SỐ 2128 — NHẤT THIẾT KINH ÂM NGHĨA (tiếp theo)

LUẬN PHƯƠNG TIỆN TÂM

- Đề bại ngược với âm chữ trước là đệ nê tập thuận gọi là cỏ thê tử bại là nhuyễn nhỏ, nên có một tên gọi nữa là anh, văn nói viết là mượn chữ đê, ngược với chữ sau là đào mại. Đỗ Quách Nhã và trong Tả Truyện gọi là cỏ chủy bại giống tợ cây lúa, văn nói viết riêng bộ Hòa.

Tổng đế ngược với âm chữ trước là tông Khổng Cổ Dã Vương gọi là thông tương lĩnh hoặc hợp hay kết và thúc. Khảo Thanh gọi là đô, xưa nay chính là dùng chữ tổng, viết từ bộ thủ thanh hốt, ngược với âm chữ sau là đình đệ, nói theo địa phương gọi là đế thẩm, văn nói từ bộ ngôn thanh đế.

- Sa Lịch ngược lại là âm linh đích, văn nói là tiểu thạch, viết từ bộ thạch thanh lạc.

- Toản toại ngược với âm chữ trước là tổ quan Cổ Dã Vương gọi là toản tuyên hay là tạc. Văn nói gọi là xuyên, viết từ bộ kim thanh tán, ngược với âm chữ sau là tùy tụy. Đỗ Quách Phát và Tả Truyện gọi là Thủ hỏa cụ, văn nói là theo bộ hỏa thanh toại. Trong kinh viết theo bộ thư, thì chẳng phải là chữ tán

- Kiến ngột ngược với âm chữ sau là ngũ cốt, là cái cây không cành lá, văn nói gọi là mộc vô đầu, viết từ bộ mộc thanh ngột.

- Sừng (Giác) cố ngược với âm chữ trước là Xung Chúc Quảng Nhã gọi là sừng đột, văn nói gọi là huyền, viết từ bộ Giác Âm Ngưu hoặc viết ở đây là xúc.

- Đế số ngược lại âm chữ trước là hổ đệ, Khảo Thanh gọi là thủy trích (giọt nước) văn nói gọi là đế cũng gọi là linh trích từ bộ Thủy hoặc Đế.

LUẬN TRUNG BIÊN PHÂN BIỆT

(Không có chữ âm)

LUẬN BIỆT TRUNG BIÊN QUYỂN THƯỢNG

- Tuệ Lâm soạn.

- Như Liêm ngược với âm chữ sau là Liễm Chiêm Lục của Thái Công Vọng gọi là cái liềm lớn cái cán dài bảy thước, nói theo tiếng địa phương gọi là ngải câu Tự quan nhi tây gọi là liêm. Thương Hiệt Thiên gọi là đại liêm, Khảo Thanh gọi là cái thoa cũng viết chữ liêm, văn nói từ bộ Kim thanh Kiêm.

LUẬN BIỆT TRUNG BIÊN QUYỂN TRUNG

- Thiêu sức ngược lại là âm oanh hồi. Quảng Nhã gọi là oánh ma tức là ngọc lau chùi khiến phát ra ánh sáng. Văn nói từ bộ Kim thanh Huỳnh Tỉnh hoặc từ bộ Ngọc, viết theo chữ thông thường là oánh.

- QUYỂN HẠ : (Không có giải nghĩa chữ âm)

LUẬN CỨU CÁNH NHẤT THỪA BẢO TÍNH

- Huyền Ứng soạn

- Hư hy ngược lại là âm hỷ cơ, ngược với âm chữ sau là hư ký, nhiều nơi viết là thế khấp, Thương Hiệt Thiên gọi là khấp thanh dư cũng là bi vậy.

- Phiêu trú ngược với âm chữ trước là sơ diệu, hay gọi là phiêu du khinh tiện.

LUẬN TỤNG BIỆN TRUNG BIÊN

(Không có giải nghĩa chữ âm)

LUẬN NGHIỆP THÀNH TỰU

- Nghiệp hoàng ngược lại là âm nghiêm kiếp, sách Hán gọi là ngụy quận còn gọi là ấp huyện, vì là một con sông lớn ở về phía Đông, văn nói từ bộ ấp thanh nghiệp, ngược lại âm chữ sau là kiến quang, văn nói gọi là thành hào có nước gọi là trì, không có cây nên gọi là hoàng, viết từ bộ phụ thanh hoàng.

- Tri câu ngược với âm chữ sau là tiết ngọc Nhĩ Nhã gọi là câu phần bộ sách Thi gọi là khúc, Quảng Nhã gọi là cận, văn nói gọi là xúc viết từ bộ Khẩu lại ở dưới bộ Thi, hơn nữa câu còn một tên gọi nữa là đoàn câu chữ tượng hình cho nên gọi là hành kỳ.

- Tiết tử ngược với âm chữ trước là tiên thiết, Quảng Nhã gọi là Tiết than, Bì Thương gọi là ế, Khảo Thanh gọi là tiểu thủng hoặc viết là dữ đẳng, xưa nay viết từ bộ nạch là chính và thanh tiết, âm nạch ngược lại là nữ ách.

- Đạo can ngược với âm chữ sau là thiên hạn, Khảo Thanh gọi là can hòa thử hành. Đỗ Quách Phát và trong Tả Truyện chủ giải là cảo, Quảng Nhã gọi là đạo nhương viết từ bộ Hòa thanh Hạn hay Âm Hạn và Âm Hàn.

LUẬN ĐẠI THỪA THÀNH NGHIỆP

- Huyền Ứng soạn

- Thực mễ. Tề Tống Cưu gọi là thực tiết, đây là pháp tu khổ hạnh của ngoại đạo chắp tay bằng hai ngón tay trỏ và ngón thứ hai để giữ lấy vật, lúc người giả thóc (lúa) thành gạo thì dùng ngón tay lượm nhặt và chà lấy gạo bỏ vỏ, những mạc cám vụn dính trong lòng bàn tay, tùy theo đó mà được nhiều hay ít rồi lấy đó làm thức ăn nếu như tất cả đều rớt thì không được giữ lại, sợ rơi nhiều nên phải giữ lấy mà cột hai ngón tay lại vậy. Nói theo ngoại đạo cũng gọi đó là kê cưu là nhặt lấy gạo như con chim tu hú và con gà đã làm vậy.

- Đột xuất, Thương Hiệt Nhiên viết ngược lại là đột đồ kết hay chữ uyển đột khởi, hoặc đột đột vậy.

- Ao ao, Thương Hiệt Nhiên viết âm ngược lại là hạp điểu hiệp hay hạp điếm hạ, hoặc chữ uyển ao hãm vậy.

- Tử Quáng (khoáng) ngược lại là âm cổ mãnh hay Ba -la chữ thụ trấp, nguyên liệu này có màu sắc đỏ tía dùng để nhuộm các loại da lông thú.

- Câu chuyên hoa, ngược lại là âm Câu vũ hay hạ dĩ chuyên, Huỳnh Chí nói là giống cây quít hay đại khái giống như loại cây dây leo có thể dùng cơm dẻo để ngâm lâu trong nước cho rửa ra để dệt làm vải thô gai, nay rút ra phiên ngu. Nam lâu thiết một thanh là thứ bánh nếp vậy.

- Nhương sanh, ngược lại là âm như lương, tức là loại dưa bầu bên trong có múi quả vậy.

- Cụ sắt chỉ la kinh, tiếng Phạm gọi là Lai-lý, xưa gọi là Cụ-hy-la Trung Hoa dịch là Tất cũng gọi là Tất cốt đại, đây chính là ông Trường Trảo Phạm Chí cậu của ngài Xá-lợi-phất.

- Thích quỷ luân, ngược lại với âm tiếng Phạm là Cư-mỹ hay quỹ pháp đây là tên ngài Bồ-tát Thế Thân trước tác và giải thích kinh điển. Ngài là đệ tử tuân giữ theo pháp yếu của Phật và đây cũng là tên địa danh phía Tây nước Ấn và người này nhân vì nơi đó lấy làm tên gọi vậy.

NHẤT THIẾT KINH ÂM NGHĨA

Phiên dịch kinh Sa-môn Tuệ Lâm soạn.

QUYỂN 51

Bổn luận âm Nhân Minh Chánh Lý Môn một quyển Tuệ Lâm

Luận Nhân Minh nhập Chánh Lý một quyển Tuệ Lâm

Luận Duy Thức một quyển Tuệ Lâm

Luận Hiểu Thức một quyển Tuệ Lâm

Luận Chuyển Thức một quyển Tuệ Lâm

Luận Duy Thức Nhị Thập một quyển Tuệ Lâm

Luận Duy Thức Tam Thập một quyển Tuệ Lâm

Luận Thành Duy Thức Bảo Sanh năm quyển Tuệ Lâm

Luận Duy Thứcmột quyển Tuệ Lâm

Luận thanh Duy Thức một quyển Tuệ Lâm

Luận Đại Trượng Phu hai quyển Tuệ Lâm

Luận Nhập Đại Thừa hai quyển Tuệ Lâm

Luận Đại Thừa Dưỡng Chân hai quyển Tuệ Lâm

Luận Duyên Sanh một quyển không

Luận Đại Thừa Duyên Sanh một quyển Huyền ứng

Luận Vô Tướng Tư Trần một quyển không

Luận Đại Thừa Ngũ Mẫn một quyển Tuệ Lâm

Luận Bảo Hành Vương Chánh một quyển không

Luận Đại Thừa Khởi Tín một quyển Tuệ Lâm

Luận Đại Thừa Khởi Tín hai quyển Tuệ Lâm

Luận Phát Bồ Đề Tâm hai quyển Huyền ứng

Luận Tam Vô Tánh hai quyển không

Luận Như Thật một quyển không

Phát Bồ Đề Tâm Luận hai quyển Huyền ứng

Luận Như Thật một quyển không

Luận Hồi Tranh một quyển Tuệ Lâm

Luận Nhất Du Lô Ca một quyển Tuệ Lâm

Luận Thập Nhị Nhân Duyên một quyển Tuệ Lâm

Quán Sở Duyên một quyển Tuệ Lâm

Luận Giải Quyện một quyển

Tuệ Lâm Luận Chướng Trung một quyển Tuệ Lâm

Luận Chỉ Quán Môn Trung một quyển Tuệ Lâm

Luận Thủ Nhân Giả Thiết một quyển Tuệ Lâm

Luận Quán Tổng Tướng Tụng một quyển không

Luận Đại Thừa Bách Pháp một quyển Tuệ Lâm

Luận Bách Tự một quyển Tuệ Lâm

Luận Thủ Trượng một quyển Tuệ Lâm

Luận Đại Pháp Giới Vô Sai Biệt một quyển Tuệ Lâm

Luận Lục Môn Giáo Thọ Tập Định một quyển Tuệ Lâm

Luận Phá Ngoại Đạo Tiểu Thừa Tứ Tông một quyển Tuệ Lâm

Luận Quán Sở Duyên Thích một quyển Tuệ Lâm

Bên phải bốn mươi mốt luận sáu mươi quyển đồng âm với quyển này.

LUẬN BỔN NHÂN MINH CHÁNH LÝ MÔN

- Tuệ Lâm soạn.

Hưu Lưu ngược lại âm trên củi vưu âm dưới là Lưu. Sách văn tự điển nói rằng: Hưu Lưu là loại chim quái lạ. Theo giống chim Hưu Lưu, ban ngày nằm ban đêm bay đi, loại cú mèo, giống như diều hâu, lông xanh mỏ đỏ, mắt đỏ. Xưa nay Chánh tự cho rằng: Chữ viết đều từ bộ Điểu đều thanh Hưu Lưu.

Hoài Thố ở nước Thiên Trúc kia gọi mặt trăng là thố. Cho nên cũng có lấy thí dụ về chuyện con Thỏ. Kinh Thố Vương nói rằng: trong mặt trăng có con Thỏ, đó là do tích đức Phật thời xưa. Làm con Thỏ đó là một vị vua vì cúng dường cho một vị Tiên nhơn, mới ném thân vào lò lửa, lấy thịt thí cho vị Tiên nhơn kia. Vị Trời Đế Thích thấy vậy mới đem hài cốt của vị vua để vào trong cung trăng, để khiến cho được sạch sẽ mát mẽ. Lại nay trên cõi đất này chúng sanh thường thấy mà phát ra lòng từ tâm vậy.

Yên Đăng ngược lại âm thanh trên: tiến liền sách Quốc Ngữ cho rằng: dụ cho khói lại bốc lên cao. Sách Khảo Thanh cho rằng: Khói lửa. Sách Thuyết Văn cho rằng: Chữ viết từ bộ hoả. Thanh Yên. Hoặc là viết chữ Yên. Xưa viết chữ Yên này văn luận viết chữ Yên đều cũng thông dụng âm là âm nhân.

Trù Trừ ngược lại âm trên Trữu Lưu ngược lại âm dưới trực lữ. Sách Bá Nhã cho rằng: Trù trừ là do dự, trong lòng chưa quyết định. Xưa nay Chánh Tự đều viết từ bộ Túc đều thanh trù trứ.

Lưu Mạn Ngược lại âm Mãn Bạn Vương Dật chú giải sở từ rằng: Trán ngập mênh mông. Cố Dã Vương cho rằng: xa xôi dịu vợi. Quách Phác chú giải sách Phương ngôn rằng: Nước chảy cuồn cuộn. Xưa nay Chánh tự cho rằng: Chữ viết từ bộ Thuỷ thanh Mạn. Luận viết chữ mạn văn thông dụng thường hay dùng.

LUẬN NHÂN MINH NHẬP CHÁNH LÝ

- Tuệ Lâm soạn.

Hoài Thố Phi ngược ngược lại âm: Thông Lộ Văn trước Chánh Nhân Chánh Nghiệp dựa theo giải thích đã nói đầy đủ rồi. Nay dẫn giải sách Nho giáo. Chỗ nói hiểu ra mà chưa nghe. Luận nói về vừa đầy đủ cân nhắc rằng: Nhờ đó đều gọi là trong mặt trời có con quạ ba chân. Mặt trời đó là tính của dương thuộc hoả. Trong mặt trăng đó có Thỏ trắng, tức con cóc, tục truyền cung trăng có con cóc nên Thiềm có nghĩa là cung trăng. Mặt trăng đó là tính của âm. Thuộc Thuỷ. Chỗ ở yên của con quạ là hoả tức là lửa, mà lửa không có thiêu đốt con quạ. Chỗ ở yên của con Thỏ là Thuỷ, tức là nước, mà nước không có làm nhận chìm con Thỏ tương hợp chống trái, mà xét cho cùng là không như vậy. Lý Thuần Phong chú giải sách khể Thánh Phúc, dẫn giải Bao Phác Tử Truyện rằng: Nay người đắc đạo và là người có diệu pháp thuật, cũng có thể vào trong lửa mà không bị tiêu đốt, vào trong nước mà không bị chìm đắm, đầy đủ là người luôn có phát thuật khác lạ như vậy. Vua đây là trong sinh an, biết là trong mặt trời có con quạ tức là lửa. Trong mặt trăng có con Thỏ trắng con cóc tức là nước mà không như người thế gian tầm thường mà người chí sĩ có thể vào nước, vào lửa mà không bị hại. Cùng với con quạ thường con Thỏ phàm thì không đồng. Lại gọi làNghiệpc cảm trên thiên tinh trong mặt trời mặt trăng kia, hình thể tuy đồng nhưng tức có loại thằn minh sáng suốt, không thể dùng người thường tình chỗ tương giao mà đo lường được. Sách Thuyết Văn nói rằng: Thỏ tức là tên loại thú, chân sau của nó có đốm giống như cái đuôi. Đầu con Thỏ và mình đều đồng cho nên chữ ước tứ bộ Thố tĩnh lược vậy.

LUẬN DUY THỨC

- Tuệ Lâm soạn.

Ế nhơn ngược lại âm trên thằn kế. Sách vận lược cho rằng: con mắt bị ngăn che. Bổn luận ước từ bộ vũ viết thanh chữ ế. Nghĩa là dùng tay ấn xuống, ngăn che chẳng phải nghĩa đây dùng âm ế ngược lại âm ế hề.

Trần trọc. Ngược lại âm dưới đồng giác. Cố Dã Vương cho rằng: Chữ viết từ bộ Thuỷ. Thanh Thục Văn Luận viết từ bộ cát. Viết thành chữ Khát. Đây là cách viết sai lầm âm đỗng ngược lại âm. Trạc Giang. Nùng Hà. Ngược lại âm Nô Đông. Sách Thuyết Văn cho rằng: Nùng là bệnh ung thư vết thương mũ đỏ lỡ loét ra. Chữ viết từ bộ nhục thanh nùng. Nùng Hà đó là nói ngã cũi lấy tự Nghiệp lực của mình thấy nước giống như sông máu mũ ghê sợ.

Tô ung, Ngược lại âm: ô cống sách Phương ngôn cho rằng: từ biên giới qua ải Đông Triệu Nguỵ gọi lớn đó là cái hủ, nhớ đó là cái bình. Xưa nay Chánh tự viết từ bộ ngõa thanh ung. Hoặc viết từ bộ công viết thành chữ ung cũng thông dụng văn thường hay dùng.

Hoả diệm. Ngược lại âm diệp tiệm sách khảo thanh cho rằng: ánh lửa sáng rực. Sách Thuyết Văn cho rằng: Ngọn lửa cháy sáng rực. Chữ viết từ bộ hoả thanh diêm. Chữ luận viết chữ diễm cũng thông dụng văn thường hay dùng âm tiệm ngược lại âm thiếp diêm.

Nhu dương. Ngược lại âm: Nô đầu bình thương cho rằng: Người Hồ gọi là con dê. Xưa nay Chánh tự viết từ bộ dường thanh Nhu.

Kế tân. Ngược lại âm kỷ lệ. Hán Thư cho rằng: Tên của nước Kế Tân ở Tây Vực. Xưa nay Chánh tự viết từ bộ Võng. Thanh Kế âm kế ngược lại âm kỹ lệ.

Quán tân. Ngược lại âm quan hoạn sách Nhĩ Nhã cho rằng: quán cũng là tập. Nghĩa là thói quen. Sách Thuyết Văn viết chữ quán này là chữ cổ.

Hôn Thục ngược lại âm Hốt Côn, Quảng Nhã cho rằng: Hôn là loạn cũng là ngu si, sách Thuyết Văn viết từ bộ Tâm thanh Hôn.

Sân dã. Ngược lại âm sắc chơn. Thiên Thượng Hiệt ghi rằng: Sân là nổi giận, sách Thuyết Văn cho rằng oán trách. Chữ viết từ bộ ngôn thanh chơn. Văn luận viết chữ sân cũng thông dụng, văn thường hay dùng.

Luận bổn văn dĩ âm cảnh dĩ hạ Huệ Khải sao biệt dịch kệ.

Huệ Khải. Ngược lại âm khai cải. Sách Nhĩ Nhã cho rằng: Khải là vui vẻ. Đỗ Dự chú giải Tả truyện rằng: Khải là hoà vui. Chữ viết từ bộ Tâm thanh Khải.

Phi duyệt. Ngược lại âm duyên duyết. Sách Khảo Thanh cho rằng: duyệt xem xét. Xưa nay Chánh tự điển nói rằng: đơn giản gọn. Nay nói rằng: mở sách ra xem nghiên tầm nghĩa lý, duyệt lại nhiều lần. Văn luận cũng cho rằng: cũng đồng mà khác. Chữ viết từ bộ môn thanh duyệt.

LUẬN HIỂU THỨC

- Tuệ Lâm soạn.

Hoa Mạn âm man. Tây Vực hái lấy hoa làm tràng, lại cho rằng, dụng cụ để trang nghiêm thân.

Khứu sanh. Ngược lại âm Hưu Hựu. Sách Thuyết Văn cho rằng: Cái mũi chính là để ngữi. Chữ viết từ bộ Tỵ thanh Khứu.

T 644

Huyễn hoá ngược lại âm hoạt biện. Sách Khảo Thanh cho rằng: Huyễn hoặc chữ theo dưới đảo ngược lên. Điềm vật ngược âm lại diệp niêm. Quảng nhã cho rằng: Điềm là ngọt. Sách gia ngữ nói rằng: ngọt chữ viết từ bộ cam thanh thiệt văn luận viết chữ điền thông dụng âm niêm ngược lại cân niệm thiên.

Thất y ngược lại âm: ý nghi Khổng An Quốc chú giải sách Thượng Thư rằng: Ta vẫn duyên nhất ý như vậy. Sách Thuyết Văn cho rằng: Chữ viết từ bộ khuyển thanh văn luận viết chữ y tục tự thường hay dùng.

Điệu ký ngược lại âm: Điều chiếu Giả Quỳ chú giải sách quốc ngữ rằng: Lớn đó có thể làm nhớ lại, ý nói uốn lưỡi chỉ giỏi ăn nói, bới móc. Lại gọi là lắc lư lay động. Sách Thuyết Văn cho rằng: Chữ viết từ bộ thủ ( thanh trúc).

Hựu mãn ngược lại âm mật tãn theo truyện cho rằng: Mẫn là mất mát, phai mờ. Sách nhĩ cho rằng: Mất, tiêu diệt sách Thuyết Văn viết từ bộ Thuỷ thanh dân, âm tẫn ngược lại âm tẫn mãn.

LUẬN CHUYỂN THỨC

- Tuệ Lâm soạn.

Thê xứ ngược lại âm tất tề sách Nhĩ Nhã cho rằng: Thê là đâu lại dừng nghỉ ngơi. Hoặc là viết chữ thê này ngược lại âm dưới Xương Thứ. Sách Quảng Nhã cho rằng: Xứ là chỗ an chốn. Kinh văn viết chữ Xứ từ bộ Thảo là sách viết sai.

Trù lượng ngược âm trụ lưu Trịnh Huyền chú giải sách nghi lễ rằng: Trù là tính toán. Sách sử ký cho rằng: Mượn thẻ tre tính toán kế sách trong trướng để giải quyết thằng ngoài ngàn dặm là công của Đại Vương Tử Phòng vậy. Sách Thuyết Văn viết từ bộ Trúc thanh trù.

Tam Tâm ngược lại âm tạp cam sách Thượng thư cho rằng: chỉ có người biết hổ thẹn là đức tánh tốt. Sách Thuyết Văn cho rằng: Hổ thẹn chữ viết từ bộ tâm đến bộ trảm thanh tĩnh. Văn luận viết tâm ngược lại âm tâm cảnh. Cùng với nghĩa không đồng.

Hổ tương ngược lại âm: Hồ cố sách Khảo Thanh cho rằng: hổ là giao tiếp. Sách Chu lễ cho rằng: công việc cùng nhau thay đổi. Chữ đệ cùng là hổ, là thay phiên nhau. Chữ hổ này là đúng.

DUY THỨC NHỊ THẬP LUẬN

- Tuệ Lâm soạn.

Huyễn ế ngược lại âm trên là Huyền quyên Thiên Thượng Hiệt ghi rằng: Huyễn là nhìn không rỏ. Giả Quỳ chú giải sách quốc ngữ rằng: Huyễn hoặc. Sách Thuyết Văn cho rằng: Con mắt không thường làm chủ, chữ viết từ bộ mục thanh huyền.

Nại lạc ca ngược âm nan cát Tiếng Phạm. Tên chung của địa ngục.

Để dương ngược âm lại đê nỉ theo Mao thư truyện cho rằng: Đê Dương là con dê đực. Quảng nhã cho rằng con dê đực mạnh mẽ. Nói lệ dương mẫu đó là con dê mới ba tuổi gọi là để. Sách Thuyết Văn viết từ bộ dương thanh để. Văn luận viết chữ dê nói là sai vậy.

Luy Liệt Ngược lại âm luy truy Đỗ Dự chú giải Tả truyện rằng: Luy là gầy ốm. Giả Quỳ chú giải sách quốc ngữ rằng: Luy là bệnh. Sách Thuyết Văn cho rằng: ốm yếu. Chữ viết từ bộ Dương thanh luy.

Lạt nã ngược lại âm trên Lan đát. Ngược lại âm dưới nhược da Tiếng phạm. Tên của vị vua âm Đát ngược lại âm Đan lạt.

Đát lợi ngược lại âm: Đan lạt tiếng Phạm tên của vị vua. Ô Ba Ly ngược lại âm ô cổ tiếng Phạm tên của trưởng giã. Tựa luận sau.

Tích diệu ngược lại âm: Chiêu nhiệt. Theo mao thi truyện nói rằng: tích là sáng rõ ràng: Sách Thuyết Văn cho rằng: chiếu sáng. Tích cũng là minh hoặc là viết chữ diết đều từ bộ nhựt.

Hạt thư ngược lại âm: Hà các Luận văn viết từ bộ cáo viết thành chữ hộc là chẳng phải.

Sính nhựt ngược lại âm trên sữu lĩnh. Quảng Nhã cho rằng: sính là phóng nhanh. Sách Thuyết Văn cho rằng: chạy thẳng. Chữ viết từ bộ Mã thanh sính, âm sính ngược lại âm thất đinh. Ngược lại âm dưới nhơn chiết. Đỗ Dự chú giải Tả truyện rằng: nhật là con ngựa truyền tin tức Quách Phác chú giải sách Nhĩ Nhã rằng: nhật là truyền tin bằng xe. Tên chung của chiếc xe ngựa truyền tin tức. Sách Thuyết Văn giải thích cũng đồng. Chữ viết từ bộ Mã thanh nhật.

Vụ tương, ngược lại âm trên: vô phó Cố Dã Vương cho rằng: Vụ là chạy phóng nhanh. Sách Sở từ cho rằng: bổng nhiên chạy loạn, truy đuổi theo. Quảng Nhã cho rằng: Vụ là chạy nhanh ngược lại âm dưới tưởng dương. Trịnh Tiểu chú giải Mao thi truyện rằng: Tương là từ gọi chung xe cộ. Thường dùng gọi xe của vua. Giáng Trụ chú giải Tây kinh phú truyện rằng: Tường là chạy nhanh. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết đều từ bộ mã đều thanh vụ tương.

Trầm ế ngược lại âm nhẫn kế Sách Nhĩ Nhã cho rằng: trời âm u mà có gió gọi là ế. Theo Mao Thi truyện cho rằng: Gió thổi suốt gọi là ế. Có gió thì không gọi là âm u. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ nhật thanh ế, âm khẩu ngược lại âm ế hề.

Hôn Mai ngược lại âm mai Bài Sách Nhĩ Nhã cho rằng: gió mà có mưa, đất cát phủ lấp gọi là Mai Theo Mao Thi truyện cho rằng: Mai là mưa đá. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ Trĩ viết thành chữ Mai là chữ đúng thể. Văn luận viết bộ khuyển viết thành chữ ly là âm thông dụng thường hay dùng, âm trĩ ngược lại âm trì nhĩ.

Tương Lộc. Ngược lại âm Lũng Cốc. Theo Mao Thi truyện cho rằng: Lộc là chân núi, có cầu bắt qua khe suối, hang. Theo truyện cho rằng: Thuộc về rừng, nơi có núi, gọi là lộc Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ lâm thanh lộc.

Đạo dật ngược lại âm Điền miệt sách Sở Từ cho rằng: vượt nhanh trong gió, lướt nhanh trong gió mát mẽ. Hà Hưu chú giải công Dương truyện rằng: vượt qua. Đỗ Dự chú giải Tả truyện rằng: Bổng nhiên đột phá. Sách Thuyết Văn cho rằng: chiếc xe chạy vượt qua cùng xuất phát, mà vượt qua hẳn lên. Chữ viết từ bộ xa đến bộ thất thanh tĩnh.

Vị mâu ngược lại âm mạc hậu Trịnh Tiễn chú giải sách khảo công ký rằng: Mâu là bằng, quân đều. Sách Thuyết Văn cho rằng: Tiểu Triện viết chữ mâu, hoặc là viết từ bộ lực viết thành chữ mâu cũng là đều nhau. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ nhơn thanh mâu.

Kiền Hồ ngược lại âm kiên yển sách Chu lễ nói rằng: Mấu chốt gài ngoài cửa ải để giữ cửa. Trịnh lại chú giải rằng: cái ống khoá, sách Phương ngôn cho rằng: giữa đông sở gọi là ổ khoá là kiện. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ kim thanh kiện.

Cữu xu ngược lại âm xúc chu Quách khác chú giải Sách Nhĩ Nhã cho rằng: cái xen cửa gọi là xu. Cố Dã Vương cho rằng: Theo sách Trang Tử nói: sợ lo cánh cửa không chắc nên cho làm dứt cửa để cài lại. Sách Thuyết Văn viết từ bộ mộc thanh xu.

Nghĩ phương ngược lại âm nghi ỹ. Lại âm nghi. Như Thuần chú giải sách Sử ký rằng: Ở phương nam người ta gọi thuyền ghé bến nghỉ ngơi là nghỉ. Mạch Khanh giải thích rằng: Thuyền cập bến gần bờ. Hoặc là viết chữ nghỉ cũng đồng nghĩa. Sách Thuyết Văn viết chữ từ bộ mộc thanh nghỉ.

Khắc nhân ngược lại âm nhất dần. Giả Quỳ chú giải sách quốc ngữ rằng: Nhân là rơi xuống. Sách Nhĩ Nhã cho rằng: cũng rơi xuống. Sách Thuyết Văn cho rằng: chìm đắm chữ viết từ bộ Thuỷ thanh nhân.

Kỵ lịnh ngược lại âm: Kỳ ý chúng từ các nơi đến. Sách Thuyết Văn cho rằng: đông đúc hưng thạnh. Sách Nguyệt linh tựa nói rằng: Thắm ướt ngày mùng một mặt trăng có sai khác, chữ viết từ bộ Thỉ thanh tự âm Thỉ là âm ngâm. Luận văn viết chữ kỵ. Từ Quảng giải thích sách Sử ký rằng: Kỵ là nước thịt quái lạ chẳng phải nghĩa của luận văn.

T ử Tú ngược lại âm do t ử u. Theo truyện nói rằng: Tú giống như lúa mạ non. Sách Thượng thư cho rằng: Như mạ mà có giống bông lúa. Sách văn tự điển nói rằng: là loại cỏ xấu giống như lúa mà không có hạt gạo. Sách Thuyết Văn cho rằng: lúa túc, mọc theo ánh sáng mặt trời đó gọi là tú chữ viết từ bộ thảo thanh tú.

Bí Thuyên ngược lại âm trên thất tỳ. Sách Khảo Thanh cho rằng: Bí là sửa sang tấm vải lụa trắng viền mép mỏng vào tự điển nói rằng: Bí là nhầm lẫm sai lầm, chữ viết từ bộ mịch thanh tỷ, âm mâu ngược lại âm mi ưu. Vương Dật chú giải sách Sở từ rằng: Thuyên là tên của loại cỏ thơm, cũng là tên của vải mịn. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ thảo thanh thuyên hoặc là viết chữ Thuyên.

Uẩn vu ngược lại âm trên phân vân. Tư Mã Bưu chú giải sách Luận ngữ rằng: Uẩn là chứa nhóm Đỗ Dự chú giải Tả truyện rằng: chứa nhóm tích tụ, rong rêu dưới nước. Lại cũng gọi là tích. Quách Phác chú giải sách Phương ngôn rằng: Uẩn là tích chứa sâu xa um tùm ngược lại âm dưới vũ phũ. Giả Quỳ chú giải sách quốc ngữ rằng: Vu là chỗ cỏ mọc um tùm. Sách Thuyết Văn cho rằng: đều từ bộ thảo đều thanh uẩn vô âm uẩn ngược lại uân vận chữ vẫn là khứ thanh.

Văn chỉ ngược lại âm trên văn phân. Khổng An Quốc chú giải sách Thượng Thư rằng: Như lưới võng mà trong lưới có hoa văn, mà không có văn gọi là vân tay, Sách Thuyết Văn cho rằng: Loạn lộn xộn nhiều nếp nhăn chữ viết từ bộ mịch thanh văn.

Ế Hội ngược lại âm trên: Khẩu kế. Đỗ Dự chú giải Tả truyện rằng: Trời âm u mà có gió. Sách Phương ngôn cho rằng: ngăn che. Lại nói là ái giống như che ngăn. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ vũ thanh ế âm ế đồng âm trên âm khẩu ngược lại âm ế hề. Quảng Nhã cho rằng: Hội là che ngăn mây ùn lên ngùn ngụt che kín cả bầu trời Sách Thuyết Văn cho rằng: Nhiều cỏ rậm rạp um tùm chữ viết từ bộ Thảo thanh hội.

Sam di ngược lại âm sáp khâm Theo truyện cho rằng: Sam là giày cỏ trừ bỏ đi. Sách Thuyết Văn cho rằng: cắt cỏ, chữ viết từ bộ Thảo thanh thù âm thù âm sáp ngược lại âm sam giáp.

Xuyên sa lịch, ngược lại âm trên Xuyết duyên. Sách Thuyết Văn cho rằng: Xuyên là thông qua chữ viết từ bộ nha trong bộ huyệt ngược lại dưới hình đích. Sách Thuyết Văn cho rằng: Lịch là đá vụn chữ viết từ bộ Thạch thanh lạc âm xuyết ngược lại âm suyển duyết.

Thu lộ ngược lại âm trên thất tu ngược lại âm dưới: Số đô theo chữ Thu lộ đó là loài chim có lưỡi trở ngược. Mẹ của ngài Xá Lợi Phất con mắt giống loài chim này. Bởi vậy cho nên lấy tên là Thu Lộ Tử sách Thuyết Văn đều viết từ bộ điểu đều thanh Thu Lộ.

Tông nghĩa ngược lại âm Tồ Tông Bạch Hổ Thông cho rằng: Tông là nói gom tụ lại giống như vạn vật gom tụ lại. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ ngọc thanh Tông.

Xung duệ ngược lại âm trên: trục long Sách Lão tử nói rằng: Rộng lớn tràn đầy như xung bay vọt lên Cố Dã Vương cho rằng: Xung cũng giống như hư không. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ thủy thanh trung ngược lại âm dưới tuân tuấn. Khổng An Xước chú giải sách Thượng Thư rằng: duệ là thâm sâu. Hoặc là chữ viết duệ văn tự điển nói rằng: chữ viết từ bộ thủy thanh duệ âm duệ là âm nhuệ.

LUẬN DUY THỨC TAM THẬP

- Tuệ Lâm soạn.

Tật kiên ngược lại âm trên: Tần tất Vương Dật chú giải sách sổ từ rằng: Hai người liền gọi là Tật Xưa nay Chánh tự viết từ bộ nữ thanh tật. Ngược lại âm dưới: khổ nhàn. Quảng nhã cho rằng: Kiên là chắc chắn. Bí Thương cho rằng: bền là vững. Xưa nay Chánh tự viết từ bộ cách thanh kiên, âm kiên là âm kiên. Thông dụng tục thường hay dùng.

Đại kiêu ngược lại âm kiêu kiều Theo Mao Thi Truyện Trịnh Tiễn cho rằng: kiêu là phóng dật buông lung. Cố Dã Vương cho rằng: kiêu gọi là tự mãn kiêu căng, mắng nhiếc tung hoành. Khinh nhờn, xem thường. Xưa nay Chánh tự viết từ bộ Tâm thanh kiều. Luận văn viết chữ kiêu. Tục dùng cũng thông dụng.

Hôn Trầm ngược lại âm trên hớt côn. Quảng nhã cho rằng: Hôn là loạn si mê. Sách Thuyết Văn cho rằng: Chứa chất chứa si mê, chữ viết từ bộ Tâm thanh hôn âm nô ngược lại âm nữ giao.

Tầm tứ ngược lại âm tư tự. Trịnh Huyền chú giải sách Chu Lễ rằng: Tứ là theo dõi xem xét. Cố Dã Vương cho rằng: Tứ là hầu hạ phục dịch. Xưa nay Chánh tự cho rằng: khéo dò xét xem xét, nhòm ngó hầu hạ, chữ viết từ bộ nhơn thanh từ.

Đào Ba ngược lại âm Đạo Lao Sách Hoài Nam Tử cho rằng: Đào là sóng trong biển nước bắn vọt lên. Văn Tự Điển nói rằng: Sóng lớn Hải triều dâng lên gọi là Đào chữ viết từ bộ Thuỷ thanh đảo, ngược lại âm dưới bát ma. Sách Thuyết Văn cho rằng: Ba là sóng nước thông theo lượn sóng, chữ viết từ bộ Thuỷ thanh bì.

THÀNH DUY THỨC BẢO SANH LUẬN QUYỂN 1

- Tuệ Lâm soạn.

(Còn một tên nữa gọi là Nhị Thập duy thức thuận thích luận)

Huyên thanh ngược lại âm trên Huynh Nguyên. Theo thanh loại cho rằng: Huyên là ồn ào. Sách Thuyết Văn cho rằng: Làm kinh động giật mình, chữ viết từ bộ ngôn thanh huyên. Hoặc chữ viết từ bộ khẩu viết thành chữ huyên. Thông dụng thường hay dùng âm hoa là âm hoa. Đam trước ngược lại âm trên Đáp Nam. Tục dùng và sách Khảo Thanh cho rằng: Đam là đắm nhiễm ưa thích vui đùa, bơn cợt. Chữ viết

từ bộ Nhĩ viết thành chữ đam.

Kíp ma ngược lại âm trên kiềm ấp. Tiếng Phạm âm kiềm ngược lại âm kiệm yểm ấm ấp ngược lại âm yểm nghiệp.

Bính nhiên ngược lại âm bính mảnh. Quảng Nhã cho rằng: bính là sáng rõ. Xưa nay Chánh tự cho rằng: chữ viết từ bộ nhiệt thanh bính. Hoặc viết chữ bính. Luận văn viết chữ bính này là sai.

Tô Tự La ngược lại âm trên Đan vi dưới là chữ la chữ thượng thanh kiêm chuyển lưới đọc tiếng Phạm.

Ma đát la ngược lại âm lạt khả.

Nhã na ngược lại âm trên: Nhi giã tiếng Phạm.

Tỷ Nhã na ngược lại âm bát thược bì chảy tiếng Phạm.

Điềm vị ngược lại âm diệp niêm Quảng Nhã cho rằng: chẻ ra mà ăn ngọt như mật ong. Sách Thuyết Văn cho rằng: rất ngon chữ viết từ bộ cam thanh thiệt Văn Luận viết từ điển thông dụng cũng đồng nghĩa âm niêm ngược lại âm thiêm.

Huyễn Mục ngược lại âm huyền quyến. Thiên Thượng Hiệt ghi rằng: Huyễn là nhìn không rõ. Giả Quỳ chú giải sách quốc ngữ rằng: Huyễn hoặc. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ mục thanh Huyền.

Huyễn uế ngược lại âm ế kế sách vận lược cho rằng: ế là con mắt bị ngăn che âm khẩn ngược lại âm y hề.

Tiếng mạc ngược lại âm dưới mang bác. Sách Thuyết Văn cho rằng: màng mỏng bên trong cơ bắp thịt, chữ viết từ bộ nhục thanh mạc. Văn luân viết từ bộ mục viết thành chữ mạc. Sách Khảo Thanh cho rằng: trợn to mắt mà nhìn, cùng trong luận văn nghĩa không đồng, cho người viết sai.

T645

Thước yết la ngược lại âm trên thương ước ngược lại âm dưới kiền yết. Nước Tây Vức tiếng Phạm tên của dây cung.

Để mật lê ca âm trên để tiếng Phạm.

Bài vẫn ngược lại âm trên bạt mai ngược lại âm dưới tân lận. Cố Dã Vương cho rằng: Bài giống như trừ đuổi. Quảng Nhã cho rằng: bài là đẩy ra. Tư Mã Bưu chú giải sách Trang Tử rằng: Trừ bỏ sách Sử ký cho rằng: cùng nhau xua đuổi trừ bỏ đi. Xưa viết từ bộ thủ. Chữ viết đều từ bộ Thủ, đều thanh phi Tân.

THÀNH DUY THỨC BẢO SANH LUẬN QUYỂN 2

Ư Xứng ngược lại âm xuất chúng. Sách Nhĩ Nhã cho rằng: Xứng gọi là dụng cụng cân, bằng, nặng, nhẹ. Quảng Nhã cho rằng: Xưa giống như cân bằng, sách Khảo Thanh cho rằng: Đúng là chữ viết xưng. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ hoá thanh cũng viết chữ xưng này, văn thường hay dùng.

Tước yết ngược lại âm tường tước. Cố Dã Vương cho rằng: Tước cũng giống như là nhai thức ăn. Tự Thư cho rằng: nhai nghiền, ngược lại âm dưới yên kiến. Cố Dã Vương cho rằng: Yết cũng giống như nuốt vào. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ khẩu đều thanh tước yết âm tiêu ngược lại âm tiều tiêu, âm tự ngược lại tài dữ.

Cật xứ ngược lại âm xí kiết. Trịnh Tiễn chú giải Sách Lễ Ký rằng: cật gọi là hỏi cho rõ sự việc. Sách Khảo Thanh cho rằng: cật gọi là hỏi cho cặn kẽ, cũng gọi là hỏi chữ viết từ bộ ngôn thanh kiết.

thanh Thiến ngược lại âm: Thiên Kiến Cố Dã Vương cho rằng: Cây thiến thảo có thể dùng làm chất nhuộm màu đỏ. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ Thảo thanh tây văn viết chữ Thiến này cũng thông dụng.

Đằng mạn ngược lại âm dưới vũ bàn. Theo Mao Thi truyện cho rằng: Mạn là đi đánh dẹp. Quảng Nhã cho rằng: man là lâu dài. Sách Thuyết Văn cho rằng: Mạn thuộc loại dây leo quấn quít theo cây tùng, chữ viết từ bộ Thảo thanh man.

Sùng dung ngược lại âm dũng tùng. Theo Mao Thi Truyện cho rằng: Dung là tường cao. Theo Nhĩ Nhã cho rằng: Tường gọi là thành trì. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ Thổ thanh dung âm dũng ngược lại âm dung dũng.

Phi manh ngược lại âm mạch canh. Đỗ Dự chú giải Tả truyện rằng: Manh là cái mè đóng trên rui nhà để móc ngói. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ ngõa đến chữ manh. Thanh tĩnh.

Truy mi ngược lại âm trên tuy chủy âm dưới là Mỹ Sách Khảo Thanh cho rằng: Truy mi là loại cỏ có hình dáng lông vũ là kép ẻo lã. Sách Sổ từ cho rằng: loại cỏ bộ sống ở vùng nước cạn gọi là Truỵ Mi Vương Dật chú giải rằng: ngã theo chiều gió mà phơi bày ra. Văn Luận viết từ bộ Thảo viết thành chữ Tuy mi văn thường hay dùng nếu như âm là hoắc đó là chẳng phải.

Thôi xán ngược lại âm trên: Thội ổi Bình thương cho rằng: Thôi là dáng mạo tươi tốt. Sách Khảo Thanh cho rằng: Thôi là dáng mạo trắng như sương tuyết. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ Bạch thanh thôi. Hoặc là viết chữ Thôi, ngược lại âm ôi mỏi, ngược lại âm dưới sang tán.

Bính tán ngược lại âm tàng tán. Sách Thuyết Văn cho rằng: tán gọi là rải nước cho bẩn, cũng gọi là nước bắn tung toé lên người. Chữ viết từ bộ Thuỷ thanh Tán âm tán đồng với âm trên.

Cung khứu ngược lại âm hủ hựu Sách Thuyết Văn cho rằng: : dùng mũi chính là để ngữi gọi là khứu, chữ viết từ bộ tỵ đến bộ khứu âm khứu cũng là thanh. Luận văn viết chữ khứu là chẳng phải.

Quyến tác ngược lại âm trên viết huyễn. Theo thanh loại cho rằng: lấy dây giăng buộc lại. Sách Khảo Thanh cho rằng: quyến là giăng bắt chim hoặc là viết chữ quyến văn tự điển nói rằng: viết chữ quyến. Xưa nay Chánh từ viết từ bộ Võng. Thanh quyến âm quyến ngược lại âm nhất truyện uyên chi hai âm chữ Mức thanh, chữ viết từ bộ khẩu đến bộ nhục.

Sổ chiết ngược lại âm Triển Liệt sách Bát Nhã cho rằng: Loài côn trùng cắn chích, hoặc là viết chữ Thư. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ trùng thanh Thư.

Nai Lạc Ca ngược lại âm trên nan dứt tiếng Phạm tên của địa ngục lớn.

Thảm hại ngược lại âm sơ cẩn Sách Lục Cơ Hán Tổ nói rằng: Công thần ca ngợi công đức của các đại thần mênh mông trong vũ trụ. Trên là Thảm dưới là độc là nhàm chán khinh thường. Xưa nay Chánh tự đều viết từ bộ Thổ thanh Tham.

Truỳ khảo ngược lại âm tuy chủy Sách quốc ngữ cho rằng đánh bằng roi, bằng chày khiến cho người tội phải khuất phục. Sách Thuyết Văn cho rằng: lấy chày, trượng, roi mà đánh chữ viết từ bộ Thủ thanh Thuỳ ngược lại âm dưới là Khảo.

Mạn đẳng âm man ở nước Tây Vức, dùng hoa kết lại cỏ xâu, cho rằng dụng cụ trang nghiêm thân cho đẹp gọi là Hoa mạn.

THÀNH DUY THỨC BẢO SANH LUẬN QUYỂN 3

Thiết sản ngược lại âm xát trãn. Sách khảo thanh cho rằng: Hoặc là chữ viết sản Sách Bá nhã cho rằng: cái vĩ nướng thịt. Sách Thuyết Văn cho rằng: cái xăm gọi là sản cũng gọi là cái xẻng, chữ viết từ bộ kim thanh sản âm thiêm ngược lại âm Thiếp diêm.

Kinh tiêu ngược lại âm tất diêu Trịnh Tiễn chú giải sách nghĩ rằng: Tiêu là gió bão từ hướng dưới thổi lên. Sách Thi Tử cho rằng: Bão táp lớn gọi là tiêu. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ Phong thanh diễm hoặc là viết chữ tiêu âm tiêu đồng với âm trên.

Lạc Đà ngược lại âm trên thang lạc ngược lại âm dưới Đạt hà. Kinh sơn hải nói rằng: Con Lạc Đà có cục thịt lớn lòi lên trên lưng có thể mang đồ vật nặng ngàn cân, đi xa ngàn dặm mà biết nơi nào có suối nước. Sách Chu Thư nói rằng: Vua biết đúng là con Lạc Đà là ban cho, nó có thể khéo hay giỏi về mang vác vật nặng mà lại đi rất xa. Ơ phương Bắc thường có nhiều Lạc Đà, chữ viết đều từ bộ Mã đều thanh thác tha âm thác là âm thác âm Tha đồng âm trên văn luận viết chữ Lạc là sắc của con ngựa. Lại cũng viết chữ Lạc Đà.

Yết Triết ngược lại âm trên hiên yết ngược lại âm dưới triển liệt Quảng Nhã cho rằng yết là loại côn trùng độc hại. Bì Thường cho rằng: Triết cũng là loại côn trùng cắn chích người. Sách Thuyết Văn cho rằng: đều viết từ bộ trùng đều thanh triết yết. Triết hoặc là viết chữ thư từ bộ trùng đến âm đát thanh tĩnh. Luận văn viết chữ triết này là sai.

Điên quệ ngược lại âm quyến nguyệt. Trịnh Huyền chú giải sách Lễ Ký rằng: quệ là vội vã. Cố Dã Vương cho rằng: quệ giống như con ngựa phi nhanh. Giả Quỳ chú giải sách quốc ngữ rằng: Quệ là chạy. Sách Thuyết Văn cho rằng: viết từ bộ Túc thanh quyến.

Ba bã ngược lại âm ba pha tiếng Phạm.

Hoắc Luận ngược lại âm không giác. Sách Hàn Thi chú giải và sách Chu dịch cho rằng: Hoắc là dáng bền chắc. Sách Thuyết Văn cho rằng: cũng là chắc chắn, chữ viết từ bộ Thạch thanh Hoắc.

Toả Kỳ ngược lại âm trên tọa sa ngược lại âm dưới anh giải. Quảng Nhã cho rằng: Toả là ngắn cũng viết chữ ải là thấp, lùn. Lại Kỳ cũng là toả cũng viết chữ ải. Xưa nay Chánh tự cho rằng: Kỳ cũng là ngắn lùn. Toả cũng là từ bộ Thỉ Thanh toạ chữ kỳ bộ tật thanh kỳ. Sách Khảo Thanh cho rằng: viết đúng là chữ ải văn luận đều viết hai chữ từ bộ nhơn đến bộ toạ đến bộ tuế viết thành chữ tỏa tuế đến chẳng phải âm sa ngược lại âm toả hòa.

Quang xí ngược lại âm Xỉ Chí. Cố Dã Vương cho rằng: Xí là đốt cháy sạch, cũng gọi là lửa dữ. Theo truyện cho rằng: Xí Thạnh lửa cháy rực. Sách Khảo Thanh cho rằng: Xí tức là màu sắc đỏ. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ hoả thanh trúc âm thức ngược lại âm Thừa Thức.

Pha tri âm tri tiếng Phạm tên vật bảo.

Tháp nhuyễn ngược lại âm nhu nhuyến. Trịnh Tiễn chú giải sách khảo công ký rằng: nói là nhu nhuyễn, mềm yếu, nên sách Bát Nhã cho rằng: Nhuyễn là yểu mềm. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ Nhi thanh hoả.

THÀNH DUY THỨC BẢO SANH LUẬN QUYỂN 4

Phân tích ngược lại âm trinh tích Khổng An Quốc chú giải sách Thượng Thư rằng: Phân tích, chia chẻ, phân ra. Theo thanh hoại cho rằng: tích là phanh ra chẻ ra. Sách Thuyết Văn cho rằng: phá cây gỗ ra, chặt đốn cây, chữ viết từ bộ mộc thanh cân.

Hoát Thoát Tổng bát vi không. Ngược lại âm trên Hoan quát Cố Dã Vương cho rằng: Hoát đó là mở rộng ra con đường lớn để mà đo lường. Quảng nhã cho rằng: Trống rổng. Sách Thuyết Văn cho rằng: Thông theo hang rộng chữ viết từ bộ cốc thanh hại hoặc là viết chữ hoát. Luận văn viết chữ hoát này là chẳng phải.

Uy liệt ngược lại âm cư bích.

Nha Giả ngược lại âm nhã da. Quảng Nhã cho rằng: Nha là bắt đầu mọc mầm, Sách Thuyết Văn cho rằng: Nha tức là manh nha chữ viết từ bộ thảo thanh nha.

Vấn tự ngược lại âm từ dữ Quách Phác chú giải sách Nhĩ Nhã rằng: chữ tư là đầu mối dây. Lại gọi là đầu mối của công việc, nghĩa là bắt đầu khởi đầu. Theo Mao Thi truyện cho rằng: nghiệp bắt đầu Vương Dật chú giải sách sổ từ rằng: đầu mối có dư thừa. Sách Thuyết Văn cho rằng: Tự là đầu mối, bắt đầu chữ viết từ bộ mịch thanh giả.

Hy vọng ngược lại âm huỷ y. Quảng Nhã cho rằng: Hy là nhìn. Sách Thuyết Văn cho rằng: nhìn xa trông rộng, hy vọng, chữ viết từ bộ mục thanh hy. Luận văn viết chữ hy này cũng thông dụng.

Dụng thác ngược lại âm thang lạc. Sách Chu dịch cho rằng: thanh gỗ nặng chấn ngang cánh cữu ngăn gió lớn. Theo xuân thu truyện cho rằng: nghe đến nước Lỗ dùng thanh gỗ nặng đánh nước Chu. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ mộc thanh thác. Luận văn viết chữ thác là lạc giá là tên của cây dùng để nuôi tằm, mất đi ý nghĩa. Trong luận văn không đồng dùng chữ sai.

THÀNH DUY THỨC BẢO SANH LUẬN QUYỂN 5

Ác quyết ngược lại âm Hồ Cố. Sách Khảo Thanh cho rằng: nắm lấy tay nhau. Sách Lễ Văn cho rằng: công việc thay phiên nhau cũng gọi là ác Sách Thuyết Văn cho rằng: trông giống như tay người nắm lại, ý nghĩa cùng với chữ ốc đồng nhau.

Như Thuỳ ngược lại âm dưới là Thuỳ loại. Thiên Thượng Hiệt ghi rằng: Thuỳ cũng giống như nằm ngủ. Sách Thuyết Văn cho rằng: ngủ chữ viết từ bộ mục. Thanh Thuỳ. Luận văn viết chữ diêu là sai.

Trọng Triền ngược lại âm triệt liên. Sách Hoài Nam Tử cho rằng: Triền giống như lấy sợi chỉ đỏ buộc lại. Sách Thuyết Văn cho rằng: đính ước chữ viết từ bộ mịch thanh Triền hoặc là viết chữ triền.

Tất sô ngược lại âm tầng mật ngược lại âm dưới trắc câu. Tiếng Phạm xưa dịch là Tỷ khưu.

Đồ quái ngược lại âm quát hội. Quảng Nhã cho rằng: quái là cắt ra. Sách Thuyết Văn cho rằng: băm thịt nhỏ, chữ viết từ nhục thanh Hội.

DUY THỨC LUẬN PHÁ SẮC TÂM

- Tuệ Lâm soạn.

Điệt cộng ngược lại âm trên Điền Hiệt. Sách Khảo Thanh cho rằng: Điệt là thay nhau. Đỗ Dự chú giải Tả truyện rằng: Thay phiên nhau sách Phương ngôn cho rằng: Thay thế. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ huynh đến bộ điệt thanh tĩnh âm hiệt ngược lại âm hiền kiết, âm đệ là âm đệ âm điệt đồng với âm trên.

Nã ca ngược lại âm trên nạch da tiếng Phạm nước Tây Vức.

Cước Thọ ngược lại âm căng lực Theo Mao Thi truyện cho rằng: cước là cây táo chua. Quảng nhã cho rằng: cước là cây có gai. Quảng nhã cho rằng: có con trâu, con ngựa, con chó điên nên làm cản trở, khó khăn. Cũng giống như loài hải sản da thường có gai. Sách Phương ngôn cho rằng: Phàm cây cỏ có gai có thể đâm người. Giữa Giang. Hoại gọi cước là cây gai. Sách Thuyết Văn cho rằng: cước giống như cây táo có gai, chữ viết đều từ hai bộ cước âm cước ngược lại âm thử Tý văn luận viết từ hai bộ lai viết thành chữ là chẳng phải.

Biến nhiếp (0 ngược lại âm niêm triếp). Sách Phương ngôn cho rằng: nhiếp là nhón gót chân lên đi lên. Giữa quan ải đến Tây Tần Tấn gọi đi lên là nhiếp. Quảng Nhã cho rằng: nhiếp là mang dày dép. Sách Thuyết Văn cho rằng: đạp lên chữ viết từ bộ túc. Thanh nhiếp âm niêm ngược lại âm ni chiêm.

Ca chiên diên ngược lại âm chiến nhiên. Tiếng Phạm tên của vị A La Hán.

Dạ Tháp ngược lại âm đàm đáp Quảng Nhã cho rằng: Tháp là mang giày dép đạp lên. Sách Thuyết Văn cho rằng: giẩm đạp lên chữ viết từ bộ túc thanh Tháp âm tháp là âm tháp.

Hà Mô âm trên Hà âm dưới là ma. Thiên Thượng Hiệt ghi rằng: Hà Mô là con ếch loài côn trùng sống dưới nước. Sách Thuyết Văn cho rằng: viết chữ Hà Mô còn một tên nữa là điền phụ một tên nữa Thiềm Thừ tức là con cóc, một tên nữa là thành oa một tên nữa hoàn Hoài đều là loài cóc nhái, ễnh ương.

THÀNH DUY THỨC LUẬN QUYỂN 1

- Tuệ Lâm soạn.

Thác dược ngược lại âm trên Thang Lạc ngược lại âm dưới là dương chước. Sách Lão tử cho rằng: Giữa trời đất giống như cái túi càn khôn không có đáy, gọi là hư không mà không thể khuất, không thể bẻ cong lại, không ngoan ngoan vâng theo, càng dao động lại càng xuất ra, không chế ngự được. Lại chú giảng rằng: cái túi đó giống như bao trùm lưỡi võng, giống như trống rỗng của ống sáo cái túi đó bằng phẳng như mặt trống gió thổi ống sáo kêu vi vu. Cố Dã Vương cho rằng: cái ống thổi lửa, dùng để thổi lửa cháy rực lên. Thiên Thượng Hiệt cho rằng: cái túi không có đáy gọi là Thác. Theo Mao Thi truyện cho rằng: cái túi dùng sức mạnh. Văn cổ viết từ bộ vi viết thành chữ thác thanh tĩnh âm Thác ngược lại âm Hồ bổn âm vi là âm vi âm bị ngược lại âm bại trị.

Dung đồng ngược lại âm trên dũng dung cùng với âm dung đồng. Sách Tập Huấn cho rằng: Là dụng cụ phương pháp nấu đồng cho chảy ra, Ứng Thiệu cái chú giải sách Hán Thư rằng: hình giống như thiết. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ kim thanh dung.

Bình âu ngược lại âm dưới âu hầu. Sách Khảo Thanh cho rằng: âu là cái chậu nhỏ, cái bát, cái chén bằng sứ sành gọi là âu. Trịnh tiển chú giải sách Chu Lễ rằng: âu là cái bình miệng nhỏ bụng to. Sách Phương ngôn cho rằng: cái chậu nhỏ chữ viết từ bộ ngõa đến bộ âu thanh tỉnh.

Đê đường ngược lại âm trên để nỉ. Sách Khảo Thanh cho rằng: đê là phòng ngừa cây cầu bắc qua có giới hạn. Quách Phác chú giải sách Nhĩ Nhã rằng: là cây cầu. Sách Thuyết Văn cho rằng: bồ đề. Hoặc viết từ bộ Phục viết thành chữ đê ngược lại âm dưới là thang lãng. Đường đó gọi là vun bồi, đất làm bộ đường cũng là đê. Hoặc là từ bộ phụ viết thành chữ đường. Thành duy thức luận quyển thứ hai.

Tiêu chú ngược lại âm tương diêu. Sách Khảo Thanh cho rằng: rất khô ráo lửa cháy làm tổn thương. Sách Vận Thuyên cho rằng: lửa cháy nám đen. Sách Thuyết Văn cho rằng: lửa thiêu đốt, văn cổ viết từ ba bộ tiêu. May Địch Thư tỉnh lược đơn viết thành chữ Tiêu văn luận viết từ bộ hoả viết thành chữ tiêu là chẳng phải ngược lại âm tức dược. Gọi là lấy lửa thiêu đốt mai con rùa, ngược lại âm dưới là chu nhu. Sách Khảo Thanh cho rằng: chú là cái tim đèn, chữ này thời nay xuất ra từ nơi văn ngọc Thiên văn nói. Xưa nay Chánh tự đều không có chữ này.

Thi hài ngược lại âm hài giai. Cố Dã Vương cho rằng: Hài cốt của thân thể, tên gọi chung là hài. Sách Khảo Thanh cho rằng: Xương cốt thân thể hình hài. Sách vận phổ cho rằng: cốt cũng là hài. Sách Thuyết Văn cho rằng: Xương cẳng chân chữ viết từ bộ cốt thanh hài âm hài ngược lại âm hà giới.

THÀNH DUY THỨC LUẬN QUYỂN 2

Manh muội ngược lại âm trên mặc manh. Theo Mao Thi truyện cho rằng: Manh là loạn. Đỗ Dự chú giải Tả truyện rằng: là sầu muộn. Sách Thuyết Văn cho rằng: con mắt không thấy rõ chữ viết từ bộ mục. Hoặc là viết từ bộ Huyễn viết thành chữ manh. Huyễn là con mắt dao động, âm mục ngược lại âm vũ phúc âm huyễn là âm huyễn.

Sử lưu ngược lại âm trên sư lợi Thiên Thượng Hiệt ghi rằng: sử là phóng nhanh. Sách Khảo Thanh cho rằng: con ngựa chạy nhanh, rất nhanh. Xưa nay Chánh tự cho rằng: nhanh như nước chảy theo khe suối, chữ viết từ bộ mã thanh sử.

THÀNH DUY THỨC LUẬN QUYỂN 3

Cục lý ngược lại âm trên, công ngọc. Sách Nhĩ Nhã cho rằng: cục là nơi chốn lấy làm bộ phận. Mao Thi truyện cho rằng: cong lại. Quảng nhã cho rằng: gần. Sách Thuyết Văn cho rằng: gấp vội. Thôi thúc, bức bách chữ viết từ bộ khẩu đến bộ xích dưới là chữ xúc đó không thể đi giải thích có thể là bất an, bối rối không yên.

Cứ ngạo ngược lại âm trên cư ngự. Đỗ Dự chú giải Tả truyện rằng: không cung kính. Sách Thuyết Văn cho rằng: không tôn trọng chữ viết từ bộ nhơn thanh cứ Kinh văn viết từ bộ túc viết thành chữ cứ là sai. Ngược lại âm dưới phu cáo. Sách Khảo Thanh cho rằng: kiêu ngạo. Sách Thượng Thư cho rằng: khinh mạn. Sách Bát Nhã cho rằng: phóng đảng. Sách Thuyết Văn cho rằng: cũng viết chữ ngạo. Kinh văn viết chữ ngạo tục dùng thông dụng.

Hiêu động ngược lại âm trên hư kiêu. Cố Dã Vương cho rằng: Hiêu là ồn ào. Trịnh Tiễn chú giải Mao Thi truyện rằng: quá đông đúc nên ồn ào. Sách Khảo Thanh cho rằng: Huỷ báng, chê bai. Sách Thuyết Văn cho rằng: Hiêu là hơi xuất ra từ trên đầu, chữ viết từ bộ hiêu đến bộ hiệt. Chữ hội y, âm hiêu ngược lại âm trang lập.

THÀNH DUY THỨC LUẬN QUYỂN 4

Nhơn ngột ngược lại âm dưới ngũ cốt, văn thông dụng cho rằng: vật không có đầu miệng gọi là ngột. Sách Tập Huấn cho rằng: cây không có cành gọi là ngột, chữ viết từ bộ mộc. Sách Thuyết Văn cho rằng: còn thiếu.

THÀNH DUY THỨC LUẬN QUYỂN 5

Thực phồn ngược lại âm trên thừa chức Đỗ Dự chú giải Tả truyện rằng: Điều thực cái có cụ thể. Sách Nhĩ Nhã cho rằng: sự thật điều phải. Sách Thuyết Văn cho rằng: thực là đồng nghĩ chữ viết từ bộ miên thanh thị văn luân viết từ bộ huyệt là chẳng phải, ngược lại âm dưới phạt viên. Theo Mao Thi truyện cho rằng: phồn là nảy sinh nhiều. Trịnh Huyền chú giải Lễ Ký rằng: phồn thịnh. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ mịch thanh phồn.

THÀNH DUY THỨC LUẬN QUYỂN 6

Hoát trần ngược lại âm trên khống nhạc khác dưới chỗ nảy sinh ra nhiều. Gọi là bổng nhiên khô cứng lại khác thường. Hàn khan Bá cho rằng: hoát là cứng nhắc. Xưa nay Chánh tự cho rằng: cứng chắc bền, kiên cố, chữ viết từ bộ Thạch thanh hoắc âm hoắc ngược lại âm hạt.

Hãn biểu ngược lại âm hàn thả Thiên Thượng Hiệt ghi rằng: Hãn là loại thuốc có tác dụng mạnh. Sách Thuyết Văn cho rằng: rất mạnh chữ viết từ bộ Tâm thanh hản ngược lại âm dưới: Bút Thiên. Sách Thuyết Văn cho rằng: áo trên chữ viết từ bộ y đến bộ mạo. Xưa đó dùng áo trên làm bằng lông mịn cho lấy bộ mao là biểu, viết biểu từ bộ mao.

Thiện ách âm trên là chữ Thiện Sách Thuyết Văn cho rằng: Là điều tốt lành chữ viết từ bộ dương đến bộ ngôn dưới là âm ách chữ đúng thể, càng xe có thanh gỗ ngang, thăng chữ viết từ bộ xa thanh ách âm ách đồng với âm trên, từ bộ hộ đến bộ ất.

Phỉ bát ngược lại âm trên phi vị ngược lại âm dưới bổ mạt chữ viết từ bộ thủ thanh phát. Gọi là lau chùi sạch sẽ.

Quí trá ngược lại âm trên quy uỷ. Cố Dã Vương cho rằng: quĩ là điều lạ lùng. Quảng nhã cho rằng: xấu ác. Sách Khảo Thanh cho rằng: quĩ cũng là trá nghĩa là khít khi lừa dối, biến chất. Sách Thuyết Văn cho rằng: chữ viết từ bộ ngôn thanh nguy Kinh văn viết chữ quỹ này là sai.

Táo nhiễu ngược lại âm trên tào đáo Cố Dã Vương cho rằng: Táo là động. Giả quỳ chú giải sách quốc ngữ rằng: cũng là nhiễu loạn. Trịnh Huyền chú giải sách quốc ngữ rằng: không an tịnh. Sách Khảo Thanh cho rằng: Tánh nóng nảy. Sách Thuyết Văn cho rằng: viết chữ táo từ bộ tẩu thanh táo âm táo ngược lại âm tô đáo.

- QUYỂN 7, 8, 9, 10 : (Bốn quyển trên đều không có khác văn, cần được giải thích âm. )

LUẬN ĐẠI TRƯỢNG PHU QUYỂN THƯỢNG

- Tuệ Lâm soạn.

Tồi phá ngược lại âm tội lôi. Sách Khảo Thanh cho rằng: Tồi là bẻ gãy, bẻ dứt. Sách Thuyết Văn cho rằng: tồi là chặt đứt, chữ viết từ bộ thủ thanh tồi luận văn viết từ bộ Thạch viết thành chữ tồi là chẳng phải.

LUẬN ĐẠI TRƯỢNG PHU QUYỂN HẠ

Điều nhu ngược lại âm trên Đình Liễu Trịnh Chúng chú giải sách Chu Lễ rằng: Điều là hoà hợp, ngược lại âm dưới nhũ chu là thấm ướt nhuận trạch. Sách Thuyết Văn cho rằng: ẩm ướt, chữ viết từ bộ thủy thanh nhu, âm nhu ngược lại âm tương dư chữ nhu trên từ bộ vũ dưới từ chữ cổ là Thiên. Gọi khác là vân tức là trên từ nơi trời nhu tức là chữ tượng hình.

NHẬP ĐẠI THỪA LUẬN QUYỂN THƯỢNG

- Tuệ Lâm soạn.

Kỳ cúc âm trên là kỳ ngược lại âm dưới cực lục, tiếng Phạm tên của người. Trong kinh Niết Bàn phẩm y vương kỳ bà. Đây là người dịch hoa chất không đồng, âm phạm chuyển đọc sai.

Hy khởi ngược lại âm hy ký Tự thư cho rằng: Hy là cùng nhau hoà nhã vui vẻ tốt đẹp.

Chư chữ ngược lại âm chương dữ, chữ đó là bãi cát đất nhỏ nổi lên giữa nước. Sách Nhĩ Nhã cho rằng: Phàm trong nước có thể cư trú gọi là châu cũng là bãi đất nhỏ. Trong luận viết từ bộ tiểu viết thành chữ là chẳng phải, văn dưới là chuẩn, nói đây là bãi đất nhỏ trồng lúa mạch, tức là trên đảo trong biển mười sáu dặm là chỗ trụ xứ vị của vị A La Hán cư trú.

Thổ quảng ngược lại âm quắc mảnh nói rằng: người bị thương loài thú hung hãn, chữ viết từ bộ khuyển thanh quảng cũng gọi mãnh thú hung ác.

Nhân phù ngược lại âm phủ mưu văn Ngọc Thiên nói rằng: là cây dùi đánh trống. Lại có giải thích khác không dùng chữ viết từ bộ mộc.

Đào ba ngược lại âm đường lao văn tự điển nói rằng: sóng lớn hoặc nói rằng: Hải triều dâng lên gọi là Đào chữ viết từ Thuỷ đến đạo thanh tĩnh âm Đào là âm Đào.

NHẬP ĐẠI THỪA LUẬN QUYỂN HẠ

Chất sa chất Lệ ngược lại âm chơn viết đều tiếng Phạm tên người.

Thích chủng quyến thuộc.

Thôi Thạch ngược lại âm. Thới hồi sách Thuyết văn viết từ bộ Thủ thanh Truy.

Mâu sóc ngược lại âm trên mạc hậu. Sách Thuyết Văn cho rằng: cây tù mâu, cây giáo loại binh khí thời xưa. Sách Lã Thị Xuân Thu cho rằng: si vưu viết có năm loại binh khí, cây mâu dài hai trượng. Gắn trước binh xa, chữ tượng hình, Kinh văn viết từ bộ mâu là chẳng phải ngược lại âm dưới: song trác. Xưa nay Chánh tự cho rằng: sóc cũng là mâu cũng gọi là cây kích quyết nó cong lại dài một trượng tám thước. Nay gọi cây kích là sóc. Chữ viết từ bộ mâu đến bộ tiêu thanh tỉnh. Kinh văn viết từ bộ mộc viết thành chữ tiêu là chẳng phải.

Xúc Tháp ngược lại âm thu dục Hà Hưu chú giải công dương truyện rằng: Lấy chân đá ngược trở lại gọi là xúc Sách Thuyết Văn cho rằng: xúc cũng là tháp ngược lại âm dưới. Đàm ám Quảng Nhã cho rằng: mang giày dép dẫm đạp lên. Sách Thuyết Văn cho rằng: tháp là đáp lên chữ viết từ bộ Túc. Thanh Tháp âm Tháp ngược lại âm thổ hạp hoặc là viết chữ Đạp cũng thông dụng.

Kiền chùy ngược lại âm trên càng âm dưới Trực Truy. Tiếng Phạm tức là trong tăng đường, đánh lên tịnh truỳ làm hiệu lịnh. Lấy cây dùi đánh vào khúc gỗ, để tập hợp chúng tăng nghị sự, hoặc là cử tội trách phạt khi chúng tăng có lỗi, hoặc là hoà hợp cử lên các việc lấy làm bạch chúng tăng, cũng như đánh dây chuông, đánh bản, hoặc là thổi ốc tù và… các loại. Xưa dịch hoặc gọi là kiền chùy, hay là cái chùi là dịch sai, ghi sai.

CHƯỞNG TRÂN LUẬN - QUYỂN THƯỢNG

- Huyền ứng soạn.

Phiền lung ngược lại âm phò viên theo chữ phiền tức là lông chim. Trang tử giải thích rằng: loài chim trĩ không kỳ vọng ở trong lồng, ý nói bị danh lợi trói buộc.

An Thiệu Na dược tiếng Phạm xưa viết là An Thiền Na dịch là Dược Nhãn.

Mục ngưu hai âm. Tam thương giải thích: Mục là chẳng nuôi gia súc sách Phương ngôn cho rằng: Mục là cho ăn. Tên gọi chung là nuôi gia súc.

Vu cang ngược lại âm vũ vu Sách Thuyết Văn cho rằng: nói thêm vào gọi là vu cũng là cang nói dối trá không thật, khinh khi người khác. Lấy phải làm trái gọi là cang Khinh thường vu khống, bêu xấu người khác, không mà bảo là có, nói láo, nói bậy.

Khỉ năng ngược lại âm như chí Thương Hiệt giải thích rằng: Nhĩ là dụ cho ăn. Phàm Theo thường tình vật gì dẽo ăn được đều gọi là nhĩ thực

CHƯỞNG TRÂN LUẬN QUYỂN HẠ

Ớt Bát La tiếng Phạm ngược lại âm ô một hoặc nói là Ưu Bát La lai cũng viết chữ Âu bát La đều là một nghĩa. Đây gọi là hoa lớn màu xanh đen.

Đông diệp bộ ngược lại âm: sư thiệp bực toà khắc bằng đồng đỏ.

Tự thư cho rằng: nay văn ghi giống như nước sư tử.

Độc tử bộ tiếng Phạm nói là bạt tư phất đa là đây dịch là khả trụ tử bộ xưa dịch là độc tử đó là giống như không hiểu. Phạm âm đọc có dài có ngắn, âm gọi là có bạt tử thì có thể trụ được dài ra, như âm đọc ngắn. Thì nói là độc là theo từ trên bộ toà trong có tất cả bộ xuất ra.