Một Trăm Ngày Niệm Phật Và Một Trăm Bài Pháp

Ngày Thứ Ba Mươi Mốt: Những công hạnh của Đại Bồ Tát

Bạch Sư! Chúng con được nghe Sư giảng về tứ đế, thập nhị nhơn duyên, Lục độ Ba la mật, nghe thì hiểu, nhưng thực hành thì khó, quý Sư ở trong Chùa thì tu dễ dàng là điều tự nhiên. Còn chúng con phải tu thật nhiều mới xứng đáng với giáo lý cao thượng của Phật. Chúng con phải tiến tu từ nhiều thế hệ, từ tín đồ Phật tử đến xuất gia, mà còn phải trải qua nhiều kiếp niệm Phật tu hành thì mới đắc quả Phật, quý sư dạy con như thế. Tuy nhiên trong quá trình học Phật tu nhơn, chúng con còn nghe quý sư giảng về những công hạnh của đại bồ tát (Thập ba la mật) tức là một pháp môn cao sâu hơn nữa, trong đó ngoài lục độ Ba la mật, còn phải tu tiếp tục bốn độ Ba la mật nữa. Xin Sư từ bi khai thị về bốn độ Ba la mật, chúng con nguyện tiếp thu lời dạy của Sư để học tập?

* Những pháp tu đại hạnh của Bồ tát Thập địa từ Sơ Hoan Hỷ Địa đến Pháp Vân Địa là pháp Ba la mật, còn gọi là Thập thắng hạnh, Thập độ, Thập đáo bỉ ngạn. Mười hạnh lành thù thắng mà bồ Tát phải tu tập để đạt đến Đại Niết Bàn.

Thập Ba la mật là:

Sáu Ba la mật, thêm bốn Ba la mật: Phương Tiện, Nguyện, Lực, Trí Ba la mật.

1/ Thí Ba la mật: có ba thứ bố thí là: tài thí, pháp thí và vô úy thí

2/ Giới Ba la mật: trì giới và thường tự xét.

3/ Nhẫn nhục Ba la mật: Nhẫn chịu sự bức hại

4/ Tinh tấn Ba la mật: Siêng năng tiến tu, không biếng trễ.

5/ Thiền Ba la mật: thu nhiếp lục căn, khiến thân tâm an định

6/ Bát nhã Ba la mật: mở trí tuệ chơn thật. Hiểu rõ thật tướng các pháp.

7/ Phương tiện Ba la mật: dùng các phương pháp gián tiếp khai phát trí tuệ.

8/ Nguyện Ba la mật: Thường giữ gìn nguyện tâm và thực hiện nguyện tâm ấy.

Theo bài giảng về Thập Ba la mật của HT Thích Giác Quang vào năm 2009 (Kỷ Sửu) thì Nguyện Ba la mật chính là pháp tu của Đức Tôn sư Hòa Thượng thượng Thiện hạ Phước (Tổ sư khai sơn Liên Tông Tịnh Độ Non Bồng), Nguyện cũng chính là tông chỉ “Phát nguyện niệm Phật” của pháp phái niệm Phật “Liên Tông Tịnh Độ Non Bồng”. Trong đó có ba pháp tu chính là tông chỉ của Tịnh Độ Non Bồng, như sau:

* Một là pháp “Bá Nhựt Trì Danh niệm Phật”

* Hai là Lễ Bái niệm Phật

* Ba là phát nguyện niệm Phật

Ba môn trên được cô đọng trong quá trình giáo hóa pháp môn niệm Phật Tịnh Độ Tông của Đức Tôn Sư. Cho đến nay “Liên Tông Tịnh Độ Non Bồng”, chư Liên hữu Tăng Ni, Phật Tử đều tinh tiến thực hiện Pháp môn tu.

Phát nguyện chính là nhân hạnh của Đức Tôn Sư trong quá trình gần năm mươi năm tu chứng liễu đạo pháp môn và truyền bá pháp môn (trích trong Tịnh Độ Giảng Lược của HT Thích Giác Quang biên soạn diễn giảng)

9/ Lực Ba la mật: Bồi dưỡng năng lực thực hành thiện hạnh, phân biệt chánh tà.

10/ Trí Ba la mật: Trí tuệ thấy biết rõ tất cả các pháp.

Các pháp trên (10 pháp) đều nhân nơi tâm bồ đề làm nhơn. Kinh Giải Thâm Mật, Phật dạy: “Lý do ngoài sáu ba la mật còn lập thêm bốn Ba la mật là vì Phương Tiện Ba La Mật trợ duyên cho Thí, Giới và Nhẫn nhục Ba la mật

Nguyện Ba la mật trợ duyên cho tinh tấn Ba la mật.

Lực Ba la mật trợ duyên cho thiền Ba la mật

Trí Ba la mật trợ duyên cho Bát nhã Ba la mật

Mười Ba la mật xuất xứ từ kinh Bản Sanh là: Đàn (người tu học hạnh bố thí), Thi (người tu phải giữ Giới nghiêm túc), Bát Nhã (người tu phải phát huy Trí Tuệ), Tỳ Lê Da (người tu giữ hạnh Tinh tấn), Sằn Đề (người tu phải Nhẫn nhục), Xả Thế (người tu phủ nhận thế gian và chính mình), Chân Thật (người tu không nói lời hư vọng làm tổn hại sự chân thật), Quyết Ý (người tu không dao động ý tứ của mình), Từ (người tu không vì lợi ích cho mình, vì tất cả hữu tình mà trụ trong từ tâm) và Xả (người tu không bị khổ vui mừng giận… làm dao động)

Thực hành mười công đức trên gọi là Ba la mật (thân tâm đều giải thoát).

Bên Mật Giáo: kết hợp mười ngón tay với mười pháp Ba la mật, trong đó:

Bàn tay phải, tượng hình như sau: THÍ là ngón tay ÚT, GIỚI là ngón tay ÁP, NHẪN là ngón tay GIỮA, TINH TẤN là ngón tay TRỎ, THIỀN là ngón tay CÁI.

Bàn tay trái, tượng hình như sau: BÁT NHÃ là ngón tay ÚT, PHƯƠNG TIỆN là ngón tay ÁP, NGUYỆN là ngón tay GIỮA, LỰC là ngón tay TRỎ và TRÍ là ngón tay CÁI (trích từ diễn Phật Quang, HT Minh Cảnh biên soạn)

Thập Ba la mật trên đây, người tu Mật Tông dùng làm thủ ấn mà tu hành. Còn bên Hiển giáo thì phát nguyện thực hành chuyên tu, vừa tu vừa giúp giáo hóa chúng sanh khiến cho giải thoát nổi khổ niềm đau trong bến nước sanh tử luân hồi, chứng thánh vị Bồ Tát.

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

CHƯƠNG THỨ MƯỜI LĂM

Ngày Thứ Ba Mươi Hai: Những hạnh lành của người con Phật Hiếu đạo.

Đang thuyết giảng về lịch trình tu chứng của các thừa, như: Tứ đế. Thập nhị nhơn duyên, Lục độ ba la mật thì đến ngày khai khóa lễ “Niệm Phật Bá Nhựt Trì Danh” (ngày mùng 8/8/Canh Dần (2010) tại Nhứt Nguyên Bửu Tự) thì có một Phật tử lên mạng diễn đàn phatgiaovnn viết thư hỏi đạo, nhờ giải đáp giúp cho gia đình hết khổ, hộ trì cho Phật tử được xuất gia. Chúng tôi phúc đáp nguyện vọng Phật tử tanhuy, nhằm phổ cập những ý tưởng công đức thể hiện hạnh lành xưa nay của Quan Âm Tu Viện đến Phật tử gần xa.

* Bạch Hòa Thượng Giác Quang! Con rất muốn xuất gia tu học theo Liên Tông Tịnh Độ Non Bồng, song do con có nguyện như vầy, mong Hòa Thượng giúp đỡ. Nhà con chỉ có mình là con trai, Mẹ thì không bình thường, nhưng cả hai đều có gia đình khác, có ngoại già yếu con muốn học được thành tài, để báo hiếu, có người kế lo cho gia đình, rồi sau đó mới xuất gia như vậy có là quá trễ không thưa Sư, làm thế nào để gia đình con bớt khổ được thưa Sư?

* Xuất gia là người có chí hướng cao cả, trong đời không vì sánh bằng vị Sa môn đạo hạnh của Phật Thích Ca Mâu Ni.

Người xuất gia thì không còn gì ràng buộc, đây chính là cơ hội Phật tử cống hiến cho Phật Pháp và viên thành đạo nghiệp.

Tuy nhiên theo lời của Phật tử trình bày thì gia đình quá đơn chiếc: bố mẹ chỉ có một trai, mẹ không bình thường có gia đình khác, ngoại già… chắc chắn còn nữa, nhưng Phật tử không kê khai thêm, chẳng hạn như kinh tế gia đình hạn chế v.v… và v.v…

Ôi thôi thì biết bao nhiêu là khổ, khổ khổ mà. Đấy cũng chính là chơn lý chắc thật mà Đức Phật từng tuyên thuyết tại công viên Thành phố Lộc Uyển, ngài đã vạch mặt mày cho thấy mặt trái của vạn khổ đang áp đặt sự trầm thống lên chúng sanh trong đó có con người.

Tuy nhiên nhà Phật có thể giải quyết những khổ đau cho Phật tử, với những trường hợp như sau:

1/ Mẹ không bình thường thì Phật tử nuôi, Mẹ có gia đình khác theo Sư thì Phật tử vẫn phải nuôi, kể cả nuôi Ngoại. Nếu còn Bố thì phải phụng dưỡng luôn cả Bố… làm người con Phật dù có khổ đến mức độ nào đi nữa cũng phải phụng dưỡng các đấng sanh thành… đấy mới gọi là hiếu đạo của Nhà Phật.

2/ Mẹ đã không bình thường, ai mà thương yêu Mẹ nữa, chỉ có làm con mới thương và nuôi Mẹ mà thôi, ngoại già… vậy thì Phật tử cứ gởi Mẹ, Ngoại vào chùa, vào Tu viện, vào Liên Viện Tịnh Độ Quan Âm Tu Viện của Sư Bà Huệ Giác đấy. Đồng thời Phật tử cũng phát tín tâm xuất gia thì cũng chẳng có gì là trở ngại. Trường hợp nầy là cơ duyên Phật Pháp đã đến, chứ không phải như mọi người suy nghĩ “do nghèo mà vào chùa”. Đấy cũng chính là cách báo hiếu của người con Phật trong giai đoạn mới.

3/ Trường hợp Phật tử có tài sản thì vừa đi học cho thành tài, vừa nuôi Mẹ, nuôi Ngoại, báo hiếu cho đến khi Mẹ, Ngoại qua đời rồi đi tu cũng không muộn, vì lẽ báo ân báo hiếu cũng chính là tu rồi đó. Báo ân báo hiếu là hạnh Phật.

Đức Phật dạy: “…trong nhà, nhà trên thờ Phật, nhà dưới thờ Cha Mẹ, Cha Mẹ chính là Phật nhà dưới đấy…”.

4/ Ba trường hợp trên, tâm ý bạn ở vào trường hợp nào cũng là Phật tử, cũng chính là người tu Phật đấy.

Người đời bảo: “đời nay hiếm có” như trên lắm! Nhưng với nhà Phật thì không hiếm, rất nhiều người thực hiện hạnh lành như thế!

Phật tử cố gắng niệm Phật, giữ vững tâm hồn làm con Phật là hạnh phúc nhất bạn ạ!

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

Ngày Thứ Ba Mươi Ba: Các ngày trì trai

Bạch Sư! Trong giáo pháp Nhà Phật thường dạy tín đồ tập ăn chay (trai), ăn chay mỗi tháng hai ngày, ăn chay mỗi tháng bốn ngày, ăn chay mỗi tháng sáu ngày, ăn chay mỗi tháng mười ngày, ăn ba tháng chay, nhẫn đến trường chay, ăn chay nằm đất, thế phát (phụng thờ ông bà cha mẹ qua đời ba năm) đấy là những hạnh lành của người Phật tử.

Tuy nhiên chúng con muốn biết ý nghĩa tại sao phải ăn chay (trai) mười ngày, mà chọn những ngày mùng 1, 8, 14, 15, 18, 23, 24, 28, 29 và 30, ý nghĩa mầu nhiệm đến như thế nào mà chúng con được quý Sư dạy ăn chay những ngày đó, mà không ăn những ngày khác, chẳng hạn vì nhu cầu sinh hoạt hằng ngày ở Mỹ, nhiều nhà Phật tử ăn chay mỗi tháng mười ngày, nhưng ăn từ ngày mùng một đến mùng mười… Xin Sư từ bi chỉ dạy?

* Ăn chay (trai) là ăn uống những thức ăn thuộc về thực vật trong sạch, tinh khiết, những ngày mà tín đồ Phật tử được quý Sư, Thầy khuyên ăn chay là những ngày lành giờ tốt. Theo kinh Đại Minh Tam Tạng pháp số ghi, thì những ngày nầy Phật Thánh giáng lâm (trích từ điển Phật Quang, HT Minh Cảnh biên soạn). Sau đây Sư sẽ cố gắng giảng giải cho Phật tử tiếp thu tu học.

Trong kinh Địa Tạng, phẩm Như Lai tán thán, Đức Phật dạy: Vào mười ngày nầy gom tập các tội, quyết định nặng nhẹ, mọi cử chỉ động niệm của chúng sanh trong cõi ta bà đều là nghiệp, đều là tội. Nếu vào mười ngày chay (trai) mà những người con muốn tu hạnh hiếu đạo thì nên đối trước các tượng Hiền thánh, chư Phật, Bồ tát đọc tụng kinh nầy một biến thì trong khoảng một trăm do tuần, bốn phía đông tây nam bắc không có các tai nạn, người già trẻ đang ở trong nhà khi ấy, trong trăm nghìn năm ở đời hiện tại cũng như vị lai được nương công đức lễ lạy Hiền thánh, chư Phật, Bồ tát mà xa lìa hẳn lục đạo tam đồ.

Kinh Đại Minh Tam Tạng Pháp Số ghi, trong mười ngày chay (trai), thì:

Ngày mùng Một có Thái tử của Tứ Thiên Vương xuống trần, nên niệm danh hiệu Đức Phật Định quang.

Ngày mùng Tám có thần Ma Hê Thủ La Thiên Vương xuống trần, nên niệm danh hiệu Phật Dược Sư Lưu Ly Quang Như Lai.

Ngày Mười Bốn có thần Ma Hê Thủ La Thiên Vương xuống trần, nên niệm danh hiệu nghìn Phật trong kiếp Hiền (hiện tại).

Ngày Mười Lăm (rằm) Thái tử của Tứ Thiên Vương xuống trần, nên niệm danh hiệu của Đức Phật A Di Đà

Ngày Mười Tám, sứ giả Thái tử của Tứ Thiên Vương xuống trần, nên niệm danh hiệu Bồ tát Địa Tạng.

Ngày Hai Mươi Ba, Ma Hê Thủ La Thiên Vương xuống trần nên niệm danh hiệu Bồ Tát Đại Thế Chí.

Ngày Hai Mươi Bốn, Thái tử của Tứ thiên Vương xuống trần, nên niệm danh hiệu Bồ Tát Quan Thế Âm.

Ngày Hai Mươi Tám, sứ giả của Tứ Thiên Vương xuống trần, nên niệm danh hiệu Lô Xá Na.

Ngày Hai Mươi Chín Ma Hê Thủ La Thiên Vương xuống trần, nên niệm danh hiệu Bồ Tát Dược Vương.

Ngày Ba Mươi sứ giả của Tứ Thiên Vương xuống trần, nên niệm danh hiệu Phật Thích Ca Mâu Ni.

Cuối đời nhà Đường bên Trung Quốc, từ quan đến dân thực hành pháp Thập Trai nầy. Ở Việt Nam hiện nay việc ăn chay (trai) thuộc của Phật Giáo hiện nay rất được tín ngưỡng, cách ăn uống thực vật, không ăn loài động vật cũng được phổ cập sâu rộng trong quảng đại quần chúng. Vào những ngày Ba Mươi, Mùng Một, Mười Bốn, Rằm, người dân trên cả nước dù có đạo Phật hay Lương đạo, hoặc không có đạo, trừ người theo Thiên Chúa, Tin Lành, còn lại thì ăn chay. Thật rất có ích lợi cho bản thân.

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

Ngày Thứ Ba Mươi Bốn: Tiết độ

(Những liều thuốc quý)

Chúng con có nhơn duyên lành được nghe thuyết pháp học Giáo lý Phật học tại Quan Âm Tu Viện, do Đức Thầy, Sư Hòa Thượng, Ni sư Kim Sơn, Sư cô Hương Nhũ giảng dạy từ 25 năm qua.

Trong quá trình Học Phật Pháp, có lần cách đây sáu năm chúng con được nghe Ni Sư Kim Sơn giảng bài “Những liều thuốc quý” nhưng chưa hiểu và học thuộc; nay nhớ lại những âm vang của bài pháp, chúng con cảm thấy hoan hỉ, năng lực tu tự nhiên tiến triển, bài pháp rất ngắn nhưng rất có lực cho hàng cư sĩ, nhất là những vị lớn tuổi nhưng cũng rất ích lợi cho giới Phật tử trẻ.

Tuy nhiên, chỉ có việc hôm nay chúng con vì bận rộn gia duyên lo làm ăn, gánh vác gia đình nên quên mất bài pháp, có nhớ cũng chỉ nhớ man mán, lộn xộn quá! Xin Sư từ bi giảng giải cho chúng con được học thuộc lòng qua quyển sách nầy?

Vâng! Bài pháp với nhan đề là “Những liều thuốc quý”, cũng gọi những điều thiện, dành cho Cư sĩ Phật tử tại gia áp dụng thực hành cụ thể rất có kết quả.

Chỉ có điều xuất xứ của bài pháp nầy nằm trong quyển sách Ngọc Lịch Minh Kinh ở triều đại Nhà Tống, thuộc Thần đạo. Tuy nhiên Kinh nầy chuyên giảng về đạo đức trong đó có đạo Phật, đạo đức làm người, đậm nét tín ngưỡng trong dân gian nước Trung Hoa cổ. Do vậy nên có ảnh hưởng đến người tu Phật rất lớn, khiến cho chư Tăng Ni phải học thuộc để giảng cho Phật tử. Bài “Những liều thuốc quý” Sư được gặp và xem nhiều lần:

Lần thứ nhất vào ngày 15/01/Quý Mão (1963), lúc Sư mới thọ Sa Di giới, theo học Phật tại Phật học đường Tây Phương Bồng Đảo và cư trú tại Quan Âm Phật Tự (Hang Mẹ), núi Dinh, Sư có nhơn duyên được đọc quyển sách Phật bằng văn vần nhan đề “Pháp Kệ phá mê” do Pháp Sư Thích Giác Nhiên, Trưởng giáo đoàn bốn chủ biên, do Đại Đức Giác Xuất trao tặng, trong đó có bài “Những Liều thuốc quý”.

Lần thứ hai vào ngày 15/7/Đinh Mùi (1967), khi tham dự Đại hội lần thứ nhất thành lập môn phái Liên Tông Tịnh Độ Non Bồng và Giáo Đoàn Du Tăng Khất Sĩ Non Bồng tại Quan Âm Tu Viện, Biên Hòa, Sư cũng được nghe Đức Tôn Sư Hòa Thượng thượng Thiện hạ Phước (Mẫu Trầu) trong lúc thuyết pháp, có trùng tuyên bài “Những liều thuốc quý” cho Tăng Ni, Phật tử cùng nghe.

Lần thứ ba vào ngày 15/7/Bính Ngọ (1966), sau khi thọ Tỳ kheo giới tại Liên Tông Tự, Trung Ương Tịnh Độ Tông (Saigon, nay là Tp.Hồ Chí Minh), Sư cùng giáo đoàn Du Tăng Khất Sĩ Non Bồng 45 vị Sư Tỳ kheo đến Tịnh xá Trung Tâm xin đảnh lễ Ngài Pháp sư Giác Nhiên; lúc bấy giờ Pháp sư rất hoan hỉ cho đảnh lễ; sau khi lễ xong Pháp sư tặng Kinh, sách Phật trong đó Sư được Pháp sư tặng bộ Chơn Lý Đại Đồng (bộ 2 quyển, bìa cứng màu đỏ, có in pháp danh của Pháp sư) và quyển “Pháp Kệ phá mê”, trong đó cũng có bài “Những liều thuốc quý”, bộ Chơn Lý và quyển sách nhỏ đó ngày nay vẫn còn lưu trữ tại Tịnh thất Bảo Tịnh, thuộc Quan Âm Tu Viện.

Lần thứ tư vào ngày 30/9/2010 nhân có duyên lành xem được “Những liều thuốc quý” trên trang website của Đạo Phật Khất Sĩ, bài được đưa vào trong sách của Pháp sư Giác Nhiên, nhan đề là: “Tư Tưởng siêu nhân”.

Nay quý Phật tử muốn tham học, Sư sẽ vì các vị mà trùng tuyên đúng nguyên văn bài văn (gọi cho đúng là “bài văn” không phải “bài pháp”, nhưng vì giảng cho Phật tử nghe nên tạm gọi “bài pháp”), có cả chữ Hán và dịch ra Việt nhưng cũng không có tác giả; nhưng bài nầy nằm trong quyển sách Ngọc Lịch Minh Kinh, của Đại sư Đạm Si đời Tống, viếng núi được một vị ẩn sĩ thuyết giảng cho ghi lại.

Bài văn nhan đề là:

“Văn Đề Bá Tự Minh (Ghi Trăm Chữ Dạy Đời, trong sách Hồi Dương Nhơn Quả, Ngọc Lịch Minh Kinh).

Chữ Hán:

Quá dục tinh thần sáng

Dạ tư khí huyết suy

Thiểu bôi bất loạn tánh

Nhẫn khí miễn thương tài

Quí tự tân cần đắc

Phú tùng kiệm ước lai

Ôn nhu chung hữu ích

Cường bạo tất chiêu tai

Thuận xử chơn quân tử

Khiêu toa thị họa tai

Am trung hưu sử tiễn

Quai lý phóng ta ngai

Dượng tánh nghi tu thiện

Khi tâm mạt ngật trai

Nha môn hưu xuất nhập

Hương đản yểu hòa hài

An phận thân vô nhục

Nhàn phi khẩu vật khai

Thế nhơn y thứ khuyến

Nạn thối phước tin hồi.

Việt dịch:

Dục ít tinh thần khỏe

Lo nhiều khí huyết phai

Vài (không) chung không (nào) loạn tánh

Một nhịn khỏi hao tài

Sang tại siêng năng, đổ.

Giàu nhờ tiện tặn dai

Dịu mềm sau có ích

Hung dữ sẽ mang tai

Khéo xử nên quân tử

Xui mưu lắm họa thay

Chốn thầm đừng bắn lén

Cảnh nghịch giả ngây hoài

Tánh tốt gìn tâm thiện

Lòng gian uổng thập trai.

Nha môn đừng kiện cáo

Làng xóm chớ chê bai.

Bổn phận nương cơ tạo

Thị phi lắp lỗ tai

Lời nầy ai giữ đặng

Nạn khỏi phước lâu dài.

Bài văn trên được ghi trong Ngọc Lịch Minh Kinh ở vào triều đại Nhà Tống, niên hiệu Tiên Thánh thứ Tám, năm Canh ngũ, ngày Trùng cửu, Thầy Đạm Si đi núi gặp được kinh Ngọc Lịch, gọi là Ngọc Lịch Minh Kinh.

Bài văn của Ngài Pháp Sư Giác Nhiên ghi lại trong quyển “Pháp kệ phá mê” lúc bấy giờ có khác, có lẽ do Pháp sư dịch thuật từ tiếng Hán ra Việt theo ý dịch giả chăng? Bài văn của Đức Tôn Sư Hòa Thượng thượng Thiện hạ Phước trùng tuyên cũng khác? Nhưng cả hai bài đều đầy đủ những pháp học làm lành lánh dữ cho giới Cư sĩ.

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

Ngày Thứ Ba Mươi Lăm: Tu tập hạnh lành của Bồ Tát

Bạch Sư! Chúng con đi học Phật pháp, thường nghe quý Sư giảng về bốn pháp nhiếp. Bốn pháp nhiếp là một cụm từ Phật học, khi nghe giảng cần học thuộc lòng, nhưng vì gia duyên bận buộc, chúng con đã xa rời các pháp đã học. Nay xin Sư từ bi giảng giải cho chúng con được học và để thực hành?

* Tứ nhiếp pháp là công hạnh lành của Bồ tát, phàm làm chư Tăng, chư Ni hay những vị Ưu Bà Tắc, Ưu Bà Di đều có đủ tâm niệm tứ nhiếp pháp, hoặc phát bồ để tâm tu tập hạnh tứ nhiếp pháp; tứ nhiếp pháp là pháp tu của những người phát tâm đại thừa. Tứ nhiếp pháp cũng là bốn pháp mà chư Phật và chư Bồ tát thường dùng, tùy dùng để nhiếp thọ tâm tánh chúng sanh, khiến cho họ thuần hòa, nhã nhặn gần gũi thân thích mình, kết bạn lành cùng chung tu, chung sống như gia đình ruột thịt; từ đó mình có cơ duyên sách tấn dạy đạo lý cho họ.

Tứ nhiếp pháp là:

1/ Bố thí nhiếp: Giúp cho chúng sanh có cuộc sống đầy đủ sung túc, an cư lạc nghiệp, chúng sanh ưa tài vật, thì mình cho tài vật, ưa pháp lý thì cho pháp lý.

2/ Ái ngữ nhiếp: Tùy căn tánh của chúng sanh mà nói cho khéo léo, thiện xảo, biện tài vô ngại để huấn du họ ra khỏi những nổi khổ niềm đau, khỏi những bức não trong cuộc đời, ra khỏi bến sanh tử luân hồi trong ba cõi.

3/ Lợi hành nhiếp: Làm tất cả việc lành bằng thân khẩu ý mà giúp ích cho chúng sanh. Chẳng hạn như thuyết pháp, viết lời Phật, viết sách Phật pháp, dịch kinh, cho người đói được no, người dốt nát được biết chữ, cho người nghèo được giàu, giúp cho họ thành đạt trong xã hội… cũng đều là lợi hành nhiếp. Nhất là đưa họ vào Phật đạo, biết phát tâm bồ đề mà tiến tu giải thoát.

4/ Đồng sự nhiếp: dùng pháp nhãn, quán sát thấy căn tánh của chúng sanh, bèn tùy sở thích của họ mà phân thân thị hiện, sống chung làm Phật sự chung với họ (chư Tổ sư Tịnh độ hay phát nguyện câu: Thường vào trần lao mà làm Phật sự), giúp cho họ làm quen với đạo pháp, rồi bước vào Phật đạo.

Như trong kinh Pháp Hoa: “Con ruột của Ông Trưởng Giả đi lưu lạc xa nhà, lâu quá nên quên nhà cửa, ruộng vườn, quên luôn ông Trưởng Giả là cha ruột của mình. Đến khi Ông Trưởng giả vì sắp quy tây, sợ không có người thừa kế sự nghiệp, nên cho sứ giả đi tìm và bắt “gả cùng tử” đem về, thì người ấy sợ quá mà ngất xỉu, tưởng là bị vua quan bắt giữ. Ai ngờ ông Trưởng Giả là cha ruột của gả muốn gả trở về nhà thừa kế sự nghiệp quản lý tài sản ông.

Chủ ý của ông Trưởng Giả là muốn giao tài sản cho con mình kế thừa; ông nghĩ: nếu muốn gần gũi “gã cùng tử”, phải thay đồ người làm công, mặc quần áo giống như nó, như mọi người, mới có cách gần nó được, làm quen với nó. Ông liền làm như vậy, cuối cùng ông gần được con ruột của mình; ông nói cho nó biết: ông là cha ruột, “gã cùng tử” là con ruột, tài sản nầy là của con, con nên học tập cách quản lý tài sản, lãnh đạo, hướng dẫn công nhân làm việc, thừa kế gia sản của cha ông…

Một thời gian sau “gã cùng tử” quen việc, thích gần gũi ông Trưởng giả; biết đây là cha của mình, tài sản nầy là của mình, bấy lâu nay vì lo rong chơi xa cách quê hương xứ sở, quên cha quên mẹ. Khi biết con đã nhìn mình, thật sự là con ruột của mình, “gã cùng tử” được phong trở thành “Trưởng tử”, ông Trưởng giả liền gọi con lại giao toàn bộ hồ sơ giấy tờ, công nhân, cơ xưởng vật chất cho con ruột mình quản lý…

Tinh thần đồng sự nhiếp, phải thực hiện giống như ông Trưởng Giả kia thì người đệ tử Phật mới gần gũi được chúng sanh, mới có cơ duyên khả năng khuyến khích họ học đạo, tìm đường giải thoát sanh tử luân hồi.

Hạnh đồng sự nhiếp của Đức Phật Thích Ca, là chính Ngài thị hiện sinh vào cung vua làm Hoàng Thái tử của Hoàng Đế Tịnh Phạn, Hoàng Hậu Ma-Gia, lập gia đình với Công chúa Da Du Đà La, có con trai là La Hầu La, rồi từ bỏ cung son điện ngọc, xuất gia tu hành thành Phật. Do đó Ngài độ được chúng sanh trong cõi ta bà là vậy.

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

Ngày Thứ Ba Mươi Sáu: Giáo Lý Hạnh Quả

Bạch Sư! Chúng con nghe Sư giảng dạy, chúng con biết gần gũi chúng sanh thì có pháp tứ nhiếp. Pháp tứ nhiếp là dòng sữa ngọt của chư Phật, như tấm lòng bà mẹ, như sự khuyến nhũ của ông cha, thu phục nhân tâm như vị Sa môn khi đi vào đời độ chúng sanh, theo chúng con nghĩ đối với quý Sư cũng như vậy; nay vì chánh pháp, chúng con muốn hộ trì quý Sư độ đời, hoằng dương chánh pháp. Tuy nhiên, còn có pháp nào của Đức Phật, tâm tông của Chư Phật để quý Sư khi đi vào đời mà không vướng mắc phiền não trần lao? Ngưỡng mong Sư khai thị, chúng con thọ học?

* Có! Vào đời mà không tu chứng thì xem như con số không. Vào đời mà không có pháp lành để thể hiện thì chẳng làm gì được cho chúng sanh, thêm vào đó ma vương lẫy lừng phá hoại chánh pháp; ngay cả thân mình lo cũng không xong, tâm mình không rảnh rang, làm gì rảnh tay lo cho mọi người.

Tu tập công hạnh chư lịch đại Bồ tát, chúng ta mới đến Đức Phật. Đi vào đời mà không lập hạnh Bồ tát thì không thể giáo hóa chúng sanh, không căn cứ vào kinh luật Phật thì không thể thực hành theo chánh đạo, không biết đường hướng phương pháp “dạy đạo” mà dẫn đạo cho mọi người thật rất sai lầm. Không nên đem tây nói đông, đem đông nói tây, không nên truyền đạt những phương pháp tu không thực tế cho Phật tử, khiến cho họ hoang mang.

Ví như gần đây có một vị thầy hướng dẫn các liên hữu, câu “ngoại giáo biệt truyền bất lập văn tự”… câu pháp nầy là của Tổ sư Thiền tông bên Trung Hoa; lời Phật Pháp của người xưa, của Tổ sư, lập lại để giảng giải cho Phật tử nghe thì cũng rất quý báu; nhưng với câu nầy thì bên Tông sử dụng dạy cho các Thiền sinh, bên Giáo không nên truyền đạt cho liên hữu tu Tịnh độ, khiến cho họ bị mất lập trường phương hướng tông chỉ mình đang tu học?

Người tu không có học và hành trì giới đinh tuệ, thì không xứng đáng với mọi người, không đắc đạo… xem như lừa dối chúng sanh, không phải Sa môn, Đại Sa môn của Đức Phật Thích Ca, giáo pháp ấy là giáo, lý, hạnh, quả.

1/ Giáo (phép dạy) là tiếng nói câu văn, lý kinh phá sự vô minh phiền não của chư Phật ba đời đã tuyên thuyết. Biết thì nói biết, không biết thì nói không biết, đừng đem cái không biết mà giáo hóa Phật tử thật rất tai hại.

2/ Lý (pháp lý) phải căn cứ vào kinh pháp, lý kinh mà giáo hóa chúng sanh mới hiệu quả. Phải có học giáo lý mới lên diễn đàn thuyết pháp.

3/ Hạnh (pháp tu) y theo lời Phật dạy mà tu giới, định tuệ thật nghiêm túc. Giới luật tinh nghiêm.

4/ Quả (pháp quả) là sự chứng quả dù là hữu vi hay vô vi, sau khi tu chứng giới, định, tuệ được viên mãn.

Tiếp theo phải sử dụng bốn phép tu của Bồ Tát:

1/ Bất xả bồ đề tâm (không bỏ bồ đề tâm)

2/ Bất xả thiện tri thức (không bò người thiện tri thức)

3/ Bất xả kham nhẫn, ái, lạc (chẳng bỏ các pháp kham nhẫn ái lạc)

4/ Bất xả a luyện nhã (không bỏ nơi tu hành tịch tịnh, rừng núi, đồng vắng)

Tiếp tục tu bốn pháp: tín, giải, hành, chứng, cũng là bốn pháp tứ y.

1/ Y pháp bất y nhơn

2/ Y nghĩa bất y ngữ

3/ Y trí, bất y thức

4/ Liễu nghĩa kinh, bất y bất liễu nghĩa kinh

Tiếp tu lập hạnh làm cho:

1/ Thân an lạc

2/ Khẩu an lạc

3/ Ý an lạc.

4/ Thệ nguyện an lạc hạnh (là tông chỉ tu hành, là hạnh lành của Đức Tôn sư Tịnh Độ Non Bồng)

Giáo lý hạnh quả là công thức hành đạo của các Sa môn, Đại Sa môn đi vào đời cứu độ chúng sanh.

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

Ngày Thứ Ba Mươi Bảy: Pháp môn tứ vô lượng tâm

Bạch Sư! Chúng con là Phật tử, nghe quý sư giảng giải nhiều về giáo lý Đức Phật, trong đó có tứ nhiếp pháp là hạnh tu cao quý của Bồ tát cũng như hàng thánh chúng đệ tử Phật, tứ chúng xuất gia tại gia cũng được học tập để tu, thì mới xứng đáng đệ tử Phật. Tuy nhiên trong quá trình nghe giảng pháp, chúng con còn được nghe quý Sư giảng về tứ vô lượng tâm, đã nghe nhưng chưa thấu triệt, pháp nầy là pháp tu của Bồ tát, chúng con sơ cơ có tu được không, xin Sư từ bi hoan hỉ chỉ khai thị cho chúng con thọ học?

* Bồ tát vào đời, ngoài các hạnh lành trên, còn phải phát lòng bồ đề tu tâm từ, tâm bi, tâm hỉ, tâm xả; chính bốn pháp nầy làm cho bồ tát thành tựu đại hạnh. Bốn đức vô lượng nầy Phật và Bồ tát thực hành để làm lợi ích, lợi lạc chúng sanh, độ nhất thiết khổ não vô lượng chúng sanh, những họan nạn cho vô lượng chúng sanh trong vô lượng thế giới. Đây là pháp tu của Bồ tát, những vị căn khí đại thừa, những vị phát lòng bồ đề đi theo Đức Phật, người Phật tử cũng tu được, pháp môn tứ vô lượng tâm, vì là vô lượng nên không có ngăn ngại chúng sanh, vì là vô biên nên người Phật tử luôn được khuyến giáo thực tập tu hành; pháp môn tứ vô lượng tâm lúc nào cũng được phổ cập trong quảng đại quần chúng.

Sau đây nói về pháp môn tứ vô lượng tâm:

Gọi từ bi hỉ xả; cũng gọi đại từ, đại bi, đại hỉ, đại xả.

TỪ là tâm lành, do tâm nầy mà làm lợi ích an lạc cho chúng sanh.

BI là tâm thương xót, do tâm nầy mà cứu khổ cứu nạn, những khổ đau oằn ọai cho chúng sanh.

HỈ là tâm vui, tự mình vui sướng khi thấy chúng sanh được an lạc.

XẢ là tâm hỉ xả, tha thứ cho người lỗi lầm, tự mình hi sinh để giúp cho chúng sanh được an lạc, không kể kẻ lạ người quen, kẻ thân người sơ.

Trước khi thành đạo, Phật và bồ tát từng tu hành tứ vô lượng tâm. Khi đắc đạo rồi, Phật và bồ tát vẫn thực hiện tứ vô lượng tâm để độ chúng sanh.

Người tu xuất gia có thực hiện tứ vô lượng tâm thì mới xứng đáng là Nhà sư phạm hạnh (hạnh thanh tịnh). Người tu pháp môn niệm Phật, người tín đồ Phật tử có tu gia hạnh thêm pháp môn tứ vô lượng tâm sẽ được vãng sanh ở bậc thượng phẩm thượng sanh, thành Phật.

Trong kinh Niết Bàn, quyền thứ 15, có dạy rằng: ”Ai (tức là không luận bàn xuất gia hay tại gia) tu tâm Từ thì dứt tâm tham dục; ai tu tâm Bi thì dứt tâm sân; ai tu tâm Hỉ thì dứt tâm buồn; ai tu tâm Xả thì dứt được tâm tham dục và sân nhuế của chúng sanh.

Tứ vô lượng tâm làm tăng trưởng lục độ của Bồ Tát, đó là việc mà hạnh tu khác chẳng có sức làm.

Tứ vô lượng tâm có hai thứ: Thế gian tứ vô lượng tâm và xuất thế gian tứ vô lượng tâm. Bồ tát trước tu và đắc thế gian tứ vô lượng tâm, tức là làm xong những hạnh từ, bi, hỉ, xả giúp ích cho đời. Kế đó, bồ tát phát nguyện cầu thành Phật. Sau khi ấy, mới tu và đắc xuất thế gian tứ vô lượng tâm; tức là làm xong những việc từ bi hỉ xả độ thoát chúng sanh khổ não của các nhà tu hạnh Phật. Lúc bấy giờ gọi là đại từ, đại bi, đại hỉ, đại xả.

Người tu tứ vô lượng tâm, được hai vị trí nầy:

1/ Tu tâm từ, bi, hỉ thì được “cực ái nhứt thiết hữu địa” tức là địa vị của bậc Bồ tát thương tất cả chúng sanh như nhau, tỷ như con “một” của mình.

2/ Tu tâm xả, thì được “bình đẳng tự tại” tức là địa vị của bậc đắc lý không không và bình đẳng, chẳng còn phân biệt cha mẹ, vợ con, anh em thân tộc, oán thù, kẻ trung nhơn, cũng chẳng còn thấy ấm giới nhập, chúng sanh thọ mạng nữa.

Bậc Bồ tát đó như đi trong hư không, vô biên giới, không còn do dự khi độ chúng sanh. Khi giúp ai không còn suy nghĩ nữa.

Quý Phật tử nên tu tập, không khó lắm với pháp môn từ, bi, hỉ, xả thật khéo để giúp đời.

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

PHẦN VII. BỒ TÁT ĐẠO

CHƯƠNG THỨ MƯỜI SÁU

Ngày Thứ Ba Mươi Tám: Hạnh lợi tha của người con Phật

Bạch Sư! Phật tử chúng con đi học tập tu tịnh độ, có nghe Thầy giảng dạy nói về bốn mươi lớp nhơn quả tướng; chúng con được nghe nhưng lúc bấy giờ ít quan tâm đến pháp tu cao viễn quá; đến khi được biết những quả lớp hạnh tu đó không phân biệt người xuất gia hay tại gia. Muốn tu hành đến quả vị rốt ráo phải trải qua bốn mươi nhơn hạnh tu, tức trải qua các lớp nhơn quả tướng rồi mới đến quả vị Đẳng giác (Bồ tát), rồi đến quả vị Diệu Giác (Phật).

Chúng con không ngờ bốn mươi lớp nhơn quả dành cho người xuất gia, tại gia cũng đều tu được. Xin Sư từ bi hoan hỉ vì chúng con mà giảng giải?

* Vâng! Trong thời gian Sư còn học Phật pháp, pháp môn niệm Phật giáo lý cơ bản của Tịnh Độ Tông (niên khóa 1971-1973) tại Quan Âm Tu Viện, cũng được học về bốn mươi hai lớp nhơn quả tướng dành cho liên hữu tu Tịnh độ. Pháp học dành cho cho liên hữu, tức là không luận dành cho người xuất gia hay tại gia cũng đều được tu học pháp môn. Lúc bấy giờ Sư được Thầy ban cho ba bộ kinh quan trọng là Bộ Đại Thừa Phương Quảng Hoa Nghiêm Kinh, Bộ Đại Bát Niết Bàn và Bộ Đại Bát Nhã Ba La Mật Đa. Sư liền phát nguyện tụng đọc Kinh Niết Bàn, nghiên cứu kinh Hoa Nghiêm, còn kinh Bát Nhã thì sau ngày đất nước hòa bình mới nghiên cứu đọc học.

Nay quý Phật tử thưa hỏi, Sư sẽ vì các vị mà trùng tuyên lời Phật dạy.

Thật ra thì pháp Phật có đại, có tiểu, tức tùy căn cơ trình độ của chúng sanh mà Phật thuyết, nhưng trong đó không luận giàu nghèo, sang hèn… hễ ai giác ngộ tu hành, muốn phát huy căn khí đại thừa, trau giồi trí tuệ đại thừa thì tiếp nhận tu tập. Chứ pháp Phật không dành riêng cho ai cả.

Bốn mươi hai lớp nhơn quả của người tu phát tâm lập hạnh đại thừa Bồ tát; thật ra theo Thiên Thai Trí Giả Đại sư và Tịnh Độ tông, thì có “năm mươi hai” lớp nhơn quả tướng, chớ không phải “bốn mươi”, gồm có mười Tín tâm khởi đầu của người đệ tử Phật, phát tâm tu hành. Tiếp đến là mười pháp Trụ, mười pháp Hạnh, mười pháp Hồi Hướng, gọi là Tam Hiền; mười pháp chứng Thánh gọi là Thập Thánh. Ngoài ra còn có hai bậc tu hành có đẳng cấp cao hơn nữa là: Đẳng Giác (Bồ tát) và Diệu Giác (Phật), cộng lại là năm mươi hai.

Lần lượt ngày hôm sau Sư sẽ dẫn giải…

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

CHƯƠNG THỨ MƯỜI BẢY

Ngày Thứ Ba Mươi Chín: Tín Tâm

Sư sẽ giảng giải về Tín Tâm là những hạnh lành gần nhất đối với Phật tử?

Tín tâm, mười tâm, trong các kinh gọi là thập tín tâm, hay thập tâm, cũng gọi là thập tín, tức là mười giai vị đầu tiên trong năm mươi hai giai vị tu hành của Bồ tát; mười tâm thuộc về tín vị, có công năng giúp cho hành giả thành tựu tín hạnh. Tín tâm rất phù họp với chư liên hữu vừa phát tâm tu hành pháp môn niệm Phật.

Kinh Hiền Thánh Danh Tự, kinh Bồ tát Anh lạc Bổn nghiệp có giảng mười thứ tâm như sau:

1/ Tín tâm:

Nhất tâm quyết định, tu hành đạt đến chổ thành tựu, người tu có một niềm tin vững vàng, một lòng tu hạnh niệm Phật hay thiền định, không mê tín, lầm lạc.

2/ Niệm tâm:

Hành giả tu pháp Lục niệm, niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm Giới, niệm Thí, niệm Thiên, niệm Thân hư huyễn, niệm Sự giải thoát…

3/ Tinh tấn tâm:

Siêng năng nghe pháp, nghe giảng kinh Đại thừa, siêng năng tu tập thiệp thiện nghiệp niệm Phật không gián đoạn.

4/ Định tâm:

Tâm an trú vào thiền định, an trú trong chánh niệm, xa lìa tất cả các pháp tà kiến, chỉ tu hành một pháp môn duy nhất mà mình đã quy y, hành giả nhất tâm tu tập, giữ gìn không cho các pháp có tính cách mê tín dị đoan xâm nhập nội tại.

5/ Huệ tâm:

Nghe pháp đại thừa Bồ tát tạng, không nghe pháp tiểu thừa hay các pháp tà kiến có tính cách mê tín dị đoan, thường tu tập tư duy quán sát, biết rõ các pháp là vô ngã, vô nhân các pháp hữu vi như mộng, như huyễn, như bào ảnh, như lộ, như điện chớp không thật, tự tính không tịch.

6/ Giới tâm:

Thọ trì luật nghi thanh tịnh của Bồ tát, hộ trì giới luật Phật, hoằng giới đem giới pháp đi vào cuộc đời mà truyền đạt cho những người tín tâm quy y Tam Bảo. Thường xuyên tu tập thân khẩu ý thanh tịnh, không phạm các lỗi lầm lớn nhỏ, nếu có phạm thì năng sám hối trừ diệt.

7/ Hồi hướng tâm:

Hồi hướng các thiện căn đã tu được tiến thú đến Bồ đề, không nguyện sinh vào các thế giới vật chất, có bao nhiêu công đức, phước báo đem hồi hướng khắp pháp giới chúng sanh, không vì riêng mình, bố thí tài sản không phân biệt thân sơ quen lạ, gần xa; luôn hồi hướng cầu tu chứng thực tế, không đắm trước công danh sự nghiệp, các pháp tướng thế gian.

8/ Hộ pháp tâm:

Phòng hộ tâm mình, không khởi phiền não, tu năm hạnh lành: mặc hộ, niệm hộ, trí hộ, thức tâm hộ và tha hộ. Nhìn thấy ai phá pháp, phá giới cân nhắc họ vào đạo, thấy ai hủy hoại Tam Bảo liền phát tâm đứng ra bảo vệ, không tiếc thân mạng.

9/ Xả tâm:

Không tiếc thân mạng, tài sản, những gì có được đều buông xả, trải thân, trải tâm hộ trì Phật pháp.

10/ Nguyện tâm:

Lúc nào cũng tu tập các nguyện thanh tịnh. Làm việc gì đều ích lợi cho Phật Pháp, làm việc Phật Pháp phát nguyện bất thối chuyển, khi giúp ai việc gì, dù tán thân mất mạng cũng cũng không khiếp sợ, không bỏ qua.

Mười tâm trong kinh Hộ Quốc Nhân Vương là: tín tâm, tinh tấn tâm, niệm tâm, huệ tâm, định tâm, thí tâm, giới tâm, hộ tâm, nguyện tâm và hồi hướng tâm.

Mười tâm trong kinh Phạm Võng là: Xả tâm, giới tâm, nhẫn tâm, tấn tâm, định tâm, huệ tâm, nguyện tâm, hộ tâm, hỉ tâm và đảnh tâm.

Mười tâm trong kinh Lăng Nghiêm là: tín tâm trụ, niệm tâm trụ, tinh tấn tâm trụ, huệ tâm trụ, bất thối tâm trụ, hộ pháp tâm trụ, hồi hướng tâm trụ, giới tâm trụ, nguyện tâm trụ.

Đó là mười giai vị đầu tiên trong năm mươi hai giai vị Bồ tát của đại thừa Biệt giáo. Trong Tịnh độ Non Bồng, Đức tôn sư thường thuyết giảng qua các bài kệ bút nói về niềm tin, tín tâm, đặc biệt là bài “Cái đẹp của người tu”, bài “Xưng tán công đức y bát”, các bài pháp nói về niệm tâm, niệm Phật, niệm Pháp, niệm công đức lành, lập hạnh lành trong lúc tu nhân.

Pháp tu Thập tín là pháp môn thuận lợi nhất và dễ dàng dành cho người tu tại gia hay xuất gia, những người phát tín tâm hộ trì Tam Bảo, tạo thành sức mạnh truyền trì chánh pháp trong các tông phái thiền, luật cũng như tông Tịnh độ và các môn phong pháp phái biệt truyền tại các Thiền viện, Tu viện của nhà Phật.

Pháp tu Thập tín đã có thuyết giảng tại khóa tu Phật thất chùa Pháp Thường (Nhơn Trạch), Quan Âm Tu Viện (Biên Hòa), chùa An Hòa (Thủ Thừa, Long an), và trang website Phatgiaovnn.

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

Ngày Thứ Bốn Mươi: Mười Pháp Trụ

Hôm nay, sẽ giảng về mười pháp trụ?

* Vì để tăng trưởng Phật trí, vì thâm nhập pháp giới, vì khéo bỏ kiếp chúng sanh, vì sở nhập vô ngại, vì sở hành vô thượng, vì được vô đẳng phương tiện, vì hội nhập nhứt thiết trí tánh, vì tất cả pháp, vì biết điều phục tất cả căn thân, vì hay thọ trì, diễn thuyết, đọc nói tất cả pháp trên, vị Chơn Phật tử (Bồ tát) phát tâm tu tập mười pháp Trụ của bậc căn khí Đại thừa để trở thành pháp khí của Phật Pháp. Thập trụ là giáo pháp của các bậc tu hành nương vào để an trụ. Theo kinh Hoa Nghiêm, bản dịch của Đại lão Hòa Thượng Thích Trí Tịnh, Phật dạy: Chổ an trụ ấy từ thấp lên cao, được chia ra mười thứ bậc sau đây:

1. Sơ Phát Tâm Trụ:

Lúc đầu mới phát tâm tu tập, vị Bồ tát (Chơn Phật Tử) quán tưởng thân tướng Phật đoan nghiêm xinh đẹp, có oai lực lớn, tứ tướng oai nghi nghiêm túc, thường xuyên quán chiếu túc căn, nhớ lại tiền kiếp; hoặc phát tâm tu hành được bậc Đạo Sư, Thầy Tổ thọ ký thành Phật, nghe Phật thuyết pháp, thấy chúng sanh chịu nhiều khổ đau nên Bồ tát ra tay cứu hộ khiến cho ra khỏi biển khổ.

Bậc tu Bồ tát Sơ phát tâm trụ thường hằng tinh tấn nghe thuyết pháp giảng kinh của Phật mà phát bồ đề tâm, cầu trí biết rõ tất cả pháp tướng thế gian và pháp tánh xuất thế gian, bậc tu nầy chắc chắn vượt qua khỏi biển sanh tử luân hồi.

Bậc tu Bồ tát Sơ phát tâm trụ luôn an trú trong chánh pháp, phát bồ đề tâm rộng lớn hay giúp người vượt khó, tự mình nghe hiểu chánh pháp mà thực hành chánh pháp, không bị tà kiến lay động chơn tâm.

2. Trì địa trụ:

Chọn điểm tựa để nương náo, bậc Bồ Tát nầy đối với chúng sanh, phát mười thứ tâm làm lợi ích cho chúng sanh, khởi tâm đại bi thương xót cứu vớt chúng sanh, tâm tánh lúc nào cũng đỉnh đạt ổn định, hoan hỉ trước mọi người, tâm tánh an trú trong chánh pháp; lúc nào cũng thường nghĩ nhớ đến mọi người đang đau khổ khởi tâm cứu vớt chúng sanh ra khỏi ái dục, tham sân si, Bồ tát hay thực hành nhiếp thọ chúng sanh ác trở thành hiền lành, dữ hung trở thành hiền hậu, nhiếp thọ chúng sanh xa lìa tà kiến, hướng về chánh pháp, khởi tâm hộ trì chúng sanh tu hành dưới mọi hình thức xuất gia hay tại gia, thị hiện vào đời căn thân thanh tịnh, tốt đẹp, lục căn thông minh lanh lợi, học cao hiểu rộng, xứng đáng là bậc Thầy của Trời Người.

Người phát tâm thọ học các pháp thay thế Phật độ đời (sứ giả Như Lai), khi thành tựu, luôn khởi lòng đại bi thương tưởng chúng sanh, gặp Đức Phật ra đời, quy y Phật tu hành đắc quả từ A la hán đến Bích chi Phật, học hạnh Bồ Tát đại thừa hộ trì chánh pháp Phật, thị hiện thân căn có trí thông minh nghe và hiểu ngay, học một biết mười, bản lĩnh đứng trước số đông quần chúng thuyết giảng, hoặc là thuyết giảng ở quốc gia nầy hay có thể thuyết giảng ở quốc gia khác, mà không cần mọi người trùng tuyên, thông dịch lại. Bồ tát tu tập như thế, tinh tấn không bao giờ ngừng nghĩ, nêu gương hạnh lành cho tất cả chúng sanh.

3. Tu hành trụ:

Gia công thực hành việc tu tập, bậc Bồ tát (Chơn Phật Tử) phát tâm tu pháp môn quán chiếu thân căn là vô thường, khổ, không, vô ngã. Quán chiếu các pháp không tự có, không đứng yên một chổ, biết rõ ràng các pháp thế gian là mộng huyễn, bào ảnh, như điện chớp, như sương mai; trong từng sát na thay đổi, đổi mới.

Các pháp thế gian không có cơ sở nhất định, không tồn tại vĩnh hằng, không bền chắc, luôn làm ô nhiễm thân tâm. Bồ tát tu tập quán chiếu như thế trong quá trình thực hành hạnh Phật độ chúng sanh.

Bồ tát Tu hành trụ, nhận thấy thế giới đất nước lửa gió, dục giới, sắc giới, vô sắc giới đều là huyển hóa, nên không bị nhiễm ô. Trí tuệ liền sanh do mình tu học, phát huy trí vô sư, không do người khác giáo hóa.

4. Sanh quý trụ:

Phát tâm quy hướng chánh pháp, bồ tát phát tâm tu hạnh độ đời, vào đời gặp khó khăn không thối chuyển, khi muốn giúp chúng sanh nghèo khó, Bồ tát thị hiện vào nhà quyền quý cao sang có đủ phương tiện giúp chúng sanh, Bồ tát vì muốn độ chúng sanh giải thoát sanh tử mà sanh vào nhà Phật Pháp phát nguyện tu hành, lập hạnh, lành, giữ giới luật tinh nghiêm để có cơ sở cứu độ chúng sanh, Bồ tát phát tâm tu tuệ học để có phương tiện giúp chúng sanh giải thoát khổ đau phiền não như ý. Khi độ đời Bồ tát có niềm tin vững vàng, biết rõ nghiệp lực của chúng sanh, hóa giải những khó khăn cho chúng sanh giúp họ phục thiện, mau ra khỏi vòng lao lý tù tội, mà đến bến bờ vô vi an lạc.

Bồ tát sanh quý trụ, có đầy đủ lục thông, biết rõ đời quá khứ của mình như thế nào, đời vị lai đi đến đâu, quyết định đến quả vị rốt ráo, không lui sụt. Lúc nào cũng tinh tiến làm Phật sự, có đầy đủ thế lực quyền hạn cứu vớt chúng sanh, che chở chúng sanh khiến họ an lạc.

5. Thế nào là Bồ tát Cụ túc Phương tiện trụ?

Nương theo chánh pháp dùng làm phương tiện mà hành đạo, bồ tát sanh vào thế gian có đủ căn lành, túc căn đầy đủ, có phương tiện khéo làm lợi ích cho mọi người, khi Bồ tát tu hành, dù ở chổ khắc khổ, vẫn làm lợi lạc cho chúng sanh, giúp chúng sanh thoát khỏi nạn nước lửa, sanh tử luân hồi. Làm cho chúng sanh khởi lòng tin Tam Bảo, an lạc trong thế giới Phật Pháp.

Trong lúc tu, Bồ tát có vô biên phương tiện độ sanh, tâm không bị nhiễm trước, mê lầm, dù ở chung trong quần chúng, nhưng tâm Bồ tát luôn giải thoát, không nhiễm ô vòng tục lụy.

6. Thế nào là Bồ tát Chánh tâm trụ?

Tâm an trụ trong chánh niệm, trong lúc tu hành Bồ tát luôn khởi tâm thanh tịnh tin Phật, tín Pháp, tin Tăng; khi nghe bị chê bay có lời khen đều bất động, không buồn cũng không vui. Thường xuyên quán chiếu pháp giới có thành, trú, hoại, không, sanh, trụ, dị, diệt; vì biết rõ như thế nên tâm hồn vững vàng, không thối chuyển.

Trong lúc tu hành bồ tát xóa bỏ mọi hình tướng, quán chiếu các tướng không sanh không diệt, là bình đẳng, không có tướng ta, tướng người, tướng chúng sanh, tướng thọ mệnh. Quán sát các pháp như mộng huyển, không thật; nên Bồ tát vào đời như đi trong hư không, chốn không người.

7. Thế nào là Bồ tát Bất thối trụ?

Lòng không thối chuyển, người tu hạnh nầy tâm chí vững vàng như bức tường thành kiên cố, tâm chí vững vàng như trụ đồng, trong lúc tu hành, cũng như khi muốn giúp đỡ ai điều gì thì kiên quyết thực hiện cho bằng được, có chí quyết định.

Bồ tát thường khởi tâm xuất ly, gặp cảnh khổ trong khi tu hành, dù gặp Phật ra đời hay không gặp Phật, dù bị ngăn ngại trong lúc làm Phật sự, trong lúc tu hành, trong lúc giúp chúng sanh, Bồ tát cũng không thối chuyển. Tâm bồ tát rất cứng như kim cương, không vật nào làm hư bể nổi viên ngọc quý báu nhất trong đời.

8. Thế nào là Bồ tát Đồng chơn trụ?

Thiết thật trong lành, tâm như gương sáng không bị vẫn đục, bồ tát tu hành, luôn giữ thân khẩu ý thanh tịnh, không bị lỗi, không bị sa đà vào ngũ dục, trái lại còn từ trong ngũ dục mà bước ra. Thân miệng ý lúc nào cũng tuôn trào pháp lành khiến cho chúng sanh hoan hỉ, trọn niềm tin. Lúc nào cũng tham cầu học Phật Pháp. Vào nhà chúng sanh, hay tùy theo ý niệm của chúng sanh mà hóa độ như Đức Quán Thế Âm hay thể hiện hạnh lành, trong từng pháp giới không bị trở ngại.

Vị Bồ tát đi vào đời, thấy tất cả pháp đều là Phật Pháp, thấy tất cả chúng sanh đều là Phật, thấy mọi người đều có tánh thiện, nên gần gũi với họ, khiền họ thân thiện, rồi dắt họ vào Phật đạo.

9. Thế nào là Bồ tát Pháp vương tử trụ?

Dũng mãnh phi thường như vua các pháp, bồ tát tu cầu Phật đạo, dù ở bất cứ tình huống nào, cũng không bỏ Phật Pháp, không xa rời chánh pháp, thừa kế chánh pháp, không xa rời Đức Pháp Vương vô thượng, lập hạnh tu hành, ngày đêm tinh tiến thực hành hạnh lễ bái Như Lai, vào nhà Như Lai, tôn kính Như Lai, đảnh lễ Như Lai, nói pháp của Như Lai, đảnh lễ giáo pháp của Như Lai… nên gọi Pháp vương tử.

10. Quán đảnh trụ:

Quán chiếu nơi đảnh đầu phát hiện ra hào quang, bồ tát đi vào đời bằng hạnh nguyện, tức là làm lợi lạc chúng sanh, dù tán thân mất mạng cũng không bỏ chánh pháp, tâm Bồ tát với Phật là một. Luôn uyển chuyển dòng pháp Phật đi vào đời, tùy duyên bất biến, bất biến mà tùy duyên khiến cho mọi người, mọi thời đại đều khởi niềm tin chánh pháp, khiến cho chánh pháp trường tồn trong đời dưới mọi hình thức.

Trên đây là mười pháp mà Bồ tát hay người con Phật an trú tu hành, làm cho ánh hào quang chánh pháp ngày càng trong sáng, muôn vạn chúng sanh nương nhờ. Đem ánh sáng Phật pháp đi đến đâu đều làm cho chúng sanh được an tâm, mở đèn sáng cho chúng sanh tiến đến nơi an trú Niết Bàn.

Đây là giai đoạn thứ nhất trong ba a tăng kỳ kiếp của liên hữu trên đường tu.

Mười pháp trụ của Bồ tát an trú trên theo sự giáo hóa của Thiên Thai Trí Giả thì thuộc vào bậc Bồ tát Tam Hiền.

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.

Ngày Thứ Bốn Mươi Mốt: Mười hạnh lành của Bồ tát

Hôm nay nói về những hạnh lành của Bồ Tát?

* Theo kinh Hoa Nghiêm, bản dịch của Đại lão Hòa Thượng Thích Trí Tịnh (PL 2509), Phật dạy: người tu tập trải qua giai đoạn đầu và tiến lên xa hơn nữa trong pháp sáu độ (bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) và vạn hạnh tức là tu các hạnh khác nhau, trong đó có mười hạnh lành của Bồ tát: một là Hoan hỉ hạnh, hai là Nhiêu ích hạnh, ba là Vô vi nghịch hạnh, bốn là Vô khuất nhiễu hạnh, Năm là Vô si loạn hạnh, Sáu là Thiện hiện hạnh, bảy là Vô trước hạnh, tám là Nan đắc hạnh, chín là Thiện pháp hạnh, mười là Chơn thật hạnh.

Từ ngữ Bồ tát trong kinh Hoa Nghiêm gọi là Chơn Phật tử cũng gọi là người tu theo lý tưởng đại thừa; ở đây chúng ta gọi chung là người tu.

Người tu phát đại tâm học và làm theo hạnh lành của ba đời chư Phật (quá khứ, hiện tại, vị lai) mà tu hành. Thường làm các Phật sự có lợi ích cho đời, tâm trí của người tu không giải đãi, đoạn trừ tất cả phiền não trong quá khứ cũng như hôm nay. Do thường thể hiện hạnh lành nên thường được chư thiên, hộ pháp vãng lai hộ trì, thành tựu các Phật sự thế gian và xuất thế gian. Nhà cửa của người tu theo pháp môn thập hạnh luôn trang nghiêm thanh tịnh, báo vật luôn xuất hiện trong nhà, những vật dụng quý báu nhất trong đời như kim cương, pha lê, xa cừ, trân châu, mã não (vật dụng quý báu tức là kinh luật luận, trí tuệ, hạnh lành của người tu) là những món đồ trang sức cho tự thân khiến cho thân tướng trang nghiêm rực rỡ.

1. Hoan hỉ hạnh:

Vui vẻ tự nhiên, không có gì vướng bận tâm, người tu vì nhu cầu của mọi tầng lớp chúng sanh, xin thì được, muốn thì cho, nhất là trong nhu cầu cuộc sống, cần có sự tiến hóa đồng bộ, bồ tát phát nguyện giúp đỡ cho chúng sanh được có công ăn việc làm, giúp cho họ thành đạt. Tâm ý của Bồ tát xem tất cả chúng sanh như ruột thịt, thân bằng quyến thuộc; lúc nào cũng thi ân bất cầu báo. Bằng mọi giá Bồ tát làm lợi lạc chúng sanh, mà Bồ Tát phát nguyện học những hạnh lành của chư Phật. Xiển dương các công hạnh lành của chư Phật khiến cho chúng sanh, sanh lòng hoan hỉ, thoát khổ được vui.

Bồ tát tu Hoan hỉ hạnh, làm cho chúng sanh yêu thích mình, có tình cảm với mình, mà không cần phải là bà con quyến thuộc chi cả. Bồ tát thường thể hiện hạnh lành bố thí cho cả thân mình cho chúng sanh đói được no, lạnh được ấm, người cô độc được hạnh phúc, chúng sanh được sở cầu như ý.

2. Nhiêu ích hạnh:

Làm cho nhiều người được lợi ích, như: giữ giới nghiêm túc, không ô nhiễm vật dục; những thức ăn đồ uống thế gian, thể hiện hạnh lành khổ hạnh ăn không cần ngon, mặc không cần đẹp, ngũ không cần ấm, miễn được có phương tiện làm lợi lạc chúng sanh. Trong lúc tu hành, đứng trước những tài sắc danh thực thụy không bị khuấy động, không bị nhiễm ô cả thân tâm. Xem ngũ dục là chướng đạo, sống đời sống toàn là Phật pháp. Chấm dứt những nổi khổ niềm đau cho chúng sanh, đem giới hạnh lành ban bố cho họ, khiến họ vào chánh pháp. Xóa tan những tín ngưỡng mê tín dị đoan. Bồ tát thường thị hiện giàu sang, đài các, phong lưu, làm người có nhiều trân bảo, ngọc ngà châu báu để giúp chúng sanh, khiến họ vào Phật đạo, nghiêm túc giữ gìn giới pháp, vui lòng hi sinh vì chánh pháp.

3. Vô vi nghịch hạnh (vô nhuế hạnh):

Không để cho tâm vẫn đục, não loạn, nhẫn nhục khiêm nhường, thường thị hiện vào môi trường gia đình lễ giáo, không làm tổn hại chúng sanh, ẩn mình giúp chúng sanh khiến cho họ tinh tấn tu hành, thi ân bất cầu báo. Bồ tát trong lúc tu hành không thích khoe khoang, không làm chức việc, không thọ hưởng phước báo. Bồ tát thị hiện thuyết pháp, giúp chúng sanh giác ngộ hướng về Phật Pháp, trong lúc tu hành không tham cầu lợi dưỡng; vì vậy mà khiến cho những người có tâm làm tổn hại thanh danh bồ tát mà vẫn không hại được.

Bồ tát thường tu hạnh an trú chốn tịch tĩnh, nơi thanh vắng vô tịch, điều chế thân căn xa lìa ái dục. Nhập từ bi quán xem mọi người như quyến thuộc. Có tâm hộ trì cho chúng sanh thành đạt trên đường đời, biết quy y Tam Bảo, phát tâm trường chay niệm Phật không thối chuyển.

4. Vô khuất nhiễu hạnh (vô tận hạnh):

Bồ tát tâm không cùng tận, không ranh giới, không chướng ngại, khuyến khích chúng sanh tinh tấn làm các việc lành, lánh xa điều ác. Gìn giữ giới luật nghiêm minh, thân khẩu ý thường thanh tịnh. Bồ tát hướng dẫn chúng sanh tu tập biết hổ thẹn bỏ những ác duyên, thể hiện lòng từ tốn, lòng bi nhổ tất cả gốc khổ, phiền não chúng sanh. Biết chúng sanh hay thích những gì, thường đáp ứng nguyện vọng của họ khiến họ vui lòng mà theo Phật Pháp. Bồ tát vào địa ngục chịu khổ thế cho chúng sanh, diễn dương vi diệu pháp, làm lợi lạc cho Đạo cho Đời, ích nước lợi dân, báo ân quốc vương thủy thổ, cổ xúy tinh thần hộ quốc an dân, khiến cho không còn chiến tranh, mang lại thanh bình trong thiên hạ.

5. Ly si loạn hạnh:

Lìa xa sự si mê ám chướng; Bồ tát tu hạnh thiền định, niệm Phật, giữ chánh niệm, không tác loạn tà tâm, dù phải tán thân mất mạng không làm, không nói điều tà mị mà đến với chúng sanh; Bồ tát tu hạnh thà chịu nghèo khổ, không làm cho chúng sanh đi theo tà kiến, xa rời chánh pháp. Bồ tát tu tập khéo hiểu tất cả ngôn ngữ thế gian, làm thầy giáo giúp chúng sanh không còn dốt nát. Trong quá trình tu tập thiền định, thường quán chiếu thân là giả tạm, không mê loạn sắc pháp nhục dục, ra khỏi sanh tử luân hồi. Bồ tát siêng năng tinh tấn thuyết pháp ban bố pháp lành giúp chúng sanh xa lìa vô minh căn bổn, tự tại vô ngại. Vì muốn chấm dứt mê lầm của chúng sanh mà nói pháp niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm Giới, niệm Thí, niệm Thiên, giúp cho ra khỏi những pháp tà kiến, như: ngồi đồng, ngồi ghế, bói khoa xủ quẻ, lịch số tướng trạng, soi căn, xin phép làm ăn, dẫn dắt chúng sanh vào thế giới li mị vọng lượng (không thật), đoán mò vận mạng chúng sanh, làm cho họ mất bồ đề tâm không thấy được chánh pháp.

6. Thiện hiện hạnh:

Bồ tát chuyên tu hạnh nghĩ và làm các việc thiện; điều phục tam nghiệp thanh tịnh, phát hết các tướng ta, tướng người, tướng chúng sanh, tướng thọ mạng; thị hiện an trú trong chánh vị chơn như pháp tánh, hóa giải nghiệp báo chúng sanh, giúp cho mọi người ra khỏi những khổ đau do thân, khẩu, ý nghiệp gây nên. Thị hiện điềm lành, cát tường đến với chúng sanh, khiến họ vui vẻ mà tầm sư học đạo. Giúp cho chúng sanh tu hành đúng tông chỉ, có lập trường, biết rõ các tướng là phi tướng, các tướng là rỗng không, là huyển hóa, không tự tánh, là duyên hợp huyển có, nên không còn ô nhiễm, ra khỏi sanh tử khổ đau.

7. Vô trước hạnh:

Tu hạnh không tham lam trước mọi vật, không đắm nhiễm, dùng tâm vô trước, chánh niệm mà hội nhập vô số thế giới, đi vào đời mà không nhiễm ô cuộc đời, từ đó mà Bồ tát rảnh thân, rảnh tâm giúp cho mọi người có đời sống ổn định hạnh phúc. Bồ tát tu hạnh lễ bái cúng dường vật thực, tài vật, báu vật cho Phật pháp, như cúng dường kinh điển, tu các hạnh lành của Phật, nhiếp thọ chúng sanh, khiến họ ra khỏi cố chấp mê lầm.

8. Nan đắc hạnh (tôn trọng hạnh):

Bồ tát thành tựu căn lành khó được, làm những việc khó làm, nhẫn việc khó nhẫn, tu pháp khó tu, độ người khó độ; giúp cho chúng sanh tu hạnh nhẫn nại, thường xuyên nghe thuyết pháp, tham dự pháp hội, làm tòa cho Phật ngồi thuyết pháp. Thị hiện có oai đức lớn, có thế lực để có phương tiện mà giúp người thoát cảnh nạn tai. Bồ tát an trụ hạnh nan đắc, ở trong mỗi niệm có thể chuyển hóa vô số kiếp sanh tử mà chẳng bỏ đại nguyện. Bồ tát không trú Niết Bàn, cũng không ở bên bờ sanh tử, thệ độ chúng sanh khiến cho họ đến nơi an lạc.

9. Thiện pháp hạnh:

Có đủ các pháp lành để trợ lực cho chúng sanh; hộ trì Tam bảo, nhiếp thọ chúng sanh; làm chổ dựa cho chúng sanh. Thường thị hiện nói pháp biện tài vô ngại, thị hiện người thông thái, học cao hiểu rộng mà nói pháp lành cho chúng sanh, giúp họ sanh trí tuệ, hoan hỉ phát tâm bồ đề hộ pháp cho đạo Phật tỏ sáng. Bồ tát thường khởi tâm từ, tâm bi, tâm hỉ, tâm xả hiện ra những hạnh lành chu biến khắp pháp giới khiến cho chúng sanh khởi lòng tin. Tùy theo sở thích của chúng sanh mà dùng tướng lưỡi rộng dài khen ngợi chánh pháp. Giải đáp những thắc mắc của chúng sanh, giúp họ không còn nghi ngờ, lầm lạc mà vào Phật đạo.

10. Chân thật hạnh:

Lòng ngay thẳng, tánh cương trực, dùng lời nói chắc thật, học tập lời chân thật từ ba đời chư Phật, nhập chủng tánh, đồng thiện căn với chư Phật; thân Phật, khẩu Phật, ý Phật, nói Phật, làm Phật đi đứng nằm ngồi đều là Phật.

Nơi chốn đông người hay vắng vẽ, Bồ tát tu hành hạnh Phật không chút do dự, nói là làm, nói lời thật, không tà mị, hướng dẫn chúng sanh không đem những ý tưởng tà vạy vào Tam bảo. Dù tán thân mất mạng, nhưng Bồ tát vẫn không tiếp nhận những chúng sanh tin theo tà kiến ngoại đạo, không tin Tam bảo; giữ gìn hạnh Phật thà chịu nghèo mà không truyền bá những pháp mê tín dị đoan. Bồ tát thà có một người đệ tử, mà người đó biết học Phật, gần gũi Bồ tát, biết kính trọng Tăng Sư, chứ không nhận nhiều đệ tử mà không các tiêu chuẩn trên.

Bậc Bồ tát tu theo pháp vạn hạnh để hoàn thành đạo nghiệp và đặc biệt chú trọng tới mười hạnh căn bản trên đây mà đạt đến chân lý. Trong mười hạnh có thể chia ra thành hai bậc: thấp và cao. Từ hạnh hoan hỉ đến hạnh thiện hiện, do nơi tự tâm người tu phát sanh và chỉ cần sự gia công tu tập là có thể đạt được; trong khi đó các hạnh không tham đắm trước mọi vật, lòng tôn kính, thực hiện các pháp lành và tánh ngay thật cần đòi hỏi có một thời gian công phu. Đây là một bước quan trọng trong suốt hành trình tiến vào đường đạo rất khó khăn và trở ngại; nếu không thận trọng rất dễ bị thối chí nản lòng; nên cần thiết có sự cương quyết, dũng mãnh để chiến thắng những cạm bẩy từ bên trong tâm thức cho tới bên ngoài cảnh vật. Khi thực hành trọn đủ mười hạnh như vậy, bậc Bồ tát đã có một tâm niệm không thối chuyển để tiến lên được xa hơn trong các bậc thang kế tiếp của đạo giải thoát. Chư vị Phật tử có chổ nào cảm thấy phù hợp với tâm tu hành của mình thì tiếp nhận, áp dụng vào đời sống thực tại mà sống vui.

Mười hạnh lành của Bồ tát tu hành trên theo sự giáo hóa của Ngài Thiên Thai Trí Giả thì thuộc vào một trong các bậc Tam Hiền.

Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Giáo Chủ Thọ Quang Thể Tướng, Vô Lượng Vô Biên Từ Thệ Hoằng Thâm, Tứ Thập Bát Nguyện Độ Hàm Linh, Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Như Lai Biến Pháp Giới Tam Bảo.