Phật Giáo Nhập Thế Và Phát Triển (Quyển III)

Thâm nhập Không môn

Thâm nhập không môn

(Bài giảng trường hạ Phổ Quang 2010)

Tích môn nói về Đức Phật Thích Ca xuất hiện trên cuộc đời này và trong suốt 49 năm, Ngài đã giảng dạy giáo pháp cho mọi người, sau đó, Đức Phật nhập diệt.

Bổn môn nói về Đức Phật vĩnh hằng bất tử ở Tịch Quang chơn cảnh và pháp của Ngài là chân lý tuyệt đối mà trong kinh Pháp Hoa, Đức Phật Thích Ca khẳng định rằng "Duy Phật dữ Phật nãi năng cứu tận chư pháp thật tướng”, nghĩa là chỉ chư Phật mới có khả năng thấy được tướng chân thật của các pháp. Trong khi Bồ tát chỉ thấy được một phần tướng chân thật của các pháp; tất nhiên hàng phàm phu thì hoàn toàn tuyệt phần, không thể nào thấy được tướng chân thật. Vì vậy, có thể hiểu rằng chân lý tuyệt đối chỉ hiện hữu ở thế giới của chư Phật; còn tất cả những gì Đức Phật Thích Ca dạy chúng ta trên cuộc đời này đều là phương tiện để Ngài dẫn chúng ta đến chân thật pháp.

Chính vì chỉ có chư Phật mới hiểu được pháp chân thật, hay chân lý tuyệt đối không thể dùng lời nói diễn tả cho chúng sinh ở trong sinh tử tiếp nhận được, cho nên sau khi thành đạo ở Bồ đề đạo tràng, Đức Phật Thích Ca muốn vào Niết bàn. Lúc bấy giờ, Trời Phạm Thiên hiện ra thỉnh Phật thuyết pháp đến ba lần. Đồng thời mười phương Phật cũng khuyên Đức Phật Thích Ca nên ở lại nhân gian và sử dụng pháp phương tiện để cứu độ chúng sinh. Nghe lời nhắc nhở của chư Phật và lời thỉnh cầu của Phạm Thiên, mà Đức Phật Thích Ca đã từ tịch diệt tướng trở lại Ta bà mang thân Tỳ kheo. Điều này cho thấy sự hiện hữu của hai thế giới, thế giới tu chứng của Phật là thế giới tịch diệt, tức Bổn môn là gốc và thế giới sinh tử của chúng ta đang tu tập theo Tích môn.

Tất cả các Đức Phật đều từ thế giới gốc là Bổn môn mà hiện thân trên cuộc đời và khi mãn duyên giáo hóa, các Ngài trở về nguồn cội đó. Vì vậy, khi có một vị cao Tăng viên tịch, các Hòa thượng thường đến kim quan và dùng tích trượng gõ ba tiếng để nhắc nhở vị đó rằng từ đâu đến đây thì hãy trở về nơi đó; nghĩa là các Ngài từ tịch diệt tướng hiện hữu trên cuộc đời để độ sinh rồi thì xin trở về thế giới không sanh diệt. Nhưng nếu người mất là một Tỳ kheo mới phát tâm tu, đang ở trong sanh diệt, không phải từ tịch diệt tướng hiện thân lại, thì chúng ta không thể nói câu này được; vì nếu nói như vậy, chẳng lẽ chúng ta bảo họ trở về thế giới sanh diệt hay sao.

Bổn môn phân ra thế giới sanh diệt và thế giới vô sanh. Chúng ta đang ở trong sanh diệt mà muốn tìm về thế giới vô sanh là truy tìm về cái gốc, tu Thiền gọi là tìm dấu chân trâu. Một Thiền sinh đi tìm mười con trâu khác nhau, nghĩa là từ thế giới sanh diệt này trở về tịch diệt tướng phải trải qua mười giai đoạn khác nhau. Vì vậy, phải tìm dấu chân trâu xem trâu về đâu để cuối cùng bắt được nó.

Đức Phật Niết bàn, các Thầy tìm Phật ở đâu? Đức Phật xuất hiện trên cuộc đời để lại cho chúng ta những dấu vết rất đặc biệt, đó là Đức Phật có một cơ thể rất khỏe mạnh, có trí tuệ tuyệt vời và một sự nghiệp vĩ đại là tám muôn bốn ngàn pháp chuyển hóa được tám muôn bốn ngàn phiền não trần lao của chúng sinh trong sanh tử.

Chúng ta thường tán thán tư cách siêu tuyệt của Đức Phật trong thời kinh mỗi ngày rằng "Thế gian sở hữu ngã tận kiến. Nhứt thiết vô hữu như Phật giả”. Vì qua lịch sử văn minh của loài người, tức chúng ta tìm trong mười phương thấy rằng tất cả các vị Thánh trên cuộc đời này đều có điều cao cả, nhưng không ai có thể sánh bằng Đức Phật. Hòa thượng Minh Châu đã nói rằng Ngài sung sướng khi được làm đệ tử Phật. Tôi cũng vậy, rất tâm đắc được làm con của Phật và sung sướng tìm được dấu vết của Phật quá vĩ đại. Thiết nghĩ tu theo Phật mà không có được ý niệm đó thì khó đi xa trên đường đạo.

Đức Phật sanh ra đời đã vượt trội hơn tất cả mọi người :

Sanh ra dòng họ cùng dung sắc

Tướng tốt, trí huệ đều đầy đủ

Các ma, ngoại đạo không phá được

Kham làm phước điền cho ba cõi.

Mau đến cội Bồ đề thọ vương

Ngồi an hàng phục các chúng ma

Thành đạo Chánh giác nói pháp mầu

Khắp lợi tất cả loài hàm thức.

Phổ Hiền Bồ tát đã thấy được những tố chất siêu tuyệt của Đức Phật, nên Ngài ca ngợi Phật như vậy. Lịch sử cũng ghi rõ dòng giống hoàn hảo của Đức Phật là trong bảy đời liên tục, dòng tộc của Ngài đều là bậc minh vương hiền đức và đến thái tử Sĩ Đạt Ta là đời thứ tám, Ngài đã vứt bỏ tất cả quyền uy của thế nhân để đi tìm chân lý.

Phật Tổ của chúng ta tuyệt vời như vậy, làm sao mà không sung sướng được làm con của Ngài:

Chim hót trên vai, sương phủ áo

Hưu kề bên gối, tuyết đơm hoa

Thử hỏi ai tìm chân lý ấy

Bên bờ sông giác Đức Thích Ca.

Đức Phật Thiền định, tâm hoàn toàn tịch diệt đến mức độ cầm thú không sợ, chim đến đậu trên vai Ngài

cảm thấy hoàn toàn an lành. Tôi từng trải nghiệm pháp này khi tu ở núi rừng; nếu chúng ta sống trong vô thức thì chim muông coi mình như gỗ đá vậy.

Đức Phật tu khổ hạnh đến mức da bụng dính với xương sống, không ai sánh bằng Ngài về pháp hành này. Ngày nay nếu chúng ta muốn bắt chước Phật về pháp khổ hạnh thì nên cân nhắc. Lúc ở Nhật, Hòa thượng KoNo đã chỉ cho tôi xem những ngôi mộ của các Sa di không có năng lực nhưng muốn làm Thánh, nên phải bỏ thân mạng. Một Tỳ kheo bệnh mà muốn làm Thánh Tăng thì sẽ tự chuốc họa vào thân. Trên bước đường tu, chúng ta phân ra Thánh Tăng, Hiền Tăng, phàm Tăng và nghiệp Tăng. Tu hành mà bệnh hoạn liên miên là biểu hiện của nghiệp chướng cho đến phải bỏ thời khóa tụng niệm, tham Thiền. Khi còn là Sa di, tôi nhận ra mình là nghiệp Tăng, nên buổi chiều cần ăn cháo cho khỏe; còn bắt chước cao Tăng nhịn đói sẽ sanh ra bệnh cho đến mất mạng. Trước kia, Hòa thượng Quảng Đức tuyệt thực khác với mọi người, vì Hòa thượng đã trì kinh Pháp Hoa 49 năm và đúng vào năm đó, Ngài phát nguyện tự thiêu để trắc nghiệm Pháp Hoa tam muội mà Ngài đã chứng đắc. Mọi người đều kính trọng trước việc làm cao quý của Ngài, trong số đó Bác Hồ đã làm câu đối ca ngợi Ngài rằng :

Vị pháp thiêu thân, vạn cổ hùng uy thiên nhựt nguyệt

Lưu danh bất tử bách niên chính khí địa sơn hà.

Người ta đã ghi danh của Ngài vào sách danh nhân thế giới. Khi tôi sang Nhật tu học, Hòa thượng Viện trưởng Đại học Rissho hỏi tôi về việc Hòa thượng Quảng Đức tự thiêu. Tôi giải thích rằng chính mắt tôi thấy lửa cháy bao phủ cả thân mà Ngài vẫn ngồi yên định tĩnh. Thuở nhỏ, tôi thọ Sa di có đốt một liều hương trên đầu để cúng dường Phật, nhưng tôi có cảm giác nóng đến 12 giờ đêm cũng không ngủ được. Còn Hòa thượng Trí Hữu đốt hương khắp cả hai cánh tay và đốt rụng một ngón tay mà không thấy nóng. Thiết nghĩ nếu chúng ta thực tu và có căn lành thì được Phật hộ niệm và làm được những điều mà người thường không thể làm. Từ sự tu chứng của các vị Thánh Tăng, cao Tăng giúp chúng ta hiểu Phật, thấy Phật cao cả dường nào. Hiểu Phật sâu sắc như vậy, các anh em mới phát tâm quyết lòng tu tập theo Phật, từ đó, cuộc đời này đối với chúng ta không có ý nghĩa và chỉ lo nỗ lực tu hành. Nếu không được như vậy, chắc chắn ở mãi trong sanh tử.

Theo tôi, giữa thế giới Phật và thế giới sanh tử này có khoảng chân không, cho nên chúng ta muốn vượt qua thế giới sanh tử để vào Niết bàn rất khó. Vì vậy, Phật đã nhắc nhở chúng ta một điều rất quan trọng là phải tới cửa Không. Một Thiền sư đã nói ý này rằng :

Không môn bất khẳng xuất

Đầu song giả đại si

Bá niên án cố chỉ

Hà nhựt xuất đầu thì.

Tu hành mà không vào được Không môn là "Đại si”, vì phí phạm cả cuộc đời mình một cách vô ích. Không môn, tức cánh cửa Không ngăn cách thế giới sanh tử và Niết bàn. Muốn tiến tu, phải dùng Thiền tứ niệm xứ, quán thân bất tịnh, quán thọ thị khổ, quán tâm vô thường, quán pháp vô ngã, nghĩa là cuối cùng chúng ta không có gì cả, để nhập Không môn.

Có thể lấy ví dụ cho dễ hiểu, giữa thế giới sanh tử và Niết bàn có một khoảng không ví như giữa trái đất và mặt trăng cũng có khoảng không và hỏa tiễn được phóng vào khoảng không này nằm ngoài sức hút của trái đất. Cũng vậy, người tu cần phải dụng công hết sức, dùng thân tứ đại tu gia hạnh ví như hỏa tiễn và dùng tâm dũng mãnh làm nhiên liệu để đốt hỏa tiễn đưa vào chơn Không. Còn tu chơi chơi, chắc chắn chẳng được gì, ở mãi trong sanh tử. Phải dùng toàn lực của thân tâm mới đẩy mình ra khỏi sự chi phối của ngũ ấm ma.

Trên bước đường tu, chúng ta luôn bị kẹt trong tứ ma, mà lớn nhất là ngũ ấm ma, tức thân vật chất. Đốt thân vật chất, hay thoát khỏi sự trói buộc của thân tứ đại để tạo sức mạnh đưa tâm linh chúng ta ra khỏi sanh tử, mới rớt vô chơn Không, không còn bị ngũ dục chi phối. Được như vậy là chứng sơ quả Tu đà

hoàn, mới vào trong chơn Không, mới ra khỏi sức hút của ngũ dục, chứ chưa phải Niết bàn. Ở sơ quả Dự Lưu này, Hòa thượng Thanh Từ gọi là đứng ở cửa chùa. Đối với người tu Tịnh độ cũng phải ở trong tâm Không, tức tâm trí đứng yên như an trụ Thiền định, mới vào Cực Lạc được. Vì tới cửa Không này thì Phật Di Đà mới phóng quang tiếp độ. Chư Phật đều đến chỗ Không này để tiếp độ chúng sinh hữu duyên. Đến đây, Nguyên thủy gọi là Dự Lưu, Đại thừa gọi là thập trụ Bồ tát, không bị vật chất chi phối, quên cả vui buồn vinh nhục của thế nhân.

Hòa thượng Thiền Tâm đã nói :

Thị phi tiếng rụng theo hoa sớm,

Danh lợi lòng băng với bão đêm.

Hai câu này thật tuyệt vời mà người tu phải đạt cho được. Thấy thị phi, chúng ta coi như hoa sứ rơi rụng trên đất. Người ta nói đúng sai, mình không bận tâm, vì họ là người ở trong sanh tử, chúng ta nghe họ để ở trong sanh tử hay sao.

Chúng ta cố gắng nhập Không môn để nghe Phật, nghe Thánh Hiền, không cần nghe trần gian. Và vào được cửa Không rồi, thì bấy giờ Phật là Thầy của chúng ta, chư Bồ tát là bạn đồng tu với chúng ta. Còn ở trần gian, chúng ta có Thầy là phàm phu, bạn là nghiệp chướng; cho nên, có khi vui, có khi buồn, có lúc cãi nhau, đó là Thầy và bạn trong sanh tử.

Ý thức như vậy, khi tôi còn ở Phật học đường Nam Việt, tôi luôn tránh xa các Thầy cãi nhau; vì tôi nghĩ đường của mình cần phải đi thì còn xa, việc mình cần làm còn nhiều, phải cố gắng vượt đường xa và làm cho hết việc đáng làm. Ý này được Đức Phật nhắc rằng các Tỳ kheo phải vững tiến trên con đường phạm hạnh, bỏ lại phía sau những con ngựa ốm, ngựa què. Có lập chí như vậy, các anh em sẽ phục vụ được đạo pháp và tìm được nếp sống giải thoát cho mình.

Tôi đã 73 tuổi, nhưng chưa độ nổi một đệ tử, vì tôi đi xe nhỏ (xe dê), độ mình còn chưa xong. Thấy các Thầy trẻ dắt một đoàn đệ tử theo sau mà tôi khiếp sợ. Hòa thượng Trí Tịnh thường nhắc rằng mình hãy tự xét xem có phải là Bồ tát lớn hay không mà dám độ sanh. Phải cố gắng độ mình trước đã; không độ mình được thì độ đệ tử sớm, không khéo nửa chừng hoàn tục, bỏ học trò bơ vơ, khổ sở, đi tới không được mà thụt lui cũng không xong. Riêng tôi một mạch lo tiến tu, để kiếp sau hay nhiều kiếp sau nữa mới độ người, thậm chí đối với những chúng sinh cang cường, tôi hẹn thành Phật sẽ độ họ, gọi là thệ nguyện an lạc. Điều này được Đức Phật dạy trong kinh Pháp Hoa, phẩm An Lạc Hạnh về thân, khẩu, ý an lạc và thệ nguyện an lạc. Đầu tiên, chúng ta phải đem thân đặt vào chỗ an mới an được; nghĩa là đặt thân vô thiểu dục tri túc, hạn chế tối đa lòng ham muốn, để không lệ thuộc vật chất, vì càng ít lệ thuộc vật chất thì càng được giải thoát.

Đặt mình vô chỗ nguy là vô chỗ có vật chất quyền lợi nhiều, chắc chắn ở đó nhiều người tranh giành, thì làm sao mình yên được. Thực tế cho thấy một số Thầy tu chưa cao mà mua sắm đất, hoặc tự chiếm đất cất am cốc là tự đem mình vô chỗ bất an, làm sao tu. Về chùa Phổ Quang tu hành, cơm có sẵn, chùa có sẵn, đặt thân vô chỗ này an mà không chịu.

Có tinh thần tri túc là ta tu được, không bận tâm đến đời sống vật chất, dễ dàng đi sâu vào thế giới an lạc và dễ thấy Phật. Đem đặt mình vào chỗ an là chỗ Không. Tuy nhiên, khi chúng ta chưa tới được chỗ Không, tâm chưa hoàn toàn đứng yên, nhưng chúng ta có thể hạn chế được chỗ nguy, để cho Phật và các vị Bồ tát lớn xuất hiện trong ta, thì bấy giờ, tứ sự cúng dường tự động có người lo. Tôi quan sát thấy Phật, Bồ tát và Thánh Tăng làm đơn giản, nhưng kết quả gặt hái được thì lớn lao vô cùng; trong khi phàm phu tranh giành từng chút, nhưng chẳng được gì.

Đối với người tu, vấn đề quan trọng là tìm được cửa Không để vào thì phải hạn chế tối đa lòng ham muốn. Vì vậy, Đức Phật quy định một Tỳ kheo chỉ có một bát và một y phấn tảo để không lo sợ bị mất cắp, được giải thoát và Tỳ kheo không có chùa. Phật quy định Tỳ kheo ở một gốc cây không quá ba đêm, vì sợ tâm dính mắc vô gốc cây sẽ làm con đường giải thoát bị bế tắc. Ngày nay, quý Thầy xây dựng chùa là việc tốt, nhưng đừng quên

đời sống tu hành. Riêng đối với các Thầy làm từ thiện, tôi thương và lo, vì rất dễ bị vật chất ràng buộc.

Trở lại vấn đề tìm dấu vết của Phật, chúng ta thấy Phật xuất hiện trên cuộc đời, Ngài xuất gia làm Sa môn, tu khổ hạnh và thành đạo dưới cội Bồ đề, sau đó Ngài hoằng hóa độ sanh suốt 49 năm. Điều này cho chúng ta hiểu rằng dù là Phật thị hiện lại cuộc đời này, Ngài cũng phải trải qua quá trình tu hành để xóa nghiệp. Thật vậy, Phật ở Niết bàn thì được an lạc giải thoát; nhưng Ngài mang thân tứ đại vẫn bị ngũ ấm chi phối. Ý thức như vậy, hành giả theo dấu chân Phật trên bước đường tu phải chuyển hóa được ngũ ấm thành ngũ phần Pháp thân.

Chúng ta thấy Phật làm như vậy rõ ràng. Với quyết tâm cao, Ngài từ bỏ tất cả sự nghiệp thế gian thì trong tâm Phật mới sáng lên. Học Phật, trước tiên, cái gì không phải của ta, ta không sanh vọng tâm tham đắm. Bước thứ hai, nếu là của ta, thì dù không bận tâm cũng không mất.

Đức Phật từ bỏ vật chất tối đa, cuối cùng Ngài quên cả thân vật chất, mới nhịn đói đến da bụng dính xương sống; nghĩa là Ngài quên ăn, quên ngủ, tức trụ tâm, phá được Thức uẩn, hay vượt được tầng Không. Và trong Không này còn có Thức; nếu Thức khởi vọng tâm thì sẽ khổ đau, nhưng nếu Thức khởi pháp Phật thì sẽ được Phật hộ niệm. Vì vậy, tu 37 trợ đạo phẩm thì

được vào Dự Lưu là dòng Thánh. Còn theo Đại thừa, đến Bồ tát đệ bát địa sẽ thâm nhập vào chơn Không. Thế Thân Bồ tát nói rằng đến giai đoạn đệ bát địa Bồ tát, A lại da thức mới xả được, không còn suy tính nữa. Thức này biến thành Bạch Tịnh Thức, tức là trong A lại da thức không còn lưu lại bất cứ điều gì.

Chúng ta tìm dấu vết Phật, nếu thấy theo Nguyên thủy là tu 37 trợ đạo phẩm đắc A la hán; nếu tu theo Đại thừa thì phải tu thập tín, thập trụ, thập hạnh, thập hồi hướng. Đó là con đường mà Đức Phật đã đi qua, tức còn dấu chân của Ngài để lại qua những gì Phật nói, những gì Phật đã làm và chúng ta đi theo dấu chân đó của Phật. Nếu theo dấu chân của Thanh văn, sẽ chứng quả vị A la hán và cuối cùng sống với Bát chánh đạo của hàng Thánh. Còn đi theo Đại thừa, chủ yếu là con đường của kinh Hoa Nghiêm vạch ra trải qua thập tín, thập trụ, thập hạnh và thập hồi hướng. Nhưng đây là con đường khó khăn và nguy hiểm vô cùng.

Vì vậy, muốn đi con đường lớn này, tức phải hành Bồ tát đạo thì phải tìm các vị Bồ tát mà làm quyến thuộc của các Ngài để hợp tác làm Phật sự. Còn tự làm, thì chúng ta là phàm phu ở trong sanh tử, không phải Bồ tát đạo. Hành Bồ tát đạo phải có Bồ tát lớn hiện hữu để chúng ta nương theo các Ngài, tạo được kho tư lương cho mình thì sau đó mới tự đi được. Còn là phàm phu mà làm một mình sẽ dễ bị đọa. Ví dụ một số Phật

tử làm từ thiện đã gặp người tham lam ích kỷ, hoặc người xấu cản trở khiến họ bất mãn và bỏ cuộc; như vậy, người phát tâm bố thí và người nhận đều không được lợi ích. Theo tôi, chủ yếu cúng dường Phật, Bồ tát, Thánh Tăng và cho người tốt để trở thành quyến thuộc của chúng ta, giúp mình nhẹ nhàng tiến tu. Khi nhận của bố thí, cúng dường, chúng ta nhận được ngay ý này, cùng một vật nhưng của Bồ tát thì quý, còn của người nghiệp chướng trần lao thì nó trở thành đất bùn. Điều này, ngày nay gọi là rửa tiền, tiền bất chính đem cho từ thiện, nếu ăn nhằm của phi nghĩa này là bị đọa.

Các vị Bồ tát, Thánh Tăng trụ tâm Không mới có khả năng rửa sạch vật nhiễm ô bằng tâm đại bi và Bồ tát đem cho thì người thọ nhận mới giải thoát được. Vì vậy, làm quyến thuộc Bồ đề của Bồ tát lớn là việc rất quan trọng đối với chúng ta.

Tóm lại, tôi tu Pháp Hoa, tìm dấu vết của Phật, Bồ tát trong kinh Pháp Hoa và gom lại, tôi hình thành Hồng danh Pháp Hoa để lễ bái, cầu nguyện, suy nghĩ, nhằm tạo mối quan hệ mật thiết với các Ngài. Trước khi tụng kinh, phải tới cửa Không, nghĩa là loại bỏ tất cả mọi việc trên cuộc đời này ra khỏi tâm trí chúng ta, bấy giờ đọc từng danh hiệu Phật, Bồ tát để tạo độ cảm sâu sắc giữa ta với các Ngài. Có thể khẳng định rằng Phật và Bồ tát chỉ xuất hiện ở cửa Không, cho nên phải thâm nhập Không môn mới thật sự đảnh lễ được

Phật và Bồ tát và đó là sợi dây xuyên suốt nối liền tâm chúng ta với các Ngài, để các Ngài gia trì lực đến chúng ta, nhờ đó, chúng ta mới được an lạc tự tại trên bước đường hành Bồ tát đạo đầy hiểm nguy trong Nhà lửa tam giới này.

Trụ định, hành trang tối thiểu của người tu

Trụ định, hành trang tối thiểu của người tu

(Bài giảng trường hạ Phổ Quang ngày 7-6-2010)

Giáo lý của Đức Phật có nhiều pháp môn tu, tùy theo căn cơ và trình độ hiểu biết của mỗi người khác nhau mà việc áp dụng có khác nhau và dẫn đến kết quả cũng khác nhau. Thật vậy, tuy cùng xuất gia tu học, nhưng có người đạt được kết quả tốt đẹp, có người không được. Cho nên làm sao việc tu hành của chúng ta được thăng hoa, để không uổng phí cuộc đời tu. Đây là khóa hạ mà việc tu là chủ yếu; vì vậy, các Thầy phải kết hợp việc học để tu, không phải học để biết như ở trường Phật học.

Khi thọ trì kinh Pháp Hoa, nhiều vị cao Tăng, Thánh Tăng có những sở đắc truyền lại để chúng ta nương theo đó tu hành. Điển hình là Ngài Từ Ân đại sư phân chia thành năm thứ kinh Pháp Hoa gọi là ngũ chủng Pháp Hoa theo thứ tự từ ngoài vào trong như sau :

-Kinh Pháp Hoa của hàng phàm phu trì tụng.

-Kinh Pháp Hoa của hàng nhị thừa xuất gia tu hành.

-Kinh Pháp Hoa của hàng Bồ tát sơ tâm tu hành.

-Kinh Pháp Hoa của các Bồ tát bản địa tu hành.

-Kinh Pháp Hoa của Đức Như Lai.

Ngài Trí Giả đại sư thì chia kinh Pháp Hoa thành hai môn là Bổn môn Pháp Hoa và Tích môn Pháp Hoa. Tích môn Pháp Hoa dễ hiểu hơn. Đức Phật xuất hiện trên cuộc đời và Ngài giảng dạy trong 49 năm, tất cả những gì Phật làm và nói gọi là Tích môn Pháp Hoa.

Nếu nhìn về Đức Phật, đầu tiên chúng ta quan sát tám tướng thành đạo của Phật, hay những điều kiện để thành Phật phải có thì tu mới thành Phật. Điều thứ nhất phải là Bồ tát nhứt sanh bổ xứ trụ đại Thiền định ở cung Trời Đâu Suất cỡi voi trắng sáu ngà xuống trần gian. Nhứt sanh bổ xứ Bồ tát nghĩa là một đời hiện lại là thành Phật. Chúng ta không có điều kiện này thì không phải là nhứt sanh bổ xứ Bồ tát.

Vậy tu thế nào để thành Bồ tát? Kinh Hoa Nghiêm vẽ ra lộ trình tu của Bồ tát, từ Bồ tát thập tín sang Bồ tát thập trụ, đến Bồ tát thập hạnh, Bồ tát thập hồi hướng và Bồ tát Đẳng giác, Bồ tát Diệu giác, nghĩa là phải trải qua 52 chặng đường thành tựu viên mãn Bồ tát đạo và chỉ còn một đời cuối cùng là thành Phật; nhưng cũng phải chờ đủ duyên mới giáng trần thành Phật, không phải muốn xuống trần gian liền là được.

Điều kiện thứ hai là cha và mẹ của Bồ tát nói lên yếu nghĩa về huyết thống, kinh nói rằng "Sanh ra dòng họ cùng dung sắc, tướng tốt, trí huệ đều đầy đủ, các ma ngoại đạo không phá được, kham làm phước điền cho ba cõi”. Chúng ta không hội đủ điều kiện này thì không phát huy được quả vị Phật.

Cha mẹ phải như thế nào mới sanh được người con làm Phật, hay nói cách khác, cha mẹ ví như cái khuôn đúc thành Phật. Cha là Tịnh Phạn nổi tiếng bảy đời làm vua hiền đức, mẹ là hoàng hậu Ma Gia cũng nổi tiếng đức hạnh. Đó là huyết thống của dòng họ, ngày nay gọi là "gene” của dòng tộc bên nội và bên ngoại của Phật tốt đẹp như vậy mới sanh được thái tử Sĩ Đạt Ta có 32 tướng hảo, có sức khỏe tuyệt vời và thông minh tuyệt đỉnh.

Điện trong trời đất có sẵn, nhưng phải có nơi tương ưng tiếp thu được dòng điện.Thần thức của đứa bé có thể ví như cường độ dòng điện, mà bào thai ví như bóng đèn. Nếu bóng đèn có 10 Watt, nhưng cho cường độ dòng điện 1000 Watt vào là nổ bóng đèn liền. 1000 Watt ví cho thần thức của Bồ tát nhứt sanh bổ xứ không thể tồn tại trong thân xác quá tầm thường, quá yếu ớt như bóng đèn 10 Watt. Vì vậy, Bồ tát phải tìm chỗ thọ sanh, điều này không dễ ví như hoa Linh Thoại đúng thời tiết mới nở.

Cha mẹ khỏe mạnh sẽ sanh đứa trẻ khỏe mạnh. Điều này thể hiện rõ nét nơi cơ thể của thái tử Sĩ Đạt

Ta. 16 tuổi, Ngài chỉ dùng một tay nhấc được cây cung đồng thờ trong miếu và giương cung bắn nhẹ nhàng, mũi tên trúng đích; trong khi phải cần đến 16 lực sĩ mới khiêng nổi cây cung này. Và trên bước đường đi tìm chân lý, Ngài đã tu khổ hạnh, nhịn đói đến mức da bụng dính với xương sống, nhưng vẫn không chết. Nơi Đức Phật toát lên một sức khỏe kỳ diệu, một sức mạnh phi thường. Có một cơ thể hoàn mỹ tuyệt đỉnh như vậy, Ngài mới tu khổ hạnh được. Không tu khổ hạnh thì Phật quả khó thành.

Nhiều Thầy hiểu lầm rằng người tu không sống xa hoa, nhưng cũng không khổ hạnh là đi theo Trung đạo. Tuy nhiên, thiết nghĩ nếu cứ đi tà tà như vậy đến bao đời cũng không được gì. Thật vậy, nếu Thiền sư không nếm cái giá lạnh buốt xương thì cũng không có hoa đào nở. Tôi điểm lại cuộc đời hành đạo của các vị cao Tăng, các vị Tổ sư, nhận thấy rằng các Ngài đều vượt được chướng ngại mà người thường không kham nổi. Ví dụ như Tổ Hiếp tôn giả từ khi tu cho đến viên tịch, Ngài không bao giờ nằm. Ở Trung Quốc có Cao Phong Thiền sư cũng vậy, trọn đời Ngài không nằm. Còn Thiên Thai đại sư tu hành trên núi, khát uống nước suối, đói ăn rau rừng, Ngài không ăn cơm cháo như chúng ta và Ngài cũng không bao giờ xuống thị thành.

Ở Nhật Bản, tôi gặp Thiền sư Kono, Ngài dẫn tôi lên đỉnh núi xem những ngôi mộ của các chú Sa di.

Quý Thầy nghĩ sao? Thiền ít nói, chỉ cho mình thấy như vậy thôi. Tôi nhận ra rằng sức khỏe mình tới đâu và có thể làm gì. Các Sa di này cố gắng tối đa vượt mức cơ thể cho phép thì không sống được. Người có cơ thể đặc biệt mới thành Phật, thành Tổ. Phàm phu nghĩ còn không được, huống chi là làm.

Điều kiện thứ ba để thành Phật là yếu tố Bồ đề, nghĩa là cơ thể này có khả năng tiếp nhận năng lực siêu hình. Chúng ta có khả năng hiểu biết thì Thầy mới truyền được. Mặc dù học cùng trường, nhưng ra trường mỗi người đạt được kết quả khác nhau, vì khả năng tiếp thu khác nhau; đó là yếu tố Bồ đề. Yếu tố Bồ đề cao nhất là Phật, kế là Bồ tát nhứt sanh bổ xứ và Bồ tát thập địa, xuống đến Bồ tát sơ tâm … thể hiện căn tánh từng người khác nhau. Căn tánh là phàm phu thì chỉ hướng tâm được nhị thừa mà thôi. Ví dụ như khỉ làm được vài động tác giống người, nhưng khỉ không là người.

Vì vậy, phàm phu ở thế giới phàm phu, vì suy nghĩ và khả năng tiếp thu của họ chỉ như thế, không thể khác. Cho nên, chúng ta chỉ gieo vào lòng họ niềm tin đạo để họ trồng căn lành với Phật pháp và phải trải qua nhiều đời nữa, họ mới phát huy được việc thể nghiệm giáo pháp. Tuy rằng ai cũng thành Phật được, nhưng với trí tuệ yếu kém và cơ thể bạc nhược, tất nhiên cần phải trải qua nhiều đời để chuyển hóa thân tâm, không thành Phật trong khoảng thời gian ngắn được. Kinh

Pháp Hoa gọi là căn tánh hành nghiệp của mỗi người khác nhau, cho nên phải thích ứng với khả năng, họ mới tu được.

Đức Phật thông minh tuyệt vời, khi Ngài chưa tu mà không có Thầy nào có khả năng dạy Ngài, ngày nay gọi là thần đồng, không học nhưng biết hơn Thầy. Tuy yếu tố Bồ đề của Phật hoàn mỹ như vậy, nhưng Ngài cũng phải trải qua ít nhất năm năm tầm sư học đạo và sáu năm khổ hạnh, cuối cùng mới nhập Thiền định ở Bồ đề đạo tràng; vì không khổ hạnh thì không đắc đạo.

Ngày nay, các Thầy tu có khổ luyện về cơ thể và trí óc mới thấy rõ điều này. Như vậy, có yếu tố Bồ đề rồi, còn đòi hỏi yếu tố khổ luyện. Cùng học ở đây, nhưng có người không tiếp thu được thì cảm thấy mệt mỏi, chán nản, mong hết giờ để ra ngoài chơi. Nhưng đối với người học và có tiếp thu, có suy nghĩ thì tiến xa hơn, nên họ thành công. Vì Thầy dạy ít, nhưng phải hiểu nhiều, ra khỏi lớp rồi mà đầu vẫn còn tiếp tục suy nghĩ những ý Thầy dạy, bởi đó là đại tiền đề mà Thầy đưa ra và chúng ta phải triển khai mới có sở đắc. Tu rồi luyện, Thầy chỉ đưa công thức, nhưng mình không khổ luyện không thể thành công. Ví dụ muốn làm giảng sư phải tập nói cho lưu loát và thể hiện được ý chính. Như vậy, có khổ luyện mới phát hiện được điều Phật và chư Tổ dạy và phải đồng hạnh đồng nguyện mới cảm, mới hiểu được.

Phật xuất gia làm Sa môn, đầu tiên Ngài cắt ái ly gia, rời xa thế tục. Hòa thượng Thiện Hoa nói "Phước đức thay cho người cô độc, không bị phiền não thế tục quấy rầy”. Tôi nghe và nhớ điều này lắm. Đức Phật cũng vậy, Ngài xuất gia, một mình một bóng không bị phiền não quấy rầy và cơ thể Ngài có sức chịu đựng đói khát nóng lạnh. Đầu tiên, các Thầy tu phải trải nghiệm điều này. Giai đoạn một ở địa vị phàm phu thì đói vì nghiệp, hay đói con mắt, đói cái tâm. Bụng chưa đói, nhưng thấy thức ăn, hoặc nghe mùi, chúng ta thèm ăn, mới cảm thấy đói. Hòa thượng Thanh Kiểm kể rằng thời gian Ngài học ở Nhật là lúc kinh tế xuống thấp, vì nước họ vừa bị bại trận. Ngài nghe tiếng gõ của người bán khoai lang nóng, vì chiều không ăn nên đói bụng quá và nghe vậy càng thấy đói đến không chịu nổi. Ngài mới giải quyết cơn đói bằng cách uống nước và tọa Thiền thì quên đói.

Phàm phu đói quá thì không vào Định được. Nhưng người có căn lành vào Định, quên đói. Nhập định, không nghĩ đến khoai lang sẽ quên đói, nên Ngài phát hiện cái đói này là nghiệp; vì trữ lượng trong cơ thể còn, nên Thiền sư nhịn ăn cả tháng cũng không chết. Từ đó, chúng ta mới biết được nghiệp sai biệt của mỗi người. Nếu chúng ta ăn uống bình thường thì tu mãi cũng là phàm Tăng, cũng bị sự chi phối như tất cả mọi người. Chi phối lớn và căn bản là đói, khát,

nóng, lạnh. Bốn điều này dù có tu hay không vẫn bị nó chi phối. Tuy nhiên, người tu phải từng bước vượt được là bắt đầu trụ Định, tức có cuộc sống nội tâm rồi thì dùng nội lực này để áp đặt, chi phối bốn điều ấy. Đó là Sa môn khác với người thường, hay từ phàm Tăng tiến lên Hiền vị, nghĩa là ta cũng là người phàm, nhưng đắc Định thì sử dụng Định lực này để đối phó với nghiệp.

Vì vậy, việc đầu tiên của người tu là phải có Định. Không có tư lương này, không tiến tu được. Tư lương này là của quả Tu đà hoàn giữ trong lòng thì mới thăng tiến trên đường đạo. Chưa chứng Dự lưu, chắc chắn còn thăng trầm trong sinh tử. Trong mùa an cư, quý Thầy cần nỗ lực tối đa để thành tựu được quả vị này và dùng đó làm hành trang cho các năm tháng hành đạo kế tiếp mới không bị đọa.

Người chứng quả Dự lưu là không bị phiền não quấy rầy, không bị người và thiên nhiên chi phối. Nói cách khác, chúng ta làm sao trụ Định để không có bốn tướng xấu là buồn, giận, lo, sợ trên bước đường hành đạo. Ai làm gì, mình cũng không giận. Có Thầy nào đó phát nguyện rằng dù bị người xử sự ra sao cũng không để tâm sân hận nổi dậy; nhưng phát nguyện như vậy, coi chừng gặp thử thách. Ví dụ khi có chia phần cúng dường, người ta quên mình thì cũng không giận; người ta xử sự tệ, mình vẫn cười được. Chưa có sở đắc này,

không nên ra ngoài hành đạo, vì khi bị đụng chạm với đời thì nghiệp sanh khởi liền.

Hòa thượng Thiện Hòa dạy tôi là Sa di nên thực tập việc nào dễ nhất làm trước; đó là hành động, cử chỉ, vì mình kiểm soát được, nên cố gắng hạn chế nó. Dù việc gì xảy ra, mình cũng không động tay động chân, bằng cách ngồi Thiền kiết già để khóa tay chân mình lại. Giả sử bị giết cũng chịu, không đối phó bằng tay chân. Các Tỳ kheo nên nhớ không bao giờ đánh nhau. Hai Thầy đánh nhau, hoặc bị đánh mà đánh trả thì cả hai cùng bị xử biệt chúng, tức đuổi đi; đó là nguyên tắc tu. Thầy tu đầu tiên phải tập đức nhẫn trước. Làm sao từ đầu hạ đến ra hạ, không có Thầy nào đánh nhau, bị đuổi.

Khóa tay chân trong lòng là nghĩ không bao giờ phản ứng bằng tay chân, nhưng bước thứ hai xa hơn, Hòa thượng Thiện Hòa dạy rằng hễ giận thì không nói; vì khi ghét giận có nói lời ngọt cũng bọc tánh ác trong lòng. Để ý chúng ta thấy nếu anh A không ưa anh B, dù ca ngợi, B cũng thấy giả dối.

Nếu ghét giận ai, chúng ta tuyệt đối không nói về người đó, nói phải cũng không nói. Khi nào chúng ta thương họ được, hay vui trong lòng, chúng ta nói thì dễ nghe, dù mắng, người ta cũng thấy đó là cần thiết và chấp nhận được. Người trong lòng buồn, hoặc bực tức nói gì cũng không nghe được. Các Thầy tu nên

tập không nói. Hòa thượng Huệ Hưng xưa kia phát nguyện ba năm không nói. Mãn ba năm, Hòa thượng nói hay niệm Phật cũng lơ lớ như trẻ con. Bậc Thầy Tổ, cao Tăng đều có khổ luyện như vậy mới gặt hái được thành quả.

Hành động ác và lời nói ác không có, tâm chúng ta dễ thanh tịnh, sẽ chứng quả Dự lưu dễ dàng, không bị xã hội và thiên nhiên chi phối. Vì sự thật cơ thể chúng ta không đòi hỏi nhiều như tham vọng, nhưng vì nghiệp, vì tham vọng đòi hỏi; cho nên phải xóa nghiệp. Đức Phật tu xóa nghiệp này khó hơn chúng ta; vì Ngài ở giai cấp cao nhất mà phải sống với giai cấp thấp nhất, Ngài là người trí thức tuyệt vời mà sống với người tầm thường, có một khoảng cách quá lớn. Vì vậy, kinh nói rằng khi Phật mới thành đạo, Ngài muốn nhập Niết bàn, vì những gì Ngài tu chứng không thể truyền dạy cho mọi người được. Những gì không chấp nhận được mà Phật chấp nhận là Ngài bằng lòng ôm bình bát đi khất thực, sống với năm anh em Kiều Trần Như. Đức Phật đã làm việc khó làm như vậy đó. Còn chúng ta mới vừa lên một chút thì liền không chấp nhận được ai. Điều này nguy hiểm, không phải Phật đạo. Phật ở địa vị cao tột đỉnh, nhưng Ngài sống hòa hợp với tất cả mọi người. Ngài có yếu tố Bồ đề hoàn mỹ như thế, nên ngồi Bồ đề đạo tràng, xóa nghiệp là Ngài thành Phật.

Trí Giả đại sư kiến giải rằng Phật có thân quyền và thân thật. Thân nào là quyền và thân nào là thật? Phật từ thế giới vĩnh hằng bất tử của Ngài nhập vào thai mẹ ở Ta bà, gọi là VỊ THẬT THI QUYỀN. Nghĩa là bên trong Ngài có ông Phật không sanh diệt là thân thật và ông Phật này nhập vào thân Sĩ Đạt Ta hiện hữu trên cuộc đời, nên thân Sĩ Đạt Ta là thân quyền.

KHAI QUYỀN HIỂN THẬT là Phật tuy mang thân người, nhưng suy nghĩ và hành động của Ngài không giống người khác. Người đời ham giàu sang sung sướng, trong khi Phật có đầy đủ như vậy, nhưng Ngài đã từ bỏ, cốt để khai ra cái thật là tại sao có ngôi vua mà lại bỏ, đi xuất gia, vì bên trong Ngài có ông Phật thôi thúc. Ngài phải lang thang sống đời phạm hạnh, cực khổ, vì nhiều đời Ngài đã tu rồi, nên đời này muốn tiếp tục làm như vậy. Ai có độ cảm về Phật sẽ dễ nhận ra điều này. Riêng tôi lần đầu tiên về thăm nhà khi bà ngoại mất. Tôi không bao giờ có ý nghĩ về nhà, vì sống với đại chúng cảm thấy thân thương hơn. Từ cảm nhận này, tôi cảm về Phật dễ dàng. Cốt lõi của Phật là Sa môn thì không thích ai hầu hạ, chăm sóc, thấy đó là sự ràng buộc vô lý, cho nên Ngài đi lang thang tìm đạo thấy hạnh phúc hơn. Và điều này để cho mọi người thấy được ông Phật bên trong của thái tử.

Cuối cùng PHẾ QUYỀN TỒN THẬT, vì thân này là giả tạm, nên phải bỏ thân xác hữu hạn để trở về sống

với ông Phật bất tử bên trong, không còn bị thân tứ đại ràng buộc. "Tồn thật” là còn tồn tại mãi mãi Đức Phật vĩnh hằng.

Người tu Bổn môn Pháp Hoa đi tìm cái gốc, tức xem Phật Niết bàn về đâu và Ngài đang ở đâu, để chúng ta cũng trở về được thế giới vĩnh hằng của Phật.

Trụ pháp vương gia, trì Như Lai tạng

Trụ pháp vương gia, trì Như Lai tạng

(Bài giảng khóa Bồi dưỡng trụ trì tỉnh Bình Dương mùa an cư

tại chùa Hội Khánh ngày 1-7-2010)

Trong khóa Bồi dưỡng này, quý vị đã học Hiến chương, Nội quy, Nghị quyết của Giáo hội và học một số pháp lệnh về tôn giáo và luật pháp Nhà nước, v.v…Hôm nay, nhân mùa an cư, tôi nhấn mạnh đến ngôi chùa tâm linh và trụ trì của ngôi chùa này là điều quan trọng khác với chùa vật chất mà chúng ta được Giáo hội bổ nhiệm và giao phó quản lý.

Trụ trì một ngôi chùa trên thế gian, trách nhiệm chính của quý vị là phải tôn trọng Hiến pháp, luật pháp và Hiến chương. Mối quan hệ giữa ta và tín đồ, giữa ta và Giáo hội các cấp, giữa ta và chính quyền, làm sao những mối quan hệ này tốt đẹp thì sinh hoạt của đạo Phật phát triển tốt. Nếu trụ trì không có mối quan hệ này tốt, hoạt động chúng ta sẽ khó khăn, vì không được tín đồ ủng hộ, không được Giáo hội chấp nhận và Nhà nước không bảo trợ. Nhưng thực tế cho

thấy có một số vị trụ trì thiên lệch về mặt giáo quyền, về Nhà nước, đôi khi làm mất cảm tình đối với quần chúng, thì cũng không làm được việc. Dựa vào Giáo hội và chính quyền để gây khó khăn cho người và tạo ra các tranh chấp thì người đó không phải là đệ tử chân chính của Phật. Đó là điều tôi muốn trao đổi với quý vị.

Đương nhiên mối quan hệ của trụ trì với xã hội, với Giáo hội và tín đồ cần phải tốt, nhưng làm sao để có được sự quan hệ tốt mới là vấn đề chính. Muốn quan hệ tốt, một số người dùng thủ thuật thế gian, tuy được việc, nhưng không phải là pháp Phật, mà chỉ là quan hệ xã hội. Về mối quan hệ xã hội thì tất cả mọi người bình đẳng trước pháp luật, thì ta cũng như tất cả mọi người. Nhưng nếu ta là tu sĩ, ta còn phải có cái gì trên xã hội, đó là vai trò của tu sĩ. Vì vậy, điều quan trọng đối với chúng ta là đệ tử Phật, là tu sĩ thay thế Phật trên cuộc đời này, chứ không phải chỉ đơn thuần là con người của xã hội quan hệ với xã hội.

Trụ trì là danh từ của Phật giáo Bắc tông, nói cụ thể là chỉ có Việt Nam mới có danh từ trụ trì. Theo tự điển, trụ pháp vương gia, trì Như Lai tạng ghép lại là trụ trì. Việc quan trọng là trụ pháp vương gia, kinh Pháp Hoa gọi là vào nhà Như Lai. Bước ban đầu, chúng ta phải vào được nhà Như Lai và kế tiếp sống trong pháp Như

Lai, đó là vai trò chính yếu của chúng ta. Mặc dù chúng ta mang thân người, nên phải có quan hệ với xã hội, nhưng quan trọng cần có sự gắn kết với Phật pháp và sống trong giáo pháp của Phật. Vì vậy, tất cả trụ trì nếu không vào được nhà Như Lai, không sống với pháp Phật, mà chỉ dùng thủ thuật thế gian, thì không phải là trụ trì.

Vào nhà Như Lai là "Trụ” và có vào được nhà Như Lai, mới sống trong pháp Như Lai và giữ gìn pháp Như Lai là "Trì”. Có ba con đường để vào nhà Như Lai gọi là tam thừa giáo, chủ yếu chúng ta phải học giáo lý và thực tập giáo lý Phật. Nếu không vào bằng ba con đường này thì chỉ là con người bình thường của xã hội mặc áo Như Lai, không phải là đệ tử của Như Lai.

Vào nhà Như Lai, Phật nói chỉ có ba con đường là Thanh văn, Duyên giác và Bồ tát, không có con đường nào khác để vào nhà Như Lai được. Vì xã hội phức tạp lắm mà kinh ví như là Nhà lửa tam giới. Chúng ta đang sống trong Nhà lửa tam giới, nên việc trước nhất phải thoát ly Nhà lửa tam giới.

Nhà lửa tam giới này ở đâu? Chính tâm thức chúng ta kết thành Nhà lửa tam giới. Lửa đó là lửa tam độc tham sân si luôn bốc cháy và đốt chết giới thân huệ mạng của chúng ta. Giới thân huệ mạng hợp lại mới thành phẩm chất của Tỳ kheo. Tỳ kheo không có giới

thân huệ mạng chỉ là Tỳ kheo hình thức và nếu Tỳ kheo còn để lòng tham, bực tức và vô minh nổi dậy đốt chết giới thân huệ mạng thì chỉ còn thân xác con người, không còn là Tỳ kheo.

Người tu có giới thể thanh tịnh khác với người chỉ có hình thức tu sĩ. Mang hình thức tu sĩ, nhưng thiếu giới đức thì không được người chấp nhận. Người chuyên tu có đạo cao đức lớn là không kẹt lửa tham sân si, nên giới thân và đạo đức phát huy. Tu giới nhưng kết thành đức hạnh là trở thành con người được quần chúng kính ngưỡng.

Trong tam thừa giáo vào được nhà Như Lai, đầu tiên, chúng ta chọn con đường Thanh văn để ra khỏi Nhà lửa tam giới, vì chúng ta đang bị phiền não và nghiệp bao vây, quấy rầy. Có nghiệp thì phiền não phát sinh và từ nghiệp cộng với phiền não mới sinh ra tội lỗi. Vì là chúng sinh nên phải có nghiệp, không nặng thì nhẹ; cho nên chúng ta phải tu pháp Thanh văn để diệt nghiệp chính là tham sân si. Hạnh này là hạnh Thanh văn, hay hạnh viễn ly, cách ly trần thế; nhưng cần hiểu rằng thân cách ly khác với tâm cách ly. Thật vậy, có người thân xuất gia, nhưng tâm chưa vào đạo, nghĩa là thân cách ly mà tâm không cách ly thì càng nguy hiểm hơn là người có thân tâm đều ở thế tục, vì người đời sống trong ngũ dục là bình thường. Còn người xuất gia, thân ở đạo nhưng tâm ở thế tục

thì đạo không phát triển được, mà đối với thế tục cũng chẳng được gì.

Theo kinh nghiệm của tôi, lúc mới thọ giới ở sơ hạ, tôi nhận ra rằng trước khi an cư, chúng ta quen sống tự do, nên thọ giới xong, cảm thấy bị giới ràng buộc, khi an cư thì bị luật an cư ràng buộc. Xưa kia, ở Phật học đường Nam Việt, Hòa thượng Thiện Hòa trì luật nghiêm túc, nên Ngài quy định trong mùa an cư, chư Tăng không được ra khỏi chùa, trừ trường hợp cha mẹ chết, hay Thầy Bổn sư qua đời phải về để thọ tang, đó là Ngài mở ra cánh cửa hẹp cho Tăng chúng. Nhưng về thọ tang thì bị mất tuổi hạ, vì thời gian đi thọ tang là đã sống biệt chúng và điều thứ hai vì mình đau buồn khi cha mẹ hay Thầy Tổ chết là tâm không còn thanh tịnh, tức đã rời nhà Như Lai, ra khỏi giáo pháp Phật rồi. Như vậy, khi có đám tang, không về không được, nhưng về thì mất tuổi hạ, mà dửng dưng cũng không được. Nếu chúng ta tuân thủ giới luật và bị giới luật ràng buộc, tâm mình dễ sanh phiền não. Tuy nhiên, nếu quyết tâm tu, vào nhà Như Lai thì khác, không đứng giữa ngã ba đường, nhưng dứt khoát tâm chúng ta phải vào đạo. Trước khi xuất gia, chúng ta đã quay mặt về hướng Bắc lễ tạ tứ ơn rồi và Thầy Giáo thọ cũng dạy từ đây về sau chỉ lạy Phật, lạy Tổ, không lạy ai nữa. Nếu chúng ta về nhà thì coi cha mẹ chúng ta là tín đồ. Cha mẹ chúng ta không gọi ta là con, thấy ta cũng phải chắp tay thưa Thầy.

Thân xuất gia và tâm vào đạo mới tiến xa trên con đường tu được. Tâm không vào đạo, phải trở lại thế gian, hay sống nửa đời nửa đạo. Quan sát giới tu hành, tôi nhận thấy người như vậy vẫn ở trong tam giới, trong sinh tử, không đi xa được. Theo tinh thần Đại thừa, chỉ có một niệm tâm hướng về Phật, thì Phật cũng thọ ký cho ta, nhưng phải nhớ rằng chúng ta vẫn chưa ra sinh tử. Vì vậy, trên bước đường tu, điều cầu mong của chúng ta là phải ra khỏi sinh tử; nói cách khác, tâm xuất gia và thân ở trong đạo.

Người cư sĩ thân chưa xuất gia, nhưng tâm vào đạo thì sớm muộn gì họ cũng đi tu. Chúng ta thấy rõ nhiều cư sĩ phải bận rộn với bao nhiêu việc và có trách nhiệm thế gian, nhưng họ vẫn để tâm lo cho đạo, nghĩa là thân ở nhà, nhưng tâm đã vào đạo. Tôi thấy nhiều Phật tử nghèo, họ nhịn ăn để dành tiền và thưa với tôi rằng con có một số tiền mọn nhờ Thầy cúng dường các trường hạ; như vậy là tâm họ vào đạo rồi thì vẫn tốt hơn là thân xuất gia nhưng tâm chưa vào đạo.

Chúng ta đã xuất gia, tâm phải vào đạo, hết lòng lo cho đạo, phụng sự đạo. Và tâm Tỳ kheo vào đạo thì không còn tam độc tham sân si. Điều này rất quan trọng. Người vào đạo phải tập tâm xả ly trước. Tôi nhớ khi Phật thành đạo, trở về hoàng cung. Vua Tịnh Phạn đã cho lựa bảy vị vương tử dòng họ Thích, lựa

người khỏe mạnh và thông minh cho xuất gia để đi theo giúp Phật. Trước khi xuất gia, bảy vị này phải nhờ ông Ưu Ba Ly cạo tóc, cởi bỏ đồ trang sức và mặc áo Sa môn vô. Được nhận trang sức quý báu của các vị này cởi bỏ, Ưu Ba Ly vô cùng mừng rỡ vì được điều chưa từng có và được nhiều quá. Ngài vừa vui mừng thì cũng vụt thức tỉnh, nhận ra rằng bảy vị này có của báu thế gian mà còn xả bỏ để xuất gia theo Phật; còn mình được gặp Phật mà không đi tu, còn ôm ba thứ này để làm gì. Ngộ ra như vậy, Ngài vội vàng chạy theo Phật, xin xuất gia.

Tất cả các pháp mà Phật đưa cho chúng ta trong tam thừa giáo đều nhằm đoạntrừ nghiệp chính là tham sân si. Tỳ kheo không đoạn nghiệp này thì không vào nhà Phật được. Nhà tâm linh của Phật tuy không có cửa, nhưng ít người vào được. Muốn vào được phải buông bỏ tất cả, tâm hoàn toàn trống không; vì xuất gia là vào cửa Không, tức xuất thế tục gia, xuất phiền não gia và xuất tam giới gia, mới vào nhà Phật. Kinh Pháp Hoa gọi là ra khỏi Nhà lửa tam giới đến bãi đất trống mới được Như Lai đem giáo pháp tối thượng ban cho.

Chúng ta tu hành, suy nghĩ nhận thấy Thanh văn thừa chủ yếu là Đạo đế. Người áp dụng Đạo đế, tu chứng được Bát chánh đạo là ra khỏi Nhà lửa tam giới, nghĩa là tâm chúng ta ra khỏi Nhà lửa, không phải thân

xác này ra. Vì vậy, tâm ra khỏi Nhà lửa tam giới, đến được với Phật, thì thân tuy ở thế gian, nhưng không bị tam độc tham sân si thiêu đốt, cho nên hiện thân tướng giải thoát. Tỳ kheo không hiện tướng giải thoát, phải tự biết mình chưa đoạn được tam độc.

Tỳ kheo phải đứng trên Bát Chánh đạo để tu, vì không tu Bát Chánh đạo, chắc chắn không ra được Nhà lửa tam giới. Muốn đứng trên Bát Chánh đạo, trước nhất Phật dạy phải tu Tứ niệm xứ quán để tách tâm chúng ta thoát ra thế tục, vì tâm dính liền thế tục thì không thể giải thoát, không vào được nhà Phật. Như vậy, tu suốt đời mà không thực tập được pháp này quả là uổng phí công phu. Trong mùa an cư, nếu ai chưa giải thoát, phải nỗ lực thực tập quán Tứ niệm xứ để tâm xuất ly, ít nhất trong ba tháng an cư, tâm không kẹt các pháp thế tục. Vì thời gian an cư là thời điểm tốt nhất cho chúng ta tu hành, Nhà nước cũng để yên cho chúng ta tu, chúng ta được quyền từ chối tất cả mọi việc để tu. Thân và tâm ở một chỗ là hàng Thanh văn thừa, hay Tăng xuất gia dễ tu nhất, cho nên chúng ta chọn con đường này là thích hợp.

Con đường thứ hai ra khỏi Nhà lửa tam giới theo Phật dạy là Duyên giác thừa. Các Thầy phải có trí tuệ mới quán chiếu, phân tích và hiểu được pháp nhân duyên. Nhờ nương vào pháp quán thập nhị nhân duyên

mà ra khỏi sinh tử. Trong mùa an cư, thân tâm lắng yên, chư Tăng có thể áp dụng Thiền quán này để ra khỏi Nhà lửa.

Quán 12 nhân duyên, từ vô minh duyên Hành, Hành duyên Thức. Vô minh, Hành và Thức, ba điều này quan trọng. Vô minh sanh ra do tham sân si và si là gốc của vô minh. Ví dụ ai chạm đến tự ái, chúng ta liền nổi sân, mà giận thì mất khôn. Hòa thượng Thiện Hòa dạy tôi khi thấy lòng bất an, khó chịu, buồn phiền thì đừng nói gì, chỉ nên nhiếp tâm niệm Phật; đó là kinh nghiệm của người trước. Vì giận mà nói thì không tốt, ham muốn khởi cũng không tốt; cho nên tham sân si khởi là phải xóa liền. Được người cho tiền cũng không sáng mắt, mà phải nhiếp tâm niệm Phật, đừng cho vọng tâm khởi. Khi lòng ham muốn còn thì dễ bị ma nhiếp trì, dẫn ta vào đường tà. Thật vậy, vô minh khởi lên vì lòng tham, mới dẫn đến hành động và lời nói sai lầm cho đến bị thưa kiện. Tham giận là nguồn gốc của vô minh. Lòng tham khởi lên trong tâm gọi là Hành, chứ không phải hành động bên ngoài. Tham khởi thì bảo đảm đi vào sinh tử. Ví dụ các Thầy nghèo nghe Phật tử nói sẽ cúng dường một mẫu đất, hay cúng tiền xây dựng chùa, thì liền rời trường hạ và bước ra khỏi trường hạ, chắc chắn không còn an toàn, vì hổ ly sơn hổ bại, Tăng ly chúng Tăng tàn. Trong đời tôi đã chứng kiến một số bạn rời khỏi chùa rồi thì không trở lại được, vì ngoài

vòng rào chùa có biết bao cạm bẫy giăng sẵn chờ đón người lỡ dại.

Phải nhiếp tâm niệm Phật để không bị ma tham dụ dỗ. Tu hành mà tâm chưa vào đạo, ưa nhiều chuyện, dễ bị kích động, cho nên thì giờ rãnh dụm năm dụm ba bàn chuyện thiên hạ là hỏng cuộc đời tu. Có lỡ nghe người ta nói, phải niệm Phật để xóa tánh ác. Còn nghe mà giữ trong tâm thì lòng sân dễ nổi dậy gọi là vô minh và khi có việc sai lầm gì xảy ra, người ta sẽ nghĩ là do mình nói, nặng hơn nữa là bực tức nói cho đã giận bằng cách viết bài đưa lên mạng. Là Tỳ kheo mà lỡ giận, thì phải cố gắng niệm Phật, đừng nói, vì nói và hành động tiếp theo cơn giận sẽ dễ gây ra tội lỗi. Bạn tôi giỏi, thông minh, nên dễ bực tức và tự ái, ai nói động tới thì rất khó chịu và phản ứng bằng cách nói họ ngu dốt, cho đến coi Thầy Tổ không ra gì. Thực tế cho thấy người thông minh dễ phạm lỗi lầm vì bực tức. Nếu người bực tức không có tài, thì không gây khó khăn cho ai được, vì họ không có quyền lực. Nhưng nếu người có quyền thế mà nổi giận thì rất nguy hiểm. Ví dụ Tổng thống Mỹ giận lên mà bấm nút điện tử là bom nổ. Quyền càng cao, cơn giận càng dễ gây ra tội lỗi.

Hòa thượng Trí Thủ dạy tôi rằng vị trí của mình càng lên cao thì phải sống theo tâm người quân tử. Người quân tử ví như cây trúc, cây trúc càng lên cao

ruột càng rỗng, tâm của chúng ta cũng phải rỗng, không cố chấp.

Vị xuất địa thời tiên hữu tiết

Đáo lăng vân xứ cánh hư tâm

Hư tâm trúc hữu khuynh đầu diệp

Ngạo cốt mai vô ngưỡng diện hoa.

Cây trúc khi chưa ra khỏi mặt đất là măng đã có từng mắt, từng lóng. Người quân tử chưa nổi danh phải tập sống cho tiết tháo, tức sống có đạo đức để chuẩn bị tương lai của mình tốt đẹp. Lúc trẻ mà sống không đạo đức thì mai sau không làm được việc, vì mất uy tín, dù có tài, người ta cũng không dám sử dụng. Đối với người quân tử của đạo Nho thì việc gì không chánh trực không làm. Phải giữ chánh trực là tâm ngay thật, lời nói ngay thẳng và hành động cũng ngay thẳng đến mức chiếu trải không thẳng thì không ngồi. Riêng tôi, nhìn lư hương đặt không ngay Phật thì biết đó là Tỳ kheo bất chánh. Trên bước đường tu, nhìn việc làm mà mình đoán biết người này được hay không được.

Đáo lăng vân xứ cánh hư tâm

Nghĩa là cây Trúc lên cao thì rỗng ruột, tâm của mình lên cao thì phải khoan dung, không chấp. Trên bước đường tu phải buông lần, tâm phải rộng lượng. Có trụ trì mà Tăng chúng không sống chung được, vì

chấp từng lời nói, chấp từng cử chỉ, chấp từng việc làm, chấp từng hột gạo, từng miếng ăn, thì ai ở với họ được. Muốn tiếp Tăng độ chúng, trụ trì phải có cái tâm rộng như Bồ tát Di Lặc, lúc nào cũng cười vui vẻ và luôn nghĩ đến vì người khác, chắc chắn đồ chúng sẽ tìm đến rất đông. Có trụ trì lớn tuổi, nhưng khó tánh nên ở một mình. Vì vậy, vào đạo, tâm chúng ta rỗng lần. Tuổi càng lớn, vị trí càng cao, chúng ta càng đi vào nhà Phật.

Hư tâm trúc hữu khuynh đầu diệp

Lá của cây Trúc đầu luôn cúi xuống, tức càng cao càng phải nhìn xuống. Tâm tuy rỗng nhưng tâm người quân tử phải thấy được mọi nguyện vọng của đại chúng ở vị trí thấp hơn mình.

Ngạo cốt mai vô ngưỡng diện hoa

Đối với Trúc là Mai. Vào mùa Đông giá buốt, chỉ có hoa mai nở được, nhưng hoa không ngữa mặt lên trời mà hoa nhìn sang một bên.

Ngoài hai con đường là Thanh văn và Duyên giác ra khỏi Nhà lửa tam giới, con đường thứ ba là Bồ tát rất khó, ít người đi được, chỉ có Bồ tát tái hiện lại cuộc đời mới làm được. Chúng ta khó thực hành việc làm của Bồ tát là sáu pháp ba la mật. Chúng ta chưa có điều kiện để làm Bồ tát, vì phước đức chưa đủ và trí tuệ chưa có. Do đó, chúng ta chỉ đi được con đường của

Thanh văn để vào nhà Như Lai và vào nhà Như Lai rồi, phải lấy pháp Như Lai quét sạch phiền não trần lao, mới là người giữ tạng bí yếu của Như Lai.

Khi Phật tại thế, Mã Thắng giữ tạng Như Lai, nhưng không giữ chức danh nào cả. Tại sao chúng ta biết như vậy? Vì người nào trông thấy Mã Thắng là phát tâm Bồ đề và được giải thoát. Điều này chứng tỏ trong tâm Mã Thắng đã có tạng bí yếu của Như Lai và tất nhiên ngài là trụ trì nhà Như Lai.

Các Thầy đã có chùa vật chất, cần hướng tâm lên ngôi chùa tâm linh và giữ được chùa tâm linh mới trở thành đệ tử Phật, là người giải thoát thật sự. Và một khi chúng ta đã giữ được tạng Như Lai trong ngôi chùa tâm linh, chắc chắn cuộc đời phải quý trọng chúng ta. Tôi mong quý vị suy nghĩ và áp dụng những yếu nghĩa nói trên trong mùa an cư, để vào được nhà Như Lai và giữ được tạng Như Lai, làm lợi ích cho mình và cho muôn loài mọi giới trên bước đường thượng cầu Phật đạo hạ hóa chúng sinh.