Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Sách Phật họcTrang 6/17

Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Tịnh độ

Một Trăm Ngày Niệm Phật Và Một Trăm Bài Pháp

Tác giả
HT Giác Quang
Thông tin
Nguồn: Pháp Thí Hội — ebook EPUB (Đợt 20, 14/10/2026)

Ngày Thứ Bốn Mươi Hai: Pháp tu Hồi hướng

Bạch Sư! Xin Sư giảng cho chúng con được hiểu về pháp tu hạnh Hồi hướng?

* Một là cứu hộ tất cả chúng sanh ly chúng sanh tướng hồi hướng - Hai là Bất hoại hồi hướng – Ba là Đẳng nhất thiết chư Phật hồi hướng – Bốn là Chí nhứt thiết xứ hồi hướng – Năm là Vô tận công đức tạng hồi hướng – Sáu là Nhập nhứt thiết bình đẳng thiện căn hồi hướng – Bảy là Đẳng nhứt thiết chúng sanh hồi hướng – Tám là Chơn như tướng hồi hướng – Chín là Vô phược vô trước giải thoát hồi hướng – Mười là nhập pháp giới vô lượng hồi hướng.

Mười pháp Hồi hướng trên là của Bồ tát trong quá trình tu hành, năng tác Phật sự, sau khi thực hiện thành tựu Phật sự nguyện hồi hướng công đức về khắp pháp giới chúng sanh trong mười phương. Trong quá trình tu hành người tu Phật không quên chúng sanh, luôn chia sẻ công đức lành cho chúng sanh, cho mọi người được an lạc, trên đền đáp ân Cha Mẹ, ân Tổ Thầy, ân Quốc vương (Chủ tịch nước), ân xã hội đồng bào dưới nguyện giúp đỡ mọi người ra khỏi bể khổ sông mê. Sức thanh tịnh của Bồ tát có được bao nhiêu đều chia sẻ cho chúng sanh được an lạc; chúng sanh bị bức hiếp, đánh đập, Bồ tát ra tay cứu vớt, chúng sanh đói khổ Bồ tát ra tay chẩn bần, khiến cho thoát kiếp họan nạn. Chúng sanh đắm chìm trong sanh tử luân hồi, Bồ tát thị hiện thần lực dùng vô lượng pháp môn nói rộng các pháp trợ đạo, phát đại nguyện, nói pháp chơn thật nghĩa, nói Pháp Hoan hỉ, gần gũi chúng sanh, giúp cho thấy ánh sáng mà bước ra khỏi sanh tử. Vì muốn cho chúng sanh được lợi lạc, nên Bồ tát tu hạnh hồi hướng thật rộng rãi, để có phương tiện mà cứu giúp.

Mười pháp hồi hướng là mười việc lợi lành hướng về tất cả muôn loài để chia sớt bớt phước báo và cùng nhau hướng đến Phật quả.

1/ Cứu hộ chúng sanh ly chúng sanh tướng hồi hướng:

Ra ân giúp đỡ cho chúng sanh, nhưng không vì đó mà chấp trước việc cứu giúp, giúp người mà không cần biết người mình cứu giúp, thi ân bất cầu báo. Bồ tát phát nguyện tu hành pháp bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ. Khởi tâm đại từ, đại bi, đại hỉ, đại xả, tu vô lượng căn lành. Nguyện những pháp lành có được sẽ làm lợi ích cho chúng sanh và mọi người, giúp cho người tu đến nơi thanh tịnh rốt ráo, xa lìa khổ não trong chốn địa ngục, ngạ quỹ, súc sanh… mà an trú Niết Bàn. Cứu độ chúng sanh nhiều như thế mà Bồ tát không thấy có chúng sanh nào để độ thoát.

2/ Bất hoại hồi hướng:

Không có một thế lực hay sức mạnh nào phá nổi, cản trở Bồ tát, làm cho thối chí nản lòng khi đã hứa giúp đỡ cho chúng sanh. Bồ tát tu hạnh phụng thờ ba đời chư Phật, có đầy đủ niềm tin với tất cả pháp, thệ nguyện tu hành các hạnh lành của Bồ tát như từ, bi, hỉ, xả, trong lúc thực hành không hề biếng trễ. Bồ tát tu hạnh tin tưởng sâu sắc đối với những người tuyên dương chánh pháp, những phương tiện thiện xảo của Bồ tát, tu hành vô lượng công hạnh, phát huy những hạnh lành, phát tâm rộng lớn giúp chúng sanh thành tựu Phật đạo. Mặc dù chúng sanh có chê bay những lòng tốt của Bồ tát, nhưng vì lợi lạc chúng sanh mà Bồ tát giữ vững công hạnh không lui sụt, khiến cho chúng sanh an lạc.

3/ Đẳng nhứt thiết Phật hồi hướng:

Do lòng từ bi rộng lớn như chư Phật xin nguyện cứu giúp tất cả chúng sanh. Bồ tát tu hạnh tùy thuận học đạo của ba đời chư Phật, Bồ tát trên vì tất cả chư Phật, Bồ tát, Bích chi Phật, dưới vì chúng sanh lục đạo tam đồ. Trên làm cho chư Phật vui lòng, thứ đến tìm cách làm cho chúng sanh thoát khổ được vui, vĩnh viễn xa lìa ác đạo.

4/ Chí nhứt thiết xứ hồi hướng:

Bồ tát hoàn thành mọi việc, giúp đỡ cho muôn loài. Bồ tát tu tập tất cả hạnh lành, sau khi thành tựu đem tất cả hạnh lành ấy hồi hướng khắp nơi trong mười phương, cúng dường công đức lành đến chư Phật. Thường thị hiện những thần thông biến hóa, luân chuyển các thế giới khổ đau thành thế giới an lạc. Giúp ích nhiều phương tiện cho chúng sanh tu hành, đem những công hạnh lành ấy mà cúng dường chư Phật.

5/ Vô tận công đức tạng hồi hướng:

Bồ tát tu hành, làm công tác Phật sự, có bao nhiêu hạnh lành, có bao nhiêu công đức nguyện đem chia sẻ cho tất cả chúng sanh. Trong lúc tu hành Bồ tát tùy thuận vô tận thiện căn, đem đến những công việc Phật sự mà mình đã biết, đã làm chia sẻ hướng dẫn cho mọi người, làm cho mọi người đều được lợi lạc. Trong quá trình tu hành, Bồ tát thường nguyện sám hối nghiệp chướng, sám hối cho mình và sám hối thế chúng sanh (chư Tăng Ni Tịnh Độ Non Bồng đã tu pháp nầy từ những năm 1960 đến năm 1965, lúc bấy giờ gọi là sám hối “ba trăng”, ba tháng), thường xuyên đi lễ Phật, thỉnh đức Phật ở lại đời, nghe Phật chuyển pháp luân ở đâu đều đến đó để hộ pháp, hầu pháp. Tùy hỉ các căn lành, thường trích phần công đức của Phật pháp đem ban bố lại cho chúng sanh khiến cho được ân huệ của Phật.

6/ Tùy thuận kiên cố nhứt thiết thiện căn hồi hướng:

Tất cả những căn lành vững bền Bồ tát có được, đều tùy theo đó mà cứu giúp chúng sanh.

Hồi hướng tất cả thiện căn, giúp chúng sanh được Phật che chở hộ trì, thành tựu tất cả thiện căn kiên cố. Bồ tát tu hành đạt nhiều pháp lành, rồi lại đem những công đức trang nghiêm đó mà trang nghiêm cho chúng sanh. Bồ tát tu hạnh có thế lực, có oai danh lớn, tất cả những hiệu lệnh ban ra đều được mọi người làm theo, mọi người nghe theo, không chống trái.

Ngày xưa như vua A Dục là vị Hoàng Đế một đại quốc, nhưng cũng là vị Phật tử thọ học Bồ tát hạnh để trị quốc chăn dân. Vào thế kỷ thứ mười, các vua chúa thuộc các triều đại Đinh, Lê, Lý, Trần, các chúa Nguyễn của Việt Nam đều quy y Phật, làm nhà sư, thiền sư, đại sư, áp dụng giáo pháp Phật đưa vào đời sống bình thường mà làm cho nước non thái bình thịnh trị, nhân dân an cư lạc nghiệp kéo dài trên 600 năm. Năm 1949 sau khi được Anh trao trả độc lập, Thủ tướng Nerhu dùng giáo lý Phật đà mà lãnh đạo toàn dân, làm cho một đất nước động dân thứ hai thế giới mà sống theo chế độ dân chủ bình đẳng, xóa tan các giai cấp trong quá khứ.

Ngày nay các quốc gia quốc giáo Phật giáo còn tồn tại và vẫn tiếp nhận những giáo pháp quan trọng mà Phật từng ban hành để giúp cho xứ sở đó được hòa bình văn minh. Bồ tát thị hiện làm quan ban hành những pháp thiện đến với các địa phương, họ học tập và làm lành lánh dữ, khiến cho họ không làm sái quấy, nên không có những hình phạt nhân dân như thế gian. Những hình ảnh nầy ngày nay còn tồn tại trên các quốc gia dân chủ, vương quốc Thái Lan, Ấn Độ (giai cấp nô lệ thứ tư được ứng cử dân biểu từ năm 1949; khi Thủ tướng Nerhu chấp chánh, Ngài tuyên bố sẽ đem giáo pháp từ bi bình đẳng của giáo lý Đạo Phật mà đối xử với nhân dân), Lào, Campuchia, Tích Lan, Bu-tan, Si-kim, Tây tạng và Việt Nam ngày nay…Bồ tát thường xuyên dùng thế lực của mình bảo vệ nước, bảo vệ dân, xuất của kho đem tài sản bố thí gạo, tiền, y phục, vật dụng, thuốc thang cho người nghèo, người cô độc, người bệnh, người tàn phế ủy lạo cho họ được vui lòng.

7/ Tùy thuận đẳng quán nhứt thiết chúng sanh:

Bồ tát tu hạnh đem tâm đối xử bình đẳng với tất cả chúng sanh, giúp họ hòa nhập sống chung trong cộng đồng, lợi quyền bình đẳng. Bồ tát luôn làm cho mình tăng trưởng thiện căn, để có cơ sở hồi hướng cho tất cả mọi người. Ngày nay Tăng Ni, Phật tử chúng ta nên hướng về với những người dân tộc, thực hiện những công hạnh bố thí, ủy lạo, chăm sóc sức khỏe ban đầu, nâng cao đời sống có giá trị đạo đức xã hội, đạo đức tâm linh cho họ, nâng cao tinh thần yêu nước, giúp cho họ có cuộc sống bình đẳng với người kinh. Bồ tát luôn giúp cho chúng sanh có cơ sở bỏ ác về thiện, chúng sanh biết phát huy tánh thiện, gìn giữ pháp thiện, dù là pháp thiện nhỏ cũng đều được tôn trọng cung kính tiếp nhận, tu hành đạt hiệu quả đến nơi an lạc, giải thoát.

8/ Chơn như tướng hồi hướng:

Bồ tát hay người tu Phật quay về với tánh thật của mình. Thuận theo những việc làm thực tế của mình, đem tâm chân thật mà hồi hướng thiện căn cho chúng sanh. Bồ tát tu hành giữ chánh niệm, tâm vững chắc xa rời mê lầm. Tâm cầu đại thừa, dũng mãnh, siêng năng tu tập pháp lành, khuyến khích không làm việc ác; nuôi lớn lòng đại bi, thường hộ trì Tam Bảo, thành tựu vô lượng pháp tu, làm bậc Thầy mô phạm của mọi người. Đưa chúng sanh ra khỏi những mê vọng tà kiến.

9/ Vô phược, vô trước giải thoát hồi hướng:

Đối với tất cả pháp không chấp trước, tu hạnh không dính mắc, thị hiện giải thoát rốt ráo, xa lìa vật chất, thực hiện lối sống rảnh rang, dành những căn lành hướng về mọi người, tu tập mười hạnh Phổ Hiền làm phương tiện gần gũi chúng sanh, xiển dương những công đức lành, làm lợi lạc trời người.

10/ Pháp giới vô lượng hồi hướng:

Tu tập vô lượng pháp lành, khi được lợi lộc, không sử dụng riêng cho mình, mà chia sẻ cho mọi người, thường phát nguyện hồi hướng vô lượng công đức đến khắp pháp giới chúng sanh. Bồ tát phát nguyện khi đến với mọi người không phân biệt kẻ quen người thân, đến với mọi người bình đẳng, giúp cho họ thỏa nguyện.

Hồi hướng là dùng tâm đại từ đại bi cứu độ tất cả muôn loài. Thập hồi hướng thuộc về giải thoát trụ trong mười ba trụ, tư lương vị trong năm vị, mười gia vị trong tam hiền, đạo chủng tính trong sáu chủng tính.

Trong những năm khai đạo (1960, 1961) Đức tôn sư thường dạy chư Tăng Ni đang tu học vùng non lãnh: "…Hãy trở về với sự thật của chính mình, chơn thật bất hư, ăn thật, nói thật, làm thật, như thế mới giúp cho mọi người có hiệu quả.…”

Ở ngày thứ ba mươi chín nói về Thập tín, mười đức tin ban đầu của Bồ tát Sơ phát bồ đề tâm, Tân phát ý vừa tu hành vừa giúp đỡ chúng sanh. Theo Tịnh độ tông, chư liên hữu rất tín tâm về mười hạnh lành nầy, các vị thường học thuộc lòng để giữ gìn không cho lui mất giống Phật mà tu tập, như: các hạnh lành giới tâm, nguyện tâm, hộ pháp tâm… các vị luôn thực hiện trong pháp tu của mình…

Theo giáo pháp của Ngài Thiên Thai Trí Giả thì từ ngày thứ bốn mươi đến ngày thứ bốn mươi hai, nói về pháp tu của Bồ tát Tam Hiền, tức Thập trụ, Thập hạnh, Thập hồi hướng.

Tam Hiền tức là vị bồ tát tu hành chưa đạt đến rốt ráo nên chỉ gọi là “Hiền”; bậc Tam Hiền khi độ chúng sanh Bồ tát thường dùng nhiều phương tiện độ đời, nên gọi là Bồ tát “quyền thừa”, có đẳng cấp tu hành nhưng trình độ tu chứng chưa đạt đến công viên quả mãn.

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

Ngày Thứ Bốn Mươi Ba: Mười quả vị Thánh xuất thế gian

Hôm nay chúng ta tìm hiểu về bài pháp mười quả vị thánh xuất thế gian?

Thập Thánh, trong Kinh Hoa Nghiêm cũng gọi là Thập Địa; mười quả tu bậc Thánh xuất thế gian, rốt ráo đắc đạo, gọi là Nhứt Sanh Bổ Xứ, tức chỉ còn chờ Đức Như Lai giáng trần thọ ký bổ nhiệm làm Phật sự khắp nơi trong mười phương. Đây là mười quả vị tu chứng của Bồ Tát, có hệ thống khác nhau, theo Tịnh độ tông thì gọi là Thập Thánh, nhưng theo Bồ tát địa, và Thập địa kinh, hoặc do ngài Long Thọ giảng trong kinh Hoa Nghiêm thì gọi Thập Địa gồm: Hoan hỉ địa, Ly cấu địa, Phát quang địa, Diễm huệ địa, Cực nan thắng địa, Hiện tiền địa, Viễn hành địa, Bất động địa, Thiện huệ địa, Pháp vân địa.

1/ Hoan hỉ địa:

Đắc quả nầy, Bồ tát rất hoan hỉ trên đường giác ngộ. Bồ tát đã phát bồ đề tâm và thệ nguyện cứu độ tất cả các chúng sanh thoát khỏi luân hồi, không còn nghĩ tới mình, Bồ tát không cầu phước báo và chứng được tính vô ngã của tất cả các pháp.

Cũng gọi Tịnh tâm địa, Thánh địa, Vô ngã địa, Chứng địa, Kiến địa, Kham Nhẫn địa… Là vị trí của Bồ tát mới chứng quả thành bậc Thánh, liền sanh tâm hoan hỉ, cứu giúp chúng sanh thoát khổ được vui có hiệu quả nên sanh tâm hoan hỉ.

2/ Ly cấu địa:

Bồ tát tu hạnh giữ gìn giới pháp và siêng năng tu thiền định, niệm Phật. Cũng gọi Cụ giới địa, Tăng thượng giới địa; là vị trí của Bồ tát tu hành, không còn những ý nghĩ sai lầm giữ giới luật tinh nghiêm, suy nghĩ sai trong Phật Pháp, suy nghĩ sai về thế gian, không phá giới, không còn cấu uế phiền não ái dục, tham sân si. Làm lợi lạc cho chúng sanh giúp họ giải thoát trọn vẹn.

3/ Phát Quang địa (Minh địa):

Bồ tát chứng được quy luật vô thường, tu trì tâm nhẫn nhục khi gặp chướng ngại trong việc cứu độ chúng sanh. Để đạt đến trình độ cao cấp nầy, Bồ tát phải diệt trừ ba độc là tham sân si, thực hiện được bốn cấp định an chỉ của bốn xứ (thân bất tịnh, thọ thị khổ, tâm vô thường, pháp vô ngã) và chứng đạt năm thành phần trong lục thông (thiên nhãn, thiên nhĩ, tha tâm, thần túc, túc mạng).

Vị trí tu pháp nầy nhờ đạt đại định mà được ánh sáng trí tuệ, tu hành và hiển bày pháp tam huệ văn tự tu khiến cho chơn lý ngày càng sáng tỏ trong thế gian.

4/ Diệm huệ địa (Diệm địa):

Bồ tát tu hành đạt đến chổ đốt hết tất cả những quan điểm sai lầm, tu tập trí tuệ và ba mươi bảy phẩm trợ đạo.

Là giai vị Bồ tát đã lìa bỏ kiến giải phân biệt của các hạnh Hoan hỉ, Ly cấu, Minh địa dùng lửa trí tuệ thiêu đốt cũi phiền não, nhờ đó mà ngộ được bản thể trí tuệ, giúp mọi người và chúng sanh thoát vòng mê muội và thú hướng Niết Bàn.

5/ Nan thắng địa (Cực nan thắng địa):

Bồ tát tu hành nhập định, đạt đại trí tuệ, nhờ đó liễu ngộ pháp tứ diệu đế rõ ràng hơn nữa và bản thể chơn như như thế nào, diệt trừ những nghi ngờ và tâm phân biệt năng sở, bồ tát tiếp tục tu hành ba mươi bảy phẩm trợ đạo.

Bồ tát tu hành đạt được chánh trí (thấy tánh), nên không còn pháp nào để tu nữa, làm những việc khó làm, vượt qua những việc khó qua. Giác vị nầy, đạt được trí tuệ xuất thế gian, nương vào năng lực phương tiện tự tại mà cứu độ những chúng sanh khó độ.

6/ Hiện tiền địa:

Bồ tát liễu ngộ mọi pháp vô ngã, ngộ lí mười hai nhơn duyên và chuyển hóa trí phân biệt, thành trí bát nhã, nhận thức tính không. Trong pháp nầy, Bồ tát đạt đến trí tuệ giác ngộ thanh tịnh đi vào đời hoặc nhập Niết Bàn không chướng ngại nên gọi Niết Bàn là thường trụ. Vì lòng từ bi đối với chúng sanh, Bồ tát thường trú trong thế gian, nhưng không bị sinh tử ràng buộc, gọi là Niết Bàn vô trụ (vô trụ xứ Niết Bàn)

Bồ tát tu hành pháp bát nhã ba la mật, hiện tiền sanh khởi đại trí, phát đại tâm tiếp dẫn chúng sanh như hạnh tu của ngài Pháp Tạng tỳ kheo trong kinh Vô Lượng Thọ. Đưa đón chúng sanh vào Phật đạo, trong kinh Hoa Nghiêm có dẫn: ”Bồ tát vì chúng sanh mà làm cầu đò” là như vậy. Giúp chúng sanh từ vị trí tà kiến, mê lầm tiến đến giác lộ Niết Bàn thực thụ.

7/ Viễn hành địa:

Đạt đến cảnh giới nầy, Bồ tát đầy đủ khả năng, có mọi phương tiện để giáo hóa chúng sanh. Đây là giai đoạn mà Bồ tát tùy ý xuất hiện trong một dạng bất kì hình tướng chúng sanh nào.

Cũng gọi phương tiện cụ túc địa, Vô tướng phương tiện địa, Hữu hành hữu khai phát vô tướng trụ. Bồ tát tu hạnh vô tướng, tâm xa lìa thế gian. Bồ tát đạt đến chổ trên không còn gì để cầu đạo, dưới không còn có chúng sanh để cứu độ; bồ tát tu đạt lý vô tướng tịch diệt. Thường được chư Phật trong mười phương dùng pháp khuyến khích tinh tấn, phát dũng khí tu hành, để tiến lên đệ bát địa, đó gọi là thất chuyển.

8/ Bất động địa:

Trong giai đoạn nầy, không còn bất kỳ cảnh ngộ gì làm bồ tát dao động. Công phu tu tập được thực hiện một cách vô ngại. Theo kinh Giải Thâm Mật thì những phiền não vi tế nhất cũng bị diệt trừ ở đây.

Cũng gọi là Sắc tự tại địa, quyết định địa, vô hành vô khai phát vô tướng trụ, tịch diệt, Tịnh địa. Là địa vị tu hành không ngừng sinh khởi trí tuệ vô tướng, tuyệt đối không bị phiền não làm lay động.

9/ Thiện huệ địa:

Cũng gọi Tâm tự tại địa, quyết định hành địa, vô ngại trụ) Trí tuệ bồ tát viên mãn, đạt đến mười lực, lục thông, bốn tự tin, tám giải thoát. Biết rõ mọi cơ sở giáo pháp và giảng dạy giáo pháp, phát huy giáo pháp Phật trong khắp mười phương.

Bồ tát dùng năng lực vô ngại để thuyết pháp, hoàn thành hạnh lợi tha, là giác vị mà tác dụng trí tuệ được tự tại.

10/ Pháp vân địa:

Cũng gọi cứu cánh địa, tối thượng trụ. Bồ tát đạt nhất thiết trí, đại hạnh, pháp thân của Bồ tát đã đạt tới mức viên mãn. Bồ tát ngự trên tòa sen với vô số Bồ tát xung quanh trong cung trời Đâu xuất. Phật quả của Bồ tát đã được chư Phật ấn chứng. Những Bồ tát đạt đến cấp độ nầy, như Văn thù sư lợi, Phổ Hiền Bồ Tát…

Mười địa trên còn có pháp tu thứ lớp trong mười ba la mật là: thí, giới, nhẫn, tinh tấn, thiền định, trí tuệ, phương tiện, nguyện, lực, trí ba la mật. Nhờ đó mỗi địa đều trừ được mười trọng chướng cũng gọi là Dị sinh tính chướng: tà hạnh, ám độn, vi tế, phiền não, nhập tiểu Niết Bàn, thô tướng, tứ tướng niệm hành, vô tướng trung tác gia hành chướng, lợi tha môn trung bất dục hành chướng, ư chư pháp trung vị đắc tự tại chướng.

Bồ tát thập địa tu hành dứt được phiền não chướng và sở tri chướng mà chứng quả Niết Bàn. Bồ tát từ sơ địa đến thất địa, tâm hữu lậu và vô lậu xem tạp lẫn nhau, nên có chia làm phần đoạn sinh tử và biến dịch sinh tử. Hàng Bồ tát từ bát địa trở lên chỉ có tâm vô lậu nên thuộc về biến dịch sanh tử.

Theo Tịnh độ chân tông, thì cho rằng nếu hành giả đạt đến tín tâm tha lực thì nhất định sẽ thành Phật, bấy giờ trong tâm tràn ngập hoan hỉ nên gọi là hoan hỉ địa.

Trong Tịnh độ luận của ngài Thế Thân, vì cứu độ chúng sanh nên Bồ tát thị hiện đủ hình tướng, đẳng cấp nầy gọi là Giáo hóa địa. Vãng sanh luận của Ngài Đàm Loan cho rằng Giáo hóa địa là địa vị Bồ tát từ Bát địa trở lên. Tứ là Bồ tát khi độ đời phải phát nguyện, khi về Tịnh độ thành Phật rồi phát nguyện “hoàn tướng” mà trở lại cõi mê để độ sanh

Như trên đã nói, năm mươi hai lớp nhơn quả tướng tức là Thập tín, Thập trụ, Thập hạnh, Thập hướng, Thập địa, Đẳng giác (Bồ tát), Diệu Giác (Phật); trong đó Thập tín là quả vị đầu tiên của Bồ tát Sơ phát tâm, Tân phát ý, tuy có đẳng cấp tu hành nhưng trình độ tu chứng còn thấp, chỉ có niềm tin, tín tâm mà vào Phật đạo; còn Thập trụ, Thập hạnh, Thập hướng gọi là “Tam Hiền”, tức là bậc tu hành có đẳng cấp trình độ tu chứng nhưng chưa đạt đến giai đoạn công viên quả mãn.

Thập địa là bậc tu hành tu chứng có đẳng cấp, sắp đến nơi công viên quả mãn, gọi là Thập thánh. Tu hành đắc đạo rốt ráo thì gọi là “Thánh”, bậc Thập Thánh có thể thị hiện nhiều thân như Di Lặc Bồ Tát, Địa Tạng Vương Bồ Tát, Dược Sư Bồ Tát, Quan Thế Âm, Đại Thế Chí… đi trong thế giới ta bà độ sanh mà không vướng mắc trần lao.

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

Ngày Thứ Bốn Mươi Bốn: Đẳng giác (Bồ tát)

Chúng ta tiếp tục học về lớp nhơn quả tướng thứ năm mươi mốt, tức là Đẳng giác Bồ tát?

Bồ tát là từ viết tắt của từ ngữ Bồ đề Tát đõa, dịch là Giác hữu tình, hoặc Đại sĩ.

Theo Phật giáo đại thừa, Bồ tát là một hành giả, sau khi hành trì các pháp Ba la mật, thành tựu Phật quả, nhưng nguyện không nhập Niết Bàn, khi chúng sanh chưa giác ngộ, như hạnh nguyện của Bồ tát: "Chúng sanh độ tân phương chứng bồ đề, địa ngục vị không thệ bất thành Phật…”, lời nguyện của Tôn giả An nan”như nhứt chúng sanh vị thành Phật, chung bất ư thử thủ nê hoàn…”.

Yếu tố cơ bản của Bồ tát là lòng từ bi đi song song với trí tuệ. Chư Bồ tát thường cứu độ chúng sanh và sẳn sàng thọ lãnh tất cả mọi đau khổ của chúng sanh, cũng như hồi hướng phước đức của mình cho kẻ khác. Con đường tu hành của Bồ tát bắt đầu bằng luyện tâm Bồ đề và giữ gìn Bồ tát hạnh nguyện. Hành trình tu học của Bồ tát theo kinh Hoa Nghiêm thì có năm mươi hai quả vị như đã nói ở trên. Người đệ tử Đức Phật khi phát tâm tu tất cả đều phải trải qua năm mươi hai lớp quả tướng ấy thì mới viên mãn đạo hạnh và thành Phật.

Đẳng giác Bồ tát là đẳng cấp cao của người tu Phật, cũng là tôn hiệu của Phật, chỉ cho sự giác ngộ bình đẳng chân chính, tức giác ngộ chân lý hoàn toàn. Theo Vãng sanh luận: "Vì các pháp bình đẳng, nên các Đức Như Lai bình đẳng, do đó chư Phật được gọi là Đẳng giác…”

Đẳng giác cũng gọi là đẳng chính giác, Hữu thượng sĩ, Nhứt sanh bổ xứ… giai vị cùng tột của người tu hạnh Bồ tát sau khi trải qua ba a tăng kỳ kiếp. Hàng bồ tát Biệt giáo đoạn mười một phẩm vô minh, Bồ tát viên giáo đoạn bốn mươi mốt phẩm vô minh sắp lên quả Phật Diệu giác. Trí tuệ và công đức của Đẳng giác gần giống như Diệu giác, nên gọi là “Đẳng giác”.

Theo Tịnh độ chân tông ở Nhật Bản thì: “Người có tín tâm đối với tha lực, đạt được giai vị nầy ở hiện đời, cho nên so sánh tín tâm nầy với Đẳng giác Kim Cang tâm của Phật”

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

Ngày Thứ Bốn Mươi Lăm: Diệu Giác (Phật)

Chúng ta tiếp tục học về quả vị thứ năm mươi hai là Diệu giác?

Giai vị Diệu giác cũng chính là quả vị Phật, người tu đạt đến sự giác ngộ mầu nhiệm, giác ngộ chơn lý lấy mình.

Chúng ta đã từng hiểu Phật còn gọi là Phật đà, người miền Bắc, người Việt Nam ở nước ngoài dịch sách Phật xưa gọi là Bụt, ngôn ngữ Tàu dịch là Giác giả, ngôn ngữ Việt Nam chúng ta gọi là Người giác ngộ.

Mặc khác, trong sách Phật, còn giải nghĩa ngôn ngữ Phật là một bậc giác ngộ, mà sự giác ngộ đó được giảng thành đấng: tự giác, giác tha, giác hạnh viên mãn, có đầy đủ lòng từ bi, hỉ xả, có đủ kiến giải tam minh, lục thông, giải thoát sanh tử cho chính mình và cho tất cả chúng sanh trong mười phương. Giáo lý của nhà Phật khẳng định: “Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, trong khi đó Đức Phật Thích Ca là Phật đã thành, mọi người đều có khả năng thành Phật và sẽ thành Phật trong tương lai”.

Nói sao cho hết nghĩa, đúng nghĩa về đấng giác ngộ của Đạo Phật chúng ta. Nói đến đức Phật thì các phái ngoại đạo từ xưa đến nay hoàn toàn bó tay, không lý giải sao cho hết nghĩa ngôn ngữ Phật, vì giáo lý nhà Phật lý giải ngôn ngữ Phật, nói rằng: trong mọi người, mọi chúng sanh đều có tánh Phật nầy.

Gọi là Diệu giác tức là chánh đẳng chánh giác, không thừa nào trên được Phật quả nầy vậy.

Hai thừa Thinh văn, Duyên giác chỉ giác ngộ lấy mình, không có công lao giác ngộ kẻ khác. Bồ tát giác ngộ lấy mình, giác ngộ cho kẻ khác, song chưa công viên quả mãn, duy chỉ có Phật mới đầy đủ sự giác ngộ chính mình và giác ngộ cho chúng sanh không thể suy nghĩ bàn bạc được nên gọi Diệu giác là Phật, là Đại giác Thế tôn cũng gọi là Giác hạnh viên mãn.

Diệu giác chính là giai vị cuối cùng trong quá trình tu hành của Bồ tát đại thừa, đã dứt sạch vô minh, chứng được trí tuệ không thể nghĩ bàn. Đây là một trong năm mươi hai lớp nhơn quả tướng tu hành của hành giả đại thừa giáo; Bồ tát phải trải qua ba vô số kiếp tu hành, trải qua năm mươi hai lớp nhơn quả như thế mới đến quả vị Phật.

Chúng ta phân tích một vài ý niệm cao siêu về đấng Diệu giác hay đức Phật, đấng Giác ngộ như sau:

1/ Những người có tấm lòng bao la: từ bi quảng đại

2/ Người giác ngộ: ra khỏi sanh tử

3/ Phật tính: Người có tánh giác ngộ

4/ Phật lực: đại hùng, đại lực, đại từ, đại bi

5/ Phật: người giác ngộ

6/ Thích Ca Mâu Ni: vị Phật đản sinh tại Vương quốc Ca tỳ La vệ, năm 524 (trước tây lịch) viên tịch vào năm 80 tuổi, năm 443 (trước tây lịch)

Học phái Thiên Thai giải thích chổ sai biệt giữa Biệt giáo và Viên giáo về quả vị Diệu giác (Phật) như sau:

Theo đại thừa biệt giáo thì quả vị Diệu giác ngồi trên tòa Đại bảo hoa vương dưới cội Bồ Đề Thất Bảo Nơi Thế Giới Liên Hoa Tạng, hiện ra báo thân viên mãn để giáo hóa chúng sanh độn căn.

Theo đại thừa Viên giáo thì quả vị Diệu giác lấy hư không làm tòa, thành tựu Pháp thân thanh tịnh, an trú trong cõi Thường tịch Quang (kinh Đại Phật Đảnh Thủ Lăng Nghiêm).

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

PHẦN VIII. GIẢI NGHI

CHƯƠNG THỨ MƯỜI TÁM

Ngày Thứ Bốn Mươi Sáu: Tịnh Độ và Khất Sĩ

Chúng con là Phật tử thuần túy của Quan Âm Tu Viện, thường nghe dư luận nói: "…ở Quan Âm Tu Viện hoằng truyền Tịnh Độ tông, niệm Phật, nhưng sao lại có tu và hoằng truyền hạnh Khất sĩ…”. Xin thưa! Có trở ngại giữa hai phái không? Tu pháp nào là chính, chúng con phải tu hạnh nào cho đúng với tông chỉ môn phong?

Đứng về gốc độ truyền thừa có tổ chức Giáo hội thì Khất sĩ là Đạo Phật Khất sĩ Việt Nam hay thế giới; còn Tịnh độ là Tịnh độ tông Việt Nam hay thế giới, mỗi một phái có pháp tu công hạnh riêng dành cho Tăng Ni, Phật tử của phái đó tiếp nhận tu hành, còn gọi là biệt truyền.

Người tu niệm Phật thì tu pháp niệm Phật, làm cho ý chí mình bền vững như trụ đồng, không gì lay chuyển pháp tu. Tu pháp niệm Phật mà có gia hạnh thêm pháp tu Khất sĩ thì người tu đó được tăng thêm ý chí giải thoát, bảo đãm cho sự tu hành có thêm nội lực, đúng nghĩa với luận giảng qua sông “cần đò” là vậy. Chính Đức tôn sư Tịnh độ Non Bồng cũng phát nguyện thọ pháp y Khất sĩ từ năm 1962 cho đến khi Ngài liễu đạo ngày 30 tháng bảy, năm 1986.

Ngày mùng 8 tháng tư năm Quý Hợi, nhằm ngày 20/5/1983, tháng ngày hành đạo tại Quan Âm Tu Viện, Ngài an trú am Bạch Tịnh, lúc bấy giờ các chùa trong tông phong đã đứng trong Giáo hội Phật Giáo Việt Nam, nhưng vì pháp môn, vì hạnh tu, vì tương lai Liên Tông Tịnh Độ Non Bồng, vì nội bộ chúng tôi có trình bản nội quy Hội đồng Tông phong, nội dung là để cô đọng hệ thống hoằng truyền sự tu hành theo pháp môn niệm Phật, “kế thế khai lai, truyền đăng tục diệm” Liên tông Tịnh độ Non Bồng. Đức tôn sư xem xong và nói: "…môn phong Non Bồng tu Tịnh độ là đúng rồi, nhưng việc hoằng truyền khắp mười phương, tức là Đạo Phật Non Bồng làm lợi lạc chúng sanh trong mười phương, nhiều chủng loại, nhiều hình thức tổ chức đến cùng chung tu, không phải chỉ có Tịnh độ Non Bồng, hẹp hòi lắm… việc làm của ông Sư thì được, nhưng phải chờ khi “Má”, tức Đức tôn sư về với tổ Phật…”.

Đức tôn sư nói tiếp: "…ông Sư (tức Sư Quang) thấy trên Tây phương Bồng đão đó, có chư Tăng Khất sĩ, Khất sĩ ngài Minh Đăng Quang, Khất sĩ ngài Đại sư Huệ Nhựt, Khất sĩ Sư Trưởng Huỳnh Minh, Khất sĩ Sư Trưởng Từ Huệ, Tăng già Nam việt, chư Tăng đệ tử ngài Pháp chủ Khánh Anh, chư Ni chùa Vạn Đức, chư tăng Lục hòa tăng… cùng về chung tu đó sao…?”

“Non Bồng là của mọi người, chúng sanh trong mười phương, tất cả đều có đến với Non Bồng”, ý chỉ Đức tôn sư là trong môn phong Tịnh độ Non Bồng còn có nhiều người tu, còn có gia hạnh những pháp tu khác nữa, chẳng hạn như hạnh Khất sĩ… Lúc bấy giờ tôi tiếp nhận ý chỉ đó, quỳ lên đảnh lễ Đức tôn sư ba lạy.

Gần ba mươi năm sau, tức là giờ nầy khi ngồi tập trung quán chiếu, biên soạn quyển sách nầy chúng tôi mới nghĩ ra: “ánh đạo của Đức tôn sư hoằng truyền không xơ cứng ích kỹ theo tín điều mà mình đã quy định, đạo từ bi là quảng đại, cao cả vô biên ví như “dàn hợp xướng” có nhiều cung bật mới phát ra những âm thanh “li tao” vi diệu; như hoa sen tỏa ngát hương thơm khoe những sắc màu Phấn đà lị, Ưu bát la, Câu vật đầu; như hoa Osaka đến ngày trổ thì không còn e ngại thẹn thùng trong nắng hạ, như ý tưởng Đức tôn sư không khô khan mà dạt dào thanh tĩnh giữa trăng thu, không như chúng tôi thầm tưởng!

Cách làm đạo của Đức tôn sư cho đến giờ nầy có hiệu quả cao đối với các chùa trong tông phong mỗi khi có vị Trụ trì viên tịch thì không có các sự tranh chấp chức vị quyền lực trong chốn thiền môn; vì sự việc thừa kế theo Tôn sư dạy “không truyền cho một người mà truyền cho tập thể, cử ra một Ban Quản trị, gồm Ban Viện chủ, Phó Viện chủ; Ban Trụ trì có Trụ trì, Phó trụ trì, mỗi người làm một Phật sự, mà cống hiến trí tuệ công sức của mình cho đạo pháp và tập thể…” thành thử không còn có việc tranh chấp chi cả!

Cho đến sau khi Đức tôn sư viên tịch, năm 1990 chúng tôi có trình Ni trưởng Tông phong xem bản nội quy (quy chế dành cho nội bộ tông phong) lần thứ nhất, nhưng Ni trưởng cũng chưa đồng ý, vì phải để xem lại và có sự điều chỉnh, sau đó mới công bố với chư Tăng Ni để góp ý. Đến 7 năm sau, vào lúc 21 giờ, ngày mùng 9 tháng giêng năm Đinh Sửu (dương lịch ngày 15/01/1997), tại cuộc họp nội bộ Hội đồng tông phong hằng niên, địa điểm lầu 2, Phật học Đường Tây Phương Bồng Đão, Tổ đình Linh Sơn, chư Tăng Ni, Phật tử Hội đồng Tông phong góp ý bản nội quy và nhất trí thông qua, trong đó có quý Hòa Thượng, Thượng Tọa, Đại Đức đạo cao đức cả tu pháp môn niệm Phật Tịnh độ Non Bồng, giữ hạnh Khất sĩ từ trên năm mươi năm qua, như Hòa Thượng Thích Giác Khánh, Hòa Thượng Thích Thiện Thành, Hòa Thượng Thích Thiện Hồng, Hòa Thượng Thích Giác Thông, Hòa Thượng Thích Thiện Thọ, Hòa Thượng Thích Huệ Hải, Hòa Thượng Thích Giác Quang, quý Thượng Tọa Thích Thiện Trung, Thượng Tọa Thích Thiện Nghĩa, Thượng Tọa Thích Thiện Tâm, Thượng Tọa Thích Thiện Thanh, Thượng Tọa Thích Từ Độ, Thượng Tọa Thích Từ Lợi, Thượng Tọa Thích Pháp Hỉ, Thượng Tọa Thích Chơn Bửu, Thượng Tọa Thích Thiện Trang, Thượng Tọa Thích Thiện Hỉ, quý Đại Đức Thích Minh Vũ, Đại Đức Thích Minh Khai, Đại Đức Thích Thiện Tâm; Đại Đức Thích Tâm Giới làm Thư ký biên bản (các tư liệu, biên bản hội nghị hiện nay còn lưu trử tại Tịnh thất Bảo Tịnh, thuộc Quan Âm Tu Viện).

Như trên đã nói, đứng về gốc độ tổ chức truyền thừa; về lý tánh thì pháp nào thuộc của Phật, chư Tăng Ni, Phật tử chúng ta có thể tiếp nhận làm bản hạnh tu hành, đều đạt đến giải thoát, nếu người đó phát tâm học đạo giải thoát.

Tịnh độ tông là pháp phái tu hành niệm Phật, niệm danh hiệu Nam mô A Di Đà Phật, xuất phát từ kim ngôn ngọc ngữ của Phật Thích Ca thuyết giảng, chư vị Đại Bồ tát kết tập Bồ tát tạng ngoài hang Thất La Phiệt (núi Thiết vi) sau Phật nhập diệt bảy ngày, trong đó có kết tập kinh A Di Đà và các kinh bản đại thừa khuyến giáo nguyện sanh Tịnh độ (Di đà sớ sao, trang 8, bản dịch HT Thích Hành Trụ, 1953); cho đến một trăm năm sau Bồ tát Long Thọ, nhập pháp thiền Long Phấn Tấn Tam Muội, vào cung rồng Ta Kiệt La, sao chép lại kinh Đại thừa Phương quảng Hoa Nghiêm, kính tôn lời vàng đây là lời dạy của Phật Thích Ca, kinh cũng xứng tán Tịnh độ và sách tấn chư Bồ tát, Bồ tát Phổ Hiền nguyện sanh về cõi Tịnh độ của đức Phật A Di Đà. (phẩm Phổ Hiền Hạnh Nguyện).

Bạch Sư! Xin Sư nói về tổ chức của môn phong Liên tông Tịnh độ Non Bồng.

Nói là Tịnh độ Non Bồng, như quý Phật tử được biết được Đức tôn sư khai sơn môn phong giáo hóa cho Tăng Ni, Phật tử tu hành niệm Phật, niệm danh hiệu “Nam Mô A Di Đà Phật” từ năm 1958 đến nay. Tổ chức môn phong pháp phái nào cũng thế, cũng không khác ở thời kỳ Đức Phật sinh tiền, mọi quyết định Phật sự đều do Đức tôn sư chỉ giáo, mọi công việc Phật sự đều phải thưa thỉnh Tôn sư. Không ai có thể làm khác, hoặc trái ý Đức tôn sư, đó là đạo lý của Nhà Phật, đạo đức của người đệ tử Phật đối với Tổ Thầy, cũng như một nhà Sư phải có gương hạnh đạo đức tiêu biểu cho Tăng Ni, Phật tử là vậy.

Ngày 30 tháng 7 năm Bính dần (1986) Đức tôn sư viên tịch, Ni trưởng Thích Nữ Huệ Giác là Trưởng tử thừa kế sự nghiệp đạo đức của Tôn sư, cho nên mọi Phật sự của tông phong đều do Ni trưởng quyết định. Ngoài ra năm 1990 Ni trưởng đứng ra tổ chức hội nghị môn phong hằng niên, cũng là hội nghị chư Tăng Ni, Phật tử lần thứ ba để góp ý cho bản thảo nội quy tông phong (lần thứ nhất năm 1967, lần thứ hai năm 1989) thành lập Hội đồng tông phong.

Địa điểm Tổ đình Linh Sơn là nơi Đức tôn sư khai sơn môn phong, Hội đồng tông phong gồm có 50 thành viên Tăng Ni, 20 thành viên nam nữ Phật tử gồm có quý vị Hòa thượng, Thượng tọa, Ni trưởng, Ni sư đạo cao đức cả, tu hành thâm niên, quý vị giáo sư, bác sĩ, trí thức, quý vị cư sĩ tu hành đạo hạnh nghiêm túc… là một tập thể ưu tú của Tịnh độ Non Bồng.

Hội đồng tông phong là một tập thể, khi Ni trưởng tông phong muốn làm một Phật sự lớn như trùng tu tổ đình, thành lập cơ sở chùa mới, thành lập Ban nông thiền ở địa phương mới..v.v..đều có đưa ra tham khảo ý kiến Hội đồng, cuối cùng Ni trưởng tiếp nhận ý kiến và quyết định thực hiện.

Bạch Sư! Còn tổ chức và sinh hoạt tu hành ở Quan Âm Tu Viện?

Quan âm Tu viện là trung tâm giáo hóa Tăng Ni, Phật tử tu hành theo pháp môn niệm Phật thuộc Tịnh độ tông, nơi đào tạo Tăng Ni, Phật tử trở thành những tu sĩ ưu tú của nhà Phật, một tổ chức trong đó có Ban Quản trị, Viện chủ, Trụ trì, Phó Trụ trì và các Tiểu ban Tăng sự, Giáo dục Tăng Ni, Hoằng pháp, Từ thiện xã hội, Trang nghiêm trùng tu Tu viện, Nông thiền và các Phật sự chuyên môn khác. Tu viện do Ni Trưởng Thích Nữ Huệ Giác làm Viện chủ kiêm Trụ trì (có quyết định bổ nhiệm của Ban Trị Sự THPG Đồng Nai). Từ năm 1982 có quý Hòa thượng Thích Giác Châu, làm Phó Trụ trì 1, Hòa Thượng Thích Thiện Thành làm Phó Trụ trì 2, Hòa thượng Thích Giác Quang làm Chánh Thư ký.

Năm 2003 Hòa thượng Thích Giác Châu viên tịch, Hòa thượng Thích Thiện Thành được tông phong cử làm Trụ trì chùa Long Phước Thọ vào năm 2008. Hiện nay Hòa thượng Thích Giác Quang làm Phó Trụ trì, thay mặt Ni trưởng Trụ trì trong những lúc vắng mặt, đi du hành xa lâu ngày, bệnh yếu, chịu trách nhiệm về mặt đối ngoại với Cơ quan Chính quyền và Giáo hội, hướng dẫn Tăng Ni Phật tử tu hành và hoằng truyền pháp môn niệm Phật của Tịnh độ tông và Tịnh độ Non Bồng.

Bạch Sư! Quan Âm Tu Viện rộng lớn quá, khi vào Tu viện chúng con không biết làm sao gặp được Ni trưởng Trụ trì để gọi là đi chùa lễ Phật và xin học Phật pháp, xin Sư giải bày cho chúng con?

Như đã nói ở trên, Quan Âm Tu viện là ngôi Tam bảo, có đông Tăng Ni tu hành, sống tập thể, nếu là tập thể thì phải có tổ chức, có nền nếp, có lề lối định hướng; Ban Quản trị chính là tổ chức đó; đồng thời nơi đây truyền bá xương minh pháp môn niệm Phật, các Phật tử muốn học đạo hay có việc cần về Phật pháp thì gặp Ni trưởng Trụ trì là người Thầy dạy đạo cho các vị, trường hợp không có Ni trưởng thì gặp Hòa thượng Phó trụ trì, nếu không có Hòa thượng thì gặp những vị Sư có hiểu biết và nắm vững về Phật pháp, giáo lý, đạo lý nhà Phật, pháp môn tu, chỉ dẫn tu như thế nào cho đúng, cách thức đi đứng, nằm, ngồi niệm Phật, tụng kinh, nói đúng chủ trương, những giáo pháp liên quan đến môn phong Tịnh độ Non Bồng.

Nói về pháp tu khác, ở Quan Âm Tu viện không có pháp tu khác. Sinh tiền Đức tôn sư không giáo hóa mà cũng không cho phép Tăng Ni, Phật tử hành nghề mê tín dị đoan, như: hành nghề vẽ vời và cho bùa chú, ếm đối, xem sao xũ quẻ, tiên tri bốc phệ, soi căn, ông xuất bà nhập, cho phép làm ăn… các pháp nầy không phải là pháp tu, không phải là đạo lý nhà Phật.

Có người đến xin Ni trưởng hộ trì cho: “ăn nên làm ra, sinh con tốt, dạy con ngoan, xây nhà cữa..." Ni trưởng chỉ đến bàn Phật lễ Phật, xin Phật hộ trì cho… chỉ có thế!

Vì sao Tịnh độ Non Bồng có tu hạnh Khất sĩ, tu Tịnh độ sao mặc pháp phục Khất sĩ?

Khất sĩ là của ba đời chư Phật, không phải chỉ có một đời của Đức Phật Thích Ca hoằng truyền Khất sĩ, hay chỉ có ở thế kỷ hai mươi nầy mà thôi, ai phát nguyện chí tâm giữ hạnh tu thì đạt cứu cánh. Nên dù tu theo giáo pháp nào đi nữa, cũng đều có viềng mối, phải có thỉ có chung, có Tổ có Thầy.

Nguyên nhân thứ nhất: Vào năm 1955 Đức tôn sư Hòa Thượng thượng Thiện hạ Phước là người cầu pháp Đức Sư Ông Bửu Đức, học đạo tám tháng, Sư Ông dạy về miền đông lập đạo. Còn Đức giáo tổ Minh Đăng Quang thì gặp Đức Sư ông Bửu Đức vào năm 1943, tại cầu số 1 Rạch Giá, lúc bấy giờ Sư ông dạy là”khi hành đạo Ngài đừng nhắc đến tôi nữa, tôi chỉ là ông già thất nghiệp”, hộ trì vô vi cho Ngài đi hành đạo mà thôi. Qua sự việc cầu pháp trên, chúng ta thấy Đức giáo tổ Minh Đăng Quang và Đức tôn sư có cùng chung một “Thầy”, hoặc cùng được trợ duyên hóa đạo.

Nguyên nhân thứ hai: Năm 1967, Hội Phật giáo Tịnh Độ Tông Việt Nam, tổ chức Đại hội vào ngày 16/4 âl, nhằm để tập trung các nhà sư Khất sĩ quá đông trong cả nước mà không được tổ chức Giáo hội đỡ đầu, không có nơi nương tựa cư trú theo luật pháp hiện hành, quý vị lãnh đạo trong Ban chấp sự Trung ương quyết định thành lập Tăng Đoàn Khất Sĩ Trung Ương thuộc Hội Tịnh độ tông; được chư Sư, chư tôn đức Tăng hưởng ứng nhất trí cao và suy cử Thượng Tọa Thích Giác Hải (Bửu Long) là Tăng Trưởng.

Ngày 6/7 âl, năm 1967, Đạo Phật Non Bồng tổ chức Đại hội lần thứ nhất thành lập Liên tông Tịnh độ Non Bồng và Đoàn Du Tăng Khất Sĩ Non Bồng, hoạt động theo giấy phép của Hội Phật giáo Tịnh Độ Tông Việt Nam.

Nguyên nhân thứ ba: Tại tổ đình Linh Sơn, ngôi cổ tự trên 200 năm, sau khi Đức tôn sư được giao nhiệm vụ Trụ trì, Tôn sư liền khai sơn ra”Đạo Phật Non Bồng”, tiền thân của Liên tông Tịnh độ Non Bồng và Khất sĩ Non Bồng, Đức tôn sư chỉ giáo Nhà Sư Huệ Minh tạc long vị bằng gổ giáng hương thờ Đức giáo tổ Minh Đăng Quang tại Tổ đường, từ năm 1960 cho đến năm 1965 Tổ đình Linh Sơn bị chiến tranh tàn phá, tất cả Phật đồng, cốt cement đều hư hoại, riêng chỉ có long vị Đức giáo tổ là còn nguyên vẹn thờ tại Tịnh xá Khất sĩ, bên cạnh Chính điện Tổ đình cho đến ngày nay 2010 vẫn còn được Ni Trưởng Huệ Giác phụng thờ long vị đó.

Những nhân hạnh lành nhỏ: Năm 1960, khi mới về núi xuất gia, Sư Giác Quang được Đức tôn sư trao cho tượng Đức giáo tổ Minh Đăng Quang, tôn sư dạy để phụng thờ, sau nầy hộ trì cho Đạo Phật Khất Sĩ. Hồi năm Sư Giác Quang mới 11 tuổi (1958) đi cùng với Ba từ Mỹ Tho về Chợ Gạo, gặp một Đoàn Du Tăng Khất Sĩ đi trì bình Khất thực thật trang nghiêm nghi vệ, Ba dạy “lạy Phật đi con”, Sư Giác Quang liền quỳ gieo năm vóc sụp lạy quý Sư ba lạy…

Những mẫu chuyện nhỏ nầy là gì? Chính là nhân hạnh căn nguyên, căn lành mà Sư Giác Quang cho đến nay được làm Hòa Thượng hoằng truyền Tịnh độ vừa giữ hạnh Khất sĩ.

Với những nhân hạnh của các bậc Tổ Thầy, các bậc Tôn túc hoằng hóa như trên mà Tăng Ni Quan Âm Tu Viện, tức Tịnh độ Non Bồng có tu thêm pháp hạnh Khất sĩ là vậy.

Từ năm 1951 đến nay có nhiều tổ chức giáo phái Phật giáo cùng đứng trong một tổ chức, tức là mỗi tổ chức Giáo hội có nhiều môn phong pháp phái, ý tưởng hạnh tu cùng đứng chung, nhưng chư Tăng Ni vẫn an nhiên tự tại tu hành. Đạo Phật trên đất nước Việt Nam chúng ta, chư Trưởng lão tôn túc hoằng truyền rất phong phú đa dạng, như:

* Giáo Hội Tăng già toàn quốc tổng hợp Phật giáo ba miền Bắc Trung Nam thành lập ngày 7/9/1951 do Hòa Thượng Tuệ Tạng làm thượng thủ; Tổng Hội Phật giáo Việt Nam thành lập vào thời kỳ chấn hưng Phật giáo ngày 9/5/1951 (4/4/Tân Mão) do Hòa Thượng Thích Tịnh Khiết được suy tôn làm Hội chủ, quy tụ 3 tập đoàn Tăng già, ba tập đoàn Cư sĩ cả nước (50 năm chấn hưng Phật giáo của HT Thiện Hoa, trang 82).

* Năm 1964 Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam thống nhất thành lập, tổ chức đại hội từ ngày 30/12/1963 đến ngày 01/01/1964 tại chùa Xá Lợi có cả 11 hệ phái, đứng chung trong một Giáo hội, trong đó có Phật giáo Nam tông, Phật giáo Khất sĩ? (50 năm chấn hưng Phật giáo của HT Thiện Hoa, trang 127).

* Năm 1967 Giáo hội Phật giáo cổ truyền thống nhất hai phái Lục hòa tăng và Lục hòa Phật tử?

Chư Tăng Ni Non Bồng nhận thấy Pháp tu niệm Phật và tu pháp hạnh Khất sĩ rất gần gũi; trong pháp tu của Khất sĩ, quyển nghi thức tụng niệm dành cho thiện nam tín nữ Khất sĩ thọ trì, tuy được chư Sư chế tác thành văn vần, nhưng cũng có nghi thức tụng kinh A Di Đà (Nghi thức tụng niệm, trang 117). Kinh A Di Đà là bộ kinh chính yếu trong tam kinh phái Tịnh độ.

Trong bộ Chơn lý Đại đồng, Bài học Khất sĩ, trang 283, có giảng bài cầu nguyện cầu sanh Tây phương Cực Lạc như sau:

* Phước cúng dường nầy của tín chủ

Tam nghiệp thanh tịnh định huệ tu

Tánh cũ tự mình gồm chứa đủ

Tây phương an dưỡng hưởng thiên thu.

* Phước cúng dường nầy của chư linh

Dứt tiêu tội chướng thoát vô minh

Sám hối ăn năn tâm niệm Phật

Tây phương cực lạc đắc siêu sinh

* Phước cúng dường nầy của bá tánh

Cầu an tai nạn đặng muôn lành

Phát nguyện tu hành thành chánh giác

Tây phương Tịnh độ chỗ vãng sanh

Hay như bài văn vần, nhan đề”Nhẫn” trang 296, câu 33, 34 khuyên niệm Phật

Có nên dẹp lửa cho xa

Có nên nhẫn nhục cho qua tháng ngày

Có nên lắp mắt ngơ tai

Có nên niệm Phật hoài hoài hay chăng?

Dẫn chứng qua các tổ chức Giáo hội hoằng truyền giáo pháp Đức Phật trên, cho thấy chư Tăng Ni, Phật tử Quan Âm Tu Viện tu Tịnh độ niệm Phật, có tu thêm pháp hạnh Khất sĩ thật rất gần gũi không có gì phải nghĩ suy.

Tịnh độ và Khất sĩ là những pháp môn trong tám muôn bốn ngàn pháp môn của Phật. Phép niệm Phật của Tịnh độ là tông chỉ, quý Phật tử tu đúng tông chỉ tất sẽ thành tựu Phật đạo, dứt nghi, đấy là pháp tu của Tịnh độ Non Bồng.

Xin lưu lại nơi đây những ý niệm lành của đức tôn sư với đạo Phật Khất Sĩ: "Bài xưng tán công đức y bát”

Đêm khuya lẳng lặng trăng rằm

Canh ba điểm bút thậm thâm diệu huyền.

Ôn cố nghìn thu lưu tạc dạ

Tâm tư suy gẩm ánh từ quang,

Của quí muôn thu tích đạo tràng

Bửu pháp nan lương y vô thượng

Phước điền y chánh hiệu Thế Tôn.

Bát chánh đạo thiên thu lưu tạc dạ

Giải thoát muôn loài đạo Thích Ca

Tam y thất chứng hiệu Ta Bà.

Kim nhựt tồn tâm xưng tán niệm

Thích tử tán dương công đức hải

Pháp y vô thượng thắng Như Lai

Bát chánh đạo hoằng khai vô lượng kiếp,

Tướng lưởi tam thiên ca tụng tán

Tam giới pháp vương vô thượng sư

Thích tử hậu lai tán dương công đức Phật.

Báo y chánh pháp thiên thu thọ

Đạo bát chánh xuất nhơn gian.

Nầy Thích tử lẳng lặng tâm minh,

Các con hảy lẳng lặng mà làm thinh

Cái chi vui cho bằng đạo Mâu Ni Thích bửu

Cái chi vui cho bằng kẻ giải thoát triền miên,

Thân tâm chánh hạnh chẳng đảo điên

Kẻ xuất gia lòng dạ chẳng chinh nghiêng

Nầy Thích tử giáo lý Như Lai thật diệu huyền

Cũng bởi chiếc y vô thượng phước điền tâm

Bát chánh đạo vạn năm bất hoại

Lẳng lặng làm thinh trong lẳng lặng

Pháp tướng tâm y diệu diệu lành

Bát chánh đạo niệm niệm chẳng sanh

Đêm thanh gió mát ánh trăng tròn

Niệm niệm Như Lai điểm điểm son.

Ngũ trược nhơn gian hề mộng ảo

Pháp y tối thượng đó nghe con

Nầy Thích tử vắng lặng lòng son tâm an ổn

Thầy hằng ca tụng bốn oai nghi

Bổn thệ nguyện tu trì vô lượng kiếp

Như Lai pháp bửu thiệt Thế Tôn.

Bốn tướng thinh thinh nhịp nhàng mấy độ

Oai nghi thắng thượng đạo chơn truyền

Phước báo nhơn thiên đời đời bất diệt

Chúng sanh sáu cửa đặng yên tâm

Như Lai xuất hiện ánh trăng rằm

Nầy Thích tử hà sa vô lượng kiếp.

Công năng tối thượng phục bái Như Lai

Kim nhựt đại hạnh nguyện thệ hoằng khai

Thích tử thủ trì y bát.

Đạo Như Lai tối thượng nhơn gian

Muôn loài thoát khổ cảnh lầm than

Thiện tâm giác ngộ ban vui cho trần thế

Xuất gia phạm hạnh giải đường mê.

Khai mở tứ diệu đề y vô thượng

Thoát ly sanh tử độ trần gian.

Như Lai tướng hảo bởi tâm ngài đại hảo

Thầy hằng khen con thúc liểm oai nghi

Phạm hạnh đầu đà vi tối thượng

Tấn đạo nghiêm thân thoát bụi trần

Lẳng lặng trầm tư tâm vô tận

Tịnh tọa công phu giải thoát tâm

Như Lai xuất hiện ánh trăng rằm

Quang minh phô tả tận tam thiên

Pháp vũ ban truyền thông tam giới

Nầy Thích tử buổi bình minh tỏ rạng,

Xa xa trông thấy dạng Sa Môn

Tướng hảo Tỳ Kheo tăng phẩm hạnh

Oai nghi đạo hạnh thật trang nghiêm

Đường hoang lộ chơn đi nhẹ gót

Bổng trực nhìn biệt hiệu của Sa Môn

Tướng hảo quang minh khắp tiếng đồn.

Đạo Như Lai phổ tế trần lao

Chúng sanh sáu nẻo phát lòng từ vô lượng

Khai tâm nhơn thế xã bỏ tham sân

Gieo duyên trong thế hệ phước điền nhơn gian

Khổ hạnh thiên thu đạo Thích Ca

Oai nghi bốn tướng hiệu đầu đà

Dạo khắp nhơn trần trong bá tánh.

Thoát ly tam giới Sĩ Đạt Ta

Tiếng dội hằng sa trong thế giới

Gô Ta Ma giải thoát hạnh đầu đà

Lẳng lặng tham thiền trong lẳng lặng

Xóa đi những ảo mộng trần lao

Muôn ngàn danh lợi chẳng xuyến xao

Trăm vui muôn đẹp nhơn gian huyển ảnh

Rửa sạch tâm nhơ thoát bụi hồng

Sáu căn chẳng chút ố lem

Cửu khiếu tịnh thiền tâm giải thoát

Xa lìa thập ác xóa lợi danh.

Nầy Thích tử đạo Mâu Ni kiêng cử vọng tâm

Trang nghiêm bốn hạnh chẳng thì thầm

Lục tự nam mô chẳng loạn tâm

Tịnh thiền niệm Phật duyên minh tịnh

Công phu lục tự tịnh tọa an cư

Rửa tâm thuốc quí đạo Di Đà

Lục tự ma ha tịnh tọa thiền

Bốn tướng oai nghi chơn pháp tánh

Kiết già tịnh tọa niệm hồng danh

Oai nghi bổn hạnh đạo cao thâm

Vô thượng y vương hiệu pháp trầm

Bát chánh đạo mùi thơm lưu vạn thuở

Kim nhựt Thích tử tín thọ phụng hành

Bốn hạnh trang nghiêm thành tịnh độ

Lăng nghiêm pháp bửu giải tâm phàm

Rửa sạch tâm nhơ nghiêm trì giới luật

Giác ngộ chơn tâm bổn tánh Như Lai.

Nầy Thích tử tín thọ phụng hành:

Như Lai tướng đại hảo bởi tâm ngài đại hảo,

Như Lai tướng đại thanh tịnh,

bởi tâm Ngài đại thanh tịnh,

Như Lai tướng đại quang minh,

bởi tâm Ngài đại quang minh,

Như Lai tướng đại kiết tường,

bởi tâm ngài đại kiết tường,

Như Lai tướng đại trang nghiêm,

bởi tâm ngài đại trang nghiêm.

Nầy Thích tử, y là y vô thượng bát chánh đạo

Thiện tai, thiện tai,thế gian hy hửu

Thiện tai, thiện tai,thế gian hy hửu!

Ngày Rằm tháng Tư năm Quí Sửu (27/5/1973).

Đức Tôn Sư thượng Thiện hạ Phước

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

Ngày Thứ Bốn Mươi Bảy: Mười tám (sáu) vị A La Hán

Bạch Sư! Chúng con nghe Sư Bà kể thì trong mười chùa có một vài chùa có thờ Thập bát La Hán, tức là các vị Thinh văn đệ tử Đức Phật Thích Ca, nhưng các tượng ấy thường là tượng vẽ, hay tượng gổ mít điêu khắc thủ công thô sơ ngày xưa, chúng con được nghe giảng nhiều thuyết. Xin Sư từ bi giảng giải cho chúng con hiểu về Thập bát La Hán thuyết nào cho đúng?

Nói về Thập bát La Hán (18), thật ra chỉ có Thập lục La Hán (16), mười sáu vị A la hán thì đúng hơn, chuẩn hơn. Sau ngày hòa bình Tăng Ni, Phật tử miền Nam thường nghe nhắc đến tượng Thập bát La Hán chùa Tây Phương,thôn Yên, xã Thạch xá, huyện Thạch thất, Hà nội mỗi tượng cao trung bình 3 mét, tượng nổi tiếng khắp Bắc Trung Nam.

Về sau có mười tám tượng La Hán, mỗi tượng cao 1,6 mét được tạc tại chùa Giác Hải, Quận sáu, Tp.Hồ Chí Minh; năm 1979 dự kiến đem về phụng thờ tại các chùa miền Bắc, nhưng sau đó được thuyên chuyển về tại Tổ đình Linh Sơn, núi Dinh, ấp Phước Thành, xã Tân Hòa, huyện Tân Thành, tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu.

Rồi từ đó đến nay, nhiều nơi các chùa đặt tượng thờ mười tám vị A la hán, hoặc bằng tượng gổ, hoặc bằng tượng cement, đất nung, gốm sứ Hồng Kông, Đài Loan, Nhật Bản… Riêng tượng đất nung nổi tiếng ở Bình Dương, do ông Tăng Minh Phụng, Giám đốc Cty May Minh Phụng cúng dường, hiện vẫn còn phụng thờ tại Quan Âm Tu Viện…

Tượng La Hán được phụng thờ nhiều nơi, đều là mười tám vị, nhưng thật sự chỉ có mười sáu vị. Mười sáu vị La Hán có mặt ở thế gian để hộ trì chánh pháp. Mười sáu vị nầy là những vị được sinh ra trong thế gian nầy, đi tu trở thành Sa môn chính thức đệ tử của Đức Phật, hay môn đệ của Nhà Phật tu đắc đạo, chớ không phải như truyện tích Trung Hoa cổ cho là mười tám tên ăn cướp thành mười tám vị La Hán, truyện nầy hoang đường lắm các bạn ạ.

Các vị A la hán là những Đại sa môn, Sa môn là những bậc ứng cúng xứng đáng nhận được sự cúng dường và là thầy của của nhơn thiên, nên còn gọi là Thập Bát ứng cúng.

Trong quyển từ điển Phật học Tịnh độ của Đoàn Trung Còn có nói về thập lục La Hán, chứ không có thập bát La Hán, đồng thời có nêu danh sách mười sáu vị A la hán âm từ tiếng Pali sang tiếng Việt như sau:

01/ Tân độ la bạt ra đọa xà

02/ Ca nặc ca phạt sa

03/ Ca nặc ca bạt lỵ đọa xà

04/ Tô tần đà

05/ Nakura

06/ Bạt đà la

07/ Ca ri ca

08/ Phạt xà la phất đa la

09/ Thú bát ca

10/ Bán thác ca

11/ La hầu la

12/ Na ca tê na (Na Tiên)

13/ Nhơn yết đà

14/ Phạt na bà tư

15/ A sí ta

16/ Chú đồ bán thác ca.

Chỉ có 16 vị A la hán, không có 18 vị A la hán. Người đầu tiên vẽ tượng 18 vị A la hán là ngài Trương Huyền và Quán Hưu sống vào thế kỷ thứ 10. về sau Sa môn Giác Phạm và văn hào tô Đông Pha có làm thơ tán dương thập bát La Hán.

Ngoài 16 vị La Hán thì ngài Khánh Hữu tôn giả là vị La Hán thứ 17, Tân đầu lư phả là vị La Hán thứ 18. tuy nhiên trên thực tế Khánh Hữu chính là Nan đề mật đa la, tác giả quyển Pháp Trụ ký; Tân đầu lư phả chính là vị đầu tiên trong 16 vị A la hán. Vì không thông kinh điển, không thông tiếng Phạn mà lập thêm như thế, nhưng cũng từ đó mà 16 vị A la hán thành 18 vị A la hán. Từ đời nhà Nguyên về sau, trong chính điện của các Tự Viện đều có thờ 16 vị A la hán, việc vẽ và điêu khắc tượng A la hán thông thường cũng lấy 18 vị A la hán làm chính.

Ngoài ra còn có thêm Ca Diếp tôn giả, Quân Đồ Bác Thán Ca tôn giả thành 18 vị. Các vùng ở Tây tạng có nơi thêm Ngài Đạt-ma-đa-la, Bố Đại Hòa thượng, hoặc thêm hai tôn giả Hàng long, Phục hổ, hoặc thêm hai vị Ma Sa phu nhân và Di Lặc (theo Phật tổ thống kỷ 33).

Dù là 16 hay 18 vị La Hán, thì cũng do các bậc vãng bối của nhà Phật thêm thắt, bớt ra mà thôi, chúng ta Phật tử hậu sanh thừa kế tu hành giữ gìn đạo mạch đều đảnh lễ, thờ phụng 18 hay 16 vị cũng đều là các vị Sa môn đắc đạo, chúng ta vẫn kính lễ tôn thờ.

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

CHƯƠNG THỨ MƯỜI CHÍN

Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.