Tam tạng Việt · Pháp Bảo (VBeta) · Linh Sơn Đại Tạng › Bộ Kinh Tập
Đại Tập 56 · Bộ Kinh Tập III · Số 468–489
- Dịch giả
- Thích Tịnh Hạnh
- Thông tin
- Ghi trên sách: Sa Môn Thích Tịnh HạnhHội Văn Hóa Giáo Dục Linh Sơn Đài Bắc, 2000
Kinh Trừ Cái Chướng Bồ-Tát Sở Vấn - Quyển 16
KINH TRỪ CÁI CHƯỚNG BỒ-TÁT SỞ VẤN
QUYỂN 16
Bấy giờ, Bồ-tát Trừ Cái Chướng bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn! Như Lai có uy đức rộng lớn, xin Phật Thế Tôn giảng nói ít phần.
Phật nói:
–Này thiện nam! Ông nên lắng nghe, nay ta sẽ vì ông lược nói về những uy đức rộng lớn của Như Lai.
Bồ-tát Trừ Cái Chướng bạch Phật:
–Lành thay, Đức Thế Tôn! Con xin vui thích nghe. Bồ-tát Trừ Cái Chướng vâng lời lắng nghe.
Phật nói:
–Này thiện nam! Như Lai thành tựu đại Từ bình đẳng vô lượng đối với khắp tất cả hữu tình. Như Lai thể hiện hạnh Từ nơi một hữu tình rồi thì đối với tận cùng giới hữu tình, ở mọi nơi, cũng thể hiện hạnh Từ như vậy, cho đến bằng cõi hư không mọi chốn hành hóa. Nhưng thật ra không thể nhận biết được giới hạn nơi tâm đại Từ của Như Lai. Lại nữa, này thiện nam! Sự thành tựu nơi công đức đại Bi của Như Lai không thể lấy công đức của hàng Thanh văn, Bồ-tát so sánh được. Đức Như Lai thể hiện hạnh đại Bi nơi một hữu tình rồi, thì đối với tận cùng giới hữu tình, chỗ hành trì hạnh đại Bi cũng như vậy, luôn vì các hữu tình tạo lợi ích rộng khắp. Lại nữa, này thiện nam! Như Lai thành tựu sự thuyết pháp vô tận, như chỗ thành tựu ấy, hoặc một kiếp, trăm kiếp, ngàn kiếp, cho đến vô lượng vô số kiếp, số hữu tình ấy có bao nhiêu chủng loại, tên gọi, tiếng nói khác nhau, nghĩa lý không giống nhau, Như Lai cùng lúc có thể vì họ mà giảng nói giáo pháp, nhưng thực sự không thể biết hết giới hạn nơi sự thuyết giảng giáo pháp của Như Lai. Lại nữa, này thiện nam! Như Lai thành tựu không lường được những câu hỏi đáp. Nếu các hữu tình, cho đến số đông hữu
tình trong cùng một lúc đều dùng vô số thứ khác nhau về ý nghĩa của danh cú văn để hỏi Phật, Thế Tôn, thì Như Lai chỉ trong một sát-na, trong một lạp-phược (bảy ngàn hai trăm sát-na), trong một Mâu-hô-lật-đa (hai trăm mười sáu ngàn sát-na) đều có thể giải đáp, nhưng thực sự là không thể biết được tướng biện tài tận cùng trong việc giải đáp của Như Lai.
Lại nữa, này thiện nam! Như Lai đã thành tựu cảnh giới thiền định không ngăn ngại. Giả sử hết thảy các hữu tình đều an trú vào Thập địa, những hữu tình ấy cùng lúc đều nhập vào vô số trăm ngàn môn chánh định, lúc nhập như thế, trải qua vô số ức trăm ngàn kiếp, chỗ chứng nhập chánh định ấy, mỗi mỗi sai khác, nhưng cũng không thể biết được về các pháp môn chánh định hiện có và cảnh giới chánh định của Như Lai.
Lại nữa, này thiện nam! Như Lai đã thành tựu vô lượng pháp môn hóa hiện sắc thân. Nếu các hữu tình dùng sắc tướng của Như Lai để có thể hóa độ, Như Lai chỉ trong một sát-na, một lạp-phược, một mâu-hô-lật-đa, nơi mỗi một thời điểm ấy đều có thể ở trước hữu tình kia hiện thân Như Lai. Nếu các hữu tình dùng những sắc tướng khác biệt để có thể hóa độ, Như Lai chỉ trong một sát-na, đều hiện ra vô số sắc thân khác nhau.
Lại nữa, này thiện nam! Như Lai đã thành tựu vô lượng cảnh giới Thiên nhãn. Nếu có hữu tình gồm đủ ánh sáng Thiên nhãn, không phải là Nhục nhãn, thì tận cùng cảnh giới của hữu tình, các loài hữu tình nhiều như thế, vượt ngoài mọi tính đếm, suy nghĩ so sánh nơi những thế giới ấy, Như Lai đều có thể nhìn thấy theo từng thế giới như nhìn trái Am-ma-lặc trong lòng bàn tay.
Lại nữa, này thiện nam! Như Lai đã thành tựu vô lượng cảnh giới Thiên nhó, như trước đã nói, tất cả hữu tình đều đầy khắp trong vô biên thế giới đó, những hữu tình ấy cũøng trong một sát-na, phát ra những âm thanh với vô số uẩn khúc sai biệt, nhưng Như Lai có thể cùng lúc nghe được từng loại tiếng và đều hiểu rõ.
Lại nữa, này thiện nam! Như Lai đã thành tựu vô lượng trí tuệ thù thắng. Giả như vô lượng, vô biên tận cùng cảnh giới của hữu tình cùng với cảnh giới hư không, những loại hữu tình mỗi mỗi đều suy
nghĩ, đều tính toán lường xét, tùy theo những tính toán, lường xét ấy, mỗi mỗi đều tạo nên nghiệp khác nhau, Như Lai chỉ trong một sát-na, một lạp-phược, một mâu-hô-lật-đa đều có thể hiểu rõ những loài hữu tình ấy suy nghĩ thế này, loài hữu tình kia tính toán lường xét như thế kia, loài hữu tình này tạo nghiệp như thế này, đạt quả báo thế này… Như Lai dùng hiệu lực của trí tuệ thanh tịnh, vô ngại nơi ba đời đều có thể biết rõ.
Này thiện nam! Như Lai thường trụ trong chánh định, không hề rời chánh định ấy. Vì sao? Vì Như Lai không hề mất chánh niệm, các căn không chút tán loạn, không có suy nghĩ khác lạ, đã dứt trừ tất cả phiền não, Như Lai luôn tịch tĩnh, hoàn toàn vắng lặng.
Này thiện nam! Nếu có những phiền não thì tâm sẽ tán loạn. Tâm tán loạn thì không thể tích tập các pháp thiện, cho nên Như Lai đã dứt trừ phiền não, lìa bỏ các cấu nhiễm nơi trần cảnh, diệt sạch hết các lậu, đạt tất cả các pháp, bình đẳng, tự tại, hoàn thành hạnh thù thắng nơi cảnh giới tịnh quán.
Này thiện nam! Như Lai nơi mỗi mỗi nẻo uy nghi, mỗi mỗi pháp chánh định thường tu hành, cho đến khi nhập Niết-bàn, những hạnh tu tập ấy vẫn không sai mất, huống chi là pháp chánh định siêu vượt, hơn hẳn.
Này thiện nam! Như Lai đã tích tập công đức trong vô số kiếp, do đó công đức hiện có của Như Lai không thể lường xét, không thể gọi tên, suy nghĩ, kể đếm.
Bấy giờ, Bồ-tát Trừ Cái Chướng bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn! Lẽ nào chẳng phải Như Lai đã tích chứa công đức trong ba vô số vô lượng kiếp sao?
Phật bảo:
–Không phải, không thể, này thiện nam! Cảnh giới của Như Lai là không thể nghĩ bàn, nếu trụ ở quả vị Bồ-tát không thể nghĩ bàn thì mới có thể chứa nhóm, không phải là trong ba vô số kiếp có thể chứa nhóm được. Vì sao? Nếu Bồ-tát có thể hội nhập vào tất cả các pháp bình đẳng, mới đi vào số kiếp, không phải người mới phát tâm có thể hội nhập được.
Bồ-tát Trừ Cái Chướng lại bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn! Như điều đã nói thì Như Lai có uy đức rộng lớn, nên người nào được nghe rồi, có thể sinh tin tưởng thanh tịnh, hoan hỷ, vui thích, nên biết là người ấy có đầy đủ phước đức lớn, tạo tác các nghiệp thiện, dứt trừ các nghiệp chướng, tin hiểu rộng lớn, người ấy được gần đạo Bồ-đề, huống chi lại ở trong pháp ấy, nghe hiểu, thọ trì, đọc tụng thông suốt, có thể vì người khác mà giảng nói rộng khắp, nên biết người ấy chẳng bao lâu sẽ phát sinh những uy đức rộng lớn ngang bằng với Như Lai.
Phật nói:
–Đúng thế, đúng thế! Này thiện nam! Như lời ông nói, người ấy sẽ được chư Phật nhiếp hộ vì đã vun trồng sâu xa căn lành, nơi trú xứ của nhiều Đức Phật luôn tôn trọng cung kính. Do đó các thiện nam, thiện nữ, nghe giảng nói về uy đức lớn của Như Lai rồi chớ sinh nghi ngờ, chớ khởi do dự. Nếu các thiện nam, thiện nữ kia, có thể trong bảy ngày đêm, chuyên chú, buộc giữ niệm, tâm không tán loạn, tưởng nghĩ về uy đức rộng lớn của Như Lai, theo chỗ suy nghĩ, tác ý sâu bền, tin hiểu rõ chắc, tùy theo chỗ ngộ nhập, quá bảy ngày đêm, nên sạch sẽ, nghiêm trang, trải bày các thứ cúng dường, mặc y phục mới, sạch, tâm thanh tịnh, tưởng nghĩ chân thành, tức trong đêm ấy được thấy Như Lai. Nếu lại không thể đúng y như cách thức ấy hay giảm bớt điều gì, chỉ có thể chuyên chú nhất tâm, người ấy khi lâm chung cũng được Như Lai hiện ra trước mặt.
Bồ-tát Trừ Cái Chướng bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn! Hoặc có người khi nghe giảng nói về uy đức lớn lao của Như Lai, lại sinh tâm không tin tưởng chăng?
Phật nói:
–Này thiện nam! Cũng có những hữu tình nghe nói về uy đức lớn lao của Như Lai lại khởi tâm ý xấu ác, tổn hại. Đối với bậc thầy thuyết pháp, lại khởi ý tưởng về người bạn xấu. Do duyên cớ ấy các hữu tình kia khi thân hoại mạng chung sẽ bị đọa vào địa ngục.
Này thiện nam! Lại nếu có người, khi nghe nói về uy đức lớn lao của Như Lai sinh tâm tin tưởng thanh tịnh, đối với bậc thầy nói pháp khởi tưởng về hàng tri thức thiện, về bậc sư trưởng tôn quý, người như thế chắc chắn trong kiếp trước đã từng nghe nói về uy đức rộng lớn của
Như Lai, đời đời nối tiếp nhau, cho đến hiện tại thường ở trong chúng hội, được nghe công đức của Như Lai.
Này thiện nam! Như Phật đã nói, nếu có người được nghe chánh pháp này, thì người ấy nơi đời trước đã từng được nghe.
Bấy giờ, Đức Thế Tôn hiện bày tướng lưỡi thanh tịnh, che khuất khuôn mặt, che đỉnh đầu, lại đảo vòng che toàn thân, rồi che quanh tòa Sư tử, lần lượt che các hàng Bồ-tát, hàng Thanh văn trong chúng hội, cho đến trời Đế Thích, Phạm vương, Hộ thế cùng tất cả đại hội. Như vậy thứ lớp vòng che rộng khắp, xong rồi thì thâu tướng lưỡi trở lại như thường, bảo khắp đại chúng trong pháp hội: Này các thiện nam! Các ông xem tướng lưỡi của Như Lai như thế biểu thị lời nói của Như Lai là chân thật, không hư dối, các ông phải tăng thêm tâm tin tưởng thanh tịnh, sẽ khiến cho các ông ở trong cõi sinh tử được lợi lạc lớn.
Khi Phật giảng nói pháp ấy, trong chúng hội có tám vạn bốn ngàn Bồ-tát đạt được pháp Nhẫn vô sinh, vô số trăm ngàn các chúng hữu tình xa lìa được bụi bặm cấu uế, đạt Pháp nhãn thanh tịnh. Lại có vô số hữu tình, trước đó chưa từng phát tâm Bồ-đề, nay đều phát tâm cầu đạt đạo quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.
Lúc này, Đức Thế Tôn bảo Bồ-tát Trừ Cái Chướng:
–Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây tức khéo nhận biết về thế tục. Mười pháp ấy là những gì?
1.Tuy nêu bày sắc uẩn, nhưng ở trong Thắng nghĩa đế, thì sắc uẩn không thể thủ đắc, cũng không chấp giữ. Tuy nêu bày các uẩn: Thọ, tưởng, hành, thức, nhưng trong Thắng nghĩa đế, thức uẩn không thể thủ đắc, cũng không chấp giữ.
2.Tuy kiến lập địa giới, nhưng ở trong Thắng nghĩa đế, thì địa giới không thể thủ đắc, cũng không chấp giữ. Tuy kiến lập các giới như: Thủy, hỏa, phong, không, thức, nhưng ở trong Thắng nghĩa đế, thức giới không thể thủ đắc, cũng không chấp giữ.
3.Tuy kiến lập nhãn xứ, nhưng trong Thắng nghĩa đế, thì nhãn xứ không thể thủ đắc, cũng không chấp giữ. Tuy gây dựng các xứ như: Nhó, tỷ, thiệt, thân, ý, nhưng trong Thắng nghĩa đế, ý xứ không thể thủ đắc, cũng không chấp giữ.
4.Tuy kiến lập về ngã, nhưng trong Thắng nghĩa đế, ngã không thể thủ đắc, cũng không chấp giữ.
5.Tuy kiến lập các hữu tình, nhưng trong Thắng nghĩa đế, các hữu tình không thể thủ đắc, cũng không chấp giữ.
6.Tuy kiến lập thọ mạng, sự nuôi dưỡng, bậc trượng phu, các chúng sinh, con người, nhưng trong Thắng nghĩa đế, thì các thứ ấy đều không thể thủ đắc, cũng không chấp giữ.
7.Tuy kiến lập thế gian, nhưng trong Thắng nghĩa đế, thế gian không thể thủ đắc, cũng không chấp giữ.
8.Tuy kiến lập các pháp của thế gian, nhưng trong Thắng nghĩa đế, pháp của thế gian không thể thủ đắc, cũng không chấp giữ.
9.Tuy kiến lập pháp Phật, nhưng trong Thắng nghĩa đế, pháp Phật không thể thủ đắc, cũng không chấp giữ.
10.Tuy kiến lập đạo Bồ-đề, nhưng trong Thắng nghĩa đế thì Bồ-đề là không thể thủ đắc, cũng không chấp giữ, cũng không có người đắc đạo Bồ-đề.
Này thiện nam! Kiến lập tên gọi và hình tướng, đó là pháp thế tục, nhưng Thắng nghĩa đế cũng không xa lìa pháp thế tục mà có. Nếu không có pháp thế tục tức không thể đạt được Thắng nghĩa đế. Bồ-tát đối với các “xứ” như thế hiểu rõ về thế tục tức là khéo thấy tỏ về pháp thế tục.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp như thế tức khéo nhận biết về pháp thế tục.
Kinh Trừ Cái Chướng Bồ-Tát Sở Vấn - Quyển 17
KINH TRỪ CÁI CHƯỚNG BỒ-TÁT SỞ VẤN
QUYỂN 17
Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây thì khéo nhận biết được Thắng nghĩa đế. Mười pháp ấy là những gì?
1.Thành tựu pháp không sinh.
2.Thành tựu pháp không diệt.
3.Thành tựu pháp không hoại.
4.Thành tựu pháp không ra không vào.
5.Thành tựu cảnh giới vượt khỏi ngôn ngữ.
6.Thành tựu pháp không giảng giải.
7.Thành tựu pháp không hý luận.
8.Thành tựu pháp không thể nêu bày.
9.Thành tựu pháp vắng lặng.
10.Thành tựu pháp bậc Thánh. Vì sao? Này thiện nam! Vì lý của Thắng nghĩa đế vốn không thể hủy hoại, Phật có ra đời hay không ra đời lý ấy vẫn là như vậy, không sinh, không diệt, không ra, không vào, không thể nêu bày bằng văn tự, không thể giảng giải biểu thị bằng văn tự, rời xa mọi hý luận, thủ chứng.
Này thiện nam! Thắng nghĩa đế ấy trong suốt, vắng lặng, không thể nói bàn, chỉ những bậc Thánh tự chứng đắc từ bên trong. Lại nữa, này thiện nam! Thắng nghĩa đế ấy, hoặc Phật ra đời, hoặc Phật không ra đời, vốn không bị hủy hoại, từ ý nghĩa đó, nếu có thiện nam khởi tâm chánh tín, xuất gia thanh tịnh, cạo bỏ râu tóc, khoác ca-sa, đã xuất giá rồi, luôn siêng năng tinh tấn tu tập các hạnh thiện, như đầu che lụa vải cứu lửa cháy, cầu pháp cũng như thế.
Này thiện nam! Nếu không đạt được pháp Thắng nghĩa đế thì kết quả của sự tu phạm hạnh là hư vọng, không lợi lạc, dù Như Lai có ra đời cũng chẳng tạo được lợi ích. Vì vậy, này thiện nam! Nếu đạt được Thắng nghĩa đế thì gọi là Bồ-tát hiểu rõ về thắng nghĩa.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp ấy, tức khéo nhận biết về Thắng nghĩa đế.
Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây, tức khéo nhận biết về duyên sinh. Mười pháp ấy là những gì?
1.Nhận biết các pháp là không.
2.Nhận biết các pháp là không thực có.
3.Nhận biết các pháp là không chân thật.
4.Nhận biết các giống như hình tượng.
5.Nhận biết các pháp như hình bóng.
6.Nhận biết các pháp như tiếng vang.
7.Nhận biết các pháp như huyễn.
8.Nhận biết các pháp là không tồn tại lâu.
9.Nhận biết các pháp luôn chuyển động.
10.Nhận biết các pháp đều từ duyên sinh.
Bồ-tát suy nghĩ thế này: Các pháp như vậy là không, là không sở hữu, là không chân thật, là như ảnh tượng, là hình bóng, là huyễn ảo, không tồn tại lâu, luôn chuyển động, là do duyên sinh. Tuy biết rõ các pháp có sinh ra nhất định không tồn tại lâu dài mà nhanh chóng bị hủy hoại, nhưng cũng tạo lập pháp về sinh, về diệt, về trụ. Lại suy nghĩ kỹ các pháp như vậy từ nguyên nhân nào sinh, từ nguyên nhân nào diệt. Suy nghĩ như thế rồi liền biết pháp ấy từ vô minh sinh ra, nhân vô minh mà có, do vô minh làm kẻ dẫn đường đi trước, hết thảy đều nương ở vô minh. Dựa vào vô minh nên các hành phát sinh, dựa vào hành nên có thức, do có thức mà có danh sắc, có danh sắc nên có sáu xứ, có sáu xứ nên xúc sinh ra, do có xúc nên thọ sinh ra, do thọ làm nhân, kẻ ngu phu sinh ra ái, ái thúc bách nên khởi ra thủ, từ có thủ trói buộc nên có hữu, do có hữu mà có sinh, có sinh nên có lão, có lão nên các chúng sinh, sĩ phu đều chết, vì có chết nên lo buồn, khổ não, sầu than, như thế nên có khối khổ lớn được nhóm chứa. Vì thế, những người có trí tuệ là phải siêng năng, gắng sức dứt trừ vô minh, phá trừ vô minh, nhổ gốc rễ của vô minh, tiêu diệt pháp vô minh. Do vô minh bị diệt tức có thể diệt trừ pháp nương tựa vào chỗ không có trí tuệ. Ví như mạng căn bị diệt rồi thì các căn khác cũng bị diệt. Vô minh diệt rồi, các pháp dựa vào chỗ không có trí tuệ đều bị tiêu diệt, cũng lại như thế. Vì sao? Vì không có
vô trí nên không sự tích tập của hết thảy các phiền não, không chuyển đến các đường ác, tức có thể dứt trừ nguyên nhân của sinh tử, gần với Niết-bàn.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp ấy tức khéo nhận biết về duyên sinh.
Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây, tức có thể tự hiểu biết rõ. Mười pháp ấy là những gì?
1.Bồ-tát khéo tự quan sát mình: Nay thân ta từ tộc họ nào sinh ra? Bà-la-môn? Sát-đế-lợi? Trưởng giả? Hay tộc họ cao quý, giàu sang? Hoặc thuộc đẳng cấp thấp kém? Nếu sinh ra nơi dòng họ cao quý, giàu sang, ta không nên dựa vào đấy để sinh kiêu ngạo. Nếu như sinh từ đẳng cấp thấp kém, thì suy nghĩ thế này: Do từ xưa ta tạo ra các nghiệp không tốt nên phải sinh vào giòng dõi như thế. Từ nhân duyên đó nên chán lìa thế gian, do chán lìa nên tìm cầu xuất gia.
2.Bồ-tát đã xuất gia rồi, nên quán sát: Nay ta vì ý nghĩa gì mà cầu xuất gia? Bèn tự suy xét: Xuất gia tức có thể tự độ được mình và khiến kẻ khác cũng được độ. Tự mình giải thoát rồi, cũng khiến kẻ khác đều được giải thoát. Vì duyên cớ ấy nên cuối cùng không sinh trễ nãi lười biếng.
3.Bồ-tát quan sát thế này: Nay ta xuất gia nên dứt trừ tất cả tội, diệt trừ hết sạch những pháp bất thiện, nếu đã đoạn các pháp bất thiện, tất sẽ hoan hỷ, vui thích, còn như chưa dứt trừ hết chúng thì phải gắng sức mau chóng làm cho dứt trừ.
4.Bồ-tát quan sát thế này: Ta nay xuất gia phải nên gia tăng tu tập rộng rãi các pháp thiện. Nếu đã phát triển rộng lớn các pháp thiện, thì tâm được vui mừng, thích thú. Còn nếu chưa gia tăng tu tập pháp thiện thì phải gắng sức nhanh chóng khiến chúng tăng trưởng.
5.Bồ-tát quan sát: Nếu ta nương tựa vào bậc tôn sư, tức có thể tăng trưởng tất cả pháp thiện, diệt trừ tất cả các pháp bất thiện. Từ nhân duyên đó ở chỗ các vị Thân giáo sư (Hòa thượng) không lấy việc nghe ít hay nghe nhiều, có trí tuệ, không có trí tuệ, giữ giới hay phá giới, mà phải nên dấy khởi tưởng về bậc Đại sư là Phật. Nơi bậc thầy tôn kính kia, luôn yêu thích, tin kính, tôn trọng, phụng sự. Đối với bậc
thầy khuôn phép mẫu mực (A-xà-lê), cũng giống như trên, là luôn tôn trọng, cung kính.
6.Bồ-tát quan sát: Nếu ta do nương nhờ nơi bậc thầy khuôn phép mẫu mực rồi đối với các pháp Bồ-đề phần nếu chưa viên mãn thì có thể thành tựu trọn vẹn, đối với những phiền não chưa dứt trừ thì có thể dứt trừ tất cả, cho nên ở chỗ các bậc thầy mẫu mực, khuôn phép, phải hết lòng cung kính, phụng sự như tưởng nghĩ về bậc Thân giáo sư (Hòa thượng) tâm rất vui mừng. Bậc thầy đáng kính kia tất dùng chánh đạo và các pháp thiện để thâu nhận ta, không dùng tà đạo, pháp bất thiện để thu phục.
7.Bồ-tát quán sát: Ai là thầy ta? Liền suy xét kỹ: Tất cả những bậc có trí tuệ đều là thầy lớn của ta. Người đó hiểu biết rõ về tất cả, yêu thương thế gian, khởi tâm đại Bi, làm ruộng phước lớn, có thể là bậc thầy của cả hàng Trời, Người, A-tu-la… Do duyên cớ ấy nên tâm rất vui mừng, sung sướng. Lại suy nghĩ: Nếu Đức Phật Thế Tôn là bậc Đại sư của ta thì ta thực sự được lợi ích tốt đẹp lớn lao. Như Phật Thế Tôn kiến lập việc học đạo, ta sẽ suốt đời vâng theo lời dạy mà tu học, như chỗ đã lãnh hội, theo đó chuyển đổi, suốt đời không lỗi lầm.
8.Bồ-tát suy nghĩ: Ta nên tìm đến những ai để khất thực? Quán sát khắp cả, ta thấy nên đi đến từ nhà Bà-la-môn, Sát-đế-lợi cho tới nhà của thứ dân để khất thực, khiến cho người bố thí thức ăn đạt được phước báo lớn, thành tựu được nghĩa lợi lớn, đầy đủ uy đức lớn. Vì muốn cho mọi người đạt phước quả nên ta tuần tự khất thực như thế.
9.Bồ-tát suy nghĩ: Các hàng Bà-la-môn, Sát-đế-lợi… vì nghĩ tưởng về gì mà cho ta thức ăn? Suy xét kỹ thì hàng Bà-la-môn, Sát-đế-lợi kia chắc nghĩ: Ta là Sa-môn, là Bí-sô, là ruộng phước, nên cho ta thức ăn. Ta nay phải nên tích lũy, chứa nhóm công đức tu hành của hàng Sa-môn, công đức của hàng Bí-sô, công đức của ruộng phước.
10.Bồ-tát suy nghĩ: Ta sẽ làm thế nào để có thể lìa khỏi sinh tử từ vô thỉ? Suy ngẫm, quán xét, như thế: Một là ta thành tựu được hình tướng Bí-sô, đây là điều thứ nhất để lìa bỏ sinh tử; hai là ta đã thành tựu các công đức hiện có của bậc Bí-sô, đây là điều thứ hai để lìa bỏ sinh tử; ba là ta có thể phát khởi tinh tấn, lìa bỏ biếng trễ, tu tập các hạnh thiện, chứng ngộ pháp tánh, đây là điều thứ ba để lìa bỏ sinh tử;
bốn là tu tập khắp các hạnh cho đến thành Phật hóa độ hữu tình. Đây là điều thứ tư để lìa khỏi sinh tử. Bồ-tát nếu có thể quán xét kỹ và luôn quán xét thì đó gọi là khéo tự mình hiểu biết rõ.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp ấy tức đạt khéo tự mình hiểu biết rõ ràng.
Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây sẽ đạt khéo biết rõ về thế gian. Mười pháp ấy là những gì?
1.Thấy kẻ cao ngạo thì nên tự khiêm tốn.
2.Thấy kẻ ngã mạn thì nên xa lìa kiêu mạn.
3.Thấy kẻ dua nịnh dối trá, mình nên hiện bày ngay thẳng.
4.Thấy kẻ nói dối thì ta nên nói lời chân thật.
5.Thấy kẻ nói lời xấu ác, nên vì người đó mà dùng lời hòa ái.
6.Thấy kẻ hung bạo thì ta nên hiện tướng hiền hòa.
7.Thấy kẻ giận dữ thì mình nên hành nhẫn nhục.
8.Thấy kẻ độc ác, mưu hại, thì ta nên khởi tâm Từ bi.
9.Thấy kẻ khổ não, nên khởi tâm thương xót.
10.Thấy kẻ keo kiệt bủn xỉn thì nên hành hạnh bố thí. Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp ấy tức sẽ khéo rõ biết về thế gian.
Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây sẽ được sinh vào các cõi Phật thanh tịnh. Mười pháp ấy là những gì?
1.Gồm đủ hành giới thanh tịnh, không dứt mất, không xen tạp, thành tựu giới hạnh không cấu nhiễm.
2.Thực hiện tâm bình đẳng, vì tất cả hữu tình tạo nên những phương tiện bình đẳng.
3.Thành tựu những căn lành rộng lớn, không thiếu, không ít.
4.Xa lìa những thứ danh tiếng, lợi dưỡng của thế gian, cũng không cấu nhiễm, vướng mắc.
5.Đầy đủ sự tin tưởng trong sạch không có tâm nghi ngờ.
6.Phát khởi sự siêng năng tinh tấn, lìa bỏ biếng lười.
7.Tu tập đầy đủ về thiền định không để tâm tán loạn.
8.Tu tập hạnh đa văn mà không có trí tuệ xấu ác.
9.Căn tánh lanh lợi, trí tuệ nhạy bén không tối tăm, chậm lụt.
10.Rộng rãi thi hành hạnh Từ bi không có tâm làm tổn hại.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp như thế liền được sinh đến những cõi Phật thanh tịnh.
Bấy giờ, Bồ-tát Trừ Cái Chướng bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn! Vì sao nói tu tập đủ mười pháp mới có thể được sinh về cõi Phật? Nếu tu tập một pháp không thiếu sót có được sinh nơi cõi Phật không?
Phật nói:
–Này thiện nam! Nếu tu một pháp môn, không dứt đoạn, không thiếu sót, không xen tạp, không nhiễm ô, thanh tịnh hoàn toàn tức có thể thành tựu các pháp hạnh khác.
Này thiện nam! Trong ý nghĩa ấy, nếu có thể tu tập các pháp không thiếu, không bớt, sẽ được sinh nơi cõi Phật, chắc chắn không nghi ngờ.
Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp thì không sinh theo nẻo bào thai cấu nhiễm. Mười pháp ấy là những gì?
1.Tu tập đối trị theo hình tượng của Như Lai.
2.Sửa chữa làm trang nghiêm những tháp miếu bị hư hoại.
3.Dùng loại hương vi diệu, sơn quét lên bảo tháp của Như Lai.
4.Dùng nước thơm tinh khiết để tắm rửa tượng Phật.
5.Tô bồi, trang trí, rảy nước quét dọn nền đất nơi bảo tháp Như Lai.
6.Cung kính tôn thờ cha mẹ.
7.Cung kính tôn thờ vị thầy mẫu mực, khuôn phép, vị Hòa thượng cùng những người đồng tu phạm hạnh.
8.Tuy hành hóa như thế nhưng không mong cầu.
9.Đem những căn lành hiện có ấy để hồi hướng, nguyện dùng những điều thiện ấy làm cho tất cả hữu tình không sinh theo nẻo bào thai cấu nhiễm.
10.Tâm chí sâu xa bền vững.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp ấy sẽ không sinh theo đường bào thai cấu nhiễm.
Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây thì tuy ở tại gia nhưng là xuất gia. Mười pháp ấy là những gì?
1.Đạt không chỗ chấp giữ.
2.Không ở nơi tạp loạn.
3.Từ bỏ các cảnh.
4.Xa lìa những ái chấp nơi các cảnh.
5.Không bị cấu nhiễm nơi các lỗi lầm hiện có của những cảnh.
6.Đối với những pháp môn tu học do Như Lai đã nêu dạy, nên cung kính tu tập, gia tăng sự gắng sức, không chán.
7.Tuy có được một ít thức ăn uống, y phục, ngọa cụ, thuốc men, nhưng tâm thường vui, cho là đủ.
8.Tùy chỗ có được về ứng khí, lìa bỏ tâm chấp giữ.
9.Chán lìa các cảnh, thường sinh lo sợ.
10.Thường siêng năng tu tập, khiến tịch tĩnh luôn hiện ra trước.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp ấy liền đạt sự xuất gia nơi tại gia.
Kinh Trừ Cái Chướng Bồ-Tát Sở Vấn - Quyển 18
KINH TRỪ CÁI CHƯỚNG BỒ-TÁT SỞ VẤN
QUYỂN 18
Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây sẽ đạt nếp sống trong sạch. Mười pháp ấy là những gì?
1.Lìa bỏ sự dua nịnh nhằm mưu cầu lợi dưỡng.
2.Xa lìa tâm vì mưu cầu lợi dưỡng nên giả hiện các hình tướng.
3.Lìa bỏ tâm vì mưu cầu lợi dưỡng nên nói lời hư vọng, xúi giục, dụ dẫn.
4.Lìa bỏ tâm cầu tìm những lợi dưỡng xấu ác.
5.Lìa bỏ những lợi dưỡng phi pháp.
6.Lìa bỏ những lợi dưỡng không trong sạch.
7.Không tham đắm vướng mắc nơi lợi dưỡng.
8.Không bị ái nhiễm theo lợi dưỡng.
9.Không vì lợi dưỡng mà sinh tâm bứt rứt, khổ não.
10.Đạt được lợi dưỡng đúng như pháp, nên vui mừng, cho là đủ.
Này thiện nam! Thế nào là Bồ-tát có thể xa lìa sự dua nịnh để cầu lợi dưỡng? Đó là Bồ-tát không vì cầu lợi dưỡng mà thân thể, lời nói, tâm ý làm những điều dua nịnh, tà vạy. Thân không làm chuyện dua nịnh, Bồ-tát nếu thấy người bố thí hoặc hỗ trợ việc bố thí mà không cố ý tỏ ra có oai nghi thư thả, ung dung, bước đi từng bước ngay ngắn, mắt nhìn thẳng phía trước, hoặc có tâm chán trông những điều xấu ác hay tạo sự vắng lặng không nhìn rõ. Đó gọi là thân không làm điều dua nịnh.
Lời nói không dua nịnh: Bồ-tát không vì duyên cớ lợi dưỡng mà nói năng hòa nhã, từ tốn, nói lời dịu dàng, yêu thích, hay nói lời thuận theo. Đó là lời nói không dua nịnh.
Tâm ý không dua nịnh: Bồ-tát thấy người bố thí và người phụ giúp bố thí khi đem lợi dưỡng đến với sự sống mà không nói năng hay hiện bày vẻ thiểu dục, không khởi tâm tham ái, bên trong nhằm hủy diệt nỗi khổ sở bức bách. Đó gọi là tâm ý không sinh dua nịnh. Như thế
gọi là Bồ-tát khéo có thể xa lìa sự dua nịnh để cầu lợi dưỡng.
Sao gọi là khéo có thể lìa bỏ tâm vì lợi dưỡng nên giả hiện các hình tướng? Đó là nếu Bồ-tát tuy vì y phục, đồ ứng khí, thuốc men trị bệnh và những vật dụng cần thiết khác thúc bách, nhân đó có thể giả hiện sự hư dối, nhưng rốt cuộc không bày lời cầu xin thí chủ và người trợ giúp bố thí. Đó là Bồ-tát khéo có thể xa lìa tâm vì lợi dưỡng nên giả hiện các hình tướng.
Thế nào là khéo có thể xa lìa tâm vì lợi dưỡng nên nói lời hư vọng, xúi giục, dụ dẫn? Tức là nếu Bồ-tát thấy người bố thí hay người giúp đỡ việc bố thí, không nói những lời: Ông…(tên gì đó) là thí chủ, mang những vật đó là đem cho tôi, vì tôi là người giữ giới, nghe nhiều hiểu rộng, ít ham muốn, biết đủ, do đấy đã đem vô số những vật dụng riêng bố thí cho tôi. Cũng vì đấy mà khởi tâm thương xót, tạo nhiều lợi ích để thu phục người ấy nên mới thọ nhận. Đó gọi là Bồ-tát khéo có thể xa lìa tâm vì lợi dưỡng nên nói lời hư giả, xúi giục, dẫn dụ.
Thế nào là khéo có thể xa lìa sự cầu tìm lợi dưỡng xấu ác? Đó là Bồ-tát không vì cầu lợi dưỡng mà thân tâm làm điều xấu ác. Thân làm điều xấu ác là lăng xăng lui tới để tranh giành, trải bao gian khó, phá bỏ giới tịnh. Tâm làm điều xấu ác là vì lợi dưỡng nên khi thấy người đồng tu phạm hạnh có được lợi dưỡng rồi, thì đối với người ấy sinh tâm gây tổn hại. Đó gọi là Bồ-tát khéo có thể xa lìa sự mong cầu lợi dưỡng xấu ác.
Thế nào là khéo có thể xa lìa những lợi dưỡng phi pháp? Đó là Bồ-tát không dối gạt khi làm công việc cân, đong. Kẻ khác có tin tưởng giao gởi vật gì cũng không chiếm lấy, cũng không gian ác để tích chứa của cải lợi lộc. Đó gọi là Bồ-tát khéo có thể xa lìa lợi dưỡng phi pháp.
Thế nào là khéo có thể xa lìa những lợi dưỡng không thanh tịnh? Tức là nếu Bồ-tát đối với những lợi dưỡng, hoặc ở nơi tháp, hoặc của Pháp, hoặc của Tăng, những vật dụng ấy không cho, không hứa thì Bồ-tát thảy đều không nhận. Đó gọi là Bồ-tát khéo có thể xa lìa những lợi dưỡng không thanh tịnh.
Thế nào là không tham đắm vướng mắc nơi lợi dưỡng? Tức là nếu Bồ-tát tuy được lợi dưỡng nhưng không tự xem là hoàn toàn phụ thuộc về mình, cũng không tự cho mình là giàu đủ, lại không tích chứa
mà nên bố thí khắp cho các vị Sa-môn, Bà-la-môn khác, cùng cha mẹ, bà con, bạn bè, người quen biết, hoặc cứ theo đúng thời mà thọ dụng. Đó là Bồ-tát không tham đắm vướng mắc nơi lợi dưỡng.
Thế nào là không ái nhiễm theo lợi dưỡng? Tức là nếu Bồ-tát tuy được thọ dụng lợi dưỡng nhưng không sinh tâm ái nhiễm. Đó gọi là Bồ-tát không ái nhiễm theo lợi dưỡng.
Thế nào là không vì lợi dưỡng mà sinh tâm khổ? Nghĩa là nếu Bồ-tát khi không có được lợi dưỡng, tâm không sinh khổ, cũng không thấy bị bức bách, đau buồn. Đối với người bố thí hay người trợ giúp bố thí không dy tâm oán ghét hay từ bỏ. Đó gọi là Bồ-tát không vì lợi dưỡng mà sinh tâm khổ não bức bách.
Thế nào là được lợi dưỡng đúng như pháp nên sinh tâm vui đủ? Tức là Bồ-tát hoặc theo chúng Tăng lần lượt nhận được lợi dưỡng đúng như pháp, đúng lúc, Như Lai thuận cho, chúng Bồ-tát không quở trách, các bậc Thánh hiền khen ngợi, người cùng tu phạm hạnh không chê bỏ. Thọ dụng như thế xong, sinh tâm vui mừng cho là đủ. Đó là Bồ-tát được lợi dưỡng đúng như pháp nên sinh vui vẻ, cho là đủ.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp ấy liền đạt được nếp sống trong sạch.
Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây thì tâm không lười, mỏi. Mười pháp ấy là những gì?
1.Vì tạo lợi ích cho các hữu tình nên ở lâu trong cõi sinh tử mà không lười mỏi.
2.Vì muốn tạo lợi ích cho hữu tình nên thọ nhận khổ nơi sinh tử mà không lười, mỏi.
3.Vì các hữu tình tạo mọi lợi ích mà không lười mỏi.
4.Tạo ra các nghiệp thiện cho các hữu tình không lười mỏi.
5.Vì đối với các hữu tình tạo các sự nghiệp mà không lười mỏi.
6.Vì người cầu quả vị Thanh văn nên giảng nói đạo pháp ấy mà không lười mỏi. 7.Đối với người tu tập quả vị Thanh văn, không nên ở trước người đó nói là không tin pháp ấy.
8.Thành tựu được các pháp Bồ-đề phần mà không lười mỏi.
9.Gồm đủ hành trang của sự giác ngộ mà không lười mỏi.
10.Không thủ chứng Niết-bàn, không khởi tâm hướng về sự vui thích của Niết-bàn. Bồ-tát do nhân duyên đó nên có thể hướng về Bồ-đề, dần dần đến gần Bồ-đề, chứng đắc quả vị Bồ-đề.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp ấy tức tâm không lười mỏi.
Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây tức có thể hành trì tất cả lời dạy của Như Lai. Mười pháp ấy là những gì?
1.Siêng năng tu tập hạnh không buông lung, lìa bỏ mọi phóng dật.
2.Đầy đủ oai nghi thiện, thân không làm điều ác.
3.Đầy đủ luật nghi thiện, miệng không hành ác.
4.Gồm đủ luật nghi thiện, ý không hành ác.
5.Lo sợ cho đời khác, nên dốc sức trừ những thứ ác.
6.Nói những lời đúng như lý, xa lìa những lời phi lý.
7.Giảng nói những lời chánh pháp, xa lìa những lời phi pháp.
8.Xa lìa nghiệp bất thiện, tu tập nghiệp thiện.
9.Thường đối với lời dạy của Như Lai không nói điều lỗi, xấu, lìa bỏ các phiền não cấu uế, xấu độc.
10.Luôn thuận theo để giữ gìn chánh pháp của Như Lai, ngăn ngừa, chế ngự tất cả những pháp bất thiện.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp ấy tức có thể hành trì tất cả lời dạy của Như Lai. Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây sẽ đạt được vẻ mặt hòa ái, xa lìa mọi vẻ cau có. Mười pháp ấy là những gì?
1.Các căn thù thắng, vi diệu.
2.Các căn thanh tịnh.
3.Các căn không thiếu mất.
4.Các căn không cấu uế.
5.Các căn sạch, trong.
6.Lìa xa sự giận dữ.
7.Xa lìa các phiền não.
8.Xa lìa những trói buộc.
9.Xa lìa những uất kết giận hờn.
10.Xa lìa sự phẫn nộ.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp ấy thì được vẻ mặt hòa ái, xa lìa mọi sự cau có, căng thẳng.
Khi ấy, Bồ-tát Trừ Cái Chướng bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn! Theo như con hiểu về ý nghĩa nơi những điều Phật dạy, do các căn thanh tịnh nên Bồ-tát có được vẻ mặt hòa ái, do dứt trừ các phiền não nên xa lìa những cau có, căng thẳng.
Phật bảo:
–Đúng đấy, đúng đấy, này thiện nam! Do các căn thanh tịnh nên Bồ-tát có được vẻ mặt hòa ái, do dứt trừ các phiền não nên lìa được mọi sự cau có, căng thẳng. Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây thì đạt được sự nghe nhiều hiểu rộng. Mười pháp ấy là những gì?
1.Biết đúng như thật là trong cõi sinh tử, lửa tham cháy rực.
2.Biết đúng như thật là lửa sân lừng mạnh.
3.Biết rõ đúng như thật là lửa ngu si làm tối tăm, rối loạn.
4.Biết rõ đúng như thật các pháp hữu vi đều là vô thường.
5.Hiểu rõ đúng như thật các hành là khổ.
6.Hiểu rõ đúng như thật thế gian thảy đều là không.
7.Hiểu rõ đúng như thật các pháp là vô ngã.
8.Có thể lìa bỏ mọi hý luận trong thế gian.
9.Hiểu rõ đúng như thật các pháp đều từ duyên sinh.
10.Hiểu rõ đúng như thật Niết-bàn là vắng lặng.
Những giáo pháp trọng yếu này do văn, tư, tu mà thành trí tuệ, rồi mới có thể chứng ngộ, không thể chỉ dùng ngôn ngữ, âm thanh mà có thể chứng đắc được. Bồ-tát biết như thế rồi liền khởi tâm thương xót vững chắc, khởi hạnh tinh tấn vì các hữu tình tạo nên những lợi ích.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp ấy tức đạt bậc nghe nhiều, hiểu rộng.
Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây tức có thể thu nhận được chánh pháp. Mười pháp ấy là những gì?
1. Về sau này, sau năm trăm năm cách Phật Niết-bàn, vào lúc chánh pháp chuyển biến, giảm mất, các hữu tình ở trong giáo pháp của Phật lập nên tà đạo, ngọn đèn trí tuệ khuất mất, đúng vào lúc ấy,
Bồ-tát có thể giảng nói kinh điển rộng lớn của Như Lai đã truyền dạy, tạo nên lợi ích lớn, đầy đủ uy đức lớn, như mẹ của các pháp, có thể thọ trì, đọc tụng, cung kính, phụng sự, tức là có thể thâu nhận chánh pháp.
2.Vì người khác mà giảng nói, khiến người nghe lãnh hội, khai mở, hiểu biết ý nghĩa.
3.Đối với những người tu hành theo chánh pháp, thì yêu thích, tin tưởng, tôn trọng, hoan hỷ, vì họ mà thu nhận.
4.Vì người khác mà giảng nói chánh pháp, không hề có mong cầu.
5.Đối với vị thầy thuyết pháp, phát khởi nghĩ tưởng về bậc tôn sư.
6.Đối với chánh pháp luôn nghĩ tưởng như vị cam lồ.
7.Luôn nghĩ tưởng như là Thánh dược.
8.Nghĩ tưởng như vị thuốc hay.
9.Vì cầu chánh pháp nên không tiếc thân mạng.
10.Cầu được pháp rồi thì tu hành viên mãn.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp ấy tức có thể thâu nhận được chánh pháp. Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây thì sẽ là vương tử của chánh pháp. Mười pháp ấy là những gì?
1.Đầy đủ các tướng trang nghiêm.
2.Thân đạt được các vẻ đẹp.
3.Các tướng tốt đầy đủ, các căn trọn vẹn hoàn chỉnh.
4.Đối với nơi chốn chư Phật, Như Lai gần gũi thì thuận theo mà gần gũi.
5.Đối với những nơi chốn Phật Như Lai hành trì chánh đạo thì thuận theo đó mà hành trì.
6.Đối với pháp được Phật, Như Lai chứng ngộ, thì thuận theo đó mà giác ngộ.
7.Cứu độ tất cả những chúng sinh khổ não trong thế gian.
8.Khéo có thể tu học tất cả hạnh của bậc Thánh.
9.Khéo có thể tu tập, thành tựu các phạm hạnh.
10.Khéo an trụ nơi thành Nhất thiết trí là chỗ trụ của Như Lai.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp ấy sẽ là bậc vương tử của chánh pháp. Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây thì có thể vượt lên hơn các Thiên chủ Đế Thích, Phạm vương, Hộ thế. Mười pháp ấy là những gì?
1.Đối với quả vị giác ngộ của Phật, đạt không thoái chuyển.
2.Không bị các ma làm cho lay động.
3.Không xa lìa tất cả pháp Phật.
4.Thuận theo để có thể hiểu rõ, hội nhập nơi chánh lý của các pháp.
5.Thông đạt được các pháp bình đẳng.
6.Không tin tưởng nơi kẻ khác.
7.Đối với pháp Phật, khéo đạt được trí tuệ giác ngộ.
8.Không cùng chung, ngang bằng với tất cả hàng Thanh văn, Duyên giác.
9.Vượt ra khỏi tất cả thế gian.
10.Chứng đắc được pháp Nhẫn vô sinh.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp ấy tức có thể vượt hơn hẳn các vị trời Đế Thích, Phạm vương, Hộ thế…
Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây, tức có thể nhận biết ý thích của các hữu tình về những phiền não. Mười pháp ấy là những gì?
1.Biết rõ đúng như thật tất cả hữu tình ý thích về tham dục.
2.Hiểu biết rõ ý thích về giận dữ.
3.Biết rõ ý thích về sự si mê.
4.Biết rõ ý thích về thượng phẩm.
5.Biết rõ ý thích về trung phẩm.
6.Biết rõ ý thích hạ phẩm.
7.Biết rõ ý thích về các điều thiện.
8.Biết rõ ý thích về sự bền vững.
9.Biết rõ thường khởi các phiền não.
10.Biết rõ những phiền não xấu ác.
Những pháp như thế đối với một hữu tình đã biết rõ đúng như thật, cho đến cùng tận các giới hữu tình khác, cũng đều rõ biết như thế.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp ấy, thì có thể nhận biết ý thích của hữu tình về các phiền não.
Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây, tức khéo nhận biết pháp làm thành thục các hữu tình. Mười pháp ấy là những gì?
1.Người nên dùng sắc tướng của chư Phật để điều phục, liền hiện sắc tướng của chư Phật.
2.Người nên dùng sắc tướng của Bồ-tát để điều phục, liền hiện tướng Bồ-tát.
3.Người nên dùng sắc tướng của Duyên giác để điều phục, liền hiện sắc tướng của hàng Duyên giác.
4.Người nên dùng sắc tướng của hàng Thanh văn để điều phục, liền hiện tướng của hàng Thanh văn.
5.Người nên dùng sắc tướng của Đế Thích để điều phục, liền hiện tướng Đế Thích.
6.Người nên dùng sắc tướng của ma vương để điều phục, liền hiện sắc tướng của ma vương.
7.Người nên dùng sắc tướng của Phạm vương để điều phục, liền hiện sắc tướng của Phạm vương.
8.Người nên dùng sắc tướng của Bà-la-môn để điều phục, liền hiện sắc tướng của hàng Bà-la-môn.
9.Người nên dùng sắc tướng của hàng Sát-đế-lợi để điều phục, liền hiện tướng của hàng Sát-đế-lợi.
10.Người nên dùng sắc tướng của hàng Trưởng giả để điều phục, liền hiện tướng của hàng Trưởng giả. Này thiện nam! Các loài hữu tình nên dùng vô số những sắc tướng như thế để điều phục, giáo hóa. Bồ-tát liền có thể tùy theo chỗ ứng hợp mà hiện những hình tướng khác nhau. Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp như thế, tức khéo nhận biết pháp làm thành thục các hữu tình.
Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây tức đạt được sự an trụ nơi niềm vui thù thắng. Mười pháp ấy là những gì?
1.Ngay thẳng.
2.Hoà nhã, mềm dịu.
3.Không có tâm dua nịnh, quanh co.
4.Không có tâm giận dữ.
5.Không có tâm cấu uế.
6.Đầy đủ tâm thanh tịnh.
7.Không nói lời hung tợn.
8.Dứt bỏ những lời nói nhơ bẩn, độc ác.
9.Thường hành nhẫn nhục.
10.Gồm đủ sự yêu thích tốt đẹp.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp ấy thì đạt được sự an trụ nơi niềm vui thù thắng.
Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây, thì an trụ nơi sự an lạc. Mười pháp ấy là những gì?
1.Đầy đủ chánh kiến.
2.Nhận biết đầy đủ về hành giới thanh tịnh, trọn vẹn.
3.Oai nghi phép tắc thanh tịnh.
4.Thuận theo cảnh giới tu hành.
5.Không trụ nơi các phiền não, tạp loạn.
6.Không còn lỗi lầm.
7.Tu tập đầy đủ các phạm hạnh.
8.Đạt được đồng phạm hạnh.
9.Trụ nơi đạo Nhất thừa.
10.Không tôn thờ các bậc thầy khác.
Này thiện nam! Bồ-tát tu tập được mười pháp như thế, tức được trụ nơi an lạc.
Kinh Trừ Cái Chướng Bồ-Tát Sở Vấn - Quyển 19
KINH TRỪ CÁI CHƯỚNG BỒ-TÁT SỞ VẤN
QUYỂN 19
Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây, tức có thể khéo nhận biết về hành bốn Nhiếp pháp. Mười pháp ấy là những gì?
1.Hành bố thí tạo ích lợi để thu phục, giáo hóa các hữu tình.
2.Hành bố thí an lạc.
3.Hành bố thí không cùng tận.
4.Nói những điều lợi ích.
5.Nói những điều đúng như nghĩa.
6.Nói những điều đúng như pháp.
7.Nói những điều đúng như lý.
8.Hành điều lợi ích.
9.Cùng đem mọi thứ của cải để tạo lợi ích.
10.Đem mọi thứ của cải dùng để cứu vớt tánh mạng, tạo lợi ích nhằm thâu phục giáo hóa hữu tình.
Này thiện nam! Bố thí lợi ích tức là bố thí pháp. Bố thí an lạc tức là bố thí của cải. Bố thí không cùng tận tức là giảng nói, chỉ rõ cho người khác về chánh đạo. Nói lời lợi ích là giảng nói các pháp thuộc phần thiện. Nói những lời đúng như nghĩa tức là nêu giảng về lý chân thật. Nói lời đúng như pháp nghĩa là thuận theo giáo pháp chân chánh của Như Lai để nêu giảng về các pháp. Nói lời đúng như lý, nghĩa là không hủy hoại ý nghĩa chân thật. Hành lợi ích nghĩa là khiến các hữu tình bất thiện không phát khởi pháp thiện được an lập. Đem mọi thứ của cải để làm lợi ích, nghĩa là những của cải vật dụng, thức ăn, thức uống bố thí bình đẳng. Đem mọi thứ của cải dùng để cứu giúp tánh mạng, tạo lợi ích, nghĩa là dùng vàng, bạc, ma-ni, trân châu, lưu ly, ốc quý, ngọc bích, voi, ngựa, xe, cộ… cùng bố thí để làm lợi ích.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp như thế, tức có thể khéo nhận biết hành bốn Nhiếp pháp.
Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây tức sẽ đầy đủ sắc tướng vi diệu. Mười pháp ấy là những gì?
1.Thường tu tập oai nghi vắng lặng.
2.Thường tu tập oai nghi không giả dối.
3.Thường tu tập oai nghi thanh tịnh.
4.Người nhìn thấy đều sinh tâm yêu thích.
5.Người trông thấy đều sinh tướng thiện.
6.Người nhìn thấy không chán.
7.Người trông thấy đều có ý vui thích.
8.Tất cả hữu tình trông thấy đều không bị trở ngại.
9.Tất cả hữu tình trông thấy đều sinh tâm hoan hỷ.
10.Tất cả hữu tình khi nhìn thấy đều sinh tâm thanh tịnh.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp ấy tức đầy đủ sắc tướng vi diệu.
Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây, tức sẽ làm chỗ nương tựa cho người khác. Mười pháp ấy là những gì?
1.Đối với hữu tình sống lâu trong cõi sinh tử đầy sợ hãi, nên vì họ mà làm người giúp đỡ.
2.Hữu tình sống lâu nơi cõi sinh tử mênh mông đầy dẫy những hiểm nguy, hoạn nạn, nên vì họ mà làm người khéo dẫn đường.
3.Hữu tình chìm đắm nơi biển lớn sinh tử, nên vì họ mà cứu vớt.
4.Những hữu tình không có thân thuộc, nên vì họ mà làm người bảo hộ, chở che.
5.Những hữu tình bị buộc trói lâu trong bệnh nặng phiền não, khổ đau, nên vì họ mà làm vị thầy thuốc.
6.Những hữu tình không có người giúp đỡ, cứu vớt, nên vì họ làm người giúp đỡ, cứu vớt.
7.Những hữu tình không có chỗ nương thân, nên vì họ mà làm nơi cư ngụ.
8.Có những hữu tình không nơi để quay về, nên vì họ mà làm nơi quay về.
9.Những hữu tình không nơi ở yên, nên vì họ mà làm bến bãi.
10.Những hữu tình không nơi chốn hướng đến, nên vì họ làm nơi hướng đến.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp như thế tức có thể làm nơi nương tựa cho kẻ khác.
Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây sẽ giống như cây thuốc lớn.
Này thiện nam! Ví như ở thế gian có cây thuốc lớn, tên là Thiện kiến. Nếu có hữu tình bị trói buộc vào các thứ bệnh khổ, tùy từng bộ phận của cây thuốc dùng để chữa trị, khiến các tật bệnh đều được thiện. Mười pháp ấy là những gì?
1.Dùng phần rễ của cây thuốc.
2.Dùng phần thân của nó.
3.Dùng phần cành nhánh của nó.
4.Dùng phần lá của nó.
5.Dùng phần hoa của nó.
6.Dùng trái của nó.
7.Tùy lúc trông thấy mà dùng hình sắc của nó.
8.Tùy lúc ngửi mà dùng mùi hương của nó.
9.Tùy lúc nếm mà dùng vị của nó.
10.Tùy theo cử động mà dùng sự xúc chạm nơi nó.
Này thiện nam! Bồ-tát cũng lại như vậy. Từ khi mới phát tâm trở đi đều khéo có thể trị dứt những bệnh phiền não của các hữu tình, các hữu tình tùy chỗ tu hành nên bệnh tật thảy đều thuyên giảm:
1.Thọ dụng Bố thí ba-la-mật của Bồ-tát.
2.Thọ dụng Trì giới ba-la-mật của Bồ-tát.
3.Thọ dụng Nhẫn nhục ba-la-mật của Bồ-tát.
4.Thọ dụng Tinh tấn ba-la-mật của Bồ-tát.
5.Thọ dụng Thiền định ba-la-mật của Bồ-tát.
6.Thọ dụng Trí tuệ ba-la-mật của Bồ-tát.
7.Thấy được thân của Bồ-tát, thọ dụng sắc tướng ấy.
8.Nghe được danh hiệu của Bồ-tát, thọ dụng âm thanh ấy.
9.Nếm được pháp vị công đức thanh tịnh của Bồ-tát.
10.Được gần gũi để cung kính cúng dường Bồ-tát.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp ấy tức được như cây thuốc lớn.
Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát tu tập mười pháp sau đây tức có
thể siêng năng tu tập hạnh phước. Mười pháp ấy là những gì?
1.Tùy theo sức, cúng dường Tam bảo.
2.Đối với những hữu tình bệnh khổ, vì họ mà cho thuốc vi diệu.
3.Các hữu tình đói khát, vì họ mà bố thí thức ăn uống.
4.Nếu các hữu tình bị lạnh, nóng bức bách đau khổ, vì họ tạo sự bảo vệ che chở.
5.Thường phải tôn kính bậc thầy khuôn mẫu (A-xà-lê) và các bậc Thân giáo sư (Hòa thượng).
6.Gặp những người cùng tu phạm hạnh nên đứng lên đón tiếp, chắp tay cung kính lễ bái và hỏi han.
7.Tu sửa, chăm sĩ c nơi vườn rừng, tinh xá.
8.Luôn luôn lấy ra từ kho tàng những của cải, lúa thóc đem bố thí, cấp phát cho hữu tình.
9.Đối với những tôi tớ và người làm thuê thì nuôi nấng, giúp đỡ, bảo vệ bình đẳng.
10.Trong các thời thường siêng cúng dường các Sa-môn, Bà-la-môn giữ giới.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp ấy tức có thể siêng năng tu tập hạnh phước. Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây, thì khéo có thể hiện bày sự biến hóa. Mười pháp ấy là những gì?
1.Từ nơi một cõi Phật, thân tướng bất động, nhưng có thể ở nơi vô số cõi Phật khác, Bồ-tát tại các trụ xứ của chư Như Lai ấy thưa hỏi về những nghĩa lý sâu xa.
2.Từ nơi một cõi Phật, thân tướng bất động, nhưng có thể ở nơi vô số cõi Phật khác, trước các Đức Như Lai, nghe nhận những giáo pháp sâu xa.
3.Từ một cõi Phật, thân tướng bất động, nhưng có thể đối với vô số cõi Phật khác, nơi chỗ các Đức Như Lai thừa sự cúng dường.
4.Từ nơi một cõi Phật, thân tướng bất động, nhưng có thể đối với vô số cõi Phật khác, thành tựu trọn vẹn các hành trang giác ngộ.
5.Từ nơi một cõi Phật, thân tướng bất động, nhưng có thể đối với vô số cõi Phật khác, có các vị Bồ-tát thành tựu quả vị Chánh giác, đều tôn trọng và cung kính cúng dường.
6.Từ một cõi Phật, thân tướng bất động, nhưng có thể đối với vô số cõi Phật khác, tự thân thị hiện chứng đắc bậc Đẳng chánh giác.
7.Từ một cõi Phật, thân tướng bất động, nhưng có thể trong vô số cõi Phật khác, thị hiện đi tới đạo tràng Bồ-đề.
8.Từ một cõi Phật, thân tướng bất động, nhưng có thể trong vô số cõi Phật khác, chuyển pháp luân nhiệm mầu.
9.Từ một cõi Phật, thân tướng bất động, nhưng có thể ở trong vô số cõi Phật khác, thị hiện Niết-bàn.
10.Từ một cõi Phật, thân tướng bất cộng, nhưng có thể ở nơi vô số cõi Phật khác, cho đến những nơi hữu tình có thể sinh tới, tùy theo sự thích hợp mà biến hóa để hóa độ. Bồ-tát tuy thường biến hóa nhưng không phân biệt người biến hóa và đối tượng được biến hóa.
Bấy giờ, Bồ-tát Trừ Cái Chướng bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát thường biến hóa nhưng không phân biệt người biến hóa với đối tượng được biến hóa?
Phật nói:
–Này thiện nam! Nay ta nêu ví dụ, ông hãy lắng nghe. Ví như mặt trời, mặt trăng soi khắp bốn châu lớn, tùy theo mỗi châu thu nhận ánh sáng, tất cả hữu tình ở châu đó đều được soi chiếu cùng khắp, nhưng mặt trời, mặt trăng kia không có phân biệt: Ta là chủ thể soi sáng, còn tất cả hữu tình là đối tượng được soi sáng. Vì sao? Vì mặt trời mặt trăng kia từ xa xưa đã tu tập, nay được quả báo nên có thể soi sáng.
Này thiện nam! Bồ-tát cũng lại như vậy, tuy làm việc biến hóa, nhưng không phân biệt chủ thể biến hóa và đối tượng được biến hóa, đều không nêu bày sự tỏ ngộ cũng không gây tạo nên. Vì sao? Vì Bồ-tát từ xa xưa, đã thành tựu được nghiệp báo thiện thù thắng. Từ xa xưa, khi Bồ-tát tu trì hạnh Bồ-tát, tùy theo nguyện lực, tùy theo hành nghiệp, cho nên ngày nay có thể biến hóa mà không phân biệt.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp ấy thì khéo có thể hiện bày sự biến hóa.
Lại nữa, này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp sau đây, tức có thể nhanh chóng chứng đắc quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Mười pháp ấy là những gì?
1.Có thể khéo gồm đủ và khéo tích lũy hạnh bố thí.
2.Khéo gồm đủ hạnh giới, khéo tích lũy hạnh giới, không thiếu sót về hạnh giới, không có hành giới tạp nhiễm. Vượt qua tất cả hàng Thanh văn, Duyên giác, thành tựu trọn vẹn các hạnh giới thanh tịnh trắng trong.
3.Khéo gồm đủ hạnh nhẫn nhục.
4.Khéo gồm đủ hạnh tinh tấn.
5.Khéo gồm đủ hạnh thiền định.
6.Khéo gồm đủ tuệ thù thắng.
7.Khéo gồm đủ phương tiện.
8.Khéo gồm đủ các hạnh nguyện.
9.Khéo gồm đủ các lực.
10.Khéo gồm đủ trí chân chánh, tích chứa, tập hợïp đủ trí, do Bồ-tát thành tựu trí bất cộng nên có thể vượt qua trí của tất cả hàng Thanh văn, Duyên giác, vượt trên trí của Bồ-tát trụ Địa thứ nhất, cho đến Bồ-tát trụ Địa thứ chín.
Này thiện nam! Bồ-tát nếu tu tập mười pháp như thế tức có thể nhanh chóng chứng đắc quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.
Lúc Đức Thế Tôn giảng nói chánh pháp như thế thì trong tam thiên đại thiên thế giới liền có đủ sáu cách chấn động. Lại, trong tam thiên đại thiên thế giới này, các núi hiện có như Tu-di sơn vương, núi Mục-chân-lân-đà, núi Đại mục-chân-lân-đà, núi Tiểu thiết vi, núi Đại thiết vi, cùng các núi Báu, núi Đen, những núi nhỏ khác… đỉnh cao nơi các dãy núi ấy tự nhiên đều thấp xuống, hướng về núi Tượng đầu, bày tỏ sự cúng dường Phật và chánh pháp. Lại, trong tam thiên đại thiên thế giới ấy, tất cả những cây có hoa, có quả cũng đều cúi thấp hướng về núi Tượng đầu để cúng dường Đức Thế Tôn và chánh pháp. Lúc ấy, lại có vô số trăm ngàn ức ức Bồ-tát hóa hiện vô số các loại y phục trang nghiêm, số lượng chất chứa như núi Tu-di để cúng dường Đức Thế Tôn và chánh pháp. Lại có vô số trăm ngàn vị Thiên chủ Đế Thích, Phạm vương, Hộ thế… thảy đều chắp tay đảnh lễ Đức Thế Tôn, tuôn xuống trên chỗ Phật hoa trời Mạn-đà-la, hoa Đại mạn-đà-la. Lại có vô số trăm ngàn các chúng Thiên tử, mỗi vị đều cầm loại áo trời, ở giữa hư không uốn thân xoay vòng, cất lên trăm ngàn âm thanh trong
trẻo vi diệu để cúng dường, lại dùng hoa trời tung rải trên Đức Phật, rồi cùng nói:
–Chúng con hôm nay thấy được Đức Phật, Thế Tôn là lần thứ hai xuất hiện ở thế gian, là lần thứ hai chuyển chánh pháp luân. Bạch Thế Tôn! Nếu các hữu tình có đủ phước đức lớn, tu tập các nghiệp thiện, nơi trú xứ của Phật trước đã vun trồng cội rễ các phước đức, người ấy mới được nghe chánh pháp này, huống chi lại có thể nghe rồi phát sinh tâm thanh tịnh.
Lại có vô số trăm ngàn vị Ma-hầu-la-già thảy đều cùng phát ra những âm thanh rất lớn như tiếng sấm, tiếp theo là biến hóa hiện ra những vầng mây lớn bao trùm cả tam thiên đại thiên thế giới cùng núi Tượng đầu, tuôn các loại nước thơm đều đầy đủ, nhưng các các hữu tình ở đấy cũng không thấy bị quấy nhiễu, tạo nên những hiện tượng đó là để cúng dường pháp Phật.
Lại có vô số trăm ngàn long nữ đến trước Đức Thế Tôn cất lên lời ca vịnh để cúng dường Phật.
Lại có vô số trăm ngàn chúng Càn-thát-bà, chúng Khẩn-na-la, nhiễu vòng theo phía bên phải, cả tam thiên đại thiên thế giới và núi Tượng đầu, cất lên những lời ca vịnh trong thanh vi diệu để cúng dường Phật.
Nguồn: Nguồn: Pháp Bảo — kho kinh sách điện tử của Trung tâm biên, phiên dịch tài liệu Phật giáo Quốc tế, Ban Phật giáo Quốc tế, Giáo hội Phật giáo Việt Nam (vbeta.vn · api.phapbao.org), đọc về ngày 3–4/9/2026. Đại đức Thích Vạn Lợi, Thư kí phụ trách kinh sách điện tử. Bản quyền bản dịch, bản in và số trang thuộc về các dịch giả, tác giả và nhà xuất bản đứng tên trong từng cuốn. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ tác phẩm của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.
