Kinh Lăng Nghiêm Toát Yếu

QUỶ BÀNG SANH NGƯỜI

Bạt quỷ (gió)

Cú quạ (báo điềm xấu)

Yêu dị, quỷ quyệt Quái quỷ (vật)

Chim kiêu Ngu si hung dữ Mî (súc vật)

Chồn Tầm thường thô tháo Cổ độc (trùng)

Rắn rết Bạo ngược tàn nhẫn Lệ

(suy biến)

Sán lãi Đê tiện Ngã quỷ (khí)

Heo, gà (bị ăn thịt)

Nhu nhược Yểm (tối) Ngựa, tằm, cừu (cung cấp y phục)

Lao động Võng lượng Tinh linh (gặp ánh sáng)

Chim én (báo thời tiết) Văn học Dịch sử (Linh hiển)

Chim phụng

(báo điềm lành) Thông minh phàm trí Truyền tống (người) Mèo chó Thông thạo việc đời Hiểm nạn phải đề phòng 75

Chú thích :

1- Do nghiệp dâm dục vào địa ngục. Ở địa ngục ra gặp gió thành hình, gọi là Bạt quỷ. Lên dương thế làm bàng sanh, chịu thân cú quạ báo điềm xấu. Sau làm người, chịu tâm quả quỷ quyệt. 2- Do nghiệp tham vào địa ngục. Ở địa ngục ra gặp vật thành hình, gọi là Quái quỷ. Lên dương thế làm bàng sanh, chịu thân chim kiêu.

Sau làm người, chịu tâm quả ngu si hung dữ.

3- Do nghiệp mê hoặc lừa gạt vào địa ngục. Ở địa ngục ra gặp súc vật thành hình, gọi là Mî quỷ.

Lên dương thế làm bàng sanh, chịu thân chồn.

Sau làm người, chịu tâm quả tầm thường thô tháo.

4- Do nghiệp sân vào địa ngục. Ở địa ngục ra gặp trùng thành hình, gọi là Cổ độc quỷ. Lên dương thế làm bàng sanh, chịu thân rắn rết.

Sau làm người, chịu tâm quả bạo ngược tàn nhẫn. 5- Do nghiệp ngậm oán vào địa ngục. Ở địa ngục ra gặp suy biến thành hình, gọi là Lệ quỷ. Lên dương thế làm bàng sanh, chịu thân sán lãi.

Sau làm người, chịu tâm quả đê tiện.

6- Do nghiệp kiêu mạn vào địa ngục. Ở địa ngục ra gặp khí thành hình, gọi là Ngã quỷ. Lên dương thế làm bàng sanh, chịu thân heo gà bị ăn thịt. Sau làm người, chịu tâm quả nhu nhược.

7- Do nghiệp vu oan vào địa ngục. Ở địa ngục ra gặp tối thành hình, gọi là Yểm quỷ. Lên dương thế làm bàng sanh, chịu thân ngựa, tằm, cừu, cung cấp y phục. Sau làm người, chịu tâm quả lao động.

8- Do nghiệp tham minh vào địa ngục. Ở địa ngục ra gặp ánh sáng thành hình, gọi là Võng lượng Tinh linh quỷ. Lên dương thế làm bàng sanh, chịu thân chim én báo thời tiết. Sau làm người, chịu tâm quả văn học.

9- Do nghiệp tham thành công vào địa ngục. Ở địa ngục ra gặp linh hiển thành hình, gọi là Dịch sử quỷ. Lên dương thế làm bàng sanh, chịu thân chim phụng báo điềm lành. Sau làm người, chịu tâm quả thông minh phàm trí.

10- Do nghiệp tham bè đảng vào địa ngục. Ở địa ngục ra gặp người thành hình, gọi là Truyền tống quỷ. Lên dương thế làm bàng sanh, những loài quấn quít với người, ví dụ mèo chó. Sau làm người, chịu tâm quả thông thạo việc đời.

Hiểm nạn phải đề phòng 77 d/. Tiên :

Trông mong giữ gìn thân thể tồn tại, sống lâu ở nơi vắng vẻ, hưởng hết phước thọ lại trở về luân hồi các thú.

TÊN TU LUYỆN KẾT QUẢ 1. Địa hành Luyện thức ăn Trường sanh 2. Phi hành Luyện thuốc Thân nhẹ đi như bay 3. Du hành Luyện vàng đá Đi lẹ chớp nhoáng 4. Không hành Động chỉ (tập võ) Luyện tinh khí

Mọc cánh bay 5. Thiên hành Tân dịch (nuốt nước dãi), nhuận đức

Bay lên trời trời mặt trăng Chú thích :

1- Địa hành tiên, tu luyện thức ăn, kết quả trường sanh.

2- Phi hành tiên, tu luyện thuốc, kết quả thân nhẹ đi như bay.

3- Du hành tiên, tu luyện vàng đá, kết quả đi nhẹ chớp nhoáng.

4- Không hành tiên, tu luyện động chỉ (tập võ), luyện tinh khí, kết quả mọc cánh bay.

5- Thiên hành tiên, tu luyện tân dịch (nuốt nước dãi), nhuận đức, kết quả bay lên trời.

6- Thông hành tiên, tu luyện hít tinh khí mặt trời mặt trăng, kết quả đi lại thông qua tường vách.

7- Đạo hành tiên, tu luyện bùa chú, kết quả có pháp thuật.

8- Chiếu hành tiên, tu luyện tâm nhớ nghĩ, kết quả tư ức viên thành.

9- Tinh hành tiên, tu luyện thủy hỏa giao cấu, kết quả cảm ứng viên thành. 10- Tuyệt hành tiên, tu luyện biến hóa, kết quả giác ngộ viên thành.

Hiểm nạn phải đề phòng 79 đ/. Trời :

DỤC GIỚI : Thân tuy hết thô động nhưng tâm còn dấu vết :

1– Tứ Thiên Vương : Còn vợ con nhưng không phóng dật.

2– Đao Lợi : Trong lúc tịnh cư chưa được toàn vị trong sạch.

3– Tu Diệm Ma : Phòng dục tạm giao xong rồi không nhớ tới.

4– Đâu Suất Đà : Lúc nào cũng tịnh nhưng gặp cảnh không chống trái.

5– Lạc Biến Hóa : Tự mình không thiết, gặp cảnh không thọ vị.

6– Tha Hóa Tự Tại : Tùy thuận thế gian nhưng tinh thần siêu việt.

SẮC GIỚI : 18 cõi hết tận giao đối nhưng còn hình lụy. 1– Sơ thiền : Tâm lìa ái nhiễm, không còn khổ não (Phạm Chúng, Phạm Phụ, Đại Phạm).

2– Nhị thiền : Tâm an định hết thô động phát sanh ánh sáng (Thiểu Quang, Vô Lượng Quang, Quang Âm). 3– Tam thiền : Tịnh đức thành tựu, an ổn Thánh lạc (Thiểu Tịnh, Vô Lượng Tịnh, Biến Tịnh).

4– Tứ thiền : Tất cả khổ vui thế gian chẳng thể lay động (Phước Sanh, Phước Ái, cõi thứ 3 chia 2 đường Quảng Quả và Vô Tưởng). 5– Ngũ Bất Hoàn Thiên : Chín thứ tập khí ở hạ giới đã dứt tuyệt (Vô Phiền, Vô Nhiệt, Thiện Kiến, Thiện Hiện, Sắc Cứu Cánh).

VÔ SẮC GIỚI : Thân tâm đều dứt, thọ 5 kiếp. Các Thiên Vương đều là Bồ-tát tu chánh định tiến lên Thánh vị.

Hồi tâm đại A-la-hán Không xứ Thức xứ VÔ SẮC GIỚI Trời Vô sở hữu xứ Phi tưởng phi phi tưởng xứ Bất hồi tâm độn A-la-hán Hiểm nạn phải đề phòng 81

Nếu theo Bất Hoàn Thiên thì cùng tột Thánh đạo. Nếu theo Vô Tưởng Thiên “mê lậu vô văn”, không biết quay lại thì trở về luân chuyển.

e/. A-tu-la :

1– Quỷ thú : Đại lực thần thông hộ pháp (sanh trứng).

2– Nhân thú : Ở trên cao gần mặt trời mặt trăng (sanh thai).

3– Thiên thú : Tranh quyền với Phạm vương, Đế thích (hóa sanh).

4– Súc sanh : Ngày ở hư không, tối về đáy biển (thấp sanh).

g/. Kết luận : Bảy thú đều là các tướng hữu vi hôn trầm, vọng tưởng thọ sanh, vọng tưởng tùy nghiệp, đối với diệu viên minh vô tác bổn tâm, đều như hoa đốm ở hư không chẳng có căn gốc.

Chúng sanh có sát đạo dâm thì đọa ác đạo. Không sát đạo dâm thì lên Thiên đạo.

Lên rồi xuống, xuống rồi lên, thành tánh luân hồi. Chỉ giác ngộ được diệu tánh thường tịch mới hy vọng giải thoát. Tu đạo Bồ-đề, không tận trừ ba hoặc-nghiệp này, dù được thần thông cũng chỉ là hữu vi công dụng, không tận trừ ba tập khí này quyết lạc về ma đạo. Ai nói như thế là lời nói chân thật. Không nói như thế là lời ma Ba Tuần.

B – MA SỰ Các ông còn chưa biết những ma sự vi tế.

Trong đời sống tu hành, ma cảnh hiện tiền, nếu không biết giữ tâm chân chánh sẽ lạc tà kiến. Hoặc ngũ ấm ma của mình hoặc Thiên ma quỷ thần hoặc gặp lî mî ám ảnh, nếu không sáng suốt sẽ nhận giặc làm con, được chút ít đã cho là đủ. Nếu tự nói chứng Thánh, phạm đại vọng ngữ, sẽ đọa địa ngục. Các ông chín chắn nghe kỹ. Hư không sanh trong chân tâm chỉ nhỏ như phiến mây trong bầu trời, huống chi các thế giới ở trong Hiểm nạn phải đề phòng 83 hư không. Nay có người phát tâm quy nguyên thì mười phương hư không tiêu vẫn. Các quốc độ ở trong hư không làm sao không bị chấn động. Các Ma vương, quỷ thần cùng Trời phàm phu thấy cung điện mình vô cớ rung động tan vỡ, hẳn là sợ hãi. Dù họ có đủ năm thần thông rồi nhưng lậu tâm chưa hết, còn tham luyến trần lao, đâu có để cho ông phá hoại chỗ ở, nên thường xúm nhau tới não hại người tu Thiền. Họ tuy đại nộ nhưng còn ở trần lao. Ông đã ở trong Diệu Giác. Họ như gió, ông như ánh sáng. Họ như gió thổi ánh sáng đâu có ngại gì. Họ tuy có thần lực nhưng vẫn là khách. Chỉ tại ngũ ấm chủ nhân mê muội nên khách mới được phương tiện.

a/. Liệt kê ngũ ấm ma :

1– Sắc ấm : Khi ngồi đạo tràng, Thiền-na hiện cảnh đều do sắc ấm dụng tâm giao hỗ. Nếu ngu mê không biết, tự xưng chứng Thánh, thành đại vọng ngữ, đọa địa ngục.

2– Thọ ấm : Thắng tướng hiện tiền, tâm theo phát động, ma liền nhập tâm.

3– Tưởng ấm : Thọ ấm đã tiêu, ma không ám nhập được. Nhưng vì còn tư tưởng ước nguyện. Ma rình được phương tiện, liền nhập vào người khác tới chuyển tri kiến người tu hành, não loạn cho đến chết. Loại ma này, về thời mạt thế xuất gia tu đạo, hoặc nhập vào người phá rối Phật Pháp, khiến các bậc chân tu thành ma quyến thuộc.

4– Hành ấm : Tâm thiền kiên ngưng chân chánh, ma chẳng thể có phương tiện. Nhưng vì cuồng giải tự cho là chứng Thánh, thành đại vọng ngữ. Đây là tâm ma của mình khởi nghiệt.

5– Thức ấm : Các thứ Thiền-na nửa đường thành cuồng.

Tất cả năm thứ ma trên, nếu có thể bình tĩnh tinh thần, tiếp tục công phu, thì duyên tà tự hết, tiến vào Kim cang Càn tuệ, viên mãn Bồ-đề. Hiểm nạn phải đề phòng 85

Phật dạy : Các ông phải tồn tâm giữ đạo, khắp truyền pháp môn này cho mạt thế chúng sanh, thương xót cứu hộ người tu hành, đưa họ vào tri kiến Phật. Chúng sanh nào ngu độn không thể hành thiền nên dạy họ trì chú. Hết thảy tà ma không thể khuynh động.

b/. Ngũ ấm bổn nguyên vọng tưởng : 1. Sắc ấm : Kiếp trược : Kiên cố vọng tưởng.

2. Thọ ấm : Kiến trược : Hư minh vọng tưởng.

3. Tưởng ấm : Phiền não trược : Dung thông vọng tưởng.

4. Hành ấm : Chúng sanh trược : U ẩn vọng tưởng.

5. Thức ấm : Mệnh trược : Điên đảo vi tế tinh tưởng. – Sắc với không là giới hạn của Sắc ấm.

Xúc với ly là giới hạn của Thọ ấm.

Nhớ với quên là giới hạn của Tưởng ấm. Sanh với diệt là giới hạn của Hành ấm. Nhập trạm với hợp trạm là giới hạn của Thức ấm.

– Năm ấm trùng điệp sanh khởi, bắt đầu từ thức. Nay diệt thì từ sắc mà trừ. Lý đốn ngộ nhưng sự chẳng thể đốn tiêu. Phải thứ lớp lần lượt. Như đã nói rõ ở phần giải kết.

c/. Kết khuyến :

Ngươi nay đã khai thông căn nguyên vọng tưởng, phải đem khai thị cho đời mạt pháp về sau, khiến biết hư vọng mà dõng mãnh nhàm chán. Biết có Niết-bàn không còn quyến luyến tam giới.

Lưu thông Hiểm nạn phải đề phòng 87

LƯU THÔ G

CÔNG ĐỨC THỌ TRÌ VÀ GIẢNG KINH

Nếu có người đem bảy báu mãn đầy mười phương hư không đi cúng dường thừa sự vi trần chư Phật, tâm không luống dối. Lại có người phạm đủ bốn trọng, mười Ba-la-di, nháy mắt phải đọa địa ngục A-tỳ phương này phương khác. Cho đến cùng tận mười phương vô gián, không đâu chẳng phải tới. Nếu có thể một niệm, đem pháp môn này khai thị cho người chưa học, ở đời mạt kiếp, thì bao nhiêu tội chướng ứng niệm tiêu diệt. Địa ngục biến thành cõi An Lạc. Lại còn được phước siêu vượt hơn người nói trên trăm lần ngàn lần, nghìn vạn ức lần, cho đến toán số ví dụ lần cũng không bì kịp. Chúng sanh nào tụng kinh này, trì chú này, ta nói công đức suốt kiếp không hết. Ai y giáo tu hành thẳng tới Bồ-đề không còn ma nghiệp.

Đại chúng hoan hỷ lễ tạ.

Ngũ ấm ma

Toá yế bà giả g củ

TỔ GIAO QUANG VỀ NGŨ ẤM MA TRONG

LĂNG NGHIÊM CHÍNH MẠCH

Trong Thiền định, ma cảnh vi tế chẳng phải chỗ tới của trí lực phàm phu. Bởi vì đại định thành hay hoại là ở chỗ này nên động thâm từ, không ai hỏi mà Phật tự nói. Đặc biệt Phật gọi hàng Hữu Học lắng nghe. Vì Vô Học đã phá xong bốn ấm, chỉ còn thức ấm, Thiên ma quỷ thần không hại nổi. Sắc ấm tự hiện vọng cảnh, không phải ngoại ma. Thọ ấm vời ngoại ma chỉ thầm nhập thân. Tưởng ấm mới có Thiên ma quỷ thần lî mî. Không học, không biết, ắt nhận giặc làm con, tự cho chứng Thánh hoặc nhận ma làm Thánh. Hành ấm chỉ có tâm ma, do những tập khí ưa thích từ quá khứ, nay gặp cảnh, dễ sanh mê lầm. Thức ấm phát kiến ma, theo chỗ thấy mà thành ngoại đạo. Đức Phật hứa phân biệt chín chắn vì ma tướng u vi khó nhận. Vả lại ma đã phá thì hủy liệt tan tành nên lao nhọc đức Đại Từ phải tận tình cặn kẽ. Chúng sanh vốn đồng thể với đức Tỳ Lư Giá Na, quang minh biến khắp. Chỉ vì năm ấm che ám cho nên toàn thành mê muội. Năm ấm chưa tiêu cùng ma đồng phận ở trong u ám. Cho nên ma thấy mà nhiễu phá. Chân vọng nếu không tương quan thì ma đâu có sợ hãi mà phải tận lực quấy rầy.

Mười phương Phật, mười phương ma, cũng như tất cả chúng ta, đang sống chung trong pháp giới, như 1.000 ngọn đèn trong một nhà. Không ai phân biệt được ánh sáng nào của ngọn đèn nào. Nhưng nếu tắt đi một ngọn, ngay lúc ấy khối sáng trong nhà bị động. Xong rồi, ngọn nào tắt thì tắt, các ngọn kia trở về vô can. Thánh phàm chung sống một pháp giới tuy không ngăn cách nhưng phàm mê thấy như có cách. Người tỉnh ngộ trở về chân tánh ngay tại chỗ một niệm không sanh, cùng với

Thánh nhân không sai biệt.

Bởi vì một người trụ đại định viên thông thì mười phương cõi nước đều rung động. Phàm phu Ngũ ấm ma thấy nhà cửa bị chấn động đổ vỡ cho là động đất, hay âm dương thất độ hoặc một ông Thần nào cựa mình. Còn các Thiên ma đã có thần thông, họ biết ngay nguyên do. Nên xúm nhau vào phá thiền định. Người ngộ, ma chẳng tổn thương được. Ta là chủ, họ là khách. Chính họ sợ mà ta an. Biết sự thật là như vậy cứ nhất tâm không động. Cảnh họ biến hóa ra, thiện ác hay dở, ta bình tĩnh không mừng không sợ, không ưa không ghét. Duy chỉ chiếu lý chánh niệm, chẳng đoái hết thảy. Đúng như câu : “Đường lối của quỷ núi có cùng, giác tỉnh của ta không tận”. Thì ma kia làm gì ?

Người tu hoặc như pháp ở trong đạo tràng, hoặc bình thường, trong hết thảy thời, bốn oai nghi, chuyên chú phản văn. Nếu công phu nông cạn thì chẳng kể làm gì. Nếu có thể vào sâu, nhất định sẽ đi đến niệm tận. Luận Khởi Tín nói : “Tâm thể ly niệm đẳng hư không giới”.

Tánh nghe không can gì đến cảnh, cho nên cảnh động tĩnh không thể đổi dời được tánh nghe.

Tánh nghe cũng không can gì đến ý thức. Nên ý thức nhớ quên không bận gì đến tánh nghe. Dù ý thức hốt khởi nhớ cảnh, tánh nghe như gương sáng, cảnh như bóng hiện rồi tan. Gương vẫn bất động. Chính là thời tiết nhà Thiền đả thành một phiến. Chỗ này tức là tiêu niệm, định tuệ cân phân.

Chúng ta cũng như đêm tối, trong nhà có đèn sáng nhưng ngoài nhà là vô biên đen ngòm.

Người tu một bề không đoái hiện cảnh trước mắt, chuyên chú vào tánh nghe. Định này thành tựu ắt như mắt sáng ở trong đại u tối. Long Tiêu thổi tắt đèn phát minh cho Đức Sơn vào tam muội này. Hỏi : Thường nghe bản tâm viên minh, làm sao lại tối đen ? Đáp : Bản tánh quang minh nhưng năm ấm vô minh che lấp. Tâm pháp giới đều thành tướng tối.

Như người bị hôn trầm, bao nhiêu tỉnh táo nay thành mê muội đến nỗi còn chiêm bao. Chúng ta ngày nay la liệt trước mắt, nào núi, nào sông, nào thành phố, nào người vật, đều là vọng kiến điên đảo của loại chiêm bao mở mắt. Trong chiêm bao làm sao nhớ được rằng mình đang ở trong hắc ám.

Cái thấy không thoát khỏi căn trần, toàn ở nơi hắc Ngũ ấm ma ám. Chấp đó làm cảnh giới thật của mình. Đâu có kỳ hẹn nào tỉnh ngộ. Cho nên tu chánh định, cốt yếu xả huyễn thân huyễn cảnh, tơ hào không duyên, nỗ lực phản văn. Khi ấy mới biết vô biên hắc ám như người mắt sáng ở trong nhà tối. Đây là ở trong khu vũ của sắc ấm. Bao giờ thoát hẳn căn trần, trong đạo được tự tại gọi là Diệu. Vượt cả có và không, chẳng nhiễm bên nào, gọi là Tịnh. Nếu sắc ấm chưa khai, tâm quang chưa tỏ, vô biên u ám, thì chỉ mới là hư tịnh mà thôi. Song định cảnh hư dung rất là thoải mái. Người không biết thường thủ trước không tiến. Người biết mình còn ở trong sắc ấm như nhà tối che kín, cuộc trệ trong tường vách, thì đời nào lại chịu đắm trước trong cái vui thiền định. Tới khi định lực phát huy, tâm quang đỗng chiếu, không dùng con mắt thường ngày nữa thì tối tăm hết, trong thấu năm tạng trăm xương, ngoài suốt núi sông đại địa, trên trời nhân gian thấy rõ như nhìn ngón tay. Phật không ước lượng thấy đến đâu, nhưng chắc ít nhất cũng được một thế giới.

Sắc ấm tận nghĩa là không bị ấm che chìm chớ sắc thì càng thấy rõ và thấy đúng sự thật nghĩa là chân tâm tùy duyên hiện sắc nên sắc chẳng khác tâm.

Đã tưởng vĩnh viễn trầm chìm trong hắc ám, mất hẳn cái sáng chiếu khắp pháp giới. Duyên may được pháp Samatha khai thị bốn khoa bảy đại nguyên một Tạng tâm mới tự biết tâm biến mười phương. Khi ấy mới giác biết mình đang tối tăm, phải cầu thân chứng bản minh. Vội vàng nhiếp giải thành hạnh, nhập Tam-ma-địa. Trong u ám nhẫn trụ một phiến công phu. Ngày kia mây sắc ấm tan đi, thân chứng bản minh. Hết thảy kiên ngoan ám muội căn trần đều như ngọc lưu ly, trong ngoài rỡ tỏ. Đâu chẳng phải vì thoát ly căn trần, nên tâm thể chu biến sáng suốt phát huy công dụng. Thế gọi là sắc ấm tận. Kinh dạy : “Mê muội thấy có hư không. Trong hư không tăm tối kết ám thành sắc”. Tức là vào kiếp trược. Từ vô lượng kiếp tới nay trường miên trong hắc ám sanh tử. Thể trược này toàn y sắc ấm u ám mà có. Lìa sắc ấm, rốt ráo không thể. Nay Ngũ ấm ma sắc ấm đã tận, tối tăm đã khai. Nên nói là siêu vượt kiếp trược. Quan sát nguyên do kiếp trược hay sắc ấâm là vì kiên chấp bốn đại bên ngoài thật ở ngoài tâm, bốn đại bên trong thật là chỗ trụ của tâm. Vọng tưởng kết mà không giải như thế, thành thể hắc ám của sắc ấm, gọi là kiên cố vọng tưởng. Văn Thù kệ rằng : “Tưởng trừng thành quốc độ, tri giác là chúng sanh”. Nếu sắc ấm chỉ cuộc một thân thì khi tận sắc ấm, đáng lẽ chỉ rõ suốt trong thân. Nay kinh nói rõ ràng mười phương đỗng khai, minh bạch là sắc ấm biến chu cả phù trần bảy đại. Đây là bàn chuyện ma mà ý chỉ hạ thủ tu tiến. Cho nên phải giải thích tường tận. Người tu kiệt lực cùng nghiên đến chỗ chí tịnh chí cực. Chính là thời tiết cùng với Thánh Tâm tinh thông thầm hợp. Sắp phá được sắc ấm. Sắc ấm chấn liệt giao động tâm ma. Ma lo mà khởi việc. Trong kinh Phật tạm chỉ 10 tướng để các đệ tử biết trước mà phòng thân.

Hoặc thấy mình có thể đi qua tường vách. Hoặc thấy Phật Bồ-tát Thiên Long. Người tu phòng tâm không kỹ, lãnh vọng cảnh, cho nên quỷ vật mê hoặc hiện hư ảnh. Thiên ma nhập tâm, giữ tâm thần người tu khiến bỗng nhiên thuyết pháp đạt diệu. Lúc này chỉ cần nhận là tác chứng hay không liền thành hai đường Ma Phật. Thận trọng tế xét, không ngoài hai mối, vọng kiến và cuồng tuệ mà ma có phương tiện. Phật ân cần nhắc đi nhắc lại, khuyên ông Anan và Thánh chúng trong hội, phải giữ gìn che chở những người chân chính tu hành đời vị lai. Truyền dạy cho họ biết, khi quán lực thắng vọng tưởng thì tâm quang sáng lộ, phát hiện nhiều cảnh phi thường. Chỉ nên bình tĩnh tiếp tục công phu thì đó là cảnh giới tốt. Nếu động tâm liền vời ma tới. Nếu nhận là chứng Thánh liền nhập quần tà.

Nhập lưu là quán, vong sở là chỉ. Chỉ Quán song tu. Sắc ấm đã hết, thấy rõ được diệu giác minh tâm nhưng chưa phát dụng tự tại. Kinh dụ như người bị bóng đè, chân tay rõ ràng, thấy nghe không lầm nhưng tâm xúc khách tà không thể cử động. Tâm chúng ta vốn không cuộc trong thân. Vì vô thủy mê chấp nên sống thì tự cuộc vào hiện ấm, chết thì cuộc vào trung ấm. Đâu có lúc nào hưởng cái tự do lìa thân. Nay thọ ấm hết, liền có thể lìa thân, thấy mặt, đi ở tự do !

Ngũ ấm ma

Thân kiến là gốc của các tà kiến. Thọ ấm tận, vượt thân kiến tức là thoát kiến trược. Mới đích nhận được tâm thật không ở trong thân. Chỉ có thọ ấm vọng lãnh nạp, hư phát minh mà thôi.

Trong khi sắc ấm đã hết, thọ ấm chưa tan, người tu nhận được hết thảy chúng sanh đều đồng một quang minh diệu lý, oan uổng mà thọ luân nịch. Liền tự trách mình chấp mê không sớm ngộ độ sanh, do đây phát bi tâm. Nếu giác ngộ, dừng tâm lại, phục hoàn chánh niệm, lâu ngày sẽ hết. Nếu tự cho là đồng Phật đại bi, ma Bi liền tới làm cho điên cuồng. Phật tạm kể 10 trường hợp tương tợ như trên để các đệ tử nhất tâm chánh niệm. Hễ động tâm liền phải đề phòng. Ban sơ là tâm lành, nhưng thái quá, phải tự giác trở về, chớ để tà ma dẫn dụ đưa về đọa lạc. Thọ ấm tận liền được tự tại lìa thân như chim thoát lồng. Tưởng tuy ở giữa năm ấm mà 2 trước 2 sau đều y vọng tưởng. Huống chi hết thảy căn bản phiền não và tùy phiền não lìa tưởng ấm rốt ráo không chỗ nương. Vì thế tưởng tận là siêu phiền não trược. Tưởng năng dung biến, sai tâm theo cảnh, như nghe nói mơ chua, miệng liền chảy nước. Nên gọi tưởng ấm là dung thông vọng tưởng.

Trong khi dụng tâm phản văn để phá tưởng ấm, hành giả khởi ý mong cầu thiện xảo để dễ bề giáo hóa chúng sanh. Vì thọ ấm đã hết, ma chẳng thể nhập tâm nên gá người khác đến dẫn dụ, khiến tự mình chuyển loạn. Vì là chỗ sở thích nên dễ bị mê hoặc. Vì thế không muốn để ma xoay sở, người tu chỉ nên an tâm tắt hết ái cầu. Vì nhân ba học không thiếu, sức tiến như bay, ma cung chấn động. Ma lập kế não loạn. Chỉ cần phá giới dẫn dâm tức định tuệ quy tà, thân làm ma tử, ma mới mãn nguyện. Người trí thấy hủy giới dụ dâm, liền biết ngay đây là ma. Đã lên Thánh vị tợ ưng bất thoái mà nay sao Phật nói rõ ràng đọa vô gián ngục ?

Thưa rằng ở quyền giáo và tiệm giáo, người tu như lên núi từng bước ắt thuần có lên không có xuống.

Còn viên đốn không thủ chứng. Kinh nói “từ đây phàm thân trải qua Thánh vị” cho nên biết thức ấm chưa khai, chưa nhập viên thông, chưa bảo đảm sự không đọa lạc. Vả lại Viên Đốn lấy ngộ làm cốt yếu. Như bay là cậy có cánh, đọa cố nhiên dễ đọa, Ngũ ấm ma nhưng thăng cũng chẳng khó thăng. Ngộ ắt không lỗi, ngay lúc sắp đọa mà lại thăng. Huống chi thượng căn viên đốn phần nhiều có thể ái cầu niệm tuyệt, phàm Thánh tình vong, tự không lỗi vời ma tiếm Thánh. Đức Phật từ mẫn dặn dò cho biết mà tránh. Cho nên chẳng phải quyết không nghĩa đọa mà cũng chẳng phải có nhiều trầm luân.

Tưởng ấm tận thì ngủ không mộng, thức không tưởng, tâm hằng thường, một niệm không sanh. Như gương soi vạn vật không lưu trệ hình ảnh. Tập khí từ ngàn xưa rất khó trừ, nay nhất đán diệt tận. Hành ấm rất vi tế hiển lộ.

Chúng sanh ở trong tam giới sanh diệt không đình, căn nguyên là do hành ấm thiên lưu. Ba ấm trước đã phá nên nay thấy rõ căn nguyên 12 loài, cai tận cả cõi trời và sáu đạo. Tứ không, vô sắc, cũng chẳng ra ngoài được hành khổ. Văn trên ở mục Vạn pháp quy về Như Lai Tạng, Phật ví hành ấm phàm phu với dòng nước chảy. Ở đây hành ấm của người đã tu chứng vi tế hơn, Phật ví với dã mã.

Dã mã là khí đất bốc lên dưới mặt trời, trạng như nước, sáng như lửa. Dùng thí dụ dã mã chính để nêu biểu sự vi ẩn khó thấy. Hành ấm là căn nguyên phận đoạn sanh tử, căn bản già chết thiên lưu tàn tạ. Tưởng ấm ví như sóng to, hành ấm ví như sóng nhỏ. Thức ấm ví như nước chảy không sóng. Giác tánh thể ví như nước không chảy không động. Sanh diệt không ngừng, nghiệp vận mật di, nay làm thân bò mai làm thân trâu, gọi là chúng sanh trược. Tuy hằng dời đổi mà thế gian chưa từng giác nhận nên gọi là u ẩn vọng tưởng. An định được hành ấm, thâu những làn sóng lăn tăn về biển thức trừng lặng là diệt xong hành ấm. Trong khi công phu chánh định để trừng lặng hành ấm, ma không quấy phá được vì sắc thọ tưởng đã tiêu.

Nhưng do cuồng giải, nhiều vị tu hành mắc vào chấp đoạn chấp thường chấp có chấp không, tự xưng chứng Thánh, đại vọng ngữ thành, đọa ngục vô gián. Do chính tâm kiên ngưng đại định, không bị lạc đọa, công phu thẳng tới. Giềng mối cực kỳ thâm sâu vi tế, tức là gốc kết trói vào đường sanh tử luân hồi, bỗng nhiên hủy liệt. Mạch u kín thù đáp túc Ngũ ấm ma nghiệp bị cắt đứt, phận đoạn sanh tử hết, nhân quả trong tam giới vĩnh dứt.

Tổ Ôn Lăng thí dụ : Trời Niết-bàn bị năm ấm che lấp như đêm dài. Sắc thọ tưởng ấm tiêu như gà đã gáy, báo tin sắp sáng. Vì còn 2 ấm nữa nên tinh sắc chưa phân. Hành ấm hết như trời tang tảng chỉ còn xong một ấm nữa là đại minh ngộ.

Thức ấm là nguyên do thọ mệnh mỗi cá nhân, là gốc biến dịch sanh tử. Hành ấm tận tại ngôi Tín 7, ngang với A-la-hán tiểu thừa. Thức ấm tận là tròn 10 Tín vào sơ Trụ, chứng nhập Viên thông. Dụng của Viên thông không chỉ hữu tình thoát triền mà khí thế gian cũng giao triệt. Tức kinh chỗ nói : “Sơn hà đại địa ứng niệm hóa thành Vô-thượng tri giác”. Tới đây thức ấm tận. Kết định.

Tánh vốn nhất chân, do trần phân cách thành có sáu căn. Tánh và dụng mất chuẩn đích gọi là mệnh trược. Nay tận thức là siêu thoát mệnh trược.

Thức là vọng giác ảnh, vốn không tự thể, do điên đảo khởi. Cho nên gọi là võng tượng hư vô điên đảo vi tế tinh tưởng. Nhưng khi chưa được tịch diệt hiện tiền, còn ở trong khu vũ của thức ấm, còn bị huyễn ảnh vọng tưởng hư vô của vô minh chi phối, nhiều vị tu hành chuyển tâm thành ngoại đạo. Nội giáo cứu cánh quy vô sở đắc. Nay các vị thấy có đắc thì khác gì mộng được vàng. Vàng tuy quý nhưng đã gọi là mộng thì ích gì. Trái Viên thông là mất nhân địa. Bội Niết-bàn là mất quả địa. Nhị thừa đoạn hoặc thủ chứng hẳn không có đọa, chỉ bị vĩnh tắc ở Hóa Thành.

Từ sơ phát tâm đến thành chánh giác, cứu xét viên nhân chỉ có 2 ngôi : 1– Đoạn tiền thông-hoặc từ mãn quán hạnh, một phen lên thẳng sơ Trụ, trung gian không thủ chứng.

2– Đoạn hậu biệt-hoặc từ ngôi sơ Trụ lên thẳng Đẳng Giác, trung gian không thủ chứng.

Mà Phật nơi viên nhân luôn liệt nhiều ngôi. Vì mắt Phật cực sáng mới có thể ở nơi tấn tốc mà tách bạch nói ra.

M Nhập Như Lai Diệu Trang Nghiêm Hải, đầy đủ vạn đức trang nghiêm của biển quả là phước cứu cánh tức Giải-thoát đức.

Viên mãn Bồ-đề, nhất thiết chủng trí tức bi trí cứu cánh là Bát-nhã đức.

Quy vô sở đắc, khế hợp tánh chân bản hữu, không từ ngoài được, là lý cứu cánh tức Pháp-thân đức. Hai câu trên là tu thành. Câu dưới là tánh vốn đủ. Bởi vì tòng tánh khởi tu mà tu để trở về khế hợp với tánh.

Đâu chẳng kính thừa mà tự lợi lợi tha sao ?