Phật Giáo Nhập Thế Và Phát Triển (Quyển III)

Tu Vô lượng nghĩa kinh, sống trong Vô lượng nghĩa Định, thâm nhập hội Pháp Hoa

Tu vô lượng nghĩa kinh,

sống trong vô lượng nghĩa định,

thâm nhập hội Pháp Hoa.

(Bài giảng trường hạ chùa Phổ Quang, quận Tân Bình,

ngày 22-6-2010)

Chúng ta có thể đi vào kinh Pháp Hoa bằng con đường của kinh Nguyên thủy, hay xây dựng con người đạo đức mới thâm nhập được thế giới Pháp Hoa. Nếu không xây dựng đạo đức của Thanh văn mà muốn có Thánh quả của tam thừa là điều không bao giờ được.

Con đường đạo đức xây dựng bằng 37 trợ đạo phẩm là con đường Thanh văn tiến lên quả vị A la hán ra khỏi sinh tử. Nói cách khác, từ thế giới vật chất chúng ta bước sang thế giới tâm linh, hay Niết bàn. Vì vậy, hàng nhị thừa chứng được Niết bàn Không do loại bỏ được tất cả phiền não, nghiệp chướng và trần lao, lòng vắng lặng, nên được an lạc. Hàng Thanh văn Tăng như chúng ta tuy tu hành tốt, nhưng chưa được quần

chúng kính ngưỡng; vì chúng ta chỉ trong sạch mà chưa làm lợi ích cho người, chưa tạo được công đức. Đương nhiên người không quấy rầy chúng ta, nhưng họ không kính trọng chúng ta; đó là Thanh văn đạo.

Và con đường thứ hai để vào cửa đạo là Duyên giác thừa tu pháp quán 12 nhân duyên, gọi là thuyết duyên khởi. Đối với mọi người trên cuộc đời này, duyên luôn luôn khởi lên theo vọng trần, hay nói một cách đầy đủ là Vô minh duyên Hành, Hành duyên Thức, Thức duyên Danh Sắc, Danh Sắc duyên Lục nhập, Lục nhập duyên Xúc, Xúc duyên Thọ, Thọ duyên Ái, Ái duyên Thủ, Thủ duyên Hữu. Và có Hữu thì sanh, lão, tử, ưu bi khổ não sanh ra. Đó là con đường duyên sanh của kiếp con người.

Từ khởi lên Vô minh nghĩa là từ trong tâm niệm khởi sai lầm gọi là Hành, Hành này là hành động của nội tâm, chứ không phải hành động bên ngoài. Từ Vô minh khởi lên tham lam thì dẫn chúng ta vào con đường khổ đau; từ Vô minh khởi lên sân hận thì dẫn chúng ta vào sinh tử.

Vô minh duyên Hành. Hành duyên Thức. Thức là ý niệm, nhận thức của chúng ta đều phiền não, nên gọi là vọng thức. Và khi có vọng thức sai lầm, chúng ta mới nói người này tốt, người kia xấu, việc này phải, việc kia trái; đó chính là sự phán đoán theo nghiệp của chúng ta. Từ nhận định sai lầm của Thức mới sanh ra hai pháp tương đối là Sắc và Tâm (hay Danh và Sắc).

Có Sắc và Tâm, hay nói cách khác, có sáu căn tiếp xúc với sáu trần mới sanh ra sáu Thức. Vì vậy, Tổ Quy Sơn dạy không cho căn và trần tiếp xúc thì vọng nghiệp không sanh ra; vì do mắt thấy những điều chúng ta không bằng lòng, do tai nghe những điều chúng ta không thích. Chúng ta phải cắt đứt những điều chướng tai gai mắt là duyên trần chấm dứt thì lục nhập mất, phiền não của vọng thức mới không có điều kiện sanh khởi. Còn để sáu căn tiếp xúc với sáu trần thì sanh ra vô biên tội, đi vào biển khổ và vào đường tà (Lục căn lục trần vọng tác vô biên chi tội, mê luân khổ hải, thâm nịch tà đồ). Tất cả những kết quả khổ đau sinh tử này đều do từ lục Nhập sanh.

Và có lục Nhập mới sanh ra Xúc. Từ Xúc mới sanh Thọ hay cảm thọ. Cảm thọ gồm có Khổ thọ, Lạc thọ và Xả thọ. Trong ba Thọ này, hàng nhị thừa tu Xả thọ là chính, nghĩa là tất cả mọi việc chúng ta bỏ lại phía sau, không để ý nữa thì nghiệp thức không sanh. Trước kia, chúng ta cách ly trần, nên nghiệp không sanh; nhưng nay chúng ta tiếp xúc với trần thì nghiệp sanh ra, cho nên chúng ta phải xả bỏ. Lỡ thấy một việc gì, quý Thầy nên tập bỏ. Tôi có kinh nghiệm này, vì sống trong đại chúng là những người tập sự tu, không phải là Thánh, cho nên người có sai lầm này, người có sai lầm nọ. Nếu chúng ta chấp vào sai lầm của người khác là vô tình chúng ta để sai lầm đó vô tâm mình, khiến chúng ta buồn khổ. Trong trường hạ lỡ có một Thầy làm việc không đúng, Phật tử trông thấy mất tín tâm, nên mình cảm thấy bực bội, nghĩ

rằng tại sao người này làm mà mình phải mang họa, đó là duyên khởi của chúng ta như thế.

Điển hình như lớp trước tôi có Thầy Quảng Minh sáng lập hội Phật học Nam Việt. Bấy giờ, cụ Mai Thọ Truyền gom tiền của Phật tử để cho Thầy Quảng Minh sang Nhật học; vì các Phật tử trí thức nghĩ rằng Thầy tu mà không học thì kiến thức sẽ không bắt kịp thời đại. Nhưng sang Nhật học, đậu Tiến sĩ xong, Thầy này ở Nhật luôn, không về Việt Nam. Thầy làm công chức cho Nhật và lập gia đình. Vì vậy, những Phật tử đóng góp cho Ban Bảo trợ mới nghĩ rằng cho quý Thầy đi học nước ngoài, không về tu, thà để ở nhà dốt mà tu được !

Tôi nhớ Hòa thượng Trí Thủ nói rằng "Có Tú không tu, có tu không Tú”. (Tú là bằng Tú Tài, tức tốt nghiệp cấp 3 bây giờ).Vì vào thời kỳ tôi, có bằng Tú tài rất khó, nhưng các Thầy đậu Tú tài xong thì không tu nữa. Còn người cặm cụi lạy Phật, tụng kinh, sám hối, công quả lại ở trong đạo được. Chính vì lý do như vậy mà các Hòa thượng không muốn cho quý Thầy đi học. Lúc bấy giờ, tôi cảm thấy bực bội vì Thầy Quảng Minh tốt nghiệp mà không về nước khiến cho lớp sau như tôi muốn đi du học thì các Hòa thượng không cho, làm con đường học vấn của mình bị cắt đứt ngang. Trong lòng khởi bực tức quá, nên trần lao nghiệp chướng nhân đây sanh ra. Hòa thượng Thiện Hoa mới bảo tôi nên xả, tất cả mọi việc trên cuộc đời này mình coi như Không.

Người tu tập tánh Không ngơ, không biết gì, khen hay chê cũng được, ta không bận tâm. Dù không đắc Thánh quả, không có học vị, không có trí tuệ, nhưng vẫn là người tu. Xả để không vướng bận trong lòng mình. Đi đến chặng đường nào của duyên khởi, chúng ta tu ngay pháp đó. Cho nên, đến phần cảm thọ, chúng ta phải xả bỏ hết; vì nếu còn cảm thọ, thì chúng ta sẽ sanh ra Ái. Ái có hai là thương và ghét làm chúng ta thêm phiền não; nghĩa là nghiệp này sanh ra nghiệp khác, phiền não này sanh ra phiền não khác. Nhận biết rõ tới đâu, ta chận ngay chỗ đó; đừng cho đi xa thêm con đường phiền não.

Khi Ái sanh ra rồi thì thương hay ghét ai, chúng ta cũng giữ trong lòng. Ai gây khó khăn cho ta, thì đánh trả liền; nhưng nếu là người bình tĩnh sẽ có thái độ "Hãy đợi đó”, để ta cố gắng học và làm việc, có vị trí trong xã hội, mới quay lại "tính sổ”. Còn tức giận, kiềm lòng không được, mà đối đầu là ta chết lập tức.

Tất cả mọi việc tốt xấu, vui buồn, ân oán đều giữ lại trong lòng gọi là Thủ sẽ dẫn chúng ta đi thọ sanh, nên Hữu sanh. "Hữu” là trong tiềm thức chúng ta có ý thức trả thù, hay trả ơn, hay làm gì đó. Chính cái Hữu này dẫn chúng ta sanh lại cuộc đời mang thân tứ đại ngũ uẩn. Và có Sanh là có lão, tử, ưu bi, khổ não. Đó là Duyên sanh, từ vô minh duyên khởi và có nhiều mắt xích nối tiếp nhau. Ta tu tới mắt xích nào thì cắt

bỏ ngay mắt xích đó; thành tựu được như vậy, ta về Niết bàn một cách nhẹ nhàng. Hàng Duyên giác dùng trí quán sát từng mắt xích như vậy trên bước đường tu, chứ không phải quán đủ một vòng trong một lần một cách máy móc.

Quán Duyên khởi theo chiều thuận xong rồi, bây giờ, quán ngược lại là Vô minh diệt thì Hành diệt. Trên bước đường tu, do thực hành pháp của Phật làm cho trí tuệ sanh, thì Vô minh diệt. Ta thấy phiền não bên ngoài, nhưng nhờ thiện tri thức nhắc nhở, ta không khởi niệm nữa. Thuở nhỏ, thấy điều chướng tai gai mắt, tôi thường bực tức. Hòa thượng Trí Quang dạy tôi không nên bực, mà nên nghĩ ngay đến quá khứ nghiệp của mình để sám hối cho tiêu nghiệp.

Có trí tuệ như Phật thấy rõ ba đời nhân quả, nên Ngài thấy được tất cả mọi việc trong sinh diệt một cách rõ ràng như thấy trái táo trong lòng bàn tay, mọi việc đều có nguyên nhân. Còn chúng ta không thấy nguyên nhân, nên cứ hỏi tại sao thế này, tại sao thế kia là thấy theo vọng nghiệp. Vì vậy, Hòa thượng dạy tôi lúc còn là Sa di, nên nghĩ tại sao họ kính trọng người kia mà lại khinh ghét mình. Ta không vội kết luận họ xấu, mà chiếu theo nhân quả để thấy giữa họ và người có quan hệ tốt, nên họ kính trọng người đó. Còn họ ghét ta vì ta và họ đã từng có ân oán trong quá khứ. Thấy theo nhân quả như vậy, chúng ta không còn thắc mắc gì cả.

Các anh em còn nhớ câu chuyện Chí Công Hòa thượng thời vua Lương Võ Đế. Hòa thượng này rất hiền và tốt, được nhiều người kính trọng, nhưng hoàng hậu của vua Lương Võ Đế lại ghét cay ghét đắng Hòa thượng, trong khi nhà vua rất kính nể Ngài. Nếu không đắc đạo sẽ thấy điều này vô lý; nhưng Minh sanh hay tuệ sanh thì sẽ hóa giải được. Hòa thượng Chí Công dùng trí tuệ quán nhân duyên, thấy rõ kiếp trước của Ngài là một chú tiểu ở chùa và lúc đó, tiền kiếp của hoàng hậu là con dế mèn ở cạnh liêu của chú tiểu. Vì con dế cứ kêu rả rích làm chú không ngủ được, nên bỏ công phu, bị Hòa thượng rày. Chú bực quá, một hôm nhân lúc Hòa thượng đi vắng, chú tìm con dế và ngắt đầu nó, liệng ở gốc cây chuối. Oan gia phát sinh từ đây. Con dế ở chùa nghe kinh và được Hòa thượng đắc đạo, thọ ký cho nó; nên mỗi lần Hòa thượng đi đâu về là dế bò ra kêu. Nhưng lần này, Hòa thượng về, không nghe dế kêu, Ngài đi tìm và gặp xác nó, Ngài trì chú rồi gói xác nó lại, chôn ở gốc cây. Nhờ chú lực của Hòa thượng và công đức nghe kinh của con dế, mà nó tái sanh được làm Hoàng hậu. Và chú tiểu cũng tiến tu, làm Hòa thượng Chí Công.

Câu chuyện gợi cho chúng ta suy nghĩ chúng ta tu hành có gieo nhân tốt, nhưng cũng có phạm lỗi lầm trong quá khứ, nên đương nhiên đời này cũng có oan gia. Suy nghĩ như vậy, gặp lại oan gia, chúng ta cố trả cho xong; vì ta muốn lên Niết bàn thì phải trả nợ đời

cho hết là điều tất yếu. Tuy nhiên, khi chưa có khả năng trả nợ, ta trốn vô chùa, xuất gia, bỏ lại phía sau mọi việc; nhưng oan gia quá khứ vẫn còn nguyên vẹn chứ.

Các anh em quán nhân duyên, lần lần tuệ sanh. Tôi thể nghiệm pháp quán này, khi tiếp xúc với người, thấy thái độ của họ đối với tôi mà tôi tìm ra nhân duyên kiếp này và kiếp trước giữa họ với mình. Mỗi lần chúng ta thấy được nhân duyên là Minh sanh, nghĩa là ánh sáng trí tuệ phát lên trong lòng chúng ta thì Vô minh diệt, ví như mặt trời mọc thì bóng tối tự mất. Bóng tối ví cho phiền não, trần lao và nghiệp chướng ngăn che tâm ta.

Trên bước đường tu, thực hành pháp quán, tâm ta sáng lần, thấy rõ được mọi vật, mọi người, mọi tâm tưởng là Minh sanh thì Vô minh diệt. Vô minh diệt thì Hành diệt, nghĩa là tâm ta trong sáng, thì lòng tham mất, lòng giận dữ mất. Vì ta giận người, chẳng những không làm gì được họ mà còn chuốc họa vào thân. Người sáng suốt cắn răng nhịn chịu hoàn cảnh bức ngặt giống như Việt Vương Câu Tiển nằm gai nếm mật, hay nghĩ rằng mười năm trả thù cũng chưa muộn. Ông này mới sáng suốt được một chút, biết rằng nước Việt thua nước Ngô, nếu nói gì, làm gì cũng sẽ bị vua Ngô giết chết, nên ông cắn răng chịu đựng để sống. Đó là người trí nhẫn để trả thù, không phải nhẫn của Phật.

Chúng ta nhẫn, hay xả để trả nghiệp, để lòng chúng ta trong sạch, nên "Minh” lần lần sanh ra, nhờ đó ta thấy

được người và vật một cách đúng đắn, việc làm đạo mới dễ dàng. Tâm trí sáng thì ta đến chỗ đáng đến, tiếp xúc với người nên tiếp xúc. Còn lúc trước, vì Vô minh ngăn che, lòng tham khởi lên, nên tìm đến người giàu có để xin; nhưng họ không cúng mà còn khinh ghét. Nay trí sáng, không dại gì tạo oan nghiệp như vậy.

Tuệ sanh rồi, gặp lại người nợ ta và họ trả nợ ta; nhưng người tu khôn khéo không cho họ trả, vì mình làm chủ nợ vẫn sướng hơn. Chúng ta thấy rõ Đức Phật Thích Ca tu hành vô lượng kiếp, Ngài chỉ tạo thêm công đức, chứ không tiêu xài, không hưởng thụ. Có bao nhiêu công đức Ngài đều đưa vào kho vô tận công đức, thì công đức này cứ nối tiếp sanh ra công đức khác. Ngài nói trong kinh Pháp Hoa rằng công đức của Ngài không bao giờ hết, mà chỉ lớn thêm. Các anh em nên nhớ đừng tiêu xài quá đáng công đức có được. Một số Thầy đời trước đã tu được một ít công đức, nên đời này được cung kính cúng dường, nhưng hưởng hết thì cuộc đời tu hành sẽ gặp nhiều trở ngại.

Câu chuyện Hòa thượng Thiện Tường kể, khiến tôi suy nghĩ và ứng dụng trong cuộc sống. Khi Hòa thượng tu hành, không có ý niệm cần tiền; nhưng người ta cứ đem tiền của cúng dường Hòa thượng. Và số tiền cúng dường nhiều thì Ngài xây dựng Tổ đình Giác Nguyên, quận 4, chứ không tiêu cho cá nhân Ngài, nên công đức Hòa thượng lớn lần thêm.

Khi công đức lớn, sẽ làm được nhiều việc lớn nữa; nhưng nếu làm mà không cân nhắc thì ta cần nhiều nhưng không được giúp đỡ nữa. Vì vậy, nên cân nhắc trong kho tư lương của mình, mức cầu cao thì mức cung sẽ giảm. Trên bước đường tu, chúng ta đừng mong cầu nhiều, để mức cung tự tăng lên và đừng lấy ra tiêu xài để có được sự thặng dư công đức, sau này mới thành Phật.

Nhờ quán nhân duyên, Minh sanh, hành giả trở thành bậc minh triết là Bích Chi Phật hay Duyên giác. Hàng nhị thừa gồm Thanh văn và Duyên giác đều được giải thoát và con đường thứ ba đi vào đạo là con đường của Bồ tát tu sáu pháp ba la mật. Tuy nhiên, chính yếu Bồ tát muốn ra khỏi sinh tử, phải có định và huệ, còn bốn pháp là bố thí, trì giới, nhẫn nhục và tinh tấn chỉ là phụ. Vì vậy, không có huệ mà bố thí, ta dễ bị người khác lợi dụng. Người đáng cho, ta không cho; chỗ nên cúng dường, ta không cúng, mà làm ngược lại là kết thân với bạn ác. Trong kinh Pháp Hoa nói rằng dù tu năm pháp ba la mật là bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn và thiền định trải qua vô số kiếp, nhưng chưa có trí tuệ thì công đức cũng dễ dàng bị mất.

Cho nên, khi chưa có trí tuệ, ta tìm người tốt và giỏi có quyết đoán đúng để hợp tác. Ta không cầu danh, ta không cần đứng lãnh đạo, mà ta hợp tác với họ để được chia công đức. Vì vậy, có bao nhiêu công đức, chúng

ta đầu tư cho Phật, cho Phật Pháp, cho Bồ tát. Nói cách khác, ta hồi hướng Phật đạo là làm việc cho Phật thì sẽ nhận được công đức Phật cho chúng ta. Người tu Pháp Hoa thường làm quyến thuộc Bồ đề, tức là quyến thuộc của Phật, của Pháp, của Bồ tát; nhờ đó, khi tái sanh trên cuộc đời, chúng ta luôn gặp được minh sư, gặp được thiện tri thức để có thể tiếp tục hành Bồ tát đạo.

Các vị tu sáu pháp ba la mật, nhưng chủ yếu phát huy cho được Định và Huệ. Thật vậy, Bồ tát cứu chúng sinh, nhưng vô Định thì chúng sinh không làm vướng mắc Bồ tát, vì chúng sinh này là mộng huyễn bào ảnh. Do đó, Bồ tát độ tận chúng sinh, nhưng không có chúng sinh nào lệ thuộc Bồ tát và Bồ tát cũng không cưu mang chúng sinh. Vì nếu cưu mang chúng sinh thì đi không nổi, không vào Định được, mà lại không có Huệ, thì càng bị trầm luân trong sinh tử.

Ba chúng là Thanh văn, Duyên giác và Bồ tát nương theo tứ Thánh đế, thập nhị nhân duyên và sáu pháp ba la mật, ra khỏi sinh tử, được giải thoát, đến bãi đất trống. Ngài Trí Giả ví bãi đất trống là Bát nhã, nghĩa là trí tuệ sanh thì quét sạch Vô minh, tâm trống không, không còn phiền não, nghiệp chướng và trần lao. Bấy giờ, hành giả mới thấy Phật, nghe pháp và sống với Bồ tát Tăng. Chúng ta nghiệm kỹ yếu lý này để áp dụng đúng thì cuộc đời tu của chúng ta phải thăng hoa; còn không thăng hoa là vì chúng ta phạm sai lầm.

Nương theo tam thừa giáo, vượt ra khỏi Nhà lửa sinh tử tam giới, chúng ta tới Niết bàn; đó là Niết bàn của Bồ tát, của nhị thừa Thanh văn, Duyên giác. Và đến Niết bàn, việc gì xảy ra, chúng ta không biết được, vì chúng ta chưa tới chỗ này. Chúng ta chỉ biết rằng ở trong sinh tử thì phải dùng tứ niệm xứ quán, thập nhị nhân duyên và sáu pháp ba la mật để ra ngoài sinh tử. Nhưng khi thoát ra được sinh tử rồi và đến Niết bàn thì chúng ta học pháp gì của Phật; đó là điều bí mật. Tôi cũng không biết, hay có biết cũng không nói được, vì Phật còn không nói được, làm sao ta nói được. Chúng ta chỉ nói được phương tiện ở trong sinh tử mà thôi, còn những gì ở trong Thiền định mà trí tuệ sáng lên thì không thể nói.

Từ tam thừa giáo thâm nhập Pháp Hoa gọi là tam thừa đồng quy nhứt Phật thừa, tức pháp tu của Thanh văn, Duyên giác và Bồ tát khác nhau, nhưng đều chứng quả giải thoát giống nhau. Còn thấy khác là không được. Đắc đạo rồi, tất cả sẽ về chung một mối, nghĩa là các pháp tu của chúng ta đều dẫn tới kinh Pháp Hoa.

Và đến thời Pháp Hoa, để mở đầu kinh này, Phật nói kinh Vô Lượng Nghĩa. Kinh Vô Lượng Nghĩa nhằm diễn tả pháp Phật có nhiều nghĩa, tùy theo trình độ tu chứng mà có kiến giải khác nhau; cho nên kinh thường nói rằng có 84000 pháp khác nhau. Vì vậy, nếu chúng ta cố chấp rằng pháp của mình hành trì là nhất và xem thường các pháp tu khác, thì đó là sai lầm lớn.

Muốn vào kinh Pháp Hoa, phải hiểu kinh Vô Lượng Nghĩa. Kinh Vô Lượng Nghĩa có ba ý chính quan trọng là đạo đức của Thanh văn, trí tuệ của Bích Chi Phật và việc làm lợi ích của Bồ tát. Thiếu ba sở đắc này, thì không hiểu Vô Lượng Nghĩa và không thâm nhập được Pháp Hoa. Vì kinh Pháp Hoa ở ngoài sinh tử, nên phải dùng ba xe ra khỏi Nhà lửa tam giới, mới có Pháp Hoa, gọi là đại bạch ngưu xa. Trong kinh Pháp Hoa nói rằng ở trong sinh tử, ông trưởng giả hứa cho xe dê, xe nai, xe trâu; nhưng ra đến bãi đất trống, ông cho xe trâu trắng tiêu biểu cho sạch nghiệp, tâm trống không. Vì vậy, khi tâm chúng ta còn vướng mắc bất cứ điều gì trong sinh tử thì không thể tới bãi đất trống. Ra vào sinh tử tự tại chỉ cho Bồ tát tu Pháp Hoa.

Và thông được Vô Lượng Nghĩa rồi, thì 84000 pháp sai biệt chỉ có một nghĩa duy nhất là giải thoát. Cho nên, nếu thấy ai làm gì mà chúng ta không bằng lòng, phải tự biết rằng mình sai. Có người làm việc này, người làm việc khác, có người phạm lỗi này, người mắc sai lầm khác mà chúng ta thường nói rằng nhân vô thập toàn. Ngay cả sai lầm của người vẫn có lợi ích, giúp chúng ta không vướng vào đó.

Quán sát như vậy, tâm tôi cởi mở lần; vì chấp một pháp nào cũng không được. Thật vậy, thế gian có nhiều mặt, thì Phật pháp có một mặt không được. Mỗi người một việc, nhưng việc nào cũng cần thiết. Ta giảng kinh

được, nhưng người khác không giảng được, mà họ đi cúng cũng độ sanh được, hay người nấu ăn cũng tốt. Tất cả mọi việc được làm bằng tâm thành đều sanh công đức. Tất cả mọi việc đều là Phật sự. Chấp một pháp cố định nào đều sai.

Kinh Vô Lượng Nghĩa tổng hợp ba pháp là đạo đức của Thanh văn, hiểu biết của Duyên giác và lợi ích của Bồ tát. Hay đó chính là Phật giáo tổng hợp được ba điều quan trọng này thì Phật pháp mới hưng thạnh, mới có thế giới Pháp Hoa.

Vì vậy, nhập Vô Lượng Nghĩa kinh và Vô Lượng Nghĩa Xứ Định sẽ thấy tất cả hành giả tu theo Phật đều là Bồ tát. Chưa vào Vô Lượng Nghĩa Xứ Định, thì còn thấy có Thanh văn, Duyên giác, Bồ tát, có địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, có người tốt, người xấu; nhưng vào Định Vô Lượng Nghĩa rồi, thấy việc nào cũng lợi ích. Ví dụ có người bị nhốt vô tù, họ mới phát tâm tu, mới hiểu đạo và họ có thể cảm hóa được tù nhân khác. Vì cùng mang thân phận của tù nhân thì dễ hiểu tâm trạng của bạn tù và bạn tù cũng dễ nghe, dễ chấp nhận lời khuyên của họ. Còn chúng ta làm sao vô đó mà giáo hóa.

Cái nhìn đúng đắn như thật của kinh Pháp Hoa có được sau khi thâm nhập Vô Lượng Nghĩa kinh và vào Vô Lượng Nghĩa Xứ Định, mở ra bức tranh muôn màu muôn vẻ, thấy người nào cũng tốt, việc nào cũng hay. Cho nên mới có 84000 pháp môn tu để chuyển hóa

84000 phiền não trần lao, thì pháp Phật mới trở thành thực dụng cho mọi người trong cuộc sống này.

Nếu chúng ta tu hành, nhưng không có đối tác, làm sao thực hiện pháp Phật dạy. Ví dụ đơn giản như không có người đánh mắng làm sao tôi nhẫn nhịn. Tất cả pháp Phật đều là phương tiện để chúng ta tu hành, hay giúp chúng ta nhận thức theo Phật pháp, tức là huệ sanh. Thật vậy, trong cuộc đời tu của tôi, nhờ trước mặt diễn ra vô số sai lầm, vô số khổ đau, tôi mới nhận ra điều đúng, điều an lạc. Như vậy, Vô minh của người chính là sự trợ giúp cho Minh của ta sanh ra, để ta không giẫm lên sự sai lầm như họ. Có thể nói sự thấy rõ bức tranh xã hội cho mình nhận thức đúng đắn, đó là Minh sanh.

Trong hội Pháp Hoa có tám vạn Bồ tát chuyển được pháp luân bất thoái, tâm từ trải khắp trong các cõi nước, được Phật khen ngợi. Chúng ta đọc một câu này và suy nghĩ trong Thiền định, cho đến thực tập trong cuộc sống, sẽ nhận thấy ý nghĩa sâu xa. Tám vạn Bồ tát dự hội Pháp Hoa tương ưng với tám Thức của chúng ta, tức tổng hợp những gì mà chúng ta mắt thấy tai nghe, suy nghĩ, nhận thức trong cuộc đời đều được tàng trữ trong Thức của chúng ta. Nói chung, toàn bức tranh xã hội và cả pháp hội gồm có người tốt, người xấu đều là Bồ tát dưới mắt của người tu Pháp Hoa. Thấy như vậy, chúng ta mới an lạc được. Và các vị Bồ tát đó, người thì trụ Thiền định, người thì lang thang làm việc này, hay việc khác đều là

tấm gương cho cuộc đời. Thật vậy, tôi tiếp xúc với các vị cao Tăng, các ngài cho biết đã từng trải qua những giai đoạn trong cuộc đời có lúc sai lầm, có lúc tạo được công đức. Từng người chúng ta cũng vậy, những sai lầm hôm qua cho chúng ta thành quả đúng đắn ngày hôm nay, những sai lầm trong địa ngục cho chúng ta quả Sa môn hiện tại. Đức Phật cũng từng ở địa ngục, nhưng Ngài đã phát tâm Bồ đề, xuất gia, thành Phật.

Tóm lại, chúng ta thâm nhập hội Pháp Hoa, sẽ thấy được bức tranh muôn màu muôn vẻ, trong đó tất cả mọi người, mọi việc đều đẹp, đều cần thiết, đều nói pháp vi diệu. Tuy nhiên, phải đến bãi đất trống, tâm hoàn toàn vắng lặng, trong sáng thì mới tiếp nhận được thế giới tuyệt mỹ ấy. Trái lại, còn trần lao, tham vọng và phiền não, nghiệp chướng phủ đầy thân tâm thì không thể nhìn đời đẹp được, mà chỉ thấy một màu xám xịt bao phủ đến vô cùng.

Vô lượng nghĩa kinh và Vô lượng nghĩa xứ tam muội

Vô lượng nghĩa kinh

và vô lượng nghĩa xứ tam muội

(Bài giảng trường hạ chùa Kim Sơn, thành phố Hồ Chí Minh, ngày 16-7-2010)

Tôi lấy 7 phẩm cốt yếu làm nội dung kinh Bổn môn Pháp Hoa để thọ trì và trong 7 phẩm này, tôi chỉ lấy ý, chứ không lấy tất cả nguyên văn. Mở đầu phẩm Tựa thứ nhất : "Tôi nghe như vầy, một thuở nọ Đức Phật ở núi Kỳ Xà Quật, nơi thành Vương Xá cùng chúng Tỳ kheo một muôn hai ngàn gồm cả La hán và bậc tam Hiền còn đang tu học. Tám vạn Bồ tát chuyển được pháp luân bất thoái, tâm từ trải khắp trong các cõi nước, được Phật khen ngợi vì họ đã từng cứu độ vô số chúng sinh thoát khỏi khổ não”.

Đoạn mở đầu kinh giới thiệu hội Pháp Hoa ở Linh Thứu sơn theo tinh thần Bổn môn. Ngài Trí Giả triển khai rằng núi Linh Thứu tiêu biểu cho thân tứ đại ngũ uẩn của con người. Và Đức Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông cũng nói thân tứ đại này là bốn núi sanh

sanh già bệnh chết. Thật vậy, thân vật chất chẳng khác gì bốn ngọn núi luôn đè nặng chúng ta từ sanh cho đến già bệnh và chết. Theo Bổn môn Pháp Hoa, trong thân có hai phần quan trọng là Linh và Thứu. Thứu là con chim kên kên ở Ấn Độ thường bay xuống Thi Lâm ăn xác chết và bay lên núi nghỉ, nên gọi là Linh Thứu sơn. Nhưng tu Bổn môn Pháp Hoa, Thứu chỉ cho vọng thức của con người và Linh chỉ cho chơn linh, chơn tâm của chúng ta.

Lên núi Linh Thứu là khởi đầu chúng ta tu từ thân vật chất và kiểm tra thấy vọng thức, chúng ta cắt bỏ, nhờ đó thân mới được an lạc, cho đến chuyển hóa được 8 Thức trở thành 4 Trí, chơn linh mới xuất hiện, gọi là tâm chơn như.

Về phần vọng thức, nếu tu Thiền gọi là biển Thức mênh mông. Trên bước đường tu, ai cũng rớt vô biển Thức. Thật vậy, trong lúc tham Thiền là từ thân vật chất hướng nội, tâm được định lần, nên quên mất có thân này, bấy giờ toàn cảnh giới của Thức sẽ hiện ra. Nhưng Thức gần chúng ta nhất chủ yếu là A lại da Thức chứa tất cả những gì thuộc quá khứ của chúng ta. Vì vậy, tất cả quá khứ có đủ trong hiện tại, hiện tại này là hiện tại của Thức. Nếu quá khứ tu được nhiều điều lành thì nghiệp lành này sẽ xuất hiện; ngược lại, nếu tạo điều ác thì nghiệp ác này hiện ra. Hoạt động bên ngoài đóng kín, cảnh giới bên trong sẽ hiện ra gọi là biển Thức, tức thế giới tâm linh mênh mông không có biên giới, trong đó có sóng ngầm,

có thủy quái và cuồng phong; đó là ác ma, nhưng không phải ma bên ngoài, không phải cuồng phong bên ngoài, mà là ma và thủy quái trong tiềm thức chúng ta. Chúng ta ngồi yên thì những việc của quá khứ ở trong tiềm thức hiện ra đầy đủ gọi là vọng thức. Trên bước đường tu, phá bỏ vọng thức là điều quan trọng nhất. Vì vậy, có người bên ngoài thấy họ tu tốt, nhưng vì không phá trừ được vọng thức ẩn chứa sâu trong tiềm thức, nên tướng giải thoát không hiện được. Phải phá bỏ hay chuyển hóa vọng thức, nhưng bằng cách nào ?

Nếu tu Đại thừa, chuyển A lại da Thức thành bạch tịnh Thức bằng cách cái gì hiện ra trong tâm trí, chúng ta cắt bỏ liền, cắt bỏ như vậy thì vọng thức tự mất. Ví dụ trong tâm thức hiện ra ác ma, nhưng chúng ta coi nó là mộng huyễn bào ảnh nên không sợ, không quan tâm, thì nó biến mất. Riêng tôi, quán sát những thứ này là nghiệp duyên quá khứ thì khéo tu Phổ Hiền, Ngài nói trong một niệm thu nhiếp ba đời; nói cách khác, ba đời quá khứ, hiện tại và vị lai hiện ra trong một niệm tâm. Tất cả quá khứ và tương lai đều hiện ra trong tâm thức. Tu hành hơn nhau ở thấy được quá khứ và tương lai, vì không thấy, tức không biết, ta sẽ gặp nguy hiểm. Thấy rõ như Phật thì ta chưa thấy, nhưng ta có thể thấy lờ mờ. Nghĩa là những gì sắp xảy ra, chúng ta thấy bằng linh cảm, không biết tại sao trong lòng chúng ta nhớ đến điều đó thì cảm thấy hốt hoảng, lo lắng. Ví dụ, sáng nay định đi làm Phật sự nào đó, tự nhiên thấy bất an và

có cảm giác việc không thành công; thấy như vậy thì phải cẩn thận. Tuy chân linh chúng ta chưa hiện rõ cho biết, vì còn một phần vọng thức ngăn che, nhưng chân linh đã báo hiệu cho chúng ta rồi.

Phật dạy rằng chân linh hay chân tánh quan trọng. Chân linh chúng ta sáng là tuệ sanh thì thấy sự việc rõ ràng, không phạm sai lầm; nhưng chỉ có hàng thượng căn thượng trí là Bồ tát thị hiện, hay Thánh Tăng mới được như vậy. Còn chúng ta là phàm phu khó có được cái thấy bằng chân linh. Tuy nhiên, chúng ta có được cái thấy đúng đắn là nhờ giữ giới trong sạch, nên đã khiến cho Hộ pháp long Thiên báo mộng. Điều này dễ có. Các Hòa thượng thường cho biết là những bậc chân tu có Thần minh theo ủng hộ, báo trước điều gì đó trong giấc mơ thì việc xảy ra sau đó cũng đúng như Thần đã báo.

Hoặc là các vị Thần báo mộng, nhưng không phải đợi chúng ta ngủ mơ mới báo, mà báo trong lúc chúng ta vẫn thức, khiến ta cảm giác có cái gì đó tác động tâm mình. Thật vậy, tâm chúng ta rất linh hoạt, tiếp nhận được tất cả các tín hiệu từ mọi phía. Nếu căn lành và nhân duyên có thì Phật sẽ tác động và nếu tâm chúng ta hoàn toàn thanh tịnh thì nhận được lực tác động rõ ràng hơn. Giáo sư Motai ví thân vật chất của chúng ta như cái Tivi, còn tâm thức chúng ta ví như bộ phận của máy bên trong Tivi. Máy tốt sẽ có được hình ảnh và âm thanh rõ ràng ví cho Phật và Bồ tát. Phật Thích Ca ở Ta bà, nhưng tín hiệu

của mười phương Phật truyền đến Ngài dễ dàng, vì Tivi của Phật quá hoàn hảo nên mở máy là nhận được hình ảnh và âm thanh của chư Phật truyền xuống. Trong khi máy của chúng ta không tốt và tâm thức chúng ta còn dao động, nhiễu sóng, cho nên chúng ta chỉ bắt được tín hiệu lờ mờ, hình ảnh và âm thanh không rõ, vì thế chúng ta phải đoán. Riêng tôi, định sáng đi làm việc gì đó, nhưng thấy lòng bất an, nên tôi thường lắng lòng để tiếp nhận Phật lực, cố lóng tai nghe nhưng cũng chưa rõ thì tôi cố đoán. Vì vậy, khi thấy bất an quá, tôi hủy bỏ, không làm, vì đã có điềm không lành báo trước cho mình.

Tuy nhiên, nếu có việc khó, nhưng ta nhận được tín hiệu của Phật, của Bồ tát hay của long Thiên, thì cứ đi, mặc dù rất nguy hiểm, nhưng chúng ta sẽ hoàn toàn bình ổn. Tín hiệu một mà chúng ta nhận là Phật bổ xứ chúng ta đến đó và chúng ta quyết tâm làm việc đó, dù phải chết. Phật bổ xứ và ta quyết tâm, hai điều này gắn liền với nhau. Người khác thấy sợ và tránh né, nhưng chúng ta không sợ. Tôi nghĩ Phật bổ chúng ta đến làm, nếu ta chết thì xác thân này mất, nhưng chân linh ta về với Phật; như vậy quá tốt, còn sợ làm sao tu.

Hai là tín hiệu của Bồ tát, hay lực Bồ tát gia bị. Các Bồ tát khuyến khích chúng ta rằng đây là việc tốt, nên làm, các ngài sẽ giúp đỡ. Chúng ta nhận được tín hiệu này, tức có được lực tác động của Bồ tát vô hình và chúng ta cũng quyết tâm làm, đồng thời có người

bạn hữu hình cũng đồng tình với mình, thì chết cũng làm. Ví dụ Hòa thượng Quảng Đức tự thiêu vì ngài đã nhận được tín hiệu của Phật rồi, không phải đến pháp nạn mới làm và ngài cũng nhận được sự đồng tình của Bồ tát hiện tại là các bạn đồng tu.

Các cô làm việc cho chúng và được chúng đồng tình thì cảm thấy nhẹ nhàng; dù có chết thì chết vì Phật pháp là việc bình thường của người tu, mà lại được mọi người kính trọng. Theo kinh nghiệm riêng tôi, trong hoàn cảnh nguy hiểm mà chúng ta vẫn quyết tâm làm vì đạo thì chắc chắn mọi người phải để tâm thương ta, đó chính là sự trợ lực của Bồ tát.

Thứ ba là chư Thiên, chư Thần báo mộng. Chư Thiên và chư Thần thường tác động qua những người liên hệ với họ là những người hữu hình có quyền thế trên cuộc đời. Ví dụ, Thần có tánh nóng nảy thì sẽ tác động qua vị tướng; cho nên sống làm tướng, chết làm Thần. Tất cả những gì tác động cho nhau đều phải có cùng tần số ngang nhau. Vì vậy, chúng ta tu hành rời tâm thức, không tham, không giận, nên quỷ thần không tác động ta được; vì tâm thức chúng ta không ngang qua họ. Nếu tâm thức chúng ta còn kẹt tham sân si thì tất cả những tâm thức này tác động chúng ta được. Nếu tâm là ma quỷ, tức người đó gian xảo, quỷ quyệt, nhất định ma quỷ tác động họ. Nếu là người trung cang nghĩa khí sẽ được thần minh ủng hộ. Sự tác động của

chư Thiên và chư Thần là của thế gian. Còn chúng ta tu hành có hạnh xuất gia và tâm chỉ ngang qua Phật, Bồ tát mà thôi.

Chúng ta kiểm tra lại biển tâm thức mênh mông, có khoảnh khắc nó phẳng lặng, đứng yên, ta không khởi niệm, không nghĩ gì; nhưng vụt nó nổi dậy. Nổi dậy cái gì ? Trong tâm thức thường nổi dậy gọi là đợt sóng ngầm. Kinh nghiệm tôi tu hành thấy rõ điều này. Đang ngồi lắng yên, bỗng nhiên tôi nhớ lúc mình còn đi học, lúc chưa tu. Do ban ngày mình làm việc, nên những điều này bị đè nén sâu dưới đáy lòng; nhưng khi ngồi yên, biển tâm thức tự động nổi dậy gọi là đất bằng nổi sóng.

Khi tâm thức nổi sóng, theo tôi có hai cách. Một là chúng ta diệt nó, tức ta trụ tâm lại để cắt bỏ ý nghĩ khởi lên thì nó sẽ biến mất. Tất cả những gì từ thời thơ ấu tốt xấu, phải trái đều hiện ra, tôi liền cắt bỏ. Đức Phật dạy chúng ta lấy 37 trợ đạo phẩm để phá bỏ vọng thức, xem nó tương ưng với đạo phẩm nào thì lấy đó để tiêu diệt đợt sóng ngầm nổi dậy. Và thực hiện pháp Phật như vậy thì trời trong biển lặng, gió lặng mây tan. Nói cách khác, mượn một pháp trong 37 trợ đạo phẩm để an trụ trong pháp này thì vọng thức tan biến. Bất cứ cái gì nổi lên, thì ta diệt; dùng trí Bát nhã quán chiếu, tất cả mọi việc dù từ bao đời hiện ra, đều thấy đó là mộng huyễn bào ảnh, không đáng quan tâm, cho nên cắt bỏ nó dễ dàng, tâm thức theo đó được lắng yên.

Cách thứ hai tôi thường áp dụng là lấy một việc tốt để xóa bỏ việc xấu. Vì vậy, tôi thường niệm Hồng danh Pháp Hoa, đọc kinh Pháp Hoa Bổn môn để tôi trụ tâm trong đó, thì tôi hình dung được thế giới Phật hiện ra, tức là thế giới chơn cảnh xuất hiện, thay vì để thế giới tâm thức hiện ra vui buồn vinh nhục dẫn mình đi vào sinh tử.

Còn dùng 37 trợ đạo phẩm, tôi thường rơi vào khoảng trống không của tâm thức và cảm thấy chơi vơi. Tôi mượn cảnh Phật để nương vào, thấy tâm mình ấm áp hơn, không bơ vơ, lạc lõng, vì có đầy đủ hình ảnh thánh thiện thân thương của chư Phật và Bồ tát. Thâm nhập pháp tu này, người ta thường họa ra thế giới Cực Lạc, hay Tịch Quang chơn cảnh.

Vượt qua thế giới vật chất và chuyển hóa thế giới của Thức, từ ác đi qua thiện, từ dơ thành sạch, mới bước qua thế giới thứ ba là Tâm, hay chơn tâm, chơn linh là Linh Thứu sơn. Tâm đắc yếu nghĩa này, tôi nói trong bài kệ sám Pháp Hoa rằng : Quyết lòng tìm đến Linh Sơn, là tìm tới nguồn cội chân linh để được an lạc giải thoát.

Tu Bổn môn Pháp Hoa, từ ngọn núi thật là Linh Thứu ở Ấn Độ, chúng ta nghĩ đến ngọn núi của tứ đại ngũ uẩn và chuyển đổi thành núi của tâm thức. Đi vào thế giới tâm thức rồi, thì tụng câu mở đầu phẩm Tựa kinh Bổn môn Pháp Hoa, chúng ta liền thấy có 12.000 Tỳ kheo đắc A la hán và bậc tam Hiền còn đang tu học, 80000 Bồ tát chuyển được pháp luân bất thoái và hơn

70000 chư Thiên, cùng bát bộ Thiên long, v.v… Tu Bổn môn, chúng ta phải có thế giới quan như vậy, tuy ngồi đây như mọi người, nhưng tâm thức chúng ta hoạt động trong Tịch Quang chơn cảnh của Phật. Tu hành thường có suy nghĩ như vậy mới có kết quả tốt đẹp. Tôi đọc kinh nói đến các vị Tỳ kheo hay các vị Bồ tát thì trong đầu tôi liền hình dung ra các ngài. Vì vậy, chúng ta có một thế giới của tâm thức, hay thế giới của kinh Đại thừa. Trong khi kinh Nguyên thủy là thế giới hiện thực. Nếu chúng ta tu trên hiện thực thì căn cứ vào kinh Nguyên thủy. Còn kinh Đại thừa diễn tả tâm thức, thì người sống trên cuộc đời làm sao hiểu được diễn biến tâm thức của tôi, làm sao hiểu được Phật. Phật nhập diệt hơn 25 thế kỷ, nhưng Ngài vẫn tồn tại ở thế giới Tịch Quang là thế giới của tâm thì mới kéo từ quá khứ về hiện tại được. Thật vậy, Ngài Trí Giả nói rằng vào thế giới tâm thức, ngài mới thấy hội Linh Sơn chưa tan. Tụng kinh mà không thâm nhập thế giới tâm thức thì thật là phí công.

Thế giới tâm thức hiện ra là mở đầu của kinh Pháp Hoa và Phật đã vì hàng Bồ tát nói kinh Vô Lượng Nghĩa và nhập Vô Lượng Nghĩa Xứ định, thân tâm bất động. Trong kinh không nói Vô Lượng Nghĩa kinh là gì, nhưng chúng ta thấy kinh này có ba phẩm nói về đức hạnh, trí tuệ và lợi ích chúng sinh. Ba phẩm này gồm cả tam thừa giáo là Thanh văn, Duyên giác và Bồ tát, tức Thanh văn phải có đức hạnh, Duyên giác phải có trí tuệ và Bồ tát phải làm lợi ích cho chúng sinh.

Phật dạy rằng tất cả kinh điển đều không ngoài ba việc làm chính yếu này. Nói chung, tất cả kinh Phật thuyết trong 49 năm là kinh Vô Lượng Nghĩa, hơn 300 hội Ngài nói pháp sai biệt, nên gọi là Vô Lượng Nghĩa.

Chúng sinh có bao nhiêu trần lao nghiệp chướng, thì Phật có bấy nhiêu pháp đối trị. Vì vậy, không nên chấp kinh nào là nhất, nghĩa nào là cố định. Ngài Nhật Liên chia giáo pháp ra thành giáo, cơ, thời, quốc. Nghĩa là giáo pháp của Phật phải thích ứng với căn cơ, trình độ của chúng sinh và thích ứng với phong tục tập quán của từng nơi. Trình độ chúng sinh thì khác nhau rất nhiều, nên giáo pháp cũng phải có nhiều. Phong tục tập quán của các nước đều khác nhau, nên giáo pháp cũng phải biến chuyển khác nhau.

Giáo pháp muốn áp dụng được phải đúng lúc; không đúng lúc thì không lưu thông được. Ví dụ, lúc mới giải phóng đất nước, hạn chế tối đa vấn đề phát triển tôn giáo. Lúc đó, phải "tu chui” và cũng không được hoằng pháp.Vậy mà Giáo hội giao cho tôi làm việc hoằng pháp. Tôi cố quan sát xem chỗ nào tới được, người nào gặp được thì mình vẫn giảng pháp được. Có lúc, ở thành phố Hồ Chí Minh không thuyết pháp được, nhưng đến Cà Mau lại giảng được. Vì vậy, thuyết pháp mà không có trí tuệ thì hại mình, hại người, tự chuốc họa vào thân.

Phong tục tập quán, hay sự liên hệ với quốc gia cũng quan trọng. Có những việc nói ở Mỹ được, nhưng ở Việt Nam không được; vì quốc độ khác, luật pháp khác, không thể nói giống nhau. Quốc độ là chỗ chấp nhận Phật pháp thì chúng ta mới nói, nhưng cùng một chỗ mà có lúc chấp nhận, lúc khác lại không được. Khi Phật pháp truyền đến Việt Nam có phong tục thờ cúng ông bà tổ tiên, thần thánh; nếu dẹp bát nhang thì ai theo. Phật giáo Đại thừa vào Việt Nam thành công là nhờ biết thích nghi với phong tục tập quán của nhân dân ta. Mới giải phóng đất nước có luật khác, đến khi có chính sách Đổi mới, thì luật cũng khác và đến thời

đại Hội nhập ngày nay, Việt Nam muốn làm bạn với các nước, lại khác nữa, mới có chủ trương đa phương đa dạng. Phật giáo chúng ta hoạt động trong sự thích nghi với từng thời kỳ sẽ thành công, đừng cố chấp mà hỏng việc và hại thân. Chúng ta nên nhận ra từng lúc, từng chỗ khác nhau và tùy theo đó nói pháp không trái với lời Phật dạy. Trong hơn 300 hội, Phật nói cho vua chúa khác với pháp nói cho Tỳ kheo nay nói cho chư Thiên; vì sinh hoạt, hoàn cảnh và tâm tưởng của mọi tầng lớp người khác nhau, Ngài phải nói pháp sai biệt.

300 hội Phật thuyết pháp, hay tất cả kinh đều được dung nhiếp trong kinh Vô Lượng Nghĩa. Phẩm 1 kinh Vô Lượng Nghĩa xây dựng đạo đức con người. Phẩm thứ 2 nói về trí tuệ là quán sát nhân duyên của hàng Duyên giác. Phật dạy chúng ta trong Thiền định quán nhân duyên giữa mình và người, nhân duyên ta hiện hữu và nhân duyên rời khỏi cuộc đời này. Như vậy, Thiền quán để phát huy trí tuệ.

Phẩm thứ 3 nói về Bồ tát đạo là thực hiện sáu pháp ba la mật để làm lợi ích cho chúng sinh. Bồ tát làm việc gì cũng được, miễn có lợi ích cho cuộc đời. Điều này dễ dàng nhận ra trong cuộc sống, nếu ban đầu ta đến chùa mà người nghĩ rằng ta đem phước lạc tới, thì họ mới dọn cơm trắng tàu hủ tươi đãi ta thịnh soạn. Nhưng nếu sau đó, họ thấy ta không làm lợi ích gì thì ta chỉ còn cơm hẩm và rau muống héo! Hành Bồ tát đạo, đến đâu

phải đem phước lạc đến đó; không được như vậy thì không nên tới. Ý này được Tổ Quy Sơn dạy là "Xuất một vị tha tác tắc”, nghĩa là Bồ tát xuất hiện hay biến mất đều chỉ vì lợi ích cho mọi người. Tất cả kinh điển Đại thừa đều dạy như vậy, Bồ tát không sống làm gánh nặng cho chúng sinh.

Ba phẩm này ngầm nói rằng trước khi tu Bổn môn Pháp Hoa, phải xây dựng mình trở thành người đạo đức, người có tri thức rộng và người làm lợi ích cho thế nhân. Được như vậy, mới có Pháp Hoa. Không thể hiện được ba điều này thì tụng bao nhiêu bộ kinh cũng giống như nhai chữ mà thôi.

Vì vậy, Phật nói kinh Vô Lượng Nghĩa là nói tất cả kinh và nói kinh Pháp Hoa cũng là nói tất cả kinh, thì kinh Pháp Hoa mới là Viên giáo, không phải có kinh Pháp Hoa riêng biệt. Ngài Thế Thân Bồ tát nói rằng kinh Pháp Hoa cũng là kinh Vô Lượng Nghĩa, vì kinh Pháp Hoa dung nhiếp được tất cả. Và nói kinh Vô Lượng Nghĩa xong, Phật phải nhập Vô Lượng Nghĩa Xứ tam muội, nghĩa là nói xong thì Phật phải thể hiện lời nói trong cuộc sống của Ngài, không phải nói suông. Làm được như vậy, Phật mới có tôn danh là bậc Minh Hạnh Túc, tức lời nói và việc làm phải giống nhau.

Phật nhập Vô Lượng Nghĩa Xứ tam muội, nhiều người hiểu lầm thế giới tam muội này. Nhập định mà 500 cổ xe chạy ngang không biết bị Phật quở tu trở thành cũi

mục than nguội như vậy thì uổng phí đời người. Phật dạy ta nhập định để sanh trí tuệ, không phải để thành gỗ đá. Vì vậy, Phật nhập Vô Lượng Nghĩa Xứ tam muội, không phải nhập diệt tận định không biết gì, không giống ai.

Phật nói rằng đi vào Vô Lượng Nghĩa Xứ tam muội, thấy rõ tất cả mọi việc quá khứ cho đến hiện tại và vị lai, thấy 500 cổ xe phát xuất từ đâu, chở gì và về đâu. 500 cổ xe này theo tinh thần Bổn môn hình dung ra 500 A la hán. 500 vị đắc quả A la hán, hay 500 cổ xe đời chở chất liệu tốt, nên họ tu liền đắc đạo. Một người ví cho một cổ xe đời chở cái gì trong tâm thức họ, thì không ai biết và họ phát xuất từ đâu cũng không biết. Nếu ông thầy độ đệ tử mà không biết nó ăn cướp trốn nợ vô tu, chắc chắn sẽ bị chủ nợ đến gây sự.

Sư bà Huyền Học lúc còn làm trụ trì chùa Dược Sư kể rằng có một phụ nữ đến xin xuống tóc để tu. Sư bà bảo hãy công quả một thời gian đến lúc nào được mới cho xuất gia. Chỉ một ngày sau, chồng của bà này là sĩ quan chở hai đứa con đến chùa bắt bà về. Nếu không cho về thì ông sẽ bắn chết hai con và bắn ông chết luôn cho coi ! Điều quan trọng là phải quán sát rõ nhân duyên cổ xe chở cái gì và phát xuất từ đâu, nguyên nhân nào thúc giục họ đi tu và tu được hay không.

Đức Phật vào định Vô Lượng Nghĩa thấy được tất cả diễn biến của cuộc đời và Ngài thấy đúng, nên sáng hôm sau, Ngài mới biết đi đến đâu, độ ai. Phật thuyết

pháp ở Lộc Uyển độ năm anh em Kiều Trần Như xong và độ 55 thanh niên dòng họ Da Xá, Ngài mới khuyên 60 vị này đã đắc La hán, mỗi người đi một phương dùng đạo lực giáo hóa chúng sinh, đừng vào Niết bàn uổng phí cuộc đời. Và Như Lai cũng đi một mình một hướng, Ngài đến thôn Ưu Lầu Tần Loa độ ba anh em Ca Diếp. Nơi đây họ chuyên thờ rắn và tự coi mình là Thánh. Ưu Lầu Tần Loa Ca Diếp có ác tâm sai khiến rắn hổ mang hại Phật, nhưng uy đức của Ngài đã cảm hóa được con rắn chúa và Phật cũng độ được ông này cùng với 500 đệ tử của ông. Hai người em của ông là Già Da Ca Diếp, Na Đề Ca Diếp và 500 đệ tử của hai ông cũng xin làm đệ tử Phật. Như vậy, chúng ta thấy một mình Phật ngồi yên lặng, nhập Vô Lượng Nghĩa Xứ định, thì 1000 người đến làm đệ tử Ngài. Điều này thể hiện sâu sắc rằng có định lực như Phật là biết rõ nhân duyên nhiều đời của người với Ngài, thì Ngài mới đến độ; cho nên khó đến đâu, Phật vẫn độ được.

Hoặc trường hợp Phật độ ông Sunita là người hốt phân đắc quả A la hán một cách dễ dàng. Chúng ta thử nghĩ tất cả người hốt phân đều thành A la hán được hay không. Chắc chắn là không được. Riêng đối với ông Sunita, Phật quán nhân duyên thấy đời trước ông là đại Sa môn nổi tiếng được kính trọng; nhưng ông vụt khởi niệm chấp ngã mình là đại pháp sư, nên ông sai thị giả đổ bô phân. Thật ra việc này chẳng đáng chút nào, nhưng đã sanh ra ngã, chúng sinh và thọ giả thì liền thọ quả báo

tái sanh làm người gánh phân để trả cái quả đó. Trong Vô Lượng Nghĩa Xứ định, Phật thấy như vậy, Ngài mới đến khai ngộ cho ông và chỉ một đêm tu hành là ông đắc quả A la hán; vì ông đã là La hán rồi, nhưng bị đọa.

Tin đó đồn đến thành Xá Vệ khiến vua Ba Tư Nặc nổi giận liền đến coi hư thực ra sao. Đến tịnh xá, ông thấy Sunita ngồi Thiền mà hào quang tỏa sáng, ông sụp lạy, nhưng không biết đó là Sunita. Ông vào hỏi Phật cho ra lẽ, có phải Phật cho một người hốt phân làm Tỳ kheo hay không. Vua nói : "Nếu Phật làm đảo lộn như vậy, làm sao chúng tôi có thể kính lạy Sa môn được. Đã quy y Tam bảo mà không lạy Tăng thì không được, nhưng lạy người hốt phân thì khó quá”. Phật mới nói rằng bệ hạ lạy rồi đó !

Tụng phẩm Tựa kinh Bổn môn Pháp Hoa, chúng ta cần suy nghĩ về kinh Vô Lượng Nghĩa và Vô Lượng Nghĩa Xứ tam muội để hiểu được yếu lý mà thực hành pháp Phật có kết quả lợi lạc cho mình và cho mọi người trên bước đường tu nhân hạnh Pháp Hoa.

Xây dựng đạo đức của người tu

Xây dựng đạo đức của người tu

(Bài giảng trường hạ Tổ đình Giác Lâm, quận Tân Bình,

Tp. HCM, ngày 21-6-2010)

Thay mặt Ban Chỉ đạo an cư kiết hạ thành phố Hồ Chí Minh, tôi có lời vấn an chư tôn thiền đức an cư và nhân đây tôi có vài suy nghĩ nhắc nhở đại chúng thiền đường để thực tập lời Phật dạy trên bước đường tiến tu đạo hạnh.

Đức Phật đã trải qua ba a tăng kỳ kiếp tu hành và cuối cùng phải thêm 90 kiếp hành Bồ tát đạo, Ngài mới thành tựu quả vị Vô thượng Chánh đẳng giác. Đương nhiên Đức Phật và chư vị Tổ sư là những người mở đầu tìm đạo, phải vượt qua vô vàn khó khăn, thử thách, thậm chí có lúc các Ngài phải mất thân mạng mới thấu hiểu được lý đạo. Vì vậy, Trí Tích Bồ tát nói rằng ở Ta bà này không có chỗ nào không phải là chỗ xả thân của Bồ tát, mới thành Vô thượng Chánh đẳng giác.

Đức Phật đã tìm thấy chân lý và Ngài chỉ dạy chúng ta cách thức hành đạo; nếu chúng ta đi đúng theo tam tạng Thánh giáo của Phật thì sẽ đạt được kết quả nhanh chóng hơn Phật. Phật dạy rằng tất cả chúng sinh muốn thoát khỏi kiếp sống sinh tử, lên Niết bàn, không có con đường nào khác hơn là 37 trợ đạo phẩm. Vì vậy, trong mùa an cư, các Thầy phải cố gắng thực tập 37 trợ đạo phẩm để ra khỏi sinh tử.

Trong 37 trợ đạo phẩm, mở đầu, Phật dạy chúng ta cần xây dựng đời sống đạo đức thánh thiện; vì thiếu tố chất này sẽ trở ngại lớn cho việc tiến tu đạo nghiệp. Thật vậy, nhiều Thầy thường đặt vấn đề học lên trên, nên không quan tâm đến xây dựng đạo đức của bản thân. Vì vậy, thực tế cho thấy có Thầy đạt được học vị, bằng cấp không thua kém ai, nhưng họ không làm được Phật sự, hay không làm được gì lợi ích cho bản thân, cho cuộc đời; từ đó mới sinh ra bất mãn, khổ đau. Trong khi các vị cao Tăng không học rộng như chúng ta, nhưng nhờ tinh tấn thực hành lời Phật dạy, cũng trở thành Thầy Tổ được nhiều người kính trọng. Đó là điều mà tôi gợi ý cho các Thầy suy nghĩ, nhất là đa số các Thầy trẻ chưa có kinh nghiệm trên cuộc đời, nhưng khi có kinh nghiệm rồi thì phải trả giá quá đắt.

Tôi xuất gia đến nay hơn 60 năm, có nhiều bạn đồng tu, đồng học giỏi hơn tôi, nhưng không thành tựu đạo nghiệp, vì chỉ đặt nặng việc học mà thiếu tu,

đặc biệt là người xuất gia mà chú trọng nhiều đến thế pháp thì sớm muộn gì cũng thành người thế gian, hay trở thành nửa Tăng nửa tục. Còn người siêng học Phật pháp, nhưng thiếu tu thì được coi như cái đảy sách, mà Ngài Huyền Giác quở rằng giống như người giới thiệu thức ăn, nhưng không ăn được, nên vẫn đói. Vì vậy, chúng ta thấy các giáo sư hay các nhà nghiên cứu hiểu Phật pháp tường tận và giới thiệu Phật pháp cho chúng ta, nhưng họ không thực tập Phật pháp trong cuộc sống, nên họ chỉ là học giả.

Riêng chúng ta học giáo pháp và thực tập được một pháp nào của Sa môn cũng được giải thoát. Giáo pháp của Phật cần được thực tập hơn là chỉ hiểu biết suông. Nếu hiểu biết giáo pháp để thực hành trong cuộc sống là điều tốt, còn chỉ hiểu biết pháp Phật mà không thực tập được thì uổng phí cả cuộc đời tu hành. Vì vậy, trong mùa an cư, có thì giờ thực tập pháp Phật để trở thành người đạo đức thật sự là bước ban đầu của người tu.

Học kinh Nguyên thủy cho đến kinh điển Đại thừa, chúng ta nhận thấy Đức Phật luôn đưa vấn đề đạo đức lên trên, theo đó 37 trợ đạo phẩm là chính yếu mà chúng ta cố gắng thực tập được phần nào thì sẽ giải thoát ngay phần đó; con đường giải thoát sinh tử để đến Niết bàn là như vậy.

Có thể khẳng định rằng đạo đức của người xuất gia là làm sao tâm chúng ta không vướng bận các pháp, đó

là pháp mở đầu để trở thành vị Sa môn; vì vướng bận các pháp, bị các pháp thế gian chi phối thì chúng ta vẫn kẹt trong sinh tử. Và muốn tâm không kẹt các pháp, phải có đời sống phạm hạnh gọi là giữ giới. Trên bước đường tu, ban đầu cảm thấy bị giới ràng buộc, ta bực bội, khó chịu; nhưng thực hành giới, tôi phát hiện do giữ giới mà mình được giải thoát, gọi là giới biệt giải thoát, không phải bị ràng buộc.

Trong ta có hai con người, con người trong sinh tử gọi là con người vọng nghiệp và con người ở Niết bàn là con người giải thoát; nhưng con người giải thoát của chúng ta bị ràng buộc trong sinh tử. Vì vậy, Phật nói rằng Ngài giải thoát trong triền phược của chúng sinh, còn chúng sinh lại bị ràng buộc trong giải thoát của chư Phật. Vậy hãy suy nghĩ xem ở đâu là giải thoát và ở đâu là ràng buộc? Con người nào giải thoát và con người nào bị ràng buộc? Về lý này, xưa kia Ngài Huệ Tư đã có kinh nghiệm sâu sắc. Trên bước đường tu, Ngài bị những người chung quanh quấy rầy, phỉ báng, chống đối, sát hại; nhưng gặp chướng duyên như vậy, Ngài mới phát hiện được con người đang mang khổ đau là con người được kết tinh bằng nghiệp chướng, phiền não và trần lao từ vô lượng kiếp cho đến ngày nay. Vì tích tụ nghiệp chướng, phiền não và trần lao, cho nên mới hiện hữu cái thân mà người ta phỉ báng, sát hại. Ngài nói rằng người phỉ báng ta là phỉ báng cái nghiệp của ta, người chống phá ta là chống phá cái nghiệp của ta và người sát

hại ta là sát hại cái nghiệp của ta. Ý thức sâu sắc như vậy, chúng ta là người tu thì nên đồng tình với họ, vì họ sát hại chúng ta là họ giúp chúng ta thấy được nghiệp của mình, rồi xóa bỏ nghiệp và được giải thoát. Thể nghiệm được lý này trong cuộc sống tu hành, Ngài đắc đạo và con người giải thoát của Ngài hiện ra.

Thật vậy, nếu bị người chống phá mà ta buồn phiền, vì ta lấy phiền não, nghiệp chướng và trần lao làm ta, mà người tu càng buồn phiền, khổ đau thì càng khó coi, khó thương. Nhưng đánh rớt con người phiền não, trần lao, nghiệp chướng xuống, tức lòng mình đứng yên thì giải thoát tướng hiện. Nói cách khác, giờ trước chúng ta sai lầm thì khổ đau, giờ sau lắng tâm thanh tịnh thì giải thoát. Thực hành yếu nghĩa này trong cuộc đời tu hành, Ngài Huệ Tư hoan hỷ để cho mọi người giết chết con người phiền não của mình, thì đại chúng đã chuyển đổi tâm thù ghét Ngài thành tâm kính trọng và nhờ Ngài hướng dẫn họ tu hành. Có thể thấy rõ rằng cũng con người đó khi chưa giác ngộ thì bị chống đối, nhưng giác ngộ và đạo hạnh tỏa sáng thì Ngài được kính trọng đến mức độ nhà vua đã phong Ngài là Đại Tô đại Thiền sư (Đại Tô là tên ngọn núi nơi ngài ở). Đó là tấm gương sáng của Ngài Huệ Tư mà chúng ta cố noi theo.

Đối với người xuất gia, việc đầu tiên là phải bỏ con người phiền não bằng cách thực tập pháp tu của Phật dạy. Muốn bỏ phiền não, trước tiên bằng mọi cách phải

đóng kín sáu căn lại. Ví dụ, có tai nhưng không nghe, hay theo ngài A Nan là nghe mà không nghe. Nghĩa là chúng ta có tánh nghe thì phải nghe, chúng ta không điếc; mặc dù tai nghe âm thanh ngôn ngữ nhưng vì tâm không để ý, nên chúng ta không biết người ta nói gì. Ý này theo Duy Thức học, nhĩ căn nghe, nhưng ý thức không nghe, nên không lưu lại trong tâm mình những gì người ta nói.

Để đóng kín sáu căn, không cho tiếp xúc với sáu trần bên ngoài, các Thiền sư thường tìm cảnh vắng để tọa Thiền, thực tập lý này. Vì ban đầu, khi việc xảy ra, âm thanh dồn dập mà không nghe không được, cho nên phải nghe, phải thấy thì phiền não phát sinh làm cho túc nghiệp của chúng ta nổi dậy. Nhưng với phương cách không nghe, không thấy, không khởi niệm thì trong tâm, các niệm không khởi lên lâu ngày sẽ bị xóa mất cũng như hạt giống không được tưới tẩm sẽ hư thối. Thực tập lâu như vậy, không bị tiền trần chi phối, tâm chúng ta đứng yên được.

Theo kinh nghiệm của tôi, trên bước đường tu, ban đầu nghe tiền trần thì phiền não phát sinh. Cho nên chúng ta tập không nghe tiền trần để tâm đứng yên. Và khi tâm lắng yên rồi, từ chỗ không nghe này, mà nghe được pháp âm vi diệu của Phật. Thật vậy, chúng ta đã có căn lành nhiều đời nên đời này được xuất gia, nhưng bị tiền trần chi phối, mới phát sinh phiền não.

Nay thực tập pháp Phật, tâm được lắng yên thì không còn bị thanh trần bên ngoài tác hại nữa, bấy giờ căn lành trong tiềm thức chúng ta hiện ra và giúp chúng ta nghe được pháp âm của Phật, mắt chúng ta không còn bị cảnh chướng tai gai mắt khuấy phá nữa, nhưng thấy được hoạt dụng của Phật và Bồ tát. Thầy nào qua được giai đoạn tâm đứng yên, không nghe bên ngoài thì tướng giải thoát hiện. Tướng này là tướng tự nhiên, không phải sửa bộ. Hòa thượng Trí Thủ nói rằng Tỳ kheo có tướng đi nhẹ như mây bay vì không vướng bận tiền trần, nhìn xa thấy đẹp, nhìn gần càng đẹp hơn.

Khi chưa đắc đạo, Đức Phật cũng suy nghĩ cách thuyết phục người, nhưng không ai nghe, thậm chí Ngài bảo năm anh em Kiều Trần Như đừng nhịn đói, phải ăn uống chừng mực để có sức khỏe tu hành. Bấy giờ năm ông này nghĩ rằng thái tử không nhịn đói là hư rồi, nên họ không làm bạn với thái tử nữa. Đức Phật đã thể nghiệm pháp tu khổ hạnh đến cùng cực, nên Ngài có kinh nghiệm sâu sắc về sự sai lầm của pháp tu này, nhưng năm anh em Kiều Trần Như vẫn không chịu nghe theo Ngài. Đến khi Đức Phật đắc đạo, Ngài hiện tướng giải thoát mà họ trông thấy là phải sụp lạy Ngài. Tỳ kheo Mã Thắng theo Phật cũng được giải thoát, vì cắt đứt tiền trần, tâm đứng yên, cho nên khi đi khất thực, Xá Lợi Phất trông thấy ngài liền phát tâm theo Phật đạo. Việc tu hành hơn nhau ở giải thoát; ở trong sinh tử mà còn bị phiền não quấy rầy thì nói gì cũng là

phi Phật pháp. Được giải thoát, dù yên lặng, người thấy cũng giải thoát theo, người đó đã tới Phật pháp. Phật pháp này là Không môn, là cửa giải thoát, buông bỏ được tất cả vui buồn vinh nhục của trần gian.

Hàng tam thừa Thanh văn, Duyên giác và Bồ tát đều phải đạt đến sở đắc này, nhưng tác động hoàn toàn khác nhau. Thanh văn Tăng tới cửa Không, tâm hoàn toàn đứng yên, không bị tiền trần chi phối thì vẫn được giải thoát ngang hàng với Phật. Tuy nhiên, ngài Trí Giả ví tâm giải thoát của Thanh văn như thủy tinh trong suốt thấy giống ma ni, nhưng không có được tác dụng như ma ni. Tướng giải thoát của Thanh văn và tướng giải thoát của Phật thấy giống nhau, nhưng Thanh văn Tăng không làm cho người khác giải thoát được. Trong khi Bồ tát Tăng tác động cho người khác giải thoát được, ví như ma ni bảo châu có khả năng lắng nước trong. Tâm Bồ tát trong sạch ảnh hưởng đến tâm người thanh tịnh theo. Thực tế chúng ta tham vấn mà gặp được Bồ tát Tăng, tâm chúng ta liền an lạc ngay nhờ lực Bồ tát tác động. Còn Thanh văn Tăng chỉ trong sạch cho riêng bản thân họ, không làm người khác trong sạch được. Thanh văn Tăng đạt giải thoát này là A la hán. Bồ tát Tăng đạt đến cửa Không là Bồ tát đệ bát địa.

Vào cửa Không của hàng nhị thừa không thấy gì, nhưng được giải thoát. Còn Bồ tát Tăng vào cửa Không thì thấy sum la vạn tượng. Ý này được Tổ Huệ Năng

diễn tả là bản lai vô nhất vật, nhưng vô nhất vật trung vô tận tạng, nghĩa là trong cái Không không có một vật nhưng có vô tận tạng công đức bên trong gọi là "Hữu hoa, hữu nguyệt, hữu lầu đài”. Bấy giờ, thế giới vi diệu bên kia mới mở ra. Thật vậy, đối với Bồ tát Tăng đã được giải thoát và các Ngài từ thế giới Thật báo của Phật mà hiện thân lại cuộc đời này để độ sanh, thì phải mang thân tứ đại như chúng ta; nhưng khi xả ngũ ấm này, tâm các Ngài hoàn toàn thanh tịnh, cho nên sẽ có tất cả những công đức tương ưng. Chúng ta cũng vậy, vì mang thân ngũ ấm vào, chúng ta không sử dụng được công đức, nhưng phá ngũ ấm thì chúng ta thấu suốt được tất cả muôn vật. Kinh Pháp Hoa có một ví dụ rất hay mà bản kinh của Ngài Cưu Ma La Thập dịch bỏ sót, đó là ví dụ người mù từ nhỏ không biết màu sắc, ánh sáng thì ai nói gì họ cũng không tin. Chúng ta sống trong nghiệp chướng trần lao bị ngũ uẩn ngăn che là những người mù mắt trên chân lý, nên không thể thấy biết chân lý. Đức Phật , vị đại Đạo sư xuất hiện trên cuộc đời này để chữa bệnh mù cho chúng ta bằng cách giúp chúng ta tháo bỏ năm lớp màn ngũ uẩn. Ngài lên núi Tuyết tìm được bốn loại cỏ thuốc. Điều này chúng ta hiểu là gì? Đức Phật đã có quá trình tu hành gian khổ, Ngài tìm ra được chân lý là tứ Thánh đế để chữa bện mù cho chúng sinh.

Sử dụng tứ Thánh đế chủ yếu là 37 trợ đạo phẩm, loại thuốc có tác dụng lột được bức màn ngũ uẩn ngăn che giúp cho con người sáng mắt thì sẽ thấy được tất cả

các pháp là Không. Nghĩa là các pháp có sanh có diệt, chỉ là giả hợp, tạm có mà thôi. Ý này được kinh Kim Cang diễn tả là nhứt thiết pháp như mộng huyễn, bào ảnh, như lộ, diệc như điển. Ưng tác như thị quán. Quán sát các pháp không bền chắc giống như giấc mộng, như bọt nước, như giọt sương mai, như làn chớp, cho nên chúng ta không khởi vọng tâm tham đắm và bắt đầu phá ngũ uẩn bằng nhận thức này.

Hàng Thanh văn an trụ ở pháp Không như vậy thì không còn ham muốn bất cứ việc gì. Tuy nhiên, nếu dừng lại ở chỗ này sẽ trở thành người vô dụng. Hòa thượng Trí Thủ có kể cho tôi nghe một câu chuyện hàm chứa ý nghĩa sâu sắc. Xưa kia có một bà lão thấy vị Tỳ kheo trẻ tu hành tốt, nên bà đã cất một am tranh cho ông trú ngụ và hằng ngày cung cấp thực phẩm cho ông. Một hôm, bà bảo cô gái đem cơm đến cho vị Tỳ kheo này và hỏi rằng lâu nay tu hành, ông có còn cảm giác gì không. Vị này trả lời rằng bây giờ tôi chẳng còn cảm giác gì nữa. Bà lão nghe cô gái kể lại như vậy, liền tức giận đốt am tranh và đuổi vị này đi. Khi nghe câu chuyện này, tôi cảm thấy lạ, nghĩ rằng người tu mà đạt được trình độ không còn cảm giác thì cũng đáng quý lắm rồi, tại sao lại đuổi đi. Sau nhiều năm suy nghĩ, tôi nhận ra được ý nghĩa của việc đốt am và đuổi đi, vì tu như vậy là vô ích, mà Tổ thường quở là củi mục than nguội. Chúng ta là người có suy nghĩ, biết điều hay lẽ phải và làm được việc lợi ích cho người; nhưng tại sao tu để trở thành người không biết gì,

không làm được gì, phải để cho người khác nuôi. Đạo Phật không đào tạo con người yếm thế, bi quan, không biết gì, mà đào tạo Bồ tát là người cứu nhân độ thế.

Kinh Pháp Hoa cho chúng ta hiểu biết rằng nếu đạt được sở đắc không bị ngũ dục chi phối, thì cánh cửa phía trong mở ra, chúng ta sẽ thấy Phật và Bồ tát. Bấy giờ, chúng ta mới học được pháp Phật. Pháp Phật có hai phần là phương tiện môn và chân thật môn. Chân thật môn là việc của Bồ tát làm, người đời không thấy, không hiểu, không biết.

Khi đóng kín cửa tiền trần, vượt qua cửa Không, mới thấy Niết bàn của Phật, thì Phật và Bồ tát làm sao, chúng ta làm theo như vậy. Hay nói cách khác, Phật và Bồ tát ở Niết bàn, ở thế giới vô sanh; nhưng chúng ta may mắn chứng được pháp vô sanh trong thế giới sanh diệt; nghĩa là chúng ta chứng được Niết bàn của Phật nhưng vẫn còn mang thân sanh diệt và thân này là phương tiện để chúng ta làm đạo, chỉ dẫn cho mọi người hướng tâm về thế giới Phật, dạy họ suy nghĩ theo Phật, nói theo Phật và làm theo Phật.

Kinh Hoa Nghiêm nói rằng khi Phật Thích Ca đạt được Vô thượng Bồ đề, tức ở thế giới vô sanh, vĩnh hằng bất tử, nhưng Ngài đã sử dụng thân tứ đại để trở lại Lộc Uyển độ năm anh em Kiều Trần Như và trong suốt 49 năm thuyết pháp độ sanh của Phật Thích Ca, tâm Ngài luôn gắn liền với mười phương Phật. Với sự

kết nối mật thiết như vậy, chư Phật mới trợ lực cho Ngài hoàn thành tất cả mọi việc khai mở tâm trí cho mọi người một cách tự tại. Vì vậy, ngày nay tu hành, điều quan trọng là làm sao ta được Phật hộ niệm. Thiết nghĩ điều này có thể được nếu tâm ta thanh tịnh đồng với Phật và tâm ta hướng về Phật, cho nên Phật thông qua ta bằng cách hộ niệm cho ta để công việc giáo hóa độ sanh được thành tựu, vì độ sanh là bổn hoài của Phật. Ví dụ cho dễ hiểu, Phật muốn tôi tới đây thuyết pháp, nhưng các anh em không thấy được Ngài. Còn tôi thuyết pháp, Phật hộ niệm tôi, giúp cho tâm thức tôi sáng lên để thay Phật tuyên dương chánh pháp.

Như vậy, chúng ta tu hành, tiếp cận được Phật, được Phật hộ niệm thì việc của ta làm trở thành Phật sự. Hoặc thấy chúng sinh đau khổ, ta thương và Bồ tát cũng thương chúng sinh đau khổ. Nhưng Bồ tát muốn cứu chúng sinh, các ngài phải mang sanh thân như ta, cũng phải ở trong thai mẹ chín tháng mười ngày và phải chờ đến 20 tuổi, 30 tuổi mới thuyết pháp được. Phải mất một quá trình dài như vậy, các Ngài cũng ngại vô Ta bà. Cho nên, nếu ta phát tâm Bồ đề thương chúng sinh như Bồ tát thì các Ngài sẽ trợ lực cho ta làm được những việc ích lợi cho chúng sinh.

Đắc quả vị A la hán, tâm chúng ta hoàn toàn thanh tịnh, nghĩ về Phật và Bồ tát, các Ngài sẽ gia bị chúng ta, thì chúng ta thay các Ngài để làm đạo, không phải

chúng ta là Phật, là Bồ tát. Thực tế cho thấy có Thầy mới phát tâm thương chúng sinh, xả thân làm việc từ thiện. Với tâm tốt này, họ liền được Bồ tát gia bị, nên làm được việc khó. Nhưng khi thành công rồi, họ lại khởi tâm tăng thượng mạn, nghĩ rằng tự mình làm được. Và khi không hướng tâm đến Bồ tát nữa thì Bồ tát không gia bị khiến sự nghiệp sụp đổ, lúc đó chuyện nhỏ cũng không làm được.

Tôi làm được bất cứ Phật sự nào cũng nghĩ rằng Phật làm, tôi chỉ là người làm thay. Nói cách khác, tôi giao thân mình cho Ngài sử dụng, gọi là Phật bổ xứ. Nhân mùa an cư, tôi nhắc nhở các Tỳ kheo trẻ phải cố gắng thực tập, tối thiểu bước vào cửa Không, được giải thoát và tụng kinh Đại thừa để lưu giữ hình ảnh, danh hiệu và hạnh nguyện của Phật, Bồ tát vào tâm thức mình. Có như vậy, mới tạo được mối quan hệ mật thiết với các Ngài thì sẽ nhận được sự trợ lực của các Ngài, mới làm được việc khó, nhưng nhớ đừng khởi tâm tăng thượng mạn. Tiến tu đạo hạnh trong mùa an cư, nên nỗ lực đạt dược một phần pháp Phật để trang nghiêm thân tâm, không cô phụ công ơn giáo dưỡng của Phật, của Thầy Tổ và của đàn na tín thí.