Một Trăm Ngày Niệm Phật Và Một Trăm Bài Pháp

PHẦN VI. GIÁO LÝ PHỔ THÔNG

CHƯƠNG THỨ MƯỜI

Ngày Thứ Hai Mươi: Nói về các uế trược các sự khổ ở Ta Bà

Bạch Sư! Đạo Phật thường nêu các khổ nạn của thế gian, ở các kinh đều có lời chỉ dạy thế gian là khổ, nên khuyên tu cầu thoát khổ, thoát khỏi ngũ trược ác thế để trở về với cõi Thanh Thái. Xin Sư giảng dạy cho chúng con được học, học để tu, tu cầu giải thoát, giải thoát phiền não thế gian?

* Muốn thoát khổ ở thế gian kinh qua pháp môn niệm Phật của Tịnh độ tông, theo Kinh A Di Đà nên xem lời chú giải của Ngài Quán Nguyệt, bản dịch của Đức Pháp chủ Khánh Anh để biết rõ ràng mặt mày của nghiệp lực, ngũ trược ác thế của cõi ta bà, những sự khổ của thế gian. Từ đó mà phát tâm niệm Phật, tưởng Phật, gần gũi Phật Pháp, hiện tiền cũng như lâm chung được sanh về cõi nước của Đức Phật A Di Đà.

Ở thế gian có năm điều trược ác chủ chánh, là: kiếp trược, kiến trược, phiền não trược, chúng sanh trược, mạng trược:

1/ Kiếp trược: là thời kiếp ác trược, danh nghĩa của kiếp là nó kiêm cả bốn trược sau, nào là các pháp của thân tâm tụ hội, đều có thời tiết ngắn dài sanh diệt, trôi lăn trong sáu nẽo (thiên, nhơn, a tu la, địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh), hòa hợp ly tan, khổ đau vằn vặt, thời gian trôi đi như vó câu, không dừng lại theo ý muốn chúng sanh.

2/ Kiến trược: Là kiến thức ác trược, thường còn, có, không v.v... chúng sanh đều chấp một bên (thân kiến, biên kiến), mà thành cái thấy mê lầm bằng năm lợi sử. Lại suốt ngày rượt theo hoàn cảnh, dấy lên các tướng vọng niệm phân biệt luôn so le với nhau không tạm ngừng dứt được.

3/ Phiền não trược: Sáu căn đối với sáu trần, nhơn đó, ý thức nó tùy theo cảnh ngộ, nảy sanh các vọng niệm: mừng, giận, ghét, thương, vui, buồn.v.v…tức là năm thứ độn sử: tham, sân, si, mạn, nghi.

4/ Chúng sanh trược: thức của con lẫn lộn tinh huyết cha mẹ, chung lại kết thành thân ngũ ấm, thì có cái ngã tướng. Cái thân có sanh tử ấy, nó ở giữa lục đạo, cứ sanh sanh tử tử mãi, để luân hồi níu liền nhau chẳng dứt.

5/ Mạng trược: hơi thở còn tiếp tục ra vào, là các căn, sanh mạng của thân, nếu một chổ trở ra rồi không trở lại, thì đồng tro đất. Phật dạy: mạng sống ở giữa hơi thở hút, lại bị lạnh nắng đổi thay, dung nhan biến dần, rút ngắn tuổi thọ.

Trên đây là nói về năm trược ở cõi ta bà, người tu hành niệm Phật được sanh về thế giới Cực lạc, giải thoát ngũ trược, được sống trọn ngũ thanh. Sau đây là ngũ thanh của cõi Thanh Thái, tức Tịnh Độ, Tây phương Cực lạc. Một thế giới thanh tịnh, cõi nước mà người tu dùng phương tiện tu hành niệm Phật, tưởng Phật, nhớ Phật mà nguyện sanh về cõi ấy (sách Nhị Khóa Hiệp Giải).

Ngũ thanh là:

1/ Kiếp thanh: Nước Cực lạc chẳng có thời cuộc biển thẳm hóa nương dâu, không có những đổi dời, chấm dứt những khổ đau, thời tiết điều hòa, không mưa gió bão bùng đau thương ly biệt.

2/ Kiến thanh: Thường thấy nghe diệu pháp, tâm luôn chánh kiến, chánh tư duy, tất cả những nghĩ suy điều chánh đáng.

3/ Phiền não thanh: Đắc trí thanh tịnh, không có phiền não sanh, nơi cõi nước chỉ có thánh tam thừa, trí năng thanh tịnh và không sanh khởi lậu hoặc. Vì không nhiễm ô nên không có phiền não mê lầm.

4/ Chúng sanh thanh: Tự tha bình đẳng, vì toàn là thượng thiện nhơn, không có giai cấp cao thấp, mọi chúng sanh đều đắc quả vô sanh, không có những người ác, hiếp đáp lẫn nhau.

5/ Mạng thanh: Phật và chúng sanh đều sống vô lượng tuổi, do lấy trí tuệ làm sinh mệnh, nên không sinh tử luân hồi.

Chúng sanh phát tín tâm niệm Phật, biết quy y Tam Bảo kính Phật trọng Tăng, biết quý kính Hòa Thượng, Thượng tọa, Trung tọa, Hạ tọa. Kính người tu hành, các người ấy sẽ sanh về nước Cực Lạc, có cuộc sống an lành, tất cả việc làm đều là đại thiện nghiệp, việc làm ăn không còn vất vả, không nợ nầng, cuộc sống sung túc hẳn lên, tự mỗi người biết phát huy tánh thiện nhiều hơn ác, không còn cảnh xin phép làm ăn, xin ban bố phép mầu mua thần bán thánh, xin phép mở xí nghiệp công ty mà tự người ấy có đủ khả năng ăn nên làm ra và được hưởng thụ trọn vẹn tài sản.

Ngoài những ngũ trược trong thế gian, đưa chúng sanh đến chổ chìm đắm trong tam giới, Đức Phật Thích Ca còn chỉ rõ về tam khổ trong thế gian, giúp cho chúng sanh thoát khỏi những khổ đau oằn oại trong thế giới ta bà.

Tam khổ là:

1/ Khổ khổ: Tất cả chúng sanh trong tam giới mang thân phân đoạn sanh tử đã là khổ rồi. Riêng về chúng sanh cõi dục thân khổ trược hơn, khổ nhân, quả báo lúc nào cũng nặng nề chìm đắm trong biển khổ.

2/ Hoại khổ: Dù đặng phước vui thanh tịnh thiền định ở Sắc giới, đi ở tự do đi nữa, mà hễ hưởng phước hết rồi thì cái thân phải bị phá hoại, vẫn đọa chịu khổ cõi dục.

3/ Hành khổ: Dù tu đắc định lực ở cõi vô sắc giới, sống lâu tám vạn kiếp, không lụy vì đến thân, nhưng trong thiền định còn có điều khổ vi tế luân lưu, vận chuyển khắp ta bà khổ hãi.

Khổ khổ, hoại khổ, hành khổ được Đức Phật cân nhắc trong pháp tứ đế, lần đầu tiên được Đức Phật thuyết giảng tại huê viên Lộc Uyển, Ngài chỉ rõ những khổ đau oằn oại, sanh lão bệnh tử trong cuộc đời, những pháp vô thường khổ không vô ngã để cho con người tiếp nhận những ý thức mới mà tránh được những cái khổ nêu trên. Khi đã hiểu thì họ tự thoát, tự tìm đường thoát, đấy là ánh đạo, là giáo lý thực tiển sống động nhất của Đạo Phật, mà Đức Phật Bổn Sư Thích Ca đã khai sáng hoằng truyền cách đây trên 2554 năm, cho đến hôm nay vẫn còn phù hợp với từng thời đại. Đã thế mà mọi người trên hành tinh đều nghiên cứu thực tập tu học đưa đến kết quả cao. Đấy là pháp Tứ diệu đế và ba mươi bảy phẩm trợ đạo pháp.

Mô Phật chúng con đã hiểu!

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

CHƯƠNG THỨ MƯỜI MỘT

Ngày Thứ Hai Mươi Mốt: Giáo pháp Tứ Diệu Đế

Bạch Sư! Xin Sư giảng giải về Tứ Diệu đế, chúng con muốn thọ học bài pháp đầu tiên của Đức Phật chuyển pháp luân?

* Tứ Diệu đế là: Khổ đế, Tập đế, Diệt đế và Đạo đế là bộ kinh nhan đề là Chuyển Pháp Luân của đức Phật giảng tại vườn Lộc Uyển

1/ Khổ đế: Là chơn lý chắc thật, sau khi thành đạo; Ngài đã vạch những mặt mày của sự thể thế gian chỉ là sự khốn khó, chịu đựng, những kham nhẫn oằn oại đau khổ trong cuộc đời. Chúng sanh trong đó chủ yếu là con người kể từ khi sinh ra gọi là “sanh”, cho đến khi chết gọi là “diệt”. Chịu nhiều khổ não không ngừng dứt trong quá trình “sanh” “trụ”, luôn cưu mang trong mình những sanh, lão bệnh, tử… chịu nhiều sự đớn đau dồn dập trong nhà lửa của thế giới tham sân si như thế cho đến khi “hoại” “diệt”.

Trong quá trình “hoại” “diệt” luôn tiếp nhận những nghiệp lực mới để thọ sanh thân khác “sanh”, “trụ” như thế gọi là “trầm thống trong cõi luân hồi sanh tử”.

2/ Tập đế: Là chân lý chắc thật, trình bày nguyên nhân của bể khổ trần gian, là nguyên nhân vì đâu có những nổi khổ ấy. Khổ đế như là bản kê hiện trạng của chứng bệnh, còn tập đế như là bản nói rõ nguyên nhân của chứng bệnh lý do vì sao có bệnh.

3/ Diệt đế: Là chân lý chắc thật, trình bày rõ ràng hoàn cảnh, quả vị an lành, tốt đẹp mà chúng sanh sẽ đạt đến khi đã diệt trừ được những nổi khổ niềm đau và những nguyên nhân của nổi khổ niềm đau ấy. Diệt đế như là một bản cam đoan của lương y nói rõ sau khi người bệnh lành thì sẽ ăn ngon, ngủ yên như thế nào, thân thể sẽ tráng kiện, tâm hồn khoan khóai như thế nào. Diệt đế tức là Niết Bàn tịch tĩnh.

4/ Đạo đế: Đạo đế là những phương pháp đúng đắn, chắc thật để diệt trừ đau khổ. Đó là chân lý chỉ rõ con đường quyết định đi đến cảnh giới Niết Bàn. Nói một cách giản dị, đó là những phương pháp tu hành để diệt khổ và đưa đến quả an vui. Đạo đế chính là chân lý chính chân chính đẳng chính giác, đưa chúng sanh đến bến an vui.

Nhà Phật học Hồng Tại Đoàn Trung Còn luận giải về Tứ diệu đế như sau:

Tứ diệu đế là bốn chân lý mầu nhiệm, cũng kêu là tứ thánh đế, tứ đế, chơn đế, tứ thánh thật.

Trong khi chuyển pháp luân ở thành phố Ba La Nại, Đức Phật có dạy, như vầy:

1/ Nầy là sự khổ: Sanh khổ, già khổ, bệnh khổ, chết khổ, oán tắng hội khổ (người không ưa mà gặp mãi), ái biệt ly khổ (xa lìa người mình yêu thương), không được như ý (cầu bất đắc khổ), ngũ ấm xí thạnh khổ (đeo theo sắc thân, đeo theo các sự thọ cảm, tưởng tượng, hình ảnh, các sự hành động trong lòng, với tri thức của mình, tức là đeo theo ngũ uẩn, cả đời mình phải cưu mang tấm thân một cách nặng nề không bao giờ ngừng nghỉ… tất cả đều là khổ khổ.

2/ Nầy là nguồn gốc của sự khổ: Ham sống, làm cho nhơn loại chết đi sống lại mãi, mà hể biết ham sống tất biết ham những việc vui sướng, càng được càng ham. Muốn ham cho được thì phải có quyền thế. Vậy thì quyền thế, ham vui, ham sống là nguồn gốc của sự khổ.

3/ Nầy là phương pháp để diệt trừ sự khổ: Hạ cái lòng ham muốn, rồi lần lần bỏ nó đi, trục nó ra khỏi mình và không còn biết đến nó nữa. Xả bỏ mọi phiền trược thế gian, sống trong trạng thái an lạc, tức là Niết Bàn.

4/ Nầy là đường đạo để dứt trừ sự khổ: Có ba mươi bảy phẩm trợ đạo pháp, trong đó có tám đạo chánh: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.

Pháp tứ đế là do Phật thuyết, tức là pháp của các bậc thánh đệ tử Đức Phật, tứ diệu đế sẽ độ thoát những nổi khổ niềm đau về sanh, lão, bệnh tử và cuối cùng tiến thẳng đến Niết bàn.

Trong kinh Niết bàn, hiểu tứ diệu đế hay tứ thánh đế có hai hạng: một là hạng trung trí hai là hạng thượng trí. Hạng trung trí là thinh văn, La hán, Bích chi Phật và Duyên giác; hạng thượng trí là Phật và Bồ tát. Hạng trung trí hiểu đó là chơn lý, là thánh đế và thi hành. Còn hạng thượng trí là phân biệt bốn chân lý mầu nhiệm, bốn thánh đế ấy có vô lượng thể tướng, vô biên diệu dụng, hạnh lành để tu hành.

Tứ đế là giáo lý cơ bản, quan trọng, người Phật tử không thể không hiểu biết, không hiểu biết về tứ diệu đế là không hiểu biết gì về giáo lý đạo Phật cả. Người Phật tử hơn ai hết, phải thấu triệt cõi đời là khổ. Muốn thế, không gì hơn là hãy lắng nghe Đức Phật dạy về khổ đế, vì chỉ có khổ đế mới nói lên một cách tường tận, đầy đủ chính xác về mọi nổi khổ đau của cuộc đời.

Thấy rõ mọi nổi khổ đau rồi, chúng ta cần tìm hiểu vì đâu có khổ, nguyên nhân của khổ đau do đâu mà có. Vì chỉ khi nhận thấy được nguồn gốc của nó, mới có thể diệt trừ tận gốc khổ. Điều nầy, cũng không chổ nào nói rõ ràng, phân tích rành mạch bằng Tập đế. Nhưng thấy được mọi nổi khổ đau của cõi đời và nguồn gốc của nó, không phải để bi quan, chán ngán, khóc lóc rên siết. Nếu thế thì không có gì tiêu cực bi quan bằng. Một ít dư luận tưởng lầm đạo Phật là yếm thế, bi quan.

Là vì học chỉ tu học, nghiên cứu, đọc học ở hai phần đầu của tứ diệu đế.

Nhưng đối với người Phật tử thì không dừng lại đó. Đã thấy đau khổ làm cho cuộc đời xấu xa, đen tối, khổ đau, thì phải diệt trừ. Hạnh phúc không đâu xa, hạnh phúc ra ngay sau khi đã diệt trừ được đau khổ. Đau khổ lùi bước thì hạnh phúc đến, như bóng tối tan thì ánh sáng thay vào, an lạc đến thì phiền não mất. Muốn thấy ánh sáng của Niết Bàn thì phải thực hiện những lời dạy của Phật theo chơn lý diệt đế.

Muốn thực hiện Niết Bàn thì phải có đủ phương tiện, những phương tiện nầy, Đức Phật đã dạy thật đầy đủ trong đạo đế: phần ba mươi bảy phẩm trợ đạo pháp.

Đức Phật là Thầy dẫn đường cho chúng sanh và chúng ta đi từ cõi đời đen tối đến ánh sáng quả vị giải thoát tối cao. Ngài đã cho chúng ta một bản đồ chỉ dẫn rõ ràng về một hành trình cứu cánh và ban cho Phật tử chúng ta đầy đủ phương tiện cần thiết trong một đời hành hương về cố quán. Chư vị Phật tử chúng ta tiếp nhận và đi theo con đường ấy.

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

Ngày Thứ Hai Mươi Hai: Giáo pháp Đạo đế

Bạch Sư! Xin Sư từ bi chỉ dạy sâu sát về phần Đạo đế cho Phật tử chúng con được tiếp thu những ý tưởng phần tinh hoa giáo pháp Phật, ngõ hầu tiến tu đạo nghiệp. Xưa nay chúng con đi chùa chỉ biết có cúng kiến, lễ bái qua loa, làm có hình thức cầu danh, cầu tài cầu lộc… không biết đường nào là lối thoát cuối cùng trước bến tử sanh trong cuộc thế.

Theo bài giảng trên Sư có dạy về từ Phật học Đạo đế, mong Sư từ bi hoan hỷ chỉ dẫn cho chúng con được học về phần Đạo đế?

* Đạo đế là phương pháp tu hành chân chính, có hiệu quả chắc thật để tiến tu thành Phật. Đức Phật đến với chúng ta là để chỉ dẫn cho chúng ta phương pháp tu hành thoát khổ, Ngài không trực tiếp cầm tay đưa chúng ta đến Niết Bàn cực lạc thành Phật, tức là Ngài chỉ rõ phương pháp tu hành để đến cứu cánh, trong đó có Đạo đế là phương pháp tối ưu.

Đạo đế là chơn lý quan trọng nhất trong tứ diệu đế, vì có biết rõ đời là đau khổ, nguyên nhân của nó là gì và nếu có thiết tha cầu giải thoát khỏi cảnh khổ đế đến một cõi an vui tốt đẹp nhất là Niết Bàn. Nhưng nếu không có phương pháp hiệu nghiệm để thực hiện ý muốn ấy, thì biết cho nhiều cũng vô ích và càng thêm đau khổ. Do đó, đạo đế là phần quan trọng và được Phật dạy một cách rõ ràng chu đáo.

Đạo đế tức 37 phẩm trợ đạo pháp, cũng gọi tam thập thất phẩm, tam thập thất phẩm pháp, tam thập thất bồ đề phần pháp, tam thập thất trợ bồ đế pháp, tam thập thất trợ đạo chí pháp.

Phần thứ nhất, tứ niệm xứ gồm có bốn phẩm:

01). Quán thân bất tịnh: xem xét lại thân thì thân chúng sanh luôn luôn có nhiều nhơ nhớp.

02). Quán thọ thị khổ: xem xét phần thọ cảm, lúc khổ lúc vui là khổ lụy

03). Quán tâm vô thường: xem xét tâm ý là vô thường, tâm không thường còn, vừa xuất hiện thấy niệm đó rồi niệm đó mất, tâm khi vầy khi khác, tâm viên ý mã.

04). Quán pháp vô ngã: Quán xét muôn vật đều không thật có.

Phần thứ hai, tứ chánh cần gồm có bốn phẩm:

05). Không phạm tội lỗi nữa, nếu đã lỡ phạm

06). Tội lỗi nào chưa phạm thì không phạm

07). Tập làm các điều thiện, các điều thiện dù nhỏ, nhưng chưa từng làm.

08). Lúc nào cũng hướng về công việc thiện, làm cho tăng trưởng các điều thiện mình đã làm.

Phần thứ ba, tứ như ý túc, gồm có bốn phẩm:

09). Lòng muốn đặng pháp thần thông

10). Lòng thệ nguyện tu đạt đến Niết Bàn

11). Giữ gìn tư tưởng tinh tấn, lúc nào cũng tiến tu tịnh nghiệp, niệm Phật, thiền định, giữ giới.

12). Tham cứu đạo lý, luân lý đạo Phật, cũng như giáo pháp tứ như ý túc

Phần thứ tư, pháp ngũ căn, gồm có năm phẩm:

13). Niềm tin thật vững vàng, hăng hái

14). Thệ nguyện mạnh mẽ, tu hành bất thối chuyển

15). Tâm niệm quả quyết, chính chắn

16). Tâm luôn giữ chánh định không lay động

17). Trau giồi trí tuệ sáng suốt mà nhận định, chọn pháp tu hành

Phần thứ năm, pháp ngũ lực, gồm có năm phẩm:

18). Sức mạnh niềm tin

19). Sức mạnh của lời phát nguyện

20). Sức mạnh của tâm niệm quả quyết

21). Sức mạnh của định, dẫn đến gọi là tam muội, đốt cháy hết phiền não tham sân si.

22). Sức mạnh của tuệ sáng soi thấu triệt các căn tánh chúng sanh, khiến họ bước ra khỏi trầm luân sanh tử.

Phần thứ sáu, thất giác chi có bảy phẩm:

23). Trạch pháp giác chi: trí lực chọn chánh pháp, phân biệt tà pháp

24). Tinh tấn giác chi: trí tinh tấn mạnh mẽ tu hành đúng chánh pháp

25). Hỷ giác chi: trí hoan hỷ đặng nương theo chánh pháp mà tu hành

26). Khinh an giác chi: trí nhẹ nhàng trừ bỏ các chướng ngại

27). Niệm giác chi: trí thường niệm định và tuệ, đưa đến chổ nghiệp dứt tình không.

28). Định giác chi: trí thường ổn định không tán loạn

29). Xả giác chi: trí bỏ các pháp tà, các điều đã làm

Phần thứ bảy, bát chánh đạo có tám phẩm:

30). Chánh kiến: thấy mọi việc chân chánh

31). Chánh tư duy: suy nghỉ chân chánh

32). Chánh ngữ: lới nói chân chánh

33). Chánh nghiệp: việc làm chân chánh

34). Chánh mạng: làm việc chân chánh

35). Chánh tinh tấn: một lòng tu hành bất thối chuyển

36). Chánh niệm: niệm chân chánh

37). Chánh định: định lực chân chánh, tu thiền định theo pháp Phật, không theo tà kiến ngoại đạo.

Trong đó chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn thuộc về “giới”; chánh niệm, chánh định thuộc về “định”; chánh kiến, chánh tư duy thuộc về “tuệ”.

Nhơn giới sanh định, nhơn định phát tuệ, đưa người tu đạt đến đạo quả giải thoát.

Nhà tu hành mà có được ba mươi bảy phẩm trợ đạo ấy cho đầy đủ thì thành đạo. Bậc A la hán, Duyên giác, Độc giác, Bích Chi Phật hay bậc Phật Như Lai đều có tu hành ba mươi bảy phẩm trợ đạo. Đó là chổ tu chung của tam thừa.

Bồ tát tu lục độ và tu Tam Thập Thất Đạo Phẩm xong, thì đắc quả vị Như Lai.

Kinh Niết Bàn, quyển 14, dạy: Nhơn sáu Ba la mật, Ba mươi bảy pháp trợ bồ đề, Như Lai biết rõ các pháp.

Đấy chính là Đạo đế, Phật tử cố gắng nghiên cứu học tập tu hành

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

CHƯƠNG THỨ MƯỜI HAI

Ngày Thứ Hai Mươi Ba: Giáo pháp Thập Nhị Nhơn Duyên

Bạch Sư! Phần tứ đế cũng như giáo pháp quan trọng của Phật là ba mươi bảy phẩm trợ đạo, bát chánh đạo chúng con đã được nghe và hiểu. Chúng con sẽ áp dụng vào đời sống thực tế để tu hành. Tuy nhiên đấy là pháp tu hành cho Thinh văn. Chúng con muốn biết pháp tu của bậc Duyên Giác, xin Sư giảng giải cho chúng con tường tận?

* Thập nhị nhân duyên là pháp tu của bậc Thánh trung thừa: Duyên giác, Độc giác cũng như Bích chi Phật. Các bậc nầy do ngộ lý nhơn duyên mà tu chứng, hiểu được các pháp tự tánh không, do duyên hợp huyển có. Cái nầy có, thì cái kia có, cái nầy không thì cái kia không... hiểu như thế hành giả không còn bị ô nhiễm trong cuộc đời mà đắc nhập Niết Bàn, tự tại vô ngại.

Thập nhị nhơn duyên, tức mười hai cái nhơn duyên cùng nhau, níu kéo nhau từ đời vô thỉ đến nay và luân hồi mãi mãi về sau, nên con người ta bị luân hồi mãi trong sáu nẻo, có vui, có buồn, có khổ, có sướng lẫn lộn nhau, nhưng sự buồn khổ đau đớn thì có phần lớn hơn tất cả.

Mười hai nhơn duyên trong ba đời:

A/ VỀ ĐỜI ĐÃ QUA (quá khứ):

1/ Vô minh: vì không hiểu đạo nên mới bám níu, tham mê trôi lăn trong biển khổ.

2/ Hành: những hành động từ trong tâm kết thành nghiệp lực lôi kéo con người trôi lăn trong bến mê từ đời nầy sang đời khác, không dừng nghỉ.

3/ Thức: sự hiểu biết, nhưng hiểu biết những chuyện thế gian, chuyện ái dục, chuyện phiền não tham sân si.

4/ Danh sắc: có hình tướng, tiếng gọi để chỉ ý nghĩa cuộc sống, thân danh sắc tức là ngũ uẩn.

5/ Lục nhập: sáu căn nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý duyên với sáu trần sắc, thinh, hương, vị, xúc, pháp; sanh ham thích không bao giờ dừng nghỉ.

6/ Xúc: sau khi ra khỏi lòng mẹ, gặp việc nầy việc kia, biết đòi ăn kêu la khóc lóc, cho tới chu kỳ ba bốn tuổi.

7/ Thọ: khi khôn lớn, biết đủ thất tình lục dục, mừng giận, buồn, vui, thương, ghét, ham muốn, từ năm tuổi cho đến mười ba tuổi.

8/ Ái: biết thương yêu nhau, mơ ước về tình dục, từ 14 tuổi đến 19 tuổi

9/ Thủ: chấp có thân nam thân nữ, lập thành vợ chồng, đam mê tình dục, nhục dục.

10/ Hữu: coi sự việc trên thế gian là vững chắc, bền bĩ, sanh con đẻ cháu, giữ gìn viềng mối gia phong, không để bị mất.

(đến đây là nhơn duyên đời hiện tại).

11/ Sanh: muốn sanh ra nữa đặng có hưởng sự mê dục, tiếp tục khóai lạc trong khóai lạc.

12/ Lão tử: đam mê trong cái sanh, rồi thì đi đến già chết, kế bị luân hồi trở lại nữa.

(đến đây là nhơn duyên đời tới)

Nhà học Phật, luôn quán chiếu trừ diệt những nhơn duyên bắt đầu từ vô minh cho đến lão tử

(quán hoàn diệt).

1/ Diệt vô minh mê muội

2/ Thời diệt được cái hành, làm dữ từ trong lòng, gây nên tội lỗi.

3/ Thời diệt được cái thức, không nhận rằng đi đầu thai là hạnh phúc.

4/ Thời diệt được cái danh sắc, khỏi nhập vào bụng mẹ mà tượng hình

5/ Thời diệt được lục nhập, khỏi sanh ra lục căn.

6/ Thời diệt được cái ác, không còn cảm động đòi ẩm bồng đòi bú.

7/ Thời diệt được cái thọ cảm, không còn thất tình, không còn ham muốn ăn ngon mặc tốt.

8/ Thời diệt được cái ái, không còn yêu mến, mơ tưởng có vợ có chồng

9/ Thời diệt được cái thủ, không còn ham mê tình dục, tài sản.

10/ Thời diệt được cái hữu, không còn lo cho sự sống không bền bĩ nữa.

11/ Thời diệt được cái sanh, không còn muốn sanh ra nữa để chịu khổ.

12/ Thời diệt được cái lão tử, khỏi lo già yếu, vượt khỏi sanh tử luân hồi.

Diệt xong, mười hai nhơn duyên như trên, liền trở nên minh giác, đắc đạo. Pháp thập nhị nhơn duyên do Phật thuyết tức là pháp tu của bậc Bích Chi Phật thừa. Diệt tận mười hai nhơn duyên, thì thành Phật Bích Chi (Duyên Giác, Độc Giác).

Pháp Thập nhị nhơn duyên cũng là pháp tu chung cho các bậc, bốn thừa trong Đạo Phật.

Hạng thấp, bậc Thinh văn thừa, nhờ quán Thập nhị nhơn duyên mà đắc quả A la hán. Nhưng hàng đắc đạo nầy chưa thấy Phật tánh.

Hạng vừa, bậc Duyên giác thừa, nhờ quán Thập nhi nhơn duyên mà đắc quả Duyên Giác (Bích Chi Phật). Hàng đắc đạo nầy cũng chưa thấy tánh.

Hạng cao, bậc Bồ tát thừa, nhờ quán Thập nhị nhơn duyên mà đắc quả Thập Trụ Bồ tát. Hàng đắc đạo nầy thấy Phật tánh nơi mình, nhưng thấy chưa tỏ rõ.

Hạnh cao hơn hết, bậc Phật thừa (nhất thừa) nhờ quán Thập nhị nhơn duyên mà đắc quả chánh giác, quả Phật. Hàng đắc đạo nầy thấy Phật tánh một cách tỏ rõ hoàn toàn.

Giáo pháp Thập nhị nhơn duyên rất sâu xa, mầu nhiệm, là giáo pháp bất sanh bất diệt, lên tới bậc thượng thượng thì thấy rằng mình vốn chẳng trừ diệt một nhơn duyên nào trong thập nhị nhơn duyên. Thật ra, Thập nhị nhơn duyên là chẳng sanh chẳng diệt, chẳng thường chẳng đoạn, chẳng một chẳng hai, chẳng đến chẳng đi, chẳng phải nhơn chẳng phải quả.

Trong kinh Đại Bát Niết Bàn, quyển 27 có giải Thập nhị nhơn duyên như dưới đây:

1/ Phiền não đời quá khứ kêu là vô minh

2/ Nghiệp đời quá khứ, kêu là hành (hạnh)

3/ Mới vừa thọ thai trong đời hiện tại, kêu là thức.

4/ Vào thai năm phần, bốn căn chưa đủ, kêu là danh sắc

5/ Bốn căn trọn đủ, nhưng chưa ra khỏi thai bào, kêu là sáu nhập (lục nhập)

6/ Chưa phân biệt được những cái khổ đối với lục căn, đó kêu là xúc

7/ Lúc bấy giờ nhiễm qua một phần của ái, sắp bước vào đời cảm chịu những khổ vui kêu là thọ.

8/ Quen gần năm dục, đó kêu là ái.

9/ Tham cầu trong ngoài, kêu là thủ.

10/ Về việc trong và ngoài khởi thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp đó kêu là hữu.

11/ Cái thức đời hiện tại, kêu là sanh đời vị lai.

12/ Những cái danh sắc, lục nhập, xúc, thọ, đời hiện tại, kêu là lão bệnh tử đời vị lai.

Thập nhi nhơn duyên là mặt mày từ vô thỉ đến nay luôn đi đôi với đời sống của chúng sanh và con người, đấy là những mắc xích kết thành một chuổi thời gian nhứt kỳ (dài, chẳng hạn là 100 năm) hay sát na (trong một niệm) của đời người, kiếp người. Người tu khi hiểu được sự giả lập của hệ thống nhân sinh quan như trên thì biết rõ thân tâm nầy đều là không tự tánh, không tự có chỉ là duyên hợp huyển có mà thôi, từ đó không bị ô nhiễm trong cõi đời, không nhiễm tức là giải thoát mắc xích vô minh sanh tử.

Mô Phật! Chúng con thành tâm kính lạy Sư, chúng con tuy có đi chùa thì nhiều, cúng chùa, làm từ thiện nhiều, nhưng sự học tập kinh pháp thì ít. nay nhơn duyên lành được nghe Sư giảng giải giáo lý Phật học, chúng con như người đi giữa sa mạc cuộc đời mênh mông, may gặp được ốc đão, được có mạch nước, được có nước và được uống nước, giải cơn khát khao hóa giải những gút mắc tự xưa nay trong cuộc sống. Lòng chúng con cảm nhận sự an lạc, được nghe pháp thập nhi nhơn duyên tuy không đắc thánh, đắc Phật, nhưng chúng con được biết giáo pháp duyên sanh: "cái nầy sanh thì cái kia sanh, cái nầy đến thì cái kia đến, cái nầy có mặt thì cái kia có mặt…”. Vô minh có thì sanh tử có, không vô minh thì không sanh tử, không có những cái thủ, hữu thì không gây những bước thăng trầm trong hiện tại cũng như tương lai… có nhơn có quả, đấy là quy luật nhơn quả của giáo lý Phật Đà.

Trong cõi đời, không ai quyết định cho ai, mà chỉ có quy luật nhơn quả quyết định cho chúng sanh và con người mà thôi… nay chúng con đủ duyên lành, nghe được Sư giảng giải những “áo nghĩa” của chư Phật.

Một lần nữa, chúng con xin đê đầu đảnh lễ Sư.

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

CHƯƠNG THỨ MƯỜI BA

Ngày Thứ Hai Mươi Bốn: Giáo pháp Lục Độ Ba La Mật

Bạch Sư! Trong tất cả các pháp, giáo pháp của Phật thật sâu sắc, nhiệm mầu uyên áo, chúng sanh thật khó hiểu, như Phật tử chúng con ít hiểu lắm Sư ạ! Chúng con không có thì giờ để học hỏi những giáo pháp cao sâu. Tuy nhiên, chúng con có đọc sách Phật học Phổ Thông của Ngài Đại lão Hòa Thượng thượng Thiện hạ Hoa, nhưng vì mênh mông quá, chúng con học không kham. Nay xin Sư từ bi có phương pháp chỉ dạy cho chúng con dễ tiếp thu dễ hiểu?

* Lục độ, cũng kêu là lục Ba la mật, sáu độ đưa chúng sanh từ bến sanh tử khổ đau đến bến Niết Bàn an lạc. Pháp tu lục độ chỉ dạy phương pháp tu hành giải thoát những khổ đau từ muôn thuở, để đưa con người đến bến an vui, không còn bị trầm thống luân hồi quả báo nữa. Nhưng lục độ là pháp tu cao, dành cho hàng phát tâm bồ đề, nên gọi là “đại thừa Bồ tát đạo”.

Sáu độ (lục độ) là nền giáo lý đại hạnh của Bồ tát. Ai muốn tu mau thành Phật (ra khỏi sự trầm thống của thế gian) phải tu trì đủ sáu độ.

Sáu độ là:

1/ Tu bố thí để trừ tham lam keo lận.

2/ Tu trì giới trừ tà ác.

3/ Tu nhẫn nhục trừ sân nhuế, sân si, nóng giận

4/ Tu tinh tấn trừ giải đãi lười biếng

5/ Tu thiền định trừ tán loạn, động niệm, vọng niệm, mất bình tĩnh.

6/ Tu trí tuệ trừ ngu si đần độn, vô minh, tối tăm.

Bậc tu đại thừa Bồ tát có đủ những hạnh lành ấy, phải trải qua ba vô số kiếp tu hành phát tín tâm niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, phát bồ đề tâm làm các Phật sự lớn, cho đến khi viên mãn đắc đạo vô thượng chánh đẳng chánh giác để thành Phật. Bậc tu đại thừa Bồ tát còn phải tiếp tục tu thêm hạnh Phương tiện giúp cho mình có cơ sở vừa làm lợi ích cho chúng sanh. Rồi đến tu Nguyện ba la mật, Lực ba la mật, Trí ba la mật. Bốn hạnh lành cao viễn, nếu được hành trì đầy đủ thì người tu dù tại gia hay xuất gia cũng đều đắc quả Phật.

Lục độ Ba la mật gồm có:

Bố thí Ba-la-mật, tức là pháp môn tu hành bằng phương pháp bố thí, có công năng như một chiếc thuyền, đưa mình và người từ bờ mê lầm của chúng sinh sang bờ giác ngộ của chư Phật.

Bố là cùng khắp: thí là cho, là trao tặng. Bố thí là cho cùng khắp, cho tất cả mọi người, mọi vật, mọi nơi.

Ba-la-mật phiên âm tiếng Phạn Paramita. Trung Hoa dịch là "đáo bỉ ngạn” nghĩa là đến bờ kia.

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

Ngày Thứ Hai Mươi Lăm: 1. Bố Thí Ba-la-mật

Bố Thí Ba-la-mật gồm: Tài thí, pháp thí và vô úy thí.

1. Tài thí. Tài thí tức là đem tiền bạc, của cải, vật thực của mình ra cho. Tài thí có hai loại:

a) Nội tài: Là những vật quí báu nhất của mình như thân mạng, đời sống của mình.

Thí nội tài: hy sinh thân mạng để cứu vớt kẻ khác ra khỏi nguy nan.

Thí nội tài là một cử chỉ hy sinh cao đẹp nhất mà chỉ những người giàu lòng từ bi, bác ái mới làm được.

b) Ngoại tài. Ngoại tài là những vật thường dùng của mình như thức ăn đồ mặc, tiền bạc, xe cộ, ruộng vườn, nhà cửa... đem những vật ấy ra cho những người túng thiếu, nghèo khổ thì gọi là thí ngoại tài.

2. Pháp thí. Đem lời hay, lẽ phải, những chân lý đúng đắn, những lời dạy quí báu của Đức Phật để chỉ bày, khuyên bảo người khác; hoặc y theo giới luật của Phật tu hành thành thật để làm khuôn mẫu cho người bắt chước, bỏ dữ theo lành, cải tà quy chánh đều là pháp thí.

3. Vô úy thí. Vô úy nghĩa là không sợ. Vô úy thí là làm cho người khác không sợ, hết sợ.

Muốn thực hành pháp môn này, hành giả trước tiên phải luyện cho mình một đức tính đừng sợ gì cả. Mà kẻ tu hành chân chính, hiểu rõ giáo lý của Phật, thì còn sợ nỗi gì? Tiền của, họ không tham lam cho nên không sợ mất; danh lợi, họ không màn, nên không sợ thiếu, sanh mạng, họ xem như giả tạm, nên không sợ chết. Do cái tâm lý đó mà cõi lòng họ luôn luôn không xao động, nét mặt họ luôn luôn bình tĩnh trước mọi sự đổi thay, gian nan nguy hiểm. Người tu hạnh thí vô úy sẵn sàng để nhảy xuống nước vớt người sắp chết chìm, nhảy vào lửa để cứu người sắp chết thiêu, xông vào đám cướp để cứu người lương thiện, đến gõ cửa công, để minh oan cho người vô tội...

Tóm lại, người tu hạnh Thí vô úy, hễ đi đến đâu thì đem đến đó một sự bình tĩnh, an vui cho mọi người và mọi vật.

Công đức của sự Bố thí Ba-la-mật

Pháp bố thí là cái nhân lành của quả phúc ở thế gian và xuất thế gian. Trong lục độ vạn hạnh, pháp bố thí đứng đầu, vì nó tương đối dễ làm hơn tất cả các pháp, mà công đức lại lợi lạc được cả đôi bên người nhận và kẻ cho:

1. Đối với người nhận. Người đời không ai là đầy đủ. Kẻ được phần này thì thiếu phần khác, kẻ được vật chất thì mất tinh thần, kẻ đầy đủ tinh thần thì thiếu thốn vật chất.

Kẻ đang thiếu thức ăn mà được ăn, kẻ đang thiếu mặc mà được mặc, kẻ đang đau xót mà được vỗ về, an ủi, kẻ đang lo sợ mà được đùm bọc che chở thì thật là may mắn sung sướng vô cùng. Trong một xã hội có được nhiều người giàu lòng từ bi bác ái, luôn luôn tìm cách giúp người, thì xã hội ấy chắc chắn sẽ được an vui thịnh đạt.

2. Đối với người cho. Sự bố thí đã đành là lợi lạc cho người nhận, những đối với người cho cũng không kém phần quý báu. Mỗi khi đem của cải ra cho, là hành giả có một dịp để chiến thắng lòng tham lam, bỏn sẻn, ích kỷ và nới rộng lòng từ bi; mỗi khi hy sinh tánh mạng để cứu giúp người, là hành giả có dịp để thử thách lòng tham sống, sợ chết, và trau dồi đức tánh lợi tha, bình tĩnh. Mỗi khi cho mà không kể kẻ thân người thù, là hành giả có dịp để chiến đấu với ngã chấp ngã ái. Nếu hành giả thí pháp, thì đó là những cơ hội để mình tự nhắc nhở, ghi nhớ những lời đức Phật dạy.

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

Ngày Thứ Hai Mươi Sáu: 2. Trì Giới Ba-La-Mật

Trì Giới Ba-La-Mật

"Trì" là giữ giới chặt chẽ; "Giới" là những điều răn dạy, ngăn cấm, những qui luật mà đức Phật đã chế ra để hướng dẫn các đệ tử tại gia và xuất gia của Ngài. Vậy trì giới Ba-la-mật là pháp môn tu để đi đến bờ giác ngộ.

Thành Phần Của Giới Luật

Chúng ta có thể phân chia giới luật ra làm ba phần và hai cấp bậc:

Giới tại gia.

Giới xuất gia.

Giới Bồ Tát.

1. Giới tại gia.

Giới tại gia là những giới dành cho những người chưa xuất gia trong hàng Tiểu thừa, tức là những cận sự nam và cận sự nữ (cư sĩ tại gia). Những người này có thể thọ trì từ một đến năm giới (Ngũ Giới) hay Tám trai giới (bát quan trai giới).

2. Giới xuất gia.

Xuất gia gồm có năm chúng: Sa-di, Sa-di-ni, Thức xoa ma-na, Tỳ kheo và Tỳ kheo ni.

Sa di và Sa di ni phải giữ 10 giới.

Thức xoa Ma-na phải giữ 6 điều giới và tập 296 hạnh giới.

Tỳ kheo phải giữ 250 giới

Tỳ kheo ni phải giữ 348 giới.

3. Giới Bồ Tát.

Là giới mà Phật tử tại gia và xuất gia trong hàng đại thừa phải thọ trì, sau khi đã phát tâm Bồ đề tu Bồ Tát hạnh để mở rộng làm Phật sự và hóa độ chúng sinh.

Bồ Tát giới gồm có:

- Nhiếp luật nghi giới.

Người thọ trì "Nhiếp luật nghi giới" là người quyết giữ đúng mười hai giới trọng và bốn mươi tám giới khinh, nghĩa là quyết không làm một việc ác nào cả.

- Nhiếp thiện pháp giới.

Người thọ trì "nhiếp thiện pháp giới" là người quyết tâm làm tất cả các việc lành.

- Nhiêu ích hữu tình giới.

Người thọ trì giới này là người quyết tâm tu hạnh từ bi, hỷ xả, làm tất cả những điều lợi ích cho tất cả chúng sinh, không một loài nào mà chẳng hóa độ.

Công đức của sự Trì giới Ba-la-mật

Trì giới Ba-la-mật có một hiệu lực rất lớn cho việc tu hành của người Phật tử. Phật tử thọ trì giới luật nghiêm trang thanh tịnh thì lúc hiện tiền tâm được thanh thản an vui, không có gì phải ân hận. Trong kiếp vị lai, hành giả chắc chắn được chứng quả Bồ đề, thoát khỏi vòng sanh tử luân hồi.

Khi hành giả trì giới được thanh tịnh, thì tâm từ bi, hỷ xả bủa khắp. Hễ họ thấy kẻ nào làm hạnh tài thí, pháp thí cho ai, thì liền sanh tâm hoan hỷ tán thán công đức, như thế tức là người ấy được một phần công đức "tùy hỷ bố thí".

Hơn nữa, khi hành giả thành thật chuyên trì giới luật, thực hành theo đúng lời Phật dạy, làm gương mẫu cho quần sanh bắt chước, tức là đã thí pháp bằng thân giáo. Còn khi hành giả trì tụng giới luật cho nhập tâm thuần thục, cũng tức là thí pháp bằng khẩu giáo.

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

Ngày Thứ Hai Mươi Bảy: 3. Nhẫn Nhục Ba-La-Mật

Nhẫn Nhục Ba-La-Mật

"Nhẫn" là nhịn, chịu đựng những cảnh trái mắt nghịch lòng. "Nhục" là điều sỉ nhục, điều xấu hổ, làm tổn thương đến lòng tự ái của mình.

Nhẫn nhục Ba-la-mật là nhẫn nhục đến chỗ cùng tột không còn ai có thể nhẫn nhục hơn thế nữa.

Nhẫn Nhục Ba-la-mật gồm:

1. Thân nhẫn. Đối với nghịch cảnh như nắng mưa, nóng lạnh, đói khát, đau ốm, hoặc bị người đánh đập, hành hạ, làm bức não nơi thân, mình cũng cam chịu, không phàn nàn hay chống cự lại. Đây là sự chịu đựng về thể xác.

2. Khẩu nhẫn. Thân đã nhẫn chịu không chống lại người và miệng cũng không thốt ra những lời nguyền rủa độc ác, trước những lời mạ nhục chua cay, mắng nhiếc tồi tệ hay đánh dập tàn nhẫn.

3. Ý nhẫn. Nhẫn nhục cả trong tâm, không căm hờn, không oán giận, không nổi lên ý phản đối, những tư tưởng hắc ám để trả thù.

Trong ba thứ nhẫn này, "ý nhẫn" là khó nhất và quan trọng nhất.

Công đức của pháp Nhẫn nhục Ba-la-mật

Lửa sân hận chỉ có thể bị dập tắt bằng nước Nhẫn nhục Ba-la-mật. Không Nhẫn nhục thì gia đình ly tán, bạn hữu chia lìa, tớ thầy đoạn tuyệt, đồng bào xung đột, thế giới chiến tranh.

Có Nhẫn nhục thì gia đình sum họp, bạn hữu tương thân, tớ thầy trung tín, đồng bào đoàn kết, thế giới hòa bình. Riêng đối với bản thân, không Nhẫn nhục thì lửa giận thiêu đốt lòng mình và dục vọng hoành hành, sự nghiệp tiêu tan, mọi người xa lánh, đạo quả khó tròn.

Có Nhẫn nhục thì lòng từ chan chứa, thanh tịnh tràn lan, sự nghiệp dâng cao, người người quí trọng, đạo quả viên thành.

Cổ nhân có câu:

Nhẫn nhẫn nhẫn, trái chủ oan gia tùng thử tận.

Nhiêu nhiêu nhiêu, thiên tai vạn họa nhất tề tiêu.

Mặc mặc mặc, vô hạn thần tiên tùng thử đắc.

Hưu hưu hưu, cái thể công danh bất tự do.

Nghĩa là:

- Nhẫn nhẫn nhẫn (thân nhẫn, miệng nhẫn, tâm nhẫn) thì những điều trái chủ oan gia từ đây dứt hết.

- Xả, xả, xả (thân xả, miệng xả, tâm xả bỏ) thì tất cả những thiên tai, ngàn họa thảy đều tiêu tan

- Nhịn nhịn nhịn (thân nín, miệng nín, tâm nín) thì cảnh giới thần tiên vô hạn cũng do đây mà được.

- Thôi thôi thôi (thân thôi, miệng thôi, tâm đều thôi) thì những công danh cái thế không có việc gì là không có được

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

Ngày Thứ Hai Mươi Tám: 4. Tinh Tấn Ba-La-Mật

Tinh Tấn Ba-La-Mật

"Tinh" là tinh chuyên một việc không có xen tạp. "Tấn" là tiến tới mãi mãi không dừng, không gián đoạn hay thối lui.

Tinh Tấn Ba-La-Mật gồm:

1. Tinh tấn ngăn các điều ác đừng sinh. Nghĩa là các điều ác, từ trước đến giờ mình chưa làm đến, thì từ nay về sau cũng phải tinh tấn đừng cho nó phát sinh.

2. Tinh tấn diệt các điều ác đã sinh. Nghĩa là các điều ác mà mình đã lỡ làm rồi, thì phải tinh tấn diệt trừ cho mau đừng cho nó tăng trưởng thêm nữa.

3. Tinh tấn làm cho các điều lành phát sinh. Nghĩa là từ trước đến nay có những điều lành ta chưa thực hiện được, thì nay ta phải tinh tấn để cho nó phát hiện ra trong hành động.

4. Tinh tấn làm cho các điều lành tăng trưởng. Nghĩa là các điều lành đã được phát sinh rồi, nay ta phải tinh tấn làm cho nó tăng trưởng hơn nữa.

Công đức của Tinh tấn Ba-la-mật

Trong tất cả sự nghiệp, vĩ đại ở đời, hay kết quả vẻ vang trong đạo, cái bí quyết duy nhất để thành công là pháp tinh tấn. Cho nên Đức Phật Thích Ca có dạy: "Hỡi các người, hãy tinh tấn lên để giải thoát". Người thọ trì Tam quy, tinh tấn giữ năm giới và làm các điều phước thiện, thì sẽ được sinh lại làm nhân đạo, phúc thọ song toàn. Người tinh tấn tu Thập thiện và tu Tứ thiền, Bát định, thì sẽ sinh về cõi trời Dục giới, Sắc giới và Vô sắc giới. Người thấy các cảnh khổ sinh lòng nhàm chán cảnh đời, quyết tâm dứt trừ các phiền não, tinh tấn tu ba mươi bảy phẩm trợ đạo, kết quả sẽ chứng được bốn quả Thanh Văn. Người quán thấy mười hai nhân duyên là nguồn gốc của nhiều kiếp sinh tử luân hồi, tinh tấn tu hành, quyết đoạn trừ mười hai nhân duyên, sẽ chứng quả Duyên Giác. Các vị Bồ Tát, xứng theo tự tánh vô tham của mình, tinh tấn tu pháp bố thí Ba-la-mật; xứng theo tự tánh vô sân, tinh tấn tu pháp nhẫn nhục Ba-la-mật; xứng theo tự tánh vô si, tinh tấn tu pháp Trì giới Ba-la-mật; xứng theo tự tánh tịch tịnh, tinh tấn tu pháp tu pháp Thiền định Ba-la-mật...

Tóm lại, các vị Bồ Tát trong khi tu, vì xứng với thể tánh chân tâm của mình mà tu pháp lục độ, không chấp ở nơi ngã tướng, nhân tướng, chúng sinh tướng, thọ giả tướng, không thấy mình, người, có năng sở, bỉ thử, thì khi nhân hạnh Bồ tát được viên mãn, sẽ thành quả Phật.

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

Ngày Thứ Hai Mươi Chín: 5. Thiền Định Ba-La-Mật

Thiền Định Ba-La-Mật

Người tu hành muốn đến bờ giải thoát hoàn toàn, cần phải tu cả phước lẫn tuệ. Trong bốn đô trước của lục độ mà chúng ta đã học, chỉ nói về tu phước. Trong hai độ cuối cùng là tu Thiền định và Trí tuệ.

Thiền định: Thiền dịch âm tiếng Phạn là Dhyàna, Định dịch ý tiếng Phạn Samàdhi. Trung Hoa dịch là Thiền na, tĩnh lự. Thiền và định đều là để tâm chuyên chú vào một đối tượng để đạt tới trạng thái tịch tĩnh, không tán loạn.

Các Loại Thiền định

Thiền định có thể gọi là một trạng thái của tâm lý, trạng thái ấy gọi là trạng thái Tĩnh lự. Song ở Dục giới, tâm lý không thể có được trạng thái ấy, vì nó chỉ phát hiện ở Sắc giới, và Vô sắc giới. Rõ hơn nữa là Thiền thuộc về Sắc giới và Định thuộc về Vô sắc giới. Ở mỗi giới, Thiền và định đều phân làm bốn cấp bậc từ thấp lên cao, cho nên có danh từ là Tứ thiền và Tứ định.

Tứ thiền và Tứ định này, tuy là kết quả của công phu tu tập Thiền định, hay gieo trồng thiện căn, nhưng cũng là chung cho cả Phật pháp và Thế gian pháp, cả thánh và phàm. Nói rõ hơn, là dù theo phương pháp đạo Phật hay phương pháp nào, nếu có công phu tu tập đều có thể đạt đến Tứ thiền và Tứ định, nhưng đây cũng chỉ là thế gian pháp mà thôi.

Còn nói về pháp Định của chư Phật, Bồ tát và A-la-hán thì khác. Đó là Thiền định thuộc Xuất thế gian pháp, không thể phát hiện trong phạm vi Dục giới, Sắc giới và Vô sắc giới được. Muốn đạt đến trạng thái Tĩnh lự của các bậc ấy, người ta phải đạt đến sự thoát ly tam giới. Còn lẩn quẩn trong tam giới thì tâm ý chỉ có thể đạt đến Tứ định là cùng.

Muốn có được Tứ thiền và Tứ định, thì phải thoát ly và đoạn diệt phiền não ở Dục giới. Nhưng nếu muốn đạt các pháp Định vô lậu, thì phải diệt trừ tất cả các phiền não của Vô sắc giới. Thiền bao gồm:

1. Thế gian thiền.

Thiền này có hai loại: Căn bản vị thiền và Căn bản tịnh thiền. Căn bản vị thiền gồm có mười hai phẩm, phân làm ba: Tứ thiền, Tứ vô lượng và Tứ không.

Người phàm chán cảnh tán loạn của Dục giới thì tu Tứ thiền. Người muốn phước lớn thì tu Tứ vô lượng. Kẻ nhàm chán cảnh sắc giới chật hẹp thì tu Tứ không. Vì mười hai phẩm Thiền này có thể làm căn bản cho thiện pháp xuất thế gian, nên gọi là căn bản Thiền. Với lại, an trú trong mười hai phẩm ấy, người tu Thiền còn ưa thích cảm giác lạc thọ của Thiền, nên gọi là căn bản vị Thiền.

Căn bản vị thiền, phân làm hai: Lục diệu môn và Thập lục đắc thắng. Ai có tuệ tánh nhiều thì tu Lục diệu môn, kẻ nào có định tánh nhiều thì tu Thập lục đắc thắng. Những ai có tuệ tánh và định tánh đều nhau thì có thể tu cả hai loại. Vì người ta có thể căn cứ vào pháp Thiền này để phát sinh vô lậu trí, không phải chỉ thuần hữu lậu, như ở Căn bản vị thiền, nên gọi là căn bản tịnh thiền.

Tuy nhiên, cả hai loại đều chỉ là thế gian thiền mà thôi, vì trước thời Phật giáng thế, phép Thiền này đã có.

2. Xuất thế gian thiền.

Pháp thiền này là của bậc xuất thế. Có bốn thứ Thiền quán: Cửu tướng quán, Bát bối xả quán, Bát thắng xứ quán và Thập nhất thiết xứ quán. Tu bốn thiền quán này, tuy là lấy các pháp hữu vi làm đối tượng suy nghiệm, nhưng có thể đi đến kết quả ly dục, phát sinh vô lậu trí, nên gọi là Xuất thế gian thiền.

3. Xuất thế gian thượng thượng thiền.

Đây là pháp Thiền cao tột của các bậc đại nhân. Kinh Địa Trì có giải về chín môn đại thiền này như sau:

1. Tự tánh thiền: nghĩa là quán sát thật tướng của tự tâm, không cần lấy đối tượng ngoại cảnh.

2. Nhất thiết thiền: có công năng tự hành và hóa tha.

3. Nan thiền: môn Thiền gian nan, thâm diệu, khó tu.

4. Nhất thiết môn thiền: có nghĩa là tất cả các pháp Thiền định đều do môn (cửa) này mà phát xuất.

5. Thiện nhân thiền: môn Thiền của những chúng sanh có đại thiện căn cùng tu.

6. Nhất thiết hạnh thiền: bao nhiếp tất cả hạnh pháp của đại Thừa.

7. Trừ não thiền: có năng lực trừ diệt phiền não, khổ đau cho chúng sinh.

8. Thử thế tha thế lạc thiền: có năng lực làm cho chúng sinh an lạc trong hiện tại và tương lai.

9. Thanh tịnh tịnh thiền: có năng lực đoạn trừ hoàn toàn các hoặc nghiệp, và chứng được Tịnh báo đại Bồ đề. Đến môn Thiền này, tâm ý hoàn toàn thanh tịnh, vã lại cũng không còn thấy cái tướng thanh tịnh ấy nữa, nên gọi là Tịnh báo.

Công Năng Của Thiền định

Theo Bồ Tát hạnh, có thể tu tập Thiền định và đạt đến mười kết quả tốt đẹp sau đây:

1. Được an trụ trong pháp thức uy nghi. Tu Thiền định phải theo pháp thức mà hành trì, như vậy trải qua một thời gian khá lâu, thì ngũ căn được tịch tịnh, chánh định phát khởi, không cần có sự cố gắng mà vẫn được an trụ trong pháp thức oai nghi.

2. Được thực hành cảnh giới từ bi. Khi tu Thiền định, thì giữ được tâm từ bi, thương yêu chúng sinh, muốn cho tất cả được an ổn.

3. Không còn phiền não. Nhờ năng lực Thiền định mà các phiền não tham, sân, si, không còn phát sinh nữa.

4. Gìn giữ được các giác quan. Không cho sắc, thanh, hương, vị, xúc lay động.

5. Vui vẻ lạc thú. Xem Thiền định là một món ăn ngon hơn tất cả các món ăn khác trong thế gian.

6. Xa lìa được ái dục. Một khi tâm niệm đã lắng yên, ái dục không còn phát sinh và làm nhiễm trước được nữa.

7. Chứng được chân không, không bao giờ bị rơi vào chỗ chấp đoạn diệt hư vô.

8. Cởi mở được tất cả những dây trói buộc sự giải thoát.

9. Khai phát được trí tuệ vô lượng và an trú trong cảnh giới của chư Phật.

10. Đạt đến sự giải thoát thành thục, đến chỗ mà tất cả hoặc nghiệp không còn nhiễu lại được nữa.

Ngũ căn được tự tại, phiền não được dứt trừ, từ bi được mở rộng, trí tuệ được phát chiếu, cảnh giới giải thoát được phô bày ra trước mắt.

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

Ngày Thứ Ba Mươi: 6. Trí Tuệ Ba-La-Mật

Trí tuệ là gì?

"Trí" phiên âm chữ phạn là Prãna; "Tuệ" phiên âm chữ Phạn là Bát nhã. "Trí" có nghĩa là quyết đoán; "Tuệ" có nghĩa là giản trạch, Tự điển Phật học Trung Hoa định nghĩa như sau: "Trí là biết Tục đế và Tuệ là thông hiểu Chân đế".

Cũng có thể nói:

Trí là thể tách sáng suốt trong sạch, Tuệ là cái diệu dụng xét soi tự tại. Trí tuệ Ba la mật là thể tách sáng suốt có khả năng soi sáng sự vật một cách thấu đáo tinh tường đến nơi đến chốn, không thể sai lầm được. Các Loại Trí Tuệ

Theo triết học Phật Giáo, khả năng nhận thức có hai loại: Hiện lượng và tỷ lượng.

1. Hiện lượng: Là sự nhận biết trực tiếp không cần qua trung gian suy luận. Hiện lượng lại chia làm hai:

Chân hiện lượng, là nhận thức trực tiếp mà đúng.

Tợ hiện lượng, Là nhận thức trực tiếp mà sai

2. Tỷ lượng: Là sự nhận biết qua trung gian suy luận. Tỷ lượng cũng có hai thứ:

Chân tỷ lượng, là lối hiểu biết bằng suy luận đúng đắn.

Tợ tỷ lượng, là lối hiểu biết mà suy luận mà sai lầm.

Hiện lượng của địa vị phàm phu rất kém cỏi và phần nhiều là tợ hiện lượng. Tỷ lượng của địa vị phàm phu lại còn kém cỏi hơn nữa và phần nhiều là tợ tỷ lượng. Đứng về phương diện tính chất, đạo Phật chia trí tuệ ra làm hai loại lớn là "Căn bản trí" và "Hậu đắc trí".

1. Căn bản trí: Giác tính minh diệu mà mỗi chúng sinh vốn đã có sẵn, nhưng vì bị phiền não che lấp, nên chưa phát chiếu ra được. Có thể so sánh căn bản trí như là một chất kim khí quí báu (vàng, bạc) đang ở trong trạng thái khóang chất lẫn lộn với đá (phiền não vô minh)

2. Hậu đắc trí: Trí tuệ có được nhờ công phu tu tập như trì giới, thiền định... Có thể so sánh Hậu đắc trí như chất kim khí (vàng, bạc) được lọc từ khóang chất và không còn lẫn lộn với đất đá, bụi bặm nữa (phiền não, vô minh).

Theo Duy thức học, sau khi đạt đến địa vị Giác ngộ, nghĩa là có được "Hậu đắc trí", thì tám thức chuyển thành bốn trí:

Thức thứ tám, A-lại-da có tác dụng là chấp trì sanh mạng và chủng tử, được đạt đến địa vị vô lậu và biến thành “Đại viên cảnh trí”.

Thức thứ bảy, Mạt-na có tác dụng là chấp ngã, biến thành “Bình đẳng tánh trí”.

Thức thứ sáu, Ý thức có tác dụng là phân biệt, biến thành “Diệu quan sát trí”.

Năm thức cuối (nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức) biến thành “Thành sở tác trí”.

Công năng của Trí tuệ

Trí tuệ khi đã đạt đến địa vị Giác ngộ (tám thức chuyển thành bốn trí) thì công năng, diệu dụng của nó rộng lớn vô cùng, không thể nói hết. Chúng ta có thể nêu lên ba công năng chính của trí tuệ như sau:

1. Dứt trừ phiền não: Phiền não là do mê lầm phát sinh. Khi trí tuệ đã có thì mê lầm phải mất, như khi ánh sáng phát ra thì bóng tối tất phải tan biến. Mê lầm đã mất thì phiền não tất không còn phát sinh nữa.

2. Chiếu sáng sự vật: Sự vật bị vô minh che khuất, như màn sương sớm che phủ cảnh vật, nay trí tuệ phát chiếu vào sự vật, chẳng khác gì khi ánh sáng mặt trời lên, thì màn sương tất phải tan biến, lúc bấy giờ thực tướng thực tánh của sự vật được lộ bày như thật.

3. Thể nhập chân lý: Khi bị vô minh phủ lấp, ngăn che thì người ta với người, ta với vật tưởng như riêng biệt, sai khác. Nay nhờ trí tuệ soi sáng, thấy rõ được tâm cảnh đều chơn không, nên thể nhập được chân lý, giác ngộ hoàn toàn.

Trước khi nhập Niết Bàn, đức Phật cũng đã thiết tha khuyên các đệ tử phải trao dồi trí tuệ như sau: "Trí tuệ là chiếc thuyền kiên cố chở khỏi biển già, đau, chết; là ngọn đèn lớn chiếu sáng vô minh hắc ám, là liều thuốc hay chữa hết thảy bệnh tật, là chiếc búa sắt chặt gãy cây phiền não. Vậy các người phải lấy sự nghe, sự suy nghĩ, sự tu tập mà tự tăng ích cho trí tuệ mình". (Kinh Di Giáo).

Tóm lại, Đạo Phật là đạo từ bi, mà cũng là đạo giác ngộ. Từ bi thuộc về phước, giác ngộ thuộc về tuệ. Phước và Tuệ là giúp hành giả thẳng đến bờ giải thoát. Do đó, trong kinh thường nói: "Phước, Tuệ song tu mới thành ngôi Chánh giác". Trong sáu pháp Ba la mật, bố thí và nhẫn nhục thuộc về tu phước; thiền định và trí tuệ thuộc về tu tuệ; còn trì giới và tinh tấn là hai chất liệu có công dụng kiểm soát và đốc thúc cho việc tu phước và tuệ được thành tựu hoàn toàn.

Bố thí và nhẫn nhục thuộc về bi, thiền định và trí tuệ thuộc về Trí, còn trì giới và tinh tấn thuộc về Dũng. Một Phật tử hoàn toàn phải có đủ ba phương tiện Bi, Trí, Dũng mới mong đi đến bờ giác ngộ một cách thông suốt và nhanh chóng.

Mô Phật! Chúng con nghe Sư giảng giải về Lục Độ Ba La Mật thật rõ, chúng con xin học tập và học thuộc lòng, để áp dụng tu tập hằng ngày, nối chí quý Sư!

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

CHƯƠNG THỨ MƯỜI BỐN