Đại Tập 45 · Bộ Bảo Tích IV · Số 313–320

Phật Thuyết Đại Thừa Bồ-Tát Tạng Chánh Pháp Kinh - Quyển 38- Phẩm 11: Tuệ Thù Thắng Ba-La-Mật-Đa (phần 6)

PHẬT THUYẾT ĐẠI THỪA BỒ-TÁT TẠNG CHÁNH PHÁP KINH

QUYỂN 38

Phẩm 11: TUỆ THÙ THẮNG BA-LA-MẬT-ĐA (Phần 6)

Lại nữa, này Xá-lợi Tử! Lược nói tất cả Thánh đạo của Bồ-tát, đó là Bồ-tát đối với Chánh đẳng Chánh giác chỉ một mình không hai, tự dùng sức đại tinh tấn dũng mãnh, thâm tâm nhiếp thọ, không mượn duyên khác hay nhờ người khác khai thị, mà tự thành tựu lực dụng to lớn, có khả năng mặc áo giáp kiên cố như vậy, hay đạt được những gì khó được của hữu tình, những người mới phát tâm trụ Bồ-tát thừa chưa được nay được.

Lại nữa, Bồ-tát có khả năng thí tất cả những gì khó thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, thắng tuệ cũng lại như vậy.

Lại nữa, người mới phát tâm không thể kiến lâïp Ba-la-mật-đa, nhưng Bồ-tát thì lại có khả năng kiến lập các Ba-la-mật-đa. Nói tóm lại, cho đến giác ngộ rộng lớn, gieo trồng căn lành cũng không thể sánh kịp. Bồ-tát đối với pháp hạnh này chỉ một mình không hai, đến Bồ-đề tràng, ngồi tòa Kim cang, nhiếp phục ma lực, trong một sát-na tương ưng tuệ thù thắng, đối với quả Chánh đẳng Chánh giác bình đẳng quyết định không còn thoái chuyển.

Này Xá-lợi Tử! Đây là Đại Bồ-tát thực hành Tuệ thù thắng ba-la-mật-đa nên đạt được Thánh đạo thiện xảo của Bồ-tát.

Sao gọi là duyên sinh thiện xảo của Bồ-tát? Bồ-tát này trong ngày đêm, ngồi yên một mình phát khởi thiện tầm từ suy nghĩ: Uẩn do đâu mà khởi và nó sẽ nhờ lực nào? Do tác ý không đúng lý như vậy nên phát sinh vô minh, vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên lục nhập, lục nhập duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu

duyên sinh, sinh duyên lão tử, ưu bi khổ não và tùy phiền não phương tiện tập khởi.

Lại nữa, do pháp như vậy, không thể không tạo tác và không chủ tể. Đó là nhân thiện, nhân ác, nhân vô ký, tất cả duyên sinh. Lại các hữu tình đều có phần lượng, là căn nhân tăng thượng, căn nhân, nghệp nhân, quả nhân, có vô biên tế các nhân rốt ráo, tất cả tập hợp phát sinh thảy đều biết rõ. Đây gọi là duyên sinh thiện xảo.

Lại nữa, uẩn diệt. Sao gọi là diệt? Nếu diệt tác ý đúng lý thì vô minh diệt, vô minh diệt thì hành diệt, hành diệt thì thức diệt, thức diệt thì danh sắc diệt, danh sắc diệt thì lục nhập diệt, lục nhập diệt thì xúc diệt, xúc diệt thì thọ diệt, thọ diệt thì ái diệt, ái diệt thì thủ diệt, thủ diệt thì hữu diệt, hữu diệt thì sinh diệt, sinh diệt thì lão tử ưu bi khổ não diệt. Từ đó đạt được trí như vậy.

Lại nữa, duyên sinh thiện xảo là tất cả các pháp đều lệ thuộc vào sự hòa hợp của nhân duyên, tức là có khả năng gia trì không ngã, không nhân, không chúng sinh, không thọ giả. Bồ-tát không chấp trước vào các tướng ấy, nhưng đối với duyên sinh này có khả năng kiến lập tất cả pháp Phật và tướng Bồ-đề; đối với hữu tận diệt nên quán sát khéo léo, đối với vô tận diệt nhiếp hóa hữu tình.

Này Xá-lợi Tử! Đại Bồ-tát thực hành Tuệ thù thắng ba-la-mật-đa nên đạt được duyên sinh thiện xảo như vậy.

Sao gọi là tất cả pháp thiện xảo của Bồ-tát? Tất cả pháp là hữu vi, vô vi, các Bồ-tát đối với hữu vi vô vi thiện xảo nên biết như vậy.

Hữu vi thiện xảo nghĩa là nghiệp thiện của thân, miệng, ý, quán sát hữu vi Bồ-đề hướng đến nhất thiết trí. Đó gọi là hữu vi thiện xảo.

Lại nữa, hữu vi thiện xảo là tích tập Bố thí, Trì giới, Nhẫn nhục, Tinh tấn, Thiền định, năm pháp Ba-la-mật-đa. Nếu lại đối với Tuệ thù thắng ba-la-mật-đa được trí vô vi, đối với năm Ba-la-mật-đa cũng không xả bỏ, siêng năng mong cầu tất cả Ba-la-mật-đa, tin hiểu Bồ-đề vô lậu, hướng đến Nhất thiết trí. Đó gọi là vô vi thiện xảo.

Lại nữa, hữu vi thiện xảo nghĩa là hữu tình thực hành bốn nhiếp sự không bị đối khiển, tuy là nhiếp thọ hữu tình, nhưng kỳ thật

là nhiếp thọ vô ngã, vô nhân; đối với nhiếp sự thiện xảo không có dính mắc, tin hiểu Bồ-đề vô vi, hướng đến Nhất thiết trí. Đó gọi là vô vi thiện xảo.

Lại nữa, hữu vi thiện xảo nghĩa là đoạn các hành nghiệp trói buộc không thôi, tức là đoạn luân hồi và phiền não trói buộc, đối với tướng Bồ-đề có sự nắm giữ trói buộc liên tục, phần nhỏ vi tế không có kết nghiệp. Đây gọi là hữu vi thiện xảo.

Lại nữa, đối với Không, Vô tướng, Vô nguyện dùng trí quán sát hiểu rõ nhân duyên các pháp, tu hạnh Bồ-đề nhưng không chứng Niết-bàn. Đây gọi là vô vi thiện xảo.

Lại nữa, tuy Bồ-tát sống trong ba cõi nhưng không bị phiền não trong ba cõi trói buộc. Đây gọi là hữu vi thiện xảo. Nếu dùng trí hiểu rõ thoát khỏi ba cõi, nhưng không lìa ba cõi, cũng không đọa lạc. Đây gọi là vô vi thiện xảo. Nếu nói tất cả pháp thiện xảo thì nhất thiết trí đều là khái niệm. Nếu đối với nhất thiết trí thông đạt viên mãn không bị tổn giảm. Đây là thắng tuệ thiện xảo, tức là tất cả pháp thiện xảo.

Này Xá-lợi Tử! Các Đại Bồ-tát an trụ Tuệ thù thắng ba-la-mật-đa, đối với tuệ thù thắng đạt được mười thiện xảo như vậy.

Này Xá-lợi Tử! Sao gọi là tuệ thù thắng? Sao gọi là Ba-la-mật-đa? Tuệ thù thắng là quán sát biết rõ pháp thiện bất thiện, đó gọi là tuệ thù thắng. Phân biệt vô lượng pháp môn như thật, đó gọi là tuệ thù thắng. Thông đạt các kiến được pháp vô ngại, đó gọi là tuệ thù thắng. An trú tất cả chánh nguyện, nhưng kỳ thật xả các nguyện cầu, đó gọi là tuệ thù thắng. Lìa các phiền não, được mọi khinh an, đó gọi là tuệ thù thắng. Cắt đứt mọi phan duyên được pháp vui lớn, đó gọi là tuệ thù thắng. Tùy nghĩa quán sát, đó gọi là tuệ thù thắng. Được an trụ pháp phần Bồ-đề, đó là tuệ thù thắng. Biết rõ như thật về pháp tướng vô tướng, đó là tuệ thù thắng. Dùng trí quán chiếu biết rõ thể tánh của các pháp, đó là tuệ thù thắng. Thoát khỏi mọi hiểm nạn không bị chướng ngại, đó là tuệ thù thắng. Nhiếp thọ chánh đạt, đó là tuệ thù thắng. Đối với các thiện pháp khiến được thanh tịnh, đó là tuệ thù thắng. Cắt đứt tập nghiệp phiền não, đó là tuệ thù thắng. Do trước tu chứng tất cả thiện pháp, đó là tuệ thù

thắng. Đối với tự nhiên sinh… khởi lên giác ngộ dẫn dắt hữu tình được xa lìa, đó là tuệ thù thắng. Không đắm trước ba cõi, đó là tuệ thù thắng. Đối với các Thánh nguyện liên tục không gián đoạn, đó là tuệ thù thắng. Đem các vô tướng phục trừ biến kế, đối trị thanh tịnh, đó là tuệ thù thắng. Lìa mọi tối tăm ngu si, thành tựu tất cả hành địa tương ưng, đó là tuệ thù thắng. Đối với Nhất thiết trí trí, tu đạo quang minh, đó là tuệ thù thắng. Làm con mắt sáng đối với vô minh tối tăm, đó là tuệ thù thắng. Tin hiểu nhãn căn vô lậu như vậy, đó là tuệ thù thắng. Đối với cảnh đối tượng của mắt, vượt hơn mọi nghĩa thù thắng, đó là tuệ thù thắng. Xuất ly chân thật điều phục không lay động, đó là tuệ thù thắng. Trí tuệ chiếu sáng không có cùng tận, đó là tuệ thù thắng. Biến nhất thiết xứ không có trái nhau, đó là tuệ thù thắng. Đối với đạo giải thoát luôn luôn cao sáng, đó là tuệ thù thắng. Lìa các phiền não và pháp chướng ngại, đều không chung nhau, đó là tuệ thù thắng.

Này Xá-lợi Tử! Các Đại Bồ-tát dùng tuệ thù thắng như vậy nên có thể hiểu rõ tâm hướng đến của tất cả hữu tình, nghiệp hạnh sai khác, các môn trần lao; cho đến dùng trí tuệ như vậy đối với chấp trì có thể biết rõ hết tất cả Thanh văn, Bích-chi-phật, Tam-miệu Tam-phật-đà, đó là tuệ thù thắng. Các Bồ-tát đối với cú nghĩa này tất cả nên học.

Lại nữa, này Xá-lợi Tử! Ba-la-mật-đa nghĩa là tuệ thù thắng, biết rõ tất cả pháp thiện bất thiện, đó là Ba-la-mật-đa. Nói tóm lại, cho đến đối với cú nghĩa, nghĩa này tất cả nên học, đó là Ba-la-mật-đa.

Lại nữa, nên viên mãn hạnh thù thắng của Bồ-tát, đó là Ba-la-mật-đa. Viên mãn Nhất thiết trí trí, đó là Ba-la-mật-đa. Không đắm trước vào pháp hữu vi vô vi, đó là Ba-la-mật-đa. Vì khiến hữu tình giác ngộ lỗi lầm của luân hồi, đó là Ba-la-mật-đa. Có khả năng chỉ rõ pháp tạng vô tận, đó là Ba-la-mật-đa. Lìa mọi phan duyên, giải thoát viên mãn, đó là Ba-la-mật-đa. Đối với bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định thắng tuệ, khiến hết tất cả đều được giác ngộ, đó là Ba-la-mật-đa. Thiện xảo rốt ráo đối với cảnh giới hữu tình, dẫn dắt tất cả, vì khiến viên mãn pháp nhẫn vô sinh, đạt đến

địa không thoái, đó là Ba-la-mật-đa. Viên mãn cõi Phật, hóa độ hữu tình đến Bồ-đề tràng, trừ các ma oán, viên mãn tất cả pháp Phật, đó là Ba-la-mật-đa. Lại có khả năng kiến lập Chánh pháp Đại thừa Bồ-tát tạng, đó là Ba-la-mật-đa.

Này Xá-lợi Tử! Các Bồ-tát đối với Chánh pháp tạng này, học như vậy rồi sẽ đạt đến bờ giác. Thế nên đối với tất cả Ba-la-mật-đa của Đại thừa này nên học như vậy.

Lại nữa, này Xá-lợi Tử! Nếu thiện nam, thiện nữ nào đối với Chánh pháp Bồ-tát tạng này mà thọ trì, đọc tụng, khai thị rộng rãi, diễn nói cho mọi người nên đều được mười công đức khen ngợi:

1. Sau khi chết thông đạt tất cả sự nghiệp.

2. Được sinh vào dòng thánh.

3. Đầy đủ danh tiếng.

4. Lời nói ra được mọi người hoan hỷ tin theo.

5. Được giàu có vô lượng.

6. Được trời người kính mến.

7. Làm Chuyển luân vương.

8. Được sinh lên Phạm thiên.

9. (Nguyên trong bản chữ Phạn thiếu).

10. Dù ở đâu cũng được tâm Bồ-đề không có thoái thất.

Lại nữa, đạt được mười công đức khen ngợi:

1. Không sống chung với các loại Ni-càn-đà.

2. Không khởi ngã kiến.

3. Không khởi nhân kiến.

4. Không khởi chúng sinh kiến.

5. Không khởi thọ giả kiến.

6. Không khởi thường kiến.

7. Không khởi đoạn kiến.

8. Nên xả bỏ các ngọc báu đẹp.

9. Phát tâm tịnh tín, thường thích xuất gia.

10. Mau chóng hiểu rõ danh cú văn.

Lại nữa, đạt được mười công đức khen ngợi:

1. Chánh niệm.

2. Thông minh lanh lợi.

3. Tổng trì.

4. Thắng tuệ.

5. Sát-na được đầy đủ.

6. Được túc trụ niệm.

7. Tánh ít tham dục.

8. Tánh ít sân nhuế.

9. Tánh ít ngu si.

10. Không bị lửa dữ trong ba cõi thiêu đốt.

Lại nữa, đạt được mười công đức khen ngợi:

1. Tuệ thù thắng hy hữu.

2. Tuệ thù thắng khinh an.

3. Tuệ thù thắng dũng mãnh lanh lẹ.

4. Tuệ thù thắng nhanh chóng.

5. Tuệ thù thắng to lớn.

6. Tuệ thù thắng thậm thâm.

7. Tuệ thù thắng quyết trạch.

8. Tuệ thù thắng vô ngại.

9. Hiện tiền được thấy Như Lai và có khả năng dùng kệ khen ngợi Như Lai.

10. Cùng Như Lai thâm tâm vấn đáp.

Lại nữa, đạt được mười công đức khen ngợi:

1. Có thể dẫn dắt bảo hộ các ác tri thức.

2. Giải thoát các trói buộc của ma.

3. Phá các quân ma.

4. Đoạn các hoặc nhiễm.

5. Đối với các hành nghiệp có khả năng trừ phục kiêu mạn.

6. Hướng đến các nẻo thiện.

7. Hướng đến cửa Niết-bàn.

8. Bố thí nhận thí vượt mọi luân chuyển.

9. Theo học tất cả đạo Bồ-đề.1. Chánh niệm.

2. Thông minh lanh lợi.

3. Tổng trì.

4. Thắng tuệ.

5. Sát-na được đầy đủ.

6. Được túc trụ niệm.

7. Tánh ít tham dục.

8. Tánh ít sân nhuế.

9. Tánh ít ngu si.

10. Không bị lửa dữ trong ba cõi thiêu đốt.

Lại nữa, đạt được mười công đức khen ngợi:

1. Tuệ thù thắng hy hữu.

2. Tuệ thù thắng khinh an.

3. Tuệ thù thắng dũng mãnh lanh lẹ.

4. Tuệ thù thắng nhanh chóng.

5. Tuệ thù thắng to lớn.

6. Tuệ thù thắng thậm thâm.

7. Tuệ thù thắng quyết trạch.

8. Tuệ thù thắng vô ngại.

9. Hiện tiền được thấy Như Lai và có khả năng dùng kệ khen ngợi Như Lai.

10. Cùng Như Lai thâm tâm vấn đáp.

Lại nữa, đạt được mười công đức khen ngợi:

1. Có thể dẫn dắt bảo hộ các ác tri thức.

2. Giải thoát các trói buộc của ma.

3. Phá các quân ma.

4. Đoạn các hoặc nhiễm.

5. Đối với các hành nghiệp có khả năng trừ phục kiêu mạn.

6. Hướng đến các nẻo thiện.

7. Hướng đến cửa Niết-bàn.

8. Bố thí nhận thí vượt mọi luân chuyển.

9. Theo học tất cả đạo Bồ-đề.

10. Thuận tất cả lời dạy của chư Phật.

Này Xá-lợi Tử! Đối với Chánh pháp Bồ-tát tạng phải nên thọ trì, đọc tụng, khai thị rộng rãi diễn nói cho mọi người đều đạt được công đức khen ngợi như vậy.

Khi ấy, Đức Thế Tôn muốn làm sáng tỏ nghĩa trên liền lập lại bằng kệ rằng:

Những bậc có trí lớn

Khéo rõ văn cú nghĩa

Thọ trì kinh vua này

Được vô lượng thắng tuệ

Tỳ-kheo Pháp sư ấy

Thường hành pháp thí này

Thọ trì kinh vua này

Sinh hoan hỷ tối thắng.

Vì mọi người nghe pháp

Tuyên nói pháp như vậy

Thọ trì kinh vua này

Được công đức khen ngợi

Được thắng tuệ này rồi

Đối pháp không tổn giảm

Đối với thắng niệm lực

Hay diễn câu vô thượng.

Người khéo nói pháp yếu

Thường khen lời Phật dạy

Thọ trì kinh vua này

Thường đầy đủ đa văn.

Người nghe rồi thọ trì

Không đắm trước văn tự

Tùy nghĩa thường quán sát

Tăng trưởng trí tuệ Phật

Do trí tuệ vô biên

Thâm đạt Thắng nghĩa đế

Tuyến bố khắp mười phương

Nghe rồi được khen ngợi.

Tham, nhuế và si mê

Từ đó được giảm dần

Tâm thanh tịnh tối thượng

Nghe rồi được khen ngợi.

Thọ dụng mọi tiền của

Xưng dương nghĩa như thật

Hiểu rõ phi chân thật

Bỏ nhà cầu giải thoát.

Thích sống nơi vắng lặng

Nghe pháp thường không chán

Thưa hỏi Đức Thế Tôn

Pháp thí không xan lận

Khiến trí tuệ tăng trưởng

Trong sạch không giảm mất.

Khi Đức Thế Tôn nói kệ rồi, bảo Xá-lợi Tử:

–Này Xá-lợi Tử! Các Bồ-tát này đối với hạnh Tuệ thù thắng ba-la-mật-đa, nên dũng mãnh dùng bốn Nhiếp pháp nhiếp thọ hữu tình. Bốn pháp ấy là: Bố thí, Ái ngữ, Lợi hành, Đồng sự.

Sao gọi là Bố thí? Ấy là bố thí tiền, bố thí pháp và thí vô úy.

Sao gọi là Ái ngữ? Là nói lời nhẹ nhàng đối với người nghe pháp.

Sao gọi là Lợi hành? Là ý luôn vui vẻ hòa thuận viên mãn đối với mình và người.

Sao gọi là Đồng sự? Là đối với trí này khởi lên tưởng công đức, nhiếp thọ hữu tình, an trụ vào pháp này.

Lại nữa, người Bố thí nghĩa là ý phải hết sức thanh tịnh, đối với tất cả những ai đến xin. Ái ngữ là đoạn mọi hợp tập. Lợi hành là khiến không thoái lui. Đồng sự là hồi hướng Đại thừa.

Lại nữa, Bố thí là tùy chuyển tâm đại Bi không có hối tiếc. Ái ngữ là tùy tâm hỷ xả. Lợi hành là vì các hữu tình, thân tâm dũng mãnh, mặc đại giáp trụ. Đồng sự là tâm xả cao thấp, hướng đến Nhất thiết trí.

Lại nữa, Bố thí là như pháp mong cầu bỏ mọi tài sản tư cụ. Ái ngữ là đem chánh pháp hướng dẫn mọi người. Lợi hành là tự lợi lợi tha đều khởi bình đẳng. Đồng sự là lợi ích các hữu tình, đồng khởi tâm Nhất thiết trí.

Lại nữa, Bố thí là tự xả tất cả pháp trong ngoài. Ái ngữ là đối với các pháp thực hành công đức trí tuệ, thiện quyền khen ngợi. Lợi hành là xả mọi tự lợi chuyển đổi lợi tha. Đồng sự là thành thục Bồ-đề. Ví như trái Am-ma-la-lặc trong lòng bàn tay, đem ban cho mọi người không còn khiếp nhược.

Lại nữa, này Xá-lợi Tử! Pháp thí nghĩa là khi mình nghe pháp rồi đem diễn nói cho mọi người. Ái ngữ là khai thị chân chánh không mong báo đền. Lợi hành là diễn nói cho mọi người không biết mệt mỏi. Đồng sự là đối với nhất thiết trí ham thích pháp thậm thâm, tâm không xa lìa.

Lại nữa, Pháp thí là đối với người nghe pháp nói không tán loạn. Ái ngữ là đến các phương xa khác diễn nói các pháp. Lợi hành là vì cầu ý nghĩa của chánh pháp mà cung cấp tất cả các thứ đồ ăn, thức uống, y phục, ngọa cụ, thuốc thang, cho đến dùng thân che chở các Pháp sư. Đồng sự là khiến chủng tánh huân tập an trụ.

Lại nữa, Pháp thí là tối thượng hơn tất cả các thí. Ái ngữ là phân biệt nghĩa lợi. Lợi hành là theo nghĩa chứ không theo văn cú. Đồng sự là khiến viên mãn tất cả pháp Phật.

Lại nữa, Bố thí là Bố thí ba-la-mật-đa, Ái ngữ là Trì giới, Nhẫn nhục ba-la-mật-đa, Lợi hành là Tinh tấn ba-la-mật-đa, Đồng sự là Thiền định, Thắng tuệ ba-la-mật-đa.

Lại nữa, Bố thí là Bồ-tát mới phát tâm. Ái ngữ là Bồ-tát thực hành hạnh thắng giải. Lợi hành là Bồ-tát trụ địa không thoái. Đồng sự là Bồ-tát Nhất sinh bổ xứ.

Lại nữa, Bố thí là trụ căn Bồ-đề. Ái ngữ là làm hạt mầm Bồ-đề phát triển. Lợi hành là nở hoa Bồ-đề. Đồng sự là kết trái Bồ-đề.

Này Xá-lợi Tử! Thế nên các Đại Bồ-tát trong nhiều kiếp dùng bốn nhiếp sự nhiếp thọ hữu tình, đối với hạnh Bồ-đề, các Ba-la-mật-đa có khả năng tùy chuyển, đối với bốn nhiếp sự ấy lại còn có vô lượng vô biên nhiếp sự khác nữa.

Khi ấy, Đức Phật bảo Xá-lợi Tử:

–Này Xá-lợi Tử! Đức Đại Uẩn Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Chánh Giác vì thái tử Tinh Tấn Hạnh mà khai thị đạo Bồ-đề và được chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại khen ngợi.

Lúc đó, thái tử Tinh Tấn Hạnh ở chỗ Đức Phật ấy nghe chánh đạo Bồ-đề như vậy và nghe chư Phật ba đời khen ngợi hết sức vui mừng vì được thiện lợi. Lại trải qua chín mươi chín câu-chi năm dùng các món đồ ăn, thức uống, y phục, ngọa cụ, thuốc thang cúng dường tôn trọng tán thán Đức ĐaÏi Uẩn Như Lai và chúng Thanh văn ấy.

Này Xá-lợi Tử! Đức Đại Uẩn Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Chánh Giác liền thọ ký cho thái tử thành Chánh đẳng Chánh giác Bồ-đề.

❧

Phật Thuyết Đại Thừa Bồ-Tát Tạng Chánh Pháp Kinh - Quyển 39- Phẩm 11: Tuệ Thù Thắng Ba-La-Mật-Đa (phần 7)

PHẬT THUYẾT ĐẠI THỪA BỒ-TÁT TẠNG CHÁNH PHÁP KINH

QUYỂN 39

Phẩm 11: TUỆ THÙ THẮNG BA-LA-MẬT-ĐA (Phần 7)

Khi ấy, Đức Phật bảo Xá-lợi Tử:

–Này Xá-lợi Tử! Các ông chớ cho rằng thái tử Tinh Tấn Hạnh được thọ ký rồi mà khởi lên dị kiến sinh nghi hoặc. Vì sao? Vì thái tử Tinh Tấn Hạnh này đã trải qua thời quá khứ chín mươi chín câu-chi năm thân cận cúng dường tôn trọng tán thán đức Đại Uẩn Như Lai và chúng Thanh văn, cũng đem các món đồ ăn, thức uống, y phục, ngọa cụ, thuốc thang tinh cần cung cấp không thiếu thứ gì. Vì bản nguyện nên Đức Thế Tôn ấy đã thọ ký Chánh đẳng Chánh giác cho thái tử rằng: “Đời vị lai quá a-tăng-kỳ kiếp, ông được thành Phật hiệu là Bảo Thân Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn. Đức Phật ấy có tám mươi na-do-đa đại chúng Thanh văn đều là A-la-hán, đã dứt sạch các lậu, không còn phiền não, tâm được tự tại, đến bờ giải thoát.”

Này Xá-lợi Tử! Vào thời điểm đó, có vua ra đời tên là Thiện Hiện. Vị vua ấy chỉ đem thiện pháp hóa độ cai trị dân chúng, chuyển bánh xe chánh pháp, tu hạnh tinh tấn, bốn bộ binh nghiêm vệ, đầy đủ bảy báu như: Luân báu, voi báu, ngựa báu, ma-ni báu, nữ báu, chúa binh báu, chúa tạng báu. Bảy báu như vậy thù thắng không ai sáng bằng. Lại có thành lớn tên là Diêm-phù-đàn kim. Đông, Tây của thành ấy rộng mười hai du-thiện-na. Nam, Bắc bằng nhau bảy du-thiện-na. Nhân dân trong nước ấy lìa các gian khổ, những vật cần dùng đều như ý, có thần thông lớn hưởng mọi thú vui thù thắng vi diệu, hữu tình sống trong thành ấy đông đảo như vậy. Trong thành ấy

lại có trưởng giả tên là Thiện Tuệ, đầy đủ trân báu thọ dụng không thiếu. Các kho chứa của ông ta đều đầy ắp cả. Ông ta đã từng gieo trồng các căn lành ở nơi các Đức Phật và được chư Phật ấn khả.

Này Xá-lợi Tử! Khi ấy Đức Bảo Thân Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Chánh Giác, quán sát trưởng giả Thiện Tuệ ấy và biết được căn cơ của ông ta có thể nắm giữ chánh pháp Bồ-tát tạng, là pháp khí của chư Phật. Biết như vậy rồi, Đức Như Lai Bảo Thân liền đến chỗ ấy hiện đại thần lực, ngồi kiết già ở giữa hư không, tùy ứng mà nói đạo pháp Bồ-tát, nhưng lại khen ngợi chư Phật ba đời.

Này Xá-lợi Tử! Khi trưởng giả ấy nghe pháp rồi, thâm tâm ngưỡng mộ, tin hiểu thanh tịnh, vui mừng khôn xiếc, suốt trong ngàn năm đem các đồ ăn, thức uống, y phục, ngọa cụ, thuốc thang và các món cần dùng lễ bái cúng dường, tôn trọng, tán thán Đức Như Lai Bảo Thân và chúng Thanh văn. Tuy mãn ngàn năm làm việc như vậy nhưng không biết biếng nhác mệt mỏi, lại còn phát thệ rằng: “Con nguyện sẽ thành Chánh đẳng chánh giác.” Nghe lời thề này, Đức Như Lai ấy liền thọ ký.

Này Xá-lợi Tử! Ông chớ cho rằng trưởng giả này được thọ ký mà khởi lên dị kiến nghi hoặc. Lúc đó, ta nguyện cầu Bồ-đề cũng đem các món đồ ăn, thức uống, y phục, ngọa cụ, thuốc thang trong ngàn năm cúng dường cung kính, tôn trọng tán thán Đức Như Lai Bảo Thân và chúng Thanh văn, nhưng Đức Thế Tôn ấy không thọ ký cho ta thành Chánh đẳng Chánh giác.

Khi ấy, Đức Bảo Thân Như Lai bảo Thiện Tuệ: “Đến đời vị lai qua a-tăng-kỳ kiếp, ông sẽ thành Phật hiệu là Nhiên Đăng Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn. Trong pháp Đức Phật ấy có vua tên là A-xà-thế. Vua ấy có thành tên là Liên hoa cụ túc. Nhân dân trong nước ấy lìa các khổ nạn, luôn được an ổn, tùy ý thành tựu.”

Này Xá-lợi Tử! Cũng vào thời điểm đó có vua tên là Đại Sa-la, vua sinh hạ một người con tên là Cụ Túc Đăng, oai đức tự tại, diện mạo đoan chánh, các tướng đầy đủ, mọi người yêu mến, kho tàng đầy ắp, thọ dụng không thiếu. Khi ấy vua A-xà-thế đem nửa bờ cõi

giao phó cho thái tử. Sau khi Cụ Túc Đăng lên ngôi cũng đem thiện pháp giáo hóa nhân dân.

Này Xá-lợi Tử! Cụ Túc Đăng này về sau hạ sinh thái tử, sắc tướng đoan nghiêm, tròn đầy tối thắng, thanh tịnh trong sạch cũng như ao hồ, đầy đủ ba mươi hai tướng Đại nhân, ánh sáng rạng ngời cũng như vầng mặt trời. Thấy thế, vua sinh tâm vui mừng liền đặt tên là Nhiên Đăng và đồng thời cho mời Bà-la-môn đến xem tướng thái tử. Sau khi xem tướng xong, Bà-la-môn tâu với vua rằng: “Tâu đại vương! Thái tử đã từng gieo trồng thiện căn đời trước, nhờ thiện ấy nhất định thành Chánh đẳng chánh giác, không lâu được đại thần thông.”

Lúc ấy, Thiên tử Tịnh cư ở trời Sắc cứu cánh bỗng nhiên biến mất, đến chỗ thái tử đảnh lễ sát chân, nhiễu quanh bên phải thái tử ba vòng rồi nói kệ rằng:

Thuở xưa trồng nhân lành

Tích tập các công đức

Ngộ Bồ-đề vô thượng

Cũng như cờ thắng tiên,

Trai tráng đủ oai thế

Dời đổi nhanh như gió

Bị già lão xâm nhập

Thế gian có gì vui

Bị già yếu bức bách

Chán khổ cầu giải thoát

Phải nên khéo suy nghĩ

Hình bóng không lâu dài.

Lành thay, Bậc đại trí!

Mau chóng cầu xuất ly

Đối với đạo Bồ-đề

Trì tịnh giới kiên cố.

Nói kệ rồi, đến lúc đầu đêm Thiên tử Tịnh cư liền vì thái tử kỉnh giác khai thị khiến sinh lòng tin hiểu, rời nhà xuất gia, sẽ chứng quả Chánh đẳng Chánh giác, đầy đủ đại oai đức, danh tiếng vang xa.

Nhận lời dạy ấy rồi, thái tử đối với giáo pháp của Đức Phật siêng năng tinh tấn tin hiểu các pháp, tùy thuận tu học pháp Chánh đẳng Chánh giác.

Này Xá-lợi Tử! Nghe tin thái tử rời nhà xuất gia chứng đắc quả Chánh đẳng Chánh giác, vua Cụ Túc Đăng liền sai sứ giả đến chỗ Phật Nhiên Đăng thưa rõ về giáo sắc của vua. Sứ giả đến thưa:

–Cúi xin Đại Từ thương xót con, ngay bây giờ xin hãy mau chóng trở về, nếu Đức Thế Tôn không về tức thời con sẽ nghiêm giá bốn bộ binh đến đây.

Này Xá-lợi Tử! Lúc đó, vua Cụ Túc Đăng lại cho triệu tập quần thần cùng nhau bàn luận về việc này. Sau khi bàn luận xong, tức thời nghiêm giá cung nghinh Đức Thế Tôn. Khi đến nơi, tất cả vua tôi quần thần đều thấy thân tướng Đức Phật đoan nghiêm thù thắng đặc biệt, khen chưa từng có. Thấy thế, tất cả đều cung kính đảnh lễ sát chân Đức Phật thưa:

–Thưa Thế Tôn! Vua A-xà-thế thâm tâm thương xót làm nhiêu ích cho chúng con.

Này Xá-lợi Tử! Lúc đó, Đức Nhiên Đăng Như Lai nhận lời vua mời rồi và đồng thời vua cùng với hai mươi câu-chi vua khác, các quyến thuộc và bốn binh chúng theo Đức Thế Tôn trước sau vây quanh đi về cung vua. Khi về đến cung rồi, vua dùng y phục, đồ ăn thức uống, giường, mền, thuốc thang và đầy đủ tất cả nhạc cụ, các món yêu quý dâng lên cúng dường. Lúc đó, Đức Thế Tôn vì nói pháp yếu độ thoát nhiều người. Sau khi được độ thoát, tất cả đều đảnh lễ sát chân Phật, nhiễu quanh bên phải ba vòng, rơi lệ thương khóc luyến mộ sâu xa.

Lúc đó, Đức Như Lai Nhiên Đăng lại cùng với hai mươi câu-chi đại A-la-hán đều đến đại thành Liên hoa cụ túc của vua A-xà-thế.

Này Xá-lợi Tử! Nghe Đức Như Lai Nhiên Đăng đến thành này, vua A-xà-thế liền ra lệnh nhân dân phải làm sạch các nẻo đường ở trong thành, dẹp sạch tất cả ngói, gạch, gai, gốc, rảy nước hương thơm, quét sạch bụi bặm, rải các loại hoa nổi tiếng cao đến ngang gối, lại đặt các bình hương báu nghi ngút trầm hương, đủ loại y báu treo khắp mọi nơi, đánh trống gõ sừng, thổi ốc âm thanh phát ra liên

tục, hương xoa, vòng hoa nhiều vô lượng, trang nghiêm thù thắng vi diệu từ xưa đến nay chưa từng có. Nhân dân nước đó theo khả năng cúng dường, không có việc mua bán đổi chác, mà chỉ có vui thích quán sát.

Này Xá-lợi Tử! Lúc đó, vua A-xà-thế lại đem các thứ hương hoa, anh lạc, hương xoa, hương đốt, y phục, lụa là, tràng phan, bảo cái, kỹ nhạc, ca tụng, tán thán phụng nghinh Như Lai, ở ngay trong cung lễ bái cúng dường. Lúc đó, tâm vua hoan hỷ cùng tột, tâm tốt đẹp vi diệu, tâm không chướng ngại, tâm lìa nhiệt não, sống trong an ổn.

Này Xá-lợi Tử! Lại có các Trưởng giả, Cư sĩ, Bà-la-môn… cũng cúng dường các món như trên, đến chỗ Đức Thế Tôn đảnh lễ sát chân chiêm ngưỡng không chán.

Lúc đó, có một Phạm chí tên là Diệu Bảo, cùng với đồ chúng năm trăm người thường ở bên bờ sông Hy-mạt, thọ trì ba pháp Mạn-đa-la như: Pháp Ni-kiền-tra, pháp Cai-tra-bà, pháp Ác-sát-la-bát-nại. Lúc đó, đồ chúng đều thông đạt ba pháp này, đồ chúng này tự ký biệt, tụng văn cú này cho là pháp tối thắng nhất thế gian, là đại trượng phu, là quỹ phạm sư.

Này Xá-lợi Tử! Lúc đó lại có Phạm chí Bảo Vân, cũng cùng với đồ chúng năm trăm người, học tập các pháp đó tự cho là đạt được cứu cánh. Khi ấy, Bảo Vân thưa với thầy mình rằng: “Con đã thông đạt được pháp này, nay con muốn trở về chỗ cũ, nay con chẳng có gì hơn chỉ có năm trăm tiền kính dâng lên thầy để gọi là công ơn dạy dỗ.”

Sau khi thưa xong, Bảo Vân lần lượt đi qua nước, ấp xóm làng, rồi đến đại thành Cụ túc, thấy thành ấp trang nghiêm thù thắng vi diệu. Thấy thế, Bảo Vân liền hỏi mọi người:

–Nay trong thành này có việc gì mà trang nghiêm thù thắng như thế?

Mọi người trả lời:

–Nhân giả nên biết, nay có Đức Phật Nhiên Đăng cùng với tám mươi câu-chi vị đại A-la-hán, tám vạn bốn ngàn chúng Đại Bồ-tát, hiện đang ở vương cung, diễn nói chánh pháp, độ thoát tất cả. Do thế

nên hôm nay nhân dân trang nghiêm đẹp như vậy.

Nghe mọi người trình bày như vậy, Bảo Vân phát tâm thanh tịnh vui mừng khôn xiết, liền suy nghĩ: “Đức Phật ra đời rất khó gặp, như hoa Ưu-bát-la chỉ mở một lần, ta nay nên kiếm tiền mua hoa rải cúng Đức Phật.” nghĩ thế rồi, ông ta lần lượt đi và gặp một cô bé, trên tay cô ta đang cầm bảy cánh hoa Ưu-bát-la. Thấy thế, Bảo Vân liền nói với cô bé:

–Này bé, hoa này ở đâu mà thù thắng vi diệu thế này? Nay ta muốn mua số hoa này với giá năm trăm tiền để kết thành tràng hoa dâng cúng Đức Nhiên Đăng Như Lai.

Cô bé nghe danh hiệu Phật rồi, nhờ thiện căn đời trước mới nói như vầy:

–Nay thân này đọa trong sinh tử, nên tự khai ngộ.

Nghe lời cô bé nói thế, Bảo Vân liền hỏi lại:

–Vừa rồi bé nói lời gì thế?

Cô bé thưa:

–Trải qua a-tăng-kỳ kiếp xa xưa, cháu ở trong giáo pháp Đức Phật, tích tập thiện lợi, hoặc là dùng trân châu, lưu ly, kim ngân, kha bối, voi, ngựa, trâu, dê, các loại xe cộ, thể nữ, quyến thuộc, đầu, mắt, tủy, não, thân, thịt, tay, chân, hoặc trong hoặc ngoài, tất cả tài vật đều đem bố thí, tin hiểu sâu xa thanh tịnh, bỏ nhà xuất gia, thực hành đạo Bồ-tát; đối với tất cả pháp lìa mọi chướng ngại, không bỏ thân mạng, dù chỉ nhỏ như đầu hạt cải, sao ông khinh tôi thế?

Nói xong, cô bé liền đem hoa Ưu-bát-la đến chỗ Đức Phật Nhiên Đăng dâng lên cúng Phật. Đức Phật liền nhận.

Lúc đó, Đức Thế Tôn được trăm ngàn câu-chi na-do-tha chúng cung kính vây quanh. Đức Phật ở trong chúng ấy oai đức cao vời, thanh tịnh rộng lớn. Thấy thế, cô bé khen chưa từng có, liền phát tâm tối thượng càng thêm vui thích.

Này Xá-lợi Tử! Lúc đó Phạm chí Bảo Vân cũng đến chỗ Phật, phát lòng tin thanh tịnh, đảnh lễ sát hai chân Đức Phật, chiêm ngưỡng tôn nhan mắt không tạm rời. Thấy mọi người đều đem pháp phục vi diệu dâng cúng Đức Như Lai Nhiên Đăng. Thấy vậy, Bảo

Vân liền suy nghĩ: “Nay ta làm sao để có pháp phục vi diệu cúng Phật.” nghĩ thế, liền cởi áo da nai dâng lên cúng Phật. Thấy thế, mọi người trong chúng hội đều sinh hủy báng. Lúc mọi người nói lời hủy báng ấy, áo da nai bỗng nhiên biến thành bảy báu. Thấy vậy, tâm Bảo Vân hết sức vui mừng, phấn khởi vô lượng, liền dâng lên cúng Đức Như Lai Nhiên Đăng, thưa rằng: “Cúi xin Đức Như Lai thương xót con mà nhận cho.” Đức Như Lai liền nhận. Sau khi Như Lai nhận xong, Bảo Vân liền đem năm cánh hoa Ưu-bát-la rải lên cúng Phật và chúng hội.

Đồng thời lại có vô số Thiên tử cầm các loại thiên hoa như: hoa Mạn-đà-la, hoa Ma-ha mạn-đà-la, hoa Mạn-thù-sa, hoa Ma-ha mạn-thù-sa rải lên Đức Phật và ở giữa hư không trổi lên các nhạc trời, ca vịnh tán thán, dùng sức thần thông, hiện vô số hoa Ưu-bát-la, hoa ấy ngàn cánh, dị hương ngào ngạt, quay tròn giữa hư không, hóa thành tàn hoa cúng dường.

Này Xá-lợi Tử! Lúc đó Phạm chí Bảo Vân ở chỗ Đức Như Lai Nhiên Đăng trải qua mười hai năm phụng sự với tâm thanh tịnh. Nhờ sức bản nguyện tinh tấn thù thắng ấy, nên được búi tóc màu vàng ròng. Khi ấy, Phạm chí Bảo Vân thưa:

–Cúi xin Thế Tôn an ủi thọ ký cho con, khiến tâm con được kiên cố, sớm thành Chánh đẳng Chánh giác.

❧

Phật Thuyết Đại Thừa Bồ-Tát Tạng Chánh Pháp Kinh - Quyển 40- Phẩm 11: Tuệ Thù Thắng Ba-La-Mật-Đa (phần 8)

PHẬT THUYẾT ĐẠI THỪA BỒ-TÁT TẠNG CHÁNH PHÁP KINH

QUYỂN 40

Phẩm 11: TUỆ THÙ THẮNG BA-LA-MẬT-ĐA (Phần 8)

Lại nữa, này Xá-lợi Tử! Đức Nhiên Đăng Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác, ở trong ba đời dùng Tuệ nhãn nhìn khắp nên biết tất cả. Lúc đó, Phạm chí Bảo Vân biết như vậy rồi, dùng đầu tóc vàng ròng của mình trải trên mặt đất, thỉnh Đức Phật, chúng Thanh văn và các Tỳ-kheo khác bước lên tóc ấy và đi qua phía bên phải. Vì sao? Đức Phật ấy bảo các Tỳ-kheo: “Phạm chí Bảo Vân trải qua vô lượng a-tăng-kỳ kiếp sẽ thành Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni Như Lai, Ứng Cúng Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn.”

Này Xá-lợi Tử! Lúc Phạm chí nghe Đức Phật thọ ký rồi, vui mừng phấn khởi, hiện đại thần thông, ở giữa hư không tức thời chứng đắc vô lượng trăm ngàn câu-chi na-do-đa pháp môn Tam-ma-địa chẳng thể nêu bày hết, dùng trí lực thần thông, vượt qua phương Đông hằng hà sa thế giới chư Phật Thế Tôn và được chư Phật ấy thọ ký rằng: “Đến đời vị lai quá vô lượng a-tăng-kỳ kiếp, ngươi sẽ được thành Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni.” Như vậy, các phương Nam, Tây, Bắc, bốn phương trên dưới chư Phật Thế Tôn cũng đều thọ ký như vậy.

Này Xá-lợi Tử! Phạm chí Bảo Vân nghe chư Phật đồng thọ ký rồi, được sự an ủi lớn, liền từ trên không hạ xuống, tức thời đến chỗ Đức Phật Nhiên Đăng, phát lòng tin thanh tịnh, rời nhà xuất gia, thường tu phạm hạnh.

Này Xá-lợi Tử! Ông đối với Phạm chí Bảo Vân chớ khởi dị

kiến, đừng sinh nghi hoặc. Vì sao? Vì Phạm chí ấy chính là ta đây. Lúc đó ta đem năm cành hoa Ưu-bát-la rải lên đảnh của Đức Phật và cũng rất ham thích lắng nghe chánh pháp Bồ-tát tạng, thọ trì đọc tụng, khai thị rộng rãi, diễn nói cho mọi người đầy đủ chánh hạnh, đó là hạnh vô tướng. Vì thế cho nên mau chóng được thọ ký Chánh đẳng Chánh giác.

Này Xá-lợi Tử! Nếu ta đối với pháp hạnh thanh tịnh ấy mà không dùng thần thông trí lực, thành tựu các pháp, thì Đức Phật ấy không thọ ký Bồ-đề cho ta. Lúc đó ta đối với chánh pháp Bồ-tát tạng an lập chánh hạnh theo những gì mà mình đã nghe được. Đó là hạnh vô tướng, hạnh bất khả đắc và thấy Đức Phật ấy siêu việt bình đẳng hơn tất cả hạnh. Ta đối với Đức Phật ấy biết tự tánh của tất cả pháp là không sinh, tùy thuận các pháp, khởi lên sự nhận thức bình đẳng, lại còn có khả năng đạt được pháp nhẫn tối thượng. Nhẫn ấy là gì? Đó là sắc nhẫn, thọ nhẫn, tưởng nhẫn, hành nhẫn, thức nhẫn, cho đến uẩn, xứ, giới, các thứ pháp nhẫn. Tuy được các pháp nhẫn như thế, nhưng đó chỉ là khái niệm. Vì sao? Vì hạnh tích tập ấy không phải là pháp thế gian, không phải pháp dị sinh, không phải pháp vô học, không phải pháp Duyên giác, không phải pháp Bồ-tát, không phải pháp chư Phật, đối với tất cả pháp đều không thể được. Vì không tập hợp vậy. Đây gọi là được các pháp nhẫn.

Lại nữa, nhẫn là đối với tất cả tướng, tất cả phan duyên, trong một sát-na cũng được nhẫn này. Đó không phải là nhãn giới, không phải nhãn cảnh giới tận, cho đến không phải nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý cảnh giới tận, đối với nhẫn cảnh ấy cũng không chỗ đến.

Này Xá-lợi Tử! Ta đạt được nhẫn ấy là do ta đối với Chánh pháp Bồ-tát tạng luôn muốn lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, khai thị rộng rãi, diễn nói cho mọi người, đầy đủ chánh hạnh. Đó là hạnh vô tướng, hạnh bất khả đắc. Vì thế cho nên ta ở chỗ Đức Phật Nhiên Đăng mau chóng được thọ ký.

Lúc nói lời này, trong hội có con của một trưởng giả tên là Nhân Thọ, nghe Đức Phật nói Chánh pháp Bồ-tát tạng, công đức chư Phật và hạnh Bồ-tát, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, bày vai phải quỳ sát đất, chắp tay cung kính bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Thuở xưa con từng theo Tôn giả A-nậu-lâu-đà học hỏi hiểu biết pháp A-la-hán, dứt gốc già chết, sống trong nhà vắng lặng. Nay con chợt nghe Chánh pháp Bồ-tát tạng, công đức chư Phật và hạnh Bồ-tát, đó là Đại thừa, là Tối thượng thừa, thậm thâm vi diệu đệ nhất, không có pháp nào hơn, đó là pháp Chánh đẳng Chánh giác mà con đích thân nghe Đức Phật nói, đích thân lãnh thọ. Đối với chánh pháp này phát sinh vô lượng sự hiểu biết thù thắng thậm thâm vi diệu. Lại đối với pháp này không thể kể hết, không có chấp trước, không hiểu việc bậc Thánh làm, đó là pháp thậm thâm vi diệu bậc nhất, không có pháp nào cao hơn, đối với pháp ấy tích tập thoái chuyển. Thưa Thế Tôn! Chánh pháp Bồ-tát tạng này, đối với Phật thừa, cho đến tất cả thừa, nó là tối thượng, khai thị đệ nhất, thương xót vô cùng, nhiêu ích vô lượng, an lạc trời người, độ thoát tất cả; đối với bậc học hay vô học phải nên đạt đến địa vị Bồ-tát. Vậy ai là người không phát tâm Chánh đẳng Chánh giác?

Nhân Thọ lại thưa tiếp:

–Bạch Thế Tôn! Đối với khổ tập rất khó thành tựu Chánh đẳng Chánh giác.

Đức Phật dạy:

–Này Nhân Thọ! Đúng vậy, đúng vậy!

Nhân Thọ thưa:

–Thưa Thế Tôn! Hành tướng ấy đối với tâm Chánh đẳng Chánh giác không có thoái chuyển, tích tập tinh tấn. Như Phật Thế Tôn đã trải qua hằng hà sa số, ở chỗ của mỗi chư Phật phát tâm Bồ-đề, lại có khả năng an trụ bình đẳng như vậy, tinh tấn chứng quả Bồ-đề, có khả năng an ổn các Bồ-tát đạo. Vì sao? Vì trí tuệ chư Phật vô lượng vô biên không thể nghĩ bàn, không thể kể hết.

Thưa Thế Tôn! Nếu không khéo tu tập pháp này, phân biệt quái ngại, tuy có trải qua trăm ngàn câu-chi na-do-đa kiếp đối với quả Bồ-đề này cũng rất khó được.

Thưa xong, Nhân Thọ ở trước Đức Phật nói kệ rằng:

Trong ngàn câu-chi kiếp

Con phát tâm Bồ-đề

Thấy chúng sinh biếng nhác

Chìm đắm trong khổ não,

Giả sử thí đầu mắt

Chất hơn núi Tu-di

Luôn nhất tâm như vậy

Siêng năng không biếng nhác.

Nếu con trụ Phật đạo

Lợi lạc các hữu tình

Do nương vào Như Lai

Được sức tinh tấn này.

Thừa này là Đại thừa

Phật nói là Tối thượng

Người ham thích Bồ-đề

Nhất định không kiến thủ,

Cứu hộ các khổ não

Giải thoát mọi nẻo ác

Chánh giác nghĩa lợi này

Chỉ có Như Lai nói.

Nói kệ xong, Nhân Thọ khởi lòng tin hiểu pháp chư Phật, không đắm trước thú vui vợ con quyến thuộc thế gian, hướng về Phật Thế Tôn đảnh lễ sát chân, nhiễu quanh bên phải ba vòng, trong khoảng sát-na liền trở về chỗ cũ, cùng với quyến thuộc bảy vợ, bảy con trai, bảy con gái, bảy người ở, bảy kẻ hầu đều mang nhung lụa mịn màng, giá trị ngàn vạn và các thứ kỹ nhạc cùng với năm trăm người rời khỏi đại thành Vương xá đi đến chỗ Đức Phật. Lúc đó, mọi người thấy việc này rồi liền đến hỏi. Đợi mọi người hỏi xong, Nhân Thọ con trưởng giả trả lời:

–Các vị nên biết, Đức Như Lai hiện đang ở núi Kỳ-xà-quật, được vô lượng vô số trăm ngàn đại chúng cung kính vây quanh. Ngài chỉ dạy rộng rãi vô lượng thiện pháp, trí tuệ của Đức Phật không thể nghĩ bàn, không thể kể hết. Nay tôi và quyến thuộc đang đến chỗ ấy để nghe pháp nghĩa thậm thâm vi diệu của Như Lai, đem sức thiện căn giải quyết mọi điều nghi ngờ, vì mong muốn được nhiếp thọ

Chánh đẳng Chánh giác. Các vị cũng nên thân cận Đức Phật ấy gieo trồng các căn lành.

Nghe thế mọi người đều hoan hỷ xin đi theo.

Lúc đó, con của trưởng giả cùng với quyến thuộc năm trăm kỹ nhạc và mọi người đến chỗ Đức Phật rồi, đem hoa, hương, anh lạc, hương xoa, hương bột, tràng hoa, bảo cái, kỹ nhạc, ca vịnh, cúng dường các món và đem nhung lụa mịn màng trị giá trăm ngàn tung rải lên Đức Phật, rồi đến trước Đức Phật nói kệ rằng:

Xưa trải qua nhiều kiếp

Siêng tu hạnh Bồ-đề

Tự tại trong các pháp

Lợi lạc các hữu tình.

Nay con sẽ như vậy

Cung kính dâng cúng dường

Thấy Đấng Lưỡng Túc Tôn

Thường tu hạnh thanh tịnh

Hiện chứng đạo Vô thượng

Nên con dâng cúng dường.

Con cùng các quyến thuộc

Dắt theo cả ngàn người

Đều thân cận Như Lai

Tất cả quy mạng lễ.

Con của trưởng giả nói kệ tán thán rồi lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Con và quyến thuộc hướng dẫn mọi người đến chỗ Thế Tôn, tất cả đều trụ tâm Chánh đẳng Chánh giác, trồng các căn lành, đối với đạo Vô thượng thệ không còn thoái chuyển.

Nói lời ấy rồi tất cả thưa rằng:

–Thưa Thế Tôn! Chúng con quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng, các Ưu-bà-tắc chúng con cúi xin nhiếp thọ, mong dứt được hình thọ, xa lìa giết hại, hướng đến cửa giải thoát, đồng thời phát đạo tâm vô thượng, cúi xin Thế Tôn vì chúng con mà nói pháp vi diệu, xin Thế Tôn chớ bỏ rơi chúng con và chúng sinh khổ não ở đời vị lai. Nguyện xin cứu vớt, chúng này thưa ba lần như vậy.

Vì lòng thương xót vô biên, nên Đức Thế Tôn hiện đại thần thông bay lên hư không ngồi kiết già. Lúc đó con của trưởng giả và mọi người thấy việc này rồi đều khen chưa từng có. Đức Thế Tôn ấy dùng sức oai thần đưa cả đại chúng lên hư không. Con của trưởng giả cùng với quyến thuộc năm trăm kỹ nhạc vui mừng khôn xiếc, đứng giữa hư không chắp tay nhiễu quanh bên phải ba vòng, rồi đảnh lễ sát chân Đức Thế Tôn, trổi lên các loại kỹ nhạc ca vịnh công đức của Đức Phật. Lúc đó nhờ thần lực của Đức Phật nên khắp cả vô lượng vô biên trăm ngàn du-thiện-na ở giữa hư không bỗng nhiên hóa thành đại chúng Tỳ-kheo một ngàn hai trăm năm mươi vị, cùng với quyến thuộc sáu vạn người, từ phương Đông đến muốn nghe Đức Thế Tôn nói pháp. Thấy đại chúng ấy, Đức Thế Tôn liền dùng thần lực hóa năm lầu các, trang nghiêm các thứ rất hiếm có, mỗi mỗi lầu các đều phát ra Phạm âm diễn nói pháp vi diệu. Lại có trăm ngàn câu-chi các chúng thiên tử đem Thiên hoa Mạn-đà-la rải lên Đức Phật. Nhờ thần lực của Đức Phật nên các hoa rải khắp không trung đó biến thành lầu các hoa. Lúc đó, con của trưởng giả và cả đại chúng thấy các đại thần thông biến hóa trang nghiêm thanh tịnh như vậy, phát sinh vô lượng thân cận ham thích. Biết được tâm niệm ấy, Đức Phật liền nhiếp thần lực, trở về phương Đông tướng hoàn như cũ.

Thấy điều đó, A-nan liền bày vai phải, chấp tay cung kính bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Vì nhân duyên gì mà Thế Tôn hiện thần biến hóa, cúi xin Thế Tôn vì chúng con mà nói.

Này A-nan! Nay ta vì Nhân Thọ con của trưởng giả cùng quyến thuộc, các chúng kỹ nhạc đã cúng dường ta, người này trải qua trăm ngàn câu-chi kiếp không đọa đường ác, thường sinh lên cõi trời, người, hưởng mọi thú vui thù thắng vi diệu, hết kiếp này rồi cũng lại tôn trọng cúng dường Đức Như Lai Đạo Hạnh Ứng Chánh Đẳng Giác, trong hai mươi lăm câu-chi kiếp không còn luân chuyển. Bảy người vợ khi bỏ thân mạng này rồi sẽ chuyển thân nữ thành tướng đại trượng phu, lại cùng Bồ-tát Nhân Thọ ở trong một kiếp tu hạnh Bồ-tát. Này A-nan! Bồ-tát Nhân Thọ đương lai sẽ được thành Phật

hiệu là Đẳng Tâm Như Lai, đầy đủ mười hiệu, cùng với quyến thuộc lần lượt thọ ký đều được thành Phật. Chúng kỹ nhạc năm trăm người, do cúng dường Đức Phật, nhờ nhân duyên ấy nên trải qua a-tăng-kỳ kiếp không đọa đường ác, ngàn câu-chi kiếp thường làm Chuyển luân thánh vương, quá số này rồi cúng dường tôn trọng mười ngàn Đức Như Lai, trong một kiếp đều sẽ thành Phật cùng một danh hiệu. Còn một ngàn người dân theo kia, sau khi Đức Từ Thị Như Lai Niết-bàn, quá hằng hà sa kiếp tôn trọng cúng dường ngàn câu-chi Đức Phật, rồi sẽ được thành Phật hiệu là Hy Thắng Như Lai, đầy đủ mười hiệu.

Khi ấy, Đức Phật bảo Bí-sô Xá-lợi Tử:

–Này Xá-lợi Tử! Vua A-xà-thế cùng Bà-la-môn Cụ Túc Đăng và ngàn người, sau khi chánh pháp diệt rồi, quá kiếp đao binh, vào đời vị lai có Phật ra đời hiệu là Từ Thị, lúc đó tuổi thọ của hữu tình sống rất lâu đến tám vạn tuổi, lại có ngàn Bích-chi-phật ra đời, lúc đó các người này thân cận cúng dường tôn trọng tán thán, cũng lại tôn trọng tán thán cúng dường Đức Từ Thị Như Lai. Trải qua hai mươi lăm câu-chi na-do-đa kiếp không còn thoái chuyển, trồng các căn lành, rời nhà xuất gia thành quả Bồ-đề và thấy ngàn người đồng thời phát tâm Chánh đẳng Chánh giác. Lúc đó, sáu mươi na-do-đa trời người xa lìa trần cấu, được Pháp nhãn tịnh.

Đức Phật bảo A-nan:

–Này A-nan! Những kẻ ngu không thể phát sinh lòng ngưỡng mộ tin hiểu thanh tịnh tôn trọng tán thán Đức Phật. Vì sao? Vì những người một chút thiện căn còn không có thay, huống là chứng đại Niết-bàn của Như Lai.

Lúc đó Đức Thế Tôn muốn làm sáng tỏ nghĩa trên liền lập lại bằng kệ rằng:

Nhờ tôn trọng chư Phật

Được cát tường tối thắng

Cúng dường bậc Điều Ngự

Được đại quả tối thắng.

Sau chư Phật diệt độ

Được thấy xá-lợi Phật

Cũng như số hạt cải

Nên tu tập rộng lớn.

Lại sau Phật diệt độ

Người cúng dường xá-lợi

Nên sinh tâm bình đẳng

Hệt Như Lai trụ thế.

Bởi do phát tâm này

Cúng dường Đấng Vô Thượng

Ngộ Bồ-đề bình đẳng

Quả báo cũng như vậy.

Được Thiện Thệ nhiếp thọ

Xa lìa các đường ác

Người này hướng Niết-bàn

Không có gì là khó.

Khai thị cấm giới Phật

Tam-ma-địa tối thượng

Và thắng, giải thanh tịnh

Được quả Phật vô thượng.

Khi cúng dường thế rồi

Mau hướng thiện tu tập

Được chánh giác vô thượng

Tuyên nói pháp đệ nhất.

Nếu người muốn biết rõ

Thân cận pháp chư Phật

Muốn đạt được đa văn

Thâm tâm không nhàm chán.

Chuyển luân vương tự tại

Và dòng hạ tịnh hạnh

Đủ phước tướng trang nghiêm

Cùng thời được xuất ly.

Đức Thế Tôn nói kệ rồi, bảo Bí-sô Xá-lợi Tử:

–Này Xá-lợi Tử! Nếu thiện nam, thiện nữ an trụ Đại thừa, muốn mau chóng thành Chánh đẳng Chánh giác, nên đối với chánh

pháp Bồ-tát tạng nghĩa lợi thù thắng, ham muốn đa văn, thọ trì đọc tụng, cho đến khai thị rộng rãi, diễn nói cho mọi người. Nếu làm được như thế thì chính là nối nắm Tam bảo khiến không bị đoạn diệt, đạt được bốn Vô lượng tâm không bị thoái chuyển, sáu pháp Ba-la-mật, bốn Nhiếp sự, nhiêu ích hữu tình đều được tương ưng.

Lại nữa, này Xá-lợi Tử! Chánh pháp Bồ-tát tạng này chính là đạo Bồ-đề. Vì sao? Vì Chánh pháp Bồ-tát tạng này nhiếp thọ Chánh đẳng Chánh giác. Đó chính là tư lương của Bồ-tát. Nên học như vậy, không để đoạn tuyệt.

Lại nữa, này Xá-lợi Tử! Điều mà gọi là thành tựu Chánh đẳng Chánh giác, tất cả Ba-la-mật-đa, có khả năng đối với tất cả Ba-la-mật-đa của Như Lai khéo tu xuất ly, đối với địa vô lượng đạt được tất cả khinh an của Như Lai, cho đến được địa vị của Như Lai. Nếu đối với Ba-la-mật-đa mà được như vậy thì được an trụ tất cả Ba-la-mật-đa.

Khi ấy, Đức Thế Tôn muốn làm sáng tỏ nghĩa trên liền nói bằng kệ rằng:

Người phát sinh trí tuệ

Nói tất cả hữu vi

Do trí và vô minh

Nên các khổ hữu vi.

Đối nghiệp và nghiệp báo

Phải nên biết như vậy

Nếu không nghiệp không báo

Hiện tiền được xuất ly.

Khi Đức Thế Tôn nói kệ rồi, Cụ thọ Xá-lợi Tử, các Đại Bồ-tát, các chúng Tỳ-kheo, tất cả thế gian Trời, Người, A-tu-la, Càn-thát-bà… nghe Đức Phật dạy đều hết sức hoan hỷ tín thọ phụng hành.

❧

Số 317 - Phật Thuyết Bào Thai Kinh

SỐ 317

PHẬT THUYẾT BÀO THAI KINH

Hán dịch: Đời Tây Tấn, Tam tạng Trúc Pháp Hộ, người nước Nguyệt Thị.

Nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật du hóa đến khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, nước Xá-vệ.

Lúc đó, Hiền giả Nan-đà đang ngồi suy nghĩ, rồi bỗng đứng dậy cùng với năm trăm Tỳ-kheo đến chỗ Phật, đảnh lễ sát chân Phật, lui ngồi một bên.

Đức Phật bảo Nan-đà và các Tỳ-kheo:

–Nay ta vì các ông nói kinh đầu, giữa, cuối đều thiện, phân biệt nghĩa ấy vi diệu đầy đủ, tu hành phạm hạnh thanh tịnh, vì các ông nói về khi con người thọ thai, hãy lắng nghe và suy nghĩ kỹ.

–Dạ vâng, thưa Thế Tôn!

Hiền giả Nan-đà thọ giáo lắng nghe.

Đức Phật bảo Nan-đà:

–Vì sao người mẹ không thọ thai? Nếu cha mẹ khởi tâm ô nhiễm giao hội nhau, lúc đó tâm mẹ ổn định, thần thức đến. Trước đó, mẹ mất tinh hoặc cha mất tinh, mẹ không mất; hoặc cha trong sạch, mẹ không trong sạch, hoặc mẹ trong sạch, cha không trong sạch; hoặc lúc đó bụng mẹ hoàn toàn không có thọ thai, rốt ráo như vậy; hoặc có lạnh rét, hoặc có tiếng ồn ào thì tinh ấy bị diệt mất; hoặc có đầy đủ, hoặc như thuốc, hoặc như hạt giữa trái; hoặc như

hạt lá lốt, hoặc như trái nảy mầm, hoặc như mắt chim, hoặc như mắt Ý-sa, hoặc như mắt Xá-kiệt, hoặc như mắt Chúc-già, hoặc như mắt đứa bé trẻ, hoặc như lá cây, hoặc gom lại như cáu bẩn. Lúc đó, hoặc sâu, hoặc quá sâu, hoặc không có dạ con, hoặc gần âm thanh hoặc cứng như châu, hoặc bị trùng ăn, hoặc gần phía bên trái, hoặc gần phía bên phải, hoặc quá trong, hoặc mạnh bạo, hoặc không quân bình, từ bên trái sang bên phải, hoặc như bình nước, hoặc như trái cây, hoặc như Lang đường, hoặc có các tỳ vết, hoặc quá lạnh, hoặc quá nóng, hoặc cha mẹ quý mà thần thức ty tiện, hoặc thần thức quý mà cha mẹ ty tiện, thế nên không thọ thai. Hoặc cả cha mẹ và thần thức đều quý đều tiện, tâm giống nhau không khác thì mới vào thai mẹ. Tại sao người mẹ không thọ thai? Đời trước không có các việc xen tạp, không có việc điều hòa, ý ngang bằng nhau, cùng quý cùng tiện, nhân duyên đời trước nên mới sinh con, thần thức gặp cha mẹ và sẽ làm con. Lúc đó tinh thần giữ lấy hai tâm, ý niệm đều khác. Việc như vậy tức là không hòa hợp, không được vào thai.

Đức Phật bảo A-nan:

–Làm thế nào để được vào thai mẹ? Nếu thần thức phước mỏng tự suy nghĩ: “Có những hiện tượng lạnh lẽo, nước, gió lớn, trời mưa hoặc có nhiều người muốn đánh ta, ta nên chạy vào núp dưới đống cỏ, hoặc vào trong đống rơm lá, hoặc vào khe suối, hang sâu, hoặc lên núi cao, như vậy thì mới mong thoát khỏi sự lạnh lẽo, gió lạnh, mưa lớn, mọi người và được vào nhà.” Còn người phước lớn có thế lực, tâm tự suy nghĩ: “Nay có gió mà trời lại mưa lớn cùng với mọi người, ta nên vào nhà, lên đại giảng đường, nơi gác bằng phẳng ngồi lên giường ghế.”

Này A-nan! Thần thức vào thai có những ý nghĩ sai khác không giống nhau.

Này A-nan! Khi thần thức vào thai liền thành thai tạng. Thai ấy không phải là tinh huyết bất tịnh của cha mẹ, mà nó cũng không phải lìa tinh huyết bất tịnh cha mẹ, lại gá mượn nhân duyên hòa hợp mà thọ thai. Do vậy, cho nên không phải là cha mẹ mà cũng không lìa cha mẹ.

Này A-nan! Ví như bình đựng lạc rót sữa vào, nhờ nhân duyên mà thành lạc hoặc là sinh tô. Giả sử chỉ có một thứ thì không thể thành tô. Như vậy là không từ lạc mà có tô, tô cũng không lìa lạc, do nhân duyên hòa hợp thành tô.

Như vậy, này A-nan! Không từ tinh huyết bất tịnh của cha mẹ mà thành thân, cũng không lìa tinh huyết bất tịnh cha mẹ mà thành thân, nhân cha mẹ làm duyên mà thành bào thai.

Này A-nan! Ví như trùng sinh ra là nhờ cỏ xanh, nhưng trùng không từ cỏ mà có, cũng không lìa cỏ, dựa vào cỏ xanh làm nhân duyên hòa hợp mà sinh trùng, trong môi trường ấy trùng sống tự nhiên. Như vậy, này A-nan! Không từ tinh huyết bất tịnh của cha mẹ, không lìa tinh huyết bất tịnh của cha mẹ mà thành thân, nhân cha mẹ làm duyên mà thành bào thai.

Này A-nan! Ví như nhân nơi tiểu mạch sinh ra trùng, trùng không có từ tiểu mạch mà cũng không rời tiểu mạch, nhân tiểu mạch làm duyên mà sinh ra trùng, từ sự hòa hợp đó tự nhiên sinh trùng.

Như vậy, này A-nan! Không từ tinh huyết bất tịnh cha mẹ, không lìa tinh huyết bất tịnh cha mẹ mà thành thân, nhân cha mẹ làm duyên mà thành bào thai, được thành lập các căn và bốn đại.

Này A-nan! Ví như nhân trái Ba-đạt mà sinh ra trùng, trùng không từ trái Ba-đạt mà có, cũng không lìa trái Ba-đạt, nhân trái Ba-đạt làm duyên, tự nhiên được sinh.

Như vậy, này A-nan! Không từ tinh huyết bất tịnh cha mẹ, không lìa tinh huyết bất tịnh của cha mẹ mà thành thân, nhân cha mẹ làm duyên mà thành bào thai, được thành lập các căn và bốn đại.

Này A-nan! Ví như nhân nơi lạc sinh trùng, trùng không từ lạc mà có, cũng không lìa lạc, do lạc làm duyên tự nhiên sinh trùng.

Như vậy, này A-nan! Không từ tinh huyết bất tịnh của cha mẹ, cũng không lìa tinh huyết bất tịnh của cha mẹ mà thành thân, nhân cha mẹ làm duyên mà thành bào thai, được thành lập các căn và bốn đại. Nhân duyên cha mẹ thành lập địa chủng là các chất cứng, ẩm ướt là thủy chủng, hơi ấm là hỏa chủng, hơi thở là phong chủng. Này A-nan! Nhân cha mẹ cho nên thành bào thai, nếu chỉ

có địa chủng mà không có thủy chủng thì tan rã ra. Cũng như bột gạo nếu không gặp dầu mỡ thì bị rã ra.

Giả sử nhân cha mẹ thành bào thai, nếu chỉ có thủy chủng mà không có địa chủng, thì cũng như dùng vật mỏng để chỗ ẩm ướt, cũng như váng dầu trên mặt nước vậy. Lại nữa, này A-nan! Thủy chủng nương vào địa chủng không bị tan rã, địa chủng nương vào thủy chủng không bị trôi đi.

Này A-nan! Giả sử nhân duyên cha mẹ thành bào thai, nếu chỉ có địa chủng và thủy chủng mà không có hỏa chủng thì sẽ bị hoại khô mục. Thí như tháng năm mùa hạ rất nóng, cục thịt được để chỗ thiếu hỏa chủng thì nó sẽ bị tan rã hôi hám. Như vậy, này A-nan! Giả sử nhân thai cha mẹ mà thành, nếu chỉ có địa chủng và thủy chủng, mà không có hỏa chủng thì bị mục nát và mất hẳn.

Này A-nan! Giả sử nhân thai cha mẹ thành địa chủng, thủy chủng và hỏa chủng mà không có phong chủng. Nếu phong chủng không thành lập thì không thể lớn được, như vậy thì không thành tựu. Lại nữa, này A-nan! Thần thức ở trong thai nương vào tội phước mà thành bốn đại địa, thủy, hỏa, phong. Địa chủng rốt ráo nhiếp trì, thủy chủng phân biệt, hỏa chủng nhân hiệu, phong chủng liền được to lớn, nhân đó mà được thành tựu.

Này A-nan! Ví như ngó sen sống ở trong ao trong sạch đầy đủ, có nhiều hoa búp chưa nở, gió thổi đến làm cho hoa nở to lớn được thành tựu.

Như vậy, này A-nan! Thần thức trong thai nhân theo tội phước mà thành bốn đại, thành tựu địa chủng nhiếp trì, thủy chủng phân biệt, hỏa chủng nhân hiệu, phong chủng làm to lớn, lần lần được thành tựu. Chẳng phải là nương vào thai cha mẹ mà thần thức sinh, chẳng phải phước của cha mẹ, không phải thể của cha, cũng không phải thể của mẹ, mà là do nhân duyên được hợp lại; cũng không phải không nhân duyên, không phải các duyên, cũng không phải tha duyên, mà phải đủ các yếu tố đồng chí nguyện thì mới được hợp hội thành phôi trong bào thai.

Này A-nan! Ví như các thứ giống ngũ cốc được cất giữ tốt thì chắc chắn không bị mục, không bị trùng mọt, gieo xuống đất đã được

cày xới tốt thì nó sẽ nảy mầm tươi tốt. Này A-nan! Ý ông nghĩ sao? hạt giống ấy nếu chỉ có địa thủy chủng thì nó có phát triển rễ nhánh cành lá hoa quả không?

A-nan bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Không thể nảy mầm được.

Đức Phật nói:

–Đúng vậy, này A-nan! Không từ tinh cấu cha mẹ mà thành bào thai, không chỉ riêng di thể cha mẹ, cũng không từ không nhân duyên, mà phải do đầy đủ nhân duyên hợp hội mới thành. Bốn đại cùng hợp, nhân duyên cùng có, có hơi ấm trong bụng mẹ thì mới thành phôi thai.

Này A-nan! Như người mắt sáng đem ngọc ma-ni đặt dưới ánh sáng nắng gắt của mặt trời và đồng thời lấy phân bò khô, cây ngãi cứu, hoặc bông vải để phía dưới, thì lửa bốc lên và phát sáng ra. Như vậy, lửa không phải từ mặt trời mà có, không từ ngọc ma-ni, cũng không phải từ vật lấy lửa, cây ngải cứu mà có, nhưng cũng không lìa nó.

Lại nữa, này A-nan! Nhân duyên hợp hội, nhân duyên đều đến đồng nhau không tăng giảm thì lửa mới phát ra. Phôi thai cũng lại như vậy, không từ cha mẹ cũng không lìa cha mẹ. Lại nương tinh huyết bất tịnh của cha mẹ mà được thành bào thai, nhân đó mà thành sắc, thọ, tưởng, hành, thức nhân đó mà có được hiệu tự, duyên vào đó mà có danh, do gốc mà thành sắc. Vì đó cho nên gọi là danh sắc.

Lại nữa, này A-nan! Việc từ duyên khởi ta không nói hết, nó cứ qua lại xoay vòng.

Này A-nan! Ví như người bị bệnh mụt nhọt nhỏ nhưng hôi hám. Nhỏ như vậy mà không ai ưa thích, huống nữa là nhiều ư? Ít mà còn chảy rỉ dơ dáy, huống là nhiều ư?

Như vậy, này A-nan! Ít mà quay tròn lui tới, chẳng phải là ta đã than thở, huống nữa là lâu dài ư? Vì sao? Vì đã có các hoạn xoay qua trở lại rất là đau khổ, cực nhọc. Vậy ai lại ham thích chỗ hôi thối mà vào thai mẹ ư?

Này A-nan! Tuần đầu thai trong bụng mẹ, làm sao tự nhiên được thành thai? Là lúc mới ngưng đọng chưa ổn định. Thai tự nhiên

ấy cũng lại như vậy, bảy ngày ở trong thai ngưng đọng không tăng không giảm, lần lần chuyển đổi thành hơi ấm, rồi chuyển đến cứng, tức là thành lập địa chủng, ẩm ướt là thủy chủng, hơi ấm là hỏa chủng, hơi thở là phong chủng.

Này A-nan! Đến tuần thứ hai có gió tên là Triển chuyển, từ từ thổi vào thai, hướng đến hông bên trái, hoặc hông bên phải, hoặc hướng lên thân, ngưng đọng thành bào thai, cũng như váng sữa. Tinh ấy lần lần chuyển cứng cũng lại như vậy, bảy ngày chuyển hóa như thục tô. Trong đó chất cứng thành lập địa chủng, chất ướt thành thủy chủng, hơi ấm thành hỏa chủng, hơi thở thành phong chủng.

Phật bảo A-nan:

–Đến tuần thứ ba, thai trong bụng mẹ có gió tên là Thinh môn, thổi vào bào thai, khiến thai ấy chuyển đổi ngưng cứng. Ngưng cứng như thế nào? Giống như thịt mụt nhọt bị rã ra. Tinh biến cũng như vậy, trong bảy ngày chuyển hóa thành thục tô. Trong đó tánh cứng là địa chủng, tánh ướt là thủy chủng, tánh nóng là hỏa chủng hơi thở thông suốt là phong chủng.

Này A-nan! Đến tuần thứ tư, thai trong bụng mẹ nổi lên gió tên là Ẩm thực, thổi vào bào thai khiến nó trở nên cứng. Chất cứng ấy như thế nào? Ví như loại Hàm huyết có con, gọi là Bất chú (đời Tấn gọi là Cận). Chất cứng ấy cũng như vậy, trong bảy ngày ấy chuyển hóa thành thục, tánh cứng là địa chủng, tánh ướt là thủy chủng, hơi ấm là hỏa chủng, hơi thở thông suốt vào bên trong là phong chủng.

Này A-nan! Đến tuần thứ năm, thai trong bụng mẹ lại có gió nổi lên tên là Đạo ngự, thổi vào tinh cứng ấy, biến thành hình thể, hiện ra năm tướng, đó là hai chi đùi, hai vai và đầu. Ví như mùa xuân trời đổ mưa làm cây cối phát triển nhành lá. Thai ấy cũng lại như vậy, trong bụng mẹ hóa thành năm tướng hai đùi, hai vai và đầu.

Này A-nan! Đến tuần thứ sáu, thai trong bụng mẹ tự nhiên hóa gió tên là Vị thủy, thổi vào thai làm cho thân biến hóa thành bốn tướng, đó là hai đầu gối, hai khuỷu tay.

Này A-nan! Đến tuần thứ bảy, thai trong bụng mẹ tự nhiên hóa gió tên là Hồi chuyển, thổi vào thai hiện ra bốn tướng, là hai bàn tay, hai bàn chân, nó tự lớn dần mềm mại. Thí như bọt nước tụ khô.

Trong phôi thai bốn tướng hiện hai bàn tay và hai bàn chân.

Này A-nan! Đến tuần thứ tám, thai trong bụng mẹ tự nhiên hóa gió tên là Thoái chuyển, thổi vào thai hiện ra hai mươi tướng, đó là mười ngón tay và mười ngón chân. Thí như trời mưa, nước thấm sâu vào lòng đất, làm cho gốc rễ nhành lá phát triển tươi tốt. Lúc đó, thai trong bụng mẹ hiện ra hai mươi tướng, đó là mười ngón tay và mười ngón chân.

Này A-nan! Đến tuần thứ chín, thai trong bụng mẹ tự nhiên có gió nổi lên, thổi vào thai biến thành chín lỗ trạng hiện ra, đó là hai mắt, hai tai, hai mũi, miệng và hai nơi đại tiểu tiện.

Này A-nan! Đến tuần thứ mười, thai trong bụng mẹ tự nhiên có gió tên là Tọa đoản nổi lên, thổi vào thai, làm cho chuyển động mạnh, trong bảy ngày đó rất cứng chắc. Bảy ngày đêm đó tự nhiên có gió tên là Phổ môn nổi lên, chỉnh đốn cơ thể ấy, cũng như chất cứng chắc đầy đủ âm thanh.

Này A-nan! Đến tuần thứ mười một, thai trong bụng mẹ tự nhiên có gió tên là Lý hoại, thổi vào thai chỉnh đốn hình thể, làm ngay ngắn lại các căn còn rời rạc, khiến cho mẹ phải chạy tới chạy lui không yên, buồn phiền, vội vàng, cự động chậm chạp mệt mề, ưa cười, ưa nói, giỡn cợt ca múa, gió thổi làm nước mắt chảy ra. Như vậy ngồi trong bào thai, đến khi thành thục lại duỗi tay chân ra, thai ấy chuyển hướng. Khi thành thục làm cho căn rời rạc được hợp lại, có gió tên Trụ chuyển thổi cho thông suốt từ trên đảnh trở xuống và ngược lại. Ví như thợ rèn quạt ống bể thổi từ trên xuống. Như vậy, này A-nan! Gió Trụ chuyển ấy thổi từ trên xuống cổ, rồi từ cổ chuyển ngược trở lại, gió ấy xoay tròn nơi cổ khai thông yết khẩu rồi đến rún, đến các bàn tay, khiến được lưu thông và làm cho sự chuyển đổi được thành tựu.

Lại nữa, này A-nan! Đến tuần thứ mười hai, thai trong bụng mẹ tự nhiên có gió tên là Phu diện, thổi vào thai thành ra dạ dày, ruột quấn vào bên phải và bên trái trong thân. Ví như rễ sen bám xuống đất, ruột ấy thành tựu nương tựa vào thân cũng lại như vậy, làm thành mười tám lỗ thông suốt. Trong bảy ngày này tự nhiên hóa gió tên là Khí mao thổi vào thai, liền mọc ra lưỡi và mở mắt, thân thành

tựu đầy đủ một trăm chi tiết không giảm, nương tựa vào sinh ra một vạn ngàn chi tiết.

Này A-nan! Đến tuần thứ mười ba, thai nhi trong bụng mẹ biết đau ốm đói khát. Khi mẹ ăn uống, thức ăn vào trong thân thai nhi, thai nhi ở trong bụng nhận được thức ăn của mẹ, nhờ đó mà lớn lên.

Này A-nan! Đến tuần thứ mười bốn, thai trong bụng mẹ tự nhiên có gió tên là Kinh lũ môn, thổi vào tinh thể sinh ra chín vạn sợi gân. Trước thân hai vạn hai ngàn năm trăm sợi, sau lưng hai vạn hai ngàn năm trăm sợi, bên trái hai vạn hai ngàn năm trăm sợi, bên phải hai vạn hai ngàn năm trăm sợi.

Này A-nan! Đến tuần thứ mười lăm, thai trong bụng mẹ tự nhiên hóa gió tên là Hường liên hoa, gọi là Ba đàm, thổi vào thai nhi khiến đủ hai mươi loại mạch. Trước thân có năm, sau lưng có năm, bên phải có năm, bên trái có năm. Các mạch này có nhiều tên và màu sắc không thể nói hết. Hoặc là tên Hiện mục, hoặc tên Lực thế, hoặc tên Trụ lập, hoặc tên Kiên cường; các màu sắc như sắc xanh lẫn sắc trắng, hoặc sắc trắng lẫn đỏ, hoặc sắc đỏ lẫn trắng, hoặc có sắc trắng lẫn vàng, hoặc màu lụa luôn biến đổi, hoặc màu đậu tô, màu dầu lạc, các màu xen lẫn nhau. Hai mươi mạch ấy mỗi mỗi lại có bốn mươi mạch phụ, hợp thành tám trăm mạch. Trước thân hai trăm, sau lưng hai trăm, bên trái hai trăm, bên phải hai trăm. Gọi là hai trăm, hai lực, hai tôn, hai lực thế.

Này A-nan! Tám trăm mạch ấy, mỗi mỗi mạch lại có một vạn mạch phụ hợp thành tám vạn mạch. Trước ngực bụng hai vạn, sau lưng hai vạn, bên trái hai vạn, bên phải hai vạn. Tám vạn mạch này có rất nhiều lỗ không thể kể hết, từ một, hai, ba cho đến bảy lỗ. Ví như ngó sen có nhiều lỗ trống, lần lượt sinh từ một lỗ, hai lỗ, ba lỗ cho đến bảy lỗ.

Như vậy, này A-nan! Tám vạn mạch này cũng lại như vậy, có vô số căn trống không thể kể hết, từ một, hai, ba cho đến bảy. Này A-nan! Các mạch ấy nối theo lỗ chân lông nương tựa lẫn nhau.

Này A-nan! Đến tuần thứ mười sáu, thai trong bụng mẹ tự nhiên hóa gió tên là Vô lượng, thổi vào thai nhi, chỉnh đốn gân cốt ở các nơi trong thân, khai thông hai mắt, hai tai, mũi, miệng và cuống

họng, làm cho tất cả đều được ổn định, khiến thức ăn được thông suốt không bị cản trở, làm cho các lỗ thông suốt, ra vào nghịch thuận tùy theo cơ thể khiến không sai lạc, đầy đủ không bị câu trệ.

Ví như thợ gốm hoặc học trò thợ gốm nhồi đất thật nhuyễn, đắp thành mô hình cho giống, vuốt sửa trên dưới không cho lũng chảy rồi đem đặt chỗ an ổn.

Như vậy, này A-nan! Tội phước nhân duyên tự nhiên có gió, biến đổi hình thể, khai cho mở mắt, tai, mũi, miệng, yết hầu, cổ họng, khai thông tim, ruột, làm cho thức ăn được lưu thông, các lỗ thông ra vào không bị tắc nghẽn, chứa đựng thức ăn uống.

Này A-nan! Đến tuần thứ mười bảy, thai trong bụng mẹ tự nhiên có gió tên là Lê ngưu diện thổi vào thai nhi, làm cho mắt mở ra trong sáng sạch sẽ, hai tai, hai mũi, miệng đều được sạch sẽ thông suốt không còn dơ uế.

Này A-nan! Ví như thợ làm gương hoặc học trò của ông ta, dùng dầu lau chùi tấm gương bị bụi đóng dày đặc, làm cho sáng từ trong ra ngoài. Như vậy, này A-nan! Tội phước nhân duyên, tự nhiên hóa gió khai thông mắt, tai, mũi, miệng cho trong sạch không còn dơ uế.

Này A-nan! Đến tuần thứ mười tám, thai trong bụng mẹ, trừ khử các dơ uế để được trong sạch. Ví như thành quách cung điện có người ở, có gió tên là Đại kiên cường thổi mạnh vào cung điện, cuốn đi các bụi bặm, tự nhiên được sạch sẽ không còn dơ uế. Thai ấy cũng lại như vậy, các tinh trong bụng mẹ bị gió thổi tự nhiên trong sáng đầy đủ rốt ráo.

Này A-nan! Đến tuần thứ mười chín, phôi thai lại hình thành bốn căn, là nhãn căn, nhĩ căn, tỷ căn và thiệt căn. Thai ở trong bụng mẹ trước tiên được ba căn là thân căn, ý căn và mạng căn.

Này A-nan! Đến tuần thứ hai mươi, thai trong bụng mẹ tự nhiên có gió tên là Ngưỡng kháng thổi vào chân trái thai nhi, khiến sinh ra đốt xương, thổi vào chân phải cũng thành xương, ở gối bốn xương, ở đùi hai xương, sau cổ ba xương, lưng mười tám xương, sườn mười tám xương, bàn tay mười ba xương, hai chân phải trái có hai mươi xương, khuỷu tay bốn xương, bọng chân hai xương, vai có hai

xương, trước cổ mười tám xương, vành tai có ba xương, răng có ba mươi hai cái, đầu có bốn xương.

Này A-nan! Ví như người thợ mộc, hoặc họa sĩ, muốn làm người bằng gỗ, trước hết tập hợp các vật liệu lại rồi bào gỗ cho láng, lắp ghép lại thành sườn, lấy dây buộc xung quanh, nhờ dây bó buộc đó mà thành ra hình tượng không khác gì người thật. Như vậy, này A-nan! Tội phước tự nhiên hóa gió thổi vào thành hình sắc diện mạo, đốt xương, nhân duyên biến hóa mà thành. Trong tuần thứ hai mươi này, thai trong bụng mẹ sinh ra hai trăm xương nhỏ dính liền với thịt.

Này A-nan! Đến tuần thứ hai mươi mốt, thai trong bụng mẹ tự nhiên hóa gió tên là Sở hữu, thổi vào thai nhi sinh ra da thịt. Này A-nan! Ví như người thợ gốm muốn làm ngói, gạch, chum, vò, bồn, chậu cho tốt đẹp trọn vẹn. Này A-nan! Gió ấy thổi vào thai nhi sinh ra da thịt cũng lại như vậy.

Này A-nan! Đến tuần thứ hai mươi hai, thai trong bụng mẹ tự nhiên có gió tên là Độ ác, thổi vào thai nhi khiến sinh âm thanh.

Này A-nan! Đến tuần thứ hai mươi ba, thai trong bụng mẹ tự nhiên có gió tên là Châm khổng thanh tịnh, thổi vào làm thai nhi sinh ra da, lần lần được đầy đủ.

Này A-nan! Đến tuần thứ hai mươi bốn, thai trong bụng mẹ tự nhiên có gió tên là Kiên trì thổi vào thai nhi, làm cho da được quân bình.

Này A-nan! Đến tuần hai mươi lăm, thai trong bụng mẹ tự nhiên có gió tên là Văn tại trì, thổi vào thai nhi vuốt sạch, làm cho da trơn láng.

Này A-nan! Đến tuần hai mươi sáu, thai trong bụng mẹ tự nhiên có gió, thổi vào thai nhi. Giả sử nghiệp gây ra trước đây của thai nhi là tội ác, làm các việc tai ương, đối với mười điều ác hoặc xan tham, luyến tiếc của cải, không thể đem bố thí, không nghe lời dạy của thầy tổ, cha mẹ, thì lẽ ra được thân thanh tịnh cao lớn lại phải chịu ngắn ngủi; lẽ ra là to lớn lại thành nhỏ nhoi; lẽ ra trong sáng lâu dài lại thành thô lậu; lẽ ra nhiều thanh tịnh thì lại được ít; lẽ ra được ít thì lại nhiều; lẽ ra trong sạch thì lại nhơ bẩn; lẽ ra nhơ bẩn lại được trong sạch; lẽ ra dũng mãnh trở lại không dũng mãnh; lẽ ra

không thích dũng mãnh lại là dũng mãnh. Những điều mong cầu lại không được, cái không mong cầu thì tự nhiên đến. Muốn trắng trở thành vàng; muốn vàng trở thành đen.

Này A-nan! Các nghiệp ác đời trước tự nhiên đưa đến như: mù, điếc, câm, ngọng, ngu si, thân mọc ghẻ chóc, mắt không mở được, miệng không nói được, các căn bế tắc, chân cẳng què quặt. Bởi do nghiệp đời trước nên phải chịu lấy, cha mẹ chán ghét, trái mất nghĩa chánh pháp. Vì sao? Này A-nan! Là vì tạo nghiệp phi pháp đời trước.

Này A-nan! Giả sử thai nhi trước đây tu hành phước đức, không phạm các ác, chuyên làm điều thiện, đó là mười đức hạnh, luôn vui bố thí, không có tâm keo kiệt, vâng lời thầy tổ cha mẹ, thì thân hình được đầy đủ như ý. Như muốn dài thì liền được dài; muốn tươi sáng tự nhiên được tươi sáng; muốn thô thanh tịnh thì được thô thanh tịnh; muốn nhỏ thì liền được rất nhỏ; muốn nhiều thanh tịnh thì được nhiều thanh tịnh; muốn ít thanh tịnh thì được ít thanh tịnh; muốn trơn láng tươi sáng, trong sạch thì liền được trơn láng tươi sáng, trong sạch; muốn nhẫn ít thì được nhẫn ít, muốn hùng dũng liền thành hùng dũng; muốn tiếng hay liền được tiếng hay, thích anh lạc thì được anh lạc, ưa đen thì được đen, thích nói năng thì như sở thích. Như vậy, này A-nan! Tùy theo công đức đời trước mà các điều thiện tự nhiên đến, ai nấy cũng thích nhìn, đoan chánh đẹp đẽ, sắc tướng không ai bằng, thân khẩu ý mong cầu điều gì cũng đều được toại nguyện. Vì sao? Vì do nghiệp thiện đời trước mà họ đã tạo ra, cho nên nay được như vậy.

Này A-nan! Nếu thai ấy là trai thì nó ngồi xổm bên hông phải mẹ, hai tay ôm mặt, lưng hướng ra ngoài, mặt hướng vào mẹ, dưới sinh tạng trên thục tạng, năm dây tự buộc như trong túi da. Nếu thai ấy là gái, thì ngồi xổm bên hông trái mẹ, hai tay ôm mặt, dưới sinh tạng trên thục tạng, năm dây tự buộc, như ở trong túi da. Giả sử mẹ ăn nhiều thì thai nhi không yên, ăn quá ít thì cũng không yên; nếu mẹ ăn nhiều chất béo thì thai nhi cũng không yên; nếu ăn không có chất béo thì cũng không yên; hoặc ăn quá nóng, hoặc quá lạnh, muốn được lợi thì không lợi, thức ăn ngọt, chua, thô, tế, hoặc ăn

nhiều ít không quân bình thì thai nhi không yên, ham sắc dục quá lắm thì thai nhi cũng không yên; hoặc gió nhiều quá thai nhi không yên; hoặc đi chạy nhiều, hoặc leo cây thì thai nhi không yên.

Này A-nan! Thai nhi trong bụng mẹ phải chịu các khổ não hoạn nạn như vậy. Người đời lại cho đó là bình thường mà còn khổ như thế, huống nữa là các hoạn của ác thú khổ kịch, các khổ gian nan không thể thí dụ, vậy ai lại thích ở trong bào thai?

Này A-nan! Đến tuần hai mươi tám, thai trong bụng mẹ sinh khởi tám ý niệm như tưởng đi xe, tưởng xem vườn, tưởng lầu gác, tưởng đi chơi, tưởng giường chõng, tưởng sông ngòi, tưởng suối nước, tưởng ao hồ.

Này A-nan! Đến tuần hai mười chín, thai trong bụng mẹ tự nhiên có gió tên là Tủy trung gian, thổi vào da làm cho sáng sạch thân hình, nhan sắc đều theo nghiệp đời trước. Nếu đời trước tạo nghiệp đen thì nay chịu sắc đen, thân thể đen đủi; nếu đời trước tạo nghiệp không trắng không đen, thì nay chịu sắc không trắng không đen, thân tướng quân bình, nếu đời trước tạo nghiệp trắng không tươi nhuần, thì nay chịu sắc trắng không tươi nhuần, toàn thân là một màu; đời trước tạo nghiệp trắng thì nay diện mạo đều trắng, toàn thân cũng như vậy; đời trước tạo nghiệp vàng thì diện mạo màu vàng, toàn thân cũng vậy. Này A-nan! Người đời có sáu sắc tùy theo sự gieo trồng nghiệp đời trước thì nay phải chịu như vậy.

Này A-nan! Đến tuần ba mươi, thai trong bụng mẹ tự nhiên có gió nổi lên, thổi vào thai nhi sinh ra lông tóc. Tùy nghiệp đời trước hoặc khiến thai nhi lông tóc đen bóng tốt đẹp vô lượng, hoặc sinh tóc vàng hoe ai thấy cũng không ưa.

Này A-nan! Đến tuần ba mươi mốt, thai nhi trong bụng mẹ phát triển đầy đủ.

Này A-nan! Đến tuần ba mươi hai, thai nhi trong bụng mẹ tự hình thành không còn khiếm khuyết.

Này A-nan! Đến tuần ba mươi ba, ba mươi bốn, ba mươi lăm, ba mươi sáu, thai nhi thành tựu đầy đủ, xương cốt chắc chắn, đến lúc đó, không còn thích ở trong thai nữa.

Này A-nan! Đến tuần ba mươi bảy, thai trong bụng mẹ tự sinh

ý nghĩ như mình đang ở trong lưới, muốn thoát ra ngoài, vì tưởng bất tịnh, tưởng dơ dáy, tưởng lao ngục, tưởng tối tăm không vui thích gì.

Này A-nan! Đến tuần ba mươi tám, thai trong bụng mẹ tự nhiên có gió hoa, tên là Hà sở tùy thú, thổi vào thai nhi, khiến cho di chuyển, hai tay duỗi xuống đợi đến ngày sinh. Tùy theo duyên quả ấy thổi vào thai nhi, chân hướng lên trên, đầu quay xuống dưới hướng về sinh môn. Giả sử như đời trước tạo các nghiệp ác, thì khi sắp sinh, tay chân ngang ngược tréo hèo, làm cho mẹ phải chịu khốn đốn áo não đau đớn vô lượng có khi phải mất mạng. Giả sử đời trước cả đời tu nhân tích đức thì không có ngang ngược, mạng sống ổn định, người mẹ nhờ đó mà không gặp các hoạn nạn khổ não. Trong tuần ba mươi tám này, người mẹ gặp phải đau khổ, sầu não, lo buồn, không vui.

Này A-nan! Khổ của sinh tử rất là kịch liệt, thai nhi hoặc nam hay nữ, khi mới lọt khỏi lòng mẹ đau đớn không thể nói. Thật bất thiện thay, thật buồn rầu đắng cay, hoặc dùng áo mà quấn thân thể, hoặc cho nằm trên khăn, hoặc trên giường, trên đất, hoặc che lại, hoặc để trần truồng, hoặc hơ bên lửa, hoặc tắm nước lạnh, gặp phải những khổ hoạn khốc liệt như vậy thật khó mà nói hết.

Này A-nan! Ví như da rắn, da trâu được treo trên vách, thì sinh ra trùng trở lại ăn da ấy. Nếu bỏ trên cỏ cây, hoặc kênh rạch, hoặc bỏ chỗ trống, tức tự sinh trùng trở lại ăn da hình ấy, treo bất cứ chỗ nào cũng sinh trùng trở lại ăn da ấy. Bé mới sinh cũng vậy, dùng tay tiếp cận, đau đớn khỗ não không thể kể hết, hoặc dùng áo quần như trước. Thân thể ấy lớn dần lên, đói khát lạnh nóng mẹ phải cẩn thận, tránh chỗ nóng để chỗ mát, nuôi dưỡng chu đáo, lau chùi dơ dáy. Đó chính là cái ân bú mớm mà trong pháp luật Tiên thánh đã nói.

Này A-nan! Đau khổ như vậy, ai lại thích ở trong thai mẹ. Thai nhi sinh ra chưa được bao lâu, nuôi bằng bột cháo, trong thân sinh sản tám vạn hộ trùng, hoành hành rỉa rúc khắp toàn thân thể. Trùng ở chân tóc tên là Thiệt chỉ, sống ở chân tóc và ăn tóc. Có ba loại trùng: Một tên là Thiệt chỉ, hai là Trùng chỉ, ba là Kiên cố, ở trên đầu làm thương tổn hủy hoại.

Này A-nan! Thân người khổ não như vậy, tám vạn hộ trùng rỉa rúc thân thể ngày đêm, khiến con người phải ốm gầy, khí lực hao giảm, thân phải mắc bệnh, hoặc thành sốt rét; các hoạn khổ não không thể đếm hết, phiền toái khổ cực, đói cũng cực, đi cũng cực, đứng cũng cực. Nếu như thân này bị bệnh thì phải mời thầy thuốc chữa bệnh, khi còn trong thai mẹ, khổ không thể nói, đến khi sinh ra sống lâu trăm tuổi cũng cực, hoặc lâu hoặc mau. Trong một trăm năm gồm có một trăm mùa xuân, một trăm mùa hạ, một trăm mùa thu, một trăm mùa đông. Trong một trăm năm, gồm có một ngàn hai trăm tháng, Xuân ba tháng, Hạ ba tháng, Thu ba tháng, Đông ba tháng. Trong một trăm năm, phân chia ngày đêm rõ ràng, gồm có hai ngàn bốn trăm mười lăm ngày. Mùa Xuân sáu trăm mười lăm ngày, mùa Hạ sáu trăm mười lăm ngày, mùa Thu sáu trăm mười lăm ngày, mùa Đông sáu trăm mười lăm ngày. Trong một trăm năm gồm bảy vạn hai ngàn lần ăn, mùa xuân một vạn tám ngàn lần ăn, mùa hạ một vạn tám ngàn lần ăn, mùa thu một vạn tám ngàn lần ăn, mùa đông một vạn tám ngàn lần ăn. Có những lý do không ăn như: sợ không ăn, sân không ăn, thiếu thốn không ăn, hoặc làm không ăn, hoặc say quá không ăn, hoặc giữ trai giới không ăn, cũng đều cùng chung trong bảy vạn hai ngàn lần ăn.

Như vậy, này A-nan! Khổ não như thế, ai lại muốn ở trong thai mẹ, các khổ hoạn như vậy song song ập đến, chưa có lúc nào được yên. Các duyên trói buộc hoặc mắc đau bệnh, hoặc tai, mũi, miệng, lưỡi, răng đau nhức, chân, đùi, yết hầu nghẽn khí, eo, cột sống, tay, khuỷu, nắm tay, trăm đốt đau nhức. Các gió lạnh, nóng, ghẻ lỡ, bệnh trĩ, ung nhọt, phong vàng, ho hen, điên cuồng, đui điếc, câm ngọng, ngu si, bứu bọc, lưng gù, trăm đốt đau nhức, bụng trướng, thân thể phù thủng. Như vậy, này A-nan! Địa, thủy, hỏa, phong, nếu một đại mà tăng thì một trăm bệnh sinh, phong đại lấn hơn thì một trăm bệnh sinh, nóng nhiều hơn thì một trăm bệnh sinh, lạnh nhiều hơn thì một trăm bệnh sinh, ăn nhiều thì một trăm bệnh sinh, ba thứ gió, lạnh, nóng hợp lại thì bốn trăm lẽ bốn bệnh đồng thời nổi lên, huống nữa là các thứ khác nổi lên thì cái hoạn ấy không thể kể. Hoặc cắt tay, hoặc cắt chân, tai, mũi, hoặc chém đầu, hoặc trói buộc đánh đập,

tống vào trong ngục, tra khảo gia hình, hoặc sợ những nạn như người, không phải người, địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, đã thế còn gặp phải nạn khổ đồng hoang muỗi mòng, bọ chét, ong cắn đốt, còn phải sợ đến những loài cọp, sói, sư tử, rắn, rít, những khổ như vậy không thể kể hết. Có rất nhiều việc mong cầu khổ cực, nếu cầu không được thì lo, có những cái ham thích mà không được như ý, nhưng khi được rồi thì lại bảo hộ, cuộc sống có những nghề nghiệp, khổ cực, nhưng khi được rồi thì đuổi mãi chí nguyện, không chán trần lao khổ não cần phải đề phòng.

Này A-nan! Nói tóm lại, năm uẩn là khổ, các nhập các suy, suy nghĩ lung tung do vậy mà sinh khổ. Từ đó lại khởi lên kiêu mạn cống cao, tâm cứ chạy mãi không yên, mỗi mỗi các nghĩa nên quán tự nhiên. Thí như bánh xe lăn mãi không đứng yên một chỗ. Một khi ngủ dậy hoặc trên giường, dưới đất, ca múa, cười giỡn cũng phải quán tưởng khổ. Giả sử đi đứng, nằm, ngồi thường nên suy nghĩ về khổ, các hoạn áo não không thể kể hết, không có gì là vui thích cả. Dù ở chỗ kinh hành cũng không tưởng yên, chỉ thích ngồi mà không muốn đi, không ngồi giường ghế thì cũng nên biết đó là khổ. Này A-nan! Chớ khởi tưởng cho là an lạc.

Này A-nan! Nếu thường trụ trong oai nghi, mà gặp phải vô lượng khổ đi nữa, nhưng tâm nghĩ an lạc thì là không khổ.

Như vậy, này A-nan! Sinh tử có gì vui, lại có hai hoạn, là tự quán thân khổ, quán thân người khác cũng khổ. Khi quán hai nghĩa này rồi thì nên xét lại chính mình. Ta tuy xuất gia nhờ đâu mà được trí tuệ, được quả báo tốt, an ổn không có hoạn nạn, tất cả sự thọ thực, y áo, giường ghế, thuốc thang và mọi vật dụng đều từ đàn na thí chủ. Do vậy, khi thọ dụng phải cầu nguyện cho thí chủ được quả báo lớn, được sáng suốt không có các hoạn nạn.

Này A-nan! Nên học như vậy, ý ông nghĩ sao? Sắc là thường hay vô thường.

A-nan thưa:

–Là vô thường thưa Thế Tôn.

Đức Phật hỏi:

–Nếu là vô thường thì khổ hay không khổ?

A-nan thưa:

–Rất khổ, thưa Thế Tôn!

Đức Phật hỏi:

–Việc vô thường là pháp ly biệt không có thường tại, đệ tử Hiền thánh nghe giảng nghĩa này rồi có nên khởi ý nghĩ có ta có của ta là ngã sở không?

A-nan thưa:

–Dạ không, thưa Thế Tôn!

Đức Phật hỏi:

–Sắc, thọ, tưởng, hành, thức là thường hay vô thường?

A-nan thưa:

–Là vô thường, thưa Thế Tôn!

Đức Phật hỏi:

–Nếu là vô thường thì khổ, hay vui đệ tử Hiền thánh nghe giảng nghĩa này rồi, còn cho rằng có ta, có của ta, là ngã sở không?

A-nan thưa:

–Dạ không, thưa Thế Tôn!

Đức Phật hỏi:

–Thế nên, này A-nan! Tính ra tất cả sắc quá khứ, tương lai, hiện tại, trong, ngoài, thô, tế, vi diệu, dơ uế, hoặc gần hoặc xa, đều không ngã, không bỉ, cũng không phải là thân ta. Người trí sáng suốt có quán bình đẳng hay không bình đẳng?

Này A-nan! Giả sử đệ tử Hiền thánh nhàm chán sắc, thọ, tưởng, hành, thức thì lìa trần cấu; lìa trần cấu thì là được vượt qua, từ bờ này vượt qua bờ kia. Khi thấy được trí tuệ thì dứt sạch sinh tử, xưng dương phạm hạnh, thân được thành tựu, vượt qua bờ bên kia chính là từ đây.

Khi Phật nói kinh này rồi, Hiền giả A-nan sinh các Pháp nhãn, năm trăm Tỳ-kheo lậu tận ý giải. Hiền giả A-nan, năm trăm đệ tử cùng các trời, rồng, thần nghe rồi hoan hỷ.

❧