Đại Tập 46 · Bộ Bảo Tích V · Số 321–373

Số 321 - Kinh Hộ Quốc Tôn Giả Sở Vấn Đại Thừa - Quyển 1

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH TẬP 46

BỘ BẢO TÍCH 5

SỐ 321→373

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN

số 321

KINH HỘ QUỐC TÔN GIẢ SỞ VẤN ĐẠI THỪA

Hán dịch: Đời Triệu Tống, Đại sư Thi Hộ.

QUYỂN I

Tôi nghe như vầy:

Một thuở nọ, Đức Phật ở tại núi Thứu Phong thuộc thành Vương-xá, cùng với chúng Đại Bí-sô một ngàn hai trăm năm mươi vị.

Lại có chúng Đại Bồ-tát gồm năm ngàn vị, đều đắc nhẫn nhục, biện tài vô ngại, hàng phục ma oán, chế ngự các ngoại đạo, phát tâm đạt đại đạo, đạt được Tam-ma-địa, các pháp Tổng trì, đầy đủ bốn trí vô ngại, thông đạt bốn nhiếp pháp và sáu Ba-la-mật-đa sâu xa tối thượng cho đến tất cả pháp Phật, có vô lượng vô biên các công đức thiện. Tên các vị ấy là: Bồ-tát Phổ Hiền, Bồ-tát Phổ Nhãn, Bồ-tát Phổ Quán, Bồ-tát Phổ Quang, Bồ-tát Phổ Chiếu, Bồ-tát Thượng Ý, Bồ-tát Tăng Ý, Bồ-tát Vô Biên Ý, Bồ-tát Quảng Ý, Bồ-tát Vô Tận Ý, Bồ-tát Trì Địa, Bồ-tát Thế Thượng, Bồ-tát Thắng Ý, Bồ-tát Tối Thượng Ý, Bồ-tát Tổng Trì Tự Tại Vương, Đại Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi v.v… và nhóm của Bồ tát Hiền Hộ gồm mười sáu vị.

Lại có Đại Phạm Thiên vương là chủ thế giới Ta-bà, vua trời Đế thích và bốn Đại Thiên vương Hộ Thế.

Lại có Thiên tử Tô-thi-di, Thiên tử An Ý và các Thiên vương, Long vương, Khẩn-na-la vương, Hy-đà-lý-phược vương, Dược-xoa vương, Nga-lỗ-noa vương v.v… mỗi vị cùng với trăm ngàn quyến thuộc đều hội đủ.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn cùng với bốn chúng vây quanh, ngồi kiết già trên tòa sư tử cao hơn núi Tu-di, hào quang rực rỡ giống như vầng nhật nguyệt chiếu khắp thế gian, oai nghi đầy đủ, phạm hạnh thanh tịnh, giống như trời Đế thích oai nghi tối thắng trong chư Thiên, cũng như Luân vương đầy đủ bảy báu, lìa các sợ hãi, như sư tử chúa khéo giảng nói nghĩa không của các pháp, như ngọn lửa lớn phá các tối tăm, như ngọc báu ma-ni chiếu khắp tất cả. Cũng như vậy, hào quang Đức Phật chiếu khắp tất cả ba ngàn đại thiên thế giới, phát ra âm thanh vi diệu thanh tịnh bảo các chúng sinh: “Nay Ta đạt được tất cả các pháp Ba-la-mật tối thượng nên giảng nói nghĩa chân thật, đầu giữa sau đều thiện, văn nghĩa thù thắng viên mãn, phạm hạnh thanh tịnh thuần nhất không xen tạp”.

Khi ấy, Đại Bồ-tát Hỷ Vương an tọa trong đại chúng, chiêm ngưỡng Đức Thế Tôn, từ nơi tòa sư tử phóng ra ánh sáng lớn như một ngàn mặt trời chiếu sáng tất cả, tâm vui mừng cung kính tin tưởng sâu xa, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay hướng về Phật, dùng kệ khen:

Thân Phật sáng rỡ như núi vàng

Lợi ích thế gian rất hy hữu

Tăng, Bồ-tát, Thanh văn, Duyên giác

Trời rồng tám bộ đều vây quanh.

Như núi Tu-di chư Thiên ngụ

Mọc từ biển lớn cao vời vợi

Thương xót chúng sinh thị hiện thân

Phóng trăm ngàn ánh sáng rực rỡ.

Hành hạnh Phạm thiên tức Phạm thiên

Là vua trong chúng Phạm thiên ấy

Hành Tam-ma-địa thiền giải thoát

Hào quang vượt hẳn hàng Bồ-tát.

Cũng như Đế thích chúa cõi trời

Oai đức dung nghi các tướng đẹp

Hào quang Mâu-ni chiếu thế gian

Công đức khó sánh tướng trang nghiêm.

Tự tại bốn châu như Kim luân

Hay khéo điều phục các hữu tình

Dẫn dắt chúng sinh thoát vòng khổ

Đức Phật từ bi cũng như vậy.

Có hào quang như ngọc ma-ni

Ánh sáng nhật nguyệt, các ánh sáng

Trăm ngàn ánh sáng thái dương ấy

Không bằng Phật nhật thường chiếu sáng.

Như trăng nửa đêm tỏa ánh sáng

Chiếu khắp thế gian đều thanh tịnh

Mặt Phật trang nghiêm như trăng tròn

Sáng làm mờ tất cả ánh sáng.

Như ngọn lửa lớn trên núi cao

Phá tan đêm tối soi các hướng

Ánh sáng trí tuệ bậc Đại tiên

Phá hết vô minh lìa các cõi.

Như tiếng sư tử giữa đồng vắng

Các loài thú nghe đều kinh sợ

Phật thuyết pháp nghĩa không, vô ngã

Các ma nghe cũng lại như vậy.

Ngọc báu ma-ni tỏa ánh sáng

Các ma-ni khác bị lu mờ

Thân Phật sáng rỡ như vàng ròng

Che tất cả ánh sáng thế gian.

Tất cả Hiền Thánh trong thế gian

Không ai cao cả bằng Đức Phật

Đủ phước tinh tấn trí phương tiện

Tất cả công đức không thể lường.

Chiêm ngưỡng Đại sư biển công đức

Oai quang chiếu khắp các quần sinh

Hết lòng kính mến mộ tôn nhan

Vì thế con nay xin đảnh lễ.

Tâm quy kính, con khen ngợi Phật

Công đức thế gian không sánh bằng

Đem hết hồi hướng trong pháp giới

Tất cả Thế gian* thành Phật đạo.

———

*Hữu tình Thế gian và khí thế gian.

Đại Bồ-tát Hỷ Vương khen ngợi Phật rồi, chắp tay hướng về Phật, chiêm ngưỡng dung mạo mắt không tạm rời, tâm quán pháp giới, nghĩa ấy sâu xa khó biết khó thấy, xa lìa ngôn ngữ phân biệt, dứt trừ các hý luận vi diệu khó hiểu, không thể nghĩ bàn. Đại Bồ-tát quán tưởng tất cả pháp giới như vậy, chỉ có trí quán của Đức Như Lai mới tóm thâu và chứng biết đúng như thật, cảnh giới của Phật không gì sánh bằng. Quán sát như vậy Đại Bồ-tát thấy cảnh giới nơi phương tiện chẳng thể nghĩ bàn của Đức Như Lai, đều gồm thâu về một tướng trong tánh của pháp giới. Ví như hư không không có trụ xứ, tức là cảnh giới của chúng sinh cũng như tự tánh. Tất cả các pháp cũng như vậy, đều không chướng ngại, giải thoát, rốt ráo, vắng lặng. Các Đức Thế Tôn dùng phương tiện thiện xảo hiện thân trước mặt chúng sinh khắp các cõi Phật, mà thân của chư Như Lai trải qua vô số ức kiếp không thể nắm bắt. Lúc ấy, quán công đức của Phật rồi, Đại Bồ-tát Hỷ Vương đứng yên lặng.

Bấy giờ, có Tôn giả tên là Hộ Quốc, an cư ba tháng ở thành lớn Xá-vệ. An cư xong, vị ấy đắp y, mang bát cùng với các Bí-sô, gồm các vị mới xuất gia và người mới phát tâm, rời nước Xá-vệ đến núi Thứu Phong thuộc thành Vương-xá. Sau khi đến nơi, Tôn giả Hộ Quốc liền đến chỗ Phật đảnh lễ sát chân Phật, nhiễu quanh bên phải ba vòng, rồi đứng qua một bên, chắp tay cung kính đọc kệ khen ngợi Phật:

Kính lạy Phật quang minh tối thượng

Lạy ý vô ngại như hư không

Lạy đấng đoạn trừ các trói buộc

Lạy bậc vượt ngoài biển ba cõi.

Chân sắc tướng vô biên của Phật

Hóa hiện khắp nơi trong ức cõi

Bồ-tát nghe rồi hoan hỷ đến

Cung kính cúng dường công đức Phật.

Làm việc cúng dường tối thượng xong

Nghe pháp Mâu-ni lìa trần cấu

Tất cả hoan hỷ về bản xứ

Khen ngợi chánh pháp Thế Tôn nói.

Trải qua vô lượng vô số kiếp

Lợi lạc tất cả các hữu tình

Như vậy, thân tâm chưa mệt mỏi

Vì cầu Bồ-đề vô thượng Phật.

Thường hành hạnh bố thí, trì giới

Nhẫn nhục, tinh tấn và thiền định

Phương tiện trí tuệ đạt Niết-bàn

Vì thế con lạy bậc Đại Giác.

Thành tựu sáu thông, bốn thần túc

Các căn, mười lực, môn giải thoát

Dùng hạnh này đến với chúng sinh

Con nay lạy Phật trí vô đẳng.

Hay biết tất cả tâm thế gian

Việc làm tạo tác và thành nghiệp

Của thân của miệng và lời nói

Vô thượng Thế Tôn thấy tất cả.

Tội lỗi tham si không thể đoạn

Chúng sinh vì thế đọa ba cõi

Nhờ Phật thành tựu nghiệp Thiện thệ

Mới biết thiện ác của thế gian.

Việc của chư Phật ở quá khứ

Và bậc thầy trời người hiện tại

Cho đến vị lai biển công đức

Tất cả các pháp thảy đều biết.

Cõi nước thanh tịnh chúng vây quanh

Bồ-tát, Duyên giác cùng Thanh văn

Cho đến thọ mạng của chư Phật

Đức Phật của con thảy đều biết.

Có bao nhiêu pháp sinh và diệt

Với việc cúng dường làm Phật sự

Có thọ trì pháp của pháp tạng

Đức Phật của con đều biết hết.

Phật có mười lực trí vô ngại

Hiện tại thường ở trong ba đời

Như vậy tất cả pháp phương tiện

Con lạy biển trí của Thế Tôn.

Đại giác Thế Tôn không ai bằng

Tướng đẹp trang nghiêm đại cát tường

Như sao trên không trong đêm tối

Con lạy Mâu-ni đấng tối thượng.

Dung mạo trang nghiêm chẳng ai bằng

Chiếu sáng chư Thiên và thế gian

Đế thích, Phạm vương, trời Cứu Cánh

Ở trước Phật trở nên mờ nhạt,

Trong sạch bất động như núi vàng

Búi tóc xanh mượt xoay bên phải

Đỉnh Phật cao vợi như núi báu

Hào quang chiếu xa sinh các phước.

Vô số ánh sáng chiếu khắp nơi

Tướng lông trắng hiện giữa chặng mày

Mắt như sen xanh thường tươi vui

Vận tâm từ quán chiếu thế gian.

Vầng trăng trong sáng ở không trung

Mặt Phật sáng tròn cũng như vậy

Hữu tình nhìn mãi không biết chán

Con lạy Như Lai tướng viên mãn.

Đi như ngỗng chúa như nai chúa

Cũng như trâu chúa bước an ổn

Chấn động đại địa không tạm dừng

Con lạy Như Lai sức kiên cố.

Ngón tay thon dài có màng mỏng

Móng tay trong sạch màu đồng đỏ

Đứng thẳng duỗi tay dài quá gối

Con lạy thân vàng đấng Đại Giác.

Phật bước trên đất hiện tướng lành

Dẫu bánh xe hiện đủ ngàn căm

Chân phóng hào quang chiếu quần sinh

Nhờ ánh hào quang họ sinh thiên.

Đại thánh vua pháp ban bảy tài (thánh tài)

Là bậc thí chủ tâm bình đẳng

Điều phục thế gian nương pháp hành

Con lạy Pháp vương Vô thượng giác.

Niệm pháp từ bi tâm làm kiếm

Trì giới phương tiện, cung trí tuệ

Đoạn trừ phiền não các chúng giặc

Luân hồi sinh diệt không tăng thêm.

Viên mãn tự lợi lại lợi tha

Làm cho chúng sinh cùng giải thoát

Rốt ráo an vui khỏi phiền não

Được vào tông vắng lặng Thiện Thệ.

Không sinh không diệt hết các khổ

Cũng không sinh, lão, ái, biệt ly

Đó là vô vi tối thượng thừa

Vì thương chúng sinh Phật giảng nói.

Con khen ngợi Mâu-ni tối thượng

Gồm thâu tất cả pháp chư Phật

Như vậy có được bao công đức

Nguyện cho chúng sinh chứng Bồ-đề

Tôn giả Hộ Quốc đọc kệ khen ngợi Phật rồi, bày vai bên phải, quỳ gối sát đất, chấp tay hướng về Phật, đảnh lễ cung kính bạch:

–Bạch Thế Tôn! Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác! Nay con có điều muốn thưa hỏi, xin Thế Tôn từ bi cho phép.

Đức Thế Tôn bảo Tôn giả Hộ Quốc:

–Ta sẽ theo điều ông hỏi mà giải đáp thỏa đáng, khiến cho ông mãn nguyện và được tâm an vui. Nghe lời ấy rồi, tâm rất vui sướng, Tôn giả Hộ Quốc thưa:

–Bạch Thế Tôn! Những pháp nào là bốn pháp làm cho Bồ-tát thực hành đầy đủ, có thể đạt được tất cả công đức tối thượng, đạt được trí vô ngại, biện tài quyết định, hiểu rõ tánh tướng, nhập vào Nhất thiết trí, giáo hóa chúng sinh, đoạn trừ vô minh vọng tưởng phiền não quyết định nhập vào Nhất thiết trí, nói lời chân thật làm cho hữu tình nương vào lời nói ấy để thực hành, để lìa các sự ngu tối mà nghĩ đến phương tiện thiện xảo của Phật, ưa thích nghe tất cả nghĩa lý thanh tịnh sâu xa, thọ trì các pháp, mau chóng chứng đắc chánh trí vô thượng?

Lúc ấy, ở trước Phật, Tôn giả Hộ Quốc nói kệ:

Bồ-tát thực hành hạnh quyết định

Hạnh ấy ắt có pháp chân thật

Pháp chân thật từ biển trí sinh

Như Lai tối thượng vì con nói.

Thân Phật sáng rỡ tướng vàng ròng

Khối phước lớn vô biên tối thượng

Cứu độ chúng sinh trong sáu nẻo

Nói hạnh trong sạch của Bồ-tát.

Sao được trí Đại giác vô tận

Cam lồ Tổng trì sinh giác ngộ

Sao được biển trí tuệ thanh tịnh

Tuệ ấy đoạn nghi cho chúng sinh.

Khổ luân hồi trong vô số kiếp

Chúng sinh mê đắm không nhàm chán

Thấy họ si mê bị khổ não

Vì họ nói cách tu mười thiện.

Cõi nước thanh tịnh chúng hội đông

Cõi báu vô biên sống rất lâu

Thường vì chúng giảng lời vi diệu

Xin nói hạnh Bồ-đề thanh tịnh.

Hàng phục tà ma sinh chánh kiến

Sông ái khô cạn chứng giải thoát

Pháp nhãn thanh tịnh chiếu ngu tối

Làm cho hữu tình hành thượng hạnh.

Giàu sang đẹp đẽ biện tài giỏi

Nói lời hòa nhã nghe hoan hỷ

Như cam lồ thấm nhuần thế gian

Xin nói pháp thâm diệu sâu xa.

Phạm âm vi diệu trừ các ác

Âm thanh hòa nhã như Tần-già

Chúng cần nghe pháp đã nhóm họp

Xin nói cam lồ cứu quần sinh.

Người có căn Bồ-đề tối thượng

Hay tánh Thanh văn hoặc Duyên giác

Tùy cơ xin Phật phương tiện nói

Gặp đúng lúc Thầy ban chánh pháp.

Nay con thích nghe thừa tối thượng

Chỉ Phật biết rõ tánh giác con

Không thích mong cầu pháp Tiểu thừa

Xin nói pháp Như Lai bậc nhất.

Tôn giả Hộ Quốc nói kệ xong, Phật bảo:

–Lành thay! Lành thay! Ông có thể hỏi Như Lai nghĩa tối thượng, làm cho nhiều người được lợi ích an lạc, thâu nhận các Đại Bồ-tát ở đời vị lai. Vậy ông hãy lắng nghe và khéo suy nghĩ, Ta sẽ giảng nói cho ông.

Tôn giả Hộ Quốc bạch Phật:

–Hay thay, bạch Thế Tôn! Nay con lắng nghe, xin Ngài giảng nói.

Khi ấy, Đức Thế Tôn bảo Tôn giả Hộ Quốc:

–Có bốn pháp hoàn toàn thanh tịnh gọi là Đại Bồ-tát. Bốn pháp đó là gì?

1. Trong. 2. Ngoài.

3. Tâm. 4. Ý.

Bốn pháp như thế xứng với nghĩa lý chân thật. Thấy các chúng sinh tâm họ bình đẳng như hư không, không có sự phân biệt, theo lời nói mà thực hành, đó là bốn pháp đạt được thanh tịnh của đạo Bồ-tát.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Trong ngoài tâm, ý thường thanh tịnh

Tâm chánh đạo bất thoái Bồ-đề

Thực hành điều thiện không vô ích

Được trí vô biên của Bồ-tát.

Quán sát chúng sinh khổ, vô ngã

Sinh, già, bệnh, chết đến bức bách

Trong biển lớn ba cõi như vậy

Rộng dùng thuyền pháp cứu các loài.

Thấy các chúng sinh tâm bình đẳng

Quán thế gian kia như con một

Nguyện cho tất cả đều giải thoát

Đều hướng Bồ-đề tâm bất thoái.

Thường nói nghĩa không nương hạnh không

Cũng không nhân, ngã, không chúng sinh

Ví như mộng huyễn đều không thật

Làm cho người ngu sinh trí tuệ.

Như Đại giác trí đã giảng nói

Nương trí thi hành làm các việc

Điều phục tội lỗi tâm vắng lặng

Cầu chứng Bồ-đề là Phật tử.

Đức Thế Tôn nói kệ rồi, bảo Tôn giả Hộ Quốc:

– Lại có bốn pháp làm cho tâm của các Bồ-tát được an ổn. Bốn pháp đó là gì?

1. Đối với pháp môn Tổng trì mong muốn tu học.

2. Thường gần bạn lành, oai nghi không khiếm khuyết.

3. Cần chứng pháp nhẫn Vô sinh sâu xa.

4. Chuyên cần tu hành giữ giới thanh tịnh.

Bốn pháp như thế làm cho tâm của các Bồ-tát được an ổn tiến tu không lùi. Phật lại nói kệ:

Nếu người ái kính pháp Tổng trì

Danh tiếng đồn xa người quy tụ

Trì pháp môn nhiệm mầu vô thượng

Tất cả Như Lai đồng nói đến.

Trí tuệ thêm sáng không quên mất

Như vậy chóng được trí vô ngại

Thông đạt tất cả pháp tối thượng

Thành tựu môn giải thoát vô vi.

Chứng Bồ-đề đều nhờ bạn lành

Phát triển bảy giác hay tu đoạn

Tăng trưởng tám chánh làm việc Phật

Xa lìa bạn ác như sợ lửa.

Nghe pháp sâu xa chứng Vô sinh

Hiểu rõ các pháp rốt ráo không

Không ngã, không nhân, không chúng sinh

Như vậy mong lìa tất cả kiến.

Luật nghi là gốc sinh các thiện

Kiên trì giữ gìn lìa hủy phạm

Hành được thanh tịnh tâm vắng lặng

Phật vì chúng sinh nên giảng nói.

Đức Thế Tôn nói kệ xong bảo Tôn giả Hộ Quốc:

– Lại có bốn pháp làm cho các Bồ-tát ở trong luân hồi tâm được vui thích. Bốn pháp đó là gì?

1. Khiến cho các Bồ-tát ưa thích gặp Phật.

2. Khiến cho các Bồ-tát ưa thích nói pháp.

3. Khiến cho các Bồ-tát ưa thích xả bỏ tất cả sở hữu.

4. Khiến cho các Bồ-tát ưa thích thọ nhận pháp vô tướng sâu xa.

Bốn pháp như vậy làm cho các Bồ-tát ở trong luân hồi tâm sinh ưa thích sâu xa. Phật lại nói kệ:

Bồ-tát được thấy Lưỡng Túc Tôn

Trong tất cả đời hành chánh hạnh

Hay khéo điều phục các thế gian

Hào quang chiếu khắp trừ ngu tối.

Như vậy cúng dường Nhân Trung Tôn

Ưa thích sâu xa thường tôn trọng

Cứu độ tất cả các chúng sinh

Khiến nhập đạo Bồ-đề vô thượng.

Nếu nghe các Phật giảng nói pháp

Thân tâm vắng lặng sinh vui thích

Như vậy tâm kiên cố không lùi

Hành theo mau chứng Bồ-đề Phật.

Xả bỏ tất cả tâm không tiếc

Thấy người đến xin tâm vui vẻ

Nước, thành, vợ con và thân mạng

Ban cho chúng sinh tạo nhân Phật.

Nếu nghe pháp vô tướng thâm diệu

Tánh lìa phân biệt xưa nay không

Không ngã, không nhân, không chúng sinh

Như vậy, ưa thích những việc ấy.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ xong, bảo Tôn giả Hộ Quốc:

– Lại có bốn pháp đối với các Bồ-tát không được ưa thích. Bốn pháp đó là gì?

1. Không được ưa thích người tại gia.

2. Đã xuất gia rồi không được ưa thích lợi dưỡng.

3. Không được ưa thích sinh trong giòng họ cao quý.

4. Không được ưa thích hàng Tiểu thừa.

Bốn pháp như vậy, các Bồ-tát không được ưa thích. Rồi nói tụng:

Tại gia tội lỗi nhiều vô biên

Xa lìa khiến tâm không vướng mắc

Thường vui sơn dã tịch các căn

Dũng mãnh siêng tu đức đại trí.

Độc hành thanh tịnh như kiếm bén

Chặt đứt ngu si các cấu nhiễm

Đối với mọi thứ lợi dưỡng lớn

Thường ưa xa lìa không đắm trước.

Xả bỏ cao quý dòng tộc sang

Quán như huyễn hóa như bóng nắng

Vì khắp quần sinh hành bố thí

Trì giới, nhẫn nhục và các hạnh.

Không tiếc thân mạng và quyến thuộc

Chí cầu chánh giác đến bờ kia

Không đắm trước vào pháp Tiểu thừa

Đối pháp Thượng thừa tâm hằng vững.

Cho đến thân thể bị cắt xẻo

Tâm kia không hoại, như kim cang

Đức Thế Tôn nói kệ xong, bảo Tôn giả Hộ Quốc:

– Lại có bốn pháp đối với các Bồ-tát có sự tổn hại. Bốn pháp đó là gì?

1. Phá giới, phạm luật.

2. Không ở nơi sơn dã để hướng đến thanh tịnh.

3. Không nương vào giáo lý bốn thừa mà tìm cầu tà vạy.

4. Tuy thích đa văn nhưng hoàn toàn chẳng được gì.

Bốn pháp như thế đối với các Bồ-tát có sự tổn hại. Rồi nói tụng:

Giới tướng thanh tịnh như ma-ni

Hay dắt chúng sinh đến bờ giác

Bồ-tát phá giới luật nghi này

Đắm chìm không thành Vô thượng giác.

Ở chốn sơn dã nơi vắng lặng

Phân biệt nhân, ngã tự nhiên trừ

Quyến thuộc nam, nữ và thân ta

Quán như cỏ cây không yêu thích.

Giáo lý bốn thừa không hư dối

Nhất tâm thanh tịnh phụng hành theo

Chắc chắn đầy đủ các công đức

Thành tựu trí Phật đại trượng phu.

Quán các hữu tình trong luân hồi

Thường ở sinh tử khổ, sầu bi

Luôn dùng thuyền pháp tối thượng diệu

Đưa hữu tình kia khỏi biển khổ.

Nếu không cứu độ chúng sinh ấy

Mê đắm, trầm luân không lúc dừng

Vì thế Tiểu thừa chẳng rốt ráo

Nên chúng sinh phát tâm Bồ-đề.

Khi ấy, Đức Thế Tôn nói kệ xong, bảo Tôn giả Hộ Quốc:

– Lại có bốn pháp đối với các Bồ-tát nên hiểu rõ để tu tập. Bốn pháp đó là gì?

1. Phát sinh tâm bình đẳng của chư Phật để cầu Thiện Thệ.

2. Phụng sự Pháp sư, tôn trọng cúng dường ngọa cụ mà không chấp trước.

3. Không ham lợi dưỡng cũng không mong cầu.

4. Đối với pháp nhẫn sâu xa thành tựu đầy đủ.

Bốn pháp như thế Bồ-tát nên hiểu rõ để tu tập. Rồi nói kệ:

Có bậc Thiện Thệ đại trượng phu

Thiên thượng nhân gian không ai bằng

Bình đẳng dẫn đường các quần sinh

Tu tập hành mười thiện như vậy.

Tôn trọng phụng sự vị Pháp sư

Nương thầy giáo thọ mà tu học

Hết lòng cúng dường cầu trí Phật

Vô biên chư Phật từ đây sinh.

Thường ở núi sâu không sợ hãi

Đối với lợi dưỡng không ham thích

Khéo hay thành tựu trí vô ngại

Thông đạt pháp sâu lìa các trần.

Nghe công đức Phật càng hoan hỷ

Hành pháp như vậy tu kiên cố

Chứng nhẫn Vô sinh tịch tĩnh kia

Rộng độ vô lượng khổ chúng sinh.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ rồi, bảo Tôn giả Hộ Quốc:

– Lại có bốn pháp hành pháp thanh tịnh của các Bồ-tát. Bốn pháp đó là gì?

1. Thân tâm quyết định, chí cầu Bồ-đề để hành pháp thanh tịnh.

2. Lìa xa các hư vọng, ưa ở núi sâu hành pháp thanh tịnh.

3. Xả bỏ tất cả, không cầu quả báo, hành pháp thanh tịnh.

4. Thường theo Pháp sư, ngày đêm cầu pháp hành pháp thanh tịnh.

Bốn pháp như thế, các Bồ-tát theo đó hành pháp thanh tịnh.

Lại nói kệ:

Tâm bẩn tham, sân, si đều dứt

Biếng nhác hư vọng cũng lại không

Tất cả tội lỗi khiến không sinh

Quyết định cầu chứng đạo Bồ-đề.

Chán lìa nhà cửa đoạn gốc lo

Xả bỏ trần tục cầu xuất gia

Chẳng nên gặp gỡ bằng hữu xấu

Sống ở núi sâu hướng giải thoát.

Ở trong núi kia tu tịnh hạnh

Thành tựu trí vô ngại Như Lai

Thân mạng tài vật không đắm trước

Tự tại vô úy như sư tử.

Thấy loài hữu tình sinh hoan hỷ

Như chim nhóm họp rồi ly tán

Quán thế gian này chẳng bền chắc

Như vậy cầu đạo đại Bồ-đề.

Thân tâm thanh tịnh như hư không

Xả bỏ tất cả không kinh sợ

Đối với lợi dưỡng không đắm trước

Như nai kinh sợ không đứng vững.

Thế gian luôn ở nguy hiểm lớn

Khó phát thân tâm cầu giải thoát

Thấy đây hư vọng không chân thật

Vì thế Ta hành hạnh tịch tĩnh.

Dùng lời hòa nhã dạy quần sinh

Oán thân bình đẳng không phân biệt

Không trước, không trụ cũng như gió

Là cầu hạnh Bồ-tát tối thượng.

Vô tướng, giải thoát, không, vô nguyện

Hiểu rõ hữu vi như huyễn hóa

Thường hành thanh tịnh tâm quảng đại

Uống vị cam lồ thường hoan hỷ.

Chí cầu đạo pháp nương thầy học

Người ấy năm uẩn thường thanh tịnh

Các khổ bức bách không mệt mỏi

Như thế chứng nhập môn Tổng trì.

Hiểu rõ việc tu hạnh Bồ-tát

Thành tựu sở cầu khiến người vui

Nếu đối Bồ-đề không mong cầu

Kẻ ấy thiếu trí trăm đời mất.

Lúc ấy, Đức Thế Tôn nói kệ xong, bảo Tôn giả Hộ Quốc:

– Lại có bốn pháp đối với các Bồ-tát là pháp nạn. Bốn pháp đó là gì?

1. Tâm không tôn trọng, khinh mạn.

2. Tâm không hiếu hạnh, biếng nhác ương ngạnh.

3. Tâm ham lợi dưỡng, ít biết đủ.

4. Tâm ưa hư vọng, cầu tài lợi.

Bốn pháp như thế là pháp nạn của Bồ-tát. Rồi nói kệ:

Phật pháp bổn sư và cha mẹ

Không tin kính trọng, nhiều khinh mạn

Không hành hiếu kính, tâm biếng nhác

Thường bị ngu si làm tán loạn.

Tâm tham chỉ nghiêng về lợi dưỡng

Lại hành hư vọng vì tà lợi

Khen đức nghiệp mình chê người khác

Cho mình giữ giới và tu hành.

Đôi bên tranh đấu không lòng thương

Che giấu lỗi mình nhìn lỗi người

Lại làm nghề nông và kinh doanh

Sa-môn như vậy không công đức.

Thời mạt pháp tâm người tán loạn

Đấu tranh hại nhau tâm ganh ghét

Sa-môn ngầm diệt pháp Như Lai

Các Bí-sô thiện đều xa lìa.

Bồ-đề diệu đạo mãi không gặp

Năm nẻo luân hồi không cùng tận.

Khi ấy, Đức Thế Tôn nói kệ xong, bảo Tôn giả Hộ Quốc:

– Lại có bốn pháp các Bồ-tát cần phải xa lìa. Bốn pháp đó là gì?

1. Biếng nhác. 2.Bất tín.

3. Đố kỵ. 4. Ghét người khác.

Bốn pháp như thế các Bồ-tát cần phải xa lìa. Rồi nói kệ:

Biếng nhác không tin, tâm mê muội

Tâm ôm ganh ghét thường sân hận

Thấy có Sa-môn hành nhẫn nhục

Liền đuổi họ ra khỏi già lam.

Với người sang hèn ở thế gian

Đều không phân biệt việc thiện ác

Chuyên môn chỉ theo việc phải trái

Như vậy tội lỗi đều do sân.

Xa lìa các công đức pháp Phật

Rơi vào nẻo ác hầm lửa lớn

Hành như vậy đi vào cõi ác

Không nương giáo pháp chuốc khổ kia.

Vì thế thường hành đạo Bồ-đề

Không cho chìm đắm, sinh nẻo ác

Đại kim tiên lợi ích hữu tình

Trải nhiều ức kiếp mới xuất thế.

Nay mới được gặp bậc Mâu-ni

Chóng bỏ các lỗi cầu giải thoát.

Đức Thế Tôn nói kệ này xong, bảo Tôn giả Hộ Quốc:

– Lại có bốn pháp các Bồ-tát không nên làm. Bốn pháp đó là gì?

1. Không nên theo bạn ác.

2. Không nên theo người có kiến chấp.

3. Không nên theo người bỏ tất cả pháp thiện.

4. Không nên theo người mê đắm tài lợi.

Bốn hạng người như thế các Bồ-tát không nên theo. Rồi nói kệ:

Nếu người xa lìa các bạn ác

Thường được bạn lành đến thân cận

Như đêm, trăng tròn hiện không trung

Trừ tối, sáng rỡ đạo Bồ-đề.

Phàm có hiểu biết thường không dứt

Với thân mạng mình luôn nuôi dưỡng

Như vậy độc khí có thể lìa

Người ấy thành đại trí tuệ Phật.

Nếu bỏ pháp vi diệu tối thượng

Không thích vắng lặng vị cam lồ

Như vậy gọi là đồ bất tịnh

Xa lìa cầu chứng đạo Bồ-đề.

Tham cầu tài lợi và y bát

Cùng người tại gia làm kinh doanh

Như vậy xa lìa hố lửa này

Có thể thành tựu đạo tối thượng.

Thường ưa hàng phục các ma oán

Thường chuyển pháp luân độ các loài

Như vậy rộng tạo lợi ích lớn

Thường gặp bạn lành được Bồ-đề

Thân sơ khen chê thường bình đẳng

Lợi dưỡng, ganh ghét cũng như vậy

Trí chư Phật vô thượng như thế

Người ấy không lâu ắt thành tựu.

Lúc ấy, Đức Thế Tôn nói kệ xong, bảo Tôn giả Hộ Quốc:

– Lại có bốn pháp của các Bồ-tát là pháp khổ báo. Bốn pháp đó là gì?

1. Khinh mạn giáo pháp.

2. Chấp trước Ngã, Nhân.

3. Tâm không tin hiểu.

4. Đối với cảnh bất tịnh ghi nhớ trọn vẹn.

Bốn pháp như thế là pháp khổ báo của Bồ-tát. Rồi nói kệ:

Nếu có thọ trì pháp vi diệu

Mới có thể nhận thế gian cúng

Kẻ khinh mạn không có trí lớn

Sẽ nhận vô biên các khổ ác.

Với Phật bổn sư và cha mẹ

Thường ôm Nhân Ngã không cung kính

Phước lớn như vậy tâm không cầu

Sẽ đọa chỗ bất tịnh vô tri

Tam bảo tối cao ruộng phước lành

Mà không tin hiểu và quy kính

Dùng hư dối mê hoặc thế gian

Như thế sẽ mắc tội khổ ác.

Người nữ tức là cửa xấu ác

Trôi dạt sinh tử không cùng tận

Người ngu vô trí tạo nghiệp ấy

Mãi đắm địa ngục và súc sinh.

Nếu người tôn trọng hướng về Phật

Hay diệt các khổ được vô úy

Lại đóng tất cả cửa cõi ác

Dẫn lối chúng sinh đắc Phật đạo.

Kinh Hộ Quốc Tôn Giả Sở Vấn Đại Thừa - Quyển 2

KINH HỘ QUỐC TÔN GIẢ SỞ VẤN ĐẠI THỪA

QUYỂN II

Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Tôn giả Hộ Quốc:

–Có bốn pháp đối với các Bồ-tát là pháp trói buộc. Bốn pháp đó là gì?

1. Khinh mạn người khác.

2. Đối với việc thế gian đem phương tiện tìm cầu.

3. Dụng tâm tán loạn như đi đường nguy hiểm.

4. Đối với quyến thuộc lòng sinh tham trước.

Bốn pháp như thế là pháp trói buộc của Bồ-tát. Rồi nói kệ:

Nếu hành khinh mạn với người khác

Phương tiện chỉ cầu việc thế gian

Tán loạn như đi trong đường hiểm

Như voi lún sâu trong bùn.

Đối với người thân sinh yêu mến

Thường ôm tham luyến như say rượu

Như vậy mỗi mỗi bị trói buộc

Tăng trưởng ngu si che trí lớn.

Nếu người sợ khổ chán sinh tử

Mong khỏi chìm đắm hướng giải thoát

Xả bỏ khinh mạn… việc thế gian

Đó là Bồ-tát thực hành đạo.

Diệt hết vô biên các khổ rồi

Và các quyến thuộc phiền não kia

Rốt ráo an vui không mong cầu

Viên mãn đạo Bồ-đề vắng lặng.

Thực hành sáu pháp Ba-la-mật

Ba thân, năm trí… và mười lực

Tất cả công đức đều trọn đủ

Như vậy lìa hẳn vô biên khổ.

Quá khứ tu hành vô lượng kiếp

Vì chúng sinh nên cầu Bồ-đề

Tất cả các thiện thảy đều tu

Xa lìa các ác… và quyến thuộc.

Thường ưa núi sâu chỗ yên tĩnh

Xa lìa thanh sắc, tưởng chân không

Tinh tấn tu hành không gián đoạn

Đắc tuệ viên mãn đại trượng phu.

Thấy nghiệp chúng sinh thế gian kia

Năm nẻo xoay vần không cùng tận

Ta đời quá khứ phát tâm từ

Tự bỏ thân mạng và vợ con.

Kinh thành đất nước và châu báu

Cầu Phật như vậy vô số kiếp

Ta xưa ở núi hành nhẫn nhục

Hoa quả ao khe thảy thanh tịnh.

Vua Ca-lợi đến chặt chân tay

Tâm sinh thương xót, nhẫn không giận

Xưa ở núi sâu tên Xà-ma

Ta là tiên nhân Ba-la-đa.

Khi ấy Thiên tử bắn thân Ta

Cũng không sân hận sinh tâm ác

Không tiếc thân mạng xem như đá

Chí cầu Bồ-đề tâm không lùi.

Thuở xưa khi Ta là Bồ-tát

Thấy hổ đói muốn ăn thịt con

Gieo mình xuống vực cứu hổ kia

Trời người khen ngợi đại tinh tấn.

Thường ưa bố thí cứu chúng sinh

Không tiếc thân mạng và tài bảo

Xưa Ta tên là Ma-nẳng-phược

Rộng hành bố thí hết bảy báu.

Cho đại ma-ni để người giàu

Như vậy cầu chứng quả Bồ-đề

Thuở xưa làm vua Đại-tô-ma

Ta tu hành tiếng tăm vang khắp.

Bấy giờ Ta chịu trói thay người

Để trăm vua kia được giải thoát

Xưa Ta làm vua hiệu Năng Xả

Ai mong cầu gì đều thỏa mãn.

Cho đến thân mạng và châu báu

Khiến người giàu sang khỏi nghèo khổ

Xưa có chim câu bay đến Ta

Ta cắt thịt Ta cứu mạng nó.

Khi cầm dao cắt thịt như vậy

Không kinh, không sợ tâm an ổn

Cũng thời quá khứ bỏ ngôi vua

Trọn đời hành pháp Ba-la-mật.

Lại tự hóa thân làm thuốc hay

Bỏ thân mạng mình cứu quần sinh

Xưa kia Ta là sư tử chúa

Thường làm lợi lạc cho thế gian.

Xả bỏ ngôi vua và quyến thuộc

Một lòng mong cầu đạo vô thượng

Lại xưa Ta là vua Diệu Nha

Thời ấy tuổi thọ một ngàn năm.

Tám mươi bốn năm tu khổ hạnh

Phát đại tinh tấn thí của báu

Ở trước tháp Phật đốt thân mình

Hết lòng cung kính để cúng dường.

Xưa Ta là vua tên Vô Cấu

Có Bà-la-môn tên Ác Nhãn

Đi đến thâm cung xin đầu Ta

Ta liền đem đầu mà ban cho.

Thuở xưa Ta là vua Nguyệt Quang

Cứu khắp chúng sinh làm lợi ích

Trong tất cả thành ấp xóm thôn

Ngã tư đường bố thí thuốc hay.

Ngàn thể nữ đoan nghiêm tướng đẹp

Châu báu vàng ròng khắp trang nghiêm

Bỏ ngàn thể nữ để tu hành

Việc làm ấy phước không ai sánh.

Thuở xưa Ta là vua Du-bà

Đội mão quý báu đời hiếm có

Hoa hương các báu cùng trang nghiêm

Bố thí cho người không luyến tiếc.

Xưa Ta là vua tên Bảo Kế

Tay chân mềm mại như bông, tơ

Nhẵn láng vi diệu sắc như sen

Tự bỏ tay chân lợi chúng sinh.

Thuở xưa Ta là vua An Ý

Có thương nhân tên là Tinh Hạ

Dẫn các thương khách vào trong biển

Bỗng nhiên trôi vào nước La Sát.

Nước ấy trăm ngàn nữ Dạ-xoa

Không thẹn, tàn ác ăn thịt người

Thương khách không biết nữ Dạ-xoa

Thấy họ đẹp đẽ sinh tâm mến.

Năm trăm thương khách sắp bị hại

Ta thương cứu họ đều thoát nạn

Thuở xưa Ta là vua Diệu Nhãn

Bốn triệu thể nữ thường vây quanh.

Đoan chánh tuyệt đẹp như Thiên nữ

Bỏ họ xuất gia cầu Phật đạo

Xưa kia Ta là vua Phước Quang

Sạch sẽ thanh tịnh sắc vàng ròng.

Ngón tay thon dài đời hiếm có

Xả bỏ tay này lợi chúng sinh

Thuở xưa Ta là vua Pháp Tài

Mắt biếc sáng trong như sen xanh.

Với thân đáng yêu rất khó bỏ

Người đến cầu xin cũng ban cho

Xưa kia Ta là vua Liên Mục

Thấy thương chúng sinh trong khổ não.

Có người nữ mang bệnh ưu sầu

Ta hành thương xót khiến được khỏi

Thuở xưa Ta là Đại y vương

Thường cứu bệnh khổ cho chúng sinh.

Hoặc thân ra máu và tủy não

Cứu chữa bệnh tật khiến được lành

Tâm tinh tấn dũng mãnh như vậy

Chưa từng xả bỏ loài hữu tình.

Thuở xưa Ta là vua Thành Lợi

Đem mắt yêu quý đẹp như sen

Cho các chúng sinh trị bệnh tật

Một lòng vì cầu đạo vô thượng.

Ta xưa là vua tên Phổ Hiện

Thương xót hữu tình nên cứu độ

Khi ấy xả bỏ bốn châu lớn

Cõi nước dân chúng và các báu.

Thậm chí cắt thân lấy máu thịt

Thí cho chúng sinh tâm hoan hỷ

Lại làm nữ vương tên Đại Trí

Thân đoan chánh sắc vàng mềm mại.

Khi ấy người nữ tên Sắc Tướng

Là thương nhân sinh một cháu gái

Đói gầy khốn khổ không lương thực

Ta bỏ hai vú để cứu họ.

Xưa Ta là vua hiệu Đa Văn

Có đủ trân châu y phục đẹp

Voi ngựa xe cộ… và tơ lụa

Bố thí như vậy vô số kể.

Lại thấy thương nhân trôi trên biển

Ta vào trong biển để cứu họ

Người ấy vong ơn xin mắt Ta

Ta cũng ban cho không sân hận.

Xả bỏ đất đai và quyến thuộc

Quán họ, không chấp, như kiến nhỏ

Thuở xưa cứu quần sinh như vậy

Tâm không thoái chuyển không mệt khổ.

Thấy người già đơn độc bần cùng

Giúp đỡ cung cấp vật cần dùng

Thường hành yêu kính không khinh mạn

Cũng không xấu hổ, không nhân ngã.

Xưa Ta từng làm thân Di Hầu

Cùng với đồng loại kia dạo chơi

Khi ấy thợ săn bắt trói chúng

Ta liền thay thế cứu chúng thoát.

Thợ săn đem Ta dâng quốc vương

Vua sai buộc Ta sau hậu cung

Nghĩ đến cha mẹ già côi cút

Thức ăn uống ngon Ta chẳng màng.

Chịu khổ như vậy giữ lòng hiếu

Nhờ thế được thoát khổ vương cung

Xưa Ta từng làm thân gấu lớn

Thường vào núi sâu hành từ nhẫn.

Bỗng thấy tiều phu gặp mưa lớn

Dẫn vào hang núi để lánh mưa

Trải qua bảy ngày trời quang đãng

Dặn tiều phu ấy đừng chỉ chỗ.

Khi ấy tiều phu yên ổn về

Chỉ dẫn thợ săn đến giết hại

Vong ân như vậy giết thân Ta

Ta không sân hận sinh từ nhẫn.

Thuở xưa Ta là voi trắng chúa

Cầu Bồ-đề Phật hành mười thiện

Khi ấy thợ săn bắn thân Ta

Ta xả bỏ ngà tâm hoan hỷ.

Xưa có người ác Đế Lý Tử

Dùng lửa thiêu đốt ngọn núi lớn

Ta thấy lửa này khởi lòng thương

Trời mưa hoa hương lửa tự tắt.

Xưa Ta từng làm chúa loài nai

Vàng báu trang nghiêm thân tuyệt đẹp

Lội xuống sông nọ cứu người chìm

Khiến người an ổn, toàn mạng sống.

Bảo chớ nói Ta ở núi này

Vì sợ kẻ ác đến săn Ta

Khi ấy người kia quên ơn này

Chỉ cho quốc vương đến vây bắt.

Chỉ rồi hai tay người ấy rụng

Khi ấy Ta không chút sân hận

Xưa đoàn thương nhân năm trăm người

Vì tìm châu báu vào trong biển.

Thương chủ hết thức ăn nước uống

Thương chúng ốm gầy không lương thực

Lúc ấy Ta là rùa chúa lớn

Đem thân cứu mạng chúng thương nhân.

Với tâm từ tạo lợi ích người

Họ đều bình an đến bờ biển

Xưa Ta hóa thân làm trùng thuốc

Trùng này tên là Câu-tô-ma.

Ăn thân Ta trừ tất cả bệnh

Đều được an ổn hết các hoạn

Xưa Ta lại làm sư tử chúa

Đại lực vô úy hành từ bi.

Có thợ săn giỏi, bắn thân Ta

Ta không sân hận, không phẫn nộ

Ta xưa cũng làm ngựa trắng chúa

Thường hành hạnh Bồ-tát từ bi.

Cứu thương nhân gặp nạn La-sát

Chở mọi người ra khỏi biển nguy

Xưa làm loài chim Quân-nô-la

Xa lìa sắc dục không tán loạn.

Khiến cho đồng loại các phi cầm

Cũng lại thực hành hạnh thanh tịnh

Ta xưa trong lúc làm thỏ chúa

Cùng các bầy thỏ nói pháp hạnh.

Thấy vị tiên đói không thức ăn

Ta bỏ thân mạng cứu vị ấy

Xưa Ta từng làm chim Anh Võ

Thường sống trong rừng cây hoa quả.

Có kẻ ác thiêu hủy rừng này

Nhờ sức của Ta rừng xanh lại

Thuở xưa Ta làm Di Hầu chúa

Cùng đàn Di Hầu đi dạo chơi.

Khi ấy quốc vương đến vây bắt

Ta vì cứu đàn đến trước vua

Xưa Ta lại làm chim Anh Võ

Cha mẹ già yếu không bay được.

Ta vào trong ruộng gắp lúa thơm

Dưỡng nuôi song thân hành hiếu kính

Chủ ruộng lúa ấy lòng giận tức

Đuổi bắt Anh Võ và quở trách.

Tại sao ngươi lại trộm lúa ta?

Bây giờ ta bắt ngươi bỏ mạng

Anh Võ bảo với chủ ruộng rằng:

–Ông trồng ruộng lúa cứu hữu tình.

Tôi lấy ít lúa dâng mẹ cha

Sao ông nói tôi là kẻ trộm?

Lúc đó chủ ruộng nghe lời ấy

Cho lúa gấp bội hoan hỷ nói:

–Ta là cầm thú ngươi là người

Hiếu dưỡng như vậy thật hiếm có

Thuở xưa Ta hành hạnh Bồ-tát

Trải qua số kiếp như vi trần.

Cầu đạt quả Phật đại Bồ-đề

Chưa có lúc nào sinh mỏi mệt

Như vậy xả bỏ nội ngoại tài

Nước thành vợ con và châu báu.

Đầu mắt tủy não và thân mạng

Giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền

Trí tuệ phương tiện… và nguyện lực

Các độ như vậy rộng tu tập.

Chưa từng xả bỏ hạnh Bồ-tát

Tất cả điều thiện không thiếu sót

Như Phật nói về hạnh Đầu-đà

Hạnh ấy cũng là nhân hướng Phật.

Như vậy mỗi hạnh đều tu tập

Tinh tấn tu tập không khuyết phạm

Đối với các chúng sinh đời sau

Tuy làm Bí-sô mà vô hạnh.

Thường sinh ngã mạn tâm biếng nhác

Tham đắm thanh sắc và tài lợi

Nghe hạnh lớn này nhân thắng diệu

Nhưng không tin nhận lại phỉ báng.

Khinh khi cười cợt bảo mọi người:

–Lời nói này chẳng phải Phật dạy

Ta nghe quá khứ có một người

Học rộng hiểu nhiều tiếng vang khắp.

Nhưng nghe Phật nói không tin nhận

Đem lời pháp ấy hỏi thầy mình

Vị thầy tuy già nhưng học rộng

Đối với lời Phật cũng không tin.

Tuần tự như vậy bảo mọi người:

–Pháp này chẳng phải lời chân thật

Cầu xuất ly nhọc công vô ích

Bày vẽ trì giới học oai nghi.

Tu tập như vậy để làm gì?

Đã không chúng sinh, không nhân ngã

Thân tộc cha mẹ thảy đều không

Đó là tà kiến lời ngoại đạo.

Chẳng phải pháp giải thoát chân thật

Lại nữa đời sau các Bí-sô

Gây ra tội lỗi không hổ thẹn

Ngã mạn, cao ngạo tâm tán loạn.

Ganh ghét tham ái như lửa thiêu

Không sửa ba y thỏng tay bước

Kéo lếch ca-sa vào thôn xóm

Mặc tình phóng túng mà uống rượu.

Làm đủ các việc làm thô ác

Mặc pháp phục làm sứ giả Phật

Không nương giới luật, gần vua quan

Mang thư tin giong ruổi bốn phương.

Cậy thế lực quan tìm tài lợi

Bỏ mất rừng công đức Như Lai

Rơi vào ba đường các nẻo ác

Hoặc là kinh doanh ở chợ búa.

Hoặc là cày cấy ở nông thôn

Phật nói đó chẳng phải Sa-môn

Bí-sô thanh tịnh không như vậy

Tài vật cúng dường của thường trụ.

Sử dụng phi pháp như của mình

Thấy có Bí-sô đủ giới đức

Sinh tâm khinh mạn và phỉ báng

Bôi nhọ Hiền thiện phá luật nghi.

Thân cận thế tục nhiễm hạnh tà

Nuôi dưỡng vợ con làm các việc…

Buông lung thô ác như thế tục

Như vậy tạo nhiều nhân nghiệp ác.

Chẳng phải hạnh Sa-môn xuất gia

Sẽ đọa trong nẻo ác ba đường

Nhiều kiếp trầm luân chịu các khổ

Đối với các căn không điều phục.

Tham đắm ăn uống và sắc dục

Chắc chắn mọi người sẽ khinh chê

Việc dạy đệ tử cũng như vậy

Chưa từng chỉ bày pháp tu hành.

Cũng không truyền dạy tâm cung kính

Nói mình từ bi trước mọi người

Chẳng cần đệ tử để kế thừa

Người bệnh phong điên hoặc bệnh hủi.

Sáu căn không đủ người xấu ác

Nhận kẻ như vậy cho xuất gia

Chẳng phải Sa-môn đệ tử Phật

Không giới, không hạnh, không đạo đức.

Hạng ấy phi tục, phi Sa-môn

Ví như chất củi thiêu thây thúi

Những người thanh tịnh nên lánh xa

Tánh vốn kiêu căng nhiều tán loạn.

Cũng như voi điên không thuần phục

Dù ở núi sâu tâm không an

Lửa tham thiêu đốt không tạm dừng

Quên mất tất cả công đức Phật.

Phương tiện trí tuệ hạnh Đầu-đà

Các thiện như vậy không thực hành

Đọa vào A-tỳ không ngày thoát

Thường bàn việc thị thành, thôn ấp.

Việc quan, việc giặc và quyến thuộc

Ngày đêm suy nghĩ việc như vậy

Chưa từng giây lát hành chánh định

Đối với chùa chiền sinh tâm tham.

Sửa sang tự viện và phòng ốc

Không có trì tụng và tu tập

Chỉ vì quyến thuộc và đệ tử

Nếu Bí-sô nào nương tựa Ta.

Ta sẽ cho họ cùng sống chung

Ai muốn trì giới phụng hành luật

Chẳng phải việc Ta phải xa lìa

Có ngọa cụ giường nằm các vật.

Đồ vật thường dùng thức ăn uống

Cất giấu phòng kín hoặc che khuất

Nói rằng không có khiến người đi

Đời mạt pháp người ngu như vậy.

Làm cho giáo pháp Phật sớm diệt

Tham cầu lợi dưỡng đoạn gốc thiện

Hạng Bí-sô này nhiều không kể

Nếu người thanh tịnh có trí tuệ.

Xa lìa tất cả ở núi sâu

Mạt pháp Bí-sô không giới đức

Không ưa ở núi sâu yên tịnh

Thường ở thị thành và thôn xóm.

Chỉ lo toan phải trái đấu tranh

Làm trái pháp luật của quốc gia

Trách phạt đuổi xua chịu xấu hổ

Biển công đức giáo pháp chư Phật.

Do phá giới nên đều khô cạn

Ví như biển báu nước lắng trong

Do bị bùn nhơ làm vẩn đục

Cũng như hoa sen nở khắp ao.

Bị trận cuồng phong làm tơi tả

Vào đời mạt pháp người phá giới

Làm tổn hại pháp Phật cũng vậy

Nếu có người tịnh tu phạm hạnh.

Gặp bạn ác này phải xa lánh

Người ấy mạng dứt, đọa A-tỳ

Chịu khổ trăm ngàn… vô số kiếp

Ở địa ngục này chịu tội rồi.

Sinh vào súc sinh hoặc làm người

Bần cùng, hạ tiện và câm điếc

Mắt chột, lưng còm nhiều bệnh tật

Tay chân các căn không đầy đủ.

Ai thấy cũng đều sinh kinh sợ

Không tín, không hạnh, không căn lành

Ngày đêm đói lạnh thường sầu khổ

Lại bị mọi người sinh sân hận.

Họ dùng ngói đá để đánh ném

Ba khổ như vậy thường trói buộc

Tất cả tội nghiệp phải xa lìa

Thường nên gần gũi Phật Pháp Tăng.

Trì giới thanh tịnh hạnh Đầu-đà

Như vậy lợi danh và quyến thuộc

Như huyễn như hóa như bóng hình

Pháp hữu vi có trong chốc lát.

Không lâu chống nhau liền tan hoại

Chỉ có Bồ-đề Phật vô thượng

Diệu địa mười lực Ba-la-mật

Kiên cố tu tập chớ sinh nghi

Vị lai rốt ráo an vui lớn.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ rồi, bảo Tôn giả Hộ Quốc:

–Nếu có người đối với thừa Bồ-tát không nương pháp thực hành thì người có lỗi ấy sẽ được người không nương pháp kính mến, người biếng nhác được người biếng nhác kính mến, người vô trí được người vô trí kính mến. Như vậy họ kính mến lẫn nhau, tham đắm lợi dưỡng, ganh ghét quý tộc, biếng nhác cuồng loạn, thêu dệt hai lưỡi, nịnh hót người khác, dối trá cha mẹ và sư trưởng, hoặc vào thị thành các thôn xóm, không vì tạo lợi ích cho chúng sinh để giáo hóa mà chỉ nói dối ta là đại trí nghe nhiều hiểu rộng để mê hoặc hữu tình, chỉ cầu tài lợi, khinh bỏ pháp thiện nên chẳng được gì. Như đồ đựng bị vỡ nên không thể dùng cất chứa, họ oán ghét mọi người, nghe tin lời tà, suy đoán sai lệch, phải nói là trái, việc trái nói là phải, đối với chánh pháp của Phật tâm không ưa thích, sinh vào nhà bần tiện dòng họ thấp kém, vì thấy chút lợi nên mới đầu Phật để cầu xuất gia và được làm Tăng, hành phi phạm hạnh, ở trong giáo pháp Phật hoàn toàn không có chút thành tựu, huống chi là trí lớn.

Đức Phật bảo Tôn giả Hộ Quốc:

–Hạng người như vậy không nên nói pháp. Vì việc thiện của hàng trời, người họ còn không thể tiếp nối, thì đối với Bồ-đề làm sao thành tựu được.

Khi ấy, Đức Thế Tôn lại bảo Tôn giả Hộ Quốc:

–Có tám hạng người xa lìa Bồ-đề không được nói pháp thù thắng vi diệu cho họ.

Tôn giả Hộ Quốc bạch Phật:

–Tám hạng đó là những ai? Xin Thế Tôn giảng nói. Phật bảo: –Tám hạng người, đó là:

1. Hạng người sinh ở biên địa.

2. Hạng người sinh trong nhà bần cùng.

3. Hạng người sinh trong nhà hạ tiện.

4. Hạng người xấu xí ngu si.

5. Hạng người đủ mọi trói buộc thân tâm sầu lo.

6. Hạng người bỏ người hiền gần gũi bạn ác.

7. Hạng người luôn tật bệnh thân thể yếu đuối.

8. Hạng người bị các khổ bức bách.

Tám hạng người như vậy xa lìa Bồ-đề, không nên nói pháp cho họ.

Lúc ấy, Tôn giả Hộ Quốc lại bạch Phật:

–Không nên nói pháp còn có nghĩa gì chăng?

Đức Phật bảo Tôn giả Hộ Quốc:

–Nếu có người không quyết định thì ta không nói Bồ-đề, với người hư vọng ta không nói hạnh thanh tịnh, với người biếng nhác ta không nói hạnh Bồ-tát, với người keo kiệt ta không nói hạnh cúng Phật, với người ngã mạn ta không nói Ba-la-mật thanh tịnh, với người vô trí ta không nói pháp đoạn nghi, với người ganh tî ta không nói tâm thanh tịnh, với người không có lòng tin ta không nói pháp Tổng trì, với người không có đức ta không nói pháp Thiện Thệ, đối với người tham ái ta không nói thân thanh tịnh, với người không rành luật nghi ta không nói pháp hủy báng Phật là có lỗi, với người nói láo ta không nói lời thanh tịnh, với người ngã mạn ta không nói pháp cung kính, với người không hiểu biết Ta không nói pháp tu học, với người trọng thân mạng ta không nói pháp cầu đạo, những hạng người như vậy không nên nói pháp.

Khi ấy, Tôn giả Hộ Quốc bạch Phật:

–Ý đó thế nào?

Phật bảo Tôn giả Hộ Quốc:

–Vì hữu tình này ngu si mê muội, tâm thức điên đảo, hư vọng phân biệt, không nương giáo pháp, thậm chí pháp của hàng trời, người cũng không nên nói cho kẻ ấy.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Các hữu tình bất định

Và các chúng sinh khác

Kiêu mạn tự cao ngạo

Lại tham đắm lợi dưỡng.

Thường làm trái luật nghi

Đắm sâu trong năm dục

Tăng thêm các phiền não

Xa lìa Bồ-đề Phật.

Đối thiện pháp thoái lui

Biếng nhác không tu tập

Do dự nhiều tán loạn

Lời dạy của giới pháp.

Mà không sinh lòng tin

Bởi nghèo cùng bức bách

Mới tìm cách xuất gia

Dù được làm Bí-sô.

Cũng khinh bỏ đạo pháp

Như vất bỏ gánh vàng

Mà chọn lấy gánh gai

Tuy muốn vào núi sâu.

Đến ở nơi vắng lặng

Ý không thích tu thiền

Nghĩ tà thêm tán loạn

Chướng ngại các biện tài.

Trí tuệ lớn chìm mất

Rơi vào trong nẻo ác

Dù có được thân người

Xấu xí không toàn vẹn.

Tánh biếng nhác ngu si

Không hành các pháp thiện

Các căn thường ám độn

Rơi vào hiểm nạn lớn.

Trải qua vô số kiếp

Chìm đắm không giải thoát

Nếu hành tà có lợi

Là chứng được quả Phật.

Điều Đạt không biết rõ

Đáng lẽ thành Thiện Thệ

Nếu người tham lợi dưỡng

Rơi vào trong chúng sinh.

Như cuồng phong trên không

Làm rơi các loài chim

Phước tà khi đã hết

Nghĩa ấy cũng như vậy.

Người không tin, phá giới

Thấy thiện như người mù

Ví như củi đốt thây

Không lành người ghét bỏ.

Tuy đã phát tâm thiện

Không có trí rộng lớn

Chê pháp bởi không tin

Giải thoát chẳng rốt ráo.

Như vẽ tranh không keo

Màu sắc tranh không bền

Ngã mạn tự cao ngạo

Nghĩa ấy, cũng như vậy.

Nếu cầu Bồ-đề Phật

Thì không tiếc thân mạng

Với lời pháp sâu xa

Dũng mãnh siêng tu học.

Bỏ thiện hành phi pháp

Việc làm thêm tội lỗi

Rơi vào hầm lửa lớn

Ai nghe pháp như vậy.

Nương pháp để hành trì

Đoạn trừ tâm tham ái

Tu trồng cội công đức

Thậm chí với một câu.

Thông suốt hiểu trọn vẹn

Chứa công đức như vậy

Thành tựu đạo tối thượng

Mãi mãi lìa ngu tối.

Khi ấy, Đức Thế Tôn nói kệ rồi, bảo Tôn giả Hộ Quốc:

–Ta ở trong đời quá khứ vô lượng vô biên a-tăng-kỳ kiếp không

thể kể được hết. Lúc ấy, có Phật ra đời hiệu là Thành Nghĩa Ý Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.

Bấy giờ, có vua nước lớn tên là Phát Quang, chủ cõi Diêm-phù-đề, đất đai rộng lớn một vạn sáu ngàn do-tuần, trong đó có hai vạn châu thành. Thành ấp vua Phát Quang ở tên là Bảo Quang. Thành ấy Đông Tây dài mười hai do-tuần, Nam Bắc rộng bảy do-tuần, có bảy lớp thành bằng bảy báu. Vua ấy khéo thực hành tám chánh đạo, có một ngàn ức dòng họ giàu mạnh, dân chúng nước ấy thọ mười ức tuổi. Vua có thái tử tên là Phước Quang, các căn đầy đủ, dung mạo đoan nghiêm, đẹp đẽ đệ nhất. Khi thái tử sinh, có một ngàn kho báu từ đất nổi lên, trong đó có một kho báu hiện trước điện vua, bên trong đầy bảy báu, cao bằng bảy người, lại khiến cho việc làm của tất cả chúng sinh được như ý, cho đến người bị giam cầm đều được phóng thích. Thái tử ấy sinh được bảy ngày thì thông thạo tất cả kỹ nghệ, công xảo, toán thuật, thậm chí tất cả nghề nghiệp, sự việc thế gian và xuất thế gian, không việc gì là không thông suốt. Vào nửa đêm có Thiên tử Tịnh Quang đến thuyết giảng pháp, bảo với thái tử:

“Phước Quang hãy lắng nghe! Người phải dừng tâm không nên tán loạn, thường phải xa lìa các trần cảnh, ngày đêm tư duy pháp hữu vi, phải quán vô thường. Khi tuổi thọ hết ai là người cứu ta, đối với phi pháp nên sinh sợ hãi”.