Kinh Thủ Lăng Nghiêm Giảng Nghĩa

13. Diệu Pháp Liên Hoa Bất Hoại

Chánh Văn:

Chỉ cần không theo phân biệt ba tướng tiếp tục là thế giới, chúng sanh, nghiệp quả. Tham sân si đã đoạn, sát đạo dâm không sanh. Tánh Diễn Nhã Đạt Đa trong tâm ông sẽ tự hết. Hết tức Bồ đề thắng tịnh minh tâm, bản lai cùng khắp pháp giới, không từ ai đem lại. Nào cần gì phải tu chứng nhọc nhằn vất vả.

Ví như có người ở vạt áo buộc một hạt châu như ý mà không hay biết. Người này phải đi xin ăn rong ruổi phương xa, tuy thật nghèo nàn nhưng hạt châu không hề bị mất. Bỗng nhiên có người trí chỉ cho. Từ đó người ấy muốn gì được nấy, thành giàu có lớn. Hạt châu quý báu không từ ngoài tới.

Giảng Nghĩa:

Chỉ cần không theo phân biệt ba tướng tiếp tục là thế giới, chúng sanh, nghiệp quả. Tham sân si đã đoạn, sát đạo dâm không sanh. Tánh Diễn Nhã Đạt Đa trong tâm ông sẽ tự hết. Hết tức Bồ đề thắng tịnh minh tâm, bản lai cùng khắp pháp giới, không từ ai đem lại. Nào cần gì phải tu chứng nhọc nhằn vất vả.

Ngài Phú Lâu Na tha thiết cầu đạo, muốn truy tìm vọng nhân để tu đoạn, tiến lên quả vị Phật. Phật bảo vọng không có nhân, đâu cần phải nhọc nhằn tu đoạn vất vả, chỉ cần ông không chạy theo phân biệt ba tướng tiếp tục là được.

Tức quan hệ nhất là vọng tâm. Hễ không theo vọng cảnh khởi phân biệt thì sẽ không chảy nguồn tham sân si. Tham sân si đoạn thì sát đạo dâm không sanh.

Ví như có người ở vạt áo buộc một hạt châu như ý mà không hay biết. Người này phải đi xin ăn rong ruổi phương xa, tuy thật nghèo nàn nhưng hạt châu không hề bị mất. Bỗng nhiên có người trí chỉ cho. Từ đó người ấy muốn gì được nấy, thành giàu có lớn. Hạt châu quý báu không từ ngoài tới.

Người: Phàm phu, Tiểu thừa.

Hạt châu như ý: Bồ đề thắng tịnh minh tâm.

Không hay biết: Chân tâm bị vô minh phiền não lớp lớp che lấp nên chúng ta không tự biết.

Xin ăn: Chỉ mong xin được chút lợi ích hữu lậu (tiền tài, danh vọng, ) hoặc vô lậu (Niếtbàn Tiểu thừa).

Nghèo nàn rong ruổi phương xa: Phàm phu chìm đắm trong ba cõi, không nơi an thân. Tiểu thừa mắc kẹt ở cảnh Niết bàn, không phát được dụng tự tại.

Hạt châu không hề bị mất: Dù vậy Bồ đề thắng tịnh minh tâm cũng không mất.

Người trí chỉ cho: Phật thuyết pháp chỉ bày chân tâm.

Muốn gì được nấy, thành giàu có lớn: Trở về bản tâm, phát dụng tự tại thì muốn gì được nấy, còn giàu có nào bằng.

Hạt châu quý báu không từ ngoài tới: Bản tâm không mất thì khi thành Phật không gọi là được. Không được mà được. Chỉ cần không theo vọng tâm phân biệt tức không tu mà tu. Vọng theo đó tự hết tức không đoạn mà đoạn.

Chân tâm hiển lộ tức không đắc mà đắc.

14. Nghi Nhân Duyên Tự Nhiên

Chánh Văn:

A Nan đảnh lễ chân Phật bạch rằng: “Đức Thế Tôn hiện nói ba duyên tham sân si đoạn rồi, ba nhân sát đạo dâm không sanh, tánh điên Diễn Nhã Đạt Đa trong tâm tự hết. Hết tức Bồ đề, không nhờ ai khác đưa tới. Như thế rõ ràng là nhân duyên rồi. Nay sao đức Như Lai lại bác bỏ nghĩa nhân duyên? Chính con do nhân duyên mà tâm được khai ngộ. Bạch Thế Tôn! Đâu phải chỉ hàng Thanh văn hữu học chúng con, hiện trong hội này, đại Mục Kiền Liên, Xá Lợi Phất, Tu Bồ Đề v.v... cũng từ lão Phạm Chí nghe lý nhân duyên của Phật mà phát tâm tu hành, nay đã được quả vô lậu. Nếu Bồ đề không do nhân duyên thì các thuyết tự nhiên của Câu Xá Ly ở thành Vương Xá lại thành đệ nhất nghĩa. Xin Phật rủ lòng đại bi, khai mở chỗ mê lầm cho chúng con”.

Giảng Nghĩa:

A Nan đảnh lễ chân Phật bạch rằng: “Đức Thế Tôn hiện nói ba duyên tham sân si đoạn rồi, ba nhân sát đạo dâm không sanh, tánh điên Diễn Nhã Đạt Đa trong tâm tự hết. Hết tức Bồ đề, không nhờ ai khác đưa tới. Như thế rõ ràng là nhân duyên rồi. Nay sao đức Như Lai lại bác bỏ nghĩa nhân duyên?

Đây là ngài A Nan nghi nhân duyên lần thứ ba. Hai lần trước (Kiến tinh siêu tình, Bảy đại) Phật đã thẳng phá lý nhân duyên. Nhưng trong lời giảng của Phật cho ngài Phú Lâu Na lại nhiều lần dùng chữ nhân duyên. Điển hình là câu vừa rồi “ba duyên đoạn rồi, ba nhân không sanh, tánh điên tự hết, hết tức Bồ đề”.

Thật ra Phật nói tham sân si làm duyên phát ra sát đạo dâm. Rồi sát đạo dâm là nhân, mà nhân của luân hồi sanh tử chứ không phải nhân của Bồ đề. Cho nên cả tham sân si, sát đạo dâm và luân hồi sanh tử đều là cái điên Diễn Nhã Đạt Đa. Chỉ cần ông đừng theo tham sân si, sát đạo dâm nữa thì sanh tử sẽ hết. Sanh tử hết tức Bồ đề. Bởi vì Bồ đề bản lai vẫn đứng đấy. Ý Phật như thế nhưng ngài A Nan vơ lấy mấy chữ nhân với duyên của Phật để lái về cái nghĩa Bồ đề do nhân duyên sanh.

Chính con do nhân duyên mà tâm được khai ngộ. Bạch Thế Tôn! Đâu phải chỉ hàng Thanhvăn hữu học chúng con, hiện trong hội này, đại Mục Kiền Liên, Xá Lợi Phất, Tu Bồ Đề v.v... cũng từ lão Phạm Chí nghe lý nhân duyên của Phật mà phát tâm tu hành, nay đã được quả vô lậu. Nếu Bồ đề không do nhân duyên thì các thuyết tự nhiên của Câu Xá Ly ở thành Vương Xá lại thành đệ nhất nghĩa. Xin Phật rủ lòng đại bi, khai mở chỗ mê lầm cho chúng con”.

Ngài A Nan chính nhờ lý nhân duyên mà khai ngộ. Chẳng những là hàng hữu học như Ngài, mà các bậc vô học cũng nhờ lý nhân duyên mà thoát ly sanh tử. Lý nhân duyên khi trước là tông chỉ của đạo Phật, đối phá lý tự nhiên của ngoại đạo. Lợi ích lớn lao như thế sao Phật lại bác bỏ?

Vả lại nếu tâm Bồ đề không phải nhân duyên sanh thì mọi người lại cho cái nghĩa tự nhiên của ngoại đạo là đúng, rồi lạc vào ngoại đạo. Ngài A Nan lo như vậy nên xin Phật chỉ rõ thêm.

15. Dùng Thí Dụ Bài Xích

Chánh Văn:

“Này A Nan, tức như Diễn Nhã Đạt Đa, nếu diệt trừ nhân duyên tánh điên thì tánh không điên tự nhiên hiện ra. Các lý nhân duyên tự nhiên rốt cùng chỉ có vậy.

A Nan, đầu Diễn Nhã Đạt Đa vốn tự nhiên. Đã tự nhiên thì có lúc nào không tự nhiên. Vậy nhân duyên gì sợ đầu mà phát điên bỏ chạy? Đầu vốn không mất. Vì điên mà sợ chạy chớ nào có thay đổi gì mà phải nhờ đến nhân duyên. Nếu tánh điên vốn là tự nhiên và vốn sẵn có thì khi chưa điên, cái điên núp ở chỗ nào? Nếu tánh điên không phải tự nhiên thì cái đầu vẫn không mất, sao lại phát điên bỏ chạy? Nếu tỉnh ngộ biết đầu vẫn đấy, biết mình chạy chỉ vì điên thì nhân duyên và tự nhiên đều là hí luận. Vậy nên tôi nói ba duyên đoạn trừ tức tâm Bồ đề.

Giảng Nghĩa:

“Này A Nan, tức như Diễn Nhã Đạt Đa, nếu diệt trừ nhân duyên tánh điên thì tánh không điên tự nhiên hiện ra. Các lý nhân duyên tự nhiên rốt cùng chỉ có vậy.

Phật quay lại dụ trước để phá chấp cho ngài A Nan.

Đầu dụ cho Bồ đề, tánh điên dụ cho vô minh. Phật phá cả bốn trường hợp: Bồ đề là tự nhiên, Bồ đề là nhân duyên, Vô minh là tự nhiên, Vô minh là nhân duyên.

A Nan, đầu Diễn Nhã Đạt Đa vốn tự nhiên. Đã tự nhiên thì có lúc nào không tự nhiên. Vậy nhân duyên gì sợ đầu mà phát điên bỏ chạy?

Đây phá lý đầu là tự nhiên.

Đã có chuyện phát cuồng bỏ chạy thì đầu không thể là tự nhiên.

Hợp pháp: Chân tánh Bồ đề của chúng ta cũng như thế. Nếu là tự nhiên thì bản lai luôn tự nhiên. Nay đã có vô minh vọng động, cần phải công phu buông cái vọng để trở về cái chân thì không thể nói là tự nhiên được.

Đầu vốn không mất. Vì điên mà sợ chạy chớ nào có thay đổi gì mà phải nhờ đến nhân duyên.

Đây phá lý đầu là nhân duyên.

Nếu đầu là do nhân duyên, thế tại sao không vì nhân duyên soi gương phát cuồng mà mất?

Dù điên hay không điên, đầu vẫn y nguyên đấy, nào có liên quan gì đến nhân duyên.

Hợp pháp: Vô minh hay không vô minh, chân tánh bản lai vẫn tơ hào không thay đổi. Vậy chân tánh không phải nhân duyên.

Nếu tánh điên vốn là tự nhiên và vốn sẵn có thì khi chưa điên, cái điên núp ở chỗ nào?

Đây phá lý tánh điên là tự nhiên.

Đã là tự nhiên thì vẫn thường tự nhiên điên cuồng. Vậy khi chưa điên, chẳng lẽ lại nói là do tánh điên đi trốn?

Hợp pháp: Vô minh nếu là tự nhiên thì khi bản tánh chưa vọng động, vô minh núp chỗ nào? Bản tánh nguyên chân, không có vô minh nên vô minh không thể là tự nhiên được.

Nếu tánh điên không phải tự nhiên thì cái đầu vẫn không mất, sao lại phát điên bỏ chạy?

Đây phá lý tánh điên là nhân duyên. (Không phải tự nhiên ý chỉ là nhân duyên).

Nếu nói tánh điên là nhân duyên, vậy rốt cuộc là nhân duyên gì khiến phát điên? Đầu vẫn y nguyên đấy, còn soi gương thì ai cũng làm, cớ sao chỉ có ông Diễn Nhã Đạt Đa là phát điên? Nên ở trên ngài Phú Lâu Na đã nói “người ấy tâm cuồng, không có cớ gì khác”.

Hợp pháp: Ở trên ngài Phú Lâu Na cầu tìm nhân của vô minh để đoạn, Phật đã thẳng đáp vô minh không có nhân.

Nếu tỉnh ngộ biết đầu vẫn đấy, biết mình chạy chỉ vì điên thì nhân duyên và tự nhiên đều là hí luận.

Ngài Phú Lâu Na truy tìm nhân duyên vô minh, còn ngài A Nan nghi chân tánh do nhân duyên đều chỉ vì không biết vô minh không duyên cớ, bản tâm thì vẫn y nguyên. Nên Phật kết lại, nếu biết điên cuồng là vô cớ, đầu vẫn y nguyên thì không hí luận chuyện nhân duyên tự nhiên nữa.

Vậy nên tôi nói ba duyên đoạn trừ tức tâm Bồ đề.

Ba duyên phân biệt cần phải đoạn trừ nên Bồ đề không phải tự nhiên. Vọng hết thì Bồđề tự hiện nên Bồ đề cũng không phải nhân duyên sanh. Giảng xong bài rồi nên Phật nhắc: Câu nói đó của tôi không hề mang nghĩa nhân duyên hay tự nhiên. Là tại ông hiểu sai đó thôi.

16. Dẫn Vào Bồ Đề:

Chánh Văn:

Tâm sanh diệt diệt, tâm Bồ đề sanh, đó vẫn là sanh diệt. Bao giờ diệt và sanh đều hết mới là vô công dụng đạo. Nếu có tự nhiên, như vậy rõ ràng tâm tự nhiên sanh, tâm sanh diệt diệt, đây cũng là sanh diệt. Cái không sanh diệt gọi là tự nhiên. Cũng như các tướng hòa lẫn thành ra một thể gọi là tánh hòa hợp. Cái không hòa hợp gọi là tánh bản nhiên. Bản nhiên cùng không phải bản nhiên, hòa hợp cùng không phải hòa hợp, tất cả đều rời bỏ. Rời bỏ và không rời bỏ đều “phi”. Đây mới gọi là pháp không hí luận.

Bồ đề Niết bàn còn xa, không phải lịch kiếp siêng năng mà tu chứng được. Dù ghi nhớ thanh tịnh diệu lý 12 bộ kinh của mười phương hằng hà sa Như Lai cũng chỉ càng thêm hí luận.

Ông nói lý nhân duyên tự nhiên chắc chắn rõ ràng. Người đời khen ông là học giỏi bậc nhất. Lịch kiếp huân tập nghe nhiều vẫn không thoát nạn Ma Đăng Già. Phải đợi thần chú Phật?ỉnh của tôi dập tắt tâm dâm, cô chứng quả A na hàm thành rừng tinh tấn ở trong Phật pháp, ông mới được giải thoát. Vậy nên A Nan, nhiều kiếp vâng giữ Như Lai bí mật diệu nghiêm chẳng bằng một ngày tu vô lậu nghiệp, xa rời thế gian hai khổ yêu ghét. Dâm nữ Ma Đăng Già nhờ sức thần chú tiêu diệt tâm ái, nay là Tánh Tỳ kheo ni.

Cùng với mẹ La Hầu La là Gia Du Đà La, rõ biết nhiều đời đã qua chỉ khổ vì tham ái nên một lòng huân tu pháp vô lậu thiện. Một người đã giải thoát, một người được thọ ký. Sao ông tự khinh, còn vướng thấy nghe.

Giảng Nghĩa:

Tâm sanh diệt diệt, tâm Bồ đề sanh, đó vẫn là sanh diệt.

Phật giảng tiếp để dẫn chúng ta vào Bồ đề. Câu “ba duyên đoạn trừ, tức tâm Bồ đề” không phải hiểu là tâm Bồ đề sanh. Tâm Bồ đề bản lai vẫn luôn hiện hữu. Mình vẫn đang thấy, đang nghe. Chỉ là mải chạy theo trần lao nên bản tâm bị che lấp. Bây giờ đừng theo trần lao nữa, vọng hết thì chân hiện, tức tâm Bồ đề.

Cũng không phải hiểu là tâm sanh diệt diệt. Bởi vì tâm sanh diệt bản lai là không. Đã là không thì chưa bao giờ sanh, sao còn nói diệt?

Tóm lại, tâm Bồ đề bản lai luôn có nên không nói sanh, tâm sanh diệt bản lai là không nên không nói diệt. Đây là pháp môn đốn giáo, nên Phật bảo nói sanh diệt là vẫn còn theo cái thấy thường tình của thế gian.

Bao giờ diệt và sanh đều hết mới là vô công dụng đạo. Nếu có tự nhiên, như vậy rõ ràng tâm tự nhiên sanh, tâm sanh diệt diệt, đây cũng là sanh diệt.

Bao giờ không còn thấy Bồ đề sanh, sanhdiệt diệt thì mới thật là vô công dụng đạo. Vô công dụng đạo nghĩa là không phải dùng công phu tu, không phải vất vả nhọc nhằn gì cả, bản lai tâm mình sẵn đủ.

Phật nói thêm, vô công dụng đạo cũng không phải hiểu là lý tự nhiên. Vì nếu có chuyện tâm sanh diệt diệt và tâm tự nhiên sanh thì vẫn còn trong vòng đối đãi, sanh diệt. Còn vô công dụng đạo vượt ngoài đối đãi.

Phật cho ví dụ để chúng ta dễ hiểu:

Cái không sanh diệt gọi là tự nhiên. Cũng như các tướng hòa lẫn thành ra một thể gọi là tánh hòa hợp. Cái không hòa hợp gọi là tánh bản nhiên.

Lý tự nhiên nói rằng những cái không sanh diệt gọi là tự nhiên. Phật nói đây không phải nghĩa chân thật. Như ở thế gian có hai loại, tướng do hòa hợp gọi là nhân duyên và tướng không do hòa hợp gọi là tự nhiên.

Đây là chỗ thấy hời hợt của người đời. Bởi vì còn có đối đãi. Còn cái thấy tuyệt đãi (trung đạo) là nhân có cái vọng mới lập cái chân để đối lại. Vọng đã không thì chân cũng không. Bồ đề không phải chân hay vọng gì cả.

Nên còn thấy tâm sanh diệt [diệt] đối lại với tâm tự nhiên [sanh] thì chẳng phải thật Bồ đề.

Bản nhiên cùng không phải bản nhiên, hòa hợp cùng không phải hòa hợp, tất cả đều rời bỏ. Rời bỏ và không rời bỏ đều “phi”. Đây mới gọi là pháp không hí luận.

Bản nhiên là lý tự nhiên. Hòa hợp là lý nhân duyên.

Phải hay không phải, tự nhiên hay nhân duyên, tất cả đều rời bỏ. Và bỏ luôn cả chuyện rời bỏ cùng không rời bỏ. Như vậy mới là pháp không hí luận.

Như bây giờ chúng ta nói vì thế gian hư vọng, nên tôi rời bỏ đi xuất gia. Nói thế thì thật đã thấy nó hư vọng chưa? Vẫn còn thấy có thế gian nên mới có chuyện rời bỏ. Phải bình tĩnh thản nhiên không nghĩ gì đến chuyện rời bỏ nữa, mới thật là người thấy thế gian này là hư vọng.

Bồ đề Niết bàn còn xa, không phải lịch kiếp siêng năng mà tu chứng được. Dù ghi nhớ thanh tịnh diệu lý 12 bộ kinh của mười phương hằng hà sa Như Lai cũng chỉ càng thêm hí luận.

Từ đây trở xuống là lời quở trách của Phật để cảnh tỉnh ngài A Nan.

Trước Phật nói “ba duyên đoạn trừ, tức tâm Bồ đề, không cần phải nhọc nhằn tu chứng”, sao đây lại là “Bồ đề Niết bàn với ông còn xa, lịch kiếp siêng năng cũng không tu chứng được”?

Bởi vì nếu biết xả bỏ hí luận, không theo vọng tâm phân biệt, nhận thẳng bản tâm thì đâu phải nhọc nhằn tu chứng. Còn nếu hí luận không trừ thì trải lịch kiếp siêng năng khổ nhọc cũng không được đạo. Ông có ghi nhớ hết 12 bộ kinh của mười phương Như Lai cũng chỉ ích thêm hí luận mà thôi.

Cái học là quý lắm, không học thì biết đường nào mà tu. Nhưng học để tỉnh ra, chứ không phải để nhớ những lời trong kinh rồi đem ra bàn luận. Chúng ta có hai trình độ tỉnh ngộ:

“Trình độ thứ nhất là chuyên tu để tỉnh ra. Biết sáu căn, sáu trần, sáu thức đều hư vọng. Biết thân tâm cảnh hiện tại không thật, đừng để nó kích thích, đánh lừa. Đây là bước đầu tiên, gọi là Tiểu thừa.

“Trình độ thứ hai là nhận lấy tánh Phật rồi sống với tánh chân thật này, gọi là Đại thừa.

Nếu không thực hiện hai trình độ giác tỉnh này, học để ra điều ta giỏi, rồi mang những lời trong kinh sách ra luận bàn với nhau thì Phật cho là trò đùa, không có ích gì cho bản thân.

Ông nói lý nhân duyên tự nhiên chắc chắn rõ ràng. Người đời khen ông là học giỏi bậc nhất. Lịch kiếp huân tập nghe nhiều vẫn không thoát nạn Ma Đăng Già.

Ông rành rẽ lý nhân duyên tự nhiên. Đến nỗi người đời khen ông học giỏi bậc nhất. Nhưng lịch kiếp huân tập nghe nhiều, học giỏi vẫn chẳng thoát được nạn.

Phải đợi thần chú Phật?ỉnh của tôi dập tắt tâm dâm, cô chứng quả A na hàm thành rừng tinh tấn ở trong Phật pháp, ông mới được giải thoát.

Phải đợi thần chú Phật Đỉnh của tôi, cô Ma Đăng Già được dập tắt tâm dâm, chứng quả A na hàm, ông mới thoát được nạn. Chứ cô ta mà chưa tỉnh, cứ túm chặt lấy ông thì ông rắc rối.

A na hàm nghĩa là Bất lai. Tức không còn sanh vào cõi Dục giới nữa.

Rừng tinh tấn ý chỉ sự tu tiến nhanh của cô Ma Đăng Già. Không qua Sơ quả Tu đà hoàn, Nhị quả Tư đà hàm mà chứng thẳng Tam quả A na hàm.

Cô này là dâm nữ, học dốt hơn A Nan nhiều mà đã chứng Tam quả. Học xong bộ Lăng Nghiêm là cô chứng A la hán luôn. Trong khi ấy, ông A Nan mới lẹt đẹt chứng Tu đà hoàn. Vậy nên biết đa văn chỉ là văn tuệ, cần phải tư tuệ, tu tuệ mới giải thoát.

Đoạn này vừa chê trách đa văn vô ích, vừa hiển uy lực của thần chú.

Vậy nên A Nan, nhiều kiếp vâng giữ Như Lai bí mật diệu nghiêm chẳng bằng một ngày tu vô lậu nghiệp, xa rời thế gian hai khổ yêu ghét.

Ngài A Nan đã nhiều đời nhiều kiếp ghi nhớ vâng giữ pháp của Như Lai. Phật bảo như vậy chẳng ích bằng một ngày tu vô lậu nghiệp.

Vô lậu nghiệp ở đây hiểu là pháp Đốn giáo, chứ không phải pháp tu của hàng Nhị thừa. Không theo vọng tâm phân biệt ba tướng thế giới, chúng sanh, nghiệp quả thì hai khổ yêu ghét không sanh nữa.

Như vậy lịch kiếp đọc kinh sách, ghi nhớ không sót chỗ nào cũng không bằng một ngày quay về ngó tâm của mình, buông xả hư vọng, nhận lấy bản tánh.

Dâm nữ Ma Đăng Già nhờ sức thần chú tiêu diệt tâm ái, nay là Tánh Tỳ kheo ni.

Cô Ma Đăng Già là dâm nữ mà nay đã vào hàng Tăng bảo Tỳ kheo ni, được tên là Tánh.

Cùng với mẹ La Hầu La là Gia Du Đà La, rõ biết nhiều đời đã qua chỉ khổ vì tham ái nên một lòng huân tu pháp vô lậu thiện.

Gia Du Đà La là vợ lúc Phật còn là Thái tử. Hai người có con là La Hầu La.

Ái dục là gốc sanh tử luân hồi. Gia Du Đà La và Tỳ kheo ni Tánh đã rõ biết nhiều đời qua chịu khổ chỉ vì tham ái. Cái báo chướng thân nữ chính là do ái dục thâm trọng. Nên hai người một lòng huân tu pháp vô lậu thiện.

Pháp tu của họ đơn giản là một niệm dứt tuyệt với tham ái. Thế là:

Một người đã giải thoát, một người được thọ ký.

Tỳ kheo ni Tánh đã chứng Tam quả, giải thoát khỏi Dục giới. Gia Du Đà La đã chứng Tứ quả A la hán, được Phật thọ ký.

Sao ông tự khinh, còn vướng thấy nghe.

Gia Du Đà La là thân nữ đã thuộc dạng thấp kém, còn dâm nữ Ma Đăng Già lại càng là hạ căn. Thế mà chỉ do một niệm huân tu rồi được chứng quả. Còn ông đường đường là đấng trượng phu, dòng giống con vua, sao lại thủ chấp đa văn, mắc míu mãi trong vòng thấy nghe (tức còn theo tâm phân biệt), lẹt đẹt ở ngôi Sơ quả.

Cũng như chúng ta hôm nay học Lăng Nghiêm, nhưng lại muốn học Luật. Học Luật xong lại muốn học Tứ Niệm Xứ. Cứ học thôi, còn những lời Phật dạy trong ấy thì chỉ nghe để biết mà không thực hành. Cho nên học Luật cũng chẳng giữ được Luật. Học Tứ Niệm Xứ cũng chỉ được mấy chữ ở trong sách. Nếu đọc thì cũng thuộc lòng đấy, nhưng mà sắc thọ tưởng hành thức nó làm gì mình thì chẳng để ý.

Lời Phật quở ông A Nan cũng chính là quở số đông chúng mình. Những người mê muội, không có phước duyên, không được gặp Phật pháp thì thôi đành. Còn có người gặp Phật pháp mà không hiểu được nghĩa kinh thì người ta quờ quạng thì thôi cũng đành. Đằng này, đủ phước, đủ duyên, đủ thiện căn mà lại không chịu vâng lời Phật. Kính Phật, lễ Phật, tụng kinh thật nhiều nhưng không chịu quay về rửa sạch tinh thần của mình. Như vi trùng ho lao, thương hàn, ở trong ruột, trong phổi thì biết đi tìm bác sĩ, uống thuốc để tẩy đi. Còn đằng này tâm hồn mình đang đeo ba độc tham sân si nguy hiểm thứ đưa mình vào địa ngục, ngã quỷ, bàng sanh. Tai nạn cấp bách dưới gót chân, đời sống mong manh còn có mấy ngày đâu, mà cứ lo những sự tướng hão huyền. Vậy nên Phật thương xót mới phải quở trách.