Kinh Lăng Nghiêm Toát Yếu

Kinh

THỦ LĂNG NGHIÊM

Toát Yếu

ĐẠI PHẬT ĐỈNH

NHƯ LAI MẬT NHÂN TU CHỨNG LIỄU NGHĨA CHƯ BỒ-TÁT VẠN HẠNH

Kinh

THỦ LĂNG NGHIÊM

Toát Yếu

Tỳ-kheo-ni HẢI TRIỀU ÂM biên soạn PL. 2554 – 2011

Tựa

Kinh Lùng Nghịm côn cố tïn lâ Quấn Àĩnh Chûúng Cû́. Nghơa lâ mưåt chûúng cû̃a bưå Quấn Àĩnh, mưåt trong 5 bưå kinh lúán bïn Mêåt tưng. Tûâ xûa, Mêåt tưng vêîn gỉä bđ mêåt cấc phấp mưn cû̃a mịnh, khưng cho truỵìn bấ bûâa bậi. Cấc Vua ÊËn Àưå hưå phấp rêët dộng mậnh, phẩt tûã hịnh nhûäng ai khưng tuên theo qui lïånh. Nïn bưå kinh Lùng Nghịm khưng àûúåc tûå do truỵìn bấ ra nûúác ngoâi.

ÚÃ Trung Hoa, Tưí Thịn Thai nghe danh rêët hêm mưå, rông rậ 18 nùm hûúáng vïì phûúng Têy, lïî bấi cêìu Phêåt gia hưå cho kinh àûúåc truỵìn qua mâ vêîn khưng àûúåc gùåp.

Mậi àïën àúâi Àûúâng, vua Trung Tưn nùm thûá nhêët, bïn ÊËn Àưå cố Samưn Bất Lẩt Mêåt Àïë lêëy mưåt thûá mûåc khưng chi lâm phai àûúåc, vịët trổn bưå Lùng Nghịm vâo mưåt thûá lû̉a rêët mỗng, rẩch vïë àûi nhết vâo rưìi khêu lẩi giẫ lâm vïët thûúng. Ngâi theo cấc lấi buưn ài àûúâng bịín àïën àêët Quẫng Chêu. May gùåp quan Tûúáng quưëc Phông Dung dûng chêët hốa hổc lâm tan mấu mû̃ mâ nết chûä khưng bõ phai nhôa. Samưn àûúåc múâi vïì chûa Chïë Chĩ cûng vúái Samưn Di Giâ Thđch Ca, cụ̂ng ngûúâi Thịn Trû́c, dõch kinh ra chûä Hấn. Tûúáng quưëc Phông Dung nhuêån bû́t. ÚÃ Vịåt Nam kinh Lùng Nghịm rêët àûúåc lûu thưng nhûng toân bùçng chûä Hấn. Mậi àïën nùm 1932, Hôa-thûúång Thđch Chên Giấm, chûa Bđch Lịn, múái dõch ra Vịåt ngûä kịm chû́ giẫi vâ àùng trïn bấo Tûâ Bi Êm. Khoẫng nùm 1945 cố phong trâo hổc Lùng Nghịm úã Hụë. Hôa-thûúång Trđ Sịu àậ dõch kinh Lùng

Nghịm trổn bưå.

Nùm 1961 cố bẫn dõch cû̃a cû sơ Têm Minh vâ nùm 1962 cố bẫn dõch cû̃a cû sơ Tụå Quang.

Nay lâm bưå toất ỵëu nây àïí giû́p cấc võ sú cú khưng vâo nưíi bưå Lùng Nghịm vị vùn chûúng quấ phưìn thõnh lẩi nhịìu lŷ́ luêån.

Nguỵån cêìu ai nêëy àïìu phên bịåt àûúåc cấi giẫ cấi thêåt, cấi giẫ vâ cấi thêåt úã ngay thên têm mịnh, àïí sưëng húåp vúái lệ phẫi, ngộ hêìu vơnh vịîn thoất khưí vâ hûúãng cấi vui Thấnh Hịìn.

Trên trổng Tŷ-kheo-ni HẪI-TRỊÌU ÊM

KINH THỦ LĂNG NGHIÊM

DUYÊ KHỞ

Phật ngự tại thành Thất La Phiệt, tinh xá Kỳ Hoàn, cùng với 1250 đại A-la-hán, vô lượng Bích Chi, Hữu Học, Vô Học và các

Bồ-tát.

Nhân ngày tán hạ tự tứ, các cư sĩ trong thành đều thỉnh trai tăng. Lại nhằm ngày húy Phụ-vương, vua Ba Tư Nặc làm cỗ lớn thỉnh Phật và đại chúng. Duy ngài Anan có việc đi vắng, không kịp về cùng chúng phó trai nên phải đi khất thực một mình. Ông phát tâm bình đẳng từ bi, thứ lớp khất thực. Ngang qua nhà dâm nữ, bị cô Ma Đăng Già dùng chú thuật mê hoặc. Phật sai ngài Văn Thù đem thần chú Thủ Lăng Nghiêm đi giải cứu.

CHÁ H TÔ G

– MỤC I – KIẾN ĐẠO (SAMATHA)

A/– PHÁ VỌNG

Anan hận mình học rộng mà đạo lực không toàn, khóc xin Phật chỉ dạy tối sơ phương tiện của chư Phật là ba pháp Samatha, Tam-ma, Thiền-na. Phật hỏi : Ông thấy thắng tướng gì ở trong pháp ta mà đốn xả được thế gian thâm trọng ân ái ?

Thưa : Con thấy Phật có 32 tướng thắng diệu. Con suy nghĩ : Những tướng này chẳng thể từ dục ái sanh ra. Cho nên con khát ngưỡng công đức mà theo Phật xuất gia. Phật dạy : Hết thảy chúng sanh từ vô thủy đến nay sanh tử nối tiếp, đều vì không biết thường trụ chân tâm nên bị vọng tưởng lưu chuyển. Này Anan, đương khi vì duyên theo 32 tướng tốt của ta mà phát tâm xuất gia, ông lấy gì để thấy ? Lấy gì để ưa muốn ? Thưa : Mắt con thấy, tâm con ưa thích.

Phật bảo : Như ông vừa nói, gốc của lưu chuyển là mắt và tâm. Muốn dẹp được giặc phải biết chỗ ở của giặc. Vậy mắt và tâm ông ở chỗ nào ?

I. BẢY LẦN TÌM TÂM :

1. Tâm ở trong thân :

Anan thưa : Hết thảy chúng sanh đều cùng biết tâm ở trong thân, mắt ở trên mặt.

Phật đáp : Nếu tâm linh sáng thật ở trong thân, làm sao không biết gì đến tim, gan, phổi, ruột... ? 2. Tâm ở ngoài thân :

Anan thưa : Đèn không thể soi sáng trong nhà, vì đèn thắp ở ngoài sân. Tâm con chẳng thấy trong thân mà chỉ thấy cảnh ngoài, chắc tại nó ở ngoài thân.

Phật đáp : Nếu vậy thì thân tâm ông không tương can. Nay tôi giơ tay trước mắt ông, tâm ông có phân biệt không ? Nếu mắt và tâm cùng biết sao lại bảo tâm ở ngoài thân ?

3. Tâm núp sau con mắt :

Anan thưa : Tâm núp sau con mắt như người đeo kính.

Phật đáp : Người đeo kính thấy kính trước khi thấy cảnh vật. Tâm ông nếu núp sau con mắt, phải thấy mắt trước khi thấy cảnh.

4. Tâm ở cả trong ngoài :

Anan thưa : Nhắm mắt thấy tối là thấy trong thân. Mở mắt thấy sáng là thấy ở ngoài.

Phật đáp : Nếu cứ thấy tối gọi là thấy trong, vậy ban đêm ông ở trong nhà tối, bàn ghế trong nhà cũng là ruột gan của ông sao ? Nếu cho rằng nhắm mắt là thấy quay vào trong thân thì khi mở mắt lý ưng ông phải thấy mặt mình. Đã thấy được mặt thì con mắt hẳn phải ở hư không.

5. Tâm tùy hợp xứ :

Anan thưa : Con thường nghe Phật dạy tứ chúng : “Do tâm sanh nên các pháp sanh. Do pháp sanh nên đủ thứ tâm sanh”. Vậy hễ con tùy hợp chỗ nào thì tâm con sanh chỗ ấy.

Phật đáp : Đã tùy duyên sanh thì có thật thể hay không có thật thể ? Nếu có thật thể thì một thể hay nhiều thể ? Nếu một thể thì lý ưng chân bị bấm, tay phải cùng đau. Nếu nhiều thể thì phải có nhiều người. Vậy thể nào là Anan ?

6. Tâm ở chặng giữa :

Thưa : Con nghe Phật bàn thật tướng với ngài Văn Thù rằng : “Tâm chẳng ở trong, chẳng ở ngoài”. Vậy con chắc nó ở chặng giữa.

Phật hỏi : Ở giữa thân hay ở giữa cảnh ? Anan thưa : Giữa căn và trần. Phật đáp : Căn là tinh thần, trần là vật chất. Vậy tâm ông ở giữa thuộc về loại nào ?

7. Tâm không dính mắc :

Thưa : Con nhớ Phật cùng bốn đại đệ tử chuyển pháp luân thường nói : “Tất cả không vướng mắc gọi là tâm”. Vậy nay con không vướng mắc vào đâu gọi đó là tâm. Phật dạy : Các hình tượng trong thế gian cùng với các loài thủy lục không hành, tất cả là có hay không có ? Không thì đồng như lông rùa sừng thỏ, còn gì để không vướng mắc. Nếu có thì bỏ vướng mắc, lại chấp vào cái không vướng mắc. Dù có ngồi một chỗ nhắm mắt bịt tai cũng vẫn mắc vào cái tướng vẳng lặng u nhàn, làm sao nói tất cả không vướng mắc ?

II. CHÁNH PHÁ VỌNG TÂM :

1. Anan thỉnh pháp. Phật dạy 2 căn bản :

Anan thỉnh pháp Samatha để dẹp tà kiến. Phật dạy : Chúng sanh điên đảo chịu “Hoặc Nghiệp Khổ” xoay vần. Người tu hành chẳng thành công đều vì không biết : a) Căn bản sanh tử : Tâm phan duyên lầm nhận làm tự tánh.

b) Căn bản Bồ-đề : Thức tinh nguyên minh (tánh thấy, tánh nghe...), chính là nguồn sinh sống mà không tự biết.

2. Đích chỉ vọng tâm :

Để thử xem Anan có nhận định được thật không, Phật giơ nắm tay hỏi : Ông thấy gì ?

– Con thấy nắm tay quang minh chói lòa cả tâm mắt con.

– Mắt ông, ta đã thấy. Còn ông lấy gì làm tâm để đương với nắm tay ta ?

– Như Lai lại hỏi tâm ở đâu. Con suy nghĩ tìm cầu. Chính cái suy nghĩ ấy là tâm con. – Dốt lắm ! Anan, cái ấy không phải tâm ông.

Anan giật mình hỏi : Vậy nó là cái gì ? – Đó là tưởng đến cái tướng hư vọng của tiền trần. Chính cái vọng tưởng này nó làm mê hoặc, khiến ông quên mất chân tâm vốn vẫn thường trụ mà chịu luân chuyển.

Anan cãi : Chính tâm này đã khiến con ái Phật xuất gia. Chính tâm này đã khiến con phụng sự hằng sa chư Phật. Chính tâm này đã dũng mãnh hành những pháp sự khó làm. Dù con có báng pháp, vĩnh thoái thiện căn, cũng do tâm này. Nay Phật bảo nó không phải tâm, vậy con đồng với cây đá, không có tâm sao ?

3. Phân biệt chân vọng :

Phật an ủi : Ngọn cỏ lá cây còn có cội gốc, huống chi Anan làm sao lại không có chân tâm thật thể. Ta không cấm ông nhận suy nghĩ làm tâm, ta chỉ khuyên ông tinh vi suy xét : a) Đối trần không mê, lìa trần không mất, đó là chân tâm. Như A Na Luật Đà không mắt mà thấy. Rồng Bạt Nan Đà không tai mà nghe. Cô Căng Già không mũi mà ngửi. Kiều Phạm Ba Đề lưỡi trâu mà biết vị cõi trời cõi người. Thuấn Nhã Đa không thân mà xúc. Ca Diếp diệt ý thức mà biết cả tam thiên đại thiên thế giới. Những vị này sáu căn không đối sáu trần mà tánh linh giác vẫn hiện tiền. b) Đối trần liền mê, lìa trần liền mất, đó là vọng tâm. Thí như ngày nay Anan tai phải đối âm thanh mới nghe, mắt gặp sắc mới phân biệt. Dầu ông ngồi yên lặng chỉ giữ một u nhàn, cảnh u nhàn đó cũng là tiền trần ảnh sự. Trần lao là thứ vô thường, một khi biến diệt đi rồi, tâm ông cũng đã diệt theo. Vậy ông còn gì làm tâm để tu chứng vô sanh pháp nhẫn ? (Phật kích thích khiến Anan quả quyết bỏ sáu thức sanh diệt, trở về sáu căn chân thường).

B/– KHAI TRI KIẾN PHẬT :

1. Kiến tinh là tâm linh giác :

Người mù tối tăm nhờ bác sĩ chữa khỏi, thấy được sự vật, nói rằng “mắt thấy”. Người mắt lành trong đêm tối nhờ ánh đèn thấy được sự vật, đáng lẽ phải nói rằng “đèn thấy”. Như vậy, Anan nên biết, đèn hay hiển sắc còn thấy là mắt chớ không phải đèn, mắt hay hiển sắc còn tánh thấy là tâm chớ không phải mắt.

2. Kiến tinh bất động :

Kiều Trần Như trình bày hai nghĩa “KHÁCH TRẦN”. Trong quán trọ hành khách ăn nghỉ rồi lại lên đường. Thật chủ nhân không có tới lui. (Khách dụ kiến hoặc.)

Ánh nắng mặt trời rọi qua khe cửa, bụi trần giao động lăng xăng. Hư không vẫn tịch lặng. (Bụi trần dụ tư hoặc.) Phật dạy : Chúng sanh lấy nghĩa giao động gọi là trần, bất trụ gọi là khách. Nay các ông xem đầu Anan giao động, tánh thấy không giao động. Tay ta có nắm mở, tánh thấy không hề co duỗi. Tại sao các ông cứ lấy động làm thân, lấy động làm cảnh. Từ khi sanh cho đến khi chết, cứ nhận vọng tưởng niệm niệm sanh diệt làm tâm. Quên mất tánh chân thật, điên đảo hành sự, nhận vật làm mình, tự chuốc lấy luân hồi lưu chuyển.

3. Kiến tinh bất diệt :

Vua Ba Tư Nặc bạch Phật : Thân con vô thường biến hoại niệm niệm không dừng, âm thầm thay đổi lúc nào không biết.

Năm 20 tuổi tuy nói là trẻ mà thật đã già hơn năm lên 10. Năm 30 tuổi lại già hơn khi 20. Bây giờ 62 tuổi, so với ngày 50 thật kém phần cường tráng. Xét kỹ hàng năm, hàng tháng, hàng ngày, niệm niệm dời đổi, nên biết thân này chắc chắn hoại diệt.

Phật hỏi : Năm lên mấy ông thấy sông

Hằng ?

Vua đáp : Từ năm lên 3 đến nay 62 tuổi, con thấy sông Hằng vẫn không có gì thay đổi. Phật dạy : Đại vương tự tủi thân già tóc bạc da nhăn mà cũng tự nhận biết tánh thấy không già không nhăn. Có già có nhăn là có biến hoại. Không già không nhăn là không biến hoại. Kiến tinh đã chẳng theo thân Đại vương mà có trẻ có già, thì biết kiến tinh cũng chẳng theo thân Đại vương mà hoại diệt.

4. Kiến tinh viên mãn :

Anan thưa : Tánh thấy bất diệt sao Phật bảo chúng con đánh mất chân tánh, điên đảo hành sự ?

Phật hỏi : Người thế gian cho cánh tay giơ lên là chánh, rủ đầu ngón tay chúc xuống đất là đảo. Điên đảo chỉ ở chỗ đầu đuôi để lộn chớ cánh tay vẫn y nhiên không thêm không bớt. Vậy ông hãy xét vì sao thân Như Lai gọi là chánh biến tri mà thân các ông gọi là điên đảo tánh ?

Anan và đại chúng cùng ngẩn ngơ không biết thân tâm mình điên đảo ở chỗ nào. Phật thương xót chỉ dạy : Mê muội thành hư không. Trong tăm tối kết ám thành sắc.

Sắc tạp vọng tưởng, tướng của vọng tưởng là thân. Tụ duyên giao động bên trong, rong ruổi theo cảnh bên ngoài. Một khi đã nhận cái mịt mù rối loạn ấy làm tâm tánh thì quyết lầm tâm ở trong thân. Đâu có biết rằng cả thân lẫn núi sông thế giới, đều là vật hiện trong diệu minh chân tâm. Thí như bỏ trăm ngàn biển lớn, chỉ nhận một mảnh bọt nổi, rồi trở lại cho bọt là tất cả. Ông là người trong mấy tầng mê, thật đáng thương xót !

5. Kiến tinh vô sanh :

Anan thưa : Con tuy đã hiểu diệu minh tâm địa viên mãn thường trụ, nhưng hiểu đây là do tâm phan duyên chiêm ngưỡng suông mà thôi, chớ thật chưa dám nhận là bản tâm của mình.

Phật dạy : Còn dùng tâm phan duyên nghe pháp thì chỉ được pháp duyên chứ chưa được pháp tánh. Pháp như ngón tay chỉ mặt trăng, người nghe nên nhân ngón tay mà nhìn thẳng mặt trăng.(1) Nếu phải có pháp âm của tôi làm duyên mới nghe thì khi pháp âm diệt rồi, tâm phan duyên cũng như lữ khách theo duyên mà diệt. Nay ta chỉ cho ông diệu tịnh minh tâm thường trụ. Ông hãy xem các tướng sanh diệt đều có chỗ trả về :

Sáng trả về cho mặt trời, tối trả về cho đêm không trăng, thông trả về cho cửa mở, bít trả về cho tường vách... còn kiến tinh ông định trả về đâu ? Những vật có chỗ trả về dĩ nhiên chẳng phải của ông. Còn thứ không chỗ trả về, nếu không phải của ông thì của ai ? Nên biết tâm ông vốn diệu minh tịnh. Ông tự mê muội bỏ chủ theo khách để chịu trôi dạt trong đường sanh tử. Cho nên Như Lai bảo là đáng thương.

ngón tay. Vì lầm ngón tay là mặt trăng. Chẳng những mất mặt trăng, mất ngón tay mà mất luôn cả sáng lẫn tối. Vì đâu có biết thế nào là trăng sáng, ngón tay tối.

Học Phật không nhận được chân tâm của mình là mất mặt trăng. Không biết kinh sách cùng các phương pháp tu hành chỉ là ngón tay phương tiện, là mất ngón tay. Không khai trí tuệ là mất ánh sáng. Ngu mà không biết mình ngu tức là mất cả cái tối.

6. Kiến tinh chân ngã :

Anan thưa : Làm sao biết được kiến tinh thật là chân tánh của con ?

Phật đáp : Anan có tuệ nhãn thấy tới sơ thiền. A Na Luật Đà có thiên nhãn thấy khắp Diêm-phù-đề. Các Bồ-tát có pháp nhãn thấy khắp mười phương. Phật có Phật nhãn thấy khắp pháp giới. Chúng sanh có nhục nhãn thấy trong gang tấc. Năm lượng thấy khác nhau nhưng đều là tánh thấy. Vạn vật muôn hình ngàn sắc biến hóa sanh diệt. Tánh thấy chủ nhân ông đứng nhìn vạn vật kia, tự nó không thay đổi, không xen tạp. Chẳng những không xen lộn với vạn vật mà công dụng cũng không lẫn lộn với tánh thấy của người khác. Ông thấy là ông thấy chớ không phải tôi thấy. Tánh thấy châu biến chẳng ông còn ai ? Sao ông cứ tự nghi, không nhận lấy chân tánh của mình mà cứ theo tôi cầu tâm chân thật.

7. Kiến tinh tùy duyên bất biến :

Thưa : Nếu tánh thấy chu biến viên mãn ấy thật là con, thì sao khi ở ngoài, con thấy khắp bầu trời. Khi vào trong nhà, con chỉ thấy tường vách. Hay là tánh thấy có co duỗi đứt nối ?

Phật dạy : Lớn nhỏ trong ngoài đều là tướng của tiền trần.(1) Ví như trong hộp vuông tựa hồ có hư không vuông, trong hộp tròn tựa hồ có hư không tròn. Muốn vào cảnh giới không vuông tròn, chỉ nên vứt những hộp đi. Chẳng nên nói phải trừ tướng vuông tròn của hư không. Hết thảy chúng sanh từ vô thủy đến nay, mê mình làm vật, quên mất bổn tâm, bị vật lưu chuyển nên thấy lớn nhỏ.

Nếu chuyển được vật tất đồng Như Lai, thân tâm viên minh, không động đạo tràng, nơi một đầu lông ngậm khắp mười phương quốc độ.

8. Kiến tinh bất nhị :

Thưa : Nếu kiến tinh vô phân biệt ở khắp mười phương thật là diệu tánh của con. Vậy thì thân tâm hiện tại đang biết phân biệt là cái gì ?

Phật bảo : Ông hãy tìm khắp trên trời dưới đất rồi đích chỉ xem trong vạn vật cái nào là kiến tinh.

Anan bạch : Từ giảng đường con nhìn ra thấy sông Hằng, ngửa lên thấy mặt trời. Lấy tay chỉ được, từ mắt thấy được, đều toàn là vật chẳng phải kiến tinh.

Phật ấn chứng : Đúng vậy, đúng vậy !

Lại bảo : Anan ông nhìn khắp vạn vật rồi đích chỉ cái nào chẳng phải kiến tinh.

Anan thưa : Nếu cây chẳng phải kiến tinh làm sao thấy được cây.(1) Nay con nhìn khắp, suy nghĩ kỹ càng, tất cả vạn vật, chẳng thứ nào không phải kiến tinh.

Phật ấn chứng : Đúng vậy, đúng vậy !

Rồi Phật giảng : Kiến tinh diệu minh cùng với hư không và trần cảnh vốn là Vô-thượng Bồ-đề tịnh viên chân tâm, hư vọng mà thành sắc không cùng văn kiến. Như mặt trăng thứ hai là mặt trăng thật hay không phải là mặt trăng(1) ? Chỉ có một mặt trăng chân thật, trung gian không có cái gì phải mặt trăng hay không phải mặt trăng. Vì thế nay ông quan sát kiến văn và không sắc, phát minh ra đủ thứ, đều là vọng tưởng, nên chẳng thể vượt khỏi những nghị luận vu vơ “phải” hay “không phải”. Nếu ông biết tất cả đều là chân tịnh diệu giác thì ông liền ra khỏi những rắc rối “chỉ được” hay “không chỉ được”.

9. Kiến tinh siêu tình (vượt ngoài tình chấp) :

Thưa : Phật ở núi Lăng Già vì các ông Đại Tuệ nói : “Ngoại đạo chủ trương thuyết tự nhiên, còn ta nói vạn vật do nhân duyên sanh”. Ngày nay Phật dạy tánh giác trạm nhiên thường trụ, con thấy tựa như không phải nhân duyên. Làm thế nào để chúng con hiểu rõ, khỏi lạc về tà thuyết tự nhiên của ngoại đạo ? Phật dạy : Ông nên biết tánh giác diệu minh, không phải nhân, không phải duyên, không phải tự nhiên, cũng không phải không tự nhiên, rời tất cả tướng tức tất cả pháp.(1)

Sao ông cứ đem những danh tướng hý luận của thế gian mà phân biệt. Như người muốn nắm bắt hư không thì chỉ tự mệt nhọc, hư không có bao giờ để ông nắm bắt.

10. Kiến tinh chưa phải là kiến tánh :

Kiến tinh còn đeo hai vọng kiến, phát sanh Hoặc Nghiệp, khiến nghiệp thức luân chuyển thọ báo :

a) Biệt nghiệp vọng kiến : Ví như người mắt nhặm thấy quanh đèn có vòng năm sắc, mắt nhặm và vòng năm sắc đều là bệnh.

b) Đồng nghiệp vọng kiến : Hai nước ở bên cạnh nhau. Tất cả nhân dân nước bên này đều thấy sao chổi. Người nước bên kia không thấy gì cả.

Phật kết : Ông nay thấy tôi cùng mười loài chúng sanh ở thế gian này đều là do mắt bệnh. Kiến văn giác tri cùng với cảnh trần đều là bệnh.

Kiến tánh thấy được bệnh mê vọng này tự nó không bệnh.

Mười phương quốc độ cùng các chúng sanh đều là giác minh vô lậu diệu tâm, kiến văn giác tri hư vọng bệnh duyên, hòa hợp vọng sanh, hòa hợp vọng tử. Nếu có thể xa lìa các duyên hòa hợp cùng bất hòa hợp thì liền có thể diệt trừ các nhân sanh tử mà viên mãn Bồ-đề bất sanh diệt tánh.(1)

C/- VẠN PHÁP QUY VỀ NHƯ LAI TẠNG

Anan, bởi vì ông còn chưa biết, hết thảy các tướng huyễn hóa phù trần, đương xứ xuất sanh, tùy xứ diệt tận, huyễn vọng gọi là tướng. Tánh chân thật của nó là diệu giác minh thể. Như vậy cho đến 5 ấm, 6 nhập, 12 xứ, 18 giới đều do nhân duyên hòa hợp hư vọng có sanh, nhân duyên biệt ly hư vọng gọi là diệt. Đâu có biết rằng sanh diệt đi lại vốn là Như Lai Tạng thường trụ diệu minh bất động chu viên diệu chân như tánh. Trong tánh chân thường cầu các pháp khứ lai, mê ngộ, sanh tử, rốt ráo chẳng thể được.

1. Năm ấm :

Anan, làm sao năm ấm vốn là tánh chân như nhiệm mầu của Như Lai Tạng ? SẮC ẤM : Này Anan, ví như có người hai mắt lành lặn đứng ngó hư không trong trẻo. Nếu cứ trừng trừng nhìn mãi, mắt mỏi sẽ thấy hoa đốm lăng xăng trong hư không. Hoa đốm không từ con mắt ra, không từ hư không ra. Muốn hết hoa đốm, chỉ cần cho mắt nghỉ, đừng làm mắt mệt mỏi. Muốn hết sắc ấm, chỉ cần sạch nghiệp.

Vậy biết sắc ấm hư vọng giả hiện. Đã không thật thì đâu có thể nói là nhân duyên sanh hay tự nhiên sanh. Tại chỗ sắc ấm khởi, tại chỗ sắc ấm diệt, Như Lai Tạng diệu chân như tánh chủ nhân ông vẫn thường trụ diệu minh.

THỌ ẤM : Có người tay chân an ổn, trăm vóc điều hòa, vì không trái thuận nên như quên mình. Nếu lấy hai tay xoa vào nhau một lúc thì liền có cảm xúc nóng lạnh, trơn rít hiện ra. Này Anan, cảm xúc kia từ hư không ra hay từ bàn tay ra ? Khi hợp, bàn tay có cảm xúc. Khi ly, cảm xúc chạy đâu ? Lẽ ra phải có một vật đi vào xương, thịt cánh tay. Vậy biết thọ ấm hư vọng giả hiện. Đã không thật thì đâu có thể nói là nhân duyên sanh hay tự nhiên sanh. Tại chỗ thọ ấm khởi, thọ ấm diệt, Như Lai Tạng diệu chân như tánh chủ nhân ông vẫn thường trụ diệu minh.

TƯỞNG ẤM : Gánh hát bội đang hành nghề ở một thôn kia. Tiếng kèn làm nhịp cho các vũ nữ nhảy múa, bỗng tắc tị. Anh thổi kèn đập một đứa nhỏ đứng trước mặt. Thì ra tại mắt anh trông thấy đứa trẻ chấm muối nhai me mà miệng anh ra nước bọt, nên kèn tắc tị, khiến cả thôn xóm mất vui. Vậy thật lỗi tại ai ? Trẻ ăn me ở miệng nó, can gì anh không thổi được kèn ?

Vậy biết tưởng ấm hư vọng giả hiện. Đã không thật thì đâu có thể nói là nhân duyên sanh hay tự nhiên sanh. Tại chỗ tưởng ấm khởi, tưởng ấm diệt, Như Lai Tạng diệu chân như tánh chủ nhân ông vẫn thường trụ diệu minh.

HÀNH ẤM : Dòng sông kia đang chảy, lớp nước này theo lớp nước khác, những làn sóng nối nhau không ngừng nghỉ. Xét cái chảy kia từ nước ra hay từ hư không ra ? Nếu chảy là tánh của nước thì nước đứng trong hồ không phải là nước hay sao ? Nếu chảy do hư không thì cả bầu hư không kia sao không thành dòng sông ? Nên biết chảy không phải từ nước hay từ hư không ra nhưng cũng không rời nước và hư không mà có sự trôi chảy.

Anan nên biết hành ấm hư vọng giả hiện.

Đã không thật thì đâu có thể nói là nhân duyên sanh hay tự nhiên sanh. Tại chỗ hành ấm khởi, hành ấm diệt, Như Lai Tạng diệu chân như tánh chủ nhân ông vẫn thường trụ diệu minh.

THỨC ẤM : Anan, ví như có người lấy bình tần già, bịt cả hai vòi, rồi vác đầy bình hư không, đi xa ngàn dặm, đem biếu nước khác.

Này Anan, hư không trong bình không từ phương kia đến, cũng không tới phương này. Nếu từ phương kia đến thì khi cái bình đã đựng hư không đem đi, ở chỗ cũ phải thiếu hư không. Nếu đưa hư không vào phương này, thì khi mở miệng bình trút ra, phải thấy hư không ra. Nếu đã có ra có vào thì đâu còn gọi là hư không.

Nên biết thức ấm giả dối cũng như vậy, không phải tánh nhân duyên, không phải tánh tự nhiên. Tại chỗ thức ấm đến, thức ấm đi, Như Lai Tạng diệu chân như tánh, chủ nhân ông vẫn thường trụ diệu minh.(1)

2. Bảy đại :

ĐỊA ĐẠI : Anan ! Ông hãy xét tánh của đất, lớn thì làm đất liền, nhỏ thì làm hạt bụi. Chẻ hạt bụi nhỏ tột ra làm bảy phần thì sẽ được bảy lân-hư-trần. Nếu đem lân-hư-trần ra chẻ nữa, thì thật chỉ thành hư không. Này Anan, nếu lân-hư-trần chẻ thành hư không thì ra hư không từ sắc tướng sanh, gom hư không lại sẽ thành sắc tướng. Nay ông cho rằng do hòa hợp mà sanh các tướng biến hóa trong thế gian. Vậy ông hãy xét lân-hư-trần đã chẻ được thành hư không, thì phải chẻ bao nhiêu sắc tướng mới có cả bầu hư không ? Ai cũng biết sắc tướng hợp lại chỉ thành sắc tướng, không thể thành hư không. Còn hư không hợp lại chỉ thành hư không, không thể thành sắc tướng. Sắc tướng có thể chẻ ra được chớ hư không làm sao hợp lại được.

Ông còn không biết trong Như Lai Tạng, tánh sắc chân không, tánh không chân sắc, thanh tịnh bản nhiên chu biến pháp giới, tùy tâm chúng sanh, ứng lượng sở tri, tuần nghiệp phát hiện. Thế gian không biết, lầm là tánh nhân duyên hay tánh tự nhiên, đều là thức tâm phân biệt đo lường. Chỉ có lời nói suông, không thật nghĩa.

HỎA ĐẠI : Anan, lửa không tự thể, nương các duyên mà phát hiện. Các nhà trong thành, khi muốn nhóm bếp, tay cầm kính dương toại, đưa ra mặt trời lấy lửa. Anan, nếu lửa nhân hòa hợp mà có, thì khi người kia cầm kính lấy lửa, lửa ấy từ kính ra, từ ánh sáng mặt trời ra hay do bùi nhùi mà ra ? Nếu từ mặt trời đến đốt được bùi nhùi trong tay ông, thì bao nhiêu rừng cây ánh sáng mặt trời đi qua, lẽ ra đều đã bị đốt cháy. Nếu từ kính ra, lửa đã đốt cháy bùi nhùi, làm sao kính không chảy, tay cầm kính không thấy nóng ? Nếu lửa do bùi nhùi ra thì cần gì đến ánh sáng mặt trời ? Ông hãy xét kỹ : Kính cầm ở tay, mặt trời ở cao. Không hòa không hợp, thế thì lửa từ đâu mà có ?

Ông còn không biết trong Như Lai Tạng, tánh lửa chân không, tánh không chân lửa, bản nhiên thanh tịnh cùng khắp pháp giới, theo tâm chúng sanh, đáp ứng với lượng hay biết, tuần nghiệp phát hiện. Này Anan, một chỗ cầm kính, một chỗ có lửa. Khắp pháp giới cầm kính, khắp pháp giới có lửa. Lửa bốc khắp thế gian, đâu có phương sở riêng biệt. Người đời không biết, lầm là nhân duyên và tánh tự nhiên, đều là những so đo phân biệt của ý thức. Chỉ có lời nói suông, không thật nghĩa.

THỦY ĐẠI : Anan ! Tánh nước khi dừng khi chảy. Trong thành Thất La Phiệt, các ông Tiên cần nước làm thuốc, đợi đêm sáng trăng, cầm ngọc phương-chư hứng nước trong ánh mặt trăng. Anan, nếu nước từ trăng đến thì những rừng cây, ánh sáng mặt trăng đi qua, lẽ phải đẫm nước. Vậy can gì phải đợi ngọc phương-chư ? Nếu nước từ ngọc ra thì ngọc thường chảy nước, sao còn phải đợi sáng trăng ? Ông hãy xét kỹ : Trăng ở trên trời, châu do tay cầm, mâm hứng nước ở trên bàn, không hòa không hợp.

Anan, ông còn không biết trong Như Lai Tạng, tánh nước là chân không, tánh không là thật nước, bản nhiên thanh tịnh, cùng khắp pháp giới, theo tâm chúng sanh, đáp ứng với lượng hay biết. Một chỗ cầm hạt châu, một chỗ có nước. Khắp pháp giới cầm hạt châu, khắp pháp giới có nước. Nước sanh khắp thế gian, đâu có phương sở riêng biệt, theo nghiệp mà phát hiện. Thế gian không biết, lầm là nhân duyên và tánh tự nhiên, đều là những so đo phân biệt của ý thức. Chỉ có lời nói suông, không thật nghĩa.

PHONG ĐẠI : Anan, gió không có tự thể, động tĩnh không chừng. Những khi nóng nực ông thường quạt, liền có chút gió phẩy lên mặt. Nếu gió từ quạt ra thì quạt thường ra gió, cần gì đến tay ông phẩy. Ông hãy xét cho kỹ : Quạt ở tay ông, mặt ở đầu ông, khắp chung quanh hư không tĩnh lặng. Vậy gió từ phương nào rong ruổi đến đây ? Không hòa không hợp. Không lẽ gió kia không do đâu mà tự có ?

Ông thật không biết trong Như Lai Tạng, tánh gió là chân không, tánh không là thật gió, bản nhiên thanh tịnh cùng khắp pháp giới, theo tâm chúng sanh, đáp ứng với lượng hay biết. Anan, một mình ông quạt thì có chút gió phát ra. Khắp pháp giới đều quạt thì khắp pháp giới gió sanh. Gió đầy dẫy thế gian, đâu có phương sở riêng biệt, chỉ theo nghiệp mà phát hiện. Thế gian không biết, lầm là nhân duyên và tánh tự nhiên, đều là những so đo phân biệt. Chỉ có lời nói suông, không thật nghĩa.

KHÔNG ĐẠI : Anan, hư không không có hình tướng, nhân sắc tỏ bày. Những người đào giếng, đào đất ra một thước thì trong giếng có một thước hư không. Đào đất ra một trượng thì trong giếng có một trượng hư không. Ông hãy xét kỹ : Đào do tay người ;

Đất, từ nơi đất liền dời đi ; Hư không ở trong giếng nhân đâu mà ra ? Đào là việc làm, đất là chất đặc, hư không rỗng trống. Cả ba không hòa không hợp. Không lẽ hư không chẳng do đâu mà tự ra ? Hư không ở khắp mọi nơi, không lay động, cùng với đất nước gió lửa, gọi là năm đại, tánh thật viên dung, vốn là Như Lai Tạng không sanh không diệt.

Ông còn chưa biết trong Như Lai Tạng, tánh giác chân không, tánh không chân giác, bản nhiên thanh tịnh cùng khắp pháp giới, theo tâm chúng sanh, đáp ứng với lượng hay biết. Anan ! Một nơi đào giếng thì có một giếng hư không. Mười nơi đào giếng thì có mười giếng hư không. Không đại cùng khắp mười phương, đâu có phương sở riêng biệt, chỉ theo nghiệp mà phát hiện. Thế gian không biết, lầm là nhân duyên và tánh tự nhiên, đều là những so đo phân biệt. Chỉ có lời nói suông, không thật nghĩa.

KIẾN ĐẠI : Anan, kiến-đại giác mà không phân biệt. Như hiện nay, sớm mai thì sáng, ban đêm thì tối. Tướng sáng tối hiện rõ trong cái Thấy. Ông hãy xét cho tỏ, suy xét chín chắn, nhận cho cùng, nghiên cứu cho kỹ.

Sáng là do mặt trời, tối là do đêm không trăng, thông suốt thuộc hư không, còn đất liền thì ngăn bít. Vậy cái Thấy nhân đâu mà ra ? Cái thấy có giác biết, hư không ngoan ngu, không hòa không hợp. Tất cả các sự thấy nghe hay biết, bản tánh viên mãn cùng khắp, vốn không lay động. Nên biết kiến-đại cùng với hư không vô biên bất động, và bốn đại địa thủy hỏa phong đều gọi là sáu đại, tánh thật viên dung, vốn là Như Lai Tạng vô sanh bất diệt.

Anan, ông chưa từng biết trong Như Lai Tạng, cái thấy là tánh minh của bản giác, tánh minh của bản giác biểu lộ nơi cái thấy, bản nhiên thanh tịnh cùng khắp pháp giới, theo tâm chúng sanh, đáp ứng với lượng hay biết.

Cái thấy tuy hạn cuộc nơi con mắt nhưng bản thể ở khắp pháp giới. Nghe, ngửi, nếm, xúc và biết, công năng nhiệm mầu sáng suốt cũng cùng khắp pháp giới, đâu có phương sở riêng biệt, chỉ theo nghiệp mà phát hiện. Thế gian không biết, lầm là nhân duyên và tánh tự nhiên, đều là những phân biệt so đo. Chỉ có lời nói suông, không thật nghĩa.

THỨC ĐẠI : Anan, thức đại không có nguồn gốc, nhân căn trần giả dối phát ra. Nay ông thấy khắp Thánh chúng, không phân tách, không phân biệt. Mọi người hiện ra như bóng trong gương. Cái thức của ông thứ lớp chỉ : Đây là Văn Thù, đây là Xá Lợi Phất. Thức nhận biết như thế là do cái thấy, do hình tướng, do hư không, hay không nhân gì mà bỗng nhiên có ? Ông hãy xét kỹ, nhận xét chín chắn. Cái thấy nương nơi mắt ông ; Các tướng trả về cho tiền cảnh ; Còn cái thức nhân đâu mà có ? Thấy trừng lặng, Thức biến động, không hòa không hợp. Nên biết thức đại phân biệt, bản tánh hư vọng, tùy duyên giả hiện. Thức đại và kiến đại cùng với hư không đất nước gió lửa, gọi chung là bảy đại, tánh thật viên dung, vốn là Như Lai Tạng không sanh không diệt. Ông vốn không biết trong Như Lai Tạng, thức là tác dụng nhận biết của tánh minh bản giác. Tánh minh bản giác thật là chân tánh của thức đại. Thức ẩn hiện cùng khắp pháp giới, đâu có phương sở riêng biệt, chỉ theo nghiệp mà phát khởi. Thế gian không biết, lầm là nhân duyên và tánh tự nhiên, đều là những so đo phân biệt. Chỉ có lời nói suông, không thật nghĩa.

3. Anan phát nguyện :

Anan và đại chúng được đức Như Lai vi diệu khai thị, tự biết chân tâm ở khắp mười phương. Vạn vật trong thế gian đều giả hiện nơi đó. Ngó lại cái thân cha mẹ sanh thành chẳng khác hạt bụi chợt còn chợt mất, như mảnh phù âu thoạt nổi thoạt tan. Ông sung sướng lễ Phật, nói kệ ca ngợi công đức Phật, phát nguyện trên thờ chư Phật trong các cõi nhiều như vi trần, dưới độ chúng sanh như hằng hà sa.

D/- QUYẾT NGHI

Phú Lâu Na hỏi :

1) Như Lai Tạng bổn nhiên thanh tịnh, vì sao hốt nhiên thành các tướng hữu vi, thứ lớp thiên lưu, diệt rồi lại sanh, nối tiếp không dứt ?

2) Làm sao bảy đại đồng viên dung khắp pháp giới mà không lấn diệt lẫn nhau ?

3) Bản diệu giác minh của chúng sanh vốn đồng tâm Phật, không tăng không giảm. Vô trạng hốt sanh núi sông đất liền các tướng hữu vi. Như Lai nay được diệu không minh giác. Xin hỏi bao giờ núi sông đất liền cùng chúng sanh nghiệp quả lậu tập lại sanh ra nữa ? 4) Hết thảy chúng sanh nhân đâu có vọng, tự lấp diệu minh mà chịu luân chuyển ?

Phật đáp : 1– Tánh giác bất nhị. Vì mê vọng muốn minh tánh giác nên thành biển thức có năng minh và sở minh. Trong tánh không đồng không dị, nay thành có dị có đồng, mở ra muôn trùng phân biệt. Biển thức trần lao chuyển sanh phiền não. Một niệm vọng minh là ông Tổ vô minh phát nghiệp nên có ba thứ thế giới, chúng sanh, nghiệp quả, nối tiếp xoay vần từ vô thủy không dứt.(1)

2– Xét về tướng thì bảy đại hư vọng nên đâu có sự lấn diệt. Xét về tánh thì nguyên thể chân thường nên viên dung khắp pháp giới. Chúng sanh vì nghiệp thức phân biệt nên có tướng sắc tướng không khuynh đoạt lẫn nhau, thành ra có uế độ và trần lao.

Như Lai bội trần hợp giác nên chỉ có một thể diệu giác viên chiếu khắp mười phương, ly nhất thiết tướng, tức nhất thiết pháp, vô biên diệu dụng chẳng thể nghĩ bàn.

Bản giác diệu tâm ví như chiếc dương cầm, ngón tay vụng về chỉ phát ra bản nhạc trần lao mệt nhọc. Còn tay tài tử thì ở ngay nơi đó phu tấu nhạc điệu du dương. Muốn cầu Vô-thượng Bồ-đề cần phải có diệu trí.

3– Mê không từ mê mà ra vì mê không có nguồn gốc. Mê không từ ngộ mà ra vì ngộ không thể sanh mê. Như người mê bốn phương hướng. Khi đã được chỉ cho biết thì không còn mê nữa. Mắt nhặm thấy hoa đốm ở hư không. Đến khi bệnh khỏi, mắt lành, thì hoa đốm không tái sanh nữa. Vàng đã lọc hết quặng, không trở lại thành quặng. Cây đã đốt thành tro, không bao giờ trở lại làm cây. Chúng sanh đã thành Phật, không bao giờ trở lại làm chúng sanh.

4– Vọng không nguyên nhân. Nếu có nguyên nhân đâu còn gọi là vọng. Diễn Nhã Đạt Đa vì sao mà cuồng ? Vì sợ mất đầu. Nay chỉ cần biết đầu vốn không mất thì cuồng tự hết. Các ông chỉ cần biết chân tánh bản lai thanh tịnh thường trụ, đừng cuồng loạn phân biệt nữa, tự nhiên không có ba duyên tham, sân, si. Ba duyên đã không thì ba nhân sát, đạo, dâm cũng hết mà giải thoát khổ báo luân hồi. Cuồng hết tức Bồ-đề. Chẳng phải cầu ai được cũng chẳng phải từ công phu nhọc nhằn tu chứng mà được.

Tamma

– MỤC II – TU ĐẠO (TAM MA)

A – HAI NGHĨA QUYẾT ĐỊNH 1. Nhân quả tương ưng :

Trong thân tâm ngũ trược, lựa bỏ căn bản sanh tử, lấy tánh viên trạm bất sanh diệt làm nhân tu để viên thành quả địa thường lạc ngã tịnh.

a) Sơ phục khách trần phiền não : Như để yên ly nước tự lắng, đất cát chìm xuống, nước trong hiện tiền.

b) Vĩnh đoạn căn bản vô minh : Như gạn lấy nước trong, bỏ phần cạn đục.

c) Tướng sáng tinh thuần rồi thì tha hồ ra vào sanh tử, biến hiện căn thân quốc độ, tự lợi lợi tha. Mỗi mỗi đều hợp với thanh tịnh diệu đức Niết-bàn.

2. Thẩm tường căn bản phiền não :

Nơi 8 thức phát nghiệp và nhuận sanh xét biết hư vọng căn trần điên đảo chỗ nào để hàng phục.

a) Tánh thể như hư không mà nay lại có hình tướng, chính vì sáu căn kết nút. Hễ giải được sáu căn, tất nhiên siêu thoát tam giới.

b) Được căn viên thông thì tu hành kết quả nhanh chóng gấp bội, một ngày bằng một kiếp. Vì thế phải chọn một căn mà chuyên tu. c) Sáu căn nhân trần mà kết nay lìa trần tức giải.

d) Một mặt lìa ràng buộc bên ngoài, một mặt phục về bên trong. Cho tới khi nguyên minh phát sáng thì thấy nghe hay biết bằng tánh diệu minh, không cần mắt tai...

đ) Sáu căn đã thoát thì khí giới cũng tiêu, ứng niệm hóa thành Vô-thượng tri giác.

Samatha Tamma e) Anan nghi : Căn nhân trần mà kết nay lìa trần thì không còn tánh thể. Phật sai La Hầu La đánh chuông hai lần để hiện tiền Anan nhận xét, thanh trần sanh diệt chớ tánh nghe thường trụ. Lại dẫn thí dụ lúc chiêm bao, thân thể còn quên chớ tánh nghe không mê, thì biết con người khi chết hình chất tiêu tan, chớ tánh nghe không tiêu diệt. Chỉ vì từ vô thủy chạy theo thanh sắc nên vọng tâm tạp nhiễm. Tưởng tướng là trần, thức tình là cấu, xả hai thứ này rồi thì pháp nhãn thanh tịnh, làm sao chẳng thành Vô- thượng tri giác.

B– GIẢI KẾT Mười phương Phật khác miệng đồng lời bảo ông Anan : “Sáu căn chính là gốc sanh tử nhưng sáu căn cũng chính là gốc Bồ-đề”.

Đức Phật Thích Ca giải nghĩa : “Tri kiến lập tri tức vô minh bản. Tri kiến vô kiến tư tức Niết-bàn”. (Chấp chỗ thấy biết là thật, đó là gốc vô minh. Thấy biết coi như không, đó là Niết-bàn). – Phật thắt trùng điệp sáu nút trên một cái khăn, để Anan tự biện cái nghĩa : Giải kết phải theo thứ lớp.

– Phật nhắc lại nguyên do kết căn : Từ vô thủy cuồng loạn phân biệt, tri kiến lao nhọc phát trần như mắt mỏi thì thấy hoa đốm. Thế gian núi sông sanh tử Niết-bàn đều là hoa đốm, điên đảo hiện ra trong tánh cuồng lao, chớ không phải thật.

– Phật xiết khăn về bên phải, lại xiết về bên trái, hỏi Anan : “Như vậy có cởi được không ?”.

Anan thưa : “Phải giữa lòng nút tháo ra mới cởi được” (chấp cảnh lập biết là trung tâm của nút).

– Phật dạy thứ lớp gỡ nút :

1. NHÂN KHÔNG :

1- Ngã chấp phân biệt.

2- Ngã chấp câu sanh.

Samatha Tamma

3. CÂU KHÔNG : 5- Năng không.

6- Sở không.

– Gỡ được sáu nút ở một căn thì cả sáu căn nhất tề giải thoát. Mở xong sáu nút gọi là Bồ-tát từ Tam-ma-địa được vô sanh nhẫn. – Anan thỉnh Phật chỉ căn Viên thông.

Vâng lời Phật, 25 vị Thánh tự trình bày chỗ tu của mình. Mười tám giới, bảy đại đều là cửa viên thông vào chánh giác.

– Phật sai Văn Thù chọn căn nào lợi cho Anan và chúng sanh thời mạt pháp cõi Ta Bà. – Văn Thù chọn nhĩ căn của Quán Thế

Âm Bồ-tát. Vì :

1. Khế lý : Nhĩ căn là chánh nhân Bồ-đề (nhân quả tương ưng).

a) Viên : Mười phương đánh trống đồng thời nghe. b) Thông : Cách vách cũng nghe, xa gần đều nghe. c) Thường : Động tĩnh, ngủ thức, vẫn nghe. Thân tâm cảnh đều sanh diệt chỉ có tánh nghe thường còn.

2. Khế cơ :

a) Hợp cơ Anan vì Anan đệ nhất đa văn. b) Phổ cứu đại chúng vì ai cũng có văn tánh.

c) Hợp thời mạt pháp vì :

– Dễ tu. Chỉ cần xoay nghe trở lại (bạc phước không thể tu những pháp môn đòi hỏi nhiều điều kiện).

– Nhanh chóng kết quả. “Gẩy móng tay vượt hàng vô học” (mệnh trược vô thường đâu có nhiều thời giờ).

– Dễ chứng. “Còn vọng tưởng là còn đang học. Minh cực tức Như-Lai” (nặng nghiệp khó thành công với các pháp môn khác). “Tức sự xả trần lao, không phải người thường tu học được”.

Samatha Tamma Cần thuốc : “Đừng để âm thanh chuyển, trở vào dòng Thánh, liền hết hư vọng”. 4. Thiết yếu :

a) Nhân thâu trần mà có căn. Nay thoát trần tức giải.

b) Căn về nguồn liền thoát tam giới (mắt hết bệnh liền hết hoa đốm).

5. Giản dị :

a) “Trần tiêu, giác viên tịnh”.

b) Một căn trở về nguồn, sáu căn đồng giải thoát.

c) Một công ba kết quả đồng thời.

Tiêu trần.

Phản văn Giải căn.

Viên minh.

* Văn Thù nhấn mạnh : “Đây là con đường duy nhất vào cửa Niết-bàn”.

Quá khứ Như Lai, hiện tại Bồ-tát, vị lai tu học, đều do cửa này mà chứng quả. Chính ngay Văn Thù cũng tu, chẳng phải riêng đức Quán Thế Âm. Vì các Thánh tu các pháp môn có cao thấp, dễ khó, lâu mau nhưng chung quy cũng từ căn bản trí mà chứng Bồ-đề. “Sanh diệt đã diệt, tịch diệt hiện tiền” là cảnh giới của căn bản trí.

Văn Thù đỉnh lễ Như Lai Tạng vô lậu khó nghĩ bàn, xin gia hộ vị lai, với môn này không lầm. Chân thật nhĩ căn là pháp viên thông, cứu vớt mạt kiếp trầm luân, đưa về an lạc thường trụ.

C – YẾU PHÁP HỘ ĐỊNH 1. Giới định tuệ. Bốn giới sát, đạo, dâm, vọng thanh tịnh như băng sương.

2. Kiến lập đạo tràng : Bày biện các hình tượng và các thứ cúng dường.

3. Thần chú Thủ Lăng Nghiêm vô biên công đức.

Samatha Thiền na

– MỤC III – NHẬP ĐẠO (THIỀN NA)

A – MƯỜI HAI NHÂN ĐIÊN ĐẢO

Anan bạch Phật : Chúng con ngu dại, chỉ ưa học rộng nghe nhiều, chưa biết mong cầu xuất ly lậu tập. May nhờ ơn Phật từ huấn, được pháp chánh tu, hưởng đại lợi ích. Bạch đức Thế Tôn, con đường tu hành đi đến Niết-bàn phải trải qua những ngôi vị thế nào ? Phật đáp : Chúng sanh phát khởi một niệm vọng động, liền trong căn ngoài trần, không trước không sau, đồng thời đầy đủ. Sáu căn sáu trần năng tạo đủ số 12. Cho nên chúng sanh sở tạo nương theo tướng điên đảo của căn trần mà luân chuyển 12 loài.

1) Chúng sanh thân tâm hư vọng, tưởng điên đảo. Lâm chung gặp duyên khí giao cảm, thành 84.000 loài đẻ trứng hoặc bổng như chim, hoặc chìm như cá.

2) Chúng sanh thân tâm tạp nhiễm, dục điên đảo. Lâm chung gặp duyên ái tình, thành 84.000 loài thai sanh như người, vật, tiên, rồng.

3) Chúng sanh thân tâm chấp trước, su phụ điên đảo. Lâm chung gặp duyên ẩm ướt, thành 84.000 loài thấp sanh như côn trùng, sâu bọ.

4) Chúng sanh thân tâm tráo trở, gian manh điên đảo. Lâm chung gặp duyên khí ấm, thành 84.000 loài hóa sanh như bươm bướm, sâu gạo.

Samatha Thiền na

6) Chúng sanh thân tâm tiêu tản (chán có chấp không), mê hoặc điên đảo. Lâm chung gặp duyên ám tối, thành 84.000 loài vô sắc như các vị quỷ thần hư không và cõi trời Vô sắc.

7) Chúng sanh thân tâm vọng tưởng, bóng ảnh điên đảo. Lâm chung gặp duyên ức nhớ, thành 84.000 loài hữu tưởng như quỷ thần tinh linh.

8) Chúng sanh thân tâm ngu độn, si mê điên đảo. Lâm chung gặp duyên ngoan vật, thành 84.000 loài vô tưởng như tinh thần hóa ra vàng đá.

9) Chúng sanh thân tâm tương đãi (đợi người làm cho mình hưởng), xảo quyệt điên đảo.

Lâm chung gặp duyên cảnh nhiễm, thành 84.000 loài phi hữu sắc như con sứa lấy bọt nước làm thân, lấy tôm làm mắt ; các loài hộ trùng trong thân v.v...

10) Chúng sanh thân tâm tương dẫn (dẫn dụ người ta), huyễn mî điên đảo. Lâm chung gặp duyên bùa chú, thành 84.000 loài phi vô sắc như các âm binh, khi hô triệu thì có mà không thì thôi.

11) Chúng sanh thân tâm hợp vọng (chẳng phải con cưỡng nhận làm con, chẳng phải vật mình cưỡng nhận làm vật của mình, thật ly mà cưỡng hợp), man muội điên đảo (mờ tối). Lâm chung gặp duyên vật khác, thành 84.000 loài phi hữu tưởng như con bồ lô (sâu dâu).(1)

12) Chúng sanh thân tâm oán thù, sát hại điên đảo. Lâm chung gặp duyên quái nghịch, thành 84.000 loài phi vô tưởng như chim Thổ-cưu ấp cục đất thành con, chim Phá-cánh ấp trái độc thành con. Con lớn lên ăn thịt cha mẹ.

(1) Chú thích : Bồ lô (tò vò) : Một loại ong có con rất nhỏ giống như sâu dâu màu xanh, nuôi ở trên lưng. Bồ lô tha đất bùn làm tổ, bắt sâu xanh bỏ trong đó, tâm tâm niệm niệm : “Đây là con mình”. Bảy ngày sau sâu hóa bồ lô, sâu không hề tưởng mình là bồ lô. Nhân sức chúc nguyện của bồ lô mẹ mà thành thân. Samatha Thiền na

B – BA TIỆM THỨ Mỗi chúng sanh đều có đủ 12 điên đảo nói trên. Muốn diệt trừ phải :

1) Trừ trợ nhân sanh tử : Kiêng ăn ngũ tân (tránh các thứ mê say như rượu, thuốc phiện, tránh tất cả các duyên tà mê).

2) Khoét bỏ chánh tánh chúng sanh : Giới luật tinh trì.

3) Trái với nghiệp hiện tại : Nghiêm hộ sáu căn để trừ tiệt ba độc tham, sân, si.

Ngược dòng dục nhiễm, trở về một thể tinh minh, thân tâm khinh an, chứng vô sanh pháp nhẫn, từ nay tùy theo công hạnh mà an lập Thánh vị.

C – 54 QUẢ VỊ – Càn tuệ : Tập khí ngũ dục mới khô cạn, căn cảnh tiếp xúc không lãnh thọ. Càn nghĩa là khô. Trí tuệ khô vì chưa tiếp giáp với dòng nước pháp của Như Lai. Phật chủng.

– 10 ngôi Tín : Dùng 5 căn 5 lực gieo trồng

– 10 ngôi Trụ : Sanh vào nhà Phật, ở trong nhà Phật làm Phật tử. – 10 ngôi Hạnh : Vận lục độ làm Phật sự. – 10 ngôi Hồi Hướng : Đem Phật sự hướng trở về Phật tâm.

– 4 ngôi Gia Hạnh để giác Trung đạo mà viên dung Tâm và Phật.

– 10 ngôi Địa : Thông đạt quả vị Đại giác, phát sanh chân như công dụng.

Thuận dòng vào biển Giác gọi là Đẳng Giác (giác ngang đồng với Phật). Tới khi công dụng đồng với Phật gọi là Diệu Giác.

D – 5 TÊN KINH 1) Đại Phật Đỉnh Tát Đát Đa Bát Đát Ra (bạch tán cái). Vô Thượng Bảo Ấn, Thập Phương Như Lai Thanh Tịnh Hải Nhãn.

2) Cứu Hộ Thân Nhân Đắc Bồ Đề Tâm, Nhập Biến Tri Hải.

Samatha Thiền na

3) Như Lai Mật Nhân, Tu Chứng Liễu Nghĩa.

4) Đại Phương Quảng, Diệu Liên Hoa Vương, Thập Phương Phật Mẫu Đà La Ni

Chú.

5) Quán Đỉnh Chương Cú, Chư Bồ Tát Vạn Hạnh, Thủ Lăng Nghiêm Kinh.

Nghe xong danh mục liễu nghĩa của kinh, ngài Anan tâm lự hư ngưng, đoạn trừ sáu phẩm vi tế phiền não tư-hoặc trong tam giới.

GIẢI NGHĨA TÊN KINH ĐẠI PHẬT ĐỈNH là đỉnh đầu Phật tối tôn tối quý. Bộ kinh này nói về trí tuệ vô thượng. Đại : Lớn. Lớn đây không phải đối với nhỏ mà là bản thể của cả lớn lẫn nhỏ. Trí tuệ Phật đã chứng được chân tâm. Chân tâm là bản thể của vạn pháp gồm cả lớn lẫn nhỏ, không còn đối đãi.

Phật : Tự giác, giác tha, giác hạnh viên mãn.

Đỉnh : Trong 32 tướng, vô kiến đỉnh tướng là cực tôn quý. NHƯ LAI MẬT NHÂN : Hạt giống chủng tử Phật tánh. Y theo đây tu hành sẽ thành Phật. Như Lai : Từ chân như trở lại thế gian để độ sanh. Như Lai là một trong 10 hiệu chung của mười phương ba đời chư Phật.

Mật nhân : Mật : Bí mật. Nhân : Hạt giống. Phải y nơi một trong sáu căn làm nhân địa tu hành mới chứng Phật quả. Sở dĩ gọi là mật nhân bởi vì : a) Phàm phu và nhị thừa không biết.

b) Phật tánh tuy có sẵn nhưng ở phàm phu diệu dụng chưa phát huy.

TU CHỨNG LIỄU NGHĨA :

a- Tu không liễu nghĩa là lần mò theo các sự tướng, đến nỗi trải qua kiếp số như vi trần vẫn không thành Thánh quả.

b- Tu không liễu nghĩa là vì không biết mật nhân, chỉ lo dẹp phiền não, thành khuyết điểm trang nghiêm Tịnh-độ. Vì thiếu lòng từ bi cứu độ chúng sanh, không thể cứu cánh Phật quả. Samatha Thiền na c- Tu không liễu nghĩa : Dùng thức tâm phân biệt là tánh sanh diệt làm nhân tu nên kết quả mau chậm so với tu liễu nghĩa như một ngày với một đại kiếp.

Tu liễu nghĩa : Dùng căn tu, y theo thức tinh nguyên minh không sanh diệt để trở về tánh Phật. Nhĩ căn là liễu nghĩa trong liễu nghĩa. Chứng liễu nghĩa : Chứng nhân không, pháp không, câu không. Được hai pháp thù thắng, trên đồng với mười phương Phật bản diệu giác tâm, dưới hợp với mười phương chúng sanh một lòng bi ngưỡng. Đầy đủ quả dụng Vô-thượng Bồ-đề.

CHƯ BỒ TÁT VẠN HẠNH :

Bồ-tát nói đủ là Bồ-đề Tát-đỏa.

Bồ-đề : Giác (biết thân, tâm, cảnh hư vọng, nhận được tánh Phật bình đẳng ở nơi hết thảy chúng sanh). Tát-đỏa : Hữu tình (loài có tình thức buồn vui mừng giận thương ghét...). Bồ-đề Tát-đỏa : a) Hữu tình cầu Phật đạo để tự giác tỉnh. b)

Đem Phật đạo đi giác tỉnh thế gian.

Bồ-tát vạn hạnh : Bồ-tát tu từ càn tuệ đến Viên Giác gồm 54 ngôi. Xứng tánh đi làm Phật sự ở khắp mười phương.

THỦ LĂNG NGHIÊM : Định tự tánh, gồm 3 tướng :

a) Diệu định : Dù ở trong nghiệp báo si mê loạn động, tự tánh bản lai thường định. Công phu tu hành chỉ để trở về bổn định. Nếu phải tu mới có định thì chưa phải là Diệu định.

b) Viên định : Chẳng những tâm bất động mà còn thống nhiếp cả vạn sự vạn vật cùng không động. Nếu chỉ kềm chế riêng tâm không động thì chưa phải là Viên định.

c) Đại định : Động tĩnh nhất như. Nếu còn nhập xuất thì chưa phải là Đại định. Hiểm nạn phải đề phòng 67

– MỤC IV–HIỂM NẠN PHẢI ĐỀ PHÒNG

A – BẢY THÚ

Anan bạch : Sáu đạo luân hồi bản lai tự có hay vì tập nghiệp hư vọng của chúng sanh mà phát khởi ? Địa ngục là chỗ đã có sẵn nhất định hay do phát nghiệp mà tự chiêu vời quả báo ?

Phật khen : Câu hỏi hay lắm ! Khiến chúng sanh không bị tà kiến. Bảy thú mỗi mỗi riêng biệt tạo ác, tùy nghiệp tự chiêu vời ác báo nhưng vẫn có chỗ đồng phận thọ báo.

Đó là do vọng tưởng phát sanh, chẳng phải bản lai tự có.

TÌNH VÀ TƯỞNG PHÂN CHIA

Này Anan, nhân ái nhiễm phát khởi vọng tình, tình chứa không thôi sanh ái thủy. Gặp thức ăn ngon, miệng chảy nước miếng ; thương nhớ người thân, con mắt lệ tràn ; tham cầu vật báu thân toát mồ hôi ; vướng mắc dâm dục hai căn nam nữ chảy dịch khí. Anan, vật ái tuy khác nhưng đồng cảm nước chảy. Nước chảy xuống là tướng sa đọa. Đây là nội phận chúng sanh.

Này Anan, khát ngưỡng phát minh lý tưởng. Tưởng mãi sanh thắng khí. Tâm giữ cấm giới, thân thể khinh thanh ; tâm trì chú ấn, con mắt hùng nghị ; tâm ước sanh thiên, chiêm bao bay lên ; tâm tưởng cõi Phật, thắng cảnh thầm hiện ; thờ thiện tri thức, coi nhẹ thân mình. Này Anan, đối tượng tâm tưởng tuy khác nhưng thắng khí cất lên thì đồng. Đây là ngoại phận chúng sanh.

Này Anan, thế gian sống chết tiếp nối. Sống thuận tập quán, chết theo nghiệp đổi dời. Mạng chung khi chưa hết hơi nóng, thiện Hiểm nạn phải đề phòng 69 ác một đời cùng hiện ra. Chết nghịch sống thuận, hai tập khí giao xen.

Thuần tưởng bay lên. Nếu có phước đức, trí tuệ và tịnh nguyện thì tự nhiên tâm khai ngộ, thấy mười phương Tịnh-độ, theo nguyện vãng sanh.

Tình ít tưởng nhiều, bay lên không cao, làm đại lực quỷ vương, phi hành Dạ-xoa, đi khắp bốn cõi trời. Nếu có nguyện hộ pháp thì theo người trì giới, trì chú, thiền định v.v...

thường ở dưới pháp tòa Như Lai.

Tình tưởng cân nhau, không lên không xuống, sanh về nhân gian. Nhiều tưởng thì thông minh, nặng tình thì ngu độn.

Tình nhiều tưởng ít lạc về bàng sanh, nặng làm loài có lông, nhẹ làm giống có cánh.

Bảy tình ba tưởng, chìm xuống dưới thủy luân, sanh nơi mé hỏa luân, chịu khí phần của lửa. Thân làm ngã quỷ thường bị đốt cháy, trải trăm ngàn kiếp không ăn không uống. Chín tình một tưởng xuống thấu hỏa luân, vào giữa giao giới phong luân và lửa. Nhẹ vào hữu gián địa ngục, nặng vào vô gián. Thuần tình chìm sâu vào ngục A-tỳ. Nếu lại có tội hủy báng đại thừa, phá cấm giới Phật, giả dối nói pháp để cầu danh lợi, hoặc phạm ngũ nghịch thập trọng thì còn sanh về mười phương địa ngục.

Theo ác nghiệp gây ra, tự chuốc lấy quả báo nhưng trong đồng phận vẫn có chỗ sẵn.

a/. Mười nhân địa ngục :

1– Dâm : Cột đồng, giường sắt, địa ngục nóng...

2– Tham : Địa ngục lạnh, thịt nứt như sen xanh...

3– Mạn : Nước đồng nấu sôi, cát nóng xối trên mình.

4– Sân : Núi đao, cây kiếm, chém đập...

5– Xảo trá, dèm siểm : Gông xiềng, giây trói... 6– Lừa gạt : Phân tiểu chìm trôi...

Hiểm nạn phải đề phòng 71

7– Ngậm oán : Xe nhốt, đãy kín, đánh bắn...

8– Tà kiến : Hạch hỏi tra xét. Bồ-tát sợ tà kiến như đi trên rãnh nước độc.

9– Vu oan ép bức : Núi ép, nghiền giã, lọc huyết...

10– Kiện cáo : Phát khởi ở sự che giấu, nên có khổ báo, bạn ác, gương nghiệp chiếu rọi.

b/. Sáu giao báo :

1– Tội chính ở mắt : Lâm chung thấy lửa dữ lẫy lừng, thần thức theo khói vào A-tỳ ngục. Ở trong đó hoặc thấy rõ đủ thứ sợ hãi, hoặc tối mịt kinh khủng hoảng hốt. 5 căn phụ : Tội ở tai thì có vạc dầu sôi ;

tội ở mũi thì có khói khét ; tội ở lưỡi thì ăn sắt nóng ; tội ở thân thì có than lò tro nóng ; tội ở ý thì có đốm lửa vung khắp nơi. 2– Tội chính ở tai : Lâm chung thấy sóng nước ngập trời, thần thức theo nước vào ngục. Trong đó hoặc nghe đủ thứ huyên náo, tinh thần kinh sợ tan nát, hoặc u phách tối tăm chìm lặng.

5 căn phụ : Tội ở mắt thì có sấm sét khí độc ; tội ở mũi thì có mưa sương rưới trùng độc ; tội ở lưỡi thì có mủ máu ; tội ở thân thì có phân tiểu ma quỷ ; tội ở ý thì có mưa đá phá hoại tâm tánh.

3– Tội chính ở mũi : Lâm chung thấy toàn khí độc, thần thức từ đất vọt lên vào địa ngục, hoặc bị nghẹt khí hoặc bị độc khí.

5 căn phụ : Tội ở mắt thì có lửa ; tội ở tai thì có chìm đắm sôi trào ; tội ở lưỡi thì có vị ương thối ; tội ở thân thì có núi thịt bị trùng táp bu ; tội ở ý thì có tro nóng chướng khí. 4– Tội chính ở lưỡi : Lâm chung lưới sắt lửa đỏ giăng khắp. Thần thức tự thấy treo ngược đầu vào ngục. Giá lạnh nứt thịt, hoặc lửa cháy tan xương.

5 căn phụ : Tội ở mắt thì lửa đốt chảy đá ;

tội ở tai thì có gươm đao bén ; tội ở mũi thì có lồng sắt lớn ; tội ở thân thì có cung tên nỏ xạ ; tội ở ý thì có mưa sắt nóng.

Hiểm nạn phải đề phòng 73

5– Tội chính ở thân : Mệnh chung có núi 4 phía ép lại, thần thức thấy rắn lửa, thú dữ, quỷ sứ lùa vào địa ngục. Trong đó hoặc bị núi ép thịt xương rã rời, hoặc gươm chém đao chặt.

5 căn phụ : Tội ở mắt thì có thiêu đốt ; tội ở tai thì có đánh đập đâm bắn ; tội ở mũi thì có tra khảo, bỏ vào đãy trùm kín ; tội ở lưỡi thì có kìm kẹp chém chặt ; tội ở ý thì có nấu nướng, tung lên quật xuống.

6– Tội chính ở ý nghĩ bậy : Mệnh chung có gió dữ thổi bay vào địa ngục, hoặc mê man điên chạy, hoặc tỉnh táo biết đủ thống khổ.

5 căn phụ : Tội ở mắt thì có nghiệp kính đối chứng ; tội ở tai thì có đá lớn ép, giá sương ; tội ở mũi thì có xe lửa tàu lửa ; tội ở lưỡi thì có kêu gào khóc lóc ; tội ở thân thì có muôn lần chết đi sống lại.

c/. Dư báo :

Mãn tội địa ngục ra làm thân quỷ. Hết quỷ báo lên làm bàng sanh, rồi lên làm người. Nếu chẳng gặp Tam-bảo lại luân chuyển trở về trần lao. Thật đáng thương xót.

74 TỘI ĐỊA NGỤC 1. Dâm 2. Tham 3. Mê hoặc lừa gạt

4. Sân 5. Ngậm oán 6. Kiêu mạn 7. Vu oan 8. Tham minh 9. Tham thành công 10. Tham bè đảng KINH THỦ LĂNG NGHIÊM TOÁT YẾU