Truyện thơ Tiền thân Đức Phật - Tập 1

THẦY BÙA CHÚ VÀ BỌN BẮT CÓC

Thuở xưa trong một ngôi làng

Có thầy tu nọ giỏi giang hơn người

Tài về bùa chú tuyệt vời

Đây là bí mật từ đời xa xăm,

Nhưng bùa chú lạ vô ngần

Mỗi năm hiệu nghiệm một lần mà thôi

Khi mà tinh tú trên trời

Xoay vần, tụ lại một nơi quây quần

Là khi bùa chú mới cần

Bấy giờ thầy đọc câu thần lớn lên

Ngẩng nhìn tinh tú tầng trên

Vỗ tay vài cái, khấn nguyền đôi câu

Thế là trời đổ mưa mau

Mưa toàn châu báu! Nhiệm mầu kể chi!

Ông thầy có đệ tử kia

Cũng tài cũng giỏi ai bì được đâu

Cũng thông minh vốn từ lâu

Khó khăn giải quyết trước sau tài tình

Trung thành, kính trọng thầy mình

Thầy trò như thể gia đình thân thương.

*

Một ngày thầy phải lên đường

Tham gia tế lễ, khách phương xa mời

Đường trường nguy hiểm nhiều nơi

Thầy trò quyết định hai người cùng đi.

Dọc đường có bọn cướp kia

Gồm năm trăm đứa hành nghề lâu nay

Chuyên môn bắt cóc tại đây

Rồi đòi tiền chuộc trao tay thật nhiều,

Thầy trò xui biết bao nhiêu

Đi ngang bị cướp rượt theo bắt liền

Và đòi phải chuộc bằng tiền

Không thời mất mạng! Chớ nên cãi lời!

Năm trăm đồng tiền vàng thôi

Giữ ông thầy lại, thả người trò ra.

Lệnh cho trò trở về nhà:

"Lo vàng đem chuộc kẻo ta giết thầy!"

Trước khi từ biệt nơi đây

Chào thầy, trò lén thưa ngay đôi lời:

"Hôm nay là đúng ngày rồi

Bao nhiêu bùa chú tức thời hiển linh

Trên trời tụ hội hành tinh

Xin thầy chớ trổ tài mình mà nguy

Mưa châu báu không ích gì

Lòng tham bọn cướp chẳng khi nào dừng

Chỉ thêm nguy hiểm vô chừng

Khiến thầy lẫn cướp đều cùng mạng vong

Xin thầy tin tưởng lời con

Đừng dùng bùa chú mà mong an toàn

Con đi về lấy tiền vàng

Rồi quay lại chuộc, thầy an tâm chờ!"

Xong trò vội vã tạ từ

Thầy nghe trò nói, suy tư lặng thầm.

*

Màn đêm buông phủ xuống dần

Thầy bùa bị trói ngoài sân, giữa trời

Vừa đói bụng, lại lạnh người

Cướp trong hang động vui chơi đợi chờ,

Khi vầng trăng ló rạng ra

Bao nhiêu tinh tú gần xa tụ về

Thầy bùa thân xác não nề

Ngẩng nhìn, thầm nghĩ: "Tội gì khổ đau

Ta làm châu báu ra mau

Coi như tiền chuộc, trước sau dễ dàng

Cướp dù chết ta chẳng màng

Mạng ta đáng quý hơn phường cướp đây

Ngoài ra chỉ nội đêm nay

Cả năm mới được một ngày linh thiêng

Dùng bùa chú trổ tài riêng

Mạng mình gìn giữ, gông xiềng thoát ra!"

Lời trò dặn ông bỏ qua

Kêu la gọi cướp hãy tha cho mình:

"Ta đây quyền phép rất linh

Làm ra châu báu quả tình dễ thay

Hãy mau cởi hết trói này

Để ta sửa soạn ra tay nhiệm mầu!"

Nghe xong bọn cướp bàn nhau

Thả thầy thời chúng có đâu ngại ngần

Tuy nhiên chúng núp ở gần

Canh chừng theo rõi khi cần nhào ra.

Thầy bùa trang điểm tràng hoa

Thay quần áo mới thật là uy nghi

Ngước nhìn tinh tú trên kia

Cúi đầu đọc chú thầm thì vài câu

Vỗ hai tay vào với nhau

Thình lình mưa xuống báu châu ào ào,

Cướp kinh ngạc biết là bao

Nhào ra lượm sạch giấu vào trong thân

Rồi cùng hối hả rời chân

Mang thầy bùa nọ theo gần một bên

Tìm đường vội vã đi liền

Khư khư giữ của, cuồng điên vui mừng.

*

Đi lâu bọn cướp tạm ngừng

Năm trăm cướp lạ trong rừng nhào ra

Tay đe dọa, miệng hét la

Dữ dằn đòi bạc khó mà thoát thân.

Cướp đầu cả bọn phân trần:

"Muốn nhiều châu báu đâu cần bọn ta

Thầy bùa này sẽ làm ra!"

Chúng bèn kể chuyện vừa qua nhiệm mầu.

Cướp đầu được thả đi mau

Thầy bùa bị bọn cướp sau giữ rồi

Bắt làm mưa báu ngay thôi

Tất nhiên giờ tốt đã trôi, đâu còn

Thầy bùa giảng giải ngọn nguồn

Cướp nào nghe lọt, chẳng buồn tin theo

Thế là cả bọn cùng kêu:

"Thầy bùa xảo trá, đặt điều dối gian!"

Chúng nổi giận, chúng sôi gan

Giết ông tức khắc, bạo tàn chẳng nương

Giết xong chúng vội tìm đường

Đuổi theo bọn trước tới rừng kế bên

Rồi ra tay giết sạch liền

Năm trăm cướp trước xuôi miền âm ty.

Bọn cướp sau còn lại kia

Giành nhau chia của tức thì cãi nhau

Chia hai phe để đối đầu

Giết nhau tới tấp còn đâu nghĩa tình

Chết dần mòn! Thật hãi kinh!

Cuối cùng còn lại quẩn quanh hai người

*

Hai tên mỏi mệt rã rời

Lại thêm đói khát, tạm thời nghỉ tay

Cùng thâu lượm châu báu này

Đồng lòng chôn giấu vào ngay giữa rừng.

Một tên đứng gác canh chừng

Một tên mót gạo tìm đường nấu ăn.

Tên canh gác nảy lòng tham:

"Nếu tên kia chết của gian về mình

Cả kho tàng, sướng thật tình

Ăn xong ta phải thình lình giết ngay!"

Tên làm cơm nghĩ loay hoay:

"Nếu ta trộn thuốc độc này vào cơm

Giết tên kia cho chết luôn

Bạc vàng ta hưởng không còn chia đôi!"

Nấu xong, ăn nửa phần rồi

Nửa phần mang lại đưa người bạn ăn

Trộn thêm thuốc độc vô ngần

Nhưng vừa lê bước tới gần người kia

Bị người giết chết thảm thê

Hồn về chín suối hết bề gian manh.

Cướp giờ còn lại một mình

Đói lòng ăn uống thoả tình sướng vui

Nào ngờ thuốc độc ngấm thôi

Cũng lăn chết nốt, hết đời còn chi.

*

Vài ngày sau học trò kia

Gom xong tiền chuộc vội đi cứu thầy

Quay về bọn bắt cóc ngay

Thấy thầy bị giết tại đây. Than trời!

Biết thầy không chịu nghe lời

Chàng bèn hoả táng thầy nơi mé rừng.

Lần tìm chàng thấy hãi hùng

Năm trăm xác chết lạnh lùng nằm trơ.

Đi thêm nữa, thật bất ngờ

Bao nhiêu xác chết bụi bờ nằm quanh

Trước sau đếm đủ ngọn ngành

Thêm năm trăm nữa, máu tanh ngập tràn,

Cộng chung vừa đúng một ngàn

Một ngàn sinh mạng bạo tàn phơi thây

Chàng than: "Thật đáng buồn thay

Thầy mình kiến thức tràn đầy thiếu chi

Nhưng sao không đủ lương tri

Vẫn mang bùa chú thực thi chuyến này

Khiến gây hậu quả liền ngay

Trần gian địa ngục là đây khác gì!"

Chàng thâu góp của, ra đi

Mang về làng xóm phân chia mọi người

Phát tâm bố thí khắp nơi

Nêu gương công đức cho đời noi theo.

(phỏng dịch theo bản văn xuôi

THE MAGIC PRIEST AND THE KIDNAPPER GANG

của Ven. Kurunegoda Piyatissa & Tod Anderson)

* 26 *

CHÚ RỂ MẤT VỢ VÌ CHÒM SAO

Ở Ba La Nại thời xưa

Có gia đình nọ rất ư là giàu

Con trai họ đã từ lâu

Muốn tìm gái đẹp làm dâu nhà mình.

Làng bên có gái thật xinh

Dung nhan diễm lệ, tính tình nết na

Thật là khó kiếm được ra

Một cô gái tốt hơn nhà này đâu

Đằng trai thành thị muốn dâu

Nên xin cưới hỏi, bắc cầu xe duyên

Thôn quê đằng gái chịu liền

Định ngày hôn lễ hai bên thuận tình,

Thôn quê chờ đón thị thành

Ngày giờ quy định linh đình rước dâu.

Nhưng nào ai có ngờ đâu

Có ông đạo sĩ nhà giàu quen thân

Chiêm tinh ông giỏi vô ngần

Thấy rằng hai họ bất cần đến ông

Không xin quẻ, chẳng trả công

Định ngày hôn lễ mà không hỏi mình

Coi thường sao với chiêm tinh

Nên ông tức giận quyết tình ăn thua.

Nhà trai sửa soạn đón đưa

Đúng ngày hôn lễ, lúc vừa hừng đông

Ông ăn mặc đẹp vô cùng

Đến nhà chú rể họp trong gia đình

Sau khi chào hỏi thân tình

Ông bèn lên tiếng: "Chiêm tinh rất cần,

Hôm nay vũ trụ xoay vần

Sao và tinh tú quây quần bên nhau

Sẽ gây đại họa trước sau

Chu kỳ không tốt, rước dâu xấu ngày

Có thầy chẳng chịu hỏi thầy

Khiến cho công chuyện giờ đây lỡ làng!"

Nhà trai nghe nói bàng hoàng

Bàn nhau hoãn chuyến về làng rước dâu

Gái ngoan còn thiết gì đâu

Lời thầy uy tín từ lâu lắm rồi.

*

Phía đằng nhà gái xa xôi

Rộn ràng chuẩn bị chào mời nhà trai

Đón chàng rể quý tương lai

Nhưng rồi chẳng thấy một ai về làng

Cuối cùng họ mới hay rằng

Nhà trai hoãn lại, chẳng màng báo tin!

Thật là khiếm nhã vô biên

Định ngày, hứa hẹn, sao quên mau rồi

Họ hàng nhà gái thốt lời:

"Cần chi chờ đợi những người vô luân

Bỏ lễ cưới, hủy hôn nhân

Gả con cho kẻ ở gần đây thôi

Tìm trai làng kết lứa đôi

Lắm chàng chăm chỉ, nhiều nơi đàng hoàng!"

Thế là vui vẻ cả làng

Bà con môi giới họ hàng thân quen

Chọn người cho kết hôn liền

Tiến hành lễ cưới tơ duyên thắm tình.

*

Ngày hôm sau ở thị thành

Bỗng ông đạo sĩ chiêm tinh phán rằng:

"Các hành tinh với mặt trăng

Giờ đây xa cách, sao băng thuận chiều

Một ngày tốt biết bao nhiêu

Nếu làm đám cưới sẽ nhiều duyên may!"

Gia đình thành thị nghe ngay

Tạ thầy tiền bạc, công thầy chẳng quên

Kéo nhau qua lại làng bên

Để xin được rước dâu hiền hôm nay,

Nhưng mà thất vọng lắm thay

Mẹ cha cô gái gắt gay chối từ:

"Chúng tôi chẳng đợi chẳng chờ

Hứa hôn chuyện cũ kể như hủy rồi

Các người tệ bạc sai lời

Quả tình vô lễ! Xin mời lui chân!"

Nhà trai giàu có phân trần:

"Chiêm tinh đạo sĩ chỗ thân gia đình

Nhìn trăng sao, ngắm hành tinh

Hôm qua đề nghị hãy đình chuyến đi

Vì là ngày xấu kể chi,

Sao trời nay cũng đã di chuyển rồi

Cưới xin mới tốt đẹp thôi

Chúng tôi quay lại y lời rước dâu!"

Mẹ cha cô gái: "Còn đâu

Con tôi đã bước qua cầu hôn nhân

Lấy trai làng chỗ tình thân,

Các người danh dự có cần giữ chi

Nên con tôi bị khinh khi

Các người tin tưởng những gì viển vông

Có liêm sỉ cũng như không!"

Đôi bên tranh cãi nổ bùng gắt gay.

*

Có ngài hiền triết ngang đây

Đi qua nghe chuyện, vào ngay giảng hòa

Phía nhà trai vẫn hét la

Khiến ngài phải dạy: "Thật là cuồng điên

Sao trời ở tuốt tầng trên

Có chi ảnh hưởng tới duyên dưới trần

Niềm tin khờ dại vô ngần

Vô minh vực thẳm dừng chân là vừa!"

Hương thơm chân lý tiễn đưa

Phái đoàn thành thị tạ từ ra đi.

(phỏng dịch theo bản văn xuôi

THE GROOM WHO LOST HIS BRIDE TO THE STARS

của Ven. Kurunegoda Piyatissa & Tod Anderson)

* 27 *

KẾ HOẠCH HOÀNG TỬ

Nơi miền bắc Ấn Độ xưa

Thành Ba La Nại có vua trị vì

Con vua thông thái kể chi

Thông minh, học giỏi từ khi thiếu thời

Thật là tuổi trẻ hiếm người,

Vua cha dự tính truyền ngôi sau này.

*

Bao nhiêu dân chúng tại đây

Vào thời gian đó thường hay tin rằng

Thần linh cây cối đầu làng

Cực kỳ huyền bí, vô vàn linh thiêng

Mỗi người một số phận riêng

Do thần sắp đặt ta nên đợi chờ,

Họ mê tín, họ tôn thờ

Hay đâu sướng khổ là do tại mình,

Mọi người van vái thần linh

Khẩn cầu, xin xỏ đã thành thói quen,

Xin con khôn, cầu vợ hiền

Muốn tăng danh vọng, ước thêm sang giàu

Lầm bầm hứa hẹn trước sau

Nếu thần giúp đỡ sẽ mau tạ thần

Sẽ dâng lễ cúng thành tâm

Hương thơm, hoa quả một mâm thật đầy

Thịt thà cũng sẽ dâng ngay

Dê xào, cừu nướng, heo quay, gà hầm

Nghĩ suy mê tín sai lầm

Sát sinh bao chuyện bất nhân lâu ngày.

Chàng hoàng tử biết việc này

Tâm từ xúc động, thương thay muôn loài

Nghĩ thầm: "Ta phải ngăn thôi

Ngăn dân mê tín, ngăn người ngu si

Ra tay tàn ác kể chi

Không rành tôn giáo, biết gì đúng sai

Giáo điều khuyên chớ giết ai

Bảo toàn sinh mạng muôn loài chúng sinh

Thời tâm người mới an bình

Đó là tôn giáo dân mình nên theo!

Nhưng dân mê tín quá nhiều

Dễ gì dạy họ sớm chiều được ngay

Ta nương theo thói quen này

Để dần uốn họ một ngày tỉnh ra

Vua cha rồi sẽ băng hà

Tất nhiên truyền lại cho ta ngai vàng

Ngay bây giờ phải tính đường

Thảo ra kế hoạch giúp vương quốc mình!"

*

Thế là chàng vạch chương trình

Thoạt tiên dò hỏi dân tình đó đây

Biết ngoài thành có một cây

Thân cao cổ kính, lá dầy âm u

Người dân tế lễ từ xưa

Tin rằng thần thánh ngụ cư lâu đời.

Chàng hoàng tử trẻ tới nơi

Chắp tay khấn vái, thốt lời cầu xin

Tham gia cùng họ một bên

Làm như chàng cũng thường quen vậy rồi

Dùng hương hoa tế lễ thôi

Không dùng sinh vật cúng nơi cây này,

Dần dà như vậy ít ngày

Tiếng đồn lan rộng thật hay vô cùng

Người dân trong khắp mọi vùng

Tin rằng hoàng tử cũng không khác mình

Cũng tin tưởng ở thần linh,

Bước đầu kế hoạch quả tình thành công.

Thời gian sau ở hoàng cung

Vua cha già yếu mệnh chung một ngày

Ngai vàng hoàng tử lên thay

Trị vì vương quốc từ đây vững bền

Toàn dân trong ấm ngoài êm

Dân phò vua mới, lại thêm cảm tình

Nghĩ rằng vua cũng như mình

Cũng luôn cầu khẩn thần linh uy quyền.

*

Sau khi chiếm được lòng tin

Nhà vua trẻ tiến hành thêm chương trình,

Một hôm ở giữa cung đình

Nhà vua lên tiếng tâm tình cùng dân

Cùng các quan với toàn quân

Nhà vua hỏi: "Các quần thần ai hay

Sao ta hưởng ngôi báu này?

Sao ta biết chắc có ngày làm vua?"

Chẳng ai biết để mà thưa.

Nhà vua bèn nhắc chuyện xưa của mình:

"Ta từng cầu khẩn thần linh

Và dâng đồ cúng tâm thành siêng năng

Ở cây cổ thụ đầu làng!"

Mọi người vội vã thưa rằng nhớ ra.

Nhà vua nói tiếp: "Chính ta

Nhiệt tình khấn nguyện, thiết tha thỉnh cầu

Khấn thần linh, thỉnh phép mầu

Giúp ta đạt được trước sau một điều

Trở thành vua! Chỉ bấy nhiêu!

Ta xin hứa lễ tạ nhiều hương hoa

Và còn đặc biệt thêm ra

Cúng dường lễ vật khác xa mọi người,

Giờ thần giúp toại nguyện rồi

Tạ ơn đặc biệt ta thời chẳng quên!"

Mọi người hoan hỉ ngay liền:

"Đúng theo lời hứa thưa nên cúng dường

Vậy nên sửa soạn sẵn sàng

Một bầy súc vật để dâng tế thần!"

Vua tuyên bố: "Tốt vô ngần

Ta vui vì được nhân dân đồng tình

Ta từng hứa với thần linh

Rằng ta đặc biệt tâm thành dâng lên

Thịt da, máu huyết, trái tim

Của người dân khắp các miền gần xa

Nếu mà ‘ngũ giới’ lơ là

Không hề tôn trọng! Tỏ ra coi thường!"

*

Mọi người nhiệt liệt tán dương

Vì lòng mê tín điên cuồng từ lâu

Sợ rằng không lễ tạ mau

Thần linh nổi giận còn đâu an toàn

Thần trừng phạt nặng vô vàn

Vua và dân chúng liên quan chuyến này.

Vua cười thầm: "Kể cũng hay!

Chính lòng mê tín giờ đây giúp mình

Trong ‘năm giới’ cấm sát sinh

Người dân đâu nhớ, quả tình thơ ngây

Từ lâu mê muội lắm thay!"

Vua nhân cơ hội ban ngay lệnh rằng:

"Hãy thông báo khắp xóm làng

Rằng thần linh giúp ngai vàng cho ta

Nên ta không thể lơ là

Phải đem lời khấn hứa ra thi hành

Từ nông thôn đến thị thành

Từ nay ‘ngũ giới’ chấp hành cho nghiêm

Sát sinh bị cấm chớ quên

Một ngàn người phạm đầu tiên lệnh này

Thời hình phạt áp dụng ngay

Bị đem cúng tế thần cây tức thì!"

*

Thật là tốt đẹp kể chi

Toàn dân tôn trọng lệnh kia ngay rồi!

Một thời gian ngắn mà thôi

Dân Ba La Nại tức thời nổi danh

Giữ gìn ‘ngũ giới’ tâm thành

Chẳng còn mê tín sát sinh tế thần,

Nhà vua vui sướng vô ngần

Hoàn thành kế hoạch muôn phần vẻ vang.

(phỏng dịch theo bản văn xuôi

THE PRINCE WHO HAD A PLAN

của Ven. Kurunegoda Piyatissa & Tod Anderson)

* 28 *

VUA GIỚI ĐỨC

Nhà vua Giới Đức thời xưa

Tiếng tăm phúc đức nhân từ vang xa

Vua cho xây sáu căn nhà

Làm nơi phát thực phẩm ra giúp đời

Đồ ăn, thức uống tứ thời

Giúp dân nghèo khó, giúp người khổ đau,

Vua theo "ngũ giới" từ lâu

Lại thêm nhẫn nhục ai đâu sánh cùng

Từ bi tràn ngập cõi lòng

Không hề trừng trị người trong nước mình

Dù cho phạm tội tày đình

Chỉ lo dạy dỗ bằng tình thương thôi.

Trong cung vua có một người

Thừa cơ phạm tội tức thời tại đây

Loạn luân lén lút bao ngày

Ở ngay trong cấm cung này của vua

Tiếng đồn mau chóng xa đưa

Nhà vua hay biết rất ư ngỡ ngàng

Gọi quan phạm tội phán rằng:

"Hãy mau đi khuất khỏi vương quốc này

Ta không trừng phạt tại đây

Nhưng bao tội lỗi ngưng ngay chớ làm!"

Tên quan phạm tội tà dâm

Mang tài sản với người thân đi liền

Ghé qua bên nước láng giềng

Tại đây y trổ tài riêng của mình

Nên mau chiếm đoạt cảm tình

Quốc vương nước đó bèn dành chức cao

Cho làm cố vấn tại trào

Ở trong cung điện ra vào quyền uy,

Kẻ gian xu nịnh tức thì

Trổ tài tâng bốc còn gì khéo hơn.

Ko Sa La là quốc vương

Nghe lời gian xảo nhưng thường ít tin.

*

Một hôm y gợi ý thêm

Rằng vua Giới Đức ở miền kế bên

Nước này trù phú vô biên

Nhưng vua nhu nhược lành hiền từ lâu

Mang quân xâm chiếm cho mau

Thành công chắc chắn có đâu khó gì

Ko Sa La còn hồ nghi

Y bèn dâng kế rất chi hợp tình:

"Thoạt tiên đưa ít quân binh

Tràn qua cướp bóc ở quanh biên thùy

Để vua Giới Đức bắt về

Nhưng quân binh sẽ chẳng hề gì đâu

Than nghèo khó, than khổ đau

Là vua cho của và mau tha về!"

Ko Sa La chẳng tin gì

Nhưng khi thử nghiệm rồi thì thấy ngay

Lời quan cố vấn đúng thay

Quốc vương mừng rỡ định ngày xâm lăng.

*

Quân vua Giới Đức can trường

Chống quân xâm lược dễ dàng thành công

Nhưng vua lại chẳng tán đồng

Nói rằng ngôi báu thời ông chẳng màng:

"Chiến tranh đất nước tan hoang

Dân quân chết chóc. Ngai vàng tiếc chi!

Đừng tham chiến, tránh gian nguy

Nếu ai xâm lấn ta thì nhường luôn!"

Vì không tranh chấp thiệt hơn

Nên khi quân địch dập dồn tiến qua

Vua Giới Đức chẳng nề hà

Nhường ngay cho Ko Sa La nước mình

Tránh gây thiệt mạng sinh linh

Muốn dân, quân hưởng an bình mãi thôi.

Ko Sa La thắng lợi rồi

Bắt vua Giới Đức ngay nơi ngai vàng

Bắt luôn tất cả các quan

Lệnh đem họ tới nghĩa trang ngoại thành

Đem chôn sống ngập thân mình

Đất lèn cho chặt! Quả tình thương đau!

Chỉ nhô lên mỗi cái đầu

Dành cho chó sói đêm thâu mò về

Sẵn đồ ăn uống thoả thuê

Vua quan chôn đứng khó bề toàn thây.

Vua Giới Đức lúc này đây

Không than vãn, chẳng mảy may hận thù

Nhà vua toả ngát tâm từ

Các quan quanh đó cũng như vua mình

Không chống đối, cứ lặng thinh

Xưa nay tuân lệnh đã thành thói quen.

*

Đêm trong nghĩa địa tối đen

Một bầy chó sói rừng bên mò về

Thịt người mùi quyến rũ ghê

Các quan thấy vậy nhất tề la lên

Chó nghe hoảng hốt chạy liền

Nhưng rồi quay lại gần bên, sợ gì!

Thấy không ai nhúc nhích chi

Thế là vua chó liền đi lại mồi

Mon men tiến lại gần người

Gần vua Giới Đức chó thời nhe nanh,

Vua vươn cao cổ của mình

Chó chưa kịp cắn, vua nhanh hơn rồi

Cắn vào cầm chó ngay thôi

Cắn cho thật chặt, chó thời tru lên

Tiếng tru như xé màn đêm

Chó chung quanh đó chạy liền hoảng kinh

Còn đây vua chó một mình

Chồm lên gào thét, xoay quanh vẫy vùng,

Cặp răng vua mạnh vô cùng

Cắn càng thêm chặt quyết lòng chẳng buông

Đất đai cát bụi bay tung

Quanh vua đất cát cuối cùng lỏng ra

Vua bèn há miệng buông tha

Chó cong đuôi chạy trốn xa nơi này

Vua vùng đứng dậy được ngay

Đi lần giải thoát quanh đây tức thì

Các quan thoát cảnh khổ kia

Xác thân chôn sống muôn bề xót xa.

*

Ở bên cạnh bãi tha ma

Có hai con quỷ dạ xoa lâu đời

Chia nhau ranh giới đôi nơi

Đêm nay chợt có xác người nằm ngang

Hai con tranh cãi rất hăng

Muốn giành xác chết để ăn một mình,

Nghe vua Giới Đức nổi danh

Là người ngay thẳng hiền lành đã lâu

Quỷ bèn thoả thuận cùng nhau

Nhờ vua phân xử cho mau xác này,

Nhà vua hoan hỉ nhận ngay

Trước tiên nhờ quỷ ra tay giúp mình

Quỷ đầy pháp thuật tài tình

Giúp vua tẩy uế sạch nhanh thân người,

Vua nhờ quỷ đến lâu đài

Lấy ra mũ mãng cân đai áo quần,

Lấy thêm kiếm báu sáng ngần

Để vua ăn mặc tăng phần uy nghi.

Quỷ kia tài giỏi kể chi

Thi hành mọi việc tức thì dễ thôi

Dù cho ở chốn lâu đài

Ko Sa La ngủ trong nơi cung vàng.

Nhà vua Giới Đức nghiêm trang

Dùng thanh kiếm báu lẹ làng cắt đôi

Phân chia xác chết làm hai

Dạ xoa hai quỷ đều hài lòng thay

Sau khi ăn hết xác này

Hỏi vua muốn chúng ra tay giúp gì.

Vua bèn đáp: "Chẳng nhiều chi

Đưa ta mau chóng trở về chốn xưa

Nơi phòng ngủ trong cung vua,

Các quan cũng vậy, hãy đưa trở về

Nơi nhà họ ở trước kia!"

Dạ xoa thực hiện có gì khó đâu!

Ko Sa La đang chìm sâu

Vào trong giấc điệp đượm mầu vinh quang

Ngay phòng ngủ trong cung vàng

Giật mình tỉnh giấc mơ màng nhìn lên

Thấy vua Giới Đức kề bên

Đang cầm kiếm sắc đứng trên đầu mình

Dáng uy nghi, vẻ tinh anh

Hoàng bào trang phục quả tình oai nghiêm,

Ko Sa La tỉnh giấc liền

Đã vừa sửng sốt, lại thêm hãi hùng

Khi nghe rõ chuyện lạ lùng

Trong lòng bừng ngộ, vô cùng ăn năn

Bèn quỳ đảnh lễ thành tâm

Xin vua Giới Đức lòng nhân tràn đầy

Giúp mình trở lại đường ngay

Thưa rằng: "Loài quỷ thường hay dữ dằn

Tanh hôi ăn uống quanh năm

Lại thêm ngu ngốc, có bằng ai đâu

Vậy mà vẫn nhận ra mau

Bao nhiêu giới hạnh trước sau của ngài,

Tôi may mắn được làm người

Văn minh, hiểu biết mà rồi vô minh

Vừa qua mù quáng tâm mình

Tham lam gây chuyện quả tình lầm sai

Tôi xin hứa hẹn với ngài

Từ đây tu sửa tức thời bản thân

Không còn xâm lấn xa gần

Muôn đời tôn trọng tình lân bang này!"

Ko Sa La triệu tập ngay

Quan quân, binh lính vào ngày hôm sau

Lệnh truyền tất cả rút mau,

Công khai ca tụng đôi câu chân tình

Xin vua Giới Đức anh minh

Nhân từ tha thứ lỗi mình vừa qua

Rồi quốc vương Ko Sa La

Công khai trừng trị thật là thẳng tay

Tên quan xúi bẩy lâu nay

Lòng luôn phản trắc, tính hay gian tà.

Tâm vua Giới Đức thăng hoa

Nghĩ thầm: "Tinh tấn quả là ích thay

Vì mình nhẫn nhục chuyến này

Nên ta và các quan đây an toàn

Phục hồi danh tiếng vẻ vang

Tránh gây tang tóc cho vương quốc mình!"

(phỏng dịch theo bản văn xuôi

KING GOODNESS THE GREAT

của Ven. Kurunegoda Piyatissa & Tod Anderson)

* 29 *

BỌN NGHIỆN RƯỢU

Có ông triệu phú thời xưa

Ở Ba La Nại đã từ lâu nay

Đồng thời cũng tại chốn này

Bọn người nghiện rượu tối ngày lang thang

Ngoài đường phố, trong quán hàng

Loay hoay tính toán miên man trong đầu:

"Làm sao có rượu giải sầu

Không tiền, không rượu sống đâu được nào!"

Một hôm tiền hết buồn sao

Chúng bèn bàn tán lao xao tìm đường

Giật tiền, cướp bạc, lấy vàng

Của ông triệu phú vẫn thường đi qua.

Chúng nào hay biết ông ta

Chính là bồ tát bây giờ tái sinh

Chúng âm mưu chuyện gian manh

Chế ra món rượu để dành mời ông

Ngầm pha thuốc ngủ vào trong

Khi ông mê ngủ và không biết gì

Chúng ra tay lột tức thì

Bạc tiền, trang sức có chi khó nào

Lột thêm mọi thứ dễ sao

Áo quần sang trọng bảnh bao trên người.

Chúng âm mưu dựng tạm thời

Quán hàng nhỏ bé cạnh nơi lề đường

Vùng qua lại khách thập phương

Đi xa mỏi mệt hay thường dừng chân,

Chúng dành ra chút rượu ngon

Pha thêm thuốc ngủ vào luôn trong này

Đóng chai trông đặc biệt thay

Chờ mồi béo bở qua đây sẽ mời.

*

Sáng nay cơ hội tới rồi

Khi ông triệu phú qua nơi quán hàng

Một tên vội vã đón đường

Mời chào ông khách hãy dừng bước chân:

"Thưa ngài rượu quý vô ngần

Ly đầu miễn phí, chủ nhân kính mời!"

Mang chai rượu tới tận nơi

Một tên rót rượu ra rồi dâng lên.

Ông từ chối định nói liền:

"Ta không hề uống thứ trên bao giờ!"

Tuy nhiên ông chợt nghi ngờ

Bọn người nghiện rượu sao mà lạ thay

Hôm nay tử tế thế này

Rượu ngon mà lại nhường ngay cho người?

Ông bèn đoán cũng dễ thôi

Đây là mánh lới lừa đời chi đây

Nên ông quyết định ra tay

Dạy cho bọn xấu xa này một phen

Ông lên tiếng: "Xin cảm phiền

Ta đi yết kiến vua trên ngai vàng

Thật là thất lễ vô vàn

Nếu mùi men rượu nồng nàn bốc ra

Các người thật tốt với ta

Ta vào cung điện xong là về ngay

Trên đường về ghé lại đây

Rượu ngon ta sẽ uống say ngại gì!"

Nghe xong bọn nghiện rượu kia

Tỏ ra thất vọng não nề. Biết sao?

Nên nhẫn nhục! Chớ nôn nao!

Đành chờ, đành đợi, cách nào khác đâu?

Một ngày trôi quả là lâu

Bọn người nghiện rượu buồn rầu kể chi.

Cuối ngày triệu phú mới về

Đi ngang quán nhỏ tức thì ghé thăm

Bọn gian manh vội thưa rằng:

"Mừng ngài quá bộ đến hàng chúng tôi

Rượu ngon đây xin kính mời

Để mừng chuyến viếng thăm nơi cung đình

Đây rượu nghĩa, đây rượu tình

Ly đầu miễn phí, xin dành ngài thôi!"

Nghiêm trang triệu phú trả lời:

"Ta nhìn chai rượu và rồi nhìn ly

Hệt như buổi sáng khác chi

Rượu mà ngon thật còn gì phần ta

Các ngươi uống hết không tha

Hoặc là nhấm nháp khó mà còn nguyên,

Ta không khùng, ta chẳng điên

Các ngươi chắc đã pha thêm thứ gì

Làm cho người uống mê đi

Rồi ngươi cướp bóc không hề nương tay!"

Nói xong ông bỏ đi ngay

Bọn gian nghiện rượu còn đây sững sờ

Thật là thất bại bất ngờ

Không dè triệu phú quá ư tinh tường

Chúng bèn bàn tán tìm đường

Mai này cướp khách thập phương bạc tiền

Chuyến này thật quả vô duyên

Mất toi chai rượu chẳng nên việc gì!

(phỏng dịch theo bản văn xuôi

A GANG OF DRUNKARDS

của Ven. Kurunegoda Piyatissa & Tod Anderson)

* 30 *

CÂY ĐỘC CHẾT NGƯỜI

Ngày xưa có một toán buôn

Trưởng đoàn lanh lợi tinh khôn hơn người

Ông đi buôn bán khắp nơi

Vùng này, phương nọ xa xôi quản gì

Đoàn xe do bò kéo đi

Cả năm trăm chiếc thường thì nối đuôi.

Một hôm vào lúc sáng trời

Đoàn xe vừa tới trước nơi rừng già

Mọi người sẽ phải vượt qua

Khu rừng trông vẻ thật là lạ thay

Trưởng đoàn bèn báo động ngay:

"Trước khi mình vượt rừng này chớ quên

Bao nhiêu nguy hiểm kề bên

Hoa, cây, trái lạ chớ nên đụng vào

Nhiều khi độc hại biết bao

Tổ ong cũng độc, ai nào ngờ đâu

Hỏi tôi trước rồi ăn sau

Đề phòng để tránh khổ đau chết người!"

Cả đoàn nghe nói dứt lời

Đồng thanh lên tiếng: "Chúng tôi rõ rồi!"

*

Có ngôi làng đã lâu đời

Ở ngay trong khoảng giữa nơi rừng già

Ven làng mọc một cây ra

Thân cây, cành lá, trái hoa bình thường

Giống cây xoài ở địa phương

Sắc mầu, mùi vị trăm đường giống nhau

Nhưng nào có thể ngờ đâu

Cây này rất độc từ lâu giết người

Tưởng xoài ăn chết ngay thôi

Người phương xa tới có đời nào hay.

Vài xe đầu tới nơi đây

Mọi người đói bụng nhìn cây thèm thuồng

Tưởng xoài ngon hái ăn luôn

Không thèm cân nhắc, chẳng buồn nghĩ suy

Nhiều người cẩn thận kể chi

Bao lời cảnh cáo dễ bề quên sao

Họ khôn ngoan nhắc nhở nhau

Chờ ông lãnh đạo! Chớ mau khinh thường!

Khi đoàn trưởng tới giữa rừng

Những người cẩn thận vui mừng hỏi ông:

"Thưa cây này ăn được không

Nhiều người ăn nó vì trông giống xoài

Chúng tôi chờ đợi ông thôi!"

Trưởng đoàn xem xét kỹ rồi nói ngay:

"Cây này trông giống xoài đây

Nhưng mà độc hại dễ gây chết người

Ăn vào chỉ sớm tàn đời

Dù sờ cũng độc, ta thời tránh xa!"

Những người đã chót ăn qua

Nghe xong kinh hoảng rên la cuống cuồng

Trưởng đoàn tìm lá cây rừng

Đưa cho họ bảo hãy dùng để nhai

Nhai xong nuốt vội xuống thôi

Tống ra chất độc trong người khi nôn

Mới mong cái chết thoát luôn

Thoát điều nguy hiểm, qua cơn ngặt nghèo,

Vài người tội biết bao nhiêu

Chì vì háu đói ăn nhiều làm sao

Thế là chất độc ngấm vào

Nay thời mất mạng, cứu nào kịp đâu.

*

Nơi làng này đã từ lâu

Các cây độc hại giết bao nhiêu người

Đoàn xe xa lạ tới nơi

Ngừng đây tưởng trái xoài thời hái ăn

Đêm về chất độc ngấm dần

Trong khi say ngủ chết luôn chốn này

Người dân làng ở quanh đây

Chỉ chờ có vậy, sáng ngày hôm sau

Tới nơi dọn dẹp cho mau

Kéo chân xác chết vào sâu trong rừng

Rồi chôn kín đáo khắp vùng

Trở ra chiếm đoạt ngại ngùng gì đâu

Lấy bao hàng hóa trước sau

Lấy xe bò nữa. Làm giàu thật nhanh.

Lần này dân chúng ở quanh

Sáng ra vội tới để tranh của rồi

Tưởng như những chuyến khác thôi

Chắc cây đã giết đoàn người đi buôn

Tới nơi họ sững sờ luôn

Thấy đoàn buôn nọ vẫn còn sống nhăn

Lân la họ tới hỏi thăm:

"Tại sao các bạn không ăn trái này?"

Mọi người bèn trả lời ngay:

"Trưởng đoàn báo động tới đây đề phòng,

Và rồi khi tới chính ông

Nhìn quanh xem xét biết không phải xoài!"

Thấy người lãnh đạo thật tài

Dân làng tìm gặp ướm lời dò la

Hỏi sao ông nhận được ra

Đây là cây độc, không là xoài ngon.

Trưởng đoàn lên tiếng giảng luôn:

"Nhìn cây ta phải tinh khôn thấy rằng

Cây này gần sát cạnh làng

Thân cây lại thấp, dễ dàng leo lên

Vậy mà trái vẫn còn nguyên

Dân làng không hái. Tất nhiên lạ kỳ

Chắc là độc hại chứ gì

Mặc dù trông chẳng khác chi trái xoài!"

Mọi người nghe thấy phục tài

Trưởng đoàn thông thái ít ai sánh cùng

Chỉ cần suy luận bình thường

Tránh gây chết chóc đau thương bạo tàn.

Thế là mọi chuyện an toàn

Rời khu rừng rậm cả đoàn ra đi.

(phỏng dịch theo bản văn xuôi

THE WHATNOT TREE

của Ven. Kurunegoda Piyatissa & Tod Anderson)

* 31 *

HOÀNG TỬ NĂM VŨ KHÍ VÀ QUỶ LÔNG DÍNH

Ở Ba La Nại thuở xưa

Vua và hoàng hậu rất ư vui mừng

Vừa sinh hoàng tử đầu lòng

Đã bao ngày tháng cầu mong chuyện này.

Thế rồi sau một ít ngày

Vua mời thầy tướng đến ngay cung vàng

Năm trăm vị đều giỏi giang

Cùng nhau xem tướng cho hoàng tử con

Xem tương lai khi lớn khôn

Có thường tốt đẹp, có luôn an bình.

Nhà vua đặt tên con mình

Dựa lời thầy tướng tài danh chuyến này,

Vua không quên tặng quà ngay

Lắm tiền, nhiều bạc các thầy đều vui.

Các thầy đều phán đẹp lời

Rất là khôn khéo, êm tai vô cùng,

Nhưng rồi tất cả tập trung

Đoán rằng hoàng tử danh lừng tương lai

Sau này đặc biệt có tài

Dùng năm vũ khí ít ai sánh bằng,

Nối ngôi vua, ngự ngai vàng

Chăm lo dân chúng, mở mang nước nhà.

Vua nghe, suy nghĩ, đặt ra

"Ông Hoàng Năm Vũ Khí" là tên con.

Khi chàng mười sáu tuổi tròn

Vua cha quyết định gửi luôn theo thầy

Vào trường học ở xa đây

Vị thầy tiếng nổi, tài hay hàng đầu

Vua khuyên nhủ: "Hãy đi mau

Tới thầy xin học trước sau mọi điều

Nghe lời ta hỡi con yêu

Học bao nghề tốt, học nhiều chuyện hay

Để rồi giúp nước sau này

Tiền đây con hãy biếu thầy tạ ơn!"

Vua đưa hoàng tử tiền luôn

Tiền vàng đủ một ngàn đồng mang theo.

Giã từ cung điện dấu yêu

Chàng hoàng tử trẻ lòng nhiều tự tin

Lên đường tìm đến thầy hiền

Quyết tâm học hỏi cho nên thân mình.

Một vài năm thoáng trôi nhanh

Giờ đây chàng đã nổi danh nhất rồi

Giỏi giang, xuất sắc, tuyệt vời

Đứng đầu mọi thứ học nơi trường thầy,

Thầy mừng ban thưởng cho ngay

Đủ năm vũ khí trong ngày học xong

Biết vua, hoàng hậu chờ mong

Khuyên chàng trở lại hoàng cung tức thì.

*

Tuân lời hoàng tử bèn đi

Đường về ngang cánh rừng kia hiểm nghèo

Khách qua đây chết rất nhiều

Có con quỷ dữ rượt theo hại người

Dạ xoa ẩn náu lâu đời

Dân làng cảnh cáo thốt lời khuyên can:

"Này anh bạn trẻ to gan

Băng rừng nguy hiểm vô vàn chớ nên

Dạ xoa sẽ giết anh liền

Quỷ tên Lông Dính thường quen hại mình!"

Trẻ trung, anh dũng, nhiệt tình

Tự tin tài nghệ tập tành bấy lâu

Nên chàng nào có sợ đâu

Đi vào rừng thẳm đối đầu quỷ ngay.

Quỷ cao như một thân cây

Đầu to tựa mái nhà, đầy lông đen

Mắt to như đĩa, quắc lên

Răng nanh nhọn hoắt hai bên mép vàng

Bụng to chấm trắng giăng hàng

Tay chân xanh lét nom càng hãi kinh,

Lông dày mọc khắp thân mình

Quỷ lên tiếng hỏi: "Hỡi thanh niên này

Đi đâu dám bước qua đây

Rừng ta ngự trị bao ngày tháng qua

Thịt thơm, nạp mạng cho ta!"

Nghe xong hoàng tử tỏ ra coi thường

Học nghề xong vừa ra trường

Thêm năm vũ khí còn mang bên mình

Chàng lên tiếng: "Quỷ hôi tanh

Ta nhân qua chốn rừng xanh chuyến này

Loại mi ra khỏi đây ngay

Giúp cho dân chúng từ nay khỏi phiền!"

*

Dùng hai vũ khí đầu tiên

Giương cung chàng lắp mũi tên độc vào

Bắn tên ra, quỷ chẳng sao

Bắn năm chục mũi quỷ nào hề chi

Tên đều dính bộ lông kia

Quỷ xoay mình lắc, tên thì rơi ra.

Chàng dùng vũ khí thứ ba

Gươm dài một mũi phóng qua kẻ thù

Gươm liền dính đám lông xù.

Chàng dùng vũ khí thứ tư nhọn đầu

Phóng lao vào quỷ, ngờ đâu

Lao liền bị dính ngay vào lông quăn.

Chàng dùng vũ khí thứ năm

Quả chùy sắt nặng đem quăng đập người

Trúng ai chắc sẽ chết tươi

Nào ngờ chùy cũng dính nơi lông dày.

Quỷ tên Lông Dính đúng thay!

Cả năm vũ khí lông này dính luôn.

Quỷ gầm thét tiếng kinh hồn,

Nhưng chàng bình tĩnh, ôn tồn nói ra:

"Cả năm vũ khí của ta

Đều đem xử dụng vậy mà ích đâu,

Ta còn vũ khí hàng đầu

Đó là sức mạnh từ lâu tiềm tàng

Ẩn trong tuổi trẻ vạn năng

Ta đem nghiền nát mi bằng thân trai!"

Hai tay chàng vội vươn dài

Đấm vào người quỷ. Tay thời dính luôn.

Hai chân chàng đá dập dồn

Hai chân cũng dính vào lông bên ngoài.

Chàng dùng đầu với hai vai

Húc vào người quỷ. Nào ai có ngờ

Đầu chàng bị dính cứng đơ

Vào lông của quỷ dày như cỏ vườn

Thân dù kẹt, trí chẳng sờn.

Quỷ nhìn chàng nghĩ: "Ai hơn kẻ này

Lạ lùng thay, hiếm hoi thay

Nhiều người đã chết trong tay của mình

Riêng chàng can đảm thật tình

Không hề sợ hãi hoảng kinh chút nào".

"Ngươi không sợ chết hay sao?"

Quỷ lên tiếng hỏi xiết bao ngỡ ngàng

Chưa hề dám đụng đến chàng,

Thản nhiên chàng đáp: "Phải chăng con người

Sinh ra chỉ sống một thời

Và rồi lại sẽ qua đời còn chi

Có sinh có tử lạ gì

Nên ta thấy cái chết kia bình thường!"

Chàng thầm nghĩ: "Chưa cùng đường

Dù năm vũ khí đều không ích gì

Sức trai cũng chẳng lợi chi

Bây giờ ta phải quay về nội tâm

Nhờ vào vũ khí tinh thần

Mới mong hữu hiệu trăm phần mà thôi"

Chàng nhìn quỷ, miệng thốt lời:

"Ta còn tàng chứa trong nơi bụng này

Một môn vũ khí lạ thay

Rất là bí mật lại hay vô cùng

Đó là vũ khí kim cương

Mi mà nuốt phải sẽ vương muộn sầu

Nó không tiêu hóa được đâu

Ruột mi sẽ đứt ra mau tức thì,

Nếu mi nuốt sống ta đi

Thời mi cũng chết, thoát chi tử thần

Cả hai đều chết một lần

Tại sao ta lại phải cần sợ mi?"

Theo như truyền thuyết xưa kia

Chàng hoàng tử muốn nói về trí khôn

Đó là trí tuệ tuyệt luân

Coi như vũ khí trong thân con người.

Quỷ kia nghe chẳng sót lời

Khen thầm: "Can đảm tuyệt vời kể chi

Chàng này không sợ hãi gì

Chắc chàng nói thật! Thôi thì thả ra!"

Quỷ kia sợ chết, buông tha

Nói cùng hoàng tử: "Bạn là vĩ nhân

Ta tôn trọng bạn vô ngần

Bạn về soi sáng cõi trần khắp nơi!"

Chàng hoàng tử khẽ mỉm cười

Được thêm bài học tuyệt vời hôm nay:

"Bao nhiêu vũ khí đời này

Không bằng vũ khí ở ngay trong mình

Đó là trí tuệ tinh anh"

Tạ ơn, hoàng tử chân thành thốt ra:

"Này Lông Dính, bạn của ta

Bạn trong tiền kiếp xấu xa vô cùng

Nên sinh thành quỷ dữ hung

Nếu mà bạn chẳng chịu dừng lại ngay

Giết người mãi tại rừng này

Chao ơi bạn sẽ đọa đày khổ đau

Cả kiếp này, lẫn kiếp sau

Tái sinh hỏa ngục vạc dầu bỏng sôi

Hay thành súc vật nữa thôi

Hoặc thành ma đói nổi trôi dưới trời,

Nếu mà may mắn thành người

Sống lâu chẳng được, cuộc đời trầm luân!

Hãy rời mây phủ tối tăm

Ra vùng ánh sáng trăng rằm thênh thang.

Tuân ngũ giới! Theo đạo vàng!

Giúp cho bá tánh, vẻ vang bội phần,

Trở thành ra một vị thần

Tốt lành, nhân hậu xa gần mến thương!"

Khi hoàng tử rời khu rừng

Báo cho dân chúng tin mừng! Vui thay!

Dân làng quanh đó từ đây

Hiến thần thực phẩm. Rừng đầy bình an.

Chàng bèn từ biệt dân làng

Về Ba La Nại, cung vàng chờ mong.

Vua cha tới lúc mệnh chung

Truyền cho hoàng tử của ông ngai vàng.

(phỏng dịch theo bản văn xuôi

PRINCE FIVE-WEAPONS AND STICKY-HAIR

của Ven. Kurunegoda Piyatissa & Tod Anderson)

NHẬN DIỆN TIỀN THÂN ĐỨC PHẬT

1) TRUYỆN BẠN RẤT THÂN

Ông quan giỏi về súc vật là tiền thân Đức Phật.

2) TRUYỆN BÒ ĐẠI HỶ

Bò Đại Hỷ là tiền thân Đức Phật.

Chủ nhân quý tộc là Ananda.

3) TRUYỆN BÒ ĐEN CỦA BÀ

Bò Đen là tiền thân Đức Phật.

Bà già là Liên Hoa Sắc.

4) TRUYỆN ANH EM BÒ VÀ CHÚ HEO CON

Bò anh là tiền thân Đức Phật. Bò em là Ananda.

5) TRUYỆN CÕI TRỜI 33 (Chương 1: Cộng Tác)

6) TRUYỆN CÕI TRỜI 33 (Chương 2: Từ Bi)

7) TRUYỆN CÕI TRỜI 33 (Chương 3: Phước Báu)

Vua trời Đế Thích là tiền thân Đức Phật.

Thần đánh xe là Ananda.

8) TRUYỆN CÔNG MÚA

Vua ngỗng trời là tiền thân Đức Phật.

9) TRUYỆN VUA CHIM CÚT VÀ CHÀNG THỢ SĂN

Vua chim cút có trí là tiền thân Đức Phật.

10) TRUYỆN CON CÁ MAY MẮN

Ông quan cố vấn của nhà vua là tiền thân Đức Phật.

11) TRUYỆN CHIM CÚT NHỎ KHÔNG BIẾT BAY

Chim cút nhỏ không biết bay là tiền thân Đức Phật.

12) TRUYỆN CHIM KHÔN, CHIM DẠI

Chim khôn, có trí là tiền thân Đức Phật.

13) TRUYỆN CÂY BÀNG MỌC LÊN

Chim trĩ là tiền thân Đức Phật.

Voi là Mục Kiền Liên. Khỉ là Xá Lợi Phất.

14) TRUYỆN CÒ VÀ CUA

Vị thần trên cây là tiền thân Đức Phật.

15) TRUYỆN KHO TÀNG GIẤU CHÔN

Bạn già có trí của cha chàng thanh niên là tiền thân Đức Phật. Nan Đà là đệ tử của Xá Lợi Phất.

16) TRUYỆN PHẬT ĐỘC GIÁC

Người triệu phú ở Ba La Nại là tiền thân Đức Phật.

17) TRUYỆN LỜI NGUYỀN RỦA

(Chương 1: Ghen Tức)

18) TRUYỆN LỜI NGUYỀN RỦA

(Chương 2: Tham Lam)

19) TRUYỆN LỜI NGUYỀN RỦA

(Chương 3: Lạc Thú)

Ông thầy dạy học danh tiếng là tiền thân Đức Phật.

20) TRUYỆN BỒ CÂU VÀ QUẠ

Chim bồ câu là tiền thân Đức Phật.

21) TRUYỆN CHA CỦA RẮN TRE

Ông thầy có năm trăm đệ tử là tiền thân Đức Phật.

22) TRUYỆN HAI TRẺ DẠI KHỜ

Ông cố vấn đại tài của vua là tiền thân Đức Phật.

23) TRUYỆN TƯỚI VƯỜN

Ngài hiền trí đi ngang vườn là tiền thân Đức Phật.

24) TRUYỆN RƯỢU MẶN

Người bạn của chủ tiệm rượu là tiền thân Đức Phật.

25) TRUYỆN THẦY BÙA CHÚ VÀ BỌN BẮT CÓC

Người đệ tử của thầy bùa chú là tiền thân Đức Phật.

26) TRUYỆN CHÚ RỂ MẤT VỢ VÌ CHÒM SAO

Ngài hiền triết đi qua giảng hòa đôi bên là tiền thân Đức Phật.

27) TRUYỆN KẾ HOẠCH HOÀNG TỬ

Hoàng tử có kế hoạch về sau trở thành vua ở Ba La Nại là tiền thân Đức Phật,

28) TRUYỆN VUA GIỚI ĐỨC

Vua Giới Đức là tiền thân Đức Phật.

Tên quan phạm tội rồi phản bội là Đề Bà Đạt Đa.

29) TRUYỆN BỌN NGHIỆN RƯỢU

Ông triệu phú ở Ba La Nại là tiền thân Đức Phật.

30) TRUYỆN CÂY ĐỘC CHẾT NGƯỜI

Trưởng đoàn buôn thông thái là tiền thân Đức Phật.

31) TRUYỆN HOÀNG TỬ NĂM VŨ KHÍ VÀ QUỶ LÔNG DÍNH

Hoàng tử Năm Vũ Khí là tiền thân Đức Phật.

***

GHI CHÚ:

Các hình vẽ phụ họa đã được bỏ đi trong nội dung các truyện phổ biến trên website.

* Sách ấn tống để biếu, không bán.

* Tác giả không giữ bản quyền.

* Hoan nghênh tái bản

hoặc phổ biến dưới bất kỳ hình thức nào khác.

LIÊN LẠC: giaongo@msn.com

Chân thành cám ơn đạo hữu Tâm Minh Ngô Tằng Giao đã gửi tặng bản vi tính

(Bình Anson, 07-2005)

TRUYỆN THƠ TIỀN THÂN ĐỨC PHẬT

Tập 3 - KHỈ VÀ CÁ SẤU

Tâm Minh Ngô Tằng Giao

* DIỆU PHƯƠNG XUẤT BẢN 2006 *

MỤC LỤC

* LỜI NÓI ĐẦU.

1) Khỉ và cá sấu.

2) Vua và hoàng hậu.

(Ch.1: Bồ Tát tái sinh)

3) Vua và hoàng hậu.

(Ch.2: Chiếm quyền & Ch.3: Nhượng quyền)

4) Một khối vàng lớn.

5) Hoàng tử khỉ.

6) Hai cách đánh trống.

7) Hai bà mẹ.

8) Thầy cúng đánh bạc với cuộc đời.

9) Tiểu thư độc ác và hiền sĩ bán sữa.

10) Chồng quê vợ tỉnh.

11) Sự khôn ngoan của hoàng hậu Từ Tâm.

12) Đàn bà thông minh.

13) Rắn vững ý chí.

14) Hiền nhân cuốc xẻng.

15) Chàng hái củi tươi.

16) Chúa voi Đức Hạnh.

17) Bốn sinh mạng bám khúc cây.

18) Nơi cư trú mới của thần cây.

19) Cá tạo phép mầu.

20) Người canh gác thiền định.

21) Mười sáu giấc mơ.

(Ch.1: Kinh Hoàng)

22) Mười sáu giấc mơ.

(Ch.2: Bò gầm thét nhưng không húc nhau)

23) Mười sáu giấc mơ

(Ch.3: Âm Thanh Kinh Sợ & Ch.4: Lời Dạy)

24) Ông Keo tỷ phú.

25) Đứa con mồ côi.

* NHẬN DIỆN TIỀN THÂN ĐỨC PHẬT.

LỜI NÓI ĐẦU

TRUYỆN TIỀN THÂN ĐỨC PHẬT được ghi chép trong Kinh Bổn Sanh (Jàtaka). Đây là tập thứ 10 trong Tiểu Bộ Kinh. "Tiền thân" là những đời sống trước, những kiếp quá khứ. Mỗi truyện thường gồm: phần truyện hiện tại, phần truyện quá khứ, phần kết hợp và một bài kệ.

Phần "TRUYỆN HIỆN TẠI" kể một câu truyện được xem là đang xảy ra trong thời Đức Phật còn tại thế. Nhân dịp này Đức Phật nhắc lại một câu truyện trong quá khứ có liên quan.

Phần "TRUYỆN QUÁ KHỨ" kể một câu truyện từ thời xa xưa có liên hệ đến những nhân vật trong câu truyện hiện tại. Trong truyện quá khứ luôn luôn có sự hiện diện của một vị Bồ Tát, vị này là tiền thân của Đức Phật.

Phong cách đạo đức của các vị Bồ Tát thật toàn hảo từ sự suy tư cho đến lời ăn tiếng nói và việc làm. Ngài là nhân vật chính cao cả, phi thường với nếp sống chân thiện, hướng thượng. Ngài thường giáo hóa người chung quanh bằng tấm gương đạo đức của chính mình. Ngài có đầy đủ các đức tính như trì giới thanh tịnh, bố thí rộng rãi, Thiền định tinh tấn liên tục và hành trì hạnh nhẫn nhục cao độ đến mức xả thân. Các vị Bồ Tát này khi thì làm thú vật, khi thì làm người, đôi khi làm chư thiên, có lúc làm thần cây v.v…

Phần "KẾT HỢP" là phần liên kết truyện hiện tại với truyện quá khứ. Chỉ rõ sự liên hệ giữa những nhân vật chính trong hai câu truyện, để rồi “nhận diện tiền thân” tức là nói rõ ra rằng "người này" "sinh vật này" trong truyện quá khứ "là ai" trong truyện hiện tại.

Mỗi truyện tiền thân có một bài "KỆ". Kệ đó thường dựa vào câu truyện để đưa ra lời phê bình.

Tập TRUYỆN TIỀN THÂN ĐỨC PHẬT được coi là do các đệ tử của Đức Phật trước tác và mượn tiếng là Phật dạy để phổ biến những lời giáo huấn của Đức Phật. Người ta suy ra rằng các vị này sống trong thời Đức Phật hoặc chỉ sau đó khoảng vài chục năm. Đầu tiên truyện được truyền khẩu, về sau người ta sưu tập lại và ghi chép thành kinh sách.

Các truyện tiền thân thật sự là những tài liệu có giá trị cả về mặt văn học, sử học, ngôn ngữ học, đạo đức học và giáo dục Phật giáo... Truyện có mục đích tạo niềm tin vào đạo pháp trong mọi tầng lớp xã hội. Truyện mở ra một kỷ nguyên mới trong cung cách truyền bá đạo Phật.

Các truyện tiền thân này, nhất là các truyện về súc vật, nhiều khi vượt qua biên giới tôn giáo và trở thành cổ tích dân gian, nửa thần thoại, nửa thực tế, không lệ thuộc một tôn giáo nào hay xứ sở nào cả. Đây là gia tài chung của nền văn hóa dân gian. Chính vì vậy mà các truyện tiền thân này rất được phổ biến, không những trong giới Phật tử mà còn lan ra khắp cả mọi địa phương và mọi dân tộc nữa. Truyện tồn tại với giá trị độc đáo trong nền văn chương thánh thiện của thế giới. Mặc dù đã hơn hai ngàn năm trăm năm qua kể từ khi những truyện này được kể, ngày nay truyện vẫn chứa đựng sự hấp dẫn và còn có khả năng lôi cuốn làm say mê tâm hồn các độc giả trẻ em cũng như người lớn.

*

Các truyện tiền thân Đức Phật đã được nhiều người kể lại, thường là bằng văn xuôi, đôi khi bằng tranh ảnh. Trong cuốn sách này, và có lẽ đây là lần đầu tiên, truyện được kể lại bằng một ngôn ngữ bình dị dưới hình thức thơ, những vần thơ "lục bát" có tính cách thuần túy dân tộc, để người đọc và người nghe dễ hiểu và dễ nhớ.

Tác giả khi kể lại truyện tiền thân bằng thơ đã dựa vào tài liệu tiếng Anh tương đối ngắn gọn và đơn giản là: "BUDDHIST TALES FOR YOUNG AND OLD" của Ven. Kurunegoda Piyatissa Maha Thera và Todd Anderson. Tài liệu gồm 2 cuốn với tổng cộng 100 truyện.

Phần tranh phụ họa trong cuốn thứ nhất (1995) là do Sally Bienemann, Millie Byrum và Mark Gilson. Phần tranh phụ họa trong cuốn thứ nhì (1996) là do John Patterson. Vì truyện kể nhắm cho các độc giả phương Tây nên các tranh vẽ hầu như thiếu sắc thái Á Đông.

Tài liệu trên đây không đề cập tới phần “Truyện Hiện Tại” mà chỉ đơn giản đề cập đến phần “Truyện Quá Khứ” của các truyện tiền thân mà thôi.

Cuối sách là phần "Nhận Diện Tiền Thân Đức Phật” giới thiệu cho mọi người được biết người nào, sinh vật nào, thần nào là vị Bồ Tát (tức tiền thân Đức Phật) trong câu truyện quá khứ đã kể ở trên.

Tác giả khi kể truyện lại bằng thơ cũng đã tham khảo thêm các truyện về tiền thân Đức Phật của Hòa thượng Thích Minh Châu và cư sĩ Nguyên Tâm Trần Phương Lan dịch từ nguyên bản tiếng Pali và tiếng Anh, do Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam ấn hành.

Bộ "TRUYỆN THƠ TIỀN THÂN ĐỨC PHẬT” của cư sĩ Tâm Minh Ngô Tằng Giao gồm nhiều tập. Tập số 3 này gồm 25 truyện thơ và có nhan đề là: "KHỈ VÀ CÁ SẤU."

Ước mong rằng người đọc cũng như người nghe truyện sẽ ghi nhớ mãi trong tâm cái nếp sống đạo đức chân chính cùng những lời khuyên dạy quý báu của vị Bồ Tát trong truyện để cùng nhau cố gắng noi theo hầu đạt được cái Chân, Thiện, Mỹ trong cuộc sống hàng ngày.

DIỆU PHƯƠNG

* 1 *

KHỈ VÀ CÁ SẤU

Ngày xưa ở tại ven sông

Có chàng khỉ sống ung dung một mình

Mạnh sức lực, lớn thân hình

Thêm tài nhảy nhót tài tình kể chi.

Giữa sông có đảo đẹp kia

Bao nhiêu cây cối rậm rì xanh tươi

Trái cây ngon ngọt khắp nơi

Nào hồng, nào chuối chào mời khỉ ta.

Từ bờ tới đảo khá xa

May thay có đá nhô ra giữa dòng

Khỉ ta thấy tiện vô cùng

Từ bờ nhảy tới giữa sông lấy đà

Nhún chân trên đá nhô ra

Nhảy thêm lần nữa là qua đảo rồi.

Sáng qua đảo khỉ dạo chơi

Trái cây ăn uống đã đời tại đây

Lang thang thỏa thích cả ngày

Vầng dương gần lặn mới quay trở về

Cũng như buổi sáng khác chi

Nhảy về trên tảng đá kia giữa dòng.

*

Một nơi ở cạnh con sông

Có đôi cá sấu sống trong bụi bờ

Cuộc đời thoải mái nên thơ

Thế rồi vợ sấu bất ngờ mang thai

Kể từ đó thích ăn hoài

Chỉ ưa món lạ khác người chung quanh,

Anh chồng chiều vợ thật tình

Luôn đi kiếm thứ vợ mình thích ăn.

Khỉ thường nhảy nhót nhiều lần

Nhảy qua nhảy lại xa gần đều hay

Và đều thán phục lắm thay,

Vợ chàng cá sấu cũng đầy ngạc nhiên

Một hôm nói với chồng liền:

"Em thèm ăn được trái tim khỉ này."

Anh chồng chiều vợ lâu nay

Hứa rằng sẽ lấy tim ngay cho nàng.

Anh chồng tính toán kỹ càng

Bơi ra tảng đá, vội vàng leo lên

Nằm che tảng đá phía trên

Nghĩ rằng khỉ sẽ về liền ngang đây

Tất nhiên phải nhảy lưng này

Sấu thời bắt khỉ được ngay dễ dàng.

*

Suốt ngày trên đảo lang thang

Chiều về khỉ mới tìm đường qua sông

Nhìn ra tảng đá giữa dòng

Thấy hình như đá bềnh bồng cao thêm

Thật kỳ lạ, khỉ nghi liền!

Khỉ nhìn mực nước ở bên hai bờ

Thấy bình thường! Càng thêm ngờ!

Mắt tinh khỉ nhận thấy ra sấu rồi

Sấu nằm trên đá đó thôi,

Thử xem hư thực khỉ thời la lên:

"Hỡi anh tảng đá bạn hiền

Chắc luôn mạnh giỏi ở trên sông này?"

Hỏi ba lần, lớn tiếng thay

Khỉ bèn hỏi tiếp: "Bạn hay trả lời

Và thường nói chuyện với tôi

Hôm nay sao lại im hơi lạ kỳ?"

Anh chồng cá sấu nghĩ suy:

"Đá này có lẽ mọi khi đáp lời

Bây giờ im lặng lâu rồi

Ta nên lên tiếng khỉ thời khỏi nghi

Nhân cơ hội gạt khỉ kia."

Sấu bèn đáp lại: “Tôi thì bình yên

Cám ơn bạn khỉ lành hiền

Cần gì cứ nói tôi liền tiếp tay."

Khỉ ranh mãnh hỏi: "Ơ hay!

Bạn là ai vậy? Nằm đây làm gì?"

Sấu ta không kịp nghĩ suy

Thế là vội vã tức thì xưng tên:

"Ta là cá sấu sông bên."

Khỉ cười: "Sao bạn nằm trên đá này?"

Sấu la: "Ta đợi bạn đây

Để mà lấy trái tim ngay bây giờ

Khỉ ơi khó thoát tay ta."

Khôn ngoan khỉ nghĩ: "Quả là nguy tai

Sấu kia nói đúng quá trời

Đường về chỉ có đá nơi giữa dòng

Ta nào vượt được mà mong

Ta nên lừa sấu mới hòng thoát qua."

Nghĩ xong khỉ lớn tiếng la:

"Sấu ơi! Bạn thắng được ta thật rồi

Ta trao bạn trái tim thôi

Bạn nên há miệng ta thời tặng đây

Khi ta nhảy tới đá này

Trái tim bạn sẽ có ngay đấy mà!"

Sấu nghe vội há miệng ra

Há cho thật lớn, từ xa chờ mồi

Há to nên mắt nhắm thôi

Nào còn trông thấy đất trời gì đâu.

Khỉ co chân phóng thật mau

Nhún mình nhảy tót lên đầu sấu kia

Rồi từ đó nhảy tiếp đi

Qua bờ, qua bến rất chi lẹ làng.

*

Sấu ta mở mắt bàng hoàng

Không ngờ khỉ vượt dễ dàng qua sông

Thấy rằng khỉ giỏi vô cùng

Sấu bèn ca ngợi chiến công của người:

"Khỉ ơi! Bạn thật tuyệt vời

Nếu so với bạn tôi thời xấu xa

Giờ đây hổ thẹn quá mà

Chỉ vì chiều vợ hóa ra gian tình.

Bạn thời chính đáng quang minh

Chỉ lo tự cứu thân mình mà thôi

Không hề làm hại tới ai.

Bạn treo gương tốt sáng soi mọi bề!"

Anh chồng cá sấu quay về

Thật thà kể lại vợ nghe ngọn ngành.

Thoạt tiên vợ rất bực mình

Nghĩ chồng chẳng chịu nhiệt tình, thiết tha

Nhưng rồi ngày tháng trôi qua

Đến khi vợ sấu sinh ra con rồi

Nhìn con mẹ thấy vui tươi

Bao nhiêu chuyện cũ tức thời quên luôn.

(phỏng dịch theo bản văn xuôi

MR. MONKEY AND SIR CROCODILE

của Ven. Kurunegoda Piyatissa & Tod Anderson)

* 2 *