn lực.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu đối với tất cả pháp, lìa các việc nhớ nghĩ, không mang sự tính toán, thì đó là Niệm lực.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu đạt đến nơi tất cả pháp đều là vô tướng, thì đó là Định lực.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu có thể xa lìa tất cả mọi đối tượng nhận thức cho đến Niết-bàn, thì đó là Tuệ lực.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nên hiểu như vậy để biết rõ về năm Lực.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi thưa:

–Kính bạch Thế Tôn! Thế nào là thấy bảy Giác phần?

Phật nói:

–Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu thấy tất cả pháp là không có tự tánh, không nhớ nghĩ, thì đó là Niệm giác phần.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu đối với tất cả pháp, tâm chẳng thể lường xét, nói là thiện hay bất thiện và được thọ ký, thì đó là Trạch pháp giác phần.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu đối với tất cả pháp, có thể lìa thủ, xả, chẳng phải là lìa thủ, xả, lại đối với các pháp lìa bỏ sự lo nghĩ, thì đó là Tinh tấn giác phần.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu đối với tất cả pháp, chẳng sinh sự vướng mắc tham ái, hiểu tất cả pháp là vô sinh, thì đó là Hỷ giác phần.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu đối với tất cả pháp, tâm sinh tin ưa, hiểu tất cả pháp không thể thủ đắc, thì đó là Khinh an giác phần.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu đối với tất cả pháp, tâm không trạo cử, thì đó là Định giác phần.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu đối với tất cả pháp không trụ, không chấp, không thể giác quán, ở nơi hết thảy các pháp cũng không sinh tham đắm, nếu đạt được xả như vậy, thì đó là Xả giác phần.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Bảy Bồ-đề phần này, nên hiểu như vậy, để có thể thấy rõ.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi thưa:

–Kính bạch Thế Tôn! Thế nào là thấy tám Chánh đạo?

Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Nếu không chấp nơi chỗ thấy đúng, cho đến không chấp vì thấy tất cả đều là không tánh, pháp không có hai tướng, tâm không trở ngại, thì đó là Chánh kiến.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu thấy tất cả pháp lìa các trở ngại, cũng chẳng phải lìa các trở ngại, tâm không chỗ vướng mắc, thì đó là Chánh tư duy.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu thấy tất cả pháp không có giới hạn, nêu rõ cái không giới hạn, khéo giảng nói về bình đẳng, thì đó là Chánh ngữ.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu thấy tất cả pháp không có động tác, lìa tâm thương xót, vốn chẳng sinh, thì đó là Chánh nghiệp.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu đối với tất cả pháp không vui mừng, không sân giận, vì các pháp không sinh, thì đó là Chánh mạng.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu đối với tất cả pháp không có sự khởi, diệt, không có dụng sức, thì đó là Chánh tin tấn.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu đối với tất cả pháp, niệm niệm chẳng sinh, không có hiểu, biết, lìa mọi suy nghĩ, thì đó là Chánh niệm.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu đối với tự tánh, phi tánh của tất cả pháp mà có thể xa lìa, không có sự vướng mắc, thì đó là Chánh định.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Tám Chánh đạo này, nên hiểu như vậy, tức là có thể biết rõ.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu người nào thấy tâm của bốn Thánh đế như vậy, tức là được thấy bốn Niệm xứ, bốn Chánh cần, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy Bồ-đề phần, tám Chánh đạo phần. Tâm chân thật chính là cầu sang bờ bên kia, đến cõi thật tế, được an lạc lớn, đặt được gánh nặng xuống, xa trần, lìa cấu, quán thân vô tướng, đạt đến Nhẫn vô sinh. A-la-hán, Sa-môn, Bà-la-môn đến được bờ thanh tịnh bên kia, gọi là học rộng, là chân Phật tử, là con của bậc Năng Nhân, có thể thắng mọi oan gia, trừ bỏ được phiền não, được sự vững vàng, không già nua, không lo sợ, không nghi hoặc, cũng không

luận bàn vô ích, không đây không kia, thì gọi Tỳ-kheo này là ngọn cờ của Thánh pháp.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu được pháp nhẫn như vậy, thì được lợi ích rất lớn, đáng được tất cả thế gian, Trời, Người, A-tu-la… cúng dường.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Cho nên người này, đối với tất cả các quốc độ, không hề vô ích nên được thọ nhận sự cúng dường các thức ăn uống thanh tịnh, vì đã xa lìa nẻo luân hồi, đến được bờ Niết-bàn, thoát khỏi các vòng khổ, cho đến đạt được Nhất thiết Chánh biến tri, Chánh đẳng Chánh giác. Người phát khởi tâm pháp này, cầu nguyện điều gì cũng đều đạt được.

Khi Đức Thế Tôn thuyết giảng pháp này, có ba vạn hai ngàn Thiên tử đều đắc pháp ấy. Chúng chư Thiên đó, ở trước Đức Như Lai Thế Tôn Ứng Chánh Đẳng Giác và Đại Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, cùng tung rải hoa Mạn-đà-la, hoa Ma-ha mạn-đà-la để cúng dường và thưa:

–Những vị nào ở trong pháp Phật của Như Lai đã được xuất gia thọ giới thanh tịnh, nếu khi nghe thuyết giảng pháp này, một lòng lắng nghe, lãnh thọ thì sẽ chứng đắc đạo Bồ-đề.

Lại có chúng Tỳ-kheo gồm đủ tám ngàn một trăm vị, tâm dứt sạch các lậu, đạt được giải thoát, không còn thọ sinh.

Lại có bốn vạn hai ngàn Bồ-tát được pháp Nhẫn vô sinh.

Bấy giờ, tất cả cung điện của ma vương, núi rừng, đất đai rộng lớn trong tam thiên đại thiên thế giới đều chấn động đủ sáu cách. Nơi hư không mưa xuống các loại hoa trời và có lời tán thán:

–Lành thay! Lành thay! Khéo giảng nói pháp này! Thật là hy hữu! Âm thanh phát ra như vậy, mười phương đều nghe.

Phật thuyết giảng kinh này xong, Pháp vương tử Văn-thù-sư-lợi và chúng Đại Bồ-tát, các Tỳ-kheo, chư Thiên, dân chúng nơi thế gian, A-tu-la, Càn-đạt-bà… nghe Phật thuyết giảng đều rất vui vẻ, đảnh lễ Phật rồi lui ra.