Tổng Tập Pháp Cú — Pháp Cú Bắc Tông (kinh Xuất Diệu)

Hậu ký

1. Ghi mấy chi tiết 1/1 Tổng tập Pháp cú có 5 tập, kê như dưới đây.

Pháp cú Nam tông (Pc Nt) có 2 tập :

Tập 1, Pc Nt, trọn bộ.
Tập 2, Pc Nt, trích điểm.

• Pháp cú Bắc tông (Pc Bt) có 3 tập :

Tập 3, • Pc Bt (kinh Pháp cú).

Lược truyện Pc Bt (kinh Pháp cú thí dụ).

Tập 4, Bổ túc Pc Bt (kinh Xuất diệu).
Tập 5, Hợp tuyển truyện tích Pc Bt.

1/2. bản

Hậu ký này không ghi gì về Pc Nt ; Tổng quan ở đó đủ rồi. Hậu ký chỉ điểm một ít chi tiết cần thiết về Pc Bt.

1/3. Pc Bt chỉ cần tập 3 là tạm đủ. Đủ mà có thể thừa phẩm Cát tường; phẩm này là pháp thoại, không phải pháp cú. Còn kinh Xuất diệu (Xd) là bổ túc cho Pc Bt, cần thiết không ít và không nhỏ, định đoạt khuynh hướng và vị trí của Pc Bt.

1/4. Pc Nt và Pc Bt đều có phẩm Tịnh hạnh. Tịnh hạnh hoặc Phạn chí, là Hoa dịch nguyên danh Bà la môn, ý nói ngoại đạo Bà la môn tự xưng cái danh ấy mà không có cái thật ấy. Cái thật ấy phải là Tỷ kheo, La hán và Phật. Nhưng mục đích tối hậu của Pg phải là La hán (của tiểu thừa) là Phật (của Đại thừa, và có thể cả nguyên thỉ) nay lại lòi ra Tịnh hạnh Bà la môn : không thể như thế được !

1/5. tập 3, tr 99, số ghi chú là (2), lời ghi chú ở trang 103. Nguyên văn nói Pháp cú có 900 kệ, 700 kệ, 500 kệ. Tôi ghi chú nói chưa hiểu. Nay có thể suy đoán Xd có 790 Pc, là 900 kệ ; Pc Bt có 738 Pc, là 700 kệ ; Pc Nt có 423 Pc, là 500 kệ. Số ghi xê xích là phải, vì nguyên văn và chuyển ngữ thì phải như thế.

Cũng tập 3, tr 100, số ghi chú là (3), lời ghi chú ở trang 103. Nguyên văn nói khá đúng về sự biên tập Pháp cú. Lời ghi chú của tôi đã phủ địnhh sai lầm. Nay xin khẩn thiết phủ chính.

2. Giai đoạn đầu của tư tưởng sử Pg 2/1. Pháp tạng Ma kiệt đà. Tham chiếu tập 1 tr 73, theo đó, sau Phật nhập niết bàn 7 ngày, Kt1 với 2 tập thể A và B, đã tụng lại 3 tạng hay 5 tạng (5 tạng là kinh tạng, luật tạng, luận tạng, đại sĩ tạng, bản sinh tạp ; 2 tạng sau gọi chung là bảo tạp tạng, nên cũng nói 4 tạng). Tụng rồi chép ra hay khẩu truyền, thành cái gọi Pháp tạng Ma kiệt đà, bằng ngữ văn Ma kiệt đà, ngữ văn đã sử dụng kiết tập 3 tạng (tập thể A) hay 5 tạng (tập thể B). Pháp tạng Ma kiệt đà, như vậy, là thánh điển nguyên thỉ của Pg. Pháp tạng này không còn tìm thấy, vì bộ phái 2 tập thể đã sử dụng ngữ văn địa phương.

2/2. cứu xét thánh quả La hán. Ngay sau Kt1, trong bách kỷ đầu của Pl, Thượng tọa và Đại chúng, 2 bộ gốc của 2 tập thể A và B, phát triển mau chóng với 20 bộ phái, quan điểm đồng có dị có, khá phong phú, Xuất sắc, Dị tông luận ghi chép đủ cả. Một trong những quan điểm ấy là cứu xét sự bất toàn của thánh quả La hán. Điều kỳ lạ, là ngay trong hệ Thượng tọa bộ mà có bộ phái nói sự bất toàn ấy hơn cả 5 sự của ngài Đại thiên Pl 116 (?)

2/3. cứu xét đạo quả tối hậu. Là tìm hiểu về Phật. Phật còn, bất cứ điều gì, thánh chúng cũng thưa hỏi và thủ quyết nơi Phật. Nay thì thánh chúng cứu xét bản thân La hán của mình, lại nghiêm cẩn tìm hiểu Bổn sư, không phải tìm thấy La hán bất toàn là đã đủ chói qua hiểu Phật. Dị tông luận ghi khá nhiều về sự tìm hiểu này của 20 bộ phái. Và, kỳ lạ hết sức, đức Phật được hiểu "hơn cả đức Phật trong Đại thừa hoàn chỉnh" ! Chỉ còn 1 điều vẫn nói học Phật để được Niết bàn, chưa thể nói học Phật để làm Phật, mà thôi.

2/4. Chúng thánh điểm ký. Mở đầu Kt1 là đầu mùa An cư. Vừa an cư vừa kiết tập. Ngày Tự tứ cũng xong việc kiết tập, thánh chúng làm lễ Tự tứ đầu tiên không có Phật. Tôn giả Ưu ba ly rất bi cảm, dâng hương hoa cúng dường Luật tạng vừa kiết tập xong, ghi 1 chấm son sau giới bản. Tiếp theo, mỗi năm đến ngày Tự tứ, các vị thừa kế đều làm như vậy, thành ra tài liệu linh thiêng, gọi là "Chúng thánh điểm ký". Tài liệu này vài trăm năm sau mới thất lạc.

Luật tạng phân ra 5 bộ phái. Nhưng đối với giới luật, đại tăng vốn có truyền thống kính trọng đặc biệt. Nên 5 bộ phái mà giới bản vẫn y nguyên. Giới luật do những trường hợp nhu cầu mà Phật qui định. Chính những trường hợp này là sự sinh hoạt của thánh chúng và tín đồ, thành 1 số không ít pháp cú và truyện tích pháp cú. Văn học sử trong tư tưởng sử Pg, trước hết là xuất từ đây.

2/5. Bồ tát hạnh của Phật. Tạo ra Phật là Bồ tát hạnh của Ngài, tuyệt đại đa số có chủ đề và truyện tích, ghi lại vô vàn những khổ hạnh và nghịch cảnh của Ngài ; những cuộc thuyết pháp và hội thoại với vô số cá nhân hay tập thể, về đủ loại vấn đề ; và thường gọi tổng quát bằng pháp số "lục độ". Rõ ràng 2 tạng sau (đại sĩ tạng và bản sinh tạng) trong 5 pháp tạng của tập thể B trong Kt1 là tập hợp Bồ tát hạnh như vậy trong lục độ. Pc Bt đa số ở trong khuôn khổ này. Quan trọng hơn nữa, tư tưởng Bồ tát được xác lập của Pc Bt trong trường hợp này, là được nói ở sau.

2/6. sự xâm nhập Ấn độ của A lịch sơn đại. Phật nhập niết bàn rồi, Pl 14 ngày sau, Kt1 cử hành trong mùa An cư đầu tiên. Pl 100 hay 116, 5 bộ phái về giới luật và 20 bộ phái về học lý của Pg phát triển hoàn chỉnh. Pc Bt biên tập vào đầu Pl bách kỷ 2. Pc Nt biên tập vào đầu Pl bách kỷ 3. Ngài Đại thiên xuất hiện vào đầu Pl 116 (?). Rồi Pl 152, A lịch sơn đại xâm nhập Ấn độ, mang vào nước này văn hóa Hy lạp. Nhưng trước đó, và sau đó, những sự kiện liệt kê ở trên cho thấy tư tưởng sử của Pg đang là cao trào. Sự xâm nhập của A lịch sơn đại chắc chắn gây bức xúc không nhỏ. Như thế cũng đã đáng nói. Nhưng không thấy ảnh hưởng gì vào tư tưởng sử Pg, một cách rõ rệt và đáng ghi, như trước đây.

3. Pc Bt khẳng định vị trí của mình 3/1. "Làm cho tam thừa toại nguyện cả", tr 513. "Có người cầu tuệ giác vô thượng của Phật, có người cầu tuệ giác Bích chi, có người cầu tuệ giác La hán", tr 76... Nói như vậy

là Pc Bt công nhận Phật thừa, Duyên giác thừa, Thanh văn thừa, không như Pc Nt nhất định chỉ có La hán. Phật cũng là 1 vị La hán, "vị La hán đặc biệt", ", làm thầy cho chính thánh chúng La hán. Mà thôi.

Pc Bt tự khẳng định tam thừa, lại còn quí trọng nhân thừa và thiên thừa. Như vậy, vừa là "tam thừa cọng pháp", vừa là "ngũ thừa cọng pháp".

3/2. tam thừa hay ngũ thừa đều có nghĩa xác nhận Bồ tát. Pc Nt phải chấp nhận rằng có Bồ tát mới có Phật, nhưng cho Bồ tát ấy chỉ là tối hậu thân của Phật, mà thôi. Pc Bt nói tam thừa là công nhận Phật thừa, gồm có Phật là quả, Bồ tát là nhân.

3/3. vắn tắt mà nói, Bồ tát là phát tâm cầu vô thượng bồ đề, gọi tắt là bồ đề tâm, và làm theo tâm ấy. "Con không cầu làm Phạn vương, Đế thích, Ma vương, Luân vương, chỉ cầu tuệ giác tối thượng của Phật", tr 271. Các tr 76, 78, 80, và 129, đều nói vắn tắt rằng "cầu tuệ giác tối thượng của Phật". Ấy là chưa kể Ni kiền tử phát "tâm bồ tát" và Ba tư nặc vương phát "vô thượng bồ đề tâm" trong tập 3, các tr 637 và 648. Quan trọng hơn nữa, "Siêu thoát trần gian bằng 2 đại nguyện : nguyện toàn giác và nguyện toàn đoạn. Do toàn giác những gì phải giác, toàn đoạn những gì phải đoạn, nên "nguyện độ tận chúng sinh"," tr 119.

3/3. tại sao lúng túng như Pc Nt trong vấn đề Phật, Bồ tát ? tại sao Pc Bt tự khẳng định là tam thừa mà vẫn chưa tích cực đủ trong vấn đề Bồ tát ? Cái "tại sao" quan trọng nhất là vấn đề thì gian tu hành. Pc Nt dứt khoát để Phật riêng ra, với tư cách La hán đặc biệt của Ngài, không dám khả phủ gì về sự tu bồ tát hạnh trong quá khứ và sự làm Phật trong hiện tại của Ngài. Pc Nt chỉ nói về La hán, với 4 hướng 3 quả trước La hán. Thì gian tu chứng được khẳng định "lâu lắm cũng không quá 7 đời". Phật tại thế, dầu cũng có và cũng trọng những trường hợp "việt thứ thủ chứng", tu chứng vượt bậc ; nhưng đa số trường hợp khác thì cố mà đời này phải chứng La hán, kết thúc luân hồi.

Ý thức thì gian tu chứng như vậy tự nhiên rất e ngại cái thì gian "Bồ tát trải qua 3 vô số kiếp, với 42 cấp bậc để thành Phật" '. Nỗi e ngại này trở thành e sợ, không tin. Và không dám tán thành. Chỉ quyêt nhất tâm tin tưởng cái thì gian 7 đời, dứt khoát phủ nhận Bồ tát. Pc Bt đã nhảy qua cái dứt khoát này, nhưng còn phải ở trong cái mà tôi có thể nói là "Vị trí pháp cú".

4. Về 4 pháp tạng 4/1. "Khi sắp nhập diệt, Phật bảo các tôn giả khoan nhập diệt mà lo kiết tập khế kinh, giới luật, a tì đàm và bảo tạp tạng" 8. Chính văn lời này nằm trong kinh Xuất diệu, Chính 4/610/d. "Quán triệt và giáo thọ kinh tạng, luật tạng, luận tạng, tạp tạng", tr 221. "Tài sản chánh pháp : tụng thuộc kinh tạng, luật tạng, luận tạng, tạp tạng", tr 522. Tạp tạng là Việt dịch gọi tắt Bảo tạp tạng. Tạng này có 2, là Đại sĩ tạng và Bản sinh tạng, nên 4 tạng cũng gọi là 5 tạng. Chính do 2 tạng của Bảo tạp tạng mà "4 pháp tạng" khuynh hướng Đại thừa quá rõ.

4/2. Từ "vị trí pháp cú", Pc Bt về lại nguồn gốc "4 pháp tạng", thành phẩm của tập thể B, Kt1. Cũng nên nhớ lại, chủ trì tập thể B của Kt1 là tôn giả Ba sư ba. Ngài là 1 trong 5 Tỷ kheo nghe Phật chuyển pháp luân, tuổi cao hơn tôn giả Đại ca diếp. Ngài rất có phong cách Bồ tát. Cái tên Ba sư ba của Ngài có nghĩa Rơi nước mắt. Ngài thường khóc vì nghĩ thương chúng sinh.

4/3. Chủ ý của Bảo tạp tạng là kiết tập Bồ tát hạnh và Bản sinh, "đem việc của Phật mà nói về Phật". Tư tưởng Bồ tát, tư tưởng Đại thừa, là ở đây. Như vậy, về tư tưởng cũng như về thì gian, tại sao dám nói Đại thừa không có, có cũng không cao, ngay từ Kt1 ? Tối hậu thân của Phật tu hành Bồ tát hạnh : Bồ tát hạnh ấy nếu không nói là Đại thừa, là Bồ tát, thì nói là gì ?

5. Phật của Pc Bt 5/1. Chỉ có tam thế chư Phật (mà gần nhất là đức Tỳ bà thi đến đức Thích ca, đức Di lạc), không có vô lượng chư Phật ở tha phương thế giới. Chỉ có đại thiên thế giới Sa bà, không có tha phương vô lượng quốc độ. Pc Bt không có 2 cái "chỉ có" ấy. Chưa thấy nói chư Phật ở quốc độ nào, nhưng nói không ít từ ngữ "tha phương quốc độ".

5/2. Trong "vị trí Pháp cú", đức Phật của Pc Bt có lắm phẩm chất đặc biệt. Ở đây chỉ kể mấy điều tiêu biểu.

(1) "Không ai đồng đẳng với Như lai về 2 mặt : sống thì siêu thoát hơn không gian, làm thì giáo hóa đến bất tận. Như thế là thể hiện bản tánh thanh tịnh mà xóa sạch kiếp sống âm u", tr 621.

(2) "Như lai thấy chúng sinh lo thì làm cho hết lo. Như viên ngọc Như ý ma ni, Như lai đến đâu cũng làm cho hoài nghi tan biên", tr 854.

(3) Có lúc Phật sử dụng đến 6 ngôn ngữ địa phương mà nói Tứ đế, tr 677-678. (

4) "Như lai nhập định mà vẫn thuyết pháp hóa độ và tác thành chúng sinh", tr 439-440.

(5) "Như lai thấy rõ cá tính và việc làm của mọi người. Họ sinh ra sao, chết thế nào, Như lai thấy rõ. Rồi như mưa lớn, Như lai thấm nhuần tất cả bằng nước Pháp cam lộ", tr 843.

(6) "Như lai định tâm bình thường mà các người còn không biết được, huống chi Như lai đang làm việc làm bằng mọi chủng loại tuệ giác tuyệt diệu, thì các người làm sao biết Như lai đang làm việc bằng mọi chủng loại tuệ giác tuyệt diệu, thì các người làm sao biết Như lai ở đâu và làm gì" ! tr 842.

(7) "Như lai tối xuất sắc, không còn ái dục, nên chư thiên nhân loại không một ai biết được Như lai" ; "Như lai không còn ái dục, sinh tử" ; "Như lai có vô số bước đi, đi không dấu vết, ai đi theo được dấu vết ấy" ? tr 753-754.

(8) "Toàn bộ cái Có đều là Không, là dòng sông Vô lậu không dơ bẩn. Từ dòng sông này mà toàn bộ con người của Như lai vượt đến 'Bờ bên kia"" , tr 846.

(9) "Như lai là Tỷ kheo mặc áo nhặt vải mục trong khu rừng thây chết ; quán sát lạc thú của Dục trong hoàng cung toàn không thực chất ; ngồi nơi trống văng dưới Bồ đề đại thọ", tr 847.

(10) "Như lai là bậc cứu độ tất cả không rời pháp tánh chân như", tr 600.

6. Pháp của Pc Bt 6/1. Ngay trong "vị trí Pháp cú" ', nhưng Pháp của Pc Bt quả thật khá xuất sắc. Pháp của Pháp cú thường nói là Tứ đế. Nhưng Tứ đế ở đây là của bản thể Chân như, nên thống quán Pháp của Pc Bt có 3 khái niệm : Chân như, Tứ đế, Niết bàn. Chân như là bản thể căn bản. Đó là đặc điểm đáng quan tâm, ca tụng.

6/2. Thứ nhất, nói về Chân như. "Như lai là bậc cứu độ tất cả không rời pháp tánh Chân như", tr 600. Chân như là "như sở hữu tánh" (là bản thể) đi đôi với "tận sở hữu tánh" (là hiện tượng)... Giải thâm mật, Dị tông luận trích dẫn, tr 187. "Đức tin Chân như mà không có, là kẻ lấy địa ngục làm nhà cao của mình", tr 649. Ghi chú : "Chân như được xác định là bản thể, mà là bản thể cực kỳ linh diệu" ", tr 650.

6/3. Thứ hai, nói về Chân như là bản thể của Tứ đế. Chân như là bản thể của hết thảy hiện tượng gồm lại trong 7 nhóm, mà 4 - 7 là Tứ đế : Chân như nơi sự an lập là khổ đế, nơi sự tà hành là tập đế, nơi sự thanh tịnh là diệt đế, nơi sự chánh hành là đạo đế... Dị tông luận trích dẫn Giải thâm mật, tr 187.

6/3b. Phật nói Tứ đế là nói cái Khổ :

(1) Khổ ;

(2) nguyên nhân của Khổ ;

(3) hủy diệt nguyên nhân ấy của Khổ ; (4) thực hành phương cách hủy diệt nguyên nhân ấy của Khổ.

Phật nói cái Khổ như vậy là bác bỏ 3 quan niệm : quan niệm 1, cho Khổ không là khổ, không cần hủy diệt ; quan niệm 2, cho Khổ là cố định, không thể hủy diệt ; quan niệm 3, cho Khổ hủy diệt rồi là rồi, là hư vô. Nhưng Khổ diệt là Niết bàn : cứu cánh của Phật nói về Khổ là như vậy. Ghi chú, tr 234-235.

6/4. Thứ ba, nói về Niết bàn. Niết bàn là thể hiện Chân như. Nói chính xác, rất vắn tắt, dễ hiểu, thì con người và thế giới con người là bất toàn, Niết bàn là toàn hảo. Sự toàn hảo đó được nói, "Niết bàn không còn tai họa, hư ảo", tr 385. "Bất tử ở đây là Niết bàn, siêu việt đầu + cuối, đến + đi, sinh + diệt, nhất là quan điểm hư vô, tr 323. Có 2 truyện rất hay về Niết bàn, rất tiếc viết đến đây bị mất dấu, không có thì giờ tìm lại.

6/5. Pháp của Pc Bt, với 3 mặt nói trên, được mệnh danh là Tứ đế của Chân như. Khá nhiều xuất xứ dùng danh từ này, trong các tr 249, 708, 804, 810... Tối quan trọng là khi Phật chuyển Pháp luân (Pc 250, tr 442), "Pháp được Phật chuyển là Tứ đế của Chân như", tr 447.

"Pháp luân Tứ đế của Chân như" nói Tứ đế có 2 mặt : sống theo ác hành thì đời sống bất toàn, sống theo chánh hành thì đời sống toàn hảo. Do toàn là Chân như, nên bất toàn có thể chuyển diệt, toàn hảo có thể chuyển thành. Vấn đề ở chỗ bỏ tà hành, tu chánh hành, bằng Bát chánh đạo : vận dụng tuệ giác và giới luật thì làm cho toàn bộ thân miệng ý của con người trở nên thanh tịnh, như thế gọi là con đường của chư Phật (Pc 172, tr 324). Phật tuyên bố, "Đường [Pháp] này tuyệt đối trong sáng, đem lại sự loại bỏ tận cùng nguồn gốc luân hồi, dẫn ra sự hùng biện của chính Như lai nói về Pháp cho vô số thế giới. Như lai tuyên bố đường này mới thật đắc đạo". (Pc 248, tr 440).

6/6. "Phạn chí do tà kiền, quan niệm sai lầm, rằng trong con người không dơ bẩn, dơ bẩn là bụi bặm ở ngoài, lấy nước sông nước ao mà rửa là hết, không cần rửa cái ác dơ bẩn trong tâm thức", tr 428: Lý thuyết này làm cho người Ấn độ tắm sông Hằng mãi hoài. Ít nhất, Pháp của Pc Bt cũng nhắm chống tín ngưỡng và tập tục đó.

6/7. Có thể nói dân tộc Ấn độ có 2 đại bộ phận. Bộ phận tự coi là người, tức 4 giai cấp. Bộ phận bị coi như không phải người, là tiện dân. Tiện dân là chữ học giá đặt ra, còn 4 giai cấp coi họ như súc vật. Thế nhưng gần 26 thế kỷ trước đây, Phật tuyệt đối không chấp nhận như vậy. Ngài thu nhận và hóa độ tất cả. Thánh chúng của Ngài đủ hết mọi người. Mọi người này đủ hết trình độ. Thông minh, kỳ tài, cho đến dọn phân, đồ tể, đủ cả. Đủ cả lớp người gọi là Chiên đà la, bị buộc làm đao phủ thủ, nói nôm na là đồ tể giết người. Thánh quả Lục thông La hán không phải không có những người này. Còn thương hào, phú hào, trí thức đủ kiểu, học nghệ lắm môn, thì khỏi nói. Cũng khỏi nói phía phụ nữ. Cả quỉ La sát ăn thịt người cũng có. Thế đấy, Phật Pc Bt đem Pháp Pc Bt hóa độ tất cả. Thật xứng danh Phật pháp vô thượng.

7. Hành pháp của Pc Bt 7/1. Vì bản thể Chân như vốn thanh tịnh. Vì thân người có thể làm ác, có thể làm lành, có thể tu phạn hạnh. Vì chí khí tự cường. Nên con người có thể tu hành và tu hành thành tựu.

7/2. Tu hành có 2 chỗ : chỗ dựa là dựa Pháp tứ đế của Chân như, chỗ đến là đến Niết bàn siêu việt (tr 662). Lại biết các pháp tác động nhau mà phá kiết sử, mà hạ nhiệt độ. (Pc 576, tr 748).

7/3. Nghiêm trọng chống sự hoài nghi, không tin Pháp, không tin Mình. Lại hết sức cảnh giới lối sống "vô ký", tu không ra tu, không không ra không (Pc 578, tr 748). 7/4. Phải tu 3 pháp hạnh : tụng kinh, ngồi thiền, chấp tác. Phải học kinh tạng, luật tạng, luận tạng, bảo tạp tạng. Không tu không học như vậy thì là kẻ quấy rối Phật: pháp mà thôi (tr 425).

7/5. Phải TRI TÚC. Tri túc là thực tu, là hiện pháp lạc trú (tr 172).

7/6. Bước vào 2 "cánh cửa Giải thoát" : theo dõi hơi thở để thực tập định tâm, quán thân bất tịnh để khống chế sắc dục. (tr 502 - 503).

7/7. Không thể như các bậc Ly dục ở chốn thôn dã là để qua lại giáo hóa, và giờ ngọ khất thực là để phước độ trần gian. (tr 743) ; thì phải nghiêm cẩn trong sự đi ra và sự ăn uống. Bởi vì tu hành có 2 sinh mạng : thân mạng và tuệ mạng (tr 461 - 462).

7/8. "Ma vương biến làm cha mẹ anh em đi nữa cũng không có cơ hội láo dối. Vì ý thức chuyên niệm đức hiệu và danh hiệu của Như lai. Sự chuyên niệm này có khả năng duy trì Phật pháp tồn tại lâu dài". (tr 240 - 241). Chuyên niệm Phật còn cọng hành với sự chuyên niệm Từ tâm bất hại và sự chuyên niệm đức Nhẫn.

7/9. Hãy tu tập KHÔNG TAM MUỘI.

7/10. Phải thực hành diệu hạnh. Tối thiểu cũng chăm sóc bịnh nhân, nhất là đồng đạo. Lại cung phụng cha mẹ và đồng đạo, trong cảnh nghèo, khổ, già yếu... Những điều này do Phật nghiêm trọng qui định.

7/11. Phải cực kỳ tự trọng : giữ gìn tư cách Tăng bảo. Không bao biện việc của người. Cấm nói nhược điểm của Tăng... Những điều này cũng do Phật qui định, mà qui định rất nghiêm.

7/12. "Hãy giữ tâm ý nghiêm chính mà chiến thắng chính nó, sống với cái vui đầy tính chất dược liệu". (Pc 674, tr 800).

7/13. Nay xin nói 5 giới của Phật tử tại gia. "Phật nói, có 5 sự bố thí tối thượng, đó là thứ nhất không sát hại, thứ hai không trộm cướp, thứ ba không gian dâm, thứ tư không dối trá, thứ năm không rượu chè. Giữ 5 điều này là đem từ tâm mà che chở chúng sinh. (1) cho chúng sinh sự không sợ bị sát hại tính mạng, (2) cho chúng sinh sự không sợ bị trộm cướp tài sản, (3) cho chúng sinh sự không sợ bị gian dâm vợ con, (4) cho chúng sinh sự không sợ bị ăn nói dối trá, (5) cho chúng sinh sự không sợ bị rượu chè say sưa. (tr 397).

7/14. "Đây là ích lợi của qui y Tam bảo". Ích lợi đó có phẩm chất tối chân thật, có giá trị tối xuất sắc. Tối chân thật vì hạnh phúc do sự qui y đem lại không phải là bất hạnh trá hình, hay quan điểm sai lầm áp đặt. Tối xuất sắc vì sự qui y đem lại (1) xác tín bản thể con người là linh hoạt, hùng tráng và bao la, (2) xác tín con người và cái thân con người có giá trị không thể thay thế, (3) xác tín đời sống bất toàn nhưng có thế làm cho toàn hảo tương đối đến tuyệt đối. Qui y Tam bảo phải do nhận định sự ích lợi như vậy. (tr 572).

27.4.2556 Tỷ kheo Trí quang

Tổng tập Pháp cú - PC Bắc tông (Kinh Xuất diệu). Trưởng lão tỷ kheo Trí quang biên dịch. Nhà xuất bản Hồng Đức, số 65 Tràng Thi, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Chịu trách nhiệm xuất bản: GĐ. Bùi Việt Bắc. Chịu trách nhiệm nội dung: TBT. Lý Bá Toàn. Biên tập: Phan Thị Ngọc Minh. Sửa bản in: Quảng Tuấn. In số lượng 1000 cuốn, tại Xí nghiệp in FAHASA, 774 Trường Chinh, phường 15, Quận Tân Bình, Tp. HCM. Số XNĐKXB: 1245-2018/ CXBIPH/77-23/HĐ. Số QĐXB của NXB: 527/QĐ-NXBHĐ, cấp ngày 21 tháng 6 năm 2018. In xong và nộp lưu chiểu năm 2018. Mã số sách tiêu chuẩn quốc tế (ISBN) 978-604-89-3660-0.