Phật Giáo Nhập Thế Và Phát Triển (Quyển III)

Phật giáo đi vào cuộc sống

Phật giáo đi vào cuộc sống

(Tham luận Đại lễ Phật Đản Liên Hiệp Quốc tại Việt Nam 13-17/5/2008)

Đại lễ Phật đản Liên Hiệp Quốc năm nay đánh dấu mốc quan trọng đối với Phật giáo thế giới nói chung và đặc biệt đối với Tăng Ni, Phật tử Việt Nam nói riêng. Thật vậy, sự kiện này đã nói lên vai trò rất cần thiết của đạo Phật ngày nay trong việc mang lại các giá trị hòa hợp, hòa bình, an lạc và hữu nghị cho đời sống xã hội của nhân loại trên trái đất này. Đây cũng là nhịp cầu nối kết Phật giáo Việt Nam với hơn 600 phái đoàn Phật giáo thế giới thuộc gần 100 quốc gia gặp gỡ nhau, cùng trao đổi, chia sẻ cho nhau và học hỏi lẫn nhau những kinh nghiệm quý báu mà mỗi người đệ tử Phật gặt hái được trên bước đường tự hành hóa tha. Và đối với Giáo hội Phật giáo Việt Nam, đây là cơ hội khẳng định vị thế của Phật giáo trong giai đoạn mới, qua đó thể hiện rõ nét tinh thần đoàn kết cùng sự đóng góp thiết thực lợi ích của Phật giáo cho dân tộc Việt Nam.

Kỷ niệm ngày Đức Phật Đản sinh, gợi chúng ta nhớ lại khi Đức Phật hiện hữu trên cuộc đời này, đối trước những bất công trong xã hội và sự tranh giành giết hại lẫn nhau giữa các loài hữu tình, Ngài đã luôn ưu tư, tìm cách hóa giải những việc làm gây khổ đau cho con người, cho muôn loài trong thế giới cộng tồn này. Trên bước đường tìm sự giác ngộ giải thoát cho chính mình và cho tất cả chúng sinh, sau 49 ngày tư duy Thiền định dưới cội Bồ đề, Đức Phật đã phát hiện con đường diệt khổ thường được gọi là 37 trợ đạo phẩm trong tứ Thánh đế. Từ đó, với lòng từ bi bao la, Đức Phật đi vào cuộc đời, quan sát cuộc sống và khả năng của người dân để xây dựng một hướng đi thiết thực lợi ích cho mọi người. Trên bước đường khởi đầu truyền bá chân lý, Bát Chánh đạo là đỉnh cao của 37 trợ đạo phẩm mà Đức Phật đưa ra nhằm giúp cho mọi người phát huy tâm trí sáng suốt và hoàn thiện nhân cách của người đệ tử Phật, cũng như đóng góp tốt đẹp cho cộng đồng xã hội.

Mô hình kiểu mẫu Bát Chánh đạo không phải là một học thuyết lý luận suông; sau khi thành đạo, Đức Phật luôn thể hiện trọn vẹn tinh thần Bát Chánh đạo trong suốt cuộc đời giáo hóa độ sinh của Ngài. Trong 49 năm thuyết pháp, những lời dạy của Đức Phật không phát xuất từ sự không tưởng, hay ảo ảnh như các triết gia đương thời. Những gì Đức Phật giảng dạy cho mọi người đều là thành quả tốt đẹp mà Ngài đạt được ngay trong cuộc sống này.

Khi vừa rời Bồ đề đạo tràng, với tri kiến thấy đúng như thật, Đức Phật biết rõ năm anh em Kiều Trần Như chán ngán mọi tranh chấp thời ấy, nên họ sống cuộc đời ẩn dật và thực hiện pháp tu khổ hạnh để mong giải thoát; nhưng họ không được giải thoát, còn tăng thêm sự ràng buộc khổ lụy. Và Đức Thế Tôn đã đến đúng thời điểm, nói đúng pháp mà họ mong chờ. Ngài đã khai tri kiến cho năm người bạn hiền triết của thời đại và họ đã trở thành năm người đệ tử đầu tiên của Ngài trên bước đường lập giáo khai tông.

Trên bước đường giáo hóa độ sinh, Đức Phật đã từng bước đồng hành với mọi người, khéo léo chuyển hóa những người lầm lỗi trở về cuộc sống chân chánh. Đức Phật cảm hóa mọi người một cách dễ dàng, vì đối trước một người, Ngài biết rõ bản chất của họ, biết rõ việc làm của họ từ nguyên nhân đến kết quả. Điển hình như Ưu Lầu Tần Loa Ca Diếp thả rắn độc để giết Phật, nhưng Ngài vẫn an nhiên tự tại; vì Phật biết rằng lúc khởi đầu ông cũng có tâm niệm đi tìm chân lý, nhưng nửa đường lại bị vướng vào danh lợi của quốc sư một nước lớn, khiến ông trở nên kiêu mạn và làm việc tội lỗi. Đức Phật đã đánh thức hảo tâm cầu đạo ban đầu của ông, tạo điều kiện giúp ông trở về cuộc sống hiền lương chân thật.

Với trí tuệ của bậc Chánh biến tri, Đức Phật luôn nhận chân được sự thật, luôn suy nghĩ đúng, nói đúng

và làm đúng. Vì thế, Ngài thành tựu những việc lợi ích lớn lao, đặc biệt là Ngài đã bác bỏ truyền thống giai cấp cố hữu từ muôn đời của xã hội đương thời. Vâng lời Phật dạy, bảy vương tử dòng họ Thích khi gia nhập giáo đoàn, phải đến đảnh lễ Ưu Ba Ly, trong khi ông này thuộc giai cấp phục dịch cho họ trước kia. Hoặc vua Ba Tư Nặc phải chấp nhận Sunita xuất thân là người cùng đinh, nay có vị trí ngang hàng với những người vốn thuộc giai cấp cao sang trong Tăng chúng.

Việc làm và lời khẳng định của Đức Phật về sự bình đẳng của mọi người trong dòng máu cùng đỏ, nước mắt cùng mặn, đã đáp ứng được nguyện vọng của đại đa số quần chúng thời ấy. Họ đã quá bất mãn trước luật pháp bất công và đã mất niềm tin nơi giai cấp Bà la môn không còn tài trí và đạo đức để xây dựng cuộc sống an vui cho người dân. Và Đức Phật là người duy nhất dám nói lên sự thật này và thể hiện sự thật này trong sinh hoạt của giáo đoàn.

Cuộc sống thánh thiện và lợi ích cho xã hội của Đức Phật cùng với cuộc sống mô phạm của Tăng đoàn đã hoàn toàn đáp ứng được yêu cầu của xã hội đương thời. Vì thế, Đức Phật và Tăng đoàn đã ảnh hưởng rất nhanh vào xã hội khiến cho hàng vua chúa phải kính sợ. Đức Phật không từ chối một việc nào có thể mang lợi ích an vui cho cuộc đời. Ngài hướng dẫn từ vua chúa, Bà la môn cho đến những người có vị trí thấp

nhất trong xã hội, tất cả đều phát huy được hiểu biết, đạo đức trong cuộc sống.

Đức Phật dạy rằng con người bị nghiệp chướng ràng buộc, phiền não bao vây, được gọi là bốn thứ ma, trong đó ma ngũ ấm nguy hiểm nhất, đã tác động làm cho con người mất tự chủ và hành động sai lầm, nên phải trầm luân trong khổ đau sinh tử từ vô lượng kiếp. Khi thành đạo, Đức Phật tuyên bố rằng Ngài không còn bị lệ thuộc bốn thứ ma này; từ đó Ngài đi vào cuộc đời , chuyển hóa mọi việc trong cuộc sống hoàn toàn tốt đẹp. Trong khi những người đầy tham vọng, thù hận, si mê, bản thân họ còn phạm sai lầm, chắc chắn không thể giải quyết được việc của người khác, mà chỉ gây thêm phiền muộn, khổ đau cho người. Họ tưởng rằng làm cho xã hội tốt đẹp, văn minh; nhưng trái lại, họ làm cho xã hội bị hủy hoại, tồi tệ hơn vì những việc làm của họ phát xuất từ lòng tham lam, từ sự mê muội. Vì vậy, Đức Phật dạy rằng mỗi người phải tự xây dựng cuộc sống của chính mình trở thành đạo đức, điều chỉnh tâm mình trở thành trong sáng, có trí tuệ thấy suốt ba đời nhân quả, mới có thể chuyển hóa mọi người, cải thiện xã hội cho đến chuyển hóa Pháp giới một cách tốt đẹp thật sự.

Thực tập Bát Chánh đạo giúp hàng đệ tử Phật quay trở về với chính mình, tu tạo thiện nghiệp của thân, khẩu, ý để phát huy Giới, Định, Tuệ. Chánh ngữ, chánh

nghiệp, chánh mạng thuộc về Giới nhằm thúc liễm lời nói và việc làm, không bị ngoại duyên tác động, không làm những việc sai trái, sống ngay thật, không gian tham, sống cuộc đời có ý nghĩa, lợi mình lợi người và lời nói đúng đắn, chân thật, khiến cho người cảm mến, phát tâm tu theo Phật. Nhờ hạn chế tham vọng và không tạo tội lỗi, tâm được yên tĩnh, tiến đến giai đoạn Định học. Định học (Chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định) để tập trung sức mạnh tâm linh, xây dựng và phát huy tánh điềm tĩnh. Tuệ học (Chánh kiến, chánh tư duy) để suy nghĩ đúng đắn và hiểu biết chính xác, thấy được bản chất của sự vật là cái thấy phù hợp với chân lý.

37 trợ đạo phẩm theo Phật dạy nhằm tịnh hóa con người là chính và đạt đến sự hoàn thiện bản thân mình thông qua Bát Chánh đạo, mới xây dựng được mọi người cùng đóng góp cho xã hội văn minh. Ngày nay, tuy Đức Phật vắng bóng trên cuộc đời, tinh thần Bát Chánh đạo mà Ngài soi sáng vẫn được từng thế hệ nối tiếp phát huy, mang lại nhiều lợi ích đáng kể cho các dân tộc ở những thời đại khác nhau, tạo nên sức sống Phật giáo muôn màu muôn vẻ trên khắp năm châu.

Riêng đạo Phật ở Việt Nam đã tồn tại gần 20 thế kỷ, vẫn còn tiềm ẩn một sức sống mãnh liệt trong cuộc sống của người dân Việt. Đó là nhờ truyền thống dấn thân của Phật giáo, làm lợi lạc cho đất nước, cho dân tộc. Lịch sử Phật giáo Việt Nam còn lưu dấu ấn của

nhiều vị Thiền sư đã kết hợp khéo léo tinh thần Bát Chánh đạo vào cuộc sống, thành tựu những đóng góp rất quan trọng cho dân tộc.

Điểm đặc biệt là các Thiền sư Việt Nam đã xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, với những việc làm khác nhau. Khi thì các Ngài đóng vai Thái sư Khuông Việt, có lúc làm người chèo đò Đỗ Thuận, hoặc làm người thầy thuốc Tuệ Tĩnh, làm thợ đúc đồng Nguyễn Minh Không… Thậm chí có lúc các Ngài tự tại ở ngôi vị đế vương xông pha trước mũi tên lằn đạn để bảo vệ cho muôn dân thoát khỏi ách nạn đô hộ của ngoại xâm.

Các Thiền sư Việt Nam dấn thân vào đời, không bị lợi danh quyền thế làm vẫn đục tâm hồn thanh thoát. Đức hạnh của các Ngài đã tạo thành những dòng Thiền đặc sắc tiêu biểu cho sức sống của đạo Phật Việt Nam gắn bó mật thiết với việc phục vụ dân tộc. Dù ở cương vị nào, các Ngài cũng áp dụng tinh thần Bát Chánh đạo vào sự nghiệp bảo vệ và xây dựng tổ quốc. Sử sách còn lưu danh triều đại nhà Lý thuần từ kéo dài trên 200 năm. Các vua nhà Lý, từ Lý Thái Tổ đến Lý Nhân Tông nổi tiếng là những ông vua đức độ, thương dân, chăm lo cho đời sống nhân dân được ấm no, hạnh phúc. Kế tiếp là triều đại nhà Trần, vua Trần Thái Tông đã nghe lời dạy của Thiền sư Phù Vân sống cuộc đời lấy lòng dân làm lòng mình. Trong suốt mười năm, ông vừa tổ chức nội trị, vừa chống giặc ngoại xâm, vừa suy

tư kinh Phật. Hoặc đệ nhất Tổ Điều ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tôn tham Thiền hành đạo bằng cách cùng với nhân dân xông pha trận mạc. Chính ông đã khai sinh ra tinh thần dân chủ, tôn trọng ý kiến của tập thể trong hội nghị Bình Than, Diên Hồng.

Ngày nay, tiếp nối tinh thần Bát Chánh đạo, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã có những thành tựu nhất định. Thật vậy, đối trước những vấn đề thực tiễn của cuộc sống, Giáo hội đã từng bước hướng dẫn Tăng Ni, Phật tử thực hiện lối sống thích ứng với xu thế đi lên của dân tộc. Nhờ đó, sinh hoạt của Phật giáo Việt Nam đi dần vào thế ổn định và trưởng thành lớn mạnh như ngày nay.

Bắt nguồn từ cách nhìn và sự đánh giá đúng đắn (Chánh kiến), Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã vạch ra phương hướng sinh hoạt và phát triển lợi lạc cho Tăng Ni, Phật tử. Cách nhìn đúng đắn ấy được phát xuất từ tư duy luôn hướng về lợi ích cho đất nước, dân tộc và xa hơn, cho an lạc, hòa bình của nhân loại (Chánh tư duy). Vì vậy, những nghị quyết đúng đắn của Giáo hội được Tăng ni, Phật tử hưởng ứng, chấp nhận (Chánh ngữ), giúp cho hoạt động của Giáo hội Phật giáo Việt Nam ngày càng phát triển vững mạnh.

Những thành quả tốt đẹp trong nhiều lãnh vực mà Tăng Ni và Phật tử Việt Nam đã gặt hái được trải qua gần 30 năm, góp phần không nhỏ trong việc xây dựng xã hội an vui, đoàn kết, phát triển (Chánh nghiệp, chánh

mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định). Đây là điều khẳng định sự hiện hữu cần thiết và tốt đẹp của Giáo hội Phật giáo Việt Nam trong mạch sống của dân tộc.

Tóm lại, Đức Phật và chư vị Tổ sư đã vận dụng Bát Chánh đạo một cách thiết thực trong việc giáo hóa độ sinh, chuyển hóa mọi người thực hiện nếp sống đạo đức và tri thức, tạo thành một xã hội an lạc, hòa hợp và phát triển. Ngày nay, đi theo con đường của Đức Phật, dù là dân tộc nào, dù theo tông môn pháp phái nào, thiết nghĩ tất cả chúng ta đều cần thể hiện tinh thần Bát Chánh đạo qua sự nhập thân đa dạng vào cuộc sống.

Cầu nguyện cho Đại lễ Phật đản của chúng ta tỏa sáng năng lực từ bi và trí tuệ để có được phương hướng hoạt động tốt đẹp cho việc xây dựng xã hội bình đẳng, hòa hợp, dân chủ, phát triển, đồng thời đóng góp vào việc ngăn ngừa chiến tranh và xây dựng thế giới hòa bình, an lạc trên quả địa cầu này. Cám ơn sự lắng nghe của quý vị. Chúc tất cả quý Pháp hữu luôn sống an lạc trong chánh pháp.

Sự hồi sinh của Phật giáo Ấn Độ

Sự hồi sinh của Phật giáo Ấn Độ

Khi Đức Phật nhập diệt, Ngài có quyền ký rằng giáo pháp Phật sẽ trải qua 500 năm là thời chánh pháp, 500 năm là thời tượng pháp và 1.000 năm là thời mạt pháp.

Sau khi Đức Phật vắng bóng trên cuộc đời, trong khoảng thời gian 500 năm đầu, đa số các Tỳ kheo còn giữ nguyên hạnh khất thực đầu đà theo tinh thần Phật dạy. Nhưng sang 500 năm thứ hai, chúng ta thấy Phật giáo Đại thừa phát triển rất mạnh, trong đó có những vị nổi danh như các vị Bồ tát Mã Minh, Long Thọ, Vô Trước, Thế Thân… Và cũng từ đó, Phật giáo bắt đầu mở rộng về hướng Trung Đông, Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam, với nét đặc trưng là Phật giáo bản địa đã kết hợp với nền văn hóa truyền thống của các dân tộc mà tạo thành sự phát triển rực rỡ của Phật giáo Đại thừa.

Trong khi đó, Phật giáo gốc ở Ấn Độ lại nảy sinh tình trạng tranh chấp giữa Phật giáo và Bà la môn giáo,

sau cùng dẫn đến sự chỉ trích giữa Phật giáo Nguyên thủy và Phật giáo Đại thừa. Điều sai lầm này của giới Phật giáo Ấn Độ cho thấy ý nghĩa giải thoát trong đạo Phật đã bị lu mờ và đó cũng là một trong những nguyên nhân làm cho quần chúng Ấn Độ mất tín tâm, khiến họ quay về đạo gốc của họ là Bà la môn giáo đặt nền tảng trên sự cầu nguyện. Có thể nói kể từ đó, Phật giáo Ấn Độ suy yếu dần, cho đến khi các đạo quân của Hồi giáo tràn vào xâm chiếm Ấn Độ và tàn phá các Thánh tích Phật giáo, sát hại các Tăng sĩ Phật giáo.

Đến thế kỷ XIII, đã xảy ra sự việc đúng với điều Đức Phật dạy trong kinh điển rằng sau khi Phật nhập diệt, có những nơi mà tên Tam bảo còn không được nghe đến, biết đến. Thật vậy, ở Ấn Độ, người dân Ấn hoàn toàn không biết gì về Phật giáo, trong lúc đó Phật giáo Đại thừa lại phát triển rất mạnh ở Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn quốc, v.v…

Đến khi đất nước Ấn Độ được độc lập, thoát khỏi sự đô hộ của người Anh, thì cố Thủ tướng Nerhu là một trong những người có công lớn đã quan tâm đặc biệt đến Phật giáo; vì Ngài nhận thấy rằng nguồn cội của Phật giáo phát xuất từ Ấn Độ, từ đó giáo pháp của Đức Phật đã lan tỏa đến nhiều quốc gia mà đến nơi nào Phật giáo cũng đã phát triển rực rỡ tạo thành nét đẹp đặc thù của văn hóa nơi đó, cũng như xây dựng được nếp sống hiểu biết, an vui, hạnh phúc cho đại đa số

quần chúng, vậy mà người dân Ấn lại không hề biết đến Phật giáo, quả thật là đáng thương.

Vì vậy, năm 1956, cố Thủ tướng Nerhu đã tổ chức hội nghị thế giới tại New Delhi quy tụ các vị đại biểu của các nước theo Phật giáo để kỷ niệm 2500 năm Đức Phật nhập diệt. Với sự kiện trọng đại này, cùng với đại biểu của các quốc gia bạn, Hòa thượng Tố Liên đã đại diện cho Phật giáo Việt Nam sang Ấn Độ tham dự hội nghị và Ngài trở về phổ biến tinh thần phục hồi Phật giáo Ấn Độ của cố Thủ tướng Nerhu đề xướng. Và đây chính là lần đầu tiên người dân Ấn Độ mới biết Phật giáo, mới biết Đức Phật đã ra đời ở đất nước họ từ 2500 năm qua, mới biết sự hiện hữu của một đấng Toàn giác mà cả nhân loại phải kính ngưỡng. Và đây cũng là lần đầu tiên có một lễ quy y tập thể tổ chức tại Bồ đề đạo tràng cho nửa triệu người Ấn thuộc thành phần cùng đinh được phước duyên sống theo lời dạy của Đức Phật.

Ý tưởng phục sinh Phật giáo Ấn Độ cũng từ đó được phát triển mạnh mẽ và rộng lớn, đã thúc đẩy chính phủ Ấn Độ quyết định thành lập Đại học Phật giáo ở Nalanda. Hòa thượng Thích Minh Châu lúc đó đã được Tổng hội Phật giáo Việt Nam gởi sang học ở Nalanda. 17 năm sau, tốt nghiệp học vị Tiến sĩ, Ngài đã trở về Việt Nam và phát triển tinh thần giáo dục theo Nalanda để thành lập Đại học Vạn Hạnh.

Có thể nói một số du học Tăng khác từ các nước Thái Lan, Tích Lan … cũng xuất thân từ Đại học Nalanda ý thức được tinh thần hòa hợp giữa các nước theo Phật giáo, để từ đó tạo thành ý thức rộng lớn trong việc đóng góp cho công cuộc phục hưng Phật giáo Ấn Độ. Và sự hồi sinh Phật giáo Ấn Độ càng trở nên mãnh liệt hơn khi chính phủ Ấn Độ quyết định cấp đất cho các quốc gia theo Phật giáo đến xây dựng các ngôi chùa tiêu biểu cho Phật giáo của từng quốc gia tại Bồ đề đạo tràng. Đại diện cho Phật giáo Việt Nam là chùa Việt Nam Phật Quốc tự do Hòa thượng Huyền Diệu xây dựng đầu tiên tại nơi này. Sau đó, các nước theo Phật giáo cũng tuần tự xây dựng các ngôi chùa chung quanh Bồ đề đạo tràng.

Từ đó, khách hành hương khắp nơi trên thế giới mới tìm đến Bồ đề đạo tràng và người Ấn mới nhận thấy đây là một cơ hội tốt đẹp cho họ tổ chức các chuyến du lịch văn hóa và tâm linh nơi đất Ấn; đồng thời, họ cũng tạo ra các sản phẩm mang tinh thần Phật giáo dùng làm kỷ vật lưu niệm cho khách hành hương. Ngày nay, số lượng khách hành hương đến chiêm bái Bồ đề đạo tràng và các Thánh tích Phật giáo Ấn Độ ngày càng nhiều hơn. Hiện nay, người dân Ấn quy y theo đạo Phật tuy có gia tăng, nhưng cũng chỉ là một con số quá khiêm tốn so với một tỷ dân Ấn Độ.

Tóm lại, với tinh thần phục hưng Phật giáo tại đất nước Ấn Độ ngày càng phát triển, chúng ta kỳ vọng

trong tương lai, Phật giáo Ấn Độ sẽ tạo được nhiều điều kiện thuận lợi cho người dân Ấn tìm được lời dạy quý báu của Đức Phật để áp dụng trong cuộc sống của chính họ, giúp họ thăng hoa được đời sống tâm linh và phát triển được đời sống vật chất.

Ngoài ra, thiết nghĩ Tăng Ni và Phật tử khắp nơi trên thế giới cần rút ra bài học kinh nghiệm quá đắt của Phật giáo Ấn Độ xưa kia, rằng không bao giờ cho phép chúng ta rời khỏi tinh thần giải thoát của Đức Phật; vì xa rời nếp sống giải thoát là ngọn lửa châm ngòi cho sự bùng nổ mọi việc tranh chấp, dẫn đến những thảm họa và Phật giáo sẽ tự diệt vong. Chắc chắn đó không phải là con đường sáng suốt và từ bi của Đức Phật vạch ra cho tất cả hàng đệ tử nối bước dấu chân Ngài trên thế gian này

Sức mạnh hòa hợp

Sức mạnh hòa hợp

(Viếng thăm và nói chuyện tại trường hạ chùa Từ Đàm, Huế và

trường hạ chùa Phổ Đà, thành phố Đà Nẵng, ngày 6-7/8/2008)

Được sự phân công của Thường trực Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, chúng tôi hướng dẫn phái đoàn trung ương của Ban Phật giáo Quốc tế, ban Hoằng pháp, ban Từ thiện Xã hội cùng chư Phật tử đạo tràng Pháp Hoa miền Bắc, miền Nam đi thăm viếng và cúng dường các Ban Trị sự và chư Tăng Ni trường hạ tại các tỉnh miền Trung.

Trải qua năm nhiệm kỳ, 26 năm, tôi nhận trách nhiệm Trưởng ban Hoằng pháp và công việc hoằng pháp tại tất cả các tỉnh thành được tốt đẹp một phần cũng nhờ sự quan tâm hỗ trợ của chư tôn đức. Hôm nay, tôi chuyển sang công tác mới mà Giáo hội giao phó là Trưởng ban Phật giáo quốc tế, nhưng tôi vẫn coi hoằng pháp là công việc chính của người tu. Vì vậy, tôi mong quý vị nỗ lực phát triển ngành hoằng pháp; vìĐức Phật dạy người xuất gia chỉ có một việc duy nhất

là hoằng pháp lợi sinh, còn những việc khác đã có Hộ pháp long thiên và cư sĩ tại gia đảm trách.

Về phương diện quan hệ Phật giáo quốc tế, song song với sự phát triển của đất nước theo chủ trương Việt Nam muốn làm bạn với các nước trên thế giới, giới Phật giáo chúng ta cũng mở tầm nhìn mới đến các nước bạn. Có thể nói mối quan hệ giữa Phật giáo Việt Nam và Phật giáo các nước được xếp hàng đầu mà Giáo hội chúng ta phải quan tâm. Nhận lãnh trách nhiệm này, kèm theo trách nhiệm Trưởng ban Nội dung đại lễ Phật đản năm nay, tôi nhận thấy đã có sự thay đổi lớn lao của vị trí Phật giáo trong thời hiện đại. Thật vậy, năm 1999, Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc đã công nhận lễ Phật đản là ngày lễ của nhân loại, nhưng đến năm 2004, mới có sáng kiến của Phật giáo Thái Lan tổ chức lễ Vesak quốc tế tại nước này. Và đến năm 2006, lễ Vesak được tổ chức lớn hơn nữa, quy tụ gần 60 quốc gia, trong đó đại biểu của Phật giáo Việt Nam là đoàn đông nhất trong các khách mời với trên 200 người vừa là thành viên chính thức vừa là quan sát viên, khiến bạn bè năm châu tham dự lễ đã có cái nhìn khác về Phật giáo Việt Nam. Nghĩa là trước kia, họ nghĩ rằng Việt Nam không có tự do tín ngưỡng thì Phật giáo không phát triển được. Nhưng đại lễ Phật đản năm 2006, đoàn Phật giáo của chúng ta đông về số lượng và chất lượng học vấn của Tăng Ni cũng vượt trội, vì đã có một số lớn Tăng Ni trẻ xuất thân từ các học viện có học vị Thạc sĩ, Tiến sĩ.

Ngoài tham luận chính thức của đoàn, chúng ta còn có thêm năm bài tham luận tại các hội thảo chuyên đề.

Từ cái nhìn khác về Phật giáo chúng ta, có những vị đã đến hỏi tôi về sinh hoạt Phật giáo Việt Nam. Tôi giới thiệu tổ chức của Giáo hội chúng ta thành hình từ năm 1981 đến nay chỉ có một Giáo hội duy nhất trong nước. Điều này đã làm họ ngạc nhiên, vì theo quan niệm thông thường, hợp nhất là thu hẹp, phân tán mới phát triển được và phân tán càng rộng, tổ chức phát triển càng nhanh. Nhưng chúng ta đã tạo kết quả ngược lại từ sự thống nhất, hợp nhất. Thực tế đã cho thấy trong những thời kỳ sinh hoạt Phật giáo chúng ta phân tán một cách tự do thì càng phân tán, chúng ta càng không gặp nhau và càng xa rời cội gốc của đạo pháp, để cuối cùng dẫn đến không hiểu nhau, chống phá nhau và kết thúc bằng sự tan rã, một điều mà chắc chắn đệ tử Phật không hề mong muốn.

Đức Phật dạy mỗi người đi hoằng pháp một phương nhằm phát triển đạo Phật, nhưng cốt lõi phải giữ được sự hợp nhất. Đệ tử Phật dùng vô số phương tiện cứu độ chúng sinh, nhưng hương vị giải thoát của đạo Phật không được xa rời; phải hợp nhất để tìm được chân lý và sống giải thoát. Tuy nhiên, khi hợp nhất, chúng ta dễ thấy bị ràng buộc, bị cơ chế làm khó khăn, cảm thấy khó chịu; nhưng sinh hoạt hợp nhất lâu dần, chúng ta sẽ nhận thấy rõ có lợi hơn là phân tán, vì học được lẫn

nhau những điều hay, thấy được mặt mạnh để phát huy và mặt yếu để khắc phục, tạo được sức mạnh của một tập thể hòa hợp, đoàn kết.

Giáo hội chúng ta phát triển được đến ngày nay nhờ có sinh hoạt hợp nhất và tinh thần hợp nhất này đã có từ trước kia. Thật vậy, năm 1950, sáu tập đoàn Phật giáo của ba miền Bắc Trung Nam đã hợp nhất thành Tổng hội Phật giáo Việt Nam. Năm 1964, hợp nhất được 11 giáo phái thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất. Nhưng sinh hoạt Phật giáo được thống nhất thành một khối mà cha anh chúng ta đã dày công xây dựng không thể tồn tại lâu dài, vì đất nước không độc lập, không có chủ quyền, còn bị ngoại bang chi phối. Chúng ta muốn thống nhất, nhưng các thế lực xấu không muốn chúng ta thống nhất, không muốn chúng ta mạnh, nên họ đã hỗ trợ cho sự chia rẽ, tách rời, để thành lập nhiều Giáo hội riêng lẽ.

Vì vậy, đến năm 1965, thực sự chỉ còn cái tên thống nhất, vì một số tập đoàn như Hội Phật học Nam Việt, Thiền Tịnh đạo tràng … đã tách rời, hoặc Giáo hội Bắc Việt, Hội Phật giáo Bắc kỳ thật ra nằm ở phía Bắc, cho nên chỉ còn sáu tập đoàn trong Giáo hội thời ấy. Đến năm 1966, Đại hội kỳ 5 của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất, lại thêm sự phân hóa trầm trọng diễn ra, tách thành Giáo hội Phật giáo phái Việt Nam Quốc tự và Giáo hội Phật giáo phái Ấn Quang.

May mắn thay, năm 1975, đất nước chúng ta được độc lập, thống nhất và đến năm 1981, giới Phật giáo đã đầy đủ thiện duyên tổ chức thành công Đại hội thống nhất Phật giáo cả nước. Phải nói đây mới là lần thống nhất thực sự trọn vẹn trong lịch sử Phật giáo Việt Nam, hình thành Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Từ đó đến nay, trải qua 27 năm, nhờ sinh hoạt trong một Giáo hội duy nhất, đã tạo cho Phật giáo chúng ta sức mạnh của sự đoàn kết, sức mạnh của tập thể và chính thành quả này làm cho Phật giáo các nước bạn quan tâm và kính nể Phật giáo Việt Nam.

Khi tôi trình bày như vậy, gợi cho các đại biểu có suy nghĩ là Giáo hội Phật giáo Việt Nam tập họp các hệ phái sinh hoạt chung được, thì Phật giáo thế giới có thể làm như chúng ta được hay không. Các tu sĩ truyền bá giáo lý ở khắp mọi nơi đều tùy theo duyên mà phát triển và làm lợi ích cho nhiều người. Thể hiện tinh thần này theo kinh Pháp Hoa, Đức Phật được ví như người thợ làm đồ gốm, với một thứ đất sét duy nhất, nhưng tùy theo yêu cầu của người tiêu dùng mà làm thành những món hàng khác nhau. Cũng vậy, chân lý đạo Phật chỉ có một vị giải thoát, nhưng sử dụng nhiều phương tiện khác nhau để thích ứng với văn hóa, phong tục, tập quán của từng nơi, từng lúc khác nhau. Vì vậy mà Phật đưa ra vô số pháp môn tu. Nhà truyền giáo nương pháp phương tiện giảng dạy, nhưng không chấp phương tiện là cứu cánh để giữ được cuộc sống giải thoát.

Kinh nghiệm của Phật giáo Việt Nam là thống nhất tổ chức và lãnh đạo, thống nhất ý chí và hành động; nhưng pháp môn biệt truyền không trái chánh pháp vẫn được tôn trọng. Giáo hội chúng ta đặt trên nền tảng thống nhất sinh hoạt như vậy, quyền tự do tu hành của từng hệ phái không bị xâm phạm, nên mọi người dễ dàng chấp nhận, lại có lợi hơn nữa là tạo được sức mạnh của một tập thể đoàn kết.

Từ sự hiểu biết đúng đắn về Phật giáo Việt Nam, bạn bè các nơi đã chấp nhận tư tưởng mới của chúng ta, dẫn đến năm 2007, họ đề nghị Việt Nam nên tổ chức lễ Vesak quốc tế nhằm giúp Phật giáo các nước học hỏi kinh nghiệm thống nhất của Giáo hội chúng ta để có thể thống nhất Phật giáo thế giới, từ đó cùng chung sức với nhau đóng góp cho sự tiến bộ văn minh và tình người cho cộng đồng nhân loại.

Trên nền tảng tốt đẹp như vậy, đến năm 2008, chúng ta đã tổ chức thành công đại lễ Phật đản Quốc tế lớn nhất mà từ trước chúng ta chỉ mơ ước, chưa bao giờ thực hiện được. Không những chúng ta tổ chức đại lễ Phật đản tại Mỹ Đình, Hà Nội, mà tại Huế, Đà Nẵng, thành phố Hồ Chí Minh … hầu như khắp các tỉnh thành trong cả nước đều tổ chức lễ Phật đản tại địa phương mình thật trang nghiêm long trọng. Riêng Phật giáo Thừa Thiên, Huế đã tổ chức được một lễ Phật đản mang đậm nét văn hóa tiêu biểu của Phật giáo cố đô.

Đó là một niềm danh dự của Phật giáo tỉnh nhà. Điều này đã khiến cho bạn bè khắp nơi đến Việt Nam nhận thấy được thực lực của Phật giáo chúng ta.

Hôm nay, có duyên thăm chư tôn đức Ban Trị sự và chư Tăng Ni tỉnh nhà, tôi không còn được gặp các bậc tôn túc ngày nào; nhưng qua sinh hoạt của chư Tăng Ni gợi cho tôi suy nghĩ rằng các anh em đều có niềm hãnh diện về những gì của tiền nhân để lại. Và những điều tốt đẹp ấy thể hiện trong suy nghĩ, trong hành động của anh em đã nói lên được tinh thần của những người đi trước truyền lại cho anh em, gọi là vô tận đăng theo kinh Duy Ma.

Vô tận đăng là ngọn đèn vô cùng tận được mồi từ Đức Phật sang chư Tổ, cho đến chúng ta và chúng ta tiếp nối ngọn đèn trí tuệ đó để truyền lại cho thế hệ mai sau. Nhận thấy đạo tràng trang nghiêm thanh tịnh hôm nay, tôi tin tưởng Phật giáo Việt Nam nói chung và Phật giáo tỉnh nhà nói riêng sẽ thắp sáng mãi ngọn đèn chánh pháp lan rộng khắp năm châu bốn biển.

Cũng trên tinh thần đó, tôi có suy nghĩ rằng đạo Phật phát xuất từ Đức Phật Thích Ca tại Ấn Độ và trải qua một thời gian dài, tư tưởng của Đức Phật đã được truyền bá khắp các châu lục; nhưng Phật giáo đến nơi nào cũng đều hội nhập với xã hội tại nơi đó. Và hội nhập xã hội thì đương nhiên chịu ảnh hưởng văn hóa, phong tục, tập quán của từng dân tộc khác nhau, qua

những thời kỳ khác nhau. Vì vậy, sinh hoạt Phật giáo ngày nay thường có tính chất đa dạng.

Vì sinh hoạt ở nhiều hình thức khác nhau ở các quốc gia khác nhau đã làm cho giới Phật giáo đôi khi có suy nghĩ lệch lạc, thường chấp vào pháp môn phương tiện của Phật mà để cho phiền não, nghiệp chướng nổi lên, lại cứ ngỡ lầm rằng mình đúng, mình là chánh thống của Phật giáo, còn những người tu pháp môn khác là sai lầm. Từ sự hiểu biết lệch lạc như thế sẽ rơi vào tăng thượng mạn, coi thường những tổ chức, những sinh hoạt Phật pháp khác mình; như vậy, chính lòng mình cũng bất an.

Khi tự nghĩ mình đúng, nhưng chưa chắc đúng; thật ra mình đúng ở điểm nào và người sai điểm nào. Vì trên lập trường Đại thừa Phật giáo, có hai chữ "Phương tiện” mà chúng ta cần suy nghĩ. Phương tiện là tùy từng chỗ khác nhau, tùy từng lúc khác nhau, mà chúng ta có những pháp môn khác nhau để thích ứng với hoàn cảnh, giúp cho mọi người được giải thoát; đó mới là điều quan trọng mà người học Phật phải thấy biết.

84.000 pháp Phật chỉ có một vị giải thoát. Cho nên người chấp pháp chắc chắn không được giải thoát, vì đã rơi vào biên kiến và sẽ cảm thấy nặng lòng. Thuở xưa, còn ngồi ghế nhà trường, tôi từng rơi vào tâm trạng này, nên tôi muốn chia sẻ kinh nghiệm này với Tăng Ni trẻ. Bao giờ tâm hồn chúng ta thanh thản, không vướng

mắc với bất cứ điều gì, mới có thể đi vào dòng thác trí tuệ Như Lai; còn phương tiện thì mỗi người có pháp khác nhau để hành đạo.

Tôi nhớ Hòa thượng Trí Thủ khi còn sinh tiền đã dạy rằng trong thời kỳ Phật pháp suy đồi, tên Phật còn không có, thì một ông Thầy ở thôn quê đi cúng đám bấy giờ cũng trở thành số một. Lúc đó, tuổi còn trẻ, nghe vậy, đương nhiên tôi không bằng lòng, vì chỉ tôn trọng người đồng chơn nhập đạo, khó chấp nhận người bán thế xuất gia, làm sao chấp nhận ông Thầy đi cúng, không hiểu đạo lý. Nhưng khi tuổi đạo lớn hơn, tôi có suy nghĩ khác, mới nhận thấy lúc Phật giáo suy đồi, không có các bậc cao Tăng, thì chính những ông sư đó vẫn giữ được hình bóng của đạo Phật, cho nên chúng ta cần trân trọng những vị này. Đương nhiên, lúc Phật pháp hưng thạnh, với sự hiện hữu của các bậc cao Tăng thì hoàn cảnh đã đổi khác, sinh hoạt phải trở nên tốt đẹp. Điều này gợi nhắc chúng ta tập nhìn sự vật đúng như thật của nó, đừng mang định kiến mà chê trách người khác.

Trong đại lễ Vesak năm nay, tôi vô cùng hoan hỷ, vì có dịp gặp gỡ các nhà nghiên cứu, các học giả, các vị cao Tăng thuộc các pháp môn khác, dân tộc khác. Tôi cảm nhận mỗi người là một hóa thân của Phật. Dĩ nhiên hóa thân Phật không phải là Phật; nhưng đệ tử Phật hành đạo ở các nơi đều tạo được sự hài hòa với

đời sống và phong tục, tập quán nơi đó, nên Phật giáo ở mỗi nơi đã thể hiện những sắc thái khác nhau. Mặc dù Phật giáo mỗi nước có hình thức khác nhau, suy nghĩ khác nhau vì ảnh hưởng những nét văn hóa khác nhau, giới Phật giáo trên khắp các châu lục vẫn có thể chấp nhận nhau trên lộ trình giác ngộ, giải thoát, làm cho Phật giáo mỗi ngày thêm hưng thạnh.

Thật vậy, nếu giới Phật giáo không chấp nhận nhau, chắc chắn Phật giáo phải suy yếu. Ngay trong một quốc gia như Việt Nam chẳng hạn, chúng ta thấy ở miền Tây Nam bộ có Phật giáo Nam tông Khơ me hoàn toàn khác với chúng ta; nhưng nếu không có hình thức Phật giáo này, chưa chắc Phật giáo phát triển được trong đồng bào dân tộc Khơ me. Để có được thành quả này, điều quan trọng là Phật giáo Khơ me có thể hiểu và chấp nhận chúng ta; muốn như vậy, chúng ta phải hiểu và chấp nhận họ trước.

Tôi còn nhớ 30 năm trước, người tu Bắc tông ăn chay nên thường có sự phân biệt và chê trách những người tu ăn mặn. Nhưng khi sang Thái Lan, tôi thấy Phật giáo Thái Lan rất kỵ việc chư Tăng ăn chiều. Như vậy đã có cái nhìn khác biệt trong Phật giáo chúng ta. May mắn trong giới Phật giáo chúng ta có Hòa thượng Minh Châu xuất thân từ Phật giáo Bắc tông, nhưng Ngài đã khoác áo Nam tông để tạo mối thân thiện gần gũi với các Hòa thượng Thái Lan. Họ thấy Ngài giống

họ ở chiếc y và giống ở tư duy về Phật pháp, vì Ngài cũng dịch kinh Pali. Từ đó, Hòa thượng trở thành gạch nối giữa Phật giáo Việt Nam và Phật giáo Thái Lan. Xa hơn nữa, có thể nói qua trí tuệ của Hòa thượng mà Phật giáo Thái Lan đánh giá Phật giáo Việt Nam một cách đúng đắn hơn, không phải nhà sư chỉ biết đi cúng đám, điển hình là Hòa thượng đã thể hiện rõ nét tư cách của một nhà học thuật đã đóng góp những công trình nghiên cứu Phật pháp có giá trị. Vì vậy, Viện Đại học Phật giáo Hoàng gia Thái Lan Mahachulalongkorn đã trao bằng Tiến sĩ Danh dự cho Hòa thượng về công trình phiên dịch kinh tạng Pali ra tiếng Việt. Điều này có ý nghĩa vô cùng quan trọng, vì Đại học Phật giáo Hoàng gia Thái Lan công nhận Hòa thượng là nhà học giả cống hiến rất nhiều cho nền văn học Pali và đặc biệt Hòa thượng là nhà sư ngang tầm với các nhà sư cao đức của Thái Lan. Điều đó cũng có nghĩa là họ gián tiếp công nhận Phật giáo Việt Nam, giữa Phật giáo Việt Nam và Phật giáo Thái Lan đã có điểm chung.

Từ đó mới dẫn đến sự kiện Phật giáo Việt Nam tổ chức lễ Vesak quốc tế năm nay. Lần này đại lễ Vesak ở nước ta có một sự khởi sắc quan trọng, được nhiều quốc gia tham dự hơn (hơn 75 nước) với sự hiện diện của nhiều người tu các pháp môn khác nhau. Đặc biệt là trong cuộc gặp mặt lần này, tất cả hành giả nhìn nhau trong sự cảm thông sâu sắc, thể hiện tinh thần phân thân Phật trong kinh Pháp Hoa. Thật vậy, trong các lễ

Vesak trước ở Thái Lan, thành thật mà nói những người tham dự còn cảm thấy bỡ ngỡ; nhưng trong đại lễ Phật đản Quốc tế tại thủ đô Hà Nội, các đại biểu gặp gỡ nhau trong tình thân thiện hơn và chấp nhận nhau thật nhẹ nhàng. Đặc biệt là Phật giáo Thái Lan đã có cái nhìn thoáng hơn, chấp nhận màu áo của Phật giáo Bắc tông, chấp nhận các pháp môn tu khác.

Điều này nói lên sự thật rằng nếu chúng ta tập họp lại theo tinh thần Phật dạy để cùng nhau chia sẻ những kinh nghiệm hành đạo, những kiến thức Phật pháp là chúng ta đã thực hiện đúng chánh pháp. Còn tập họp mà nghi ngờ, không chấp nhận nhau là không đúng ý nghĩa của đạo Phật.

Tinh thần hòa hợp của đạo Phật rất quan trọng. Phật giáo Việt Nam tồn tại và song hành cùng dân tộc trong suốt chiều dài lịch sử của đất nước chính là nhờ cái nhìn phóng khoáng, mới ứng dụng được sự hòa hợp nhuần nhuyễn với sinh hoạt tín ngưỡng nhân gian. Thật vậy, Phật giáo Việt Nam phát triển mạnh nhờ biết phát huy hình ảnh ban vui cứu khổ của Bồ tát Quan Âm, một vị Bồ tát vô cùng cần thiết cho nhân dân Việt Nam luôn phải đối đầu với muôn vàn hiểm nguy của giặc ngoại xâm. Đó là một vị Bồ tát mang hình thức cư sĩ mà Phật giáo Nam truyền không thể chấp nhận. Ngoài ra, tư tưởng giải thoát theo Phật giáo Nam truyền là sống cách ly cuộc đời chắc chắn khó tồn tại trong nhân

dân Việt Nam mang nặng lòng yêu nước. Bất cứ người nào được kính trọng trong xã hội Việt Nam cũng phải có những đóng góp nhất định cho sự tồn tại của đất nước và dân tộc. Vì vậy, từ thời kỳ dựng nước, giữ nước, giới Phật giáo đã có sự dấn thân, sự đóng góp không nhỏ cho xã hội tồn tại và phát triển, cho nên Phật giáo Việt Nam mới có được vị trí tốt đẹp ngày nay, không phải một sớm một chiều tự nhiên được vinh danh. Phong tục, tập quán của nhân dân Việt Nam như thế, nhu cầu của nhân dân Việt Nam như thế, tất yếu Phật giáo Việt Nam phải như thế. Kinh Pháp Hoa dạy rằng muốn truyền bá chánh pháp, chúng ta phải quán sát nhân duyên, tùy duyên mà làm đạo, xem mọi người nghĩ gì, muốn gì, cần gì, làm được gì, chúng ta giúp đỡ. Nói theo kinh điển là khai ra tất cả pháp môn phương tiện để thích ứng với hoàn cảnh của quần chúng, đáp ứng được yêu cầu của nhiều người, Phật giáo mới tồn tại và phát triển. Tinh thần này được kinh Pháp Hoa diễn tả rằng thế gian tướng thường trụ, nhà truyền giáo bằng mọi phương cách gieo Phật pháp vào lòng người, giúp họ ứng dụng được trong cuộc sống, không phải chỉ nói suông.

Thể hiện tinh thần hòa hợp sâu sắc, lễ Phật đản quốc tế năm nay đã tập họp được tất cả các giới Phật giáo tu các pháp môn khác nhau ở các quốc gia khác nhau, cùng cảm thông, cùng học hỏi, chia sẻ hiểu biết và kinh nghiệm hành đạo cho nhau. Đó chính là ý nghĩa

của sự hòa hợp, của sự tập trung phân thân Phật theo kinh Pháp Hoa.

Tôi mong tất cả quý vị luôn hòa hợp trong ánh sáng từ bi, trí tuệ của Đức Phật, để xây dựng Phật giáo tỉnh nhà ngày càng vững mạnh, cùng hòa hợp trong ngôi nhà chung, Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Có như vậy, Phật giáo chúng ta mới phát triển và hội nhập trong cộng đồng nhân loại ở thế kỷ 21.

Tác động hỗ tương giữa thân và tâm

Tác động hỗ tương

giữa thân và tâm

Trong kinh Hoa Nghiêm, Đức Phật dạy rằng tâm tạo ra tất cả các pháp và đối với con người, tâm sẽ quyết định vận mạng của họ trong lúc còn sống cũng như sau khi chết, tâm sẽ dẫn thần thức của họ đi thọ sanh vào các cảnh giới tương ưng. Thật vậy, sau khi chết, nếu những ý niệm ác độc, tham lam, sân hận, si mê khởi lên mạnh mẽ sẽ dẫn thần thức người chết đi vào cảnh giới địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, a tu la. Nếu được ý niệm thiện tác động, thần thức sẽ đi vào thế giới loài người hoặc đến cảnh giới của chư Thiên. Vì thế, tâm làm chủ tất cả các pháp.

Và nếu tái sinh mang thân người thì thân người được kết hợp bằng hai phần là thân vật chất và tâm. Hai phần thân và tâm của con người tác động hỗ tương lẫn nhau trong cuộc sống. Thật vậy, khi sắc thân bệnh hoạn sẽ làm cho tâm buồn phiền đau khổ và ngược lại, tâm lo lắng, sợ hãi, buồn khổ … sẽ tác hại khiến thân trở nên bệnh hoạn, ốm yếu.

Người tu biết điều chỉnh tâm tốt lành, không bị lo lắng, buồn khổ tác hại, không bị tham vọng đòi hỏi chi phối, bệnh có thể giảm bớt được năm mươi phần trăm và năm mươi phần trăm còn lại nếu biết điều chỉnh thân một cách đúng đắn bằng những thức ăn sạch, không có độc tố và có môi trường sống lành mạnh, có cuộc sống quân bình, sẽ thoát khỏi bệnh tật.

Người xưa đã nói bệnh tùng khẩu nhập. Bệnh hoạn sinh ra từ việc ăn uống quá thừa mứa, đưa vào cơ thể những thực phẩm không cần thiết cho đến những thực phẩm độc hại đến sức khỏe, những thức ăn chứa hóa chất gây bệnh hoạn và sớm tử vong. Tu theo Phật với trí giác soi sáng, chúng ta cần khắc phục nghiệp ham ăn nhiều, nghiệp ăn tạp và trước nhất là loại bỏ những thức ăn có độc tố gây ra bệnh, những thức ăn không thích hợp với cơ thể (Điều này có thể thay đổi tùy theo cơ địa của từng người khác nhau). Những bữa tiệc ngon theo thế gian ngày nay (Dù là tiệc chay) đều chứa rất nhiều độc tố là tác nhân gây ra vô số bệnh tật.

Các vị Thiền sư ăn ít, sống đơn giản, không tiêu thụ những thực phẩm đầy hóa chất tác hại cho sức khỏe và việc chính yếu là điều chỉnh tâm cho thanh tịnh, không để sự tính toan, phiền muộn, lo lắng tác hại thân và tâm, cho nên các Ngài tránh được dễ dàng tất cả các bệnh tật. Với thân khỏe mạnh, tâm thanh

tịnh, trí sáng suốt, các bậc chân tu chỉ sử dụng vừa đủ những thức ăn cần thiết cho nếp sống khỏe mạnh, an lạc, giải thoát, sáng suốt và mang lại lợi ích cho mọi người.

Đức Phật xem thức ăn là thuốc để chữa bệnh đói; những gì cơ thể thiếu và cần mới đem vô, không cần và độc hại mà ăn, chắc chắn thực phẩm đó sẽ tạo thành bệnh. Ngày nay chúng ta gọi là các chất dinh dưỡng cần thiết cho sự sống con người; tuy là chất dinh dưỡng nhưng nếu lạm dụng khiến dư thừa cũng chẳng bổ ích gì mà còn gây ra bệnh tật. Thực tế cho thấy những bệnh mà việc chữa trị chính yếu là phải giảm bớt lượng thức ăn hoặc chỉ nên sử dụng gạo lứt muối mè trong một thời gian để thanh lọc máu và tái tạo những tế bào lành mạnh là khỏi bệnh. Ngày xưa, Ngài Mục Kiền Liên phải lên trời để gặp Kỳ Bà y sư để hỏi cách chữa bệnh cho một Tỳ kheo. Kỳ Bà Thánh y bảo rằng vị này chỉ nhịn ăn ba ngày là hết bệnh. Có lẽ vị này đã sử dụng lầm thức ăn có nhiềuđộc tố.

Có thể khẳng định rằng nếu biết điều chỉnh thân tâm theo hướng Phật dạy, cơ thể sẽ là một cỗ máy kỳ diệu có khả năng loại bỏ những độc tố trong cơ thể. Ngày nay chúng ta thấy những người giàu có, hoặc thiếu hiểu biết, thường ăn uống quá dư thừa, đó chính là nguyên nhân sinh ra nhiều bệnh tật thời đại. Đối với những người nghèo khổ, ăn uống thiếu dinh dưỡng

hoặc kém hiểu biết, đưa vào cơ thể những thức ăn rẻ tiền và độc hại, họ cũng phải gánh chịu nhiều bệnh tật.

Ngày nay, đời sống vật chất phát triển với vô số thực phẩm chứa nhiều hóa chất độc hại nhằm mục đích kích thích vị giác của con người, đã giúp cho các công ty sản xuất thu lợi nhuận tối đa một cách dễ dàng. Và đối với những người vì thiếu hiểu biết hoặc chỉ sống theo ngũ dục, họ đã trở thành nạn nhân của những thức ăn độc hại của thời đại.

Bước theo dấu chân Phật, thực hiện tinh thần ăn để sống và sống để tu, chúng ta cần điều chỉnh thân vật chất cho khỏe mạnh và điều chỉnh tâm cho thanh tịnh, sáng suốt. Và trải qua quá trình tu dưỡng thân tâm như vậy, từng bước chúng ta chuyển hóa thân tâm sinh diệt của phàm phu trở thành ngũ phần Pháp thân vĩnh hằng theo Phật. Nói cách khác, từ tâm tham lam, sân hận, si mê mà hiện ra sắc thân tội lỗi, xấu xí, bị ghét bỏ; thân và tâm cứ như vậy mà hành hạ nhau, tạo thành cuộc sống của con người bệnh hoạn, khổ đau, oán hận, thù nghịch ... Tuy nhiên, nương theo Phật pháp, điều chỉnh tâm chúng ta trong sáng, thanh tịnh sẽ giúp cho thân vật chất an vui, khỏe mạnh và thân an vui, khỏe mạnh sẽ tác động cho tâm ta hoan hỷ, giải thoát giữa dòng đời ô trược này.

Với thân tứ đại được điều hòa, khỏe mạnh và tâm an vui, thanh tịnh, giải thoát; đó là hạt nhân tốt đẹp

nhất tạo nên cuộc sống hiện tại của chúng ta dễ dàng thăng hoa trên bước đường thượng cầu Phật đạo, hạ hóa chúng sinh. Và đến khi mãn duyên ở thế giới Ta bà, xả bỏ Báo thân này, sẽ có thân sau tốt đẹp ở những cảnh giới tương ưng với hạnh nguyện của chúng ta. Cứ như vậy mà chúng ta nuôi lớn Báo thân và Pháp thân trên dòng sinh mạng tương tục, cho đến khi viên mãn đạo hạnh Bồ tát, thành tựu quả vị Phật với Pháp thân vĩnh hằng bất tử và Báo thân đầy đủ phước đức, trí tuệ.

Tận dụng phương tiện hiện đại trong việc hoằng pháp

Tận dụng phương tiện hiện đại

trong việc hoằng pháp

Khi Đức Phật tìm ra chân lý, thấy được sự thật là chúng sinh không có khổ đau, nhưng vì bị vô minh và vọng kiến tác động, tức không hiểu biết, hay hiểu biết sai lầm, nên tự tạo khổ cho mình và làm cho người xung quanh khổ theo. Đức Phật đã dành cả cuộc đời để giảng dạy cho mọi người nhận ra được tất cả khổ đau đều do ảo giác của con người mà tạo thành. Và Đức Phật đã dùng vô số phương tiện chỉ dạy con đường tu tập để giúp mọi người thoát khỏi kiếp sống khổ đau, từ cái khổ nhỏ nhặt cho đến nỗi khổ triền miên và lớn lao nhất là cuộc sống trầm luân sinh tử trong tam giới.

Những gì Đức Phật giảng dạy cho mọi người thoát khổ, đã được Ngài thể hiện rõ nét trong cuộc sống của chính Ngài. Thật vậy, Đức Phật đã từ bỏ cuộc sống đế vương tiêu biểu cho nếp sống giàu sang nhất về vật chất mà Ngài vẫn có được cuộc sống tự tại, an lạc, giải thoát, nhằm nói với mọi người rằng chúng sinh khổ

không phải vì thiếu thốn vật chất. Trong thiên nhiên không thiếu của cải nuôi sống con người, nhưng vì tham vọng, vì lòng tham không đáy, những cá nhân, những phe nhóm muốn tranh giành, chiếm đoạt của cải cho riêng họ, mà sẵn sàng tàn sát nhau, khiến cho máu và nước mắt của những người dân vô tội vẫn còn tuôn chảy vì những cuộc chiến tranh truyền kiếp như vậy, rõ ràng suốt đời con người làm tôi mọi cho vật chất, gây thù chuốc oán với mọi người, mọi loài, gánh chịu hết nỗi khổ này đến niềm đau khác. Và trong thời hiện đại, cũng phát xuất từ tham vọng và vô minh mà con người đã khai thác tài nguyên thiên nhiên một cách bừa bãi, gây ra sự ô nhiễm cho môi trường sống, tác hại đến sức khỏe và tuổi thọ của con người, của hành tinh này.

Trên bước đường giáo hóa độ sinh, bằng tuệ giác và bằng cuộc sống phạm hạnh, Đức Phật đã soi rọi lòng người, cảm hóa được mọi người, khiến người người phát tâm theo Phật, kính trọng thương quý Ngài. Đó chính là hiệu quả thuyết pháp bằng thân giáo và ý giáo của Đức Phật xuất phát từ trí tuệ và tình thương bao la của Ngài đối với chúng sinh. Từ nền tảng tuệ giác và tâm đại từ bi, Ngài mới diễn tả thành lời nói trong việc giáo hóa độ sinh, gọi là khẩu giáo, để mọi người có thể hiểu được và thực tập theo lời Ngài chỉ dạy.

Ngày nay, bước theo dấu chân Phật, mặc dù chúng ta chưa có được tuệ giác và tình thương chân thật như

Đức Phật, cho nên thành quả của sự truyền bá giáo pháp của chúng ta còn hữu hạn. Tuy nhiên, hành đạo trong thời đại văn minh cao độ hiện nay, phải nói chúng ta có nhiều điều kiện rất thuận lợi để hoằng truyền Phật pháp. Thật vậy, với vô số phương tiện thông tin hiện đại và phổ cập, chúng ta dễ dàng phổ biến đến quần chúng ở khắp mọi nơi, các sinh hoạt của Phật giáo hoặc các bài giảng dạy Phật pháp qua báo chí, sách vở, băng đĩa. Và phương cách hoằng pháp nhanh chóng nhất là sự truyền thông qua mạng Internet, chỉ trong chớp mắt, những bài giảng pháp của các danh Tăng trên thế giới có thể chuyển tải đến mọi người bằng nhiều thứ ngôn ngữ khác nhau. Vì chưa đắc đạo, chúng ta không thể truyền bá pháp Phật bằng tâm được; nhưng có thể sử dụng nhiều hình thức truyền thông hiện đại làm cầu nối gắn kết Phật pháp cho mọi người hiểu biết và thực hành giáo pháp không mấy khó khăn.

Trong Đại lễ Vesak năm nay, trong các chủ đề thảo luận có hai chủ đề nổi bật là Phật giáo trong thời đại kỹ thuật số và Phật giáo với sự chăm sóc môi trường. Những đề tài này đã gióng lên tiếng chuông thúc giục giới Phật giáo rằng muốn hoằng pháp theo kịp nhịp sống của thời đại, chúng ta cần phải tận dụng được những phương tiện hiện đại; vì đó chính là những công cụ hỗ trợ đắc lực cho việc truyền bá chánh pháp nhanh chóng đến mọi ngõ ngách trên trái đất này, cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều người trên khắp thế

giới tiếp nhận được lời Phật dạy để ứng dụng trong cuộc sống một cách tốt đẹp.

Thiết nghĩ với sự truyền bá tư tưởng của Đức Phật theo những phương tiện truyền thông hiện đại, chúng ta có thể mở rộng tầm hiểu biết về lời Phật dạy ở những lãnh vực khác nhau cho nhiều người, nhiều cộng đồng xã hội cùng thể nghiệm trong cuộc sống, góp phần cảm thông, chia sẻ để xây dựng môi trường sống tốt đẹp, để tạo dựng cuộc sống an lạc, hòa bình, hòa hợp cho cộng đồng nhân loại ở thế kỷ 21.

Tứ chánh cần

Tứ chánh cần

(Bài giảng trường hạ chùa Thanh Long, huyện Đồng Xoài,

tỉnh Bình Phước, ngày 18/6/2008)

Hôm nay, nhân mùa an cư, về đây thuyết pháp nhắc tôi nhớ lại tỉnh Bình Phước là tỉnh đầu tiên mà tôi đã đến hoằng pháp khi tôi mới ra trường vào năm 1958, nên tôi có độ cảm sâu sắc với tỉnh nhà; đặc biệt là trong hai cuộc chiến tranh vừa qua, nhân dân ở tỉnh này đã hy sinh quá nhiều. Vì vậy, giữa những người đã khuất và những người đang sống nơi đây có sự liên hệ mật thiết, gợi cho chúng ta suy nghĩ rằng cần phải giúp cho người khuất bóng được siêu thoát thì người sống mới phát triển được. Ý này trong Phật giáo gọi là âm siêu dương thới. Thực tu, chúng ta dễ nhận ra điều này. Riêng tôi, có lần tọa Thiền, thấy triệu chứng bất bình thường xảy đến, tự nhiên tâm mình bất an; tôi kiểm chứng lại, liền phát hiện ra người bạn thân thương chết không siêu thoát đã tìm đến tôi và tâm đau khổ buồn phiền của họ đã tác động tâm tôi. Tôi liền niệm Phật để

hồi hướng cho họ thì thấy lòng mình an và người bạn này cũng được siêu thoát. Chúng ta biết họ được siêu thoát, vì họ không còn mang tâm trạng khổ đau đến tìm mình nữa, hoặc chúng ta nhận được những điều may mắn, tốt lành trong hoàn cảnh sống không tốt chút nào là biết họ đã giúp đỡ chúng ta để trả ơn cứu độ.

Quý vị có nhân duyên về tỉnh này sống, nên nghĩ đến những người đã khuất để cầu nguyện cho họ và tạo mối tương quan tương duyên tốt đẹp với họ, quý vị sẽ nhận được sự hỗ trợ của người đã khuất, đời sống sẽ được yên ổn. Còn họ không siêu thoát, sẽ quấy nhiễu, khiến tâm chúng ta bất an, khó tu và việc xảy ra cũng sẽ không tốt. Điều cần thiết là tâm chúng ta phải được bình an trước và giúp cho tâm của người được bình an, mới phát triển được đạo lực.

Khi tâm chúng ta chưa an, phải biết là do ngoại ma, tức là những người đã chết còn buồn phiền, bực tức, đau khổ đã tác động chúng ta, làm cho bất an. Hai là chúng ta bất an vì trong tâm mình đã có nghiệp gọi là ngũ ấm ma, phiền não ma, tức nội ma. Trên bước đường tu, điều quan trọng là phải phát hiện được nội ma trong lòng và ngoại ma bên ngoài. Ma trong lòng không còn thì ma bên ngoài không thể tác động được. Thật vậy, trong lòng ta còn phiền não, chắc chắn người có phiền não sẽ tìm đến và khai thác tâm trạng buồn phiền của ta; ta còn bực tức, người bực tức cũng đến

khai thác lòng bực tức của ta. Còn lòng ta hoàn toàn yên tĩnh, vắng lặng, họ không thể khai thác được, phải bỏ đi, nênta được giải thoát.

Đức Phật xuất hiện trên cuộc đời, mang thân ngũ ấm để sống cùng chúng ta và Ngài kiểm chứng được lực tác động của nội ma và ngoại ma, mới rút kinh nghiệm chỉ dạy chúng ta. Người có phước dễ dàng phát triển phước, vì với sức khỏe tốt, thông minh, làm được nhiều việc, nên được người thương quý và ngoại hình dễ coi, đến đâu cũng dễ được thiện cảm, được giúp đỡ, phiền não không thể sinh ra. Trái lại, người có ác nghiệp như xấu xí, bệnh hoạn, chậm hiểu, nghèo thiếu, dễ bị người khác xem thường, tất nhiên sẽ bực tức, khổ đau, phiền não phát khởi liền, tức dễ dàng tạo thêm ác nghiệp .

Có phước, Đức Phật dạy nên tu phước thêm lên, để mất thì tạo lại rất khó. Khi ta còn trẻ, còn khỏe, cần cố gắng học, nỗ lực làm việc; nếu không, sức khỏe yếu lần, muốn làm cũng không được, muốn học cũng không vô. Tôi còn nhớ Hòa thượng Trí Thủ nói với tôi rằng bây giờ còn lạy Phật được mà không lễ lạy, mai mốt già yếu làm sao lễ lạy. Chúng ta nên noi theo hạnh đức của Ngài, ngày nào còn làm được việc lợi ích cho đạo, tốt đẹp cho đời, cố gắng làm để tạo phước cho đời này và đời sau. Đức Phật dạy rằng được làm người rất khó, chúng ta đã có thân người và còn được gặp Phật

pháp, phải nỗ lực tu hành cho đắc đạo. Nỗ lực tu cái gì và tu thế nào là đắc đạo? Thiết nghĩ đắc đạo làm Phật, A la hán thì cao quá, chúng ta tính sau. Đối với chúng ta, đắc đạo là được cái đạo của người xuất gia, đơn giản là có đời sống đức hạnh làm cho người quý trọng mình. Điều này ở trong tầm tay chúng ta, nên làm trước, những việc cao xa chúng ta làm sau.

Thể hiện tinh thần này, Đức Phật dạy rằng đối với những điều thiện lớn hay nhỏ mà chúng ta làm được, đừng nên bỏ qua. Nhiều người thường nghĩ chờ thời, tức chờ có sự thay đổi nào đó, mới ra làm việc lớn, không làm việc nhỏ. Nhưng thực tế cho thấy người chờ thời, đến khi tuổi già cũng không làm được gì và sau cùng chết trong nuối tiếc, ân hận. Đức Phật của chúng ta đối với việc thiện nhỏ, Ngài cũng làm. Câu chuyện nổi tiếng trên bước đường Đức Phật đi giáo hóa độ sinh, chúng ta còn nhớ. Đức Phật đã xỏ kim cho một bà lão bên vệ đường. Đức A Nan thưa rằng Phật là bậc Thầy của trời người, nhưng tại sao Ngài lại làm việc nhỏ như vậy. Đức Phật dạy rằng nếu ở đây và bây giờ, ta không làm việc này thì còn việc nào lớn hơn để làm hay không.

Theo dấu chân Đức Phật, người tu luôn nhớ "Bây giờ và ở đây” làm được việc thiện nào nên làm ngay; đừng chờ thời gian trôi qua, chê việc nhỏ, chờ việc lớn, để rồi đến lúc không có việc nhỏ nào để làm.

Đức Phật cho biết Ngài thành tựu quả vị Phật chính là nhờ tích lũy công đức từ vô lượng kiếp trên lộ trình hành Bồ tát đạo, ví như giọt nước nhỏ chảy mãi cũng đầy bể. Việc học cũng phải góp nhặt những hiểu biết nhỏ, lần lần cho chúng ta hiểu biết rộng. Làm việc cũng làm từ việc nhỏ, tích lũy nhiều việc thiện nhỏ thành việc tốt lớn lao. Việc thiện nhỏ nằm trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta nên cân nhắc và điều chỉnh, tích lũy lâu ngày sẽ giúp chúng ta thành tựu việc lớn.

Người làm được việc lớn, bản thân họ không làm, nhưng thực họ làm được; vì họ có tâm hồn lớn và hiểu biết rộng, chính hai điều quan trọng này có được do họ tích lũy từ nhiều năm tháng cho đến nhiều kiếp tu hành. Chúng ta làm việc thiện nhỏ do tự thân mình làm và từ việc thiện nhỏ này sẽ gieo ý niệm tốt vào lòng người về ta, về Phật pháp và thành quả này sẽ giúp chúng ta trong tương lai, người mới hợp tác với chúng ta. Việc ác nhỏ cũng nên tránh, như việc làm mất lòng người, làm cho người buồn phiền, đau khổ, tránh được thì nên tránh. Theo kinh nghiệm riêng tôi, có những việc không đáng, như một lời nói chơi thôi mà làm người giận thì không nên nói.

Hàng đệ tử Phật, xuất gia và tại gia đều phải tránh dữ làm lành là pháp căn bản Phật dạy phải thực hành thường xuyên, gọi là Tứ chánh cần, đừng dừng nghỉ

làm gián đoạn. Phải tuân theo quy luật này để thăng tiến trên con đường giải thoát giác ngộ. Việc thiện chưa sinh phải làm cho sinh, việc thiện đã sinh phải tăng trưởng.

Ý niệm tốt chúng ta khởi lên là phải làm gì lợi ích cho người, làm gì cho nơi này tốt đẹp, trước khi ra đi. Thầy Tổ chúng ta đã từng thể hiện trọn vẹn tinh thần này trên bước đường hoằng hóa độ sinh. Đối với tôi, hiểu sâu sắc lời dạy này và luôn áp dụng trong cuộc sống, nên khi tá túc nơi nào, tôi đều suy nghĩ phải làm tốt cho chùa rồi đi; không rơi vào suy nghĩ sai lầm rằng không phải chùa mình thì không quan tâm. Và gặp một người bạn, tôi cũng nghĩ nên gieo vào lòng họ ý niệm tốt rồi đi; không phải họ ghét đuổi mình đi. Nhờ nuôi dưỡng tâm niệm này, tôi sống từ thành phố cho đến thôn quê, từ trong nước đến nước ngoài, thường được bạn bè thương quý. Và trong kiếp luân hồi trên quả đất tròn này, chắc chắn gặp lại kiếp sau, ta có cảm giác họ đã là bạn thân với mình. Nếu tu hành, tâm lắng yên, trong sáng, chúng ta sẽ phát hiện điều này ngay. Tôi thường cảm nhận rằng trên bước đường tu, trong nhiều đời trước, mình sinh ở đâu, quen với ai và đến đó liền có cảm giác thân quen.

Đến tỉnh Bình Phước hoằng pháp, tôi nghĩ ngay rằng 40 năm trước, tôi đã giảng kinh ở đây, đã tạo quyến thuộc Bồ đề của tôi ở đây; không phải họ mới gặp tôi hôm nay. Những người đã gặp kiếp trước, nên nay mới

nghe giọng nói đã thấy quen, nhìn mặt cũng thấy quen. Vì vậy, gặp người có thiện cảm với chúng ta, tự biết là họ và chúng ta đã có duyên quá khứ tốt đẹp với nhau mới dẫn đến hiện tại tốt như thế. Đối với người thiếu thiện cảm, cũng nghĩ ngay rằng giữa họ với ta đã có vấn đề không tốt từ kiếp trước, nên đời này ta thay hình đổi dạng rồi, mà họ mới gặp đã ghét. Nhớ lời Phật dạy, việc này là ác đã sinh, phải xóa liền, đừng để cho tăng trưởng. Còn không biết, cứ nói rằng vô cớ họ khi dễ tôi, phá hại tôi. Việc gì xảy ra trong cuộc sống này cũng đều có duyên cớ, không thể tự nhiên được. Tôi thường nghĩ tại sao họ không phá người khác mà lại phá mình; phải biết đó là túc nghiệp của mình, tức nghiệp đời trước. Ta không làm gì họ, mà họ cứ quậy phá ta, biết ác nghiệp đã có rồi, nay gặp duyên ác này, phải tìm cách xóa, đừng cho nghiệp ác này tăng trưởng. Nếu ta đối phó lại là tăng trưởng nghiệp ác, gọi là nghiệp cũ tạo thêm nghiệp mới.

Chúng ta xóa nghiệp ác bằng cách nhẫn nhịn. Bị họ chửi mắng, ý thức đó là túc nghiệp của mình, nên nhận lấy quả báo này; ví như chúng ta thiếu nợ, họ đến đòi, sẵn sàng trả. Làm đạo, gặp việc không vừa lòng, nhịn chịu, chấp nhận là đã trả nghiệp và trả rồi thì nghiệp hết. Làm sao biết nghiệp hết ? Họ nói xấu, mắng chửi, ta vui vẻ chấp nhận những thứ ô uế đổ lên và nếu lòng ta thanh thản thì sẽ có lợi cho ta sau này. Thật vậy, mọi người thấy họ vu oan, chống phá, nhưng

ta không phản ứng chống trả lại, người sẽ đánh giá ta là người tốt và thương ta hơn, muốn gần gũi, kết bạn với ta. Thậm chí có người lỡ nói chơi xúc phạm ta, ta cũng bỏ qua, đáp lại bằng lời nói ôn tồn. Còn nghiệp ác có, người nói chơi mà mình nổi nóng thì về sau, người ta dè dặt, không dám chơi với mình. Như vậy, ta đã thực hiện được hạnh nhẫn nhịn và ái ngữ.

Dùng lời nói nhẹ nhàng đáp trả lời hung ác là nghĩa giặc đến Bồ đề phải tan. Vì người dữ phải có đối tượng dữ mới phát triển được, họ mắng, ta mắng lại mới sinh chuyện; còn ta hiền lành, vui vẻ, không nói gì, cái ác làm sao phát khởi được. Đức Phật gặp người Bà la môn mắng Ngài từ sáng đến chiều, người ta vây quanh theo dõi, thấy Phật nhập định, còn ông này chửi một mình, không ai ủng hộ, ông tự xấu hổ, rút lui.

Đức Phật đã dạy chúng ta và Ngài đã làm như vậy. Chúng ta học theo Ngài, ác nghiệp đời trước chúng ta xóa, đời này chúng ta không tạo tội, nhưng người thấy túc nghiệp của ta, nên họ phá; chúng ta ngăn chận ác nghiệp này của mình, không cho sinh. Tất cả những gì có trong cuộc sống hôm nay khiến chúng ta không vừa lòng, phải biết đó là ác nghiệp đời trước của mình, cần phải xóa. Tôi sinh trong gia đình nghèo, lúc còn bé không khỏe mạnh, biết đó là ác nghiệp đời trước không tạo nữa, nhưng tạo thiện nghiệp mới, tức thiện nghiệp chưa sinh làm cho sinh.

Lần đầu đến chùa này, chưa ai nghĩ tốt xấu về mình, tức là thiện và ác chưa sinh. Và chúng ta tu, làm cho thiện sinh, ngăn chận ác, không cho sinh. Thiện là ý niệm tốt trong lòng; mình chưa có ý niệm tốt về người này, về chỗ này thì chúng ta nên phát tâm đại từ bi. Đến nơi nào làm vui lòng người là phát tâm từ, đến nơi nào cứu vớt người là phát tâm bi. Muốn làm như vậy, nên đến nơi người cần ta, không đến chỗ ta cần họ; vì ta cần họ thì dễ bị phiền muộn. Thí dụ sáng nay Hòa thượng Trưởng ban Trị sự tỉnh này cần tôi đến đây thuyết pháp. Vì vậy, khi thấy tôi đến, Ngài vui mừng và Phật tử cũng vui. Như vậy, mang an vui cho người là chúng ta tu thiện. Đến làm cho người buồn phiền, lo sợ thì không nên đến. Người ta hỏi tôi cần gì, tôi trả lời cần các vị tu. Tôi cần Phật cho sức khỏe tốt để làm đạo không biết mệt mỏi; cần sự hộ niệm của Phật và Bồ tát để mình vượt được chướng duyên, đi đến mục tiêu.

Đức Phật dạy chúng ta đến bằng tâm đại bi, đến đâu chỉ nhằm mang đến niềm vui và hóa giải được nỗi khổ niềm đau cho người; không làm được như vậy thì không đến. Và làm được như vậy, người sẽ nghĩ tốt về ta, tự nhiên họ đã trở thành quyến thuộc Bồ đề của ta. Nếu họ nghĩ tốt về ta và ta có trí tuệ, thấy được việc gì làm cho người an vui, giải thoát. Thật vậy, người quy ngưỡng chúng ta rồi, đòi hỏi ta phải cùng với người làm được việc lớn; vì một mình dù giỏi cũng không làm được, phải cần nhiều người hợp tác, việc lớn mới

thành tựu. Tôi hỏi thăm Hòa thượng Trưởng ban Trị sự Phật giáo tỉnh Bình Phước xem Tăng Ni tỉnh nhà có hòa hợp, đoàn kết hay không. Nhờ có hòa hợp, đoàn kết nên tỉnh nhà đã làm được việc lớn, tuy đời sống vật chất chưa phát triển, nhưng lễ Phật đản vừa qua, đã tổ chức được hơn mười xe hoa, Tăng Ni và Phật tử tỉnh nhà xứng đáng được tán dương.

Đối với việc ác đã sinh mà chúng ta để cho tăng trưởng thì lại càng gặp rắc rối hơn nữa. Vì có nghiệp ác là đã có oan trái với nhau từ kiếp trước, nay gặp lại khiến cho họ dễ bực tức với ta, nếu nhân đây ta lại đối phó với họ là làm cho nghiệp tăng thêm, dẫn đến tái sinh kiếp sau lại gặp nhau, để tiếp tục việc phiền toái nữa. Người khéo tu đã tạo được việc thiện đời trước, nên đời này hành đạo dễ dàng. Còn ác nghiệp quá khứ sinh lại, đừng than trời trách đất; phải ý thức rằng ta không có phước nên không gặp Phật, không biết tu, nay được biết pháp Phật nên nhẫn nhịn để xóa nghiệp và cố gắng làm việc thiện càng nhiều càng tốt. Như vậy, trải qua một thời gian, nhiều người cũng hiểu và quý ta.

Nếu Tăng Ni, Phật tử tu pháp này cũng đều sẽ có quyến thuộc Bồ đề, xa lìa bạn ác, hiện đời và trong kiếp lai sinh, không gặp đối thủ gây khó khăn. Riêng tôi, trên bước đường hành đạo cũng gặp nhiều chướng duyên, nhưng vui vẻ nhịn, trả dứt nghiệp cũ và tạo được thiện

nghiệp. Đến khi người chống phá cần ta, ta sẽ giúp họ. Không phải người chống phá bị sa sơ thất thế, ta mặc kệ họ, hoặc đẩy họ vào đường chết; vì làm ác như vậy, mai kia họ ngoi lên được sẽ tìm ta để báo thù, hoặc họ bị đọa làm rắn rít, mối kiến cũng tìm cách cắn mình trả thù; cứ như vậy mà phải vay trả trả vay trong kiếp sinh tử luân hồi vô cùng tận. Người tu thuần từ tâm, an lạc, giải thoát, con kiến cũng không cắn họ. Ở đây sống với nhiều dã thú, nếu quý vị biết phát triển tâm từ thì ác nghiệp sẽ hết, mọi việc sẽ trở nên nhẹ nhàng.

Có những lúc tôi ở trên núi, hướng tâm từ đến những loài thú vật đang vui chơi, thấy rõ chúng không sợ mình mà cứ bò đến gần mình với vẻ thân thiện tự nhiên; nhưng nếu ta khởi ý niệm hại nó, nó sẽ phản ứng lại. Người tạo ác nghiệp nhiều sẽ gặp quả báo tương ưng như vậy. Khi tôi sang Pháp, trong chùa Trúc Lâm có nuôi một con chó. Mỗi lần thấy tôi về, nó trèo lên mở cửa cho tôi. Tôi cảm giác nó nghe được mình, nó rất khôn, nhưng phải ăn đồ mặn. Một hôm, tôi rờ đầu nó mà nói "Anh nên tập ăn chay theo các Thầy trong chùa, đừng ăn mặn mà tạo nghiệp nữa”. Hôm sau, Hòa thượng Phước Đường cho nó thức ăn mặn, nó không ăn nữa. Tôi nghĩ nó không thể nghe ngôn ngữ, nhưng nghe được qua tâm từ của mình.

Khi chúng ta hoàn toàn làm việc thiện và luôn an trụ trong pháp Phật, chẳng những loài người mà các

loài khác cũng thương mình. Chúng ta sống ở nơi nào, những người xung quanh, người giàu, người nghèo, người giỏi, người dở, người lớn, trẻ con, cho đến mọi loài trong tứ sanh lục đạo đều trở thành thiện tri thức của mình. Còn chúng ta khởi tâm phân biệt, có ý nghĩ không tốt và việc làm ác, thì người tốt cũng trở thành người xấu với chúng ta.

Tôi cầu mong chư Tăng Ni và Phật tử hóa giải được nghiệp chướng, phát triển tâm từ, an trụ trong Phật pháp để những vong linh nương nhờ Tam bảo được siêu thoát và những người sống nơi đây cũng trở thành thiện tri thức, cùng nhau phát triển sinh hoạt đạo pháp của tỉnh nhà ngày càng tốt đẹp hơn.