Phật Giáo Nhập Thế Và Phát Triển (Quyển III)

Tu Thiền tại Việt Nam

Tu thiền tại Việt Nam

Trên bước đường tìm chân lý, khi chưa đắc đạo, Đức Phật đã học Thiền với hai vị Thầy là Kamala và Uất Đầu Lam Phất. Mặc dù Ngài đã đạt đến quả vị cao nhất theo pháp Thiền của hai vị này, nhưng Ngài nhận thấy đó không phải là mục tiêu mà Ngài tìm cầu, vì vẫn còn phải chịu sự chi phối của sự vận hành trong vòng sinh tử luân hồi. Ngài liền từ giã hai vị này để tiếp tục mục tiêu Ngài đặt ra. Với trí giác của bậc Bồ tát nhứt sanh bổ xứ hiện thân lại cuộc đời này, cho nên chỉ sau 21 ngày Thiền định ở Bồ đề đạo tràng, Ngài đã đắc quả vị Vô thượng Chánh đẳng giác; đó chính là đỉnh cao nhất của Thiền mà Đức Phật tự thân trải nghiệm. Từ đó, Đức Phật bắt đầu giáo hóa độ sinh và bài pháp đầu tiên Ngài giảng dạy cho năm anh em Kiều Trần Như là 37 trợ đạo phẩm thuộc Đạo đế trong Tứ diệu đế. 37 trợ đạo phẩm mà Đức Phật đưa ra là những phương pháp tốt nhất nhằm giúp cho các đệ tử thực tập Thiền quán để từng bước đạt được trí tuệ sáng suốt, thấy sự vật đúng như thật và giải thoát khỏi sanh tử khổ đau.

Khi sự giáo hóa của Đức Phật được mở rộng, đối trước căn cơ, trình độ, nghiệp lực khác nhau của thính chúng, Đức Phật đã dùng vô số phương tiện giảng dạy cho mọi người có thể nắm bắt được giáo pháp của Ngài. Từ đó về sau, mỗi người lại chấp vào một phương tiện mà cho đó là cứu cánh. Đức Phật thường quở trách người chấp pháp giống như người mù rờ voi. Họ bị vướng mắc với pháp phương tiện, mà không biết cốt lõi của đạo Phật là Thiền. Thiền là trí sáng, trí giác; vì vậy, tu pháp phương tiện của Phật để tâm trí được sáng ra, mới thể hiện được tinh thần Phật dạy.

Trong số những bậc chân tu đạt đạo thấu tỏ được cốt tủy của Thiền, có Bồ tát Long Thọ ở Ấn Độ. Ngài nhận được tôn ý của Phật, mới soạn Trung quán luận để phá bỏ những ý tưởng sai lầm vì sự chấp chặt như chấp có chấp không, chấp thường chấp đoạn, chấp sanh chấp hoại, v.v… của hàng ngoại đạo hoặc của những người mắc bệnh chấp pháp.

Khi Thiền tông truyền sang Trung Quốc, Ngài Thiên Thai Trí Giả tiếp nhận được tinh ba của Thiền, từ Nhất tâm tam quán của Ngài Huệ Tư Thiền sư mà Ngài đã ngộ được đỉnh cao nhất và phát huy thành Nhất niệm tam thiên, biên soạn thành bộ Ma Ha Chỉ Quán làm kim chỉ nam cho những Thiền giả đời sau.

Riêng các Thiền sư Việt Nam thời xưa tuy kế thừa tinh thần Thiền của Phật giáo Trung Quốc,

nhưng các Ngài cũng có hướng đi riêng trong sự thể nghiệm Thiền quán và đã đạt được sự chứng ngộ, có được trí tuệ sáng suốt, nhận thấy những việc cần làm cho đất nước chúng ta. Lịch sử còn ghi đậm dấu ấn trí tuệ và thành quả lớn lao của các vị Thiền sư đã một thời đóng góp cho đất nước Việt Nam như Vạn Hạnh, Khuông Việt, Đỗ Thuận, Trần Thái Tông, Trần Nhân Tông, Tuệ Trung, Tuệ Tĩnh, v.v.. Các Ngài đã làm sáng danh Thiền tông Việt Nam, làm nên thời kỳ vàng son cho Phật giáo chúng ta. Tuy nhiên, trải qua thời gian rất dài, vắng bóng những bậc tu hành đắc đạo, mà chỉ có người tu hình thức, dẫn đến tình trạng Phật giáo bị suy đồi từ cuối đời Trần đến thời Pháp thuộc.

Trong thời gian gần đây, một số vị nghiên cứu và tu tập Thiền nổi danh như Thiền sư Nhất Hạnh, Thiền sư Thanh Từ, cố Thiền sư Duy Lực. Các Ngài đã mở các khóa Thiền giảng dạy và hướng dẫn pháp tu Thiền đã giúp cho nhiều người chữa được căn bệnh thời đại gọi là Stress, tức giải tỏa được tâm lý bị khủng hoảng vì áp lực của nhiều vấn đề trong cuộc sống thời hiện đại ; nhưng thành thật mà nói, hiệu quả chỉ ở chừng mực đó thôi. Ngoài ra, Thiền Tứ niệm xứ theo Nguyên thủy cũng được truyền dạy ở Việt Nam và cũng có nhiều người thực tập; nhưng cũng chưa thấy kết quả đặc sắc.

Chúng tôi kỳ vọng trong tương lai sẽ có những người tu chứng thật sự, có trí sáng, thấy đúng mọi việc để giúp cho mọi người thực hiện được cuộc sống an lạc giữa chốn bụi trần và xa hơn nữa xây dựng được Tịnh độ ở cõi nhân gian này.

Vai trò của Ni giới Việt Nam trong xã hội hiện đại

Vai trò của ni giới Việt Nam trong

xã hội hiện đại

Theo tinh thần Phật giáo Đại thừa, chư vị Bồ tát tùy loại ứng hiện thân, nghĩa là mang thân hình nào có thể giúp cho nhiều người hướng thiện, an vui, giải thoát thì các Ngài hiện diện với thân hình đó; vì các vị Bồ tát xem thân vật chất này như chiếc áo mặc bên ngoài, hay một phương tiện để thực hiện sáu pháp ba la mật của Bồ tát hạnh.

Thời Đức Phật tại thế, Bà Ma ha Ba Xà Ba Đề cùng với hàng trăm cung nữ ở thành Ca Tỳ La Vệ đã được Đức Phật cho xuất gia và về sau, cũng đã có những vị Tỳ kheo Ni chứng đắc từ sơ quả cho đến quả vị A la hán. Như vậy, giáo đoàn của Đức Phật đã công nhận sự hiện diện của hàng Tỳ kheo Ni; nói rộng hơn, Đức Phật còn công nhận cả hàng cư sĩ tại gia có thể làm công việc cứu nhân độ thế của Bồ tát. Có thể nói theo kiến giải của kinh điển Đại thừa thì hàng tứ chúng của Đức Phật gồm có Tỳ kheo, Tỳ kheo Ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di đều được coi là hiện thân Bồ tát nối gót theo Phật

để tự rèn luyện bản thân thăng hoa, vừa làm lợi ích cho cuộc đời.

Và kinh Hoa Nghiêm, một bộ kinh lớn của tư tưởng Đại thừa, đã thể hiện rõ nét tinh thần này qua hình ảnh của Thiện Tài đồng tử cầu đạo với 53 vị thiện tri thức, trong đó có hàng nữ giới như Tỳ kheo Ni Sư Tử Tần Thân và các nữ cư sĩ như Hưu Xã Ưu bà di, Từ Hạnh đồng nữ, Cụ Túc Ưu bà di, Bất Động Ưu bà di và bà Tu Mật Đa. Kinh Hoa Nghiêm đã giới thiệu những phụ nữ tại gia và xuất gia làm được những việc khó làm đến mức gọi là bất khả tư nghì mà hàng nam giới bình thường không làm được. Nói cách khác, kinh điển Đại thừa nhấn mạnh đến năng lực tiềm ẩn vô cùng vô tận trong con người, kinh gọi là bí mật tạng, nếu biết phát huy đúng đắn khai thác trọn vẹn. Tỳ kheo Ni Sư Tử Tần Thân và các Ưu bà di mà kinh Hoa Nghiêm đưa ra là những người đã nhận ra và phát huy được năng lực vô song của chính mình, mới trở thành mẫu người siêu việt được kinh điển Đại thừa đề cao.

Từ xa xưa, hàng nữ giới tu hành vào thời Đức Phật tại thế, cho đến mẫu người phụ nữ được ghi lại trong kinh điển Đại thừa thể hiện được hiểu biết trong sáng, năng lực siêu tuyệt và đạo hạnh đáng kính ngưỡng như vậy. Đến đầu thế kỷ 20 ở Việt Nam, có các vị chư Ni làm nên đạo nghiệp phải kể đến Sư bà Diệu

Tịnh, Sư bà Diệu Không, Ni trưởng Như Thanh … đã khởi đầu cho việc hình thành và phát triển của Ni giới Việt Nam. Và đến nay, chư Ni đã xây dựng được giáo đoàn lên đến hàng vạn Ni. Riêng hệ phái Khất sĩ cũng có những vị Ni nổi danh như quý Sư bà Huỳnh Liên, Bạch Liên, Tạng Liên ... đã thành lập được Ni giới Khất sĩ dấn thân trên mọi nẻo đường đời để truyền bá chánh pháp, cứu độ rất nhiều người. Điều này chứng tỏ năng lực giáo hóa của chư Ni Việt Nam rất đáng kể ở thế kỷ 20.

Có thể nói ngày nay, số lượng chư Ni ở Việt Nam đông hơn chư Tăng, trong đó có nhiều vị tốt nghiệp học vị Thạc sĩ, Tiến sĩ. Vì vậy, thiết nghĩ chư Ni có thể tham gia vào mọi lãnh vực hoạt động; nhưng quan niệm Tiểu thừa trong giới Tăng Ni, Phật tử không phải không còn, nghĩa là quan niệm phân biệt giới tánh và phân biệt hình thức tu tại gia và xuất gia vẫn còn rất mạnh, nên không thấy được năng lực siêu việt tiềm ẩn trong từng con người. Chính điều này đã tạo ra một sức cản lớn cho tầm hoạt động của chư Ni và giới cư sĩ ở Việt Nam.

Chúng tôi mong rằng trên bước đường thắp sáng ngọn đèn trí tuệ của Đức Phật, cần có cái nhìn đúng với sự thật để phát huy được nhận thức trong sáng và năng lực làm lợi ích cho đời, làm đẹp cho đạo, không luận là hàng nữ lưu hay nam giới, bất kể là người xuất gia

hay tại gia, theo tinh thần của kinh Hoa Nghiêm đã gợi mở. Có như vậy, chúng ta mới tận dụng được chất xám của tất cả mọi người thuộc mọi thành phần xã hội, vừa thể hiện được chân lý bình đẳng của Đức Phật dạy, vừa xây dựng thế giới Ta bà được an vui và phát triển bền vững.

Ý nghĩa Hóa thân Phật thuyết pháp

Ý nghĩa hóa thân Phật thuyết pháp

(Bài giảng trường hạ Trung Tâm tịnh xá ngày 2-4-08)

Khi Đức Phật Thích Ca thành đạo tại Bồ đề đạo tràng, Ngài thấy biết chân lý và nghĩ rằng chân lý đó Ngài không thể trao truyền cho bất cứ người nào. Ý này được kinh Pháp Hoa diễn tả rằng "Duy Phật dữ Phật, nãi năng cứu tận chư pháp thật tướng”, nghĩa là chỉ có chư Phật hiểu được những gì Đức Phật Thích Ca chứng ngộ, còn từ hàng Bồ tát trở xuống không thể hiểu được. Bấy giờ chư Phật mười phương đã hiện ra trong thế giới trang nghiêm thông nhau thành một cõi gọi là Hoa Tạng thế giới; còn chúng ta vì bị vướng mắc ngũ ấm thân nên không thông được với chư Phật. Và tất cả các Đức Phật đó thỉnh Phật Thích Ca thuyết pháp giáo hóa chúng sinh ở Ta bà.

Các Đức Phật nói rằng Phật Thích Ca chứng chân lý thì chư Phật mười phương cũng thấy đúng như vậy, nên giữa chư Phật không cần nói nữa; nhưng Đức Phật Thích Ca nên nói pháp cho chúng sinh Ta bà vì chư

Phật ở Hoa Tạng giới không mang thân ngũ uẩn nên không nói được với họ. Đức Phật Thích Ca mới khởi tâm đại từ bi thương xót chúng sinh mà Ngài mang thân tứ đại ngũ ấm, làm thái tử Sĩ Đạt Ta, rồi xuất gia tu hành, nhận ra mình là Phật. Nhờ chư Phật mười phương tác động, Đức Phật Thích Ca thấy được tính ưu việt của Ngài so với các Đức Phật khác; vì các Ngài có Pháp thân Phật, nhưng thiếu sanh thân, đây là điểm quan trọng mà chúng ta phải nhận thấy.

Thật vậy, các Đức Phật vào Niết bàn, bỏ thân tứ đại ngũ uẩn, chỉ còn Như Lai thân, hay Bồ tát Pháp thân thì không nói được cho chúng sinh. Ví dụ như bây giờ Bồ tát Quảng Đức muốn nói chuyện với chúng ta, nhưng không được, Ngài phải mang lại thân tứ đại ngũ uẩn mới nói được cho chúng ta nghe. Nhưng khi Bồ tát mang lại thân tứ đại ngũ uẩn là trở lại con người bình thường, thì Đức Phật dạy rằng Bồ tát còn mê khi cách ấm. Thực tế cho thấy các vị Lạt ma đắc đạo, xả thân và tái sinh trở thành hài nhi không biết kiếp trước của mình, phải nhờ thầy khai ngộ mới nhớ lại được tiền kiếp tu hành.

Chúng ta cũng vậy, trải qua nhiều kiếp tu hành và đời này mang thân tứ đại, bị ngũ ấm ngăn che, chúng ta quên kiếp trước của mình; nhưng tâm sáng suốt của chúng ta vẫn còn. Vì vậy, trên bước đường tu, có sự định vị rõ ràng, tuy cũng là người như nhau, nhưng có người thông minh, hiền lành, có người hung ác, mê muội…; đó

là sự khác nhau về tâm, về nghiệp của tất cả mọi người trên đời này. Nếu là Như Lai, Bồ tát, hay La hán hiện thân lại, bị ngũ uẩn ngăn che nên bị cuộc đời làm quên mất tiền kiếp, nhưng tâm các Ngài vẫn bất nhiễm :

Từ chơn tánh hiện thân Đại sĩ

Giữa hồng trần không nhiễm bụi trần.

Vì đại sĩ hiện thân lại thì khác với người đời hiện thân. Giống như Tổ Minh Đăng Quang cũng mang thân người, nhưng căn lành và tánh sáng suốt của Ngài hơn chúng ta nhiều, cho nên việc hành đạo của Ngài đạt kết quả lớn lao hơn chúng ta.

Tứ đại ngũ uẩn của mọi người giống nhau, nhưng cốt lõi là Như Lai, Bồ tát, La hán, hay là phàm phu thì khác nhau. Đức Phật Thích Ca mang thân người, bị ngũ uẩn ngăn che; nhưng cốt lõi của Ngài là Phật, nên Ngài nhìn cuộc đời khác, kinh Pháp Hoa gọi là "Bất như tam giới kiến ư tam giới”, nghĩa là Ngài nhìn cuộc đời không giống người đời, tâm và hành động khác với người đời mới tu được. Còn tu hành mà suy nghĩ, nhìn đời giống y như người đời, cũng ham thích, tính toán, buồn phiền, tranh giành, sát phạt là người đời mặc áo tu.

Cách nhìn đời của Đức Thích Ca y hệt như một Đức Phật, rõ ràng Ngài thấy cuộc đời này là vô thường, mong manh, giả tạm và thấy rõ đây không phải là nhà của Ngài, không phải là cuộc sống của Ngài. Vì vậy,

Ngài không có ý ưa thích, tranh chấp, nên Ngài đã từ bỏ một cách dễ dàng cuộc sống vương giả để đi tìm đời sống vĩnh hằng bất tử. Nhờ cốt lõi bên trong là Phật, nên thời gian nhập định của Ngài rất ngắn, chỉ trong 49 ngày và thời gian Ngài hành đạo cũng ít, chỉ có sáu năm. Ngày nay tất cả Hòa thượng, Thượng tọa đều hành đạo qua thời gian nhiều hơn Phật, riêng tôi đã 60 năm hành đạo, nhưng đạo vẫn thấy lờ mờ, chỉ dùng niềm tin để thấy biết, không phải thấy hoàn toàn chính xác như Phật.

Đức Phật tu sáu năm đắc đạo, thành tựu quả vị Vô thượng Chánh đẳng giác. Cốt lõi bên trong Ngài là Phật và mặc áo phàm phu bên ngoài, nên khi Ngài xả bỏ thủ uẩn thân, là thành Phật. Xả bỏ thủ uẩn thân không phải là diệt thân ngũ uẩn, vì phải có thân ngũ uẩn mới tu được, diệt bỏ thân này, sẽ bị đọa.

Đức Phật khuyên chúng ta xả bỏ sự cố chấp vào thân này, nói chung là không chấp ngã và không chấp pháp, tâm chúng ta thanh tịnh và trí tuệ theo đó phát sinh. Tuy nhiên, sau khi Phật Niết bàn, người ta thường chấp ngã và chấp pháp cao, nên khó có người đắc đạo. Thực tế cho thấy vì chấp ta và chấp pháp môn tu của ta, nên nghĩ người này tu Đại thừa, người nọ tu Tiểu thừa, người này theo Nam tông, người nọ là Bắc phái, v.v… và bắt đầu xem thường nhau, chống phá nhau, thậm chí hại nhau, trong khi tất cả những người này đều là đệ tử Phật, chân tánh đều là một.

Kinh Pháp Hoa nói rằng Thường Bất Khinh Bồ tát là tiền thân của Đức Phật Thích Ca hành đạo trong thời kỳ mạt pháp của Đức Phật Oai Âm Vương có nhiều chúng tăng thượng mạn Tỳ kheo. Họ chấp ngã, chấp pháp môn tu, chấp sở hữu, chấp chùa, ai động đến cái chấp đó là họ sẵn lòng sống chết. Bồ tát Thường Bất Khinh thấy vậy thương xót họ, Ngài hiện thân làm Bồ tát kính trọng, lễ bái những vị tăng thượng mạn này, nhằm lễ bái Phật tánh của họ để giúp họ thức tỉnh, nhận ra được Tăng đoàn phải hòa hợp, tứ chúng phải đồng tu.

Cùng sinh hoạt trong Tăng đoàn mà không chấp nhận nhau, không nhìn nhau được và chấp càng cao, càng đi xa chân lý, chắc chắn phải bị đọa. Điều cốt lõi quan trọng này của đạo Phật, chúng ta cần suy nghĩ và áp dụng trong đời sống tu hành.

May mắn là đất nước chúng ta thống nhất, Giáo hội chúng ta thống nhất, anh em chúng ta mới có điều kiện sinh hoạt chung, cùng trao đổi với nhau kinh nghiệm hành đạo. Trước năm 1980, phải nói là mạnh ai nấy tu, không chống nhau là may mắn rồi, đừng nói là ngồi chung lại để cùng chia sẻ kinh nghiệm.

Chúng ta có thiện duyên cùng chung nhau thảo luận phương hướng sinh hoạt, nhận thấy được việc tốt của nhau mà kính trọng nhau. Tôi thấy việc tốt của chư tôn đức và các Ngài cũng thấy việc tốt của tôi, mới chia sẻ kinh nghiệm hành đạo cho nhau; thiết nghĩ đó là

niềm hạnh phúc nhất của người tu. Tôi rất sung sướng được đến đây nói pháp và được quý vị lắng nghe trong niềm hoan hỷ, gợi cho tôi nhớ đến bài kệ :

Hạnh phúc thay Đức Phật giáng sinh

Hạnh phúc thay giáo pháp xương minh

Hạnh phúc thay chư Tăng hòa hợp

Hạnh phúc thay tứ chúng đồng tu.

Dù chùa cao Phật lớn, cúng dường đầy đủ cũng không bằng thương kính nhau và chia sẽ kinh nghiệm giúp nhau tu hành. Hạnh phúc của chúng ta là được sống trong một Giáo hội và tất cả các pháp môn biệt truyền được trân trọng, nói rõ là tôn trọng nhau, thể hiện tinh thần lục hòa, kiến hòa đồng giải, không phải khống chế nhau. Người khác có hành động tốt, ta phải công nhận và tập theo, không nên tự ái mà cố giữ điều sai lầm của mình. Hòa hợp trên tinh thần vô ngã, không chấp ta, không chấp sở hữu của ta, chỉ thấy điều tốt để ta thực tập.

Tuy nhiên, khi chúng ta được hạnh phúc nhờ Giáo hội thống nhất thành một khối, lại bắt đầu có sự cọ xát khiến chúng ta không vừa lòng, thấy như mình bị mất tự do. Theo tôi, điều này cũng giúp chúng ta tu hành đạt giải thoát. Lúc tôi cảm thấy bị hạn chế, không được tự do, tôi liền nhớ đến Tề Thiên mang vòng kim cô trên đầu. Mình làm gì cũng kẹt Hiến chương của Giáo hội, kẹt luật pháp của Nhà nước ví như chiếc vòng kim cô

bóp đầu mình, cảm thấy khổ. Thí dụ như có một số tu sĩ đi không được, ở không xong vì kẹt hộ khẩu, nên phiền não phát sinh. Lâu nay chúng ta tưởng lầm mình tu đắc đạo, nay phiền não tung lên, bực bội, buồn phiền, phải coi lại quá trình tu của mình đã phạm sai lầm gì mà nghiệp khởi như vậy.

Lúc trước tu, không chấp ngã, không có nghiệp; nhưng được lên Thượng tọa thì lại chấp ngã nặng. Tôi nhớ trong buổi họp Mặt trận, có một Thượng tọa nói với tôi rằng ông buồn quá. Tôi bảo đã là Thượng tọa mà còn buồn hay sao và buồn việc gì. Ông nói lúc trước Phật tử thấy mình chấp tay, kính trọng chào, không dám ngồi ngang hàng; nay vô phòng họp, phải ngồi sau đàn bà! Thiết nghĩ đây là sự chấp ngã, chấp pháp quá nặng. Tôi nhớ một câu của Ô Sào Thiền sư dạy Đường Tam Tạng rằng ngũ uẩn tứ đại giai không, thì đâu có đàn bà ngồi trước mặt mình. Chúng ta tu cả đời, nhưng chỉ phạm một sai lầm nhỏ là bị tổn hoại công đức. Giống như trường hợp Lương Khoan giữ vị trí quốc sư quá lớn, đến cái tên của ông, người ta còn không dám gọi, nhưng vì chấp ngã quá lớn, tự ái quá cao, nên khi nghe Ngài Nhật Liên lập giáo khai tông nói rằng tất cả quốc sư, đại sư phạm sai lầm bị đọa địa ngục, ông tức giận, chống gậy vào triều, bảo tướng quân phải tìm diệt ông sư đó, ngày nào ông sư đó còn sống thì tôi ăn không ngon, ngủ không yên. Làm Hòa thượng quốc sư mà còn muốn diệt người và muốn ăn ngon, ngủ yên, là

khởi sân tâm, chấp ngã nặng, không còn biết gì. Người ta nói gì thì mặc người ta, làm gì mà phải cuồng giận như vậy.

Theo tôi, chúng ta có thời gian cọ xát với thực tế sẽ giúp chúng ta tỉnh ngộ và tiến tu rất tốt. Tôi đi họp khắp nơi, thấy thanh thản vô cùng, ngồi đâu cũng được, thiên hạ gọi mình là gì cũng xong, khi ta vô ngã thì chẳng có gì phải thắc mắc. Chúng ta nên tập sống thanh thản trên tinh thần vô ngã Đức Phật đã dạy và tập tâm vị tha, thương người, họ vô tình hay cố ý xúc phạm, ta thương xót họ, đừng giận họ, ta sẽ được Phật hộ niệm, sẽ không gặp điều gì đáng sợ trên cuộc đời này. Và ta chỉ lo sợ cho họ sẽ bị người ghét bỏ, bị quỷ thần chê trách và họ sẽ gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống.

Nếu trải qua thời gian sinh hoạt chung, có sự cọ xát, mà không chịu đựng được, có người bỏ áo tu, hoàn tục thì cuộc sống cũng chẳng tiến được. Trái lại, người cố gắng chịu đựng và nhận thức sâu sắc việc tu hành thì từng bước cũng đi lên. Theo kinh nghiệm của riêng tôi, đất nước chúng ta từng thời kỳ có sự đổi mới; đời sống tu hành của chúng ta cũng từng bước có tốt đẹp. Đặc biệt năm nay, lễ Vesak Liên Hiệp Quốc được tổ chức tại Việt Nam và tôi được phân công phụ trách Ban Nội dung. Từ Phật sự này, tôi đã có cái nhìn liên tưởng đến phẩm Hiện Bảo Tháp thứ 11 của kinh Pháp Hoa, tôi cảm thấy rất sung sướng và muốn chia sẻ với quý vị pháp hỷ lạc này.

Chúng ta đã đọc tụng nhiều lần phẩm Hiện Bảo Tháp, nhưng khó hiểu ý nghĩa sâu xa của phẩm này. Tụng kinh là một việc, hiểu được kinh lại là việc khác và thực tập lời dạy của kinh rồi thể nhập được cốt tủy của kinh lại khác nữa. Trong phẩm Hiện Bảo Tháp, khi Đức Phật Thích Ca nói kinh Pháp Hoa, từ dưới đất có tháp Đa Bảo vọt lên và trụ trong hư không. Chúng ta hiểu thế nào về hiện tượng này? Điều này thoạt nghe có vẻ giống như ảo thuật; tôi đã suy nghĩ rất nhiều về yếu nghĩa mà kinh muốn ẩn dụ qua hình ảnh này. Đến khi lễ Vesak năm nay diễn ra, tôi chợt nhận được ý nghĩa sâu sắc mà mỉm cười sung sướng.

Đức Phật Đa Bảo đã nhập diệt từ lâu, nay Đức Phật Thích Ca nói kinh Pháp Hoa ở Ta bà, tháp của Phật Đa Bảo hiện ra làm chứng tín. Điều này gợi cho tôi nhận thức rằng Đức Phật Thích Ca cũng nhập diệt từ lâu, nay chúng ta biết kinh Pháp Hoa, tức Phật Thích Ca sẽ hiện ra, hay Phật Đa Bảo hiện ra cũng là một. Nghĩ đến Phật Đa Bảo là nghĩ đến nhiều thứ báu, nhưng đối với người tu, chỉ có Tam Bảo : trí tuệ là Đức Phật, chân lý là Pháp và hòa hợp là Tăng, là quý báu nhất; ngoài ra, những thứ báu theo thế gian không đáng quan tâm. Chính Đức Phật Thích Ca của chúng ta cũng từ bỏ cuộc sống thế nhân chỉ để đi tìm ba thứ báu là trí giác, chân lý và cuộc sống thanh tịnh hòa hợp.

Trên bước đường tu, đối với tôi, làm sao hòa hợp được với Tăng Ni, Phật tử, được nhiều người thương mến, hỗ trợ là quý. Còn của báu mang vào thân dễ bị tai họa, biết bao nhiêu người chết vì của cải. Sư Thông Kham bị giết cũng vì có nhiều vàng. Của báu vật chất tác hại cho mình hơn, người đời tham lam mới quý nó. Người tu lấy trí tuệ làm của quý báu nhất, thứ hai là chân lý, tức chúng ta sống hài hòa với thiên nhiên và xã hội. Cuộc sống chúng ta sáng đẹp vì không phạm pháp, thể hiện đạo đức, được người thương mến, quý trọng. Đức Phật dạy rằng Tỳ kheo vào làng không chống trái việc người, đó là chân lý. Chúng ta sống trong tịnh xá không làm mất lòng đại chúng, mọi người coi ta là bạn tốt, đó là chân lý. Và thứ ba là chùa lớn hay nhỏ không quan trọng, nhưng quan trọng là hòa hợp, chấp nhận nhau. Hai người không hòa hợp, tranh giành chức trụ trì, không ăn chung, không nói chuyện với nhau thì tốt đẹp gì.

Mở tháp Đa Bảo trong kinh Pháp Hoa, hay Đức Phật nhập diệt để lại cho chúng ta kho báu vô giá. Yếu nghĩa này thể hiện rõ nét khi Liên Hiệp Quốc biểu quyết chấp nhận Đức Phật là bậc vĩ nhân được loài người kính trọng và lời dạy của Đức Phật chẳng những thích hợp với thời đại của Ngài mà còn có lợi ích trong thời đại của chúng ta. Đức Phật và lời dạy của Ngài được cả nhân loại công nhận thì đó chính là kho báu rồi. Chúng ta tu hành lâu, ôm kho báu này, nhưng tự nghèo khổ, không thấy của quý báu này. Liên Hiệp Quốc mở kho

báu này bằng nghị quyết của Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc năm 1999 khiến chúng ta sáng mắt ra. Vì mặc dù chúng ta nhân danh Phật giáo, nhân danh đệ tử Phật, nhưng chúng ta có hưởng thụ được kho báu này đâu, chỉ biết hơn thua phải trái một cách vô lý.

Muốn người khác chấp nhận mình, quý vị phải làm sao? Đức Phật dạy chúng ta phải thực hành đồng sự nhiếp trong tứ nhiếp pháp; nói cách khác, phải lấy ý người làm ý mình, lấy ý mình áp đặt cho người thì ai nghe theo được. Ở Việt Nam, tôi thấy Hòa thượng Minh Châu đã nhận ra ý này, Ngài tu hành gốc Bắc tông, nhưng sang Ấn Độ học, khoác áo Nam tông để các sư Nam tông không thấy Ngài khác với họ. Hòa thượng đắp y và ăn một bữa, đồng với họ, nên không bị chê trách gì. Nhờ vậy, Hòa thượng thân cận được các sư Nam tông từ Ấn Độ sang Miến Điện, đến Thái Lan, làm nhịp cầu gắn liền Phật giáo Nam truyền và Bắc tông; trong khi trước đó, cả hai không nhìn nhau thân quý. Phật giáo Khất sĩ có được ưu việt là tương đồng với cả Phật giáo Nam và Bắc tông về việc ăn chay và vấn y, nên không bị phê phán.

Hòa thượng Minh Châu còn làm được một việc quan trọng nữa, Ngài dịch kinh Pali sang tiếng Việt, nên trường Đại học Phật giáo Mahachulalongkorn, Thái Lan đã cấp bằng Tiến sĩ Danh dự cho Ngài. Có thể nói từ nhịp cầu này đã gắn kết được Phật giáo Thái

Lan và Phật giáo Việt Nam. Từ sự gắn kết ban đầu này, tất cả tu sĩ Đại thừa mới có điều kiện kết nối với giới Phật giáo Nam tông, chúng ta mới tham dự Hội nghị thượng đỉnh Phật giáo, tham dự diễn đàn Phật giáo thế giới và mới có lễ Tam hợp Vesak của Liên Hiệp Quốc.

Mười năm trước, sang Thái Lan, họ không coi chúng ta là người tu; nhưng nay tôi sang nước đó, họ coi tôi là cao Tăng, tức có cái nhìn khác, cái nhìn tốt đẹp về Phật giáo chúng ta. Điều này đồng nghĩa với việc chúng ta tu hành tiến gần chân lý, nên kết hợp được suy nghĩ và sinh hoạt của những tông phái Phật giáo khác.

Trong phẩm Hiện Bảo Tháp, Đức Phật Thích Ca cho biết Đức Phật Đa Bảo có lời nguyện rằng ai muốn mở tháp Đa Bảo thì phải tập trung phân thân Phật thuyết pháp trong mười phương lại. Nghĩa là Đức Phật Thích Ca đã nhập diệt cả ngàn năm, xưa kia, giáo pháp của Ngài chỉ lưu truyền ở Ấn Độ, nhưng nay Phật giáo được truyền bá sang năm châu lục và tất cả đệ tử Phật đều tu hành theo nhiều pháp môn phương tiện khác nhau; vì chúng ta phải tùy thuận theo từng nơi, từng thời kỳ mà có pháp môn tu thích hợp để hướng dẫn mọi người được lợi lạc. Thí dụ điển hình như Hòa thượng Thiền sư Nhất Hạnh sang Pháp xây chùa cũng sơn xanh đỏ như nhà thờ, cũng có hình Đức Chúa Kytô đứng nhìn Đức Phật để những người chưa theo đạo

Phật thấy pháp tu của Hòa thượng không xa cách với họ. Một số người phê bình rằng cách tu của Ngài ở Âu châu không giống ở Việt Nam, nhưng người Tây phương thì lại chấp nhận được. Tôi gặp người Thụy Sĩ, Đức, Tây Ban Nha … tu theo Hòa thượng đạt được kết quả tốt đẹp. Điều này thể hiện ý nghĩa phân thân Phật thuyết pháp. Cũng vậy, tất cả các Sư đầu đà vào làng khất thực độ được người; tôi vào trường giảng dạy hoặc đi thuyết pháp cũng độ được người.

Tất cả các đệ tử Phật ở khắp năm châu hành đạo theo pháp Phật đều tiêu biểu cho hóa thân của Phật và đều sử dụng vô số phương tiện khác nhau, mới có pháp môn Thiền, Tịnh độ, Mật tông, v.v… để đáp ứng yêu cầu của quần chúng, mới có thể cứu độ họ, dẫn dắt họ đến bờ giác ngộ giải thoát.

Vì tu pháp phương tiện, không phải là pháp chân thật, mà lại cố chấp vào phương tiện này để chỉ trích nhau, chống phá nhau là càng xa rời chân lý hơn nữa. Vì vậy, kinh Pháp Hoa nhắc nhở chúng ta rằng tu pháp phương tiện, nhưng đắc đạo thì phải bỏ phương tiện. Ý này được Thiền diễn tả là qua sông, lên bờ thì phải bỏ thuyền. Đến bờ giác mà còn ôm phương tiện, làm sao lên bờ giải thoát được.

Bỏ phương tiện nghĩa là tôi bỏ ý thức Bắc tông của tôi là nhất và các Hòa thượng Thái Lan bỏ ý thức chỉ có Phật giáo Nguyên thủy đúng nhất. Tất cả mọi người

tu theo Phật đều là đệ tử của Phật, thực hành giáo pháp của Phật trong cuộc sống và đều hưởng được hương vị giải thoát giác ngộ; cốt lõi của đạo Phật là như vậy.

Lễ Tam hợp Vesak Liên Hiệp Quốc tổ chức tại Việt Nam năm nay đã quy tụ được bạn bè khắp năm châu cùng ngồi chung, trao đổi sự hiểu biết và thể nghiệm giáo lý Phật được lợi lạc như thế nào. Đó chính là ý nghĩa sâu sắc rằng tất cả đệ tử Phật đã mở kho tàng giáo lý Phật Thích Ca để hiến dâng cho cuộc đời những gì tốt đẹp nhất cho sự sống của con người và muôn loài trên trái đất này. Những thành tựu quý báu này chúng ta cùng dâng lên cúng dường Đức Từ phụ Thích Ca Mâu Ni trong mùa Phật đản Phật lịch 2552-2008.

Ý nghĩa kệ dâng y

Ý nghĩa kệ dâng y

(Bài giảng trường hạ chùa Vĩnh Phước, ngày 28-7-2008)

Thay mặt Ban Chỉ đạo an cư kiết hạ của Thành hội Phật giáo thành phố Hồ Chí Minh, tôi tán dương Ni trưởng, Ni sư và đại chúng trường hạ này. Đây là một trong những trường hạ tổ chức cho thành phố mà chúng ta chọn làm trường hạ mẫu để các nơi khác nương theo mô hình này sắp xếp tu hành cho đạt được kết quả cao. Ni trưởng Thiền chủ trường hạ này mặc dù tuổi cao, nhưng đã cố gắng vượt khó khăn để giữ đúng luật trong ba tháng an cư sống chung với đại chúng. Và những Ni trưởng khác trong Ban Chức sự trường hạ dù bận nhiều Phật sự, cũng phát nguyện dành thì giờ sống chung với chúng để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của chúng và hiểu được hoàn cảnh từng người để tháo gỡ vướng mắc cho chúng được thanh tịnh tu học, cùng sống hòa hợp, an vui.

Riêng năm nay, Thành hội Phật giáo TP. HCM sẽ tổ chức giới đàn vào tháng 10 và tổ

chức lễ mãn hạ tập thể cho Tăng Ni thành phố vào ngày mùng 10 tháng 7. Điều này mang ý nghĩa quan trọng, vì đây là lần đầu tiên chúng ta tổ chức lễ Tự tứ mang tính cách cấp thành phố để mừng tuổi đạo cho Tăng Ni thành phố, đồng thời để Tăng Ni gặp gỡ, chia sẻ cho nhau kinh nghiệm tu hành. Nhờ có tập trung ba tháng an cư, chúng ta sống chung với nhau, học được nhiều điều và mỗi vị có sở đắc riêng do tâm chứng của từng người khác nhau. Riêng tôi, trong suốt 60 năm tu hành, luôn sống với đại chúng, nên thấu hiểu được tâm tư của đại chúng, giúp tôi trưởng thành trên bước đường tu học và thành tựu công việc Giáo hội giao phó, tôi muốn chia sẻ kinh nghiệm này với quý vị, nhất là Tăng Ni trẻ.

Ngoài ra, tôi còn quan tâm đến vấn đề dâng y và thọ y, ai là người dâng cúng y và người nào xứng đáng thọ lãnh pháp y của Phật. Từ trước đến nay, có nhiều phương thức thọ y, nhưng lần này, Thành hội Phật giáo TP.HCM sẽ tổ chức phương thức thống nhất về thọ y, ít nhất là cho cấp thành phố. Phương thức thông thường là Tăng Ni tự may sắm y cho mình; nhưng quan trọng là làm đúng pháp thì sinh công đức, làm không đúng pháp thì nghiệp chướng, trần lao sinh ra. Vì vậy, việc tự may sắm y cho mình cần phải cân nhắc. Người phạm sai lầm, tu suốt đời, nhưng không được kết quả tốt đẹp, mà còn lụn bại thêm, ví như xây lâu đài trên cát, hay nấu cát muốn thành cơm, nguy

hiểm cho bản thân và tác hại đến nhiều người khác. Việc tự may sắm y thực sự có nhiều bất lợi. Tôi rất ưu tư vấn đề này.

Về việc truyền y, Đức Phật truyền y cho các vị Tổ, các Tổ truyền cho các Thầy là bậc chân sư và Thầy truyền cho đệ tử. Việc truyền y như vậy mang tính cách kế thừa. Kế thừa có hai loại, kế thừa pháp của ba đời chư Phật là thừa tự pháp và kế thừa y bát của ba đời các Đức Phật.

Trong sự truyền thừa có người truyền và người nhận. Vào thời kỳ Phật pháp suy đồi thì còn truyền về hình thức, tức y vẫn còn, nhưng pháp không có, nên gọi là thất truyền. Vì vậy, nếu quán sát kỹ sẽ nhận thấy Tỳ kheo Tăng và Tỳ kheo Ni hình thức bên ngoài giống nhau, nhưng có vị trong y có pháp, có vị trong y không có pháp. Y và pháp phải gắn liền mật thiết với nhau, nhưng vì bị thất truyền nên y chỉ là miếng vải mà thôi.

Việc truyền thừa rất quan trọng, vì y và pháp phải gắn liền nhau, từ Phật truyền sang các Tổ, từ Tổ truyền sang các chân sư và từ chân sư truyền sang chúng ta. Và ta nhận được pháp y ở các vị chân sư đắc đạo, đương nhiên cuộc đời tu hành chúng ta phải khác; vì y có năng lực che chở, cứu mạng chúng ta và pháp làm thăng hoa giới thân huệ mạng của chúng ta.

Khi thọ đại giới, Hòa thượng Thiện Hòa truyền y cho tôi, Hòa thượng Thiện Hoa là Yết ma để xác nhận tôi là Tỳ kheo trong chúng của Phật; đó là điều quan trọng nhất trong đời tôi. Thật vậy, tôi nhờ thọ y đúng pháp và đúng người, nên đã vượt được nhiều chướng duyên trên bước đường hành đạo, thành tựu được một số Phật sự. Các huynh đệ khác tuy cùng thọ giới trong một giới đàn với tôi, cũng thọ y từ Hòa thượng Thiện Hòa và nhận Yết ma là Hòa thượng Thiện Hoa, nhưng không được công đức hay thành quả như tôi. Điều này tôi muốn chia sẻ với quý vị.

Pháp của Đức Phật là pháp thanh tịnh, nên không thể đem đặt vào trong bình ô uế. Đây là điều rất quan trọng. Phật, Tổ, Thầy thì thanh tịnh, nhưng thân tâm chúng ta không thanh tịnh, chắc chắn chúng ta không bao giờ có được kết quả tốt đẹp. Thực tế cho thấy có người thọ giới xong thì bệnh, chết; có người thọ giới rồi điên cuồng, có người bị mất y, có người hoàn tục, v.v…; vì khi thọ giới, tâm không thanh tịnh, cho nên viên ma ni của Đức Phật để vào thân ô uế thì thân phải vở liền.

Trước khi thọ đại giới, trong suốt mùa an cư, Hòa thượng Thiện Hòa dạy tôi mỗi ngày phải lạy sám hối Hồng danh, ngoài thời khóa bình thường của đại chúng và trong ba tháng an cư không đi ra ngoài, không tiếp xúc với ai và nhất là phải thường sống trong chánh định,

ngồi một mình tư duy giáo pháp, chủ yếu là kinh Pháp Hoa, hay Pháp thân thường trú của ba đời chư Phật.

Phải lắng lòng thanh tịnh, trong sáng thì lãnh thọ giới pháp của Phật qua y bát, cuộc đời chúng ta mới thăng hoa. Trước khi thọ đại giới, tôi là Sa di thường đau yếu; nhưng sau khi thọ đại giới, tôi ăn ít mà sức khỏe tốt hơn, thông minh hơn; nghĩa là tôi đã thừa tự được pháp và y của Phật qua các vị chân sư truyền cho. Đó là kinh nghiệm thiết thân mà tôi muốn nhắc nhở quý vị.

Từ ý thức về truyền thừa y pháp một cách đúng đắn như vậy và với cương vị lãnh đạo Thành hội Phật giáo TP.HCM, tôi nghĩ rằng việc thọ y và truyền y cần phải tuân thủ những nguyên tắc nhất định, không được tự may sắm. Chúng ta mong Phật, Thầy và Giáo hội truyền y cho. Điều này có ý nghĩa như thế nào?

Giáo hội là tập thể Tăng già có đủ tư cách truyền y. Thầy truyền y cho đệ tử, thì sự truyền thừa này có giá trị giữa thầy trò. Còn Phật truyền pháp, thì người thọ Bồ tát giới cầu Phật Thích Ca làm Thầy, cầu Bồ tát Văn Thù làm Yết ma và Bồ tát Di Lặc làm Giáo thọ; nghĩa là muốn Phật truyền, chúng ta phải thâm nhập vô tướng giới đàn, vì trong giới đàn vô tướng, mới thấy Đức Thích Ca đang thuyết pháp, có Ngài Văn Thù đang hầu cận và Đức Di Lặc là người thừa kế, cùng với mười phương chư Phật khen ngợi. Thiên Thai Trí Giả nhập

vô tướng giới đàn, mới nói rằng hội Linh Sơn chưa tan và Ngài đã thọ giới trên hội Linh Sơn, được Phật truyền y bát cho Ngài trong chánh định và được Phật xoa đầu thọ ký, được Phật lấy y trùm cho. Vì là y nhu hòa nhẫn nhục, cho nên tất cả mọi việc trên cuộc đời xảy ra hiểm nguy như thế nào, hành giả vẫn an nhiên tự tại, không chút bận tâm. Đó cũng là kinh nghiệm của tôi, trên bước đường hành đạo, việc càng khó, tôi càng bình tỉnh, càng vui hơn, vì tôi cảm nhận được Phật trao pháp y. Phật này là Phật Pháp thân thì trao pháp y cũng trao cho Pháp thân Bồ tát để hành đạo. Vì vậy, tôi thường nói rằng chỉ có Phật, Thầy và mình biết là đủ; còn "chúng nó” không biết càng tốt. "Chúng nó” là chúng ma không biết càng dễ cho mình, chúng ma hay ngũ ấm ma, phiền não ma để cho nó ngủ luôn, trong khi tâm chúng ta thanh tịnh, thức tỉnh mới nhận được pháp Phật truyền trao.

Vì vậy, pháp y từ Phật trao cho chúng ta trong giới đàn vô tướng, nên chúng ma không biết. Người đắc được pháp Như Lai thì hiện hữu trên cuộc đời, là sứ giả Như Lai, làm việc của Như Lai ủy thác, nên có thiên long bát bộ hộ vệ, nhờ vậy mà việc mọi người thấy khó, còn ta không thấy vướng mắc gì cả. Thật vậy, nhờ có Hộ pháp long thiên sắp xếp, bậc chân tu không lo cơm ăn, áo mặc, chỗ ở. Tỳ kheo mà còn bận tâm với cơm ăn, áo mặc, chỗ ở, coi như bị đọa. Tại sao chúng ta không lo ba việc đó. Nếu chúng ta là đệ tử của Như Lai, Ngài đã

ủy thác cho nhân thiên cúng dường, còn gì để lo. Trí Giả đại sư nhập định, thụ đắc được giới pháp của Phật ở hội Linh Sơn thì trên hiện tượng này, mọi việc đổi khác. Tùy Dạng Đế đem quân lên chỗ Ngài ẩn tu để xây dựng chùa Ngọc Tuyền đồ sộ. Ngài chỉ ngồi yên nhập định mà chùa cao đẹp hơn tất cả chùa khác, vì do vua chúa xây dựng. Người tu nỗ lực cầu thụ đắc được giới pháp của Như Lai; nếu không, trở thành ăn xin thực sự.

Y và pháp của Như Lai ban cho rồi, ta có pháp bên trong là trí tuệ hơn người và có y bên ngoài là nhu hòa, nhẫn nhục, chúng ma tà đạo không phá hại được. Y và pháp Như Lai ở trong vô tướng, cho nên thụ đắc trong vô tướng, nghĩa là Pháp thân thụ đắc. Tuy nhiên, thụ đắc trong vô tướng thuộc về lý tưởng thì trở về thực tế cuộc sống, lý tưởng này phải phù hợp với thực tế; nếu không phù hợp sẽ trở thành ảo tưởng, không tưởng.

Trong lý tưởng thì đẹp vô cùng, nhưng trở lại thực tế cuộc sống hẩm hiu, buồn chán; nói cách khác, nghe dạy như vậy hay quá, nhưng mà tu thì khổ vô cùng. Nếu thấy như vậy chắc chắn không thể tu được. Phải nói rằng chúng ma thấy khổ, nhưng lòng mình thấy tu hành là cực lạc mới tiến tu được. Tôi được làm việc thấy vui lắm, người sợ làm việc mà thích hưởng thụ là đọa. Thích làm việc, nhưng sợ hưởng thụ là Sa môn.

Trên hội Linh Sơn, chúng ta nhận được pháp Phật, tức Ngài trao cho trí tuệ và nhận được y của Phật, tức

Ngài trao cho sự an lành để chúng ta làm đạo. Vì vậy, mọi việc trên cuộc đời dù khó khăn bao nhiêu, cũng vượt qua được dễ dàng; đó là đắc pháp. Và việc càng khó, chúng càng khôn. Tôi thích làm việc khó vì phải động não mới phát hiện được điều kỳ bí; không khó, không suy nghĩ, bộ não chúng ta dễ bị sơ cứng. Hết việc khó, tôi cảm thấy buồn chán. Và việc khó, mình càng dễ làm, không bị vướng, vì thiên hạ sợ, bỏ. Còn việc dễ, có quyền lợi, nhiều người tranh giành. Vì vậy, Đức Phật thường tán dương các vị Bồ tát hay làm những việc khó làm. Thành hội Phật giáo TP. HCM tổ chức lễ dâng y trong ngày Tự tứ cho toàn thành phố và Ni sư Như Hoa phát tâm cúng dường một ngàn y làm cho nhiều người vui mừng. Trên bước đường tu, làm việc đại chúng vui mừng là sinh ra công đức.

Trở lại việc truyền pháp, Đức Phật truyền cho Tổ, Tổ truyền cho Thầy và Thầy truyền cho ta. Nếu Thầy là bậc chân sư thì rất tốt. Còn Thầy tà rất nguy hiểm vì dẫn chúng ta đi lệch quỹ đạo của Như Lai. Và nếu Thầy dạy chúng ta không tu giới pháp của Phật, không thuộc hàng tam thừa tứ quả thì sẽ truyền cho chúng ta cái gì?

Thầy mà chúng ta chọn thuộc vào tam thừa tứ quả giải thoát Tăng. Khi tôi xuất gia, đọc Sám Quy Mạng, đến câu : "Tam thừa tứ quả, giải thoát Tăng. Nguyện tứ từ bi ai nhiếp thọ”, tôi rơi nước mắt. Thời tôi tu hành, 60 năm trước, hiếm có chùa, không có trường

Phật học như bây giờ. Gặp được vị Tăng trong tam thừa để mình tu học đúng chánh pháp, gặp vị Tăng giải thoát để mình nương theo được giải thoát, là việc khó khăn vô cùng. Chỉ gặp toàn là Thầy cúng, Thầy bói, Thầy bùa, buồn lắm. Lúc bấy giờ tìm được Thầy dạy kinh luật luận rất khó; vô chùa, Thầy chỉ truyền cho mình việc đi cúng cầu an, cầu siêu, coi ngày giờ, xem sao giải hạn, v.v…

May mắn, tôi vào Phật học đường Nam Việt, được học kinh với Hòa thượng Trí Tịnh, học luật với Hòa thượng Thiện Hòa, học luận với Hòa thượng Thiện Hoa. Gặp được những bậc chân sư như vậy truyền trao giới pháp của Phật, cuộc đời tu hành chắc chắn đi lên. Mặc dù chúng ta chưa thọ pháp và y trực tiếp từ Đức Phật, nhưng thọ được với các bậc chân sư, chúng ta tuy chưa chứng Pháp thân, ít nhất cũng sống trong quỹ đạo của Phật. Tu học ở Phật học đường Nam Việt, tôi tiếp thu văn tự kinh điển và nhận ca sa của các vị tôn đức này; nên tôi cảm thấy ấm lòng, thấy đây là nơi an ổn tốt lành nhất trong cuộc đời tu của mình, mặc dù cuộc sống vật chất ở nơi này hẩm hiu, nhưng được học hành là vui rồi.

Nhận được y bát từ Như Lai, từ Thầy truyền, chúng ta nương theo đó mà tu hành. Và điều thứ ba, chúng ta cầu Giáo hội, hay Tăng đoàn, tức tập thể Tăng tiêu biểu truyền y. Có trên bốn vạn Tăng Ni cả nước,

riêng Thành hội Phật giáo TP.HCM có trên bảy ngàn Tăng Ni. Khi quý vị nhận pháp y tại chùa Vĩnh Phước, chỉ có Ban Chức sự chùa này và đại chúng nơi đây công nhận. Nhưng chúng ta về tham dự lễ nhận pháp y tại chùa Phổ Quang do Thành hội Phật giáo TP.HCM tổ chức, tiêu biểu cho bảy ngàn Tăng Ni của thành phố, tất nhiên có giá trị trên toàn thành phố.

Tôi chỉ đạo riêng hai trường hạ Tăng Ni của thành phố bắt buộc phải đem pháp y về thọ nhận trước sự chứng minh của Ban Trị sự Thành hội Phật giáo TP.HCM. Các trường hạ quận huyện tham gia dưới hình thức tùy hỷ. Qua lễ mãn hạ dâng y của TP.HCM, tất cả Tăng Ni có cơ hội giao tiếp, học hỏi kinh nghiệm tu hành lẫn nhau, có thể gọi đó là ngày đại Tự tứ vậy. Và trong cuộc lễ long trọng này, mong rằng có đầy đủ phước báo của nhân thiên; nói cách khác, có ảnh hưởng vô hình của chư Thiên tác động và sự phát tâm của hàng Phật tử cúng dường.

Trong lễ dâng y năm nay, tôi làm bài kệ như sau :

Con nay thành kính cúi đầu

Nguyện dâng Pháp phục thỉnh cầu chứng minh

Thọ trì đọc tụng chơn kinh

Chúng sinh lục đạo siêu sanh Giác đài

Ba đời chư Phật Như Lai

Cũng nhờ Pháp phục hiện ngay thân vàng

Tam thừa tứ quả chơn Tăng

Ca sa bình bát một thân độ đời

A Nan, Ca Diếp truyền thừa

Thần Quang Lục Tổ là người thọ y

Văn Lang từ thuở sơ khai

Cương Lương, Tăng Hội truyền ngay y vàng

Con nay mắt thấy rõ ràng

Việt Nam Giáo hội ngàn ngàn Tăng Ni

Trải qua những cuộc thạnh suy

Cũng nhờ y bát đạo này bền lâu.

Hai câu đầu nói cho chư Thiên và Phật tử ở nhân gian. Họ đến dự lễ dâng y, tùy hỷ cúng dường, chúc mừng chư Tăng Ni thêm một tuổi đạo, vì biết dâng cúng như vậy, họ sẽ được phước báo. Các Phật tử tham dự rất đông, nhưng không phải tất cả đội y cúng dường, mà chỉ chọn 100 Phật tử đại diện dâng cúng y.

Thọ trì đọc tụng chơn kinh

Chúng sinh lục đạo siêu sanh Giác đài

Chúng ta mặc y pháp của Phật để thọ trì được chơn kinh là nghĩa quan trọng. Vì là phàm Tăng, chúng ta chỉ đọc, học và hiểu được văn tự kinh, nhưng nhờ thọ lãnh pháp của Phật và được đại chúng công nhận, tâm chúng ta thanh tịnh, mới thọ trì được chơn kinh.

Kinh Pháp Hoa có năm loại, gọi là ngũ chủng Pháp Hoa. Trước hết là văn tự kinh trên giấy trắng mực đen

để giúp chúng ta tiến xa hơn trên con đường khai mở trí giác. Vì vậy, nếu chỉ dừng lại ở chữ nghĩa, thì đọc kinh văn suốt đời cũng không thâm nhập được nghĩa kinh, là sai lầm. Từ đọc văn tự bên ngoài để hiểu nghĩa từng chữ, từng câu trong kinh và suy nghĩ rộng tìm lý sâu xa tiềm ẩn bên trong văn kinh, gọi là nghĩa thú kinh. Và điều quan trọng là phải biến thành tâm kinh, nghĩa là tâm chúng ta đã thâm nhập nghĩa lý kinh, tạo thành thế giới mầu nhiệm, đưa chúng ta vào học xứ của Bồ tát, của Như Lai. Đến đỉnh cao đó mới học được chơn kinh.

Như Lai thuyết chơn kinh bằng tâm và ta cũng nghe bằng tâm, là tâm truyền tâm, nên không qua ngôn ngữ. Cuối cùng là chuyển kinh Pháp Hoa thành hạnh Pháp Hoa, thì hành giả hiện hữu trên cuộc đời không cần nói, nhưng đã là biểu tượng phước báo cho nhân thiên. Ý này được diễn tả trong bài Sám Quy Mạng như sau : Kỳ hữu kiến ngã tướng, nãi chí văn ngã danh, giai phát Bồ đề tâm, vĩnh xuất luân hồi khổ. Bấy giờ, không đọc tụng kinh Pháp Hoa nữa và cũng không làm gì nữa, nhưng người nghe đến tên hành giả liền được an lạc, nhìn thấy hành giả liền được giải thoát.

Điều mong mỏi của hàng nhân thiên cúng dường là chúng ta thọ trì được chơn kinh để chúng sinh lục đạo siêu sanh Giác đài; đó là đỉnh cao của ngày lễ Tự tứ. Nếu không đạt được mục tiêu này, chúng ta đã có lỗi. Như vậy, muốn làm cho tứ sanh lục đạo siêu

sanh, phải thọ trì kinh điển từ văn tự chữ nghĩa cho đến hiểu được nghĩa lý của kinh và nhất là luôn sống trong chánh định.

Ba đời chư Phật Như Lai

Cũng nhờ Pháp phục hiện ngay thân vàng

Đức Phật Thích Ca dạy rằng trong tứ sanh lục đạo chỉ có loài người được xuất gia làm Sa môn và chỉ Sa môn mới tu hành thành Phật được. Ba đời chư Phật Như Lai cũng vậy, đều phải sanh làm người, xuất gia, làm Sa môn, rồi mới thành tựu Phật quả. Chúng ta được mặc áo Sa môn là điều vinh hạnh nhất, nên được gọi là chúng trung tôn trong đại chúng. Các loài khác cũng phải sanh làm người rồi tu hành, làm Sa môn đầy đủ đạo hạnh Bồ tát, mới làm Phật được.

Tam thừa tứ quả chơn Tăng

Ca sa bình bát một thân độ đời

Tam thừa gồm Thanh văn, Duyên giác và Bồ tát. Tứ quả của Thanh văn là Tu đà hoàn, Tư đà hàm, A na hàm và A la hán. Tứ quả của Bồ tát theo kinh Hoa Nghiêm là Bồ tát thập hạnh, Bồ tát thập trụ, thập hồi hướng và Bồ tát thập địa. Các bậc chơn Tăng trong tam thừa đi truyền đạo từ Ấn Độ sang Trung Quốc, đến Việt Nam cũng chỉ có một bình bát và một ca sa, đến nơi nào hành đạo, các Ngài cũng đều mang an lành cho quần chúng. Việc thọ y bát rất quan trọng đối với người

tu và cũng là trách nhiệm lớn mà các vị chơn sư đã thực hiện được, chúng ta là người kế thừa tất yếu cũng phải làm được như các Ngài.

A Nan, Ca Diếp truyền thừa

Thần Quang Lục Tổ là người thọ y

Khi Đức Phật Niết bàn, Ngài đã truyền y cho Tổ Ca Diếp, Tổ Ca Diếp truyền cho A Nan và y được truyền đến chúng ta. Y năm điều, bảy điều, chín điều đều của chư Phật truyền và chúng ta làm lễ truyền y cũng đúng theo pháp Phật, gọi là Tổ Tổ tương truyền, sư sư tương thọ. Đến khi Phật pháp truyền sang Đông độ, tức Trung Quốc, Tổ Đạt Ma đã truyền y pháp cho Thần Quang, Thần Quang truyền cho Huệ Khả, Huệ Khả truyền cho Tăng Xáng, Tăng Xáng truyền cho Đạo Tín, Đạo Tín truyền cho Hoằng Nhẫn và Hoằng Nhẫn truyền cho Lục Tổ Huệ Năng.

Văn Lang từ thuở sơ khai

Cương Lương, Tăng Hội truyền ngay y vàng

Đến Việt Nam, đạo Phật được biết khởi đầu từ hai vị là Chi Cương Lương Tiếp và Khương Tương Hội. Ngài Chi Cương Lương Tiếp truyền bá Pháp Hoa Tam muội, thuộc Pháp Hoa tâm, nên truyền trong Thiền định, không có kinh Pháp Hoa văn tự. Thiền sư đắc đạo có chơn kinh trong tâm và truyền cho người qua tâm, gọi là tâm truyền tâm, thần truyền thần, không

qua ngôn ngữ. Kinh Pháp Hoa văn tự ngày nay chúng ta đọc tụng là của Ngài Cưu Ma La Thập dịch đời Diêu Tần. Đến Ngài Khương Tăng Hội dịch kinh …. và kinh Tam Xa (là phẩm Thí dụ trong 28 phẩm kinh Pháp Hoa). Mặc dù Ngài dịch kinh ở đất Giao Châu, nhưng không truyền bá được ở Việt Nam và Ngô Tôn Quyền nghe danh Ngài nên đã rước Ngài về Trung Quốc ở nước Đông Ngô.

Con nay mắt thấy rõ ràng

Việt Nam Giáo hội ngàn ngàn Tăng Ni

Trải qua những cuộc thạnh suy

Cũng nhờ y bát đạo này bền lâu.

Tăng Ni chúng ta có được sinh hoạt tu học ngày nay cũng nhờ cội gốc truyền thừa như trên. Và những gì đúng pháp thì tồn tại; trái lại, không đúng pháp thì có rồi mất. Giáo hội Phật giáo Việt Nam hòa hợp từ năm 1982 và phát triển cho đến ngày nay, lúc khởi đầu chỉ có 70 Tăng Ni tham dự hội nghị thống nhất Phật giáo cả nước năm 1981; nhưng trải qua 27 năm sinh hoạt, ngày nay chúng ta đã có trên bốn vạn Tăng Ni tu hành. Sinh hoạt Phật pháp của hàng vạn Tăng Ni và Phật tử ngày nay đã gợi nhắc chúng ta nhớ đến y bát chơn truyền phát xuất từ Ngài Chi Lương Tiếp và Khương Tăng Hội ở buổi sơ khai. Và trải qua thời kỳ hưng thạnh của Phật giáo Lý Trần, cũng như những lúc suy đồi như thời Pháp thuộc, gần như chúng ta không

còn kinh điển và các Thầy phần lớn đi cúng đám, tụng kinh Di Đà nhưng không hiểu nghĩa.

Có thể nói thời kỳ Phật giáo hưng thạnh, người tu được học giáo pháp và tu đúng chánh pháp, làm cho đạo pháp phát triển khắp nơi, lợi lạc cho dân tộc. Nhưng gặp thời kỳ suy đồi, kinh điển, y bát được cất kỹ, chờ đủ duyên thì đạo pháp mới phát triển trở lại. Theo dòng thuận nghịch của những cuộc thạnh suy như vậy, đạo Phật đã hiện hữu ở Việt Nam, đồng lao cộng khổ cùng dân tộc trên hai ngàn năm. Quả thật đó là đạo chân truyền hằng hữu trên nhân gian này chỉ để làm lợi ích cho tất cả mọi người.

Ý nghĩa tập trung phân thân

Ý nghĩa tập trung phân thân

Bài giảng trường hạ chùa Hội Khánh, tỉnh Bình Dương,

ngày 3-6-2008

Tại tỉnh Bình Dương có trên 150 Tăng Ni an cư tập trung và cũng có nhiều Tăng Ni cấm túc an cư tại chỗ; điều này thể hiện sự hưng thạnh của Phật pháp tại tỉnh nhà. Đức Phật dạy rằng Tỳ Ni tạng trụ, Phật pháp cửu trụ, nghĩa là chúng ta còn tuân thủ lời Đức Phật dạy thì Phật pháp còn tồn tại trên thế gian này. Phật giáo tỉnh Bình Dương chẳng những tồn tại, mà còn từng bước phát triển trong thời đại mới. Đó là điều đáng mừng cho tỉnh nhà nói riêng và cho Phật giáo cả nước nói chung.

Trong thời gian vừa qua, chúng ta đã tổ chức lễ Phật đản quốc tế và tỉnh Bình Dương là tỉnh đầu tiên khởi sắc cho mùa Phật đản năm nay. Tăng Ni, Phật tử tham dự lễ Phật đản rất đông, chứng tỏ tấm lòng của quý vị đối với ngày lễ trọng đại này và cũng chính trong ngày đại lễ Phật đản được tổ chức tại Đại Nam gợi cho tôi suy nghĩ nhiều về ý nghĩa Đức Phật ra đời.

Điều tôi tâm đắc nhất là nhận được ý nghĩa Đức Phật đản sanh mà chúng ta kỷ niệm hôm nay không phải chỉ là tưởng nhớ đến Đức Phật đã ra đời tại Lâm Tỳ Ni, Ấn Độ vào thời xa xưa và nay Ngài không còn nữa; nhưng quan trọng hơn nữa, chúng ta đang hướng về Đức Phật hằng hữu miên viễn, đó là Pháp thân của Phật, là sự sống của Giáo hội chúng ta và là niềm tin của nhân loại đối với một bậc toàn giác, toàn thiện, toàn mỹ.

Thật vậy, nếu chúng ta chỉ kỷ niệm sự ra đời của Đức Phật cách nay hơn 2500 năm thì chẳng qua đó chỉ là sự hoài niệm, thương tiếc của chúng ta mà thôi. Theo tinh thần Phật giáo nhập thế và phát triển, chúng ta có tầm nhìn đúng với sự thật khách quan. Điều này đã được Đức Phật dạy trong kinh Pháp Hoa là thế gian tướng thường trụ. Vì vậy, thường ngày chúng ta vẫn niệm Nam mô thập phương thường trụ Tam bảo, nghĩa là chúng ta nghĩ đến Tam bảo thường trụ, hay Tam bảo cửu trụ, tức sự tồn tại của Tam bảo đã có từ lâu. Kinh Pháp Hoa cũng nói ý này rằng Đức Phật Đa Bảo đã nhập diệt từ vô số kiếp xa xưa, nhưng khi Đức Phật Thích Ca thuyết pháp, Ngài cũng hiện thân để nghe pháp và để làm chứng tín. Lời dạy này nhắm gợi nhắc chúng ta rằng Đức Phật Thích Ca nhập diệt, nhưng thật ra không phải Ngài chết và Đức Phật Thích Ca Đản sanh cũng không phải là Ngài mới sanh ra. Đó cũng là điều mà lâu nay chư Tổ chúng ta thường nhắc nhở. Từ

trước đến nay, trong mùa Phật đản, chúng ta thường đọc bài kệ tắm Phật, nhưng ít bao giờ nhận ra ý nghĩa sâu sắc này :

Ngã kim quán mộc chư Như Lai

Tịnh trí trang nghiêm công đức tụ

Ngũ trược chúng sanh lịnh ly cấu

Đồng chứng Như Lai tịnh Pháp thân

Tỳ Gia thành lý vị tằng sanh

Sa La thọ gian vị tằng diệt

Bất sanh bất diệt lão Cồ Đàm

Nhãn trung khán kiến trùng thêm tiết

Kim triêu chính thị tứ ngoạt bát

Tịnh Phạn vương cung sanh Tất Đạt

Cửu long phúng thủy thiên ngoại lai

Bỗng túc Liên Hoa tùng địa phát

Bài kệ này khẳng định sự hiện hữu của Đức Phật không sinh diệt, Đức Phật vĩnh hằng mới là biểu tượng cho loài người kính ngưỡng và phát tâm sống theo lời chỉ dạy của Ngài từ nghìn xưa cho đến ngày nay và mãi mãi về sau. Đức Phật Thích Ca không phải chỉ đơn thuần là Đức Phật mang thân tứ đại, đã ra đời cách đây hơn 25 thế kỷ và Ngài đã vào Niết bàn; nhưng Đức Phật còn đang sống. Ngài đang sống ở đâu ? Đức Phật đang sống trong lòng Tăng Ni, Phật tử, Ngài đang sống trong lòng của nhân loại. Đức Phật thường hằng miên viễn đó mới quan trọng.

Kỷ niệm ngày lễ Phật đản, điều vô cùng cần thiết đối với hàng đệ tử Phật là làm cho Đức Phật sống trong lòng của tự thân mỗi người chúng ta và sống trong lòng của quần chúng. Không phải chúng ta thương tiếc một hình ảnh quá khứ không còn; vì Đức Phật có mất đâu.

Khi nhắc đến cuộc đời của Đức Phật Thích Ca, một số người không biết, cho rằng Đức Phật đã từ bỏ cung vàng điện ngọc để xuất gia, là Ngài từ bỏ cuộc sống vinh hoa phú quý mà mọi người ước mơ nhưng không được, thật là đáng tiếc. Nhưng đối với Đức Phật, sự nghiệp vật chất là cái đáng bỏ và Ngài đã dấn thân trên con đường cát bụi, chịu đựng sự nhọc nhằn đến thấu xương. Tuy nhiên, trải qua con đường gai chông đó, cả bầu trời trong sáng hiện ra trước Ngài, tâm trí Ngài hoàn toàn an vui giải thoát, thế giới huy hoàng là Phật giới đã chào đón Ngài. Ngày nay, bước theo dấu chân Phật, chắc chắn chúng ta cũng đi trên chông gai, nhưng vẫn hoan hỷ vì đã mang đến nhiều đóng góp có ý nghĩa cho sự sống an lạc của nhân loại.

Trên bước đường tu, yếu nghĩa của bộ kinh Bát Nhã giúp chúng ta phát triển trí tuệ, nhìn sự vật đúng như thật, hiểu rõ thân tứ đại là sự giả hợp mà có, ngũ uẩn của chúng ta là Không. Tu Bát Nhã phải thấy như vậy, để chúng ta không chấp vào thân tứ đại và không kẹt với ngũ uẩn. Đa số người tu vấp phải sai lầm, thường chấp ngã và chấp pháp. Điển hình là trong

thời đại Kamakura, có vị Tăng rất hiền lành và khoan dung, nên được Tăng Ni thời đó kính trọng, nhà vua mới phong cho ông làm quốc sư. Nhưng khi ông đạt được vị trí lãnh đạo cao tột này thì tâm chấp vào địa vị mỗi ngày nặng thêm. Vì vậy, Ngài Nhật Liên lúc đó mới 30 tuổi, tuyên bố một câu làm chới với vị lãnh đạo này. Ngài nói quốc sư, đại sư mà còn chấp pháp, chấp ngã thì còn thua tiểu Tăng. Ngài Lương Khoan nghe như vậy, chịu không nổi, chống gậy vào triều đòi xử Ngài Nhật Liên. Qua câu chuyện lịch sử này, nhắc nhở tất cả chúng ta nên cân nhắc trên bước đường tu, đừng để mình chấp ngã nặng thêm; vì khi chưa có địa vị, ai nói gì mình cũng nhịn được, nhưng có địa vị rồi, tâm lại trở nên hẹp hòi, cho nên được ca ngợi thì mình mới vui, ai xem thường thì mình khổ đau. Thiết nghĩ quý thầy từng bước đi lên, nên xóa ngã chấp, ai khen mình cũng được, chê cũng không sao; đừng vui buồn với lời khen tiếng chê của thiên hạ. Còn tụng một ngàn bộ kinh Bát Nhã mà gặp việc cảm thấy chướng tai gai mắt, không chấp nhận được là chưa vào đạo. Cửa đạo gọi là Không môn, tâm chúng ta hoàn toàn thanh thản, không vướng mắc gì cả mới được giải thoát.

Hòa thượng Trí Thủ khi còn sinh tiền, Ngài đã khuyên tôi rằng người quân tử ví như cây tre, cây trúc : Vị xuất thời tiên địa tiết. Đáo lăng vân xứ cánh hư tâm Nghĩa là cây tre, hay cây trúc khi chưa ra khỏi mặt đất, nó đã có từng lóng mắt. Người tu khi chưa thành danh,

phải tập sống tiết tháo, vì sống bừa bãi thì sau này khó tiến tu. Người tu sống có chừng mực, không nói điều không đáng nói và khi nào cần mới ăn. Ăn và nói là hai việc quan trọng mà nhờ có nếp sống tiết tháo, sẽ giúp chúng ta trở thành người đức hạnh, mới được xã hội quý trọng và tin dùng.

Đức Phật và chư Tổ cũng đã dạy chúng ta rằng nói nhiều thì lỗi nhiều, nói ít thì lỗi ít, không nói thì không lỗi. Lỗi này là gì ? Nói sai phạm là có lỗi đã đành, nhưng nói đúng cũng lỗi, nghĩa là chúng ta bị hao hơi tổn sức và làm mất lòng người. Tôi còn nhớ Hòa thượng Thiện Hòa nổi tiếng ít nói, Ngài cũng dạy rằng : Khẩu khai thần khí tán. Động thiệt thị phi sanh. Mở miệng nói thì cái thần của chúng ta bị tán, cái khí của chúng ta bị tổn hại; vì khi nói, nghe, tranh cãi, chúng ta bị sự vật bên ngoài tác động, chi phối nhiều, nên thần tan, trí sáng suốt không còn. Vì vậy, khi ngồi Thiền, chúng ta tập trung được; còn nói thì khó tập trung. Sử dụng được thần thông như Ngài Mục Kiền Liên là nhờ sức tập trung cao độ gọi là định lực. Có lực tập trung là có "Thần” thì mới có "Thông”, tức biến hóa được. Thần không có thì thông cũng hết.

Người tu có sức tập trung, giữ được cái thần sẽ thể hiện ra nét mặt rất sáng mà trong kinh biểu thị bằng hào quang. Thần khí đầy đủ, chúng ta không mệt mỏi, không buồn ngủ; thần bị tản, khí bị hao, chúng ta mệt

và ngủ say. Thiền sư nhờ tập trung, nên họ Thiền thay cho ngủ, họ không ngủ nhưng không buồn ngủ, không mệt, vì thần khí đầy đủ. Người tu phải dưỡng thần khí của chúng ta, để tạo sức sống khỏe mạnh, đức hạnh và thanh tịnh; đừng để tiêu hao thần khí, khó tiến tu. Riêng tôi, sau một thời pháp, hay sau một việc quan trọng, tôi luôn dành thì giờ tập trung để giữ thần khí lại; vì vượt mức cho phép sẽ ngã bệnh.

"Động thiệt thị phi sanh”, nghĩa là cái lưỡi cục cựa là thị phi sẽ có liền. Và thị phi trên cuộc đời này là nói phải trái qua lại thì tất cả đều sai; nói đúng cũng sai, huống chi là nói sai. Ít nói, thậm chí không nói, càng hay.

Đời sống chúng ta phải có tiết tháo, ví như cây tre, cây trúc có lóng mắt rõ ràng. Tiết tháo trong đạo Phật đặt nặng việc ăn uống, ăn uống có chừng mực. Đức Phật dạy không ăn nhiều, không ăn ít. Tổ Thiên Thai dạy không ăn những gì không thích hợp với cơ thể, dù có ngon miệng cũng không ăn. Ngoài đời sống vật chất có tiết tháo, tâm hồn chúng ta phải mở rộng lần, giống như cây tre, cây trúc ở dưới gốc đặc ruột, nhưng lên càng cao thì ruột càng mỏng lần cho đến rỗng không, là "Đáo lăng vân xứ cánh hư tâm”, nghĩa là tâm chúng ta đừng hẹp hòi, cố chấp, tu càng lâu thì tâm càng rộng rãi, bao dung được mọi người. Người tu khi chưa làm Thánh, làm Phật được, nên làm người quân tử trước;

ai nói gì, chúng ta cũng bỏ qua, đừng để trong tâm. Lưu giữ trong lòng mình quá nhiều thì ruột bị đặc lại, rất nguy hiểm; nói cách khác, biết nhiều thì phiền não nhiều, không biết thì không khổ. Tôi không bận tâm, không biết việc phải trái hơn thua, nên sống rất an lạc.

Đức Phật dạy chúng ta thực hành xả tâm. Tâm Phật là tâm từ bi hỷ xả. Quý thầy muốn giải thoát, đầu tiên phải tập xả tâm, xả việc sai quấy cho đến xả luôn cái tốt. Theo kinh nghiệm tu hành của riêng tôi, ở giai đoạn đầu, ai làm gì tốt cho tôi, tôi nhớ cả đời; nhưng xử sự xấu với tôi, tôi vội bỏ điều xấu đó ra khỏi tâm mình, nhờ vậy tôi được an lạc. Và cuối cùng, chúng ta xả bỏ luôn cả việc xấu lẫn tốt.

Chỉ tu xả tâm, chứng được Bát Nhã, bước vào cánh cửa Không, đó là ranh giới giữa không và có. Thế giới chúng ta sống là thế giới Hữu, gọi là tam Hữu, chúng ta còn trôi lăn trong tam Hữu này (Dục giới, Sắc giới và Vô sắc giới). Đối với chúng ta, từ thế giới vật chất sanh thế giới tâm linh, cả hai thế giới này đều nằm trong tam Hữu, cho đến chứng được phi phi tưởng xứ, cũng còn kẹt trong thế giới Hữu; phải bứt phá được thế giới này để bước qua thế giới Không, mới có Phật, Bồ tát, La hán. Thực tập xả bỏ tất cả, không bận tâm, là rời được thế giới Hữu. Tuy nhiên, quý Thầy nên thực tập chừng mực, biết rõ khi nào nên bỏ, khi nào cần phải giữ; vì bỏ hết, để không còn gì nữa là sai lầm. Nếu tiền

nhân chúng ta xả bỏ tất cả, thì ngày nay không có chùa Hội Khánh cho chúng ta tu hành. Chùa này hiện hữu do công sức lớn của các người trước và của Hòa thượng Từ Văn. Nhưng nay giao sự nghiệp này cho quý vị, mà quý vị bỏ, không giữ gìn, thế hệ kế tiếp sẽ không còn chùa này để tu hành là phạm lỗi lớn.

Phải cân nhắc pháp xả. Đức Phật dạy không giữ trong lòng mình bất cứ điều gì để tiến đến chân lý; nhưng còn thêm một điều nữa là phương tiện độ đời thì không bỏ cái nào hết. Phiền não, trần lao, nghiệp chướng phải bỏ; còn phương tiện độ đời do phước đức sinh ra, thì không bỏ. Trên bước đường tu, quý thầy bỏ khôn dại của con người, để sinh được phước đức, thì dù có bỏ sở hữu vật chất cũng không mất; vì phước đức gắn liền với cuộc sống của chúng ta, còn sở hữu vật chất xây dựng bằng tính toán khôn dại của thế nhân thì luôn chuyển đổi từ người này sang người khác. Người xưa cũng nói ý này rằng "Nhứt khoảnh điền, thiên niên vạn chủ”, chỉ một thửa ruộng thôi mà đã có cả vạn người thay nhau làm chủ nó, không một người nào có thể giữ mãi tài sản vật chất làm của riêng cho mình.

Đa số Tăng Ni và Phật tử tỉnh Bình Dương tu hành tốt, nên các ngôi chùa của tỉnh nhà mỗi ngày được xây dựng lớn hơn và quần chúng tu tập đông hơn. Tu sai, cuộc sống cứ xuống lần, lại cứ vác đơn đi thưa kiện để

cuối cùng mất hết. Người tu giữ được đạo đức thì dân chúng thương quý và chính quyền ủng hộ, sẽ có thêm, chứ không thể mất được. Nhưng nếu ta khởi ý hơn thua tranh chấp với người đời thì họ có đủ mánh khóe, thủ đoạn, làm sao người tu đối chọi lại được người đời và đưa đến việc thưa kiện, chính quyền xử ta là họ kéo ta từ người tu giải thoát xuống ngang hàng với người tranh chấp; như vậy là chúng ta mất trắng, dù có thắng kiện cũng chỉ là cái được trong cái thua.

Thực tế cho thấy từ xưa, chùa chiền phát triển đều nhờ người hằng tâm hằng sản đóng góp, nhờ vua chúa ủng hộ. Ngày nay cũng vậy, tất cả mọi sinh hoạt đạo pháp thành tựu cũng do Phật tử cúng dường và chính quyền cho phép. Người tu xả vật chất, xả phải trái hơn thua, nhưng giữ đạo đức, nên còn tất cả những gì của người tu.

Theo lý Bát Nhã, phải xả bỏ tất cả vì trong thế giới Không thì phước đức mới sinh ra. Tổ Huệ Năng dạy rằng "Bản lai vô nhất vật”, đó là sở đắc mà người tu từ nghìn xưa cho đến bây giờ cần phải đạt được, không để dính mắc bất cứ điều gì trên cuộc đời này. Một vị Tổ khác e ngại chúng ta hiểu lầm ý nghĩa của pháp xả, nên đã dạy rằng "Vô nhất vật trung vô tận tạng”. Phải tìm được vô tận tạng bên kia cánh cửa Không, bằng cách xả bỏ thế giới bên ngoài, tức tìm ra kho báu, hay Bảo sở theo kinh Pháp Hoa.

Trên lộ trình đi đến Bảo sở, phải vượt qua 500 do tuần đường hiểm, nghĩa là trải qua sắc, thọ, tưởng, hành, thức, thâm nhập thế giới Không, kho báu mới hiện ra, đó là "Vô tận tạng” ở trong "Vô nhất vật”. Kinh Pháp Hoa diễn tả rằng tháp Đa Bảo chứa nhiều của báu dành cho người tu với điều kiện phải mở được tháp, mới sử dụng được của báu. Trên bước đường tu, suốt đời chúng ta vẫn hoàn nghèo, vì không bước vào cửa Không, không mở được cửa tháp báu.

Đức Phật Thích Ca cho biết Đức Phật Đa Bảo có thệ nguyện rằng ai muốn mở tháp báu, phải tập trung phân thân. Năm nay, dự đại lễ Phật đản Liên Hiệp Quốc gợi cho tôi suy nghĩ nhiều về ý nghĩa tập trung phân thân.

Thực tế cho thấy Phật giáo chúng ta xưa kia hầu như bị phân tán, không có sự tập trung; cho nên sinh hoạt yếu kém. Ngày nay, chúng ta thể hiện được ý nghĩa của sự tập trung phân thân, để mở cửa tháp báu. Đó là đầu tiên chúng ta tập trung được tất cả các hệ phái Phật giáo ở đất nước ta thành một Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Trải qua suốt 27 năm, một Giáo hội duy nhất của chúng ta đã sinh hoạt hài hòa theo Hiến chương và nội quy của các ban ngành, đã tạo thành giềng mối vững chắc cho sự tồn tại và phát triển của Phật giáo Việt Nam. Với sự hướng dẫn của trí tuệ tập thể là Giáo hội chúng ta, Tăng Ni, Phật tử mới có điều kiện học chung,

tu chung, làm việc chung và tạo thành sức mạnh hòa hợp đúng theo lời Phật dạy.

Thật vậy, trên thế giới, chỉ có Tăng Ni, Phật tử Việt Nam tập trung sinh hoạt trong một Giáo hội duy nhất. Ngay như Phật giáo Thái Lan theo tinh thần Nguyên thủy, vẫn giữ hai Giáo hội, một Giáo hội của Hoàng gia và một Giáo hội của đại chúng. Và trường Đại học Phật giáo Thái Lan cũng có một trường dành cho đại chúng và một trường của Hoàng gia. Giáo hội Phật giáo Campuchia cũng giống như vậy.

Có thể khẳng định rằng với sức lực tập trung tất cả mọi sinh hoạt Phật pháp trong một Giáo hội, giới Phật giáo Việt Nam chúng ta đã đủ lớn mạnh, dù đất nước chúng ta chưa giàu, nhưng đã tổ chức thành công đại lễ Phật đản Liên Hiệp Quốc năm nay. Ngoài ra, Giáo hội Phật giáo Việt Nam cũng tạo được lực tập trung lớn mạnh mang tính toàn cầu, thể hiện qua sự tham dự của hơn 75 quốc gia trên thế giới trong đại lễ Phật đản Liên Hiệp Quốc năm nay.

Năm 2004, Thái Lan là quốc gia đầu tiên tổ chức lễ Phật đản Liên Hiệp Quốc, nhưng chỉ có khoảng 20 nước tham dự. Đến năm 2008, số quốc gia tập trung về Việt Nam tham dự đại lễ Phật đản vượt trội gần bốn lần. Điều này thể hiện uy tín và vị trí của Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã tăng cao đối với các nước bạn trên thế giới. Có thể nói thành quả này tiêu biểu cho một

phần yếu nghĩa của tháp Đa Bảo được mở ra, hay mở kho tàng giáo pháp của Đức Phật Thích Ca để lại cho chúng ta.

Thật vậy, từ trước đến nay, tất cả Tăng Ni, Phật tử trên thế giới đều thể nghiệm những giáo pháp phương tiện khác nhau để thích hợp với phong tục, tập quán, văn hóa … của từng nơi khác nhau. Vì vậy mà việc tu tập, hành đạo của Phật giáo Việt Nam khác với Phật giáo Thái Lan, Nhật Bản, hay Pháp, Mỹ, v.v… Và thực tế cho thấy chính sự khác biệt trong sinh hoạt Phật pháp đã dẫn đến tình trạng các nước tuy cùng theo đạo Phật nhưng lại không công nhận nhau, xem thường nhau… Vì vậy, vấn đề đặt ra là làm thế nào thực hiện một pháp để tất cả mọi người chấp nhận được.

Phật giáo Việt Nam chúng ta đã có mô hình sáng tạo cho sinh hoạt Phật pháp chẳng những tồn tại mà còn phát triển bền vững và sự thành công này của Giáo hội Phật giáo Việt Nam cũng đã được các nước Phật giáo bạn nhìn nhận và suy nghĩ. Năm 1980, giới Phật giáo Việt Nam đã có ý tưởng thống nhất sinh hoạt Phật giáo, nhưng thống nhất theo phương cách nào để mọi người đều chấp nhận, vì lúc bấy giờ, chúng ta có nhiều Giáo hội. May mắn thay, với trí tuệ tập thể, chúng ta đã có được phương châm thống nhất rất đúng đắn, dựa trên ba tiêu chuẩn là thống nhất lãnh đạo và tổ chức, thống nhất ý chí và hành động. Mọi người được toàn

quyền tu tập pháp môn riêng biệt thích hợp cho mình, nhưng phải đúng chánh pháp.

Thành quả của chúng ta gần 30 năm qua đã thể hiện rõ nét rằng Giáo hội Phật giáo Việt Nam tồn tại vì thích hợp với thời đại và giới Phật giáo chúng ta được quý trọng vì có nhiều đóng góp lợi ích cho xã hội. Còn pháp tu biệt truyền theo Bắc tông, Nam tông, hay Khất sĩ thì tùy theo hạnh nguyện của mỗi người. Thầy thuyết pháp hay thầy làm nghi lễ tín ngưỡng, hoặc tu Thiền, hay niệm Phật cũng được. Tất cả phương tiện tu hành theo Phật đều có cùng một mục đích, nhằm giúp tất cả chúng ta dẹp trừ phiền não, đạt giải thoát, giác ngộ và mang lại lợi ích cho cuộc đời.

Giáo hội Phật giáo Việt Nam từ khi thành lập cho đến ngày nay, trải qua 27 năm đã từng bước lớn mạnh, tham gia vào các diễn đàn Phật giáo thế giới, các hội nghị Phật giáo toàn cầu, cho đến tổ chức thành công đại lễ Phật đản Liên Hiệp Quốc. Điều này thể hiện sự phát triển bền vững của Phật giáo Việt Nam cũng như đã mở ra cho giới Phật giáo thế giới nhận thấy được việc thống nhất sinh hoạt của Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã gặt hái được những kết quả tốt đẹp vô cùng. Các quốc gia đến tham dự đại lễ Phật đản mang đủ màu sắc của các hệ phái Phật giáo, đều được chúng ta tôn trọng và họ cũng tôn trọng chúng ta. Đó chính là sự tồn tại hỗ tương trên tinh thần tương kính, hiểu biết và

cùng chia sẽ kinh nghiệm hành đạo giữa các nước Phật giáo, giữa các hội đoàn Phật giáo trên thế giới. Một sự cộng tồn phát triển của Phật giáo trên khắp năm châu bốn biển vì lợi ích cho nhiều cộng đồng xã hội, cho cả nhân loại nói chung. Chắc chắn Phật giáo của thế kỷ 21 đều chấp nhận sự sinh hoạt cộng tồn trên nền tảng chung nhất này.

Trước kia, Phật giáo Thái Lan và Phật giáo Việt Nam thành thật mà nói đã có một khoảng cách rất lớn. Nhưng trước đại lễ Phật đản Liên Hiệp Quốc năm nay, trường Đại học Mahachulalongkorn của Phật giáo Hoàng gia Thái Lan đã trao tặng tôi bằng Tiến sĩ Danh dự và trong sáu vị nhận văn bằng này, chỉ có một người Thái Lan, còn lại là người Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Việt Nam. Điều này cho thấy giữa Phật giáo Nam tông và Phật giáo Bắc tông không còn cái nhìn phân biệt, không còn khoảng cách, nhưng là một sự thân thiện, cởi mở, hoan hỷ chấp nhận những phương tiện hành đạo khác nhau. Đó chính là mô hình tương lai của Phật giáo toàn cầu, theo đó pháp môn tu khác biệt vẫn được tôn trọng nếu còn thích hợp với thời đại, còn được đa số quần chúng quý trọng, sử dụng, chứ không đố kỵ. Vì theo tinh thần Phật dạy, điều gì mà quần chúng cần, chúng ta sẵn sàng cho. Trong kinh Pháp Hoa, Đức Phật đã ví Ngài như người thợ làm đồ gốm; ai cần món đồ gì, người thợ nặn ra món đó, cần cái nồi thì không thể cho cái chai. Vì vậy, tùy theo nhu

cầu xã hội của từng nơi khác nhau mà giới Phật giáo đáp ứng để quy về chân lý; đó là phương tiện hành đạo muôn màu muôn vẻ của mọi hình thái Phật giáo trên thế gian này.

Trong mùa an cư, Tăng Ni có điều kiện suy nghĩ những việc làm của quá khứ còn thích hợp, thì tiếp tục phát triển; những gì không thích hợp thì gác lại. Cầu mong tất cả hành giả luôn an lành trong ánh hào quang của chư Phật.