Phật Giáo Nhập Thế Và Phát Triển (Quyển III)

Lời tựa

Lời tựa

Trong suốt gần 30 năm qua, với nhiều duyên lành khá tốt đẹp, chúng tôi đã thuyết giảng Phật pháp trên khắp mọi miền đất nước. Những bài giảng từ trước năm 2000 hầu hết đã được in thành nhiều sách.

Năm nay, để đáp ứng nhu cầu tu học Phật pháp của Tăng Ni và Phật tử càng ngày càng nhiều, cũng như để đánh dấu con đường hoằng pháp và giáo dục của chúng tôi hơn 50 năm qua, chúng tôi tiếp tục cho in những bài giảng từ năm 2008 đến năm 2010.

Thiết nghĩ với những bài giảng trong sách Phật giáo nhập thế và phát triển quyển 3 đã được cập nhật hóa tương ưng với sự thay đổi trong sinh hoạt đạo pháp cũng như ngoài xã hội vào những năm gần đây sẽ đem lại những lợi ích thiết thực cho Tăng Ni và Phật tử trên bước đường tu học.

Chúng tôi mong rằng những kiến giải trong tác phẩm này sẽ đến với những hành giả hữu duyên trong niềm an lạc và giải thoát. Nếu có những điều sơ xuất,

kính mong quý vị hoan hỷ bỏ qua. Chúng tôi xin chân thành biết ơn.

Xin hồi hướng công đức cúng dường Pháp bảo này đến toàn thể Pháp giới chúng sinh đồng thâm nhập Tịnh độ trong mười phương.

Mùa Phật đản, Phật lịch 2554 – 2010

Hòa thượng THÍCH TRÍ QUẢNG

Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam

Ăn chay lợi cho sức khỏe và tâm linh

Ăn chay lợi cho sức khỏe và tâm linh

Theo quan niệm thông thường của người đời, họ nghĩ rằng ăn chay sẽ thiếu dinh dưỡng, sức khỏe không được bảo đảm, cơ thể sẽ yếu đuối và trí tuệ sẽ yếu kém; cho nên họ không dám ăn chay. Nhận thức này hoàn toàn sai lầm. Trong Phật giáo, ăn chay là một phương tiện cần thiết cho việc thanh lọc thân và tâm; chẳng những giúp cho sức khỏe con người được tốt hơn, vì ngăn ngừa và chữa trị được bệnh tật, mà còn hỗ trợ cho đời sống tâm linh hướng thiện, thăng hoa, nuôi dưỡng được lòng từ bi đối với muôn loài chúng sinh.

Thật vậy, ngày nay, các nhà khoa học đã chứng minh rằng người ăn chay tránh được nhiều độc tố cho cơ thể hơn người ăn mặn, vì hầu như các loại động vật đều được nuôi bằng hóa chất cho mau lớn, mau mập, lại cộng thêm vô số dịch bệnh của chúng mà cả thế giới đã phải tìm cách đối phó, thí dụ như bệnh bò điên, bệnh heo tai xanh, bệnh heo lở mồm long móng, bệnh cúm gà vịt H5N1

H5N1 ... Ngoài ra, ngay cả một số vi trùng ẩn náu trong máu thịt động vật dù có nấu sôi chín ở 100 độ, cũng không bị tiêu diệt vì phải từ 1000 độ trở lên chúng mới chết. Và tất nhiên sức khỏe của người ăn mặn khó được bảo đảm vì đem vào những mầm bệnh trầm trọng như vậy. Báo chí cũng đã báo động rằng hiện nay có những loài cá, loài sò ở sông biển đã hấp thu những chất hóa học độc hại từ tàu bè thải ra, lâu ngày những độc tố ấy tích tụ trong máu thịt của chúng đã trở nên cực độc có thể dễ dàng giết chết người ăn thịt chúng.

Chính vì những tác hại cho sức khỏe của con người do ăn thịt động vật, hiện nay, nhiều người ở các nước Âu Mỹ đã ăn chay để tránh bệnh tật và để chữa khỏi một số bệnh phát xuất từ việc ăn thịt cá. Dù phát xuất từ động cơ nào, ăn chay cũng góp phần giảm bớt việc giết hại sự sống của những loài khác mà các nhà khoa học đã chỉ rõ rằng loài người chúng ta và các loài sinh vật đều có sự cộng tồn hỗ tương cần thiết và nhất là ăn chay cũng góp phần đáng kể cho việc bảo vệ môi trường.

Hãy thử quan sát kỹ đời sống của những nhà tiên tri, những nhà hiền triết, chúng ta nhận thấy rõ họ sống rất thanh đạm, hàng ngày dùng rau quả giản dị, thậm chí họ còn ít ăn; nhưng sức khỏe tốt và sức thông minh đặc biệt luôn tỏa sáng nơi họ. Thực tế này cho chúng ta nhận thức đúng sự thật về lợi ích của ăn chay. Ăn

chay đúng pháp theo truyền thống Phật giáo là ăn vừa đủ chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể, không ăn quá nhiều, không ăn quá ít và không ăn những thức ăn có độc tố. Ngày nay, chúng ta nên lưu ý những thức ăn chay được chế biến, tẩm ướp bằng hóa chất, được tồn trữ lâu bằng chất bảo quản hóa học, đó chính là thức ăn độc hại cho sức khỏe của người ăn chay.

Thân vật chất sẽ ảnh hưởng đến tinh thần con người. Vì vậy, khi thân nhẹ nhàng, an ổn với nếp sống thanh đạm, chay tịnh, thì đời sống tinh thần chúng ta cũng được bình ổn theo, không bị những tâm lý tiêu cực như tham vọng, bực tức, bon chen … thúc bách, tác hại. Từ đó, nếu có căn lành sâu dày trong Phật pháp, chúng ta dễ dàng phát triển đời sống nội tâm, có thể tiếp cận thế giới thần tiên hay thâm nhập cảnh giới Phật và tiến xa hơn nữa, có được sự hiểu biết vượt bậc mà người bình thường ở thế gian này không thể nào có được, chưa nói đến đạo đức khả kính.

Bước theo dấu chân Phật, hàng đệ tử tu đúng chánh pháp, sống cuộc đời thanh đạm và tinh thần trong sáng, thể hiện mẫu người đức hạnh, sáng suốt, chắc chắn được mọi người tôn kính. Trái lại, tu sai, thân bệnh hoạn và tâm thần bất ổn, sẽ khiến cho người đời nhận định sai lầm về đời sống thanh đạm, chay tịnh của người tu, là phạm tội phá pháp, một tội nặng khó cứu được.

Chúng ta hãy cùng nhớ lại hình ảnh trầm mặc của Đức Phật trên con đường giáo hóa độ sinh, với một ca sa, một bình bát, một nếp sống thanh đạm vô cùng, nhưng nhân cách cao quý tột cùng ấy của Đức Phật đã và đang là biểu tượng cho loài người cung kính, tôn trọng, ngưỡng mộ, noi theo trải qua hơn 2500 năm. Và kỳ diệu thay, mỗi ngày lời dạy của Đức Từ Tôn càng trở nên cần thiết và hữu ích hơn cho cả nhân loại trên con đường xây dựng một ngôi nhà chung an lạc, hòa hợp, hòa bình, phát triển trên hành tinh này.

Rõ ràng những lời dạy, những tư tưởng, những hiểu biết của Đức Phật đã ban tặng cho loài người trên thế gian này, đã thể hiện giá trị siêu đẳng, vượt thời gian, vượt không gian. Để nói lên ý này, Đức Thế Tôn đã ví dụ đơn giản rằng những hiểu biết mà Ngài nói ra được thì hữu hạn như nắm lá trong tay, còn hiểu biết của Ngài thì bao la vô cùng tận như lá của bạt ngàn núi rừng.

Chuyển hóa sanh thân thành Pháp thân

Chuyển hóa sanh thân thành pháp thân

(Bài giảng trường hạ chùa Vĩnh Phước ngày 7-6-2008)

Giáo hội chúng ta quy định Tăng Ni mỗi năm phải cấm túc an cư mới được một tuổi đạo; nhưng an cư có an cư tập trung và an cư tại chỗ. An cư tập trung quan trọng hơn đối với người xuất gia; vì nếu chỉ an cư tại chỗ sẽ không học được những điều tốt đẹp của chúng bạn, cũng như không cọ xát được thực tế cuộc sống. Vì vậy, mặc dù chúng ta tu hành đã lâu nhưng nghiệp và phiền não vẫn tiềm ẩn trong tâm, không phát hiện được. Có thể nói an cư tập trung vô cùng quan trọng để chúng ta nương vào con mắt của đại chúng mà quan sát nghiệp của chúng ta; nhờ đại chúng chỉ bảo chúng ta mới sửa đổi được lỗi lầm.

Có thể lần đầu chúng ta an cư tập trung cảm thấy bị ràng buộc, khó chịu; vì người dòm ngó làm "Mình” mất tự do. Nhưng thử nghĩ xem "Mình” này là gì ? "Mình” này là nghiệp, là phiền não, là ma ngũ ấm. Nếu nhận

ngũ ấm ma và phiền não là "Mình” mà tu thì ngũ ấm ma sẽ tăng trưởng, nghĩa là chúng ta càng tu càng phiền não, càng bị nghiệp bức bách mình nhiều hơn; cho đến mức độ quyết định cất am, cất cốc tu một mình cho dễ. Nhưng cái dễ này sẽ giúp cho phiền não và nghiệp của mình tăng trưởng; vì sống một mình, muốn tụng kinh hay không tụng kinh cũng được, không muốn ngồi Thiền cũng không sao. Tu như vậy chỉ luẩn quẩn trong sinh tử luân hồi.

Vì lợi ích của việc an cư tập trung, Thành hội Phật giáo thành phố Hồ Chí Minh quyết định tất cả Tỳ kheo, Tỳ kheo Ni dù tu bao nhiêu lâu cũng phải có ít nhất mười lần an cư tập trung, mới được tấn phong giáo phẩm. Thời xưa trong đạo chúng ta cũng có quy định mười hạ trở lên mới được làm Hòa thượng, đó là mười hạ an cư tập trung.

Bắt đầu năm nay, Giáo hội chúng ta tổ chức an cư tập trung cấp thành phố và cấp quận huyện, ít nhất Tăng Ni phải có ba hạ an cư tập trung ở cấp thành phố. An cư tập trung cấp thành phố quan trọng hơn ở cấp quận huyện, vì an cư tập trung cấp thành phố, chúng ta được tu học chung với nhiều tu sĩ thuộc nhiều tự viện của các quận huyện khác nhau, chúng ta lần quen biết và kết bạn tâm giao với đại chúng trong toàn thành phố và nhờ có sống chung mới có cơ hội học hỏi, trao đổi, chúng ta mới có tầm nhìn và sự hiểu

biết rộng hơn, giúp cho chúng ta sau này dễ dàng hành đạo. Theo kinh nghiệm riêng tôi, nhờ những mùa an cư vào những năm còn ngồi ghế nhà trường ở Phật học đường Nam Việt, mà tôi có thể trao đổi với những bạn đồng tu về sinh hoạt từng vùng khác nhau, cho nên sau này tôi đến những nơi đó hành đạo, đã biết được dân tình và những điểm đặc biệt của vùng đó, lại thêm có bạn đồng học với mình năm xưa ở đó, thì việc hành đạo của tôi gặp nhiều thuận lợi hơn.

Năm nay Thành hội Phật giáo thành phố Hồ Chí Minh tổ chức hai trường hạ an cư tập trung cấp thành phố, một trường hạ dành cho chư Tăng và một trường hạ của chư Ni. Ngoài ra, trong ba tháng an cư, mỗi tháng Thành hội Phật giáo thành phố Hồ Chí Minh sẽ chọn thêm ba ngày thích hợp để Tăng Ni thành phố về học tập trung. Khi mãn hạ, Thành hội Phật giáo sẽ cấp chứng nhận cho những hành giả đã an cư tập trung cấp thành phố.

Trở lại đề tài chúng ta học là kinh Pháp Hoa. Bộ kinh Pháp Hoa được kiết tập và phiên dịch mà chúng ta thường thọ trì, đọc tụng, gồm có 28 phẩm. Nương theo bộ kinh Pháp Hoa bằng văn tự có giới hạn này, để lần mở ra cho chúng ta thấy tổng quát những tinh ba Đức Phật chỉ dạy, mà Ngài Trí Giả gọi là Viên giáo. Viên giáo có nghĩa là pháp cốt lõi của đạo Phật, là sở đắc của Đức Phật. Người tu phải đạt cho được phần cốt lõi

này và mỗi ngày chúng ta tụng kinh là để bóc lần cái vỏ bên ngoài, mới đi vào phần cốt lõi bên trong quan trọng. Kinh Pháp Hoa được gọi là thuần Viên độc Diệu; còn kinh Hoa Nghiêm là Viên giáo.

Trong kinh Pháp Hoa, Đức Phật nói rằng khi Ngài thành đạo ở Bồ đề đạo tràng, đạt đến đỉnh cao nhất là Vô thượng Bồ đề, tức trí giác cao nhất, Ngài quán sát thấy rằng không có người nào có thể tiếp thu sự hiểu biết mà Ngài đã chứng đắc. Kinh Hoa Nghiêm diễn tả sự tuyệt phần này rằng hàng nhị thừa hiện hữu trong pháp hội giống như người điếc có tai mà không nghe, như người mù có mắt mà không thấy. Ý thức sâu sắc điều này để tự biết rằng trên bước đường tu, khi chúng ta chưa đạt được quả vị của nhị thừa, không phải là Bích Chi Phật, không phải là La hán, tất nhiên chỗ ngộ của mình còn cách Phật xa lắm. Có thể nói rằng dù chúng ta có học và tu suốt đời cũng không hiểu được Phật. Thật vậy, Đức Phật cũng khẳng định trong kinh Pháp Hoa rằng nếu tập họp tất cả Bích Chi Phật và A la hán nhiều vô số và suốt đời tìm hiểu Vô thượng Bồ đề của Đức Phật thì cũng không hiểu được gì. Còn chúng ta đọc vài lần tự cho là đã học, đã hiểu kinh Pháp Hoa, thì chắc chắn là "Hiểu mà không hiểu”, nghĩa là ta hiểu văn tự, hiểu nghĩa của kinh, nhưng chưa hiểu được Đức Phật. Phải thấy được Phật, mới hiểu được Phật.

Khi Đức Phật chứng quả Vô thượng Bồ đề là đạt đến hiểu biết cao tột nhất về toàn thể Pháp giới, thì không ai hiểu được sở đắc này của Phật, chỉ có hàng Bồ tát nhứt sanh bổ xứ, tức hàng Bồ tát từ thập địa trở lên là Đẳng giác và Diệu giác Bồ tát mới tiếp cận được với sở đắc vô thượng này của Phật. Như vậy, từ A la hán cho đến hàng Bồ tát thập địa trở xuống còn không hiểu được trí tuệ của Như Lai thì làm sao hàng phàm phu chúng ta biết được. Vì không có đối tượng để truyền trao trí giác, cho nên Đức Phật Thích Ca muốn nhập Niết bàn. Không riêng gì Đức Phật Thích Ca, lịch sử cho thấy ngay cả hàng A la hán, thậm chí những vị mới chứng sơ quả Dự lưu mà các Ngài cũng muốn vào Niết bàn; vì nói sở đắc của mình cho người khác nghe được rất khó. Mình hiểu đã khó, mà làm cho người khác hiểu còn khó hơn. Bồ tát còn kẹt trần sa hoặc và vô minh hoặc, nên độ chúng sinh rất khó. Thật vậy, trên bước đường tu, sở đắc trong pháp Phật làm cho mình sống rất an lạc, nhưng dấn thân hành đạo thì phải chịu hết khổ này đến khổ khác. Đối với tôi, ngồi yên ở chùa tu quả là dễ vô cùng, một ngày không ăn cũng không cần và mình hoàn toàn tự do, muốn nhập Thiền bao nhiêu lâu cũng được, muốn đọc sách đến chừng nào tùy ý. Sống với nội tâm, với tuệ giác của mình, cảm thấy thú vị lắm chứ. Những vị chứng quả Dự lưu không còn lệ thuộc việc ăn uống, tức không bị trạng thái đói khát hành ha thân tâm, nên

họ sống nội tâm nhiều hơn là sống với bên ngoài và giáo hóa độ sinh, phải tiếp xúc với Phật tử, khiến họ mất công suy nghĩ những việc không đáng, làm động tâm. Vì vậy, đắc đạo rồi, nhiều vị không muốn giáo hóa độ sinh.

Đức Phật đắc đạo, thấy biết cao tột mọi diễn tiến của muôn loài, của cả vũ trụ bao la và Ngài cũng biết rõ tất cả mọi người trong tam giới này không thể học, không thể hiểu được trí giác ấy, thì làm sao Ngài dạy; cho nên Đức Phật Thích Ca muốn nhập Niết bàn. Bấy giờ mười phương Phật xuất hiện để an ủi Ngài rằng chỗ ngộ của Phật Thích Ca đồng với chỗ ngộ của chư Phật mười rằng chỗ ngộ của chư Phật mười phương; nhưng có khác ở điểm Đức Phật Thích Ca có thân tứ đại, còn chư Phật mười phương đã xả thân tứ đại và vào Niết bàn rồi, thì làm sao các Ngài giáo hóa được chúng sinh. Nói cho dễ hiểu, tôi có thân tứ đại ngũ uẩn, dù nó gây khó dễ cho tôi, nhưng tôi còn đến đây thuyết pháp, nhắc nhở quý vị tu hành được. Trong khi sư bà Huyền Học muốn xuất hiện ở đây để dạy dỗ quý vị cũng không được, vì sư bà không còn thân tứ đại ngũ uẩn nữa.

Chư Phật mười phương ở thế giới Thường Tịch Quang, không hiện hữu trên cuộc đời này, nên các Ngài không giáo hóa chúng ta được; ngoại trừ những người có căn lành mới có niềm tin, nghĩ về Phật và đi tìm Phật, thì họ thấy Phật. Thuở nhỏ, tôi xuất gia cũng nhờ

căn lành, tuy chưa thấy Phật, nhưng trong lòng tin Phật một cách sâu sắc, tôi mới cố gắng đi từ chùa này sang chùa khác để tìm Phật.

Khi Đức Phật Thích Ca thành đạo ở Bồ đề đạo tràng là chuyển đổi được ngũ uẩn thân thành Pháp thân. Huyền Giác đại sư diễn tả ý này rằng huyễn hóa sanh thân tức Pháp thân. Nghĩa là tu hành, phải chuyển đổi ngũ uẩn thân thành pháp khí Đại thừa; nếu không thì giữ nguyên ngũ ấm ma, dù có tu suốt đời cũng rơi vào thế giới ma, tức càng tu thì càng tham lam, càng hung dữ thêm.

Chuyển hóa ngũ ấm thân thành Pháp thân bằng cách nào và làm sao chúng ta biết được mình đã chuyển hóa? Đức Phật dạy rằng phá được một phần vô minh, phiền não, nghiệp chướng trần lao thì một phần Pháp thân hiện ra. Vì phiền não, vô minh và nghiệp chướng trần lao cấu tạo nên con người phàm phu tội lỗi; cho nên chúng ta phải phá lần những hạt nhân xấu này để chuyển đổi và có hai cách chuyển đổi. Một là chuyển đổi tâm trước và phần vật chất sẽ thay đổi theo. Hai là chuyển đổi vật chất trước và tâm theo đó thay đổi, phần nào dễ chuyển đổi, chúng ta làm trước.

Khi Đức Phật Thích Ca chứng được Pháp thân và được chư Phật mười phương nhắc nhở phải sử dụng sanh thân để tiếp cận, giáo hóa chúng sinh. Như vậy, Đức Phật Thích Ca có sanh thân và Ngài đã chuyển

đổi thành Pháp thân. Chuyển đổi sanh thân thành Pháp thân nghĩa là gì ?

Mọi người đều có sanh thân ngũ uẩn giống nhau, nhưng khác nhau ở công phu tu hành để chuyển đổi sanh thân thành Pháp thân. Trong ngũ uẩn sanh thân của chúng ta có thân vật chất và phần tinh thần. Chúng ta tu trên thân ngũ uẩn, nhưng từng bước chuyển đổi phần vật chất và tinh thần trở thành Pháp thân. Thật vậy, khi chưa xuất gia, chúng ta cũng mang thân này, nhưng cạo tóc, xuất gia và thọ giới rồi, thân vật chất của chúng ta liền trở thành pháp khí Đại thừa, hay công cụ của Đại thừa giúp chúng ta truyền giáo. Có thể trên thực tế, quý thầy cô học chưa bằng ai, nhưng chắc chắn quý vị hơn các cư sĩ tại gia ở chiếc áo tu hành và quan trọng hơn cả là hơn người đời ở nếp sống phạm hạnh thanh tịnh. Với hình thức và đời sống của người xuất gia, người ta biết rõ chúng ta là người truyền bá chánh pháp. Như vậy, chúng ta đã chuyển đổi thân tứ đại của người thế tục bằng cách thay đổi chiếc áo thế tục và cuộc sống thế tục thành chiếc y Phật và cuộc sống tu hành phạm hạnh thanh tịnh. Tôi nhờ khoác áo Phật và sống đời phạm hạnh thanh tịnh, nên tôi giảng dạy, người ta mới nghe theo và thấy mình giống với Đức Phật hơn. Và mặc áo Phật, phủi tóc theo Phật, sống trong chốn già lam là tự khẳng định mình là đệ tử xuất gia của Phật, chúng ta phải gánh lấy trách nhiệm rất lớn. Nếu ta làm điều sai trái, sẽ gây ảnh hưởng

không tốt cho đạo Phật; tội lỗi này khó mà trả nổi. Vì vậy, người tu phải giữ giới luật, thể hiện tứ oai nghi và sống phạm hạnh thanh tịnh.

Pháp thân Phật do Báo thân kết hợp mà thành, cho nên chúng ta phát triển Báo thân bao nhiêu thì có được Pháp thân bấy nhiêu. Báo thân là thân phước đức và trí tuệ, mà phước đức là do phạm hạnh thanh tịnh tạo nên. Và khi chúng ta thể hiện được cuộc sống phạm hạnh thanh tịnh, chúng ta lại hiện tướng giải thoát, tác động cho người nghĩ rằng chúng ta thay Phật thuyết pháp giáo hóa chúng sinh, họ mới cung kính cúng dường. Như vậy, do giữ giới mà thành đức và từ đức hạnh này thành tựu, chúng ta đã chuyển đổi được một phần thân vật chất ngũ uẩn thành Pháp thân.

Tuy nhiên, nếu do giữ giới và sống phạm hạnh thanh tịnh mà đắc quả vị A la hán, Trí Giả gọi đó là độn căn La hán. Chúng ta thấy có những vị tu hành tuy không có hiểu biết nhiều, nhưng nhờ thành tựu giới đức, sống phạm hạnh, họ được kính trọng. Chúng ta nương những vị đức hạnh để rèn luyện mình thành người đức hạnh là chúng ta mới có được một nửa Báo thân mà thôi. Một nửa Báo thân còn lại là trí tuệ cần được phát triển; nhưng muốn tăng trưởng trí tuệ, phải tu tập Thiền quán. Đạo đức do xây dựng bên ngoài và trí tuệ do nội quán bên trong. Tu giới ban đầu tạo thành đức và tu định tuệ tác động hỗ tương cho nhau. Có định

sanh tuệ là tu từ nhân hướng quả và có tuệ mới định là từ quả hướng nhân.

Như đã nói, đối với chúng phàm phu, khi vừa thành đạo, Đức Phật Thích Ca nghĩ rằng Ngài không thể truyền dạy cho họ trí giác vô thượng. Nhưng nhờ chư Phật mười phương an ủi, Ngài mới nghĩ phương cách sử dụng phương tiện, tức các pháp môn tu hành, để giúp cho chúng phàm phu phát sinh trí tuệ và đạo đức. Khởi đầu, từ Bồ đề đạo tràng đến Lộc Uyển, Đức Phật lập giáo khai tông, Ngài chỉ dạy một pháp môn duy nhất là Tứ Thánh đế, tức bốn chân lý. Trong Tứ Thánh đế, Khổ đế và Tập đế chúng ta phải biết; điều quan trọng nhất chúng ta phải làm là Đạo đế; còn Diệt đế chúng ta chưa chứng.

Đối với tất cả Tăng Ni xuất gia học đạo, Đạo đế thu gọn là 37 trợ đạo phẩm, hay 37 phương tiện giúp chúng ta đắc Thánh quả; đó là giáo pháp cốt lõi quan trọng ban đầu. Theo Trí Giả đại sư, 37 trợ đạo phẩm cũng là kinh Pháp Hoa , nhưng là ẩn mật Pháp Hoa, tức kinh Pháp Hoa tiềm ẩn trong 37 trợ đạo phẩm. Vì kinh Pháp Hoa là Phật thừa, tiêu biểu cho tuệ giác vô thượng của Đức Phật Thích Ca mà chúng ta không thể nào hiểu được; cho nên Ngài phải sử dụng phương tiện huệ là 37 trợ đạo phẩm để dìu dắt chúng ta từng bước. Như vậy, chúng ta học ẩn mật Pháp Hoa, nương theo phương tiện huệ của Đức Phật là 37 trợ đạo phẩm của

Đạo đế, khởi đầu là Tứ niệm xứ quán để dẫn dắt chúng ta vào đâu, cần phải biết rõ.

Tứ niệm xứ quán gồm có quán thân bất tịnh, quán thọ thị khổ, quán tâm vô thường, quán pháp vô ngã, sẽ giúp chúng ta đoạn trừái dục, hạn chế quan hệ với cuộc đời, không chấp vào việc thế gian và quán pháp vô ngã, để cuối cùng đi đến pháp Xả. Theo Ngài Thế Thân, trong ba thọ là khổ thọ, lạc thọ và xả thọ, lấy xả thọ làm pháp tu hành để chúng ta rời bỏ tâm chấp trước.

Thành tựu pháp Tứ niệm xứ quán, chúng ta sẽ chứng được Hư không thân, sẽ đi vào cảnh giới Phật của hàng Dự lưu. Hiểu như vậy, chúng ta nỗ lực thực hiện cho được pháp quán vô ngã, luôn ý thức mọi việc trên thế gian này là giả hợp mà thành, không có gì thật sự là Ta, là của Ta để chứng được Hư không thân. Và khi thân chúng ta như hư không, thì người có đánh mắng, mình trụ ở hư không, không trụ sắc thân, chắc chắn sẽ được giải thoát. Nếu trụ sắc thân, thí dụ như ta trụ trì chùa, khi chùa xuống cấp, hoặc bị chiếm giữ, chúng ta liền sanh tâm chấp giữ, buồn khổ, đấu tranh, v.v…

Đức Phật dạy chúng ta bất trụ sắc sanh tâm, bất trụ thanh, hương, vị, xúc, pháp sanh tâm, cho đến ưng vô sở trụ sanh tâm, nghĩa là hoàn toàn không có sự chấp thủ nào cả mới được tự tại giải thoát thật sự.Đa

số chúng ta khó thực hiện điều này, vì chúng ta sợ mất của cải, cho đến sợ mất thân mạng. Nhưng thử nghĩ xem tất cả mọi người đều phải chết, tài sản mất trước và thân mạng mất sau; cần phải luôn giác ngộ sự thật này. Trên bước đường tu, đạt được ưng vô sở trụ sanh tâm là sanh được bốn tâm vô lượng, từ bi hỷ xả. Ai làm gì tổn hại, mình tha thứ bỏ qua. Đối với tôi, ai khinh chê, chửi mắng, tôi lấy đó làm phương tiện hành đạo. Họ nói xấu, mình có mình mới sợ; nếu mình không có lỗi thì họ phải nợ mình và phải sợ mình.

Nếu tu thuần Tứ niệm xứ quán, trụ ở Không tâm, hay ưng vô sở trụ sanh tâm, tức sanh tâm ở chỗ không trụ pháp, không trụ vật chất, nên đạt giải thoát. Đó là thành tựu pháp Tứ niệm xứ quán, có tâm nhẹ nhàng như hư không, mới phát triển pháp Tứ Chánh cần là bốn việc siêng năng làm.

Trong Thiền quán, chúng ta đã được an lạc, giải thoát; nhưng xả Thiền, đi vào cuộc đời thì không giống trong Thiền định. Vì trong Thiền định, chúng ta muốn sao được vậy, mọi điều diễn ra hoàn toàn theo ý muốn chúng ta; còn ở thực tế cuộc sống, đâu có việc gì cũng theo ý chúng ta, chúng ta muốn mà không được, vì phải đối diện với nghiệp và phiền não của người, của mình.

Nhờ đã thực tập Tứ niệm xứ quán vững vàng, chúng ta đi vào đời và đối cảnh, mới biết để thực hiện đúng đắn pháp Tứ Chánh cần. Tâm xấu ác như ghét

ganh, tỵ hiềm, hơn thua, hại người, v.v… chưa sinh ra, chúng ta có thể tránh mặt người để không cho tâm xấu này khởi lên. Tâm xấu ác đã sinh ra, phải xóa ngay, bằng cách niệm Phật, hoặc dùng pháp khác để quán tưởng. Trên bước đường tu, cần phải cọ xát với thực tế mới phát huy được pháp hành, mới tạo được công đức. Điều thiện đã sinh ra, nói cụ thể là cảm tình tốt đẹp của người dành cho ta vì ta đã giúp đỡ họ, thì cần phát triển thiện cảm này. Điều tốt chưa sinh, chưa làm tốt cho người, nên cố gắng gieo trồng hạt giống lành này.

Phải nói rằng nhờ có trí tuệ, chúng ta mới nhận ra điều thiện để phát huy và điều xấu để từ bỏ. Như vậy, có trí tuệ là thiện và không có trí tuệ là ác. Và cuối cùng, Phật dạy rằng tịnh là thiện và động là ác. Tâm chúng ta vọng động thì dù có làm việc tốt cũng thuộc vọng tâm, nên có tạo được phước thì cũng ở trong vòng nghiệp và quả báo. Thí dụ xây chùa cho người tu, mình được phước; nhưng nếu đầu tư công sức vào việc này, mình cũng phải tính toán, đối phó, lo lắng, buồn phiền …; tâm đâu có an lạc, giải thoát. Thực tế cho thấy, chúng ta lăn xả vào đời vì thương chúng sinh, muốn cứu giúp họ; nhưng rõ ràng chúng ta bị thiệt thòi rất nhiều, vì chúng ta dễ bị trần ai làm ô nhiễm.

Tóm lại, học kinh Pháp Hoa, chúng ta cần có cái nhìn tổng quát, nhận ra Tứ Thánh đế, giáo pháp cốt

lõi ban đầu của Đức Phật chỉ dạy, cũng chính là kinh Pháp Hoa với tên gọi là ẩn mật Pháp Hoa, vì đã tiềm ẩn những hạt nhân cần thiết để dẫn dắt tất cả hàng đệ tử Phật vượt qua 500 do tuần đường hiểm, từng bước đến cứu cánh Vô thượng Bồ đề.

Đại lễ Phật Đản Liên hiệp quốc tại Việt Nam

Đại lễ Phật đản Liên hiệp quốc tại Việt Nam

Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc, hay còn gọi là đại lễ Tam Hợp Liên Hiệp Quốc, kỷ niệm ba sự kiện là Đản sanh, Thành đạo và Niết bàn của Đức Phật. Tên gọi chính thức tại Việt Nam là Đại lễ Phật Đản Liên Hiệp Quốc, hoặc còn gọi là Ngày Phật Đản/Tam hợp Liên Hiệp Quốc. Nguồn gốc phát xuất ngày đại lễ này khởi đầu từ ngày 15-12-1999, theo đề nghị của 33 nước, Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc đã chính thức công nhận đại lễ Phật đản Liên Hiệp Quốc là một lễ hội văn hóa, tôn giáo thế giới của Liên Hiệp Quốc và sẽ được tổ chức hàng năm tại trụ sở chính của Liên Hiệp Quốc tại New York, Hoa Kỳ và tại các trung tâm của Liên Hiệp Quốc trên toàn thế giới.

Vào năm 2000, lần đầu tiên, đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc đã được long trọng tổ chức tại trụ sở Liên Hiệp Quốc, New York. Từ đó đến nay (2008), Liên Hiệp Quốc đã chính thức tổ chức 9 lần, trong đó cộng đồng

Phật giáo tổ chức 5 lần, 4 lần tại Thái Lan (2004-2007)và lần này (2008) tại đất nước chúng ta.

Chúng tôi còn nhớ năm 2004, đại lễ Phật Đản Liên Hiệp Quốc tại Thái Lan chỉ có 12 nước tham dự; nhưng mới hai năm sau, năm 2006, số quốc gia tham dự đã tăng gần gấp bốn lần, với 46 nước tham gia diễn đàn hội nghị Phật giáo tại đại lễ Phật Đản Liên Hiệp Quốc. Năm 2006, tôi đã đưa đoàn Tăng Ni, Phật tử Việt Nam sang Thái Lan dự đại lễ với hơn 200 người và đoàn Phật giáo Việt Nam đông nhất trong các đoàn đại biểu của thế giới.

Năm nay, hòa cùng niềm vui chung với Tăng Ni, Phật tử trên toàn thế giới, Việt Nam được vinh dự đăng cai tổ chức ngày đại lễ Phật Đản Liên Hiệp Quốctại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, thủ đô Hà Nội từ ngày 13-17/5/2008. Chính phủ nước ta phối hợp với Ủy ban Tổ chức Quốc tế (IOC), Giáo hội Phật giáo Việt Nam đồng tổ chức ngày lễ trọng đại này. Đây là niềm danh dự lớn lao cho Phật giáo Việt Nam là nước thứ hai tổ chức đại lễ Phật Đản Liên Hiệp Quốc. Với tinh thần tất cả dành cho ngày đại lễ Phật Đản Liên Hiệp Quốc, Tăng Ni và Phật tử trong cả nước đều rất hân hoan đóng góp cho ngày đại lễ này bằng cách tham gia trực tiếp, hoặc đóng góp tịnh tài, công sức, hay sáng kiến với tất cả tấm lòng mong muốn cho đại lễ Phật Đản Liên Hiệp Quốc được thành công mỹ mãn.

Chủ đề chính của đại lễ và hội thảo năm nay là "Sự đóng góp của Phật giáo trong việc xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ và văn minh”. Ngoài ra, hội thảo gồm có 6 chủ đề lớn và một diễn đàn như sau :

1- Vai trò của Phật giáo trong việc ngăn ngừa chiến tranh

2- Sự đóng góp của Phật giáo về công bằng xã hội

3- Phật giáo nhập thế và sự phát triển

4- Chăm sóc môi trường : Giải pháp của Phật giáo về sự thay đổi khí hậu

5- Vấn nạn gia đình và giải pháp của Phật giáo

6- Giáo dục Phật giáo : Sự kế thừa và phát triển

7- Diễn đàn : Phật giáo trong thời đại kỹ thuật số

Trên tinh thần hòa hợp, từ bi và trí tuệ của người con Phật,tôi tin tưởng rằng với sự tham gia của hơn 600 phái đoàn Phật giáo trên thế giới , khoảng 5000 đại biểu đến từ 90 quốc gia sẽ cùng nhau chia sẻ, đóng góp các giải pháp thiết thực hữu ích cho những vấn đề thiết yếu của cuộc sống nhân loại, để kiến tạo xã hội công bằng, dân chủ, văn minh như Đức Phật đã đề ra.

Đức vua Phật Hoàng Trần Nhân Tông – vị Tổ sư người Việt Nam của Phật giáo Việt Nam

Đức vua Phật hoàng

Trần Nhân Tông – vị Tổ sư

người Việt Nam của Phật giáo Việt Nam

(Kỷ niệm 700 năm ngày Đức vua Phật Hoàng Trần Nhân Tông

nhập Niết bàn, tại Yên Tử, Quảng Ninh, ngày 27-11-2008)

Trong lịch sử dựng nước, giữ nước và xây dựng, bảo vệ Tổ quốc của dân tộc Việt Nam, vương triều Trần (1226-1400) được tôn vinh là triều đại sáng chói nhất thể hiện qua những chiến công hiển hách thắng giặc ngoại xâm cũng như chính sách hộ quốc an dân đã tổng hợp được sức mạnh của toàn dân ta cùng với vua quan trong việc bảo vệ và phát triển đất nước vô cùng tốt đẹp.

Qua hơn 90 bài nghiên cứu về cuộc đời và sự nghiệp của Đức vua Phật hoàng Trần Nhân Tông trong cuộc hội thảo kỷ niệm 700 năm ngày Đức vua Phật Hoàng Trần Nhân Tông Niết bàn, tất cả đều nhận định rằng Ngài là một nhân vật tiêu biểu sáng chói nhất của triều Trần. Không những Đức vua anh minh Trần

Nhân Tôn ghi đậm dấu ấn sáng ngời qua cuộc chiến thắng thần kỳ chống quân xâm lược Nguyên Mông, thế kỷ XIII, mà đặc biệt hơn cả, Ngài được tôn danh là đấng Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông vì nơi Ngài tỏa sáng tư chất của vị Thiền sư đắc đạo và là vị Tổ đã sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử, một dòng Thiền thuần túy của Phật giáo Việt Nam .

Thật vậy, lịch sử còn lưu dấu ấn son sắt về tài thao lược lỗi lạc của Đức vua Trần Nhân Tông. Năm 21 tuổi, khi Ngài lên ngôi là thời kỳ đế quốc Nguyên Mông hùng mạnh nhất thế giới đã đem quân xâm chiếm, gây kinh hoàng khắp các lục địa Á – Âu. Vậy mà đoàn quân tự hào bách chiến bách thắng ấy đã phải hai lần thảm bại trước tài điều binh khiển tướng của Đức vua Trần Nhân Tông, trong khi lúc bấy giờ Đại Việt của chúng ta chỉ là một nước nhỏ, binh sĩ không đông, vũ khí thô sơ và lương thực không nhiều.

Sau khi đánh thắng quân Nguyên Mông lần thứ hai và thứ ba, cuối thế kỷ XIII,Đức vua Trần Nhân Tông đã dốc toàn tâm toàn lực cho việc xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân Đại Việt, tạo dựng xã hội Đại Việt được ổn định và hướng đến phát triển. Điển hình là Ngài cho mở các nông trang, làm các công trình thủy lợi, chia ruộng đất cho dân chúng, tuyển chọn nhân tài, miễn thuế cho những vùng bị thiên tai hạn hán, bão lụt, v.v… Về văn hóa, Đức vua Trần Nhân

Tông là người đi đầu trong việc sử dụng tiếng Việt để sáng tác văn học. Hai tác phẩm được vua Trần Nhân Tôn viết bằng chữ Nôm là Cư trần lạc Đạo và Đắc thủ lâm tuyền thành đạo ca còn lưu truyền đến ngày nay .

Một nét đặc sắc nổi bật của Đức vua Trần Nhân Tông, đó là thái độ khoan dung của Ngài đối với một số quan lại đã viết biểu dâng cho nhà Nguyên xin đầu hàng. Đức vua đã không truy cứu xử tội họ mà ra lệnh đốt bỏ các tờ biểu đó. Tấm lòng rộng mở tha thứ của Đức vua quả là hiếm có, đã cảm hóa được những quan lại phạm tội, khiến họ sanh tâm kính trọng và hết lòng với Đức vua sau này.

Ngoài ra, một điểm đặc biệt nữa là sự cải cách thể chế chính trị đáng kể dưới thời vua Trần Nhân Tông. Chế độ vương hầu hùng cứ một vùng trước đó đã bị bãi bỏ và tất cả quyền hành được thống nhất tập trung về triều đình. Ngài thực hiện việc này một cách khéo léo, mang lại sự an cư lạc nghiệp cho nhân dân, phát triển được đời sống vật chất và tinh thần của người dân, làm lớn mạnh sức đoàn kết của toàn dân với triều đình.

Mười bốn năm trên ngôi vua, năm năm trên ngôi Thái thượng hoàng, Đức vua Trần Nhân Tông luôn luôn là vị minh quân có một không hai trong lịch sử nước ta. Ngài đã tổng hợp được tất cả sức mạnh tinh thần và vật chất của nhân dân Đại Việt để thành tựu được những việc làm lớn lao và tốt đẹp cho nước nhà. Mặc dù phải

giải quyết công việc bộn bề của một vị minh quân trong thời kỳ còn nhiều khó khăn của đất nước, nhưng Ngài vẫn quyết chí tu hành. Khi còn là hoàng thái tử, ở tuổi thanh xuân, Ngài đã trường trai và tự khắc phục tất cả những dục vọng. Và đến khi ở trên ngôi vị tuyệt đỉnh đầy đủ thú vui trần thế, Ngài vẫn giữ mình thanh tịnh tu hành và thường đến chùa Tư Phước trong đại nội để tu tập.

Sau khi hoàn thành trách nhiệm của một vị minh quân đối với giang sơn xã tắc, năm 1929, Ngài từ bỏ ngôi vua một cách nhẹ nhàng, để xuất gia làm nhà tu khổ hạnh, mặc áo nâu, đi giày cỏ, ăn rau rừng, uống nước suối, miệt mài thể nghiệm tinh ba của Phật pháp trên núi Yên Tử. Điều này gợi cho chúng ta cảm nhận rằng Đức vua Trần Nhân Tông là vị Phật hiện thân làm vua ở Việt Nam để cứu giúp nhân dân ta thoát khỏi khổ ách của giặc ngoại xâm thời đó. Vì vậy, đối với Phật giáo Việt Nam, Đức vua Trần Nhân Tông chẳng những là vị đệ nhất Tổ của dòng Thiền Trúc Lâm Yên Tử, mà còn là vị Phật thể hiện trọn vẹn nét đặc sắc của Phật giáo Việt Nam, Phật giáo nhập thế tích cực trên tinh thần "Tùy thuận thế duyên vô quái ngại, Niết bàn sanh tử đẳng không hoa”.

Nếu xét về thời điểm xuất gia tu hành, Đức Phật Hoàng Trần Nhân Tông của chúng ta khác với Đức Phật Thích Ca Mâu Ni ở An Độ. Đức Phật Thích Ca từ bỏ

ngôi vị Thái tử rất sớm để dấn thân trên con đường khổ hạnh và Ngài tìm ra chân lý để giáo hóa độ sinh. Trong khi Đức Phật Hoàng Trần Nhân Tông của Phật giáo Việt Nam đã lãnh đạo nhân dân dẹp giặc ngoại xâm rồi Ngài mới nhường ngôi vua, lên núi Yên Tử tu hành miên mật và trở thành vị Phật của người Việt Nam. Nói cách khác, theo tinh thần Phật giáo Việt Nam, Đức vua Trần Nhân Tông đã lăn xả vào lằn tên mũi đạn, sẵn sàng hy sinh tất cả, kể cả thân mạng của Ngài để bảo vệ đồng bào, giữ gìn quê hương. Nhưng sau khi giữ yên bờ cõi và chăm lo cho trăm dân an vui no đủ rồi, Ngài từ bỏ ngai vàng một cách tự tại ví như vứt bỏ chiếc giày rách vậy. Điều này cho thấy Đức vua Phật Hoàng Trần Nhân Tông làm vua để mang lại thái bình, thịnh vượng cho toàn dân Đại Việt, chứ không phải để hưởng thụ. Vì vậy, tuy khác nhau ở điểm xuất phát, nhưng Đức vua Phật Hoàng Trần Nhân Tông cũng hành xử giống như Đức Phật Thích Ca ở điểm từ bỏ cung vàng điện ngọc, dấn thân vào con đường phát huy tâm linh đến tột đỉnh. Đức Phật Thích Ca rời bỏ ngôi vua, đi tìm con đường cứu khổ cho tất cả chúng sinh. Còn Đức vua Phật Hoàng Trần Nhân Tôn sau khi hoàn thành trách nhiệm của người lãnh đạo tối cao thì sẵn sàng cởi áo hoàng bào, giao lại ngôi vua để chuẩn bị trở về nguồn cội Phật tánh của Ngài, trở về thế giới Phật của Ngài. Vì vậy, Đức vua Trần Nhân Tông được nhân dân Việt Nam tôn kính là vị Phật của người Việt Nam.

Với trí tuệ và đạo lực của vị Thiền sư đắc đạo, trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, Đức vua Trần Nhân Tông đã thành công trong việc thống nhất thể chế chính trị theo hình thức trung ương tập quyền. Ngoài ra đối với đạo pháp, Ngài cũng hoàn thành một Phật sự vô cùng đặc biệt, đó là sự thống nhất các hệ phái Phật giáo có trước và khai sáng dòng Thiền Trúc Lâm Yên Tử. Trong lịch sử Phật giáo Việt Nam, đây là lần đầu tiên Phật giáo thời nhà Trần đã thống nhất được Phật giáo và thành lập một Giáo hội duy nhất với một Thiền phái duy nhất của người Việt Nam là Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Giáo hội Phật giáo Trúc Lâm duy nhất đã phát triển đến đỉnh cao mang đậm nét bản địa của Phật giáo Việt Nam, nhiều chùa tháp của Giáo hội Trúc Lâm được xây dựng, tinh thần học Phật lên cao, người xuất gia tăng nhiều, trong đó có nhiều người thuộc giới quyền quý và hàng cư sĩ quy y Tam bảo cũng nhiều hơn và nhất là ấn hành được Đại tạng kinh …

Thành quả thống nhất đối với đất nước và đạo pháp của Đức vua Phật Hoàng Trần Nhân Tông gợi cho chúng ta liên tưởng đến điểm tương đồng với Giáo hội Phật giáo Việt Nam ngày nay. Năm 1975, khi nước nhà được độc lập và thống nhất, thì đến năm 1981, sinh hoạt của Phật giáo Việt Nam chúng ta cũng được chư tôn thiền đức của ba miền đồng lòng thống nhất trong một Giáo hội Phật giáo Việt Nam duy nhất. Có thể nói

rằng Phật giáo Việt Nam ngày nay đã kế thừa sự nghiệp Phật giáo của Đức vua Phật Hoàng Trần Nhân Tông 700 năm trước, nghĩa là thể hiện nét son truyền thống của Phật giáo bản địa, Phật giáo Việt Nam của người Việt Nam và do người Việt Nam lãnh đạo.

Tóm lại, Đức vua Phật Hoàng Trần Nhân Tông là tấm gương sáng ngời của một bậc minh quân lỗi lạc, một vị Tổ sư đắc đạo đầy đủ tài đức, Ngài đã lưu lại những trang sử hào hùng cho đất nước Việt Nam cũng như để lại sự nghiệp vẻ vang cho Phật giáo Việt Nam.

Ngày nay, Phật giáo Việt Nam chúng ta được phước duyên kế thừa trí giác và đạo hạnh của một vị Tổ sư khai sáng và phát triển dòng Thiền Trúc Lâm Yên Tử, kế thừa một Giáo hội duy nhất hiện hữu từ thời Trần đã lưu dấu ấn vàng son trong lịch sử Phật giáo Việt Nam. Vì vậy, thiết nghĩ chúng ta tôn thờ Đức Phật Hoàng Trần Nhân Tông là vị Tổ sư đắc đạo của Phật giáo Việt Nam là điều đúng đắn hoàn toàn và rất cần thiết.

Chúng tôi đề nghị Giáo hội Phật giáo Việt Nam chính thức công bố Đức Phật Hoàng Trần Nhân Tông là vị Tổ sư người Việt Nam đã thống nhất Phật giáo Việt Nam cách nay 700 năm; đồng thời, tất cả các chùa Việt Nam cần phải thờ phụng tôn tượng của Đức Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông và hàng năm, trên

cả nước, Giáo hội Phật giáo Việt Nam chúng ta nên tổ chức ngày lễ giỗ Tổ tưởng nhớ đến công đức siêu tuyệt của Đức vua Phật Hoàng Trần Nhân Tông thật long trọng như ngày lễ hội lớn của Phật giáo Việt Nam.

Mật tông tại Việt Nam

Mật tông tại Việt Nam

Có thể nói Mật tông đã có mặt từ khi Phật giáo du nhập vào Việt Nam dưới hình thức tạm gọi là Phật giáo huyền bí. Thật vậy, theo bước chân của nhà truyền giáo Khâu Đà La, Phật giáo đã được truyền sang đất nước chúng ta rất sớm. Trong tác phẩm Lĩnh Nam Trích Quái có câu truyện Man Nương thể hiện rõ nét tính cách huyền bí của Phật giáo. Trải qua một thời gian khá dài, phần nhiều các nhà truyền giáo ở đất nước chúng ta đã sử dụng mật chú và ấn khuyết, tức pháp hành chính yếu của Phật giáo Mật tông. Tuy nhiên, Mật tông không được phổ biến rộng rãi mật chú và ấn khuyết trong nhân gian, mà pháp hành này chỉ âm thầm truyền trao giữa cá nhân với cá nhân, gọi là mật truyền.

Đến đời Lý cũng có một số vị cao Tăng, trong đó điển hình là Vạn Hạnh Thiền sư đã ứng dụng pháp hành của Mật tông trong việc hỗ trợ nhà vua trị nước an dân. Nhưng có thể nói rằng số người sử dụng được ấn khuyết và mật ngữ một cách hiệu quả chắc chắn

không nhiều. Vì vậy, chúng ta thấy thỉnh thoảng mới xuất hiện đây đó một vài vị cao Tăng thật sự thể nghiệm được năng lực siêu nhiên của hành giả Mật tông, giải quyết sự việc theo ý mình bằng gia trì lực của mật chú và ấn khuyết.

Đến thời cận đại, có một số vị Hòa thượng cũng dùng mật chú và ấn khuyết của khoa Du Già trong nghi lễ Mông sơn thí thực, hoặc trì chú để chữa trị những người bị bệnh tâm thần. Tuy nhiên, có thể nói rằng pháp hành của Mật tông cũng không phát triển được, vì một trong những nguyên nhân chính yếu là có nhiều người lợi dụng tính cách huyền bí của Mật tông để trục lợi, làm những việc tà ác, nên đã làm sai lệch ý nghĩa cốt lõi của pháp tu này, cũng như làm cho tông này bị mang tiếng xấu. Gần đây có phong trào tu hành theo Phật giáo Tây Tạng cũng sử dụng mật chú và ấn khuyết dưới dạng Mạn đà la, được phổ biến trên thế giới và thỉnh thoảng các tu sĩ Việt Nam cũng áp dụng.

Có thể khẳng định rằng pháp hành theo Mật tông thuộc về bí truyền, cho nên những ai muốn tu học theo pháp này cần phải tìm được vị chân sư để thọ lãnh chân pháp, nhận được sự chân truyền. Còn tự mình tu tập, hoặc theo thầy tà, chẳng những không gặt hái được kết quả tốt đẹp, mà còn lãnh lấy hậu quả xấu khó lường được. Thiết nghĩ Tăng Ni, Phật tử nên cẩn thận vì uống

lầm thuốc sẽ tác hại cho thân vật chất chúng ta, nhưng có thể cứu chữa được, còn sử dụng sai lầm pháp tu chắc chắn phá hỏng đời sống tâm linh của chúng ta chẳng những trong hiện đời này, mà còn tác hại đến trí tuệ của chúng ta trên lộ trình tu tập tiến đến quả vị Vô thượng Chánh đẳng giác.

Niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng

Niệm Phật, niệm pháp, niệm tăng

Trong mùa Vu lan, chúng ta thường cúng dường, bố thí để hồi hướng cho những người đã khuất được siêu độ và cầu an cho những người còn hiện hữu trên cuộc đời. Tôi nhắc nhở những người hiện hữu và các hương linh ở trong hư không lời Phật dạy rằng tâm thanh tịnh thì cảnh giới của mình liền trở nên thanh tịnh, bất luận là đang ở thiên đàng, Cực Lạc, hay Ta bà. Nhưng ở thế giới Cực Lạc của Phật Di Đà, hiện hữu toàn là Phật và Bồ tát, cùng Thánh chúng, tâm các Ngài hoàn toàn thanh tịnh và thế giới đó được trang nghiêm bằng bảy báu. Vì vậy, nương vào tâm thanh tịnh của các Ngài ở thế giới thanh tịnh, tâm chúng ta cũng dễ dàng thanh tịnh theo.

Còn chúng sinh ở Ta bà trang bị tâm phiền não uế trược, không thanh tịnh, mới tạo thành thế giới có nhiều loại hình tốt xấu khác nhau; đó là sáu đường chúng sinh : địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, a tu la, người và trời. Đồng thời ở thế giới chúng ta cũng có đủ tứ Thánh là Thanh văn, Duyên giác, Bồ tát và Như Lai.

Tịnh độ Phật hiện ra ở nơi Như Lai hiện hữu. Bồ tát dấn thân hành đạo ở đâu thì sen lòng của chúng ta được tỏa hương ở đó. Thánh Tăng, Thanh văn, Bích Chi Phật có mặt thì liền có cảnh giới Niết bàn. Vì thế, ở Ta bà có đủ Tịnh độ của Phật, Bồ tát, Niết bàn của nhị thừa và phước báo của chư Thiên, loài người. Nhưng vì chúng sinh tạo tác vô số phiền não, nghiệp chướng, trần lao từ nhiều đời, ôm lòng uất hận quá sâu nặng; nên phải luôn ở trong địa ngục, nghĩa là phải sống trong hoàn cảnh mà họ không bao giờ bằng lòng, mà chỉ bực tức, oán hận, khổ đau. Cuộc sống tràn đầy khổ đau được gọi là cảnh địa ngục trần gian. Và cuộc sống thực tế khổ đau như vậy sẽ là tác nhân khiến cho họ sau khi chết, vẫn mang tâm hồn dày vò khổ sở với niềm uất hận ấy. Họ lại rơi vào cảnh giới địa ngục vô hình của tâm.

Cảnh địa ngục hữu hình ở thế gian dễ nhận biết và dễ được cứu thoát; còn địa ngục nội tâm thì chỉ có người khổ đau cảm nhận mà thôi và họ cũng khó thoát ra. Những người chết mà không giải bày được và không hóa giải được nỗi khổ niềm đau, họ sẽ rơi vào địa ngục vô hình. Nếu may mắn có người thân biết tu hành, cúng dường, làm việc phước thiện để hồi hướng cho họ; hoặc nhờ Thánh Tăng giải oan khiên, họ sẽ không còn cảm thấy khổ đau, oán hận và cũng được an vui, hạnh phúc ở cõi Trời.

Điều này thể hiện rõ nét qua cuộc đời thân mẫu

của Mục Kiền Liên. Lúc còn sống, tuy được giàu sang, nhưng bà không bao giờ sung sướng, an vui, vì những người thân cận không làm bà vui lòng. Vì vậy, khi qua đời, bà sinh vào loài ngạ quỷ, khổ sở vô cùng. Khi Mục Kiền Liên chứng sáu phép thần thông, trong Thiền định Ngài thấy được nỗi khổ của thân mẫu; nhưng không thể cứu bà thoát khỏi cảnh ngạ quỷ. Nhờ Đức Phật chỉ dạy, Mục Kiền Liên lập đàn siêu độ, thỉnh chư Tăng chú nguyện, mới giải trừ được ác nghiệp cho bà; bà liền được lên cõi Trời Đao Lợi. Đó là cảnh giới chư Thiên có phước lạc lớn nhất mà loài người không có; tất cả chúng sinh và mọi thứ hiện hữu ở cảnh giới này do phước báo, do tâm an vui mà hình thành.

Nếu chúng ta nhắc nhở tất cả hoạnh tử cô hồn, những người đã chết trong đau khổ nhớ đến nửa bài kệ của kinh Hoa Nghiêm, sẽ tác động cho họ cảm nhận sự an vui, thì họ cũng được sinh về cõi Trời.

Nhược nhơn dục liễu tri

Tam thế nhứt thiết Phật

Ưng quán Pháp giới tánh

Nhứt thiết duy tâm tạo.

Nghĩa là tất cả cảnh giới đều do tâm tạo ra; tạo thiên đường hay địa ngục cũng do tâm chúng ta. Nếu gặp bậc chân tu đức hạnh, Thánh Tăng đáng kính, hay người mà chúng ta quý mến, tâm được an vui, nghĩ đến việc tốt; trong phút giây đó, chúng ta đang ở thiên

đường. Điển hình là các Tỳ kheo sống cạnh Phật, dù cuộc sống đạm bạc; nhưng họ cảm thấy đầy đủ, an lạc, thanh tịnh, tức họ đang sống ở Niết bàn. Nhưng chúng ta đang an vui vụt nhớ đến phiền muộn quá khứ; đó là túc nghiệp quá khứ hiện ra trong lòng chúng ta. Hoặc bất chợt thấy người mà ta không thích, lòng ganh tỵ, bực tức, đau khổ liền bộc phát, tâm an vui bị xóa mất, cảnh địa ngục, A tu la liền hiện ra.

Đức Phật dạy rằng khi tâm chúng ta an vui, ví như mặt trời trí tuệ mọc, thì bóng tối khổ đau biến mất. Nhưng túc nghiệp hiện ra, giống như màn đêm phủ xuống, mây mờ che khuất ánh trăng, ánh sáng an vui không còn nữa. Linh hồn trong sáng tạo cảnh giới thiên đường, Niết bàn, Tịnh độ; linh hồn nhơ bẩn, tham sân si tạo ra cảnh địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, a tu la.

Theo lý giải của Trí Giả đại sư, tâm thức chúng ta thay đổi đến ba ngàn lần trong một niệm tâm. Ý thức được trạng thái chuyển đổi của tâm linh hoạt như vậy, chúng ta cố gắng giữ tâm niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng. Vì giữ gìn miên mật ba niệm này, chúng ta sẽ thăng hoa từ người tiến lên quả vị Thanh văn, Duyên giác, Bồ tát, Phật; không bị trở xuống ba đường ác. Vì thế, niệm Phật, niệm pháp, niệm Tăng rất quan trọng trên bước đường tu của chúng ta, không phải như nhiều người lầm tưởng rằng ba niệm này chỉ dành cho người sơ cơ.

Niệm Phật là nghĩ đến bậc thánh thiện, toàn giác. Nghĩ đến hảo tướng bên ngoài của Phật, nghĩ đến lời nói, suy tư, việc làm và sinh hoạt nội tâm của Đức Phật thật là hoàn hảo, chúng ta cảm nhận được sự an lạc vô cùng. Người niệm Phật ở nơi vắng vẻ, hay ở chùa, ở nhà, lúc đi kinh hành, hoặc ngồi yên, cảnh giới trang nghiêm, thanh tịnh, giải thoát tự hiện trong tâm; không phải cảnh bên ngoài. Nhưng nếu nương theo cảnh bên ngoài thanh tịnh, sẽ tác động tâm chúng ta thanh tịnh theo dễ hơn. Vì thế, chúng ta đến chùa lễ Phật, nghe pháp, tâm dễ thanh tịnh. Trái lại, đến chùa gặp người không bằng lòng, thấy việc không thích, tâm bực tức nổi lên. Lúc đó, miệng niệm Phật; nhưng tâm niệm địa ngục, a tu la, ngạ quỷ. Tâm đã ở trong ba đường ác, thì tướng ác cũng xuất hiện theo. Đó là điều cấm kỵ mà các Phật tử không nên phạm.

Niệm Phật, thấy Phật xuất hiện, thì Phật đang ở trước mắt, ở trong tâm và ta dõi theo từng bước chân đi của Phật, từng việc làm của Phật. Tướng hảo và tâm thanh tịnh của Phật in vào tâm ta, ảnh hưởng cho tâm ta thanh tịnh theo và từng bước chúng ta cũng được hảo tướng.

Ngài Trí Giả dạy rằng người sám hối, lạy Phật, niệm Phật đúng nghĩa, luôn thấy Phật, không thấy ma, là bước thứ nhất phải như vậy. Bước thứ hai, tâm được an vui và hảo tướng hiện lần theo dấu chân Phật.

Thấy Phật thông minh siêu tuyệt và tâm hiền lành dễ thương, chúng ta cũng sáng suốt và hiền theo. Riêng tôi, quan sát cuộc đời Đức Phật, thấy Ngài lúc còn bé, mới 7 tuổi đã thông suốt tất cả ngôn ngữ Ấn Độ, thấy Ngài thành tựu mọi việc khó làm. Tâm tôi tập trung vào Phật và tập hiểu, tập làm theo Phật; nên tôi học đốt giai đoạn. Niệm Phật, chúng ta được an vui và trí sáng ra là ý nghĩa nương Phật để phấn đấu cho bản thân ta thăng hoa, đó là thực hiện Bồ tát hạnh. Thấy Phật không nói sai, không làm sai; chúng ta nỗ lực nói và làm giống như vậy; nhờ đó, cuộc sống chúng ta cũng được tốt đẹp lần.

Bên cạnh niệm Phật, chúng ta niệm pháp. Pháp có pháp phương tiện và pháp chân thật. Đối với pháp chân thật, ba đời chư Phật đều có giống nhau; còn pháp phương tiện thì mỗi Đức Phật triển khai pháp phương tiện khác nhau để đạt đến quả vị Vô thượng Chánh đẳng giác và để giáo hóa chúng sinh.

Riêng chúng ta, bước theo dấu chân Phật, đối với pháp chân thật, tức chân lý phổ biến muôn đời không thay đổi, chúng ta chưa đạt được. Chúng ta cần nương theo pháp phương tiện của Phật để tiến tu và pháp phương tiện thì nhiều vô số, được biểu thị bằng 84.000 pháp tu. Vì vậy, đừng chấp lầm phương tiện là cứu cánh. Phương tiện cần thay đổi cho thích hợp với từng lúc, từng nơi, từng hoàn cảnh khác nhau. Vì

vậy, phải có trí tuệ mới thấy được pháp tương ưng với mình; chưa có trí tuệ, phải nương vào các bậc có trí tuệ chỉ dạy chúng ta thực hiện pháp thích hợp để phát huy được tâm hồn trong sáng và nuôi lớn được giới thân huệ mạng của mình.

Niệm Tăng hay quy y Tăng không có nghĩa giới hạn là quy y với một vị Thầy nào. Tăng là tập thể hòa hợp. Nhận thức sâu sắc ý nghĩa này, cuộc đời tu hành của tôi trải qua 60 năm được như ngày nay là nhờ tôi luôn gắn bó với tập thể Tăng, từ sinh hoạt trong Giáo hội Tăng già Nam Việt, đến Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất và ngày nay là Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Một số người sinh hoạt chung, không bằng lòng ý kiến của tập thể Tăng, rồi buồn giận, bỏ cuộc; như vậy là tự làm hại mình.

Đức Phật là bậc giác ngộ, sáng suốt hoàn toàn, nên những gì Ngài đưa ra đều được chấp nhận. Còn chúng ta đương nhiên có nhiều hạn chế ở nhiều phương diện; vì vậy, sinh hoạt trong Giáo hội, chúng ta được quyền đưa ý kiến, nếu được tập thể chấp nhận thì tốt; còn không được chấp nhận, ta không tự ái và những ý kiến của người khác được chấp nhận, ta nên trân trọng. Cần phải sống với Tăng đoàn, vì một mình dù tài giỏi đến đâu cũng không thể làm được. Còn tự ái, bất mãn mà từ bỏ Tăng đoàn, phải biết còn tham sân, phiền não, phải bị đọa.

Luôn niệm Phật, niệm pháp, niệm Tăng để được Phật hộ niệm và nhắc nhở chúng ta luôn sống với chân lý hằng hữu, sống với pháp phương tiện trên cuộc đời này và hòa hợp với sinh hoạt tập thể Tăng chúng. Được như vậy, thân tâm chúng ta chắc chắn thanh tịnh, giải thoát và đó chính là chiếc cầu nối mà chúng ta giúp cho những người đã khuất liên hệ được với Phật, Bồ tát để họ rời bỏ cảnh giới xấu ác, đi vào cảnh giới tốt đẹp.

Trong mùa Vu lan, chúng ta cùng cầu nguyện cho tất cả hương linh được giải trừ oan khiên, được sinh về thế giới an vui và tất cả Tăng Ni, Phật tử hiện tiền cũng nương nhờ Tam Bảo lực, được an lạc, sáng suốt, làm nhiều việc lợi ích cho cuộc đời.