Truyện thơ Tiền thân Đức Phật - Tập 1

NHẬN DIỆN TIỀN THÂN ĐỨC PHẬT

1) TRUYỆN NGƯỜI BẮN CUNG NHỎ BÉ

Người bắn cung nhỏ bé là tiền thân Đức Phật.

2) TRUYỆN ẨN SĨ TRONG VƯỜN VUA

Sư trưởng có năm trăm đệ tử là tiền thân Đức Phật.

3) TRUYỆN ANH HÙNG TÊN "XUI"

Người triệu phú là tiền thân Đức Phật.

Người bạn tên Xui là A Nan.

4) TRUYỆN THẮC MẮC TRẺ THƠ

Vị đại triệu phú là tiền thân Đức Phật.

5) TRUYỆN HỌC THEO LOÀI RẮN

Vị tế sư của vua là tiền thân Đức Phật.

6) TRUYỆN THẦY TU THỜ VẬN MAY

Thầy tu khổ hạnh không mê tín dị đoan, không thờ vận may là tiền thân Đức Phật.

7) TRUYỆN GIẢ DẠNG THẦY TU

Nhà buôn là tiền thân Đức Phật.

8) TRUYỆN TỬ TẾ MỘT CHIỀU

Vị triệu phú ở Ba La Nại là tiền thân Đức Phật.

9) TRUYỆN SÚC SẮC TẨM ĐỘC

Ông nhà giàu ham chơi súc sắc là tiền thân Đức Phật.

10) TRUYỆN BÍ MẬT DÂY CHUYỀN MẤT TRỘM

Ch.1: Từ tội này tới tội khác

11) TRUYỆN BÍ MẬT DÂY CHUYỀN MẤT TRỘM

Ch.2: Khám phá bí mật.

Quan đại thần hiền trí điều tra ra vụ trộm là tiền thân Đức Phật.

12) TRUYỆN SƯ TỬ BẤT CẨN

Ông phú hộ tại Ba La Nại là tiền thân Đức Phật.

13) TRUYỆN ẨN SĨ KHỔ HẠNH

Thanh niên tu hành xác theo tà đạo là tiền thân Đức Phật.

14) TRUYỆN VUA ĐẠI THIỆN KIẾN

Vua Đại Thiện Kiến là tiền thân Đức Phật. Hoàng hậu là mẹ của La Hầu La.

15) TRUYỆN HOÀNG TỬ VÀ CÁC NỮ QUỶ

Ch.1: Năm Bữa Ăn Trong Rừng

16) TRUYỆN HOÀNG TỬ VÀ CÁC NỮ QUỶ

Ch. 2: Bữa Tiệc Trong Hoàng Cung

Chàng hoàng tử út là tiền thân Đức Phật.

17) TRUYỆN MỘT NGƯỜI TÊN "XẤU"

Vị thầy có năm trăm đệ tử là tiền thân Đức Phât.

18) TRUYỆN MỘT NGƯỜI TÊN "KHÔN"

Người buôn bán tên Khôn là tiền thân Đức Phật.

19) TRUYỆN ĐẠT ĐƯỢC CHỮ “KHÔNG”

Vị thầy đạt được chữ “không” là tiền thân Đức Phật.

20) TRUYỆN LỜI MẸ KHUYÊN

Hoàng tử con của vua tại Ba La nại là tiền thân Đức Phật.

21) TRUYỆN CHÚA VOI SÁU NGÀ

Ch. 1: Bồ Tát Tái Sinh

22) TRUYỆN CHÚA VOI SÁU NGÀ

Ch. 2: Nơi Ở Và Gia Đình

23) TRUYỆN CHÚA VOI SÁU NGÀ

Ch. 3: Hoàng Hậu Đầy Hận Thù

24) TRUYỆN CHÚA VOI SÁU NGÀ

Ch. 4: Cuộc Săn

25) TRUYỆN CHÚA VOI SÁU NGÀ

Ch. 5: Hoàng Hậu Đắc Thắng

Chúa voi sáu ngà là tiền thân Đức Phật.

26) TRUYỆN NGỖNG VÀNG

Ngỗng vàng là tiền thân Đức Phật. Ngỗng bạc là A Nan. Nhà vua là Xá Lợi Phất. Thợ săn là Xa Nặc. Bộ tộc Thích Ca là đàn ngỗng rừng.

27) TRUYỆN VOI TRẮNG

Voi trắng là tiền thân Đức Phật. Voi mẹ bị mù là hoàng hậu Ma Gia. Nhà vua là A Nan.

28) TRUYỆN KHỈ TỪ BI

Khỉ chúa là tiền thân Đức Phật. Vua là A Nan. Khỉ ác độc là Đề Bà Đạt Đa.

29) TRUYỆN BÀI HỌC CỦA NHÀ VUA

Vua tại Ba La Nại là tiền thân Đức Phật. Người đánh echo vua lŕ Xá Lợi Phất.

Vua tại Ko Sa La là A Nan. Người đánh echo vua lŕ Mục Kiền Lięn.

30) TRUYỆN VUA HUNG ÁC

Hoàng tử con vua là tiền thân Đức Phật. Vua hung ác là Đề Bà Đạt Đa.

31) TRUYỆN DIỀU HÂU HIẾU THẢO

Diều hâu có hiếu là tiền thân Đức Phật. Thương gia triệu phú là Xá Lợi Phất. Vua là A Nan.

32) TRUYỆN CHÀNG CON KHÔN NGOAN

Chàng con khôn ngoan là tiền thân Đức Phật.

33) TRUYỆN NGƯỜI ĐẸP TUYỆT TRẦN

Nhà vua trẻ là tiền thân Đức Phật. Tể tướng trẻ là Xá Lợi Phất. Người lái xe là A Nan. Người đẹp tuyệt trần là Liên Hoa Sắc.

NHẬN XÉT VỀ "TIỀN THÂN"

Bốn cuốn truyện thơ về "Tiền Thân Đức Phật" của cư sĩ Tâm Minh Ngô Tằng Giao gồm có tất cả là 116 truyện thơ. Cuốn thứ 1 là "Quỷ trong sa mạc" (2004). Cuốn thứ 2 là "Kế hoạch hoàng tử" (2005). Cuốn thứ 3 là "Khỉ và cá sấu" (2006). Cuốn thứ 4 là "Ẩn sĩ khổ hạnh" (2007).

Qua các câu truyện được kể người đọc nhận thấy Đức Phật trước khi trở thành Phật đã trải qua nhiều kiếp sống trong quá khứ. Trong các tiền kiếp này Đức Phật chỉ là một vị Bồ Tát xuất hiện dưới nhiều vai trò khác nhau, khi là thú vật, lúc là người, lúc lại là các vị thần hoặc chư thiên. Trong các truyện kể thời nhân vật nổi bật nhất, thường đóng vai trò quan trọng và linh động nhất chính là Bồ Tát.

Khi Bồ Tát là thú vật thời mang thân xác chó, bò, ngựa, nai, dê, khỉ, voi, cá, ngỗng, chim vv…

Khi Bồ Tát là người thời trong cuộc sống bình thường đã đóng vai nông dân, nhà buôn, thợ hớt tóc, người đánh trống, người bắn cung, người bán sữa, thầy thuốc, thầy dạy học danh tiếng, ông triệu phú, ông phú hộ, người có trí, đệ tử thầy bùa chú v.v… Trong cuộc sống danh giá thời làm tế sư cho vua, quan cố vấn cho vua, đại thần hiền trí của vua, thầy của hoàng tử trong cung vàng. Trong cuộc sống tu hành thời làm thầy tu ở ẩn, thầy tu đắc đạo, thầy tu thiền định, thầy tu khổ hạnh, thầy tu theo tà đạo, thầy tu sư phụ có nhiều đệ tử. Ngoài ra vị Bồ Tát này 8 lần làm hoàng tử, 9 lần làm vua, 5 lần làm vị thần cây và một lần làm vua trời Đế Thích.

Đây mới chỉ nói đến 116 truyện trong 4 cuốn truyện thơ trên, chưa đề cập đến các truyện khác còn lại, tổng cộng khoảng gần 550 truyện. Nhưng nhìn chung, chúng ta thấy trong khi một số vai trò trong truyện lộ ra bản chất xấu xa, đầy những tham, sân, si thời vị Bồ Tát vì đóng vai trò tiền thân Đức Phật nên phong cách đạo đức hoàn toàn tuyệt diệu từ lời nói, từ suy tư cho đến việc làm, cách xử thế.

Khi thì tỏ ra tài trí, khôn ngoan, khi thì có đạo đức và từ tâm, khi thì thật thà, liêm chính rất mực dù Bồ Tát là người đi buôn, người đánh trống, thầy thuốc, thầy dạy học, quan trong triều đình, hoàng tử hay ngay cả lúc chỉ là thú vật như nai, khỉ, dê, chó, ngựa, bò, voi, ngỗng, cá, chim v.v…

Tâm bố thí, cúng dường được thể hiện dù trong hoàn cảnh nghèo hay giàu, dù khi Bồ Tát là những phú ông, những bậc triệu phú.

Lòng yêu chuộng đạo mầu, ý chí muốn tu hành giải thoát cũng thường được thể hiện ngay cả khi Bồ Tát đang làm vua đầy sung sướng, đầy quyền uy ở trên ngai vàng. Bất cứ trong vai trò nào thời vị Bồ Tát cũng luôn luôn tìm cách thuyết pháp, truyền bá đạo mầu, giảng dạy điều hay lẽ phải cho chúng sinh nghe để theo đó mà tu tâm dưỡng tánh. Đôì khi Bồ Tát đóng vai ẩn sĩ tu hành bị chao đảo, bị vô minh thoáng hiện trong tâm, lầm lạc theo khổ hạnh, theo tà đạo nhưng rồi cuối cùng cũng giác ngộ và trở lại con đường chân chính.

Những truyện về tiền thân Đức Phật là một kho tàng văn học được kết hợp hài hòa giữa lời Đức Phật dạy theo truyền thống kinh điển bác học với truyền thuyết cổ tích dân gian phong phú, đa dạng. Rất nhiều chuyện liện hệ đến phép xử thế đạo đức ở đời, nên đã được truyền tụng qua nhiều thời đại và đã vượt biên giới Ấn Độ để lan ra khắp nơi với ảnh hưởng sâu rộng đến nhiều nền văn học trên thế giới. Các truyện này đã trở thành nguồn cảm hứng vô tận cho các hoạt động sáng tác thi ca nhạc kịch, hội họa, điêu khắc v.v… từ ngàn xưa cho đến tận đời nay.

Thi hào La Fontaine của nước Pháp hồi thế kỷ thứ 17 đã từng nổi tiếng với những "Truyện Ngụ Ngôn" trong đó thú vật thường đóng vai trò chính. Ông "nhân cách hóa" loài vật để cho chúng có thể đối thoại với nhau và qua đó chứa đựng quan niệm sống chân chính. Ông nhắm mục đích nêu cao đạo đức bằng cách dùng loài vật để dạy loài người về cách xử thế sao cho đúng mực, cho hợp với Chân, Thiện, Mỹ. Ông công nhận đã lấy tài liệu, đã tìm nguồn cảm hứng từ những kho tàng cổ tích Hy Lạp, La Mã và Ấn Độ để viết lại thành những truyện ngụ ngôn có tính cách tân kỳ theo óc sáng tạo của mình.

Mỗi truyện tiền thân thường gồm có bốn phần: phần "truyện hiện tại", phần "truyện quá khứ", phần "kết hợp" và một bài "kệ".

Phần "Truyện hiện tại" kể một câu truyện được xem là đang xảy ra trong thời Đức Phật còn tại thế, đề cập tới một sự kiện liên hệ đến Phật, Pháp, Tăng hay quần chúng đã làm đề tài bàn luận của Tăng chúng tại chánh pháp đường. Nhân đó, Đức Phật kể một chuyện quá khứ theo lời yêu cầu của các vị này. Thí dụ như khi ở tịnh xá Kỳ Viên, có một tỳ kheo khó bảo, không chịu chấp nhận những lời khuyến giáo. Đức Phật bèn hỏi vị này. Tỳ kheo nhận đúng vậy. Đức Phật mới nói tới những tai hại mà hành động này có thể gây ra và Ngài kể lại truyện trong một tiền kiếp, trong quá khứ có liên quan. Truyện này là truyện "Nai Trốn Học" (tập I, truyện 15).

Phần "Truyện quá khứ" kể một câu truyện từ thời xa xưa có liên hệ đến những nhân vật trong câu truyện hiện tại. Trong truyện quá khứ luôn luôn có sự hiện diện của một vị Bồ Tát trong một vai trò nào đó, vị này là tiền thân của Đức Phật. Dù ở hoàn cảnh nào, Bồ tát luôn thể hiện tài năng trí tuệ hay đức tính tốt đẹp phi thường, đó là mầm mống của trí tuệ vô thượng trong đời cuối cùng của Ngài trước khi thành đạo. Có một hay nhiều bài kệ, khi thì do Bồ Tát nói, khi thì do Đức Phật nói, phần lớn dưới hình thức một bài dạy về đạo đức. Thí dụ trong truyện quá khứ "Nai Trốn Học" nói trên thời chú nai thuở đó không chịu nghe lời thầy dạy, chỉ ham chơi, ham nghịch, thường xuyên trốn học để rồi một hôm bị sa chân, bị mắc bẫy thợ săn, không đường thoát, kết cuộc bị giết banh da, xẻ thịt rất là thảm thương.

Phần "Kết hợp" là phần liên kết truyện hiện tại với truyện quá khứ. Chỉ rõ sự liên hệ giữa những nhân vật chính trong hai câu truyện, để rồi “nhận diện tiền thân" tức là nói rõ ra rằng "người này", "sinh vật này" trong truyện quá khứ "là ai" trong truyện hiện tại. Thí dụ trong truyện "Nai Trốn Học" nói trên thời Đức Phật cho biết con nai trốn học trong quá khứ chính là tiền kiếp của tỳ kheo khó bảo trong hiện tại. Nai em gái, mẹ của nai trốn học, là Liên Hoa Sắc. Nai anh đóng vai thầy dạy học trong truyện quá khứ này là Đức Phật trong hiện tại.

Mỗi truyện tiền thân có một bài "Kệ". Kệ đó phần lớn do Bồ Tát nói, có khi do Đức Phật nói. Kệ dựa vào câu truyện để đưa ra lời phê bình khi nhận xét những sự việc đã xảy ra, có khi là một lời cảnh cáo những nhân vật trọng yếu, sai trái, có khi là một lời khuyên dạy đạo đức, dựa trên câu truyện đã xảy ra. Nghiên cứu các bài kệ này cũng là một nguồn cảm hứng đặc biệt, và các bài kệ được xem là phần cổ kính nhất của các truyện tiền thân này.

Với lòng tin tưởng ở luật nhân quả, ở sự luân hồi trong Phật giáo người đọc truyện tiền thân Đức Phật sẽ tự mình rút ra được những bài học thật quý giá để hành xử trong cuộc sống hàng ngày trên bước đường tu tập bản thân: "sống sao cho có đạo đức, nhận thức rõ ràng về mọi ý nghĩ và hành động của mình đồng thời phát triển sự hiểu biết và trí tuệ."

DIỆU PHƯƠNG

* * *

GHI CHÚ:

Các hình vẽ phụ họa đã được bỏ đi trong nội dung các truyện phổ biến trên website.

* * *

* Soạn giả không giữ bản quyền.

* Hoan nghênh tái bản

hoặc phổ biến dưới bất kỳ hình thức nào khác.

* * *

LIÊN LẠC: giaongo@msn.com

Chân thành cám ơn đạo hữu Tâm Minh Ngô Tằng Giao đã gửi tặng bản vi tính

(Bình Anson, 03-2007)