Đại Tập 45 · Bộ Bảo Tích IV · Số 313–320

Phật Thuyết Đại Thừa Bồ-Tát Tạng Chánh Pháp Kinh - Quyển 5 - Phẩm 2: Dạ-Xoa Vô Bố:

PHẬT THUYẾT ĐẠI THỪA BỒ-TÁT TẠNG

CHÁNH PHÁP KINH

QUYỂN 5

Phẩm 2: DẠ-XOA VÔ BỐ

Khi hóa độ năm trăm trưởng giả ở giữa đường xong, ngay nơi ấy, Đức Thế Tôn an nhiên suy xét rồi mới vào đại thành Vương xá.

Lúc đó, các Hiền thánh trong đại thành Vương xá có đại Dạ-xoa tên là Vô Bố nghĩ như vầy: “Gặp Đức Thế Tôn rất là khó, nay ta nên đem các món ăn ngon dâng cúng Thế Tôn.” nghĩ thế rồi, Dạ-xoa Vô Bố đem thức ăn sắc, hương, vị, xúc thanh tịnh đầy đủ dâng cúng Thế Tôn.

Vì lòng thương xót Dạ-xoa Vô Bố, nên Đức Thế Tôn nhận sự cúng dường ấy. Khi Đức Thế Tôn thọ trai xong, tức thời trong hư không có sáu vạn tám ngàn các chúng Dạ-xoa tán thán: “Hay thay, hay thay!” Tiếng tán thán tùy hỷ ấy vang khắp cả hư không giới.

Lúc đó, Dạ-xoa Vô Bố bảo các Dạ-xoa trong chúng hội mình rằng:

–Ta đã đem các món ăn ngon thượng diệu dâng cúng Đức Thế Tôn rồi, vậy nay các ông nên dâng cúng thức ăn thanh tịnh lên chúng Bí-sô. Nhờ công đức cúng dường ấy, trong nhiều kiếp các ông sẽ được lợi ích an lạc.

Nghe Dạ-xoa Vô Bố nói thế, các chúng Dạ-xoa đều dâng cúng các món ăn ngon lên chúng Bí-sô.

Vì lòng thương xót chúng Dạ-xoa, nên chúng Bí-sô liền thọ nhận các món ăn ấy.

Sau khi Đức Thế Tôn và chúng Bí-sô thọ trai xong, lần lượt đi vào đại thành Vương xá. Đồng thời có vô số Thiên chúng chư Thiên,

vô số chúng Long vương, vô số chúng Càn-thát-bà, chúng A-tu-la, chúng Ca-lâu-la, chúng Khẩn-na-la, chúng Ma-hầu-la-già, chúng nhân, chúng phi nhân và vô số trăm ngàn vạn ức chúng sinh vây quanh đi theo Đức Thế Tôn.

Khi chưa đến đại thành Vương xá, Đức Thế Tôn trước đến một chỗ rộng lớn, trải tòa thù thắng vi diệu, rồi ngồi lên tòa ấy.

Lúc đó, Dạ-xoa Vô Bố đem hoa Mạn-đà-la vi diệu của chư Thiên, hoa Ưu-bát-la, hoa Bát-nột-ma, hoa Câu-mẫu-đà, hoa Bôn-noa-lợi-ca và bột hương Chiên-đàn vi diệu rải lên cúng dường Đức Phật. Hoa rải đó được rải khắp, rải đều và rải tung ra mọi nơi. Rải rồi đứng chấp tay trước Đức Phật.

Biết được thâm tâm của Dạ-xoa Vô Bố và các chúng Dạ-xoa, tức thời Đức Thế Tôn phóng ra ánh sáng lớn thù thắng vi diệu. Pháp thường của chư Phật từ xưa đến nay, hễ phóng ánh sáng là có đầy đủ vô số các loại màu sắc, từ miệng phóng ra xanh, vàng, đỏ, trắng, hồng, tía, biếc. Ánh sáng chiếu khắp vô biên thế giới, che cả ánh sáng mặt trời, mặt trăng. Ánh sáng ấy, dưới chiếu thấu địa ngục, trên chiếu tận Phạm thế. Ánh sáng chiếu khắp các nơi rồi trở lại nhiễu quanh bên phải Đức Phật bảy vòng, rồi nhập vào đảnh, hoặc nhập vào vai, hoặc nhập vào đầu gối. Pháp thường của chư Phật Thế Tôn từ xưa đến nay, nếu thọ ký chúng sinh ở địa ngục, thì ánh sáng nhập vào hai chân của Phật; nếu thọ ký cho loài bàng sinh, thì ánh sáng nhập vào sau lưng; nếu thọ ký cho loài ngạ quỷ, thì ánh sáng nhập vào phía trước; nếu thọ ký cho loài người, thì ánh sáng nhập vào phía bên trái; nếu thọ ký cho chư thiên, thì ánh sáng nhập vào phía bên phải; nếu thọ ký cho hàng Thanh văn, thì ánh sáng nhập vào đầu gối; nếu thọ ký cho Duyên giác, thì ánh sáng nhập vào vai; nếu chư Phật Thế Tôn thọ ký Chánh đẳng Chánh giác cho hàng Bồ-tát thì ánh sáng nhập vào đỉnh đầu.

Thấy Đức Thế Tôn phóng ánh sáng thanh tịnh rộng lớn, Tôn giả A-nan bày vai phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay hướng lên Đức Phật nói kệ rằng:

Hôm nay Thế Tôn vì nhân gì

Phóng ánh sáng lớn chiếu khắp nơi

Muốn làm lợi ích cho thế gian

Hiện ánh sáng này vì lý gì?

Ai người hôm nay trồng giống Thánh

Nghe nhân Bồ-đề lớn của Phật

Người nào hôm nay được thọ ký

Người nào an trụ quả giải thoát

Đại trí phóng quang chắc có nhân

Vì muốn điều phục hiện ánh sáng

Phóng ra hào quang để khai sáng

Vì sao Thánh Tôn hiện ánh sáng?

Khi ấy Đức Thế Tôn nói kệ rằng:

Có một Dạ-xoa tên Vô Bố

Vì lòng tin Phật cúng thức ăn

Phát tâm thanh tịnh thật tối thắng

Thế nên nay ta hiện ánh sáng

Sau khi Dạ-xoa này mạng chung

Liền được vãng sinh trời Đao-lợi

Khi thọ mạng cõi trời đó hết

Sau sẽ sinh vào Dạ-ma thiên

Dạ-ma diệt rồi sinh Đâu-suất

Vì du dục trần tạo nhiễm nghiệp

Trở lại sinh vào cõi nhân gian

Sẽ được làm vua đủ thần lực

Làm Chuyển luân vương chúa mọi người

Nhiếp bốn đại châu được tự tại

Thọ mạng hết rồi sinh trở lại

Ở trong Phạm thế thọ thắng báo

Trải qua hai mươi câu-chi kiếp

Thường được tất cả sự tín kính

Ở trên cõi trời hay cõi người

Tới lui qua lại hưởng các vui

Về sau xả bỏ ngôi vương vị

Với lòng thanh tịnh tin xuất gia

Đối với Duyên giác diệu Bồ-đề

Đạt được quả rốt ráo như vậy

Đã trải qua ba mươi ngàn đời

Bỏ thân Dạ-xoa ấy vô số

Sau sinh trở lại trời Đao-lợi

Cung kính chư Phật làm Phật sự

Sẽ được diện kiến Phật Di-lặc

Lúc đó Dạ-xoa liền đạt được

Quả A-la-hán chứng viên thành

Cúng dường thanh tịnh Phật đạo sư

Sau mãn một ngàn đời Dạ-xoa

An lập vô thượng đại Bồ-đề

Do đã từng sinh các thiện căn

Vĩnh viễn không còn đọa đường ác

Hoặc lại gặp được ngàn Đức Phật

Tôn trọng cung kính Nhân Trung Tôn

Vì cầu vô thượng đại Bồ-đề

Lợi ích tất cả các chúng sinh

Hoặc hai, ba ngàn đời Dạ-xoa

Dùng tràng hoa dâng lên cúng dường

Vì Phật Bồ-đề nhân tối thượng

Ngàn câu-chi kiếp cúng dường Phật

Thứ đến thanh tịnh quán thân mình

Sau lại tôn kính Phật Bồ-đề

Dạ-xoa có con tên Đại Sơn

Thọ thân Dạ-xoa đủ thần lực

Dạ-xoa Đại Sơn phát tịnh tâm

Con nguyện sẽ thành được quả Phật

Sau thường cung kính Phật Thế Tôn

Dù ở nơi nào phát nguyện lớn

Nay thấy ta rồi khởi cúng dường

Phát sinh tâm Bồ-đề tối thắng

Sẽ dùng vào các căn lành này

Xa lìa ba đường các nẻo ác

Sẽ thấy Phật Thế Tôn Di-lặc

Cúng Phật trăm ngàn bảo cái đẹp

Cúng bảo cái rồi lại tịnh tâm

Cúng Phật trăm ngàn y phục đẹp

Cúng dường rộng lớn như vậy rồi

Sau lại phát tâm cầu xuất gia

Trong năm trăm năm khởi tinh tấn

Thanh tịnh tu trì các phạm hạnh

Vì cầu vô thượng đại Bồ-đề

Lợi ích tất cả các chúng sinh

Nhờ duyên tối thượng như thế đó

Rộng tu bố thí hạnh trì giới

Lượng như hằng hà sa số ấy

Trong bao nhiêu kiếp rộng tu hành

Qua bao nhiêu kiếp ta đã biết

Nói ra những gì ta thấy biết

Sau đó tu hành trải kiếp số

Ngoài ta ra không ai nói được

Như trước đã nói trong thí dụ

Số lượng như là hằng hà sa

Đã thấy vô số Phật Thế Tôn

Và luôn tôn kính chư Phật ấy

Lạ thay, bậc đại trí thắng trí

Tâm rộng lớn không có ai bằng

Rộng tu cúng dường các Đức Phật

Lợi ích chúng sinh số rất nhiều

Sau sẽ thành Phật đại Thánh tôn

Tất cả thế gian không ai bằng

Dạ-xoa Đại Sơn sẽ thành Phật

Hiệu Ngài là Dang Xưng Y Vương

Trải qua bảy mươi câu-chi năm

Khắp vì chúng sinh tuyên chánh pháp

Trong hội Phật Danh Xưng Y Vương

Có hai mươi câu-chi chúng hội

Trong chúng hội ấy đã phát tâm

Tất cả sẽ tu hạnh bố thí

Sau tăng thêm số chúng Bí-sô

Số đủ hai mươi mốt câu-chi

Ở trong đại chúng hội lớn này

Có đủ vô lượng chúng Thanh văn

Các chúng Thanh văn ở hội ấy

Thảy đều hướng đến đại Bồ-đề

Phật ấy lợi ích các chúng sinh

Hóa sự châu viên sẽ nhập diệt

Lúc đó chánh pháp trụ thế gian

Tồn tại mãi trong trăm ngàn năm

Trong năm trăm kiếp được đầy đủ

Có Phật và cả chúng Bí-sô

Sau đó lại trải qua một kiếp

Hoặc là trải qua một ngàn kiếp

Bậc trí xuất hiện độ thế gian

Khiến họ thân cận nơi pháp Phật

Nói về điều thiện ý ham thích

Đa văn kiên cố là tối thượng

Trừ tất cả tâm không kiên cố

Thường luôn bền vững khéo quán sát

Tuyên nói những vị có đa văn

Vị ấy hay tăng trưởng thắng tuệ

Bốn pháp căn bản môn chánh nghĩa

Là chỗ quy hướng của Bồ-tát

Đó là thí, giới, văn và xả

Đối Bồ-tát đạo rất hiền thiện

Tuyên nói Bồ-đề môn chánh đạo

Trong tối thắng thừa càng vô thượng

Đã có tuyên nói đạo Thanh văn

Trừ đoạn lưới nghi được hiền thiện

Rộng làm lợi ích các chúng sinh

Ta phóng ánh sáng chiếu khắp nơi

Phật xuất thế là ánh sáng lớn

Nên biết tối thượng rất khó được

Tuyên nói diệu pháp thật thậm thâm

Lợi ích khắp tất cả thế gian.

Lúc đó, Dạ-xoa Đại Sơn suy nghĩ: “Hôm nay Đức Thế Tôn đến núi Thứu phong trong đại thành Vương xá, vậy nay ta nên đến chỗ Đức Thế Tôn gieo trồng chút ít căn lành.” nghĩ thế rồi, Đại Sơn liền bảo các Dạ-xoa trong chúng hội mình rằng:

–Này các nhân giả! Các vị nên biết, Đức Thế Tôn sắp đến núi Thứu phong, trong đại thành Vương xá. Các vị nên phát tâm siêng năng dũng mãnh tùy theo khả năng cúng dường Đức Thế Tôn.

Nói rồi, Dạ-xoa Đại Sơn cùng với quyến thuộc từ đại thành Vương xá đi đến núi Thứu phong. Trên đường đi đều được dọn dẹp đất, đá, ngói, gạch sạch như tấm gương sáng, còn ở giữa đường được rảy nước hương thơm thanh tịnh. Lại dùng y vi diệu trải nối nhau liên tục trên con đường ấy. Lại cũng trên con đường ấy, được sắp xếp mọi người tung rải hoa vi diệu, trang nghiêm; đủ loại tràng phan, bảo cái. Lại đặt các bình báu đựng nước hương thơm thù thắng vi diệu. Các lưới báu dăng dài, các mắc lưới được cài các hoa anh lạc. Lại ở trên hư không trổi lên các loại âm nhạc vi diệu. Rải thẳng một đường dài bằng các loại hoa như hoa Ưu-bát-la, hoa Câu-mẫu-đà, hoa Bôn-noa-lợi-ca. Ở giữa đường lại có các loại chim ca vỗ cánh hót vang, dây vàng giăng dài đan chéo nhau, có lưới bảy báu và dùng lưới vàng phủ kín trên đường.

Khi Dạ-xoa Đại Sơn trang nghiêm khắp mặt đường rồi, liền tự hóa thân và chúng hội ấy, thân vui, tâm vui, ý vui thanh tịnh, phát tâm hoan hỷ, thiện tâm thuần nhất, tâm nhu nhuyến, tâm thanh tịnh, tâm không chướng ngại, tâm vui thích, tâm hướng về Phật, tâm hướng về Pháp, tâm hướng về Tăng, tâm Bồ-đề không lay động, tâm không sợ hãi, tâm vô đẳng đẳng, tâm tối thắng tất cả ba cõi, tâm thương xót tất cả chúng sinh, tâm Bi, tâm Hỷ, tâm Xả, tâm thành tựu

đại pháp khí của chư Phật, tâm chân thật, tâm kiên cố, tâm không phá hoại, tâm tăng trưởng tối thắng, tâm xả bỏ địa vị Thanh văn, Duyên giác, tâm phát khởi thành tựu địa vị Bồ-tát. Dạ-xoa Đại Sơn cùng các Dạ-xoa phát các tâm thanh tịnh như vậy đi đến chỗ Đức Phật, đảnh lễ sát chân Phật, nhiễu quanh phải ba vòng, rồi đứng qua một bên chắp tay hướng lên Phật nói kệ rằng:

Nay con cúng dường lên Đức Phật

Các món cúng dường thật tối thượng

Con nguyện sẽ được quả Phật Thánh

Tuyên nói pháp vi diệu tối thắng

Con nguyện sẽ viên mãn mười lực

Hoan hỷ khéo trụ bốn vô úy

Lợi ích khắp cả các chúng sinh

Như Phật Thế Tôn đã từng làm

Đủ ba mươi hai tướng thù thắng

Tám mươi vẻ đẹp các trang nghiêm

Sẽ làm ánh sáng cho thế gian

Như Phật Thế Tôn chiếu khắp cả

Và chuyển diệu pháp luân thanh tịnh

Mười hai hành tướng rất tối thắng

Tuyên nói môn chánh pháp cam lồ

Làm lợi ích cho tất cả chúng sinh

Hiện các pháp thần thông biến hóa

Như Phật Thế Tôn hiện cũng thế

Khéo làm lợi ích các quần sinh

Cho đến vô số câu-chi chúng

Thế Tôn xuất hiện như ánh sáng

Như đại Long vương không sợ gì

Như vậy chánh đạo tuyên dương khắp

Khai thị giác ngộ càng vô thượng

Là nhà cũng là chỗ quy hướng

Là chỗ nhiếp hóa các chúng sinh

Con nguyện sẽ được như thế ấy

Lợi ích chúng sinh đều viên mãn

Chúng sinh rơi vào nơi năm nẻo

Con nguyện làm chủ các chỗ ấy

Khiến cho giải thoát các nhân khổ

Như Phật Thế Tôn đã giải thoát

Con xin cúng dường Đấng Lưỡng Túc

Oai đức vô biên ánh sáng ngời

Thiên chủ, rồng và A-tu-la

Cúng khắp thế gian không ai bằng

Con làm các sự nghiệp tối thượng

Con nguyện sẽ như Đại Pháp Chủ

Được ba mươi hai tướng thù thắng

Là Bậc tối thượng trong trời, người.

Khi ấy, Đức Thế Tôn vì Dạ-xoa Đại Sơn nói kệ:

Như Phật Thế Tôn đã chỉ dạy

Tu hành nhân chánh pháp vô thượng

Chúng sinh sẽ được môn thắng pháp

Bồ-đề vô thượng rất dễ được

Thánh chúa là ánh sáng thế gian

Cúng dường rồi, Phật phóng ánh sáng

Trong các trời, rồng, thần, nhân chúng

Thế Tôn thọ nhận cúng dường ấy

Chứng thành vô thượng đại Bồ-đề

Ngồi cội Bồ-đề chúng tập hội

Nhiếp phục các ma quân đại ác

Rộng vì chúng sinh nói chánh pháp.

Lúc đó, Đức Thế Tôn được vô số trăm ngàn Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Nhân phi nhân và vô số trăm ngàn câu-chi na-do-đa các loại chúng sinh khác cung kính vây quanh. Trong số chúng ấy, Đức Thế Tôn đủ đại oai đức, có đại thần lực, khởi đại Biến hóa, thi tác quảng đại, phóng đại oai quang, các cõi chấn động, mưa hoa sen lớn, trổi trăm ngàn thứ âm nhạc thù thắng vi diệu, có hoa sen lớn như bánh xe nở

theo bước chân Phật đi. Từ trên con đường đã được Dạ-xoa Đại Sơn trang nghiêm đó, Đức Thế Tôn đi đến núi Thứu Phong. Đến rồi, Đức Thế Tôn bảo Tôn giả A-nan:

–A-nan hãy thiết tòa vi diệu thù thắng cho Thế Tôn, pháp tòa tối thượng, tòa tối thắng trong ba cõi và tòa báu vi diệu. Như Lai sẽ lên tòa ấy, nhiếp thọ tất cả chúng sinh, xưng dương chánh pháp thậm thâm của Bồ-tát, thành tựu tất cả hạnh của Bồ-tát, khử trừ tất cả mọi nghi hoặc của tất cả chúng sinh, khai sáng chánh tuệ, cắt đứt lưới nghi. Như Lai nói kinh điển thậm thâm này là vì thương xót lợi ích an lạc cho các hàng trời người và tất cả chúng sinh trong thế gian.

Nhận lời Phật dạy, Tôn giả A-nan liền thiết tòa thù thắng cho Đức Thế Tôn. Đồng thời cũng có sáu mươi tám câu-chi Thiên chúng đều thiết tòa báu dâng cúng Đức Thế Tôn, thỉnh Đức Thế Tôn lên tòa ấy rồi, cùng ở trước Phật đồng thanh nói kệ rằng:

Hôm nay chúng con thiết tòa cao

Và y phục đẹp hiến cúng Phật

Xin Phật thương xót hàng trời người

Theo như sở ứng lên tòa ấy

Nếu Phật Thế Tôn lên tòa rồi

Tuyên nói Chánh pháp đến bờ giác

Sáu thứ chấn động ở thế gian

Tất cả đều rất sinh hoan hỷ

Ánh sáng của Phật chiếu đại chúng

Chiếu sáng cõi Phật và núi chúa

Tất cả thấy Phật đại Thánh Tôn

Phát sinh tâm muốn pháp thanh tịnh

Có các trời, rồng và nhân chúng

Tám bộ tất cả các phẩm loại

Tất cả đều được thấy thân ấy

Trong đó không có gì chướng ngại

Có đến câu-chi na-do-đa

Trăm ngàn trời người các đại chúng

Đều được thấy Phật đại Thánh Tôn

Tuyên nói diệu pháp cú khó được

Lúc đó vua Tần-bà-sa-la

Cùng các quần thần và quyến thuộc

Trong khoảng sát-na đến hội Phật

Thân cận Thánh Tôn vì nghe pháp

Phật biết chúng ngồi đã ổn định

Ngài quán sát khắp cả bốn phương

Tất cả chúng hội và trời người

Làm lợi ích tất cả chúng sinh

Thế Tôn bảo khắp các đại chúng

Ai nghi nên hỏi đấng Lưỡng Túc

Tùy câu hỏi đó ta trả lời

Khiến cho tất cả đoạn nghi hoặc.

Lúc đó, tất cả chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới, trời, người, thế gian và các chúng hội đều chiêm ngưỡng cung kính Đức Thế Tôn, khởi tâm thanh tịnh, dứt các ngoại duyên, chuyên chú lắng nghe Đức Như Lai tuyên nói Chánh pháp thậm thâm.

Khi ấy, Đức Thế Tôn bảo Tôn giả Đại Mục-kiền-liên:

–Đại đức khoan ngồi vào tòa, mà hãy nên quán sát các chúng Bí-sô có ai còn chưa đến hội này. Hãy đến chỗ của đại Ca-diếp ở phía nam núi Tuyết và mời Ca-diếp về hội.

Vâng lời Đức Phật dạy, Tôn giả Đại Mục-kiền-liên liền vận thần thông đến chỗ Ca-diếp ở phía nam núi Tuyết. Đến rồi thưa:

–Tôn giả nên biết! Đức Thế Tôn hiện nay đang ở núi Thứu phong, cùng với Sa-môn, Bà-la-môn, trời, người, đại chúng tập hội nói pháp. Đức Thế Tôn sai tôi đến mời Tôn giả. Vậy nay Tôn giả hãy vâng lệnh Như Lai mà mau đến hội Phật. Nếu Tôn giả không vâng lệnh thì là mắc tội ẩn pháp.

Tôn giả đại Ca-diếp nói với Tôn giả Đại Mục-kiền-liên:

–Tôn giả hãy về trước đi! Tôi sẽ đến chỗ Đức Phật.

Lúc đó, Tôn giả Đại Ca-diếp ở ngay nơi tòa, tự vận thần thông biến hóa, bốn chúng vây quanh, trong khoảng sát-na liền đến chỗ Đức Phật trong núi Thứu phong. Đến rồi, đảnh lễ sát chân Đức Thế

Tôn, rồi ngồi sang một bên cách Thế Tôn không xa.

Khi Tôn giả Đại Mục-kiền-liên dùng thần lực quay trở về chỗ Phật, thì đã thấy Tôn giả Ca-diếp có mặt ngồi một bên trong hội Phật. Thấy rồi thưa:

–Thưa Tôn giả Đại Ca-diếp! Tôn giả đầy đủ thần lực, nên đã đến hội Phật trước. Làm thế nào mà đi nhanh thế?

Tôn giả Đại Ca-diếp bảo Tôn giả Đại Mục-kiền-liên:

–Như Đức Thế Tôn đã nói Tôn giả là thần thông đệ nhất, sao hôm nay lại về chậm thế?

❧

Phật Thuyết Đại Thừa Bồ-Tát Tạng Chánh Pháp Kinh - Quyển 6 - Phẩm 3: Bồ-Tát Quán Sát (Phần 1)

PHẬT THUYẾT ĐẠI THỪA BỒ-TÁT TẠNG

CHÁNH PHÁP KINH

QUYỂN 6

Phẩm 3: BỒ-TÁT QUÁN SÁT (Phần 1)

Khi ấy, Tôn giả Xá-lợi-phất từ chỗ ngồi đứng dậy bày vai phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay hướng lên Đức Phật thưa:

–Bạch Thế Tôn! Con có những điều nghi muốn thỉnh hỏi, cúi xin Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Chánh Giác thương con mà tuyên nói. Nếu Thế Tôn cho phép thì con mới dám thưa hỏi.

Đức Phật bảo:

–Này Xá-lợi Tử! Tùy ý ngươi hỏi, Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Chánh Giác tùy theo lời ngươi hỏi mà giải đáp và cũng để cho mọi người được sáng tỏ, dứt tâm nghi ngờ.

Tôn giả Xá-lợi Tử bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Đại Bồ-tát thành tựu bao nhiêu pháp, thì thân nghiệp không có các lỗi lầm, ngữ nghiệp không có các lỗi lầm, ý nghiệp không có các lỗi lầm; thân nghiệp thanh tịnh, ngữ nghiệp thanh tịnh, ý nghiệp thanh tịnh; thân nghiệp không động, ngữ nghiệp không động, ý nghiệp không động; thiên ma ngoại đạo không thể chế ngự, rồi sau phát tâm Nhất thiết trí, lần lượt thành tựu các địa vị thiện, có khả năng làm chỗ quy hướng cho tất cả chúng sinh, làm ánh sáng cho chúng sinh, làm sông lớn cho chúng sinh, làm chiếc cầu chắc chắn cho chúng sinh, làm thuyền bè đưa tất cả chúng sinh đến bờ giác, làm nhà cửa, làm nơi cứu hộ, làm chỗ thú hướng cho tất cả chúng sinh, đối với Nhất thiết trí không có động chuyển?

Lúc đó, Tôn giả Xá-lợi Tử vì muốn xưng dương nghĩa trên nên dùng kệ thỉnh vấn Phật:

Vì nghĩa gì các vị dũng trí

Hay an trụ vào đại Bồ-đề

Tuyên dương công đức pháp vi diệu

Chứng thành quả Vô thượng Bồ-đề

Các bậc dũng trí làm những gì

Lợi ích tất cả các quần sinh

Lại còn quán sát pháp môn nào

Mà hay thành Phật đạo vô thượng

Lại dùng pháp gì hàng chúng ma

Ngồi yên Bồ-đề đại đạo tràng

Chấn động cả câu-chi cõi nước

Viên chứng quả Bồ-đề thù thắng

Vì nghĩa gì gọi là Bồ-tát

Nếu câu như vậy gọi thế nào?

Điều này xin nói môn Bồ-đề

Tất cả pháp Phật đều tối thượng

Đối các thế gian làm những gì

Mà có thể lợi ích chúng sinh

Lìa các nhiễm trước như hoa sen

Giải thoát vô số các chúng sinh

Làm sao thọ nhận cúng dường ấy

Các hàng trời, rồng và người trí

Cho đến tất cả nhân, phi nhân

Nay hỏi nghĩa này xin tuyên nói.

Lúc đó, Đức Thế Tôn bảo Tôn giả Xá-lợi Tử:

–Này Xá-lợi Tử! Nay ông nên biết, nếu Bồ-tát có thể thành tựu một pháp, dù ở một chỗ hay nhiều chỗ, cũng có thể nhiếp thọ vô lượng pháp Phật. Pháp ấy là gì? Là phát khởi tâm đại Bồ-đề sâu xa, kiên cố. Đó là Bồ-tát thành tựu một pháp, dù ở một chỗ hay nhiều chỗ cũng đều nhiếp thọ vô lượng pháp Phật.

Xá-lợi Tử bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Thế nào gọi là kiên cố? Thế nào gọi là tâm Bồ-đề?

Phật bảo Xá-lợi Tử:

–Này Xá-lợi Tử! Kiên cố sâu xa là chân thật không thể phá hoại, chắc chắn không lay động. Không lay động tức là không thoái lui hay khuất phục. Không thoái lui hay khuất phục tức là khéo an trụ. Khéo an trụ tức là không thoái chuyển. Không thoái chuyển tức là khéo quán sát chúng sinh. Khéo quán sát chúng sinh tức là căn bản của đại Bi. Căn bản đại Bi chính là tâm rộng lớn. Tâm rộng lớn là khéo biết pháp thức thành thục chúng sinh. Khéo biết pháp thức thành thục chúng sinh tức là tự tại vi diệu an lạc. Tự tại vi diệu an lạc là không có chủng loại. Không có chủng loại nên không có luyến ái đắm trước. Không luyến ái đắm trước cho nên có khả năng nhiếp thọ chúng sinh. Nhiếp thọ chúng sinh tức là hay quán sát chúng sinh yếu kém. Khéo quán sát chúng sinh yếu kém tức là hay cứu hộ, làm chỗ quy hướng, không khởi tâm sân nhuế. Không khởi tâm sân nhuế tức là khéo quán sát. Khéo quán sát tức là không sở đắc. Không sở đắc cho nên thiện ý vui. Thiện ý vui cho nên không sở hữu. Không sở hữu cho nên thiện thanh tịnh. Thiện thanh tịnh cho nên tự trong sạch thanh khiết. Tự trong sạch thanh khiết cho nên bên trong không cấu bẩn. Bên trong không cấu bẩn nên bên ngoài thanh tịnh.

Này Xá-lợi Tử! Các pháp này là chân thật không thể phá hoại, cho đến bên trong không cấu bẩn, bên ngoài thanh tịnh. Các pháp này gọi là kiên cố sâu xa.

Lại nữa, này Xá-lợi Tử! Tâm Bồ-đề là tâm không có các lỗi lầm, tất cả phiền não không thể đeo bám; tâm ấy không thích các thừa khác; tâm ấy không bị các ngôn ngữ tà thuyết của ngoại đạo làm hoại loạn; tâm ấy không thể phá, tất cả ma chúng không thể làm lay động; tâm ấy quyết định, nuôi lớn tất cả bản hạnh thiện căn; tâm ấy không động, hâm mộ pháp Phật; tâm ấy khéo trụ, bước lên địa vị Bồ-tát; tâm ấy vô thượng không có đối trị; tâm ấy như kim cang, khéo lựa chọn tất cả pháp Phật; tâm ấy bình đẳng không có cao thấp; tâm ấy đối với tất cả chúng sinh ý vui thanh tịnh, tự tánh không nhiễm; tâm ấy không cấu bẩn, tuệ quang chiếu sáng; tâm ấy rộng lớn, dung thọ hết tất cả chúng sinh; tâm ấy không nhiễm như hư không; tâm ấy không chướng ngại quán vô ngại trí; tâm ấy đối với

tất cả chỗ tùy sự thích ứng mà hiểu biết, đại Bi không bao giờ cùng tận; tâm ấy hiện chứng, khen ngợi thanh tịnh; tâm ấy thành tựu chủng tử Nhất thiết trí, viên mãn tất cả pháp Phật; tâm ấy an trụ ban bố mọi niềm vui, thệ nguyện tối thắng; tâm ấy đầy đủ tịnh giới không có khiếm khuyết sai phạm; tâm ấy tu trì nhẫn nhục, lìa mọi sân nhuế; tâm ấy tinh tấn không có biếng nhác; tâm ấy thiền định cận tịch vắng lặng; tâm ấy không hại, đầy đủ tuệ hạnh.

Lại nữa, tâm ấy là căn bản chân thật thành tựu giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn, giải thoát tri kiến uẩn của Như Lai; tâm ấy là căn bản chân thật, viên mãn mười Lực, bốn Vô sở úy, mười tám pháp Bất cộng của Như Lai.

Lại nữa, này Xá-lợi Tử! Thành tựu tâm Bồ-đề gọi là tâm Bồ-đề. Nhưng vì Tát-đỏa cầu tâm Bồ-đề kiên cố đầy đủ, nên gọi là Bồ-đề Tát-đỏa. Đó cũng gọi là chúng sinh quảng đại, chúng sinh tối thượng, chúng sinh tối thắng trong ba cõi. Đây là thân nghiệp không có lỗi lầm, ngữ nghiệp không có lỗi lầm, ý nghiệp không có lỗi lầm; thân nghiệp thanh tịnh, ngữ nghiệp thanh tịnh, ý nghiệp thanh tịnh; thân nghiệp không động, ngữ nghiệp không động, ý nghiệp không động, không bị tất cả thiên ma ngoại đạo làm động chuyển, phát tâm Nhất thiết trí sâu xa, lần lượt chứng đắc địa vị các thiện, tất cả thế pháp không thể nhiễm ô, có khả năng điều phục tất cả chúng sinh, điều phục tất cả, làm chỗ quy hướng, làm ánh sáng lớn, làm con sông lớn, bắt chiếc cầu lớn, làm chuyến thuyền lớn đưa tất cả chúng sinh lên bờ giác; làm nhà cửa, làm trung tâm cứu hộ và chỗ thú hướng, phát tâm Nhất thiết trí sâu xa, không bị trời ma ngoại đạo làm lay động. Đây là Bồ-tát đối với tâm Chánh đẳng Chánh giác tịnh tín kiên cố, thanh tịnh vô cùng, thích diện kiến các bậc Thánh, ưa nghe pháp sâu xa, tâm không xan lận, bố thí rộng rãi, luôn muốn xuất ly, tâm không chướng ngại, đối với tất cả chúng sinh không có tâm tạp loạn, không có tâm thoái lui, không có tâm lưu tán, không có nghiệp báo, niềm tin thanh tịnh không có nghi ngờ, mọi việc làm đều xa lìa nghi hoặc, đối với pháp thiện ác không hoại quả báo. Biết được các pháp như thế rồi, đối với thân mạng Bồ-tát không tạo tội nghiệp, xa lìa sát sinh, trộm cắp, tà nhiễm, nói dối, nói thêu dệt, nói

hai lưỡi, nói ác, tham sân, tà kiến, sẵn sàng cắt đứt mười nghiệp bất thiện ấy. Trái với mười điều bất thiện đó là mười nghiệp thiện Bồ-tát luôn trau dồi, tu tập, tịnh tín đế lý. Đối với Sa-môn, Bà-la-môn Bồ-tát luôn tu chánh đạo, đầy đủ giới hạnh thanh tịnh, học hỏi lãnh thọ tất cả thiện pháp.

Một khi Bồ-tát đã nghe pháp rồi, phải siêng năng thực hành, để ý chắc chắn, khéo léo điều phục biến tịch, cận tịch, lìa mọi tranh cãi, luôn nói lời thương yêu, tâm ý thuần thiện, không một ý nghĩ nào là không thiện, siêng năng hành trì thiện pháp, lìa các pháp bất thiện, không cao không thấp cũng không khinh động, lìa mọi khen chê, an trụ chánh niệm, tâm luôn chánh định, cắt đứt sự trói buộc của ba cõi, nhổ sạch tên độc, trút mọi gánh nặng, thích sống vắng lặng, vượt mọi nghi hối, không thọ thân sau, thường ở chỗ chư Phật Thế Tôn, Đại Bồ-tát, Sa-môn, Bà-la-môn để thân cận cung kính, tùy thuận phụng sự, không có sai trái, luôn luôn gần Thiện tri thức, nhiếp thọ chánh pháp, tuyên nói chánh pháp, chỉ dạy cho mọi người được lợi ích an vui. Bồ-tát nên dạy: Bố thí thì được giàu có, trì giới thì được sinh thiên, đa văn thì được đại tuệ, tu tập tương ứng, nên dạy họ như vậy. Bố thí thì được quả bố thí, keo kiệt chịu quả keo kiệt, trì giới được quả trì giới, phạm giới mắc quả phạm giới, tinh tấn được quả tinh tấn, biếng nhác chịu quả biếng nhác, thiền định được quả thiền định, tán loạn chịu quả tán loạn, trí tuệ được quả trí tuệ, ngu si chịu quả ngu si, thân làm thiện được quả thân làm thiện, thân làm ác chịu quả thân làm ác, miệng nói thiện được quả miệng nói thiện, miệng nói ác chịu quả miệng nói ác, ý nghĩ thiện được quả ý nghĩ thiện, ý nghĩ ác chịu quả ý nghĩ ác, đây là thiện, đây là bất thiện, việc này nên làm, việc này không nên làm. Nếu làm việc này thì lợi ích an lạc cho tất cả chúng sinh trong nhiều kiếp; làm việc này không lợi ích an lạc cho tất cả chúng sinh trong nhiều kiếp. Các pháp như thế, ở chỗ Thiện tri thức, Bồ-tát tuyên nói chánh pháp chỉ dạy cho mọi người được lợi ích an vui. Bồ-tát cũng phải biết rằng, người này là đại pháp khí thì nên tuyên nói pháp môn thậm thâm như: Không giải thoát môn, Vô tướng giải thoát môn, Vô nguyện giải thoát môn, không tạo tác, không sinh, không khởi, không ngã, không

nhân, không chúng sinh, không thọ giả và nói pháp duyên sinh thậm thâm, như nói: Vì có hữu cho nên có sinh, tức là vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên lục xứ, lục xứ duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sinh, sinh duyên lão tử ưu bi khổ não. Đó chính là một đại khổ uẩn tập. Vì không có hữu cho nên không có sinh, không sinh tức là diệt. Đó là vô minh diệt thì hành diệt, hành diệt thì thức diệt, thức diệt thì danh sắc diệt, danh sắc diệt thì lục xứ diệt, lục xứ diệt thì xúc diệt, xúc diệt thì thọ diệt, thọ diệt thì ái diệt, ái diệt thì thủ diệt, thủ diệt thì hữu diệt, hữu diệt thì sinh diệt, sinh diệt thì lão tử ưu bi khổ não diệt. Như vậy thì một đại khổ uẩn diệt. Nhưng trong đó không có một pháp nhỏ nào hoặc sinh hoặc diệt thật có thể được. Vì sao? Vì tất cả pháp là duyên sinh, không có chủ tể, không có tác giả, không có thọ giả, từ nhân duyên chuyển. Thế nên trong đó không có pháp có thể chuyển, cũng không phải không chuyển, cũng không phải tùy chuyển, sinh ra và hiện hữu trong ba cõi nhưng lại không thật. Do từ phiền chuyển, từ phiền não chuyển cho nên mới có hiện hữu, tất cả có sinh ra nhưng đều không thật. Nếu quán sát kỹ như thật thì không có một pháp nhỏ nào là tác giả. Nếu không có tác giả thì không có cái làm ra, trong thắng nghĩa đế hoàn toàn không sở đắc. Nói như vậy thì không có pháp nào có thể chuyển, cũng không phải không chuyển. Đại Bồ-tát với các pháp thậm thâm như vậy, nghe rồi tin hiểu không sinh nghi hối, thâm nhập tất cả pháp trí môn vô ngại. Thế nên không đắm trước vào sắc, thọ, tưởng, hành, thức; không đắm trước nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý, sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp. Không đắm trước vào nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới cho đến ý giới, pháp giới, ý thức giới. Phải tin hiểu như vầy: Tự tánh của tất cả pháp đều không.

Này Xá-lợi Tử! Nếu Bồ-tát trụ như vậy thì lòng tin hiểu không bị giảm mất, thường thấy chư Phật cũng không giảm mất, thường nghe chánh pháp lại cũng không giảm mất, luôn luôn thừa sự chúng, đời đời sinh ra đều được thấy Phật, luôn luôn nghe pháp, luôn luôn thừa sự chúng thanh tịnh, hiện tại được Phật xuất thế, dù sinh ra nơi nào cũng phát đại tâm tinh tấn, không làm các việc không có

nghĩa lợi. Các việc vô nghĩa như nhà cửa, chỗ ở, vợ con, quyến thuộc, của cải, châu báu và các thứ thọ dụng khác như nô tỳ tất cả dục lạc, chơi bời, chấp trước vào lỗi lầm đều là việc vô nghĩa, phải nên tránh xa. Đối với chánh pháp của Phật Như Lai phải phát lòng tin thanh tịnh xuất gia. Với tâm xuất gia thanh tịnh ấy nên được gần gũi Thiện tri thức, không bao giờ bị hoại. Suy nghĩ thiện pháp, làm cho ý vui, ưa nghe thiện pháp, tu hành chân thật, không chấp trước vào văn tự, thành tựu tuệ thù thắng, thâm tâm đầy đủ, ham thích chánh pháp không biết nhàm chán, siêng năng cần cầu đa văn, như pháp đã được nghe, rồi đem tuyên nói rộng rãi cho mọi người. Tuy nói thế nhưng tâm không đắm trước, cũng không vì sự mong cầu danh văn lợi dưỡng. Bồ-tát nói pháp cho người khác nghe trái với tự ngữ, nói pháp cho người khác như những gì mà mình đã nghe, những gì mình hiểu, mỗi mỗi đều tùy theo sự thích ứng mà nói. Như pháp đã nghe, Bồ-tát phát khởi tâm đại Từ, đại Bi không bỏ rơi tất cả chúng sinh. Vì sự nghiệp đa văn nên không tiếc thân mạng, thiểu dục tri túc, ưa chỗ vắng lặng, tránh xa những chỗ ồn ào và biết cách nuôi dưỡng chính mình. Bồ-tát nghe pháp luôn quán sát nghĩa của nó, nắm bắt chánh nghĩa, không đắm trước vào văn tự, tùy chỗ mà nhiếp thọ, ở trong tất cả chúng thế gian, Trời, Người, A-tu-la, không riêng cầu việc tự lợi cho bản thân mà phải siêng cầu Đại thừa vô thượng và làm lợi lạc tất cả chúng sinh. Đó chính là Phật trí vô đẳng đẳng trí, trí tối thắng trong ba cõi Bồ-tát, làm vì mọi người nhưng không có tâm buông lung.

❧

Phật Thuyết Đại Thừa Bồ-Tát Tạng Chánh Pháp Kinh - Quyển 7 - Phẩm 3: Bồ-Tát Quán Sát (Phần 2)

PHẬT THUYẾT ĐẠI THỪA BỒ-TÁT TẠNG

CHÁNH PHÁP KINH

QUYỂN 7

Phẩm 3: BỒ-TÁT QUÁN SÁT (Phần 2)

Đức Phật lại bảo Xá-lợi Tử:

–Này Xá-lợi Tử! Thế nào là pháp không buông lung? Tức là pháp luôn nhiếp hộ các căn.

Thế nào là nhiếp hộ các căn? Là khi mắt thấy sắc không chấp vào tướng của nó, cũng không chấp hình tướng tốt đẹp, cũng không đắm trước sắc các vị, biết rõ pháp xuất ly một cách như thật. Như vậy tai nghe tiếng, mũi ngữi hương, lưỡi nếm vị, thân cảm xúc, ý biết pháp, đều không chấp tướng, cũng không chấp hình thể tốt đẹp, cũng không đắm trước các pháp các vị, biết rõ pháp xuất ly một cách như thật. Như vậy gọi là không buông lung.

Lại nữa, này Xá-lợi Tử! Không buông lung là tự điều phục tâm mình, rồi điều phục tâm người khác, xua tan phiền não, hiện chứng pháp lạc, không có suy xét; dục tầm, sân tầm, hại tầm, không có suy xét; tham bất thiện căn, sân bất thiện căn, si bất thiện căn không có suy xét; thân làm nghiệp ác, miệng nói nghiệp ác, ý nghĩ nghiệp ác không có suy xét; không có tác ý sâu sắc không có suy xét. Nói tóm lại, cho đến tất cả tội nghiệp, các pháp bất thiện đều không tìm cầu suy xét. Như vậy gọi là không buông lung.

Lại nữa, này Xá-lợi Tử! Không phóng dật là Bồ-tát tác ý kiên cố siêng năng tương ưng. Nếu pháp là có thì như thật biết có; nếu pháp là không như thật biết không.

Sao gọi là có? Sao gọi là không? Siêng thực hành chánh đạo, sinh lòng tin hiểu tức là có. Siêng làm tà đạo mà sinh lòng tin hiểu

tức là không. Các nghiệp có quả báo tức là có, các nghiệp không quả báo tức là không. Mắt là có; thật tánh của mắt là không. Tai, mũi, lưỡi, thân, ý là có; thật tánh của tai mũi, lưỡi, thân, ý là không. Sắc là vô thường là khổ, là không rốt ráo, không chắc chắn là pháp tan hoại, tức là có; chấp rằng sắc là thường, là vui, là pháp rốt ráo chắc chắn là pháp không tan hoại, tức là không. Thọ, tưởng, hành, thức là vô thường, là khổ, là không rốt ráo, không chắc chắn, là pháp tan hoại, tức là có; chấp rằng thọ, tưởng, hành, thức là thường, là vui, là rốt ráo, là chắc chắn là pháp không tan hoại, đó tức là không.

Lại nữa, vô minh duyên hành trong các pháp, không thật vô minh duyên hành, cho đến sinh duyên lão tử là có; chấp rằng thật vô minh duyên hành, cho đến sinh duyên lão tử, tức là không. Người làm việc bố thí cảm quả giàu có là có; người làm việc bố thí mà lại chịu nghèo hèn tức là không. Trì giới sinh Thiên tức là có; phá giới sinh thiên tức là không. Đa văn đại tuệ tức là có; ngu si đại tuệ tức là không. Tu tập tương ưng tức là có; tu tập không tương ưng tức là không. Tác ý sâu xa kiên cố tương ưng tức là có; tác ý không sâu xa kiên cố tương ưng tức là không. Bồ-tát phát tâm siêng năng tinh tấn được quả Bồ-đề tức là có; Bồ-tát biếng nhác mà được quả Bồ-đề tức là không. Người không có tâm tăng thượng mạn làm việc của người xuất gia tức là có; người có tâm tăng thượng mạn mà chứng Niết-bàn tức là không. Đối với tất cả trường hợp đều thông đạt tánh không tức là có; chấp ngã, nhân, chúng sinh, thọ giả tức là không.

Lại nữa, này Xá-lợi Tử! Vì thế nên biết, Bồ-tát không buông lung có khả năng tác ý kiên cố sâu xa cần hành tương ưng tức là hiện diện khắp tất cả thế gian, khai thị rộng rãi cho các bậc trí giả, hiện diện khắp thế gian, nếu không có bậc trí giả thì không khai thị. Còn đối với thế tục đế, không biết cái có ấy, không biết cái không ấy, thì làm sao tùy thuận được thật nghĩa mà chư Phật Thế Tôn đã nói.

Này Xá-lợi Tử! Chư Phật Như Lai tổng lược gồm bốn pháp ấn, thâu nhiếp hết tất cả pháp:

1. Các hành vô thường.

2. Các hành là khổ.

3. Các pháp là vô ngã.

4. Niết-bàn tịch tĩnh.

Nhưng vì tất cả chúng sinh chấp các hành vô thường này là thường; nếu các chúng sinh cắt đứt cái tưởng thường ấy, thì đó là lời Như Lai nói. Lại vì các chúng sinh chấp các hành khổ là vui; nếu chúng sinh cắt đứt cái tưởng vui ấy, thì đó là lời nói của Như Lai. Lại vì các chúng sinh chấp các pháp vô ngã là ngã; nếu các chúng sinh cắt đứt cái tưởng ngã ấy thì đó là lời nói của Như Lai. Lại vì các chúng sinh khởi tâm sở đắc điên đảo đối với lý Niết-bàn tịch tĩnh; nếu chúng sinh cắt đứt tâm sở đắc điên đảo ấy, thì đó là lời nói của Như Lai.

Lại nữa, này Xá-lợi Tử! Nếu biết rõ các hành là vô thường thì là hiểu rõ tánh không vô thường. Nếu biết rõ các hành là khổ, thì là lìa các nguyện cầu. Nếu biết rõ các pháp là vô ngã thì là có khả năng quán tưởng pháp môn không Tam-ma-địa giải thoát. Nếu biết rõ Niết-bàn tịch tĩnh, thì đối với các tướng có sự tu tập, cũng không phải phi thời thủ chứng thực tế.

Này Xá-lợi Tử! Các pháp như vậy, nếu các Bồ-tát cần hành tương ưng, thì tất cả các thiện pháp không bị giảm mất, mau chóng viên mãn tất cả pháp Phật.

❧

Phẩm 4: NHƯ LAI CHẲNG THỂ NGHĨ BÀN (Phần 1)

Đức Phật bảo:

–Này Xá-lợi Tử! Bồ-tát trụ tín tâm đối với mười pháp chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Chánh Giác, tin hiểu thanh tịnh, vượt khỏi sự phân biệt, lìa mọi nghi hối, sau lại biểu hiện thân vui, tâm vui, tướng vui, khởi ý tưởng hy hữu. Những gì là mười?

1. Đối với thân tướng tối thắng chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai, tin hiểu thanh tịnh, cho đến biểu hiện tướng vui, khởi ý tưởng hy hữu.

2. Đối với âm thanh hay vi diệu chẳng thể nghĩ bàn của Như

Lai, tin hiểu thanh tịnh cho đến khởi ý tưởng hy hữu.

3. Đối với đại trí tối thắng chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai, tin hiểu thanh tịnh, cho đến khởi ý tưởng hy hữu.

4. Đối với ánh sáng vi diệu chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai, tin hiểu thanh tịnh, cho đến khởi ý tưởng hy hữu.

5. Đối với giới định viên mãn chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai, tin hiểu thanh tịnh, cho đến khởi ý tưởng hy hữu.

6. Đối với Thần túc to lớn chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai, tin hiểu thanh tịnh, cho đến khởi ý tưởng hy hữu.

7. Đối với mười Trí lực chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai; tin hiểu thanh tịnh, cho đến khởi ý tưởng hy hữu.

8. Đối với bốn Vô sở úy chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai, tin hiểu thanh tịnh, cho đến khởi ý tưởng hy hữu.

9. Đối với tâm đại Bi chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai, tin hiểu thanh tịnh, cho đến khởi ý tưởng hy hữu.

10. Đối với pháp Bất cộng chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai, tin hiểu thanh tịnh, cho đến khởi ý tưởng hy hữu.

Đó là mười pháp hy hữu chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Chánh Giác. Bồ-tát trụ tín phải siêng năng tinh tấn cần cầu, không có tâm sợ hãi biếng nhác, không có lay động; dẫu thân, da, gân, thịt, cốt, tủy, máu mạch có khô cằn tiều tụy đi nữa, nếu chưa đạt được mười pháp chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai, thì trong khoảng thời gian đó không được biếng nhác, phải siêng năng tinh tấn cần cầu, nhất định đạt được.

Này Xá-lợi Tử! Bồ-tát trụ tín đối với mười pháp chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai, phải nên tin hiểu thanh tịnh như vậy, cho đến khởi ý tưởng hy hữu.

Lúc đó, Đức Thế Tôn muốn làm sáng tỏ nghĩa trên, lập lại kệ rằng:

Thân tướng Như Lai chẳng nghĩ bàn

Nên quán Pháp thân tịnh vi diệu

Không tướng cũng không môn đối ngại

Bồ-tát hay sinh tâm tin hiểu

Cho đến các nẻo rộng phân biệt

Chỉ âm thanh Phật chẳng nghĩ bàn

Đối Nhất thiết xứ pháp môn báu

Phải nên tin hiểu cảnh giới Phật

Hiện diện tất cả loại chúng sinh

Căn thượng, trung, hạ có sai khác

Chỉ thắng trí Phật mới biết hết

Tin hiểu trí lực chẳng nghĩ bàn

Ánh sáng chư Phật chiếu vô biên

Lưới sáng thanh tịnh chẳng nghĩ bàn

Ánh sáng rạng ngời chiếu mười pháp

Vô biên sát hải đều thấu triệt

Mâu-ni xuất thế giới thanh tịnh

Nhưng không nương tựa pháp thế gian

Bồ-tát trụ tín tâm tịnh tín

Tin thần túc Phật chẳng nghĩ bàn

Cảnh giới thần thông của chư Phật

Các Bồ-tát không thể biết được

Chư Phật tâm thường trụ thiền định

Phật môn giải thoát chẳng nghĩ bàn

Pháp giới rộng lớn không phân biệt

Chỉ thắng lực Phật mới biết được

Đầy đủ trí lực đại Thánh Tôn

Không bờ không bến bằng hư không

Giả sử tất cả loại chúng sinh

Cùng đặt câu hỏi nhiều như biển

Đáp theo câu hỏi tâm vui vẻ

Như Lai vô úy chẳng nghĩ bàn

Vì một chúng sinh làm lợi ích

Vô biên chúng sinh cũng như thế

Khiến cho an trụ tâm điều phục

Như Lai đại Bi chẳng nghĩ bàn

Các tướng Như Lai đều đầy đủ

Khả năng biết rõ tất cả pháp

Pháp môn Bất cộng Phật công đức

Trí sáng hiển bày khắp mọi nơi

Mười pháp chẳng nghĩ bàn như vậy

Nhiếp pháp chư Phật nhập pháp tánh

Nếu hay khởi lên tâm tin hiểu

Bồ-tát khéo trụ tâm tịnh tín.

Lại nữa, này Xá-lợi Tử! Sao gọi là Bồ-tát trụ tín đối với thân tướng tối thắng của Như Lai tin hiểu thanh tịnh, cho đến khởi ý tưởng hy hữu? Bởi vì thân thanh tịnh của Như Lai có khả năng đoạn trừ tất cả pháp bất thiện, nhưng lại đầy đủ tất cả pháp thiện. Thân Như Lai đã lìa tất cả bất tịnh uế ác, gân, cốt, máu, thịt và các pháp nhiễm ô. Thân Như Lai là tự tánh sáng lạn thanh tịnh, vĩnh viễn lìa tất cả cấu nhiễm phiền não, vượt khỏi thế gian, không bị tất cả pháp thế gian làm nhiễm. Thân Như Lai tích tập vô lượng phước trí diệu hạnh, trưởng dưỡng chúng sinh, tu tập vô lượng giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến các thiện pháp, trang nghiêm đầy đủ tất cả hoa công đức thù thắng, như tấm gương sáng lớn hiện rõ các sắc tướng; lại như mặt nước trong in rõ bóng trăng.

Lại nữa, thân Như Lai như hư không giới nhiếp hết tất cả, lại như pháp giới tối thượng tối thắng. Thân Phật vô lậu, đã dứt hết các lậu. Thân Phật vô vi, không còn rơi vào các nẻo, thân như hư không, thân vô đẳng đẳng, thân tối thắng trong tất cả ba cõi.

Lại nữa, thân Như Lai không thể thí dụ, thanh tịnh không dơ, lìa mọi nhiễm ô, tự tánh sáng suốt, không phải đời trước có thể quán, không phải đời sau có thể quán, không phải hiện tại có thể quán, không phải chủng tộc có thể quán, không phải sắc có thể quán, không phải tướng có thể quán, không phải tùy hình tốt đẹp có thể quán, không phải tâm có thể quán, không phải ý có thể quán, không phải thức có thể quán, không phải kiến có thể quán, không phải nghe có thể quán, không phải niệm có thể quán, không phải biểu liễu có thể quán, không phải uẩn có thể quán, không phải xứ có thể quán, không phải giới có thể quán, không phải sinh có thể quán, không phải trụ có thể quán, không phải diệt có thể quán, không phải

thủ có thể quán, không phải xả có thể quán, không phải xuất ly có thể quán, không phải hành có thể quán, không phải hiển sắc có thể quán, không phải tướng trạng có thể quán, không phải hình sắc có thể quán, không phải đến có thể quán, không phải đi có thể quán, không phải giới có thể quán, không phải định có thể quán, không phải tuệ có thể quán, không phải giải thoát có thể quán, không phải giải thoát tri kiến có thể quán, không phải hữu tướng có thể quán, không phải lìa tướng có thể quán, không phải pháp tướng có thể quán, không phải các tướng thành tựu có thể quán, không phải vô sở úy có thể quán, không phải vô ngại giải có thể quán, không phải thần thông có thể quán, không phải đại Bi có thể quán, không phải thành tựu pháp bất cộng Phật có thể quán.

Chư Phật xuất hiện như huyễn, như sóng nắng, như bóng trăng in nước. Thân tự tánh vi diệu. Thân Không, Vô tướng, Vô nguyện, không bờ bến. Thân không chủng loại. Thân không tích tụ. Thân không phân biệt. Thân không nương tựa. Thân không biến đổi. Thân được thiện trụ không còn lay động. Thân tự tánh không sắc, không phải không sắc. Thân tự tánh không thọ, không phải không thọ; không tưởng, không phải không tưởng; không hành, không phải không hành; không thức không phải không thức. Thân không thật, không sinh, không phải đại chủng. Thân chưa từng có, chưa từng có nghiệp. Thân không phải mắt sinh, không từ trong sắc mà có, cũng không phải bên ngoài; không phải ta nương tựa từ trong sắc mà có, cũng không phải bên ngoài; không phải mũi ngửi, không từ mùi hương mà có, cũng không phải bên ngoài; không phải lưỡi liễu biệt, không từ vị mà có, cũng không phải từ bên ngoài; không phải thân hòa hợp không từ xúc mà có, cũng không phải từ bên ngoài; không phải tâm sở chuyển, không phải ý sở chuyển, không phải thức sở chuyển, cũng không phải không chuyển, cũng không phải tùy chuyển, được an trụ không lay động, ngang bằng với hư không, pháp giới tối thượng lưu nhập vào hư không giới.

Này Xá-lợi Tử! Các pháp như vậy, Bồ-tát trụ tín đối với thân tướng vi diệu thanh tịnh chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai, tin hiểu thanh tịnh, không có phân biệt, lìa mọi nghi hối, sau lại biểu hiện

thân vui, tâm vui và sinh ý tưởng hy hữu.

Khi ấy, Đức Thế Tôn muốn làm sáng tỏ nghĩa trên lập lại kệ rằng:

Vô lượng câu-chi na-do-đa

Nhiều kiếp rộng tu hạnh Bồ-tát

Thân, miệng, ý ba nghiệp thanh tịnh

Cần cầu thân vô đẳng Thiện Thệ

Mười phương thế giới khởi ý từ

Đem hết thân mạng hành bố thí

Tâm thường lìa dục hạnh tà nhiễm

Cần cầu thân hư không vô thượng

Y phục trang sức tịnh vi diệu

Trong vô lượng kiếp hành bố thí

Thí ba-la-mật diệu hạnh viên

Các Phật tử rộng thí tối thượng

Hộ giới như trâu mao mến đuôi

Hay xả thân mạng nhẫn không oán

Nguyện cầu thân Phật tâm không nhác

Tu mọi Tinh tấn ba-la-mật

Ưa quán cảnh giới định chư Phật

Trong tâm thích khởi tuệ phương tiện

Pháp giới tối thượng thân Thiện Thệ

Con nguyện sẽ được thân như thế

Chư Phật đã từng hành thiện hạnh

Được quả Bồ-đề không ai bằng

Sẽ được thân rộng lớn hư không

Khéo lìa trần nhiễm tịnh không nhiễm

Lìa tướng ngã, nhân tự tánh không

Không tướng, không lời, không sở đắc

Vượt qua các cảnh giới của mắt

Thân đại Mâu-ni được như vậy

Lìa sắc, lìa tiếng ý thanh tịnh

Vô sinh, vô tác xưa nay không

Sẽ được thân không động Như Lai

Mười Lực Thiện Thệ cũng như vậy

Thân như huyễn hóa vượt tất cả

Các loại voi, ngựa và nhân tướng

Ngu si hư vọng tâm điên đảo

Thấy mười Lực tôn sắc tướng Phật

Quá khứ vô lượng các Thiện Thệ

Chư Phật vị lai cũng như thế

Đồng thân pháp tánh không gì khác

Pháp giới tối thượng bằng hư không.

Lại nữa, này Xá-lợi Tử! Sao gọi là Bồ-tát trụ tín đối với âm thanh vi diệu chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai, tin hiểu thanh tịnh, cho đến khởi ý tưởng hy hữu?

Này Xá-lợi Tử! Như Lai ở trong tất cả chúng hội, âm thanh nói ra đều là điều phục, tùy thuận làm các thiện lợi, làm cho ý của tất cả chúng sinh trong mười phương thế giới đều vui thích. Tuy vậy, nhưng Như Lai không nghĩ rằng: Ta có thể vì chúng hội Bí-sô tuyên nói các pháp, vì chúng hội Bí-sô-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, Bà-la-môn, Sát-đế-lợi, Trưởng giả, Cư sĩ, Phạm chúng… mà nói pháp ấy.

Lại nữa, Như Lai tùy nghi tuyên nói Khế kinh, Phúng tụng, Ký biệt, Ứng tụng, Tự thuyết, Thí dụ, Duyên khởi, Bản sự, Bản sinh, Phương quảng, Hy pháp, Luận nghị. Các pháp như thế, vì tất cả chúng hội cho đến Phạm chúng Như Lai tùy theo trình độ căn cơ mà nói. Các chúng sinh có thượng, trung, hạ căn, mỗi mỗi sai khác đều nghe pháp cú. Nhưng pháp cú ấy đều từ miệng Như Lai nói ra, tùy theo các căn tánh đều được hiểu rõ. Trong khoảng thời gian đó cũng không có lời nói nào trái ngược nhau, mỗi mỗi đối với pháp ấy đều hiểu một cách rõ ràng. Đó chính là các phước đời trước của Như Lai nên mới được quả báo hiện tại phát ra âm thanh vi diệu như thế, khiến các chúng sinh tùy theo pháp đó mà hiểu.

Lại nữa, này Xá-lợi Tử! Tiếng nói của Như Lai phát ra nhỏ nhẹ, ôn tồn, thanh tịnh không có cấu bẩn, làm cho người nghe vui ham thích. Lại nữa, tiếng của Như Lai rõ ràng không thô ác, người nghe càng thêm vui, tâm không nhàm chán mõi mệt. Người nghe

tâm vui phát sinh niềm vui, hiểu biết rõ ràng, sinh tâm ham thích, tâm ý điều hòa. Tiếng của Như Lai như tiếng sư tử, như tiếng sấm sét, như tiếng của hải triều âm, như tiếng Ca-lăng-tần-già vi diệu, như tiếng thanh Phạm, tiếng thái cổ, tiếng cát tường, tiếng nhu nhuyến, tiếng vang dội, tiếng thanh tịnh vi diệu, khiến các căn của chúng sinh vui thích điều phục; tiếng làm cho chúng hội vui thích, tiếng các tướng đầy đủ tối thắng, tiếng của chư Phật Như Lai hoặc đây hoặc kia dều đầy đủ vô lượng công đức thanh tịnh.

Này Xá-lợi Tử! Các âm thanh như thế là vì các Bồ-tát trụ tín đối với âm thanh vi diệu chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai, tin hiểu thanh tịnh, cho đến khởi ý tưởng hy hữu.

Lúc đó, Đức Thế Tôn muốn làm sáng tỏ nghĩa trên, lập lại kệ rằng:

Tiếng Phạm âm vi diệu Như Lai

Lời nói phát ra khéo điều phục

Phạm chúng không bằêng âm thanh Phật

Các pháp như vậy đều đầy đủ

Tiếng Phật tương ưng với lòng Từ

Tâm Bi rộng lớn lại thù thắng

Tương ưng Hỷ, Xả cũng như thế

Mâu-ni Thánh Tôn tiếng vi diệu

Chúng sinh nghe tiếng dứt tất cả

Lửa tham, sân độc các bất thiện

Ngu si tối tăm cũng tiêu trừ

Âm thanh như vậy đều đầy đủ

Mọi người ở khắp các phương xứ

Cùng khắp tất cả trong nhân loại

Cho đến giáp tận Diêm-phù-đề

Tất cả ngôn ngữ Phật hiểu rõ

Chúng sinh tùy loại nghe tiếng Phật

Địa cư, không cư các Thiên chúng

Nghe tiếng vi diệu của Mâu-ni

Tùy âm thanh Phật được hiểu rõ

Hai chân, bốn chân và nhiều chân

Các loại không chân nghe tiếng Phật

Tùy xúc tùy nghe sinh tịch ý

Tất cả chỗ ấy tùy tiếng chuyển

Trong tam thiên đại thiên thế giới

Khai sáng điều phục loài chúng sinh

Nhiếp hết các căn thượng trung hạ

Tùy âm thanh Phật mà khéo chuyển

Người đáng điều phục nghe giải thoát

Lìa mọi phân biệt không phân biệt

Tâm chánh định nói môn Thánh đế

Trong đó không chấp cũng không trói

Vô biên chúng sinh nghe tiếng Phật

Nghe rồi dứt trừ các phiền não

Chí thành quy mạng Phật, Pháp, Tăng

Nghe rồi giới nhẫn đều đầy đủ

Âm thanh Như Lai diệu tối thượng

Tiếng ấy sâu xa lượng vô biên

Âm thanh vô biên trí vô biên

Bồ-tát trí tín không nghi hối.