Đại Tập 29 · Bộ Bát-nhã XII · Số 220 (Quyển 551–600)

Kinh Đại Bát-Nhã Ba-La-Mật-Đa - Quyển 561 - Phẩm 13: Tướng Sâu Xa

KINH ĐẠI BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA

QUYỂN 561

Phẩm 13: TƯỚNG SÂU XA

Bấy giờ, mười ngàn Thiên tử cõi Dục, Thiên chủ Đế Thích làm Thượng thủ. Lại có hai vạn Thiên tử Phạm Thế, Thiên vương Đại Phạm làm Thượng thủ, đồng đi đến chỗ Phật đảnh lễ dưới chân Phật, rồi lui đứng một bên, đồng bạch Phật:

–Kính bạch Thế Tôn, các pháp sâu xa đã nói, lấy gì làm tướng?

Bấy giờ, Phật bảo các Thiên chúng:

–Các pháp sâu xa mà Ta đã nói, lấy không, vô tướng, vô nguyện, không tác, không sinh, không diệt, không chỗ nương tựa, không tánh làm tướng.

Khi ấy, các Thiên chúng bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, pháp Phật thuyết không có sự nương tựa, ví như hư không, không thể biểu thị. Như Lai thuyết tướng pháp sâu xa, Trời, Người, A-tố-lạc… trong thế gian chẳng thể an lập, cũng chẳng thể phá hoại. Vì sao? Vì Trời, Người, A-tố-lạc… trong thế gian đều là tướng vậy. Những kẻ có tướng, đối với tướng, vô tướng chẳng thể an lập, cũng chẳng thể phá hoại. Pháp tướng sâu xa mà Như Lai thuyết, chẳng rơi vào số sắc, cũng chẳng rơi vào số thọ, tưởng, hành, thức; cũng chẳng rơi vào số Nhân phi nhân. Nhân phi nhân… chẳng thể thành lập hay phá hoại.

Khi ấy, Phật bảo các Thiên chúng:

–Giả sử có người đến hỏi thế này: “Ai là người tạo ra hư không? Ai là người phá hoại hư không?”; ông cho rằng người kia hỏi đúng chăng?

Các Thiên chúng bạch:

–Bạch Thế Tôn, không! Vì sao? Vì hư không vô thể, vô vi, vô tướng, đâu có thể hỏi là có thành, có hoại.

Phật bảo các Thiên chúng:

–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói! Thiên chúng nên biết, pháp tướng sâu xa mà Ta giảng thuyết cũng như thế, chẳng thể an lập, chẳng thể phá hoại. Có Phật hay không Phật, pháp vẫn thường trụ như thế. Phật hiểu biết như thật tướng này nên gọi danh hiệu Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác.

Các Thiên chúng bạch Phật:

–Các tướng Như Lai giác ngộ như thế rất là sâu xa, khó thấy khó biết. Như Lai hiện biết tướng như thế nên đối với tất cả pháp, trí không trở ngại. Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác trụ tướng như thế; phân biệt, chỉ dạy Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tập hợp các pháp tướng, tìm cách chỉ dạy cho các hữu tình, làm cho họ đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa được trí vô ngại. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là chỗ thường hành của các Đức Như Lai; Phật hành chỗ này chứng trí Nhất thiết, phân biệt chỉ dạy cho các hữu tình.

Phật bảo các Thiên chúng:

–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói! Thiên chúng nên biết, tướng của tất cả pháp, Như Lai biết như thật là không tướng. Do nhân duyên này, ta nói chư Phật đắc trí vô ngại, không ai có thể bằng.

Bấy giờ, Thế Tôn bảo Thiện Hiện:

–Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là mẹ của chư Phật, thường chỉ rõ thật tướng của các pháp ở thế gian; thế nên chư Phật nương pháp mà trụ, cung kính cúng dường, tôn trọng, ngợi khen, bảo vệ giữ gìn pháp đã nương tựa. Pháp này chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Các Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, đều nương tựa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, cung kính cúng dường, tôn trọng, ngợi khen, bảo vệ giữ gìn. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có thể sinh ra chư Phật, có thể làm chỗ nương tựa cho chư Phật, có thể chỉ dạy thật tướng của các pháp thế gian.

Thiện Hiện, tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác là người biết ân, là người thường báo ân. Nếu có người hỏi: “Ai là người biết ân và thường báo ân?”, thì nên trả lời ngay: “Phật là người biết ân, là người thường báo ân.” Vì sao? Vì tất cả những người biết ân, báo ân ở thế gian không ai hơn Phật!

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác biết ân và báo ân?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cỡi cỗ xe như thế, đi trên con đường như thế để đến quả vị Giác ngộ cao tột. Đắc Bồ-đề xong, trong suốt khoảng thời gian đó cung kính cúng dường, tôn trọng, ngợi khen, bảo vệ, giữ gìn cỗ xe này, con đường này; không lúc nào rời bỏ cỗ xe này, con đường này. Nên biết, đó chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Như thế gọi là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác biết ân, báo ân.

Thiện Hiện, tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, đều nương Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết rõ tất cả pháp không thật tác dụng. Do người tạo tác chớ không sở hữu vậy. Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, đều nương Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa nên biết rõ tất cả pháp không có sự thành tựu, bởi các hình chất là chẳng thể nắm bắt được.

Thiện Hiện nên biết, do các Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác biết nương Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, nên biết rõ tất cả pháp đều không tác dụng, không có sự thành tựu; nên đối với tất cả khoảng thời gian ấy đều cung kính cúng dường, tôn trọng, ngợi khen, tán thán, bảo vệ, giữ gìn, chưa từng gián đoạn, nên gọi là chân thật biết ân, báo ân.

Thiện Hiện, tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, đều nương Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; đối với tất cả pháp không tạo tác, không thành tựu, không phát sinh trí chuyển thành; lại có thể biết nhân duyên không chuyển này. Thế nên phải biết, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có thể sinh Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, cũng có thể như thật chỉ dạy tướng thế gian.

Thiện Hiện bạch Phật:

–Như Lai thường dạy, tánh của tất cả pháp không sinh, không khởi, không biết, không thấy, thì làm sao có thể nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, có thể sinh Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, cũng có thể như thật chỉ dạy tướng thế gian?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói! Tánh của tất cả pháp

không sinh, không khởi, không biết, không thấy. Thế nào là tánh của các pháp không sinh, không khởi, không biết, không thấy? Vì tất cả pháp không, không sở hữu, không sự nương tựa, không sự hệ thuộc. Do nhân duyên này nên không sinh, không khởi, không thấy, không biết.

Thiện Hiện nên biết, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mặc dù có thể sinh Phật và chỉ tướng thế gian, nhưng không có sự sinh, cũng không có sự chỉ dạy.

Thiện Hiện nên biết, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không thấy sắc, thọ, tưởng, hành, thức nên gọi là chỉ tướng sắc, thọ, tưởng, hành, thức.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Bát-nhã ba-la-mật-đa không thấy sắc, thọ, tưởng, hành, thức nên gọi là chỉ tướng sắc, thọ, tưởng, hành, thức?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Do Bát-nhã ba-la-mật-đa này không duyên sắc, thọ, tưởng, hành, thức để phát sinh thức, nên gọi là không thấy sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Do không thấy nên gọi là chỉ tướng của sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Do Nghĩa như thế, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có thể chỉ thật tướng các pháp thế gian.

Lại nữa Thiện Hiện, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có thể chỉ cho Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác: Thế gian là không, là lìa, là tịch tĩnh, nên gọi là có thể chỉ thật tướng thế gian. Vì tất cả thế gian đều lấy không, lìa, tịch tĩnh làm thật tướng vậy.

Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa vì việc lớn nên xuất hiện ở thế gian, vì việc chẳng thể Nghĩ bàn, việc chẳng thể đo lường, việc không số lượng, việc không gì bằng, nên xuất hiện ở thế gian?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói! Thiện Hiện, thế nào là Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa vì việc lớn nên xuất hiện ở thế gian? Nghĩa là các Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác vì cứu giúp tất cả hữu tình mà làm việc lớn không lúc nào ngưng nghỉ. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa vì việc này, nên xuất hiện ở thế gian.

Thiện Hiện, thế nào là Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa vì việc chẳng thể Nghĩ bàn, việc chẳng thể đo lường, việc không số lượng, việc không gì bằng nên xuất hiện ở thế gian? Nghĩa là các Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác có tánh Phật, tánh Như Lai, tánh giác tự nhiên, tánh trí Nhất thiết đều chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa vì việc này, nên xuất hiện ở thế gian.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Chỉ có Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác có tánh Phật, tánh Như Lai, tánh giác tự nhiên, tánh trí Nhất thiết chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng; hay là sắc, thọ, tưởng, hành, thức cho đến tất cả pháp cũng chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Chẳng phải chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác có tánh Phật, tánh Như Lai, tánh giác tự nhiên, tánh trí Nhất thiết chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng mà sắc, thọ, tưởng, hành, thức cho đến tất cả pháp cũng chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng. Vì sao? Vì trong tánh chân thật của tất cả pháp, tâm và tâm sở đều chẳng thể nắm bắt được.

Thiện Hiện nên biết, các sắc, thọ, tưởng, hành, thức và tất cả pháp có được, đều chẳng thể nêu bày, chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng. Vì sao? Vì các pháp như thế không tự tánh, chẳng thể nắm bắt, vì tự tánh là không.

Thiện Hiện, các sắc, thọ, tưởng, hành, thức và tất cả pháp có được đều chẳng thể nắm bắt nên chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng. Vì sao? Vì các pháp như thế không hạn lượng, không sở hữu, tự tánh không.

Thiện Hiện, sắc, thọ, tưởng, hành, thức và tất cả pháp có được đều không hạn lượng, chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, do nhân duyên nào sắc, thọ, tưởng, hành, thức và tất cả pháp có được đều không hạn lượng?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Hư không có phải là tâm, tâm sở pháp có thể hạn lượng chăng?

Thiện Hiện bạch:

–Kính bạch Thế Tôn, không!

Phật bảo Thiện Hiện:

–Sắc, thọ, tưởng, hành, thức và tất cả pháp có được cũng như thế. Vì tự tánh không, nên tâm, tâm sở pháp không thể hạn lượng. Do nhân duyên này mà sắc, thọ, tưởng, hành, thức và tất cả pháp có được đều không hạn lượng, đều chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng.

Thiện Hiện nên biết, do tất cả pháp đều chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng nên tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác có pháp Phật, pháp Như Lai, pháp Giác tự nhiên, pháp trí Nhất thiết cũng chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng.

Thiện Hiện nên biết, các pháp như thế đều chẳng thể Nghĩ bàn, vì Nghĩ bàn là diệt vậy; chẳng thể đo lường, vì đo lường là diệt vậy; không số lượng, vì số lượng là diệt vậy; không có gì bằng, vì so sánh là diệt vậy.

Thiện Hiện nên biết, các pháp như thế đều chẳng thể Nghĩ bàn, vì vượt quá sự Nghĩ bàn; chẳng thể đo lường vì vượt quá sự đo lường; không số lượng vì vượt quá số lượng; không gì bằng vì vượt quá sự so sánh.

Thiện Hiện nên biết, chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng, chỉ có khái niệm, hoàn toàn không chân thật.

Thiện Hiện nên biết, chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng đều như hư không, hoàn toàn không sở hữu. Do nhân duyên này, tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác có pháp Phật, pháp Như Lai, pháp giác tự nhiên, pháp trí Nhất thiết đều chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng. Thanh văn, Độc giác, Trời, Người, A-tố-lạc… trong thế gian, tất cả đều chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng đối với các pháp này.

Khi Như Lai thuyết pháp chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng này; lúc ấy trong chúng hội có năm trăm Bí-sô, hai mươi Bí-sô-ni, các lậu đã sạch, tâm được giải thoát. Lại có sáu vạn Ô-ba-sách-ca, ba vạn Ô-ba-tư-ca ở trong các pháp xa trần, lìa cấu, sinh Pháp nhãn thanh tịnh. Lại có hai mươi Đại Bồ-tát đắc Vô sinh pháp nhẫn. Thế Tôn thọ ký cho những vị đó trong Hiền kiếp sẽ thành Phật, độ các hữu tình.

Bấy giờ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, có phải Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, chính vì việc lớn mà xuất hiện ở thế gian chăng?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Đúng vậy, đúng vậy! Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa chính vì việc lớn mà xuất hiện ở thế gian. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đầy đủ khả năng thành tựu địa vị trí Nhất thiết hoặc địa vị Thanh văn, hoặc địa vị Độc giác đều thâu tóm tại đây.

Thiện Hiện nên biết, như Đại vương quán đảnh, dòng Sát-đế-lợi, oai đức tự tại, hàng phục tất cả, đem việc nước giao phó cho đại thần, chắp tay ngồi ngay thẳng, an ổn vô vi, thọ nhận sự an lạc; Như Lai cũng như thế, làm Đại Pháp Vương uy đức tự tại, hàng phục tất cả, đem các pháp Phật hoặc pháp Độc giác, pháp Thanh văn phó chúc cho Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, khiến thành tựu rộng khắp.

Thế nên Thiện Hiện, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đúng là việc lớn mà xuất hiện ở thế gian.

Thiện Hiện nên biết, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không vì sự giữ gìn chấp trước sắc cho đến thức mà xuất hiện ở thế gian; không vì sự giữ gìn chấp trước quả Dự lưu cho đến trí Nhất thiết trí mà xuất hiện ở thế gian.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không vì sự giữ gìn, chấp trước trí Nhất thiết trí mà xuất hiện ở thế gian?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Ông có thấy quả A-la-hán có thể giữ gìn, chấp trước không?

Thiện Hiện bạch:

–Bạch Thế Tôn, không! Con chẳng thấy có quả A-la-hán nào ở

đó để có thể giữ gìn chấp trước.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Lành thay, lành thay! Ta cũng chẳng thấy có pháp Như Lai nào mà ở đó có thể giữ gìn chấp trước. Thế nên này Thiện Hiện, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng chẳng vì giữ gìn, chấp trước trí Nhất thiết trí mà xuất hiện ở thế gian.

Khi ấy Thiên tử Phạm Thế cõi Dục, bạch Phật:

–Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế rất là sâu xa, khó thấy, khó biết, rất khó tin hiểu. Nếu các hữu tình, từng ở chỗ vô lượng chư Phật trong quá khứ, phát thệ nguyện rộng lớn, trồng nhiều căn lành thì mới có thể tin hiểu được. Giả sử các loài hữu tình ở thế giới ba lần ngàn, tất cả đều thành tựu Tùy tín hành…, loài hữu tình kia hoặc trải qua một kiếp hay hơn một kiếp tu hạnh Tự địa, không bằng có người một ngày ưa thích, tư duy, đo lường, quán sát Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, đạt được công đức hơn người kia vô lượng.

Bấy giờ, Phật bảo các Thiên tử:

–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói!

Thiên tử nên biết, nếu thiện nam, thiện nữ nào nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì mau đắc Niết-bàn, hơn Tùy tín hành… đã nói ở trước; hoặc trải qua một kiếp, hay hơn một kiếp tu hạnh Tự địa, cũng không thể nhẫn lạc hơn được.

Khi ấy, các Thiên tử nghe Phật dạy, vui mừng hớn hở, đảnh lễ Như Lai, nhiễu bên phải ba vòng và từ giã trở về cung. Các chúng vừa lui ra không xa, bỗng nhiên không còn thấy đâu và ngay tức thời đều trụ nơi cung điện ở cảnh giới của mình, khuyến khích, chư Thiên tinh tấn chuyên cần tu hạnh thù thắng.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Nếu các Bồ-tát thường hết lòng tin hiểu Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì từ nơi nào sinh đến nơi đây?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Nếu các Bồ-tát nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, có thể tin hiểu, chẳng nghi ngờ, chẳng buồn bực, ưa thấy, ưa nghe, nhớ Nghĩ tư duy Nghĩa lý sâu xa, thường ưa đi theo người thuyết pháp, như trâu nghé theo mẹ chưa từng rời xa, cho đến khi chưa đắc Nghĩa lý tương ưng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, chưa thông suốt hoàn toàn, để có

thể thuyết cho mọi người, thì hoàn toàn chẳng rời xa dù là chốc lát Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa và thầy thuyết pháp, thì các Bồ-tát này từ trong loài người sinh đến nơi này, nương nhờ nhân tốt đời trước, nên có thể thành tựu được việc như thế.

Thiện Hiện bạch Phật:

–Lại có Bồ-tát nào, thành tựu công đức thù thắng như thế; phụng thờ, cúng dường Phật ở phương khác xong, từ nơi đó sinh đến nơi này chăng?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Có các Bồ-tát thành tựu công đức thù thắng như thế. Phụng thờ, cúng dường Phật ở phương khác xong, từ chỗ đó sinh đến nơi này.

Này Thiện Hiện, có các Bồ-tát thành tựu công đức thù thắng như thế; đời trước đã ở trên trời Hỷ túc, phụng thờ cúng dường Bồ-tát Từ Thị, nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thưa hỏi Nghĩa lý sâu xa trong đó; từ nơi đó sinh đến nơi này.

Thiện Hiện, có các Bồ-tát, đời trước tuy nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nhưng chẳng thể thưa hỏi Nghĩa lý sâu xa trong đó; nên đời nay, trong loài người, nghe thuyết Bát-nhã ba-la-mật-đa sinh nghi ngờ, mê mờ, hoang mang, khó có thể tỏ ngộ. Vì sao? Vì đối với người chẳng rõ Nghĩa, thì tâm nhiều nghi ngờ, mê mờ, hoang mang, khó có thể dụ.

Thiện Hiện, có các Bồ-tát, đời trước mặc dù nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, cũng từng thưa hỏi Nghĩa lý trong đó, hoặc trải qua một ngày cho đến năm ngày nhưng chẳng tinh tấn tu hành đúng như lời dạy; nay sinh trong loài người, nghe thuyết Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, mặc dù trải qua thời gian ngắn nhưng tâm người đó bền vững, không có thể phá hoại được. Nếu xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa và thầy thuyết pháp mà thưa hỏi Nghĩa lý sâu xa giống như tìm cách lẫn trốn vậy. Vì sao? Vì các Bồ-tát này, mặc dù đời trước được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng thường thưa hỏi Nghĩa lý sâu xa, nhưng không tinh tấn đúng như lời dạy mà tu hành, nên đời nay, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, hoặc có lúc ưa nghe, có lúc không ưa; hoặc có lúc bền vững, có lúc thoái lui; tâm người đó mạnh yếu, tấn thoái bất thường như bông Đổ-la-miên cuốn theo chiều gió. Bồ-tát mới học Đại thừa cũng thế, mặc dù có tín tâm nhưng chẳng vững vàng

thanh tịnh. Đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa chẳng thể tin ưa lâu dài, thì tùy theo, sẽ rơi vào một trong hai thừa.

❧

Phẩm 14: THÍ DỤ THUYỀN BÈ

Này Thiện Hiện, ví như khách buôn đi trên biển lớn, thuyền bè của họ bỗng bị hư, những người trong thuyền nếu lấy được gỗ, đồ vật, phao nổi, tấm ván hay tử thi làm chỗ để bám vào, nên biết những người này hoàn toàn không bị chết chìm, được đến bờ bên kia của biển lớn an ổn, không tổn, không hại, nhận được các sự vui thú. Các chúng Bồ-tát cũng như thế, nếu đối với Đại thừa có tín, có nhẫn, có ưa, có thích, có tinh tấn, có hiểu rõ, có sự không buông lung, có ý ưa thích tốt đẹp, có xả, có kính, có tâm thanh tịnh, có sự hộ trì tốt đẹp, không rời bỏ quả vị Giác ngộ cao tột, lại thường giữ gìn Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa làm sự nương tựa, nên biết những người này nhất định chẳng thoái lui giữa đường, nhập vào địa vị Thanh văn, Độc giác, nhất định chứng quả vị Giác ngộ cao tột.

Thiện Hiện, như có các nam hoặc các nữ đem bình đất nung chín đến sông, hoặc ao, hoặc giếng, suối, kênh, ngòi… lấy nước, nên biết, bình này chắc chắn chẳng hư rã. Vì sao? Vì bình này đã được nung kỹ, có thể chứa đựng đầy nước vì rất bền chắc vậy.

Các chúng Bồ-tát cũng như thế. Nếu đối với Đại thừa có tín, có nhẫn, có ưa, có thích, có tinh tấn, có sự hiểu rõ, không buông lung, có ý ưa thích tốt đẹp, có xả, có kính, có tâm thanh tịnh, có sự cột buộc, chẳng rời bỏ quả vị Giác ngộ cao tột, lại có thể giữ gìn phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết những loại người này nhất định chẳng thoái lui giữa đường, sẽ nhập vào địa vị Thanh văn, hoặc Độc giác, nhất định chứng quả vị Giác ngộ cao tột.

Thiện Hiện, như người đi buôn có đủ trí khôn khéo, trước tiên tại bờ biển, sửa chữa ghe thuyền cho bền chắc, xong rồi mới khiêng bỏ xuống nước, biết không có lỗ thủng, sau đó mới đem hàng hóa, đồ dùng chất lên mà đi. Nên biết, ghe thuyền kia chắc chắn chẳng bị hư chìm, người và vật đi đến nơi được an ổn.

Các chúng Bồ-tát cũng như thế. Nếu đối với Đại thừa có tín, có nhẫn, có ưa thích, có tinh tấn, có sự hiểu rõ, có sự không buông lung, có ý ưa thích tốt đẹp, có xả, có kính, có tâm thanh tịnh, có sự cột buộc tốt đẹp chẳng rời bỏ quả vị Giác ngộ cao tột, lại có thể giữ gìn phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết những loại người này nhất định chẳng thoái lui giữa đường, sẽ nhập vào địa vị Thanh văn, hoặc Độc giác, nhất định chứng quả vị Giác ngộ cao tột.

Thiện Hiện, ví như có người một trăm hai mươi tuổi, già nua, suy yếu, lại thêm có các thứ bệnh, như bệnh phong, nhiệt, đàm, hoặc cả ba thứ lẫn lộn. Người già bệnh này muốn từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến nơi khác, nhưng tự mình chẳng thể đi được. Nếu có hai người khỏe mạnh, xốc hai bên hông, từ từ đỡ lên và nói: “Chẳng có gì khó khăn, cứ đi lại tùy ý, nay đã có hai người chúng tôi luôn luôn ở bên cạnh, chắc chắn sự đi đến sẽ được an ổn, không tổn hại.”

Các chúng Bồ-tát cũng như thế. Nếu đối với Đại thừa có tín, có nhẫn, có ưa, có thích, có tinh tấn, có sự hiểu rõ ràng, có sự không buông lung, có ý ưa thích tốt đẹp, có xả, có kính, có tâm thanh tịnh, có sự cột buộc tốt đẹp, chẳng rời bỏ quả vị Giác ngộ cao tột, lại có thể hộ trì phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết những loại người này nhất định chẳng thoái lui giữa đường, sẽ nhập vào địa vị Thanh văn, hoặc Độc giác, nhất định chứng quả vị Giác ngộ cao tột. Trái với những gì đã nói trên đây thì gọi là bậc đen.

❧

Phẩm 15: NHƯ LAI (1)

Khi ấy, Thiện Hiện bạch Phật:

–Bồ-tát mới học nên, làm thế nào để học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Bồ-tát mới học, muốn học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, trước hết nên gần gũi, phụng sự bạn lành. Nếu ai có thể tuyên thuyết Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, dạy bảo, trao truyền cho các Bồ-tát, thì gọi là bạn lành. Người ấy sẽ nói thế này: “Thiện nam, đến đây! Ông nên

siêng năng tu Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa. Khi ông siêng năng tu tập, nên dùng vô sở đắc để làm phương tiện, hồi hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột. Khi ông hồi hướng, chớ dùng sắc, thọ, tưởng, hành, thức mà ôm giữ lấy Bồ-đề. Vì sao? Vì tánh của trí Nhất thiết trí chẳng phải là cái có thể giữ lấy. Thiện nam, ông chớ sinh tham đắm các địa vị Thanh văn, Độc giác…” Nếu ai có thể dạy bảo, trao truyền như thế cho Bồ-tát mới học, làm cho họ dần dần nhập vào Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đó là bạn lành của Bồ-tát.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Các Bồ-tát này phát tâm Bồ-đề, muốn thẳng tới Bồ-đề là việc làm rất khó.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Đúng vậy, đúng vậy! Việc làm của các chúng Bồ-tát rất khó; Nghĩa là vì lợi ích an vui cho các thế gian, nên phải phát tâm hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột, với lời thề rằng: “Ta vì cứu giúp các thế gian; nên làm nhà cửa cho các thế gian; làm chỗ quay về nương tựa cho các thế gian; làm hòn đảo cho các thế gian; chỉ dạy con đường rốt ráo cho các thế gian; làm vị thầy dẫn đường cho các thế gian; làm chỗ hướng đến cho các thế gian… mà phát khởi sự siêng năng tinh tấn, để hướng đến đại Bồ-đề.”

Thiện Hiện, thế nào là các chúng Bồ-tát, thề cứu giúp tất cả thế gian mà phát khởi sự siêng năng, tinh tấn hướng đến đại Bồ-đề? Nghĩa là các Bồ-tát thấy các thế gian chìm trong khổ sinh tử chẳng thể ra khỏi, nên khởi sự siêng năng tinh tấn, hướng đến đại Bồ-đề, để dứt khổ cho người kia mà giảng điều cốt yếu của chánh pháp.

Thiện Hiện, thế nào là các chúng Bồ-tát, làm nhà cửa cho tất cả thế gian mà phát khởi sự siêng năng tinh tấn hướng đến đại Bồ-đề? Nghĩa là các Bồ-tát muốn vì thế gian mà thuyết tất cả pháp đều chẳng hòa hợp; nên phát khởi sự siêng năng tinh tấn hướng đến đại Bồ-đề.

Thiện Hiện bạch:

–Thế nào là Bồ-tát muốn vì thế gian mà thuyết tất cả pháp đều chẳng hòa hợp?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, các chúng Bồ-tát muốn vì thế gian, tuyên thuyết năm uẩn và tất cả pháp đều chẳng hòa hợp, không buộc, không mở, không sinh, không diệt. Do vậy, có thể che chở, giúp đỡ tất cả, giống như nhà cửa.

Thiện Hiện, thế nào là các chúng Bồ-tát, làm chỗ quay về nương tựa cho các thế gian mà phát khởi sự siêng năng tinh tấn hướng đến đại Bồ-đề? Nghĩa là các Bồ-tát muốn làm cho thế gian thoát khỏi tất cả sinh, già, bệnh, chết, sầu than, buồn khổ nên mới phát khởi sự siêng năng tinh tấn hướng đến đại Bồ-đề, tìm phương tiện thiện xảo để giảng thuyết điều cốt yếu của chánh pháp.

Thiện Hiện, thế nào là các chúng Bồ-tát, làm hòn đảo cho các thế gian mà phát khởi sự siêng năng tinh tấn hướng đến đại Bồ-đề? Nghĩa là các Bồ-tát hướng đến đại Bồ-đề vì muốn thuyết cho thế gian ranh giới trước sau của năm thủ uẩn đều đoạn lìa. Do cái này đã đoạn lìa nên tất cả pháp đều dứt. Tất cả pháp này dứt tức là Niết-bàn tịch tĩnh vi diệu, cũng là tánh như thật không điên đảo. Ví như trong biển, sông, ao lớn nhỏ, chỗ đất cao ở được gọi là hòn đảo; Niết-bàn cũng thế, đó là chỗ an ổn.

Thiện Hiện, thế nào là các chúng Bồ-tát, chỉ dạy cho thế gian con đường rốt ráo mà phát khởi sự siêng năng tinh tấn hướng đến đại Bồ-đề? Nghĩa là các Bồ-tát hướng đến đại Bồ-đề vì muốn thuyết cho thế gian sắc rốt ráo chẳng gọi là sắc; thọ, tưởng, hành, thức và các pháp khác cũng thế. Pháp tánh rốt ráo chẳng phải sắc… vậy.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Kính bạch Thế Tôn, nếu sắc rốt ráo pháp tánh rốt ráo các sắc…, chẳng gọi sắc… thì trong tánh rốt ráo của Bồ-đề, các Bồ-tát đã đắc sẽ không phân biệt?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Đúng vậy, đúng vậy! Trong tánh rốt ráo hoàn toàn không phân biệt, nhưng đối với các Bồ-tát lại là việc rất khó làm. Tuy có thể quán tất cả pháp như thế nhưng chẳng chứng đắc, cũng chẳng chìm đắm. Nghĩ thế này: “Ta đối với pháp này đã hiện đẳng giác, nên tuyên thuyết chỉ dạy cho thế gian, làm cho họ biết được đạo tướng rốt ráo như thế.”

Thiện Hiện, thế nào là các chúng Bồ-tát, làm thầy dẫn đường cho

thế gian phát khởi sự siêng năng tinh tấn, hướng đến đại Bồ-đề? Nghĩa là các Bồ-tát hướng đến đại Bồ-đề là muốn thuyết cho thế gian bản tánh của sắc không sinh, không diệt; thọ, tưởng, hành, thức cũng như thế. Muốn thuyết cho thế gian quả Dự lưu cho đến quả vị Giác ngộ cao tột bản tánh các pháp là không sinh, không diệt.

Thiện Hiện, thế nào là các chúng Bồ-tát làm sự hướng đến cho các thế gian mà phát khởi sự siêng năng tinh tấn hướng đến đại Bồ-đề? Nghĩa là các Bồ-tát hướng đến đại Bồ-đề, là muốn tuyên thuyết chỉ dạy cho thế gian: Sắc lấy hư không làm sự hướng đến. Thọ, tưởng, hành, thức và tất cả pháp cũng lấy hư không làm sự hướng đến. Là muốn tuyên thuyết, chỉ dạy cho thế gian: Sắc không chỗ hướng đến, ngang đồng với hư không. Thọ, tưởng, hành, thức và tất cả pháp cũng không chỗ hướng đến, ngang đồng với hư không. Như hư không rộng lớn, không đến, không đi, không tạo, không tác, không trụ, không sinh, không diệt. Các pháp cũng vậy, đều như hư không, không có sự phân biệt. Vì sao? Vì các sắc không, nên không đến, không đi… Thọ, tưởng, hành, thức và tất cả pháp cũng đều là không, nên không đến, không đi. Vì sao? Vì tất cả pháp đều dùng không, vô tướng, vô nguyện, không tạo, không tác, không sinh, không tánh, như mộng, như huyễn, không ngã, không biên giới, Niết-bàn tịch tĩnh, không giữ, không bỏ, không đến, không đi, tịch diệt cùng cực… để làm sự hướng đến. Người kia chẳng thể vượt qua sự hướng đến này.

Thiện Hiện bạch Phật:

–Ai có thể tin hiểu pháp sâu xa như thế?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Nếu các Bồ-tát, từ lâu tu đại hạnh, đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, ở chỗ chư Phật phát thệ nguyện rộng lớn, đã trồng căn lành, đều được thành thục, được vô lượng bạn lành giúp đỡ hộ niệm, thì có thể tin hiểu pháp sâu xa này.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, các Bồ-tát này lấy gì làm tánh?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Các Bồ-tát này lấy điều phục, xa lìa làm pháp tánh. Nhờ tánh này nên có thể biết, có thể rõ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Các Bồ-tát này có thể biết, có thể rõ Bát-nhã ba-la-mật-đa sẽ hướng đến nẻo nào?

Phật dạy Thiện Hiện:

–Các Bồ-tát này sẽ hướng đến trí Nhất thiết.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Nếu các Bồ-tát chứng nẻo này rồi, thì có thể làm chỗ quay về và hướng tới cho vô lượng, vô biên hữu tình?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Đúng vậy, đúng vậy! Nếu các Bồ-tát chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, thì có thể làm chỗ quay về, hướng tới cho vô lượng, vô biên hữu tình.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Các Bồ-tát này thường làm việc khó làm; Nghĩa là mặc giáp, đội mũ bền chắc như thế là vì muốn độ vô lượng, vô biên hữu tình, làm cho họ vào Niết-bàn, nhưng loài hữu tình thì hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói!

Này Thiện Hiện, các Bồ-tát này mặc giáp đội mũ chẳng họ hàng với các sắc, thọ, tưởng, hành, thức; chẳng họ hàng với Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát trí Nhất thiết trí và tất cả pháp. Vì sao? Vì tất cả pháp đều không có sự họ hàng.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Nếu các Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì chẳng trụ địa vị Thanh văn, Độc giác…

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ông quán Nghĩa nào mà nói như thế?

Thiện Hiện thưa:

–Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không trụ vào sự chấp trước. Nếu người nào tu Bát-nhã ba-la-mật-đa thì đối với tất cả pháp hoàn toàn không có sự tu, cũng không có người tu, thời gian tu, nơi chốn tu và do đây việc tu hành chẳng thể nắm bắt.

Kính bạch Thế Tôn, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là pháp không quyết định. Nếu tu hư không, tu tất cả pháp, tu không biên giới, tu không giữ gìn thì chính là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói!

Này Thiện Hiện, nên nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, quán sát Đại Bồ-tát không thoái chuyển; Nghĩa là các Bồ-tát nếu chẳng tham đắm Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, chẳng chấp lời của người khác và sự chỉ dạy truyền trao của người khác để làm điều chân yếu, thì chẳng phải chỉ tin người khác mà còn có sự tạo tác; nghe thuyết Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, mà tâm vị đó chẳng kinh, chẳng sợ, chẳng hãi, chẳng chìm, chẳng đắm, không nghi, không ngờ, không tiếc cũng chẳng mê mờ, hoang mang; lại hoan hỷ ưa nghe, hết lòng tin nhận; các Bồ-tát này nhất định chẳng thoái lui. Các Bồ-tát như thế, đời trước đã được nghe Nghĩa lý sâu xa của Bát-nhã ba-la-mật-đa, nên nay được nghe, tâm không kinh sợ…

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Nếu các Bồ-tát nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa tâm không kinh sợ… thì các Bồ-tát này làm sao quán sát Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Đại Bồ-tát này đã dùng tâm tùy thuận trí Nhất thiết mà quán sát Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Thế nào là tâm tùy thuận trí Nhất thiết để quán sát Bát-nhã ba-la-mật-đa?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Nếu các Bồ-tát tùy thuận vào hư không mà quán sát Bát-nhã ba-la-mật-đa thì đó là tâm tùy thuận trí Nhất thiết, quán sát Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao? Vì trí Nhất thiết là vô lượng, vô biên. Nếu vô lượng, vô biên tức là chẳng phải sắc, cũng chẳng phải thọ, tưởng, hành, thức; không sở đắc, không hiện quán, không trí, không thức, không sinh, không diệt, không tu, không tác, không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, không phương hướng, không nơi chốn, cũng không chỗ trụ, chỉ có thể nói là vô lượng, vô biên.

Thiện Hiện nên biết, hư không vô lượng, vô biên nên trí Nhất thiết cũng vô lượng, vô biên. Trí Nhất thiết vô lượng, vô biên nên không ai có thể chứng. Chẳng phải sắc có thể chứng, cho đến chẳng

phải thức có thể chứng. Chẳng phải Bố thí ba-la-mật-đa có thể chứng, cho đến chẳng phải Bát-nhã ba-la-mật-đa có thể chứng. Vì sao? Vì sắc cho đến thức chính là trí Nhất thiết không hai, không khác. Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa chính là trí Nhất thiết không hai, không khác.

Bấy giờ Thiên tử Phạm Thế ở cõi Dục, cùng đi đến chỗ Phật, đồng bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế rất là sâu xa, khó thấy, khó biết.

Phật bảo các Thiên tử:

–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói! Khi mới thành Phật, Ta quán Nghĩa này, ngồi yên tịnh tư duy, chẳng muốn nói pháp, Ta Nghĩ: “Pháp của Ta sâu xa, chẳng phải các thế gian có thể tin nhận nhanh chóng. Pháp Ta chứng chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Pháp này sâu xa, chẳng phải được chứng, chẳng phải bị chứng, không nơi chốn chứng, không thời gian chứng và do đấy; chứng cũng chẳng thể nắm bắt. Thiên tử nên biết, hư không sâu xa nên pháp này sâu xa. Ngã sâu xa nên pháp này sâu xa. Tánh tất cả pháp không đến, không đi nên pháp này sâu xa.

Khi ấy, các Thiên tử bạch Phật:

–Thật lạ thay! Kính bạch Thế Tôn, pháp Phật thuyết, tất cả thế gian rất khó tin hiểu. Pháp Phật thuyết không thủ, không xả. Hữu tình thế gian lại hành thủ, xả.

Phật bảo các Thiên tử:

–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói!

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Pháp Phật thuyết sâu xa vi diệu, đối với tất cả pháp đều có thể tùy thuận, không có sự chướng ngại, đồng như hư không. Pháp Phật thuyết hoàn toàn không sinh, vì tất cả pháp sinh chẳng thể nắm bắt được vậy. Pháp mà Phật biết, hoàn toàn không nơi chốn vì tất cả nơi chốn đều chẳng thể nắm bắt vậy.

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, đúng vậy, đúng vậy!

Khi ấy, Thiên tử bạch Phật:

–Đại đức Thiện Hiện là chân Phật tử, từ Như Lai sinh, vì tất cả

những gì ngài nói đều tương ưng với không vậy.

Thiện Hiện bảo các Thiên tử:

–Các ông nói, ta tùy Như Lai sinh. Thế nào là Thiện Hiện tùy Như Lai sinh? Nghĩa là từ chân như của Như Lai sinh vậy. Vì tất cả pháp sinh chẳng thể nắm bắt mà. Chân như của Như Lai không đến, không đi, bản tánh chẳng sinh.

Chân như của Thiện Hiện cũng không đến, không đi, bản tánh chẳng sinh, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”

Chân như của Như Lai chính là chân như của tất cả pháp. Chân như của tất cả pháp chính là chân như của Như Lai.

Chân như của Như Lai không có tánh chân như, cũng có tánh chân như. Chân như Thiện Hiện cũng như thế, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”

Chân như Như Lai không biến đổi, không phân biệt, cùng khắp tất cả chỗ. Chân như Thiện Hiện cũng như thế, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”

Chân như Như Lai lấy thường trụ làm tướng mà không có chỗ để trụ. Chân như Thiện Hiện cũng như thế, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”

Chân như Như Lai không có sự chướng ngại, chân như tất cả pháp cũng không có sự chướng ngại. Chân như Thiện Hiện cũng như thế, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”

Chân như Như Lai cùng chân như tất cả pháp đồng một chân như, không hai, không khác, không tạo, không tác. Chân như của Như Lai luôn luôn là tướng chân như, không lúc nào là chẳng phải tướng chân như. Thế nên chân như không hai, không khác. Chân như của Thiện Hiện cũng như thế, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”

Chân như Như Lai đối với mọi nơi không nhớ Nghĩ, không phân biệt. Chân như tất cả pháp đối với mọi nơi cũng không nhớ Nghĩ, không phân biệt. Chân như của Thiện Hiện cũng như thế, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”

Chân như Như Lai không khác, chẳng thể nắm bắt. Chân như tất cả pháp cũng không sai khác, chẳng thể nắm bắt. Chân như của Thiện Hiện cũng như thế, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”

Chân như Như Lai chẳng lìa chân như các pháp. Chân như các

pháp chẳng lìa chân như Như Lai. Chân như Như Lai luôn luôn là tướng chân như, không lúc nào là chẳng phải tướng chân như. Chân như của Thiện Hiện cũng như thế, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”

Tuy nói là tùy sinh nhưng không có chỗ tùy sinh, vì chân như Thiện Hiện không khác Phật. Chân như Như Lai chẳng phải đến đi. Chân như của tất cả pháp cũng chẳng phải đến đi. Chân như Thiện Hiện cũng như thế, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”

Như Lai chính là chân như Như Lai. Chân như của Như Lai tùy chân như quá khứ, chân như quá khứ tùy chân như Như Lai.

Chân như Như Lai tùy chân như vị lai, chân như vị lai tùy chân như Như Lai.

Chân như Như Lai tùy chân như hiện tại, chân như hiện tại tùy chân như Như Lai.

Chân như Như Lai tùy chân như ba đời, chân như ba đời tùy chân như Như Lai. Chân như Như Lai cùng chân như ba đời không hai, không khác.

Chân như tất cả pháp, chân như Thiện Hiện cũng không hai, không khác, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”

Chân như của Bồ-tát tức là chân như của Phật. Các chúng Bồ-tát do chân như nên khi đắc Bồ-đề gọi là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Khi Như Lai chứng đắc chân như này, ba ngàn thế giới chấn động sáu cách. Ta đối với chân như các pháp như thế càng tin hiểu, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”

Thiên tử nên biết, nhưng Thiện Hiện ta chẳng do sắc cho đến thức, nên tùy Như Lai sinh. Cũng chẳng do quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ-đề nên tùy Như Lai sinh. Cũng chẳng do trí Nhất thiết nên tùy Như Lai sinh. Chỉ do chân như nên tùy Như Lai sinh.

Thiên tử nên biết, nhưng Thiện Hiện ta không tùy sắc, thọ, tưởng, hành, thức sinh. Không tùy quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ-đề sinh, nên Thiện Hiện ta tùy Như Lai sinh.

Xá-lợi Tử bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, Như Lai như thế rất sâu xa vi diệu.

Phật bảo Xá-lợi Tử:

–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói! Như Lai sâu xa vi diệu

như thế, nên ngay khi thuyết tướng Như Lai như thế, thì có ba ngàn Bí-sô sạch hẳn các lậu, tâm liền được giải thoát, thành A-la-hán; năm trăm Bí-sô-ni đã xa trần lìa cấu, được sinh Pháp nhãn thanh tịnh; năm ngàn chư Thiên đắc Vô sinh pháp nhẫn, sáu ngàn Bồ-tát sạch hẳn các lậu, tâm được giải thoát.

Phật bảo Xá-lợi Tử:

–Sáu ngàn Bồ-tát trong chúng này, trong quá khứ đã từng ở chỗ năm trăm Đức Phật gần gũi cúng dường. Tuy tu Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự nhưng không giữ gìn phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phát sinh Nghĩ tưởng sai khác, tu hạnh sai khác, nên đời này chỉ nghe pháp lớn mà tâm sạch các lậu, được giải thoát ngay.

Xá-lợi Tử, các chúng Bồ-tát tuy có đạo Bồ-tát, Không, Vô tướng, Vô nguyện nhưng không giữ gìn phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa để được chứng Niết-bàn, nên rơi vào địa vị Thanh văn, Độc giác.

Xá-lợi Tử, ví như có con chim, thân nó to lớn từ một trăm cho đến năm trăm do-tuần, lông cánh của nó chưa đủ, hoặc đã suy yếu. Con chim này từ trên cõi trời Ba mươi ba nhào thẳng xuống châu Thiệm-bộ. Giữa đường bỗng Nghĩ: “Ta nay muốn quay về trên cõi trời Ba mươi ba”. Ý ông thế nào? Con chim này có thể trở về lại trên cõi trời Ba mươi ba được chăng?

Xá-lợi Tử bạch:

–Kính bạch Thế Tôn, không!

Phật bảo Xá-lợi Tử:

–Con chim này hoặc giữa đường ước muốn: “Đến châu Thiệm-bộ sẽ khiến cho thân ta không bị tổn hại, không bị đau đớn”, ý ông thế nào? Ước muốn của con chim này có được thỏa mãn chăng?

Xá-lợi Tử bạch Phật:

–Kính bạch Thế Tôn, không! Con chim này khi tới châu Thiệm-bộ, thân nó nhất định bị tổn hại, đau đớn, hoặc chết, hoặc gần chết. Vì sao? Vì thân của nó lớn, lông cánh chưa đủ, hoặc đã suy yếu, lại từ trên cao rơi xuống vậy.

Phật bảo Xá-lợi Tử:

–Có thiện nam… trụ Bồ-tát thừa cũng như thế; tuy phát tâm cầu

quả vị Giác ngộ cao tột; đã trải qua số đại kiếp như cát sông Hằng; siêng tu Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự; cũng tu pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện nhưng không giữ gìn phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, để được chứng Niết-bàn, nên rơi vào địa vị Thanh văn, hoặc Độc giác.

Xá-lợi Tử, các Bồ-tát này tuy Nghĩ nhớ giới uẩn cho đến giải thoát tri kiến uẩn của chư Phật ba đời, nhưng tâm ôm giữ tướng, không biết như thật về công đức chân thật của năm uẩn là như thế nào chỉ nghe danh suông, rồi ôm giữ tướng, chấp trước, rồi hồi hướng Bồ-đề, bèn rơi vào địa vị Thanh văn, hoặc Độc giác. Vì sao? Xá-lợi Tử, vì các Bồ-tát này xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa và pháp tương ưng, nên như vậy.

Xá-lợi Tử bạch Phật:

–Như con hiểu Nghĩa Phật dạy: Nếu các Bồ-tát xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa, tuy đầy đủ vô lượng tư lương phước đức, nhưng đối với Bồ-đề hoặc đắc, hoặc chẳng đắc. Thế nên, Bồ-tát muốn đắc Bồ-đề thì nhất định chẳng nên xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Phật bảo Xá-lợi Tử:

–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói!

Kinh Đại Bát-Nhã Ba-La-Mật-Đa - Quyển 562 - Phẩm 15: Như Lai (2)

KINH ĐẠI BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA

QUYỂN 562

Phẩm 15: NHƯ LAI (2)

Thiên tử Phạm Thế ở cõi Dục, cung kính chắp tay đồng bạch Phật:

–Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế rất là sâu xa, rất khó tin hiểu. Quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật cũng rất sâu xa, rất khó tin hiểu.

Phật bảo các Thiên tử:

–Đúng vậy, đúng vậy, đúng như lời ông đã nói!

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, như con hiểu Nghĩa Phật dạy thì quả vị Giác ngộ cao tột chẳng phải khó tin khó đắc. Vì sao? Vì tất cả pháp hoàn toàn không, trong không, không có pháp tín để chứng pháp khác. Vì sao? Vì tự tánh tất cả pháp đều không. Nếu vì dứt hẳn pháp như thế nên phải nói pháp như thế, thì pháp này cũng không. Do nhân duyên này, đối với quả vị Giác ngộ cao tột của Phật, người chứng, pháp chứng. Được biết, sự biết, tất cả đều trống không, vắng lặng. Thế nên, quả vị Giác ngộ cao tột chẳng phải khó tin hiểu, chẳng phải khó chứng đắc, vì tất cả pháp hoàn toàn không. Tin hiểu như thế thì liền chứng đắc.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Người chứng có thể tin là quả vị Giác ngộ cao tột chẳng thể nắm bắt, vì quả vị Giác ngộ cao tột chẳng phải thật có, vì không chứa nhóm nên nói khó tin khó đắc.

Khi ấy Xá-lợi Tử bảo Thiện Hiện:

–Vì tất cả pháp hoàn toàn không, nên quả vị Giác ngộ cao tột rất khó tin, khó đắc. Vì sao? Vì tất cả pháp hoàn toàn không có tự tánh, đều như hư không. Ví như hư không nên không thể Nghĩ: “Ta sẽ tin, sẽ đắc quả vị Giác ngộ cao tột”, các pháp cũng vậy, thế nên quả

vị Giác ngộ cao tột rất khó tin, khó đắc.

Này Thiện Hiện, nếu Phật, Bồ-đề chẳng phải khó tin, khó đắc thì không nên có các chúng Bồ-tát hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột nhiều như cát sông Hằng để rồi sau lại thoái lui, nên Phật, Bồ-đề rất khó tin khó đắc.

Thiện Hiện thưa:

–Ý ông thế nào? Sắc đối với Bồ-đề có thoái lui chăng?

Xá-lợi Tử đáp:

–Thưa Thiện Hiện, không. Thọ, tưởng, hành, thức đối với Bồ-đề có thoái lui chăng?

Xá-lợi Tử đáp:

–Thưa Thiện Hiện, không.

Lìa sắc, có pháp nào đối với Bồ-đề mà thoái lui chăng?

Xá-lợi Tử đáp:

–Thưa Thiện Hiện, không.

Lìa thọ, tưởng, hành, thức có pháp nào đối với Bồ-đề mà thoái lui chăng?

Xá-lợi Tử đáp:

–Thưa Thiện Hiện, không.

Chân như của sắc, đối với Bồ-đề có thoái lui chăng?

Xá-lợi Tử đáp:

–Thưa Thiện Hiện, không.

Chân như của thọ, tưởng, hành, thức đối với Bồ-đề có thoái lui chăng?

Xá-lợi Tử đáp:

–Thưa Thiện Hiện, không.

Lìa chân như của sắc, có pháp nào đối với Bồ-đề mà thoái lui chăng?

Xá-lợi Tử đáp:

–Thưa Thiện Hiện, không.

Lìa chân như của thọ, tưởng, hành, thức có pháp nào đối với Bồ-đề mà thoái lui chăng?

Xá-lợi Tử đáp:

–Thưa Thiện Hiện, không.

Chân như đối với Bồ-đề có thoái lui chăng?

Xá-lợi Tử đáp:

–Thưa Thiện Hiện, không.

Lìa chân như đối với Bồ-đề có thoái lui chăng?

Xá-lợi Tử đáp:

–Thưa Thiện Hiện, không.

Khi ấy, Cụ thọ Thiện Hiện bảo Xá-lợi Tử:

–Nếu tất cả pháp chắc thật, tồn tại, hoàn toàn không sở hữu, đều chẳng thể nắm bắt, thì nói những pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột để có thể thoái lui?

Xá-lợi Tử thưa:

–Như lời Tôn giả nói, thật không có pháp, cũng không có hữu tình, có thể đối với Bồ-đề mà nói có sự thoái lui. Nếu vậy thì vì lẽ gì Phật thuyết ba hạng trụ Bồ-tát thừa, chỉ nên nói một? Lại không nên lập có ba thừa khác, chỉ nên có một thừa là Chánh đẳng giác?

Khi ấy, Mãn Từ Tử thưa với Cụ thọ Xá-lợi Tử:

–Nên hỏi Thiện Hiện, có phải chỉ có một Bồ-tát thừa chăng? Rồi sau đó mới có thể nạn vấn, lẽ ra không nên kiến lập ba thừa sai khác, mà chỉ nên có một thừa Chánh đẳng giác?

Dựa vào ý ấy Xá-lợi Tử hỏi Thiện Hiện:

–Có phải chỉ có một Bồ-tát thừa chăng?

Thiện Hiện hỏi lại:

–Lẽ nào chân như có ba hạng Bồ-tát và ba thừa ư?

Xá-lợi Tử đáp:

–Thưa Thiện Hiện, chẳng phải vậy!

–Lẽ nào chân như có một Bồ-tát thừa, một Phật thừa chăng?

Xá-lợi Tử đáp:

–Thưa Thiện Hiện, chẳng phải vậy!

–Lẽ nào chân như có một pháp có thể thấy, gọi là một Bồ-tát và một thừa chăng?

Xá-lợi Tử đáp:

–Thưa Thiện Hiện, chẳng phải vậy.

Lúc này Cụ thọ Thiện Hiện mới bảo với Xá-lợi Tử:

–Nếu tất cả pháp chắc thật, tồn tại, hoàn toàn không sở hữu, chẳng thể nắm bắt thì ba thừa Bồ-tát cũng như thế. Như vậy, thì vì lẽ gì gạn hỏi có một, có ba? Nếu các Bồ-tát nghe thuyết tướng chân như

không sai khác, chẳng kinh, chẳng sợ, cũng chẳng chìm đắm, thì các Bồ-tát này mau chứng Bồ-đề, nhất định không thoái lui.

Khi ấy, Thế Tôn khen Thiện Hiện:

–Lành thay, lành thay! Ông có thể vì các Bồ-tát khéo thuyết điều cốt yếu của chánh pháp. Sự giảng thuyết của ông nương vào oai thần của Phật, tất cả Như Lai đều tùy hỷ về sự giảng thuyết của ông. Nếu các Bồ-tát đối với tướng không sai biệt của các pháp chân như, mà hết lòng tin hiểu; thì nghe thuyết chân như của các pháp như thế, chẳng kinh chẳng sợ, cũng chẳng chìm đắm. Các Bồ-tát này mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột, nhất định không thoái lui.

Xá-lợi Tử bạch Phật:

–Nếu các Bồ-tát thành tựu pháp này thì nhất định chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột chăng?

Phật bảo Xá-lợi Tử:

–Đúng vậy, đúng vậy! Các Bồ-tát này nhất định chẳng rơi vào địa vị Thanh văn.

Thiện Hiện bạch Phật:

–Nếu các Bồ-tát muốn chứng Bồ-đề, nên trụ như thế nào? Nên học như thế nào?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Nếu các Bồ-tát muốn chứng Bồ-đề thì đối với các hữu tình nên trụ bình đẳng; Nghĩa là đối với loài kia, nên phát sinh tâm bình đẳng, tâm Từ, tâm Bi, tâm Hỷ, tâm Xả, tâm không sai khác, tâm khiêm tốn, tâm lợi ích, tâm an lạc, tâm không sân hận, não hại, tâm như cha mẹ…, cũng dùng tâm này mà nói với họ.

Thiện Hiện nên biết, nếu các Bồ-tát muốn chứng Bồ-đề thì nên trụ như thế, nên học như thế.

❧

Phẩm 16: KHÔNG LUI SỤT

Bấy giờ, Thiện Hiện bạch Phật:

–Chúng con sẽ dùng hành trạng tướng nào, để biết đó là Đại Bồ-tát không thoái chuyển?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Nếu các Bồ-tát có thể biết như thật, địa vị phàm phu, Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát và Như Lai, thì mặc dù nói có sai khác nhưng ở trong tánh chân như của các pháp, không thay đổi, không sai khác, hoàn toàn không hai, không hai phần. Các Bồ-tát này mặc dù thật sự ngộ nhập chân như các pháp, nhưng đối với chân như không có sự phân biệt. Mặc dù nghe chân như cùng tất cả pháp không hai, không sai khác, nhưng không ngăn ngại. Mặc dù nghe các pháp nhiều thứ tướng sai khác, nhưng ở trong đó không chấp trước. Các Bồ-tát này, không bao giờ phát ngôn khinh suất, nói ra những lời gì đều đưa đến lợi ích; hoàn toàn chẳng để ý đến những điều tốt xấu, hay dở của người khác. Thương yêu, bình đẳng mà thuyết pháp cho họ. Nếu các Bồ-tát thành tựu các hành trạng tướng như thế thì nhất định chẳng còn thoái lui nơi quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, các Bồ-tát này chẳng xem xét lời nói, hình tướng của các Phạm chí, Sa-môn ngoại đạo; Nghĩa là người đó thấy đúng, biết đúng pháp, hoặc có thể trình bày pháp môn chánh kiến, điều đó không thể có. Vì hoàn toàn không thể lễ kính Thiên thần ngoại đạo, cũng chẳng cúng dường để cầu phước báo thù thắng.

Thiện Hiện, các Bồ-tát này chẳng đọa nẻo ác, chẳng thọ thân nữ, cũng chẳng sinh trong dòng họ ti tiện; ngoại trừ vì muốn độ thoát loài hữu tình kia, nên thị hiện sinh đồng loại để tìm cách giúp đỡ.

Thiện Hiện, các Bồ-tát này thường ưa thích thực hành mười nẻo nghiệp thiện, cũng hay tìm cách khuyến khích người khác thọ nhận và thực hành, cho đến trong mộng cũng không trái phạm.

Thiện Hiện, các Bồ-tát này đối với sự thọ trì, tư duy, đọc tụng vô số kinh điển làm cho thông suốt hoàn toàn là vì lợi lạc cho tất cả hữu tình, nên thường Nghĩ: “Ta đem pháp này giảng thuyết, chỉ dạy cho các hữu tình, nguyện sao cho tất cả pháp có được đầy đủ. Lại đem căn lành pháp thí như thế, bình đẳng trao cho các hữu tình cùng có như nhau, để hồi hướng về sở cầu trí Nhất thiết trí.

Thiện Hiện, các Bồ-tát này đối với pháp môn sâu xa mà Phật đã thuyết; nhất định chẳng nghi ngờ, do dự, cũng chẳng mê mờ hoang mang, mà hoan hỷ tin nhận. Những lời nói ra đều vì lợi ích, biết chừng mực mà nói, lời nói nhỏ nhẹ, êm ái; ít ngủ nghỉ, không xuất hiện phiền não; ra, vào, qua, lại tâm chẳng mê lầm, thường luôn an trụ chánh

niệm chánh tri; đi đứng oai nghi cũng đều như thế. Dạo bước đến đâu, cũng đều quán sát nơi ấy, an tường buộc niệm, nhìn thẳng mà đi. Nói năng, cử động thường không gấp gáp, vụt chạc. Các đồ dùng về ngọa cụ, y phục luôn sạch sẽ, thơm tho, không có các mùi hôi hám, không cáu bẩn và cũng không có các loài trùng như rận, rệp… Thường ưa thanh nhàn, nên không tật bệnh; trong thân không có tám vạn loại trùng. Vì sao? Vì căn lành của Bồ-tát này tăng trưởng vượt khỏi thế gian. Căn lành như thế cứ dần dần tăng trưởng và như thế như thế nên thân tâm thanh tịnh.

Thiện Hiện bạch Phật:

–Tâm Bồ-tát này vì sao thanh tịnh?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Các Bồ-tát này có căn lành như thế cứ dần dần tăng trưởng và như vậy, như vậy… trong tâm vĩnh viễn không còn tất cả những việc nịnh hót, quanh co, kiêu căng, lừa dối… Do nhân duyên ấy, tất cả phiền não và bất thiện khác đều vĩnh viễn dứt hết, lại vượt qua địa vị Thanh văn và Độc giác, mau thẳng đến quả vị Giác ngộ cao tột. Do vậy nên biết, tâm thường thanh tịnh.

Thiện Hiện, các Bồ-tát này không trọng lợi dưỡng, không màng tiếng khen, tâm xa lìa keo kiệt, ghen ghét; thân không lỗi lầm, nghe pháp sâu xa tâm không hề nhầm lẫn, trí tuệ càng bền vững, cung kính tin nhận. Tùy theo sự lắng nghe, đều có thể hội nhập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Việc tạo tác các sự nghiệp ở thế gian cũng nương phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa mà hội nhập pháp tánh; không thấy có một việc nào ra khỏi pháp tánh. Giả sử có thì không tương ưng với pháp tánh, cũng thường tìm cách hội nhập lý thú sâu xa Bát-nhã ba-la-mật-đa. Do vậy mà không thấy ra khỏi pháp tánh.

Này Thiện Hiện, các Bồ-tát này giả sử có ác ma hiện đến trước, hóa làm tám địa ngục lớn, trong mỗi địa ngục hóa làm vô lượng trăm ngàn Bồ-tát, đều bị lửa dữ xen nhau đốt cháy, rồi bảo Bồ-tát rằng: “Các Bồ-tát này đều do được thọ ký và đắc không thoái chuyển nên đọa trong địa ngục lớn như thế, thường chịu khổ lớn dữ dội như thế. Các bạn đã được thọ ký không thoái chuyển, sẽ như hạng này, cũng chịu khổ lớn như vậy. Thế nên các bạn hãy mau

chóng rời bỏ tâm đại Bồ-đề, mới có thể thoát khỏi chỗ này, sẽ được sinh lên trời hoặc sinh trong loài người, giàu sang phú quý, tự do thọ lãnh các thú vui.”

Các Bồ-tát thấy nghe việc này, tâm Bồ-tát chẳng lay động, cũng chẳng kinh sợ, chỉ Nghĩ: “Nếu các Bồ-tát đã được thọ ký không thoái chuyển Bồ-đề mà lại đọa nẻo ác, chịu các khổ não như phàm phu ngu si thì chắc chắn không có lẽ đó. Việc thấy nghe này, nhất định là do ác ma tạo ra, nói ra, đều chẳng phải có thật.”

Thiện Hiện, các Bồ-tát này giả sử có ác ma giả làm Sa-môn, đi đến nói thế này: “Bạn trước đây, đã nghe và thọ trì, đọc tụng kinh điển tương ưng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, đều là tà thuyết. Nên mau xả bỏ, chớ cho là chân thật. Các bạn nếu có thể mau xả bỏ thì ta sẽ dạy các bạn Phật pháp chân tịnh, làm cho các bạn mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột. Những gì bạn đã nghe trước đây chẳng phải thật là lời của Phật dạy. Những văn tụng như thế chỉ biên chép luống dối. Những điều ta nói mới đúng là lời Phật dạy.”

Thiện Hiện nên biết, nếu các Bồ-tát nghe lời như thế mà tâm dao động, kinh sợ, nghi ngờ, thì nên biết Bồ-tát đó chưa được thọ ký không thoái chuyển. Nếu các Bồ-tát nghe lời như vậy, tâm chẳng sợ hãi, nghi ngờ; chỉ theo pháp tánh không tác, không tướng, không sinh mà an trú; thì nên biết Bồ-tát này đã được thọ ký không thoái chuyển. Các Bồ-tát này dù có làm việc gì, cũng chẳng tin lời người khác, chẳng theo sự chỉ dạy của người khác để phải bị chuyển theo; như A-la-hán, làm việc gì chẳng tin lời người khác, luôn chứng pháp tánh, để không nghi, không lầm; tất cả ác ma chẳng thể lay động. Bồ-tát không thoái chuyển cũng thế, tất cả Thanh văn, Độc giác, ngoại đạo, các ác ma… chẳng thể phá hoại làm cho thoái lui Bồ-đề.

Thiện Hiện, các Bồ-tát này giả sử có ác ma đi đến chỗ họ, lừa dối làm bạn thân, rồi nói thế này: “Việc các bạn thực hành là pháp sinh tử, chẳng phải là hạnh Bồ-đề. Các bạn nay nên tu đạo dứt khổ, mau dứt các khổ, được Bát-niết-bàn, thân khổ hiện tại còn nhàm chán, nên xả bỏ, huống chi lại ưa chịu thân khổ ở đương lai? Nên suy xét kỹ, bỏ đi sự tin tưởng trước đây.”

Các Bồ-tát này, khi nghe lời ấy tâm chẳng kinh sợ, nghi ngờ, chỉ Nghĩ: “Nói như thế, nhất định là ác ma”.

Khi ấy, ác ma lại bảo Bồ-tát: “Muốn nghe hạnh vô ích của Bồ-tát chăng? Nghĩa là các Bồ-tát trải qua số đại kiếp như cát sông Hằng, đem vô lượng các thứ tốt đẹp nhất cúng dường chư Phật đầy đủ. Lại ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Hằng, tu vô lượng phạm hạnh khó thực hành, gần gũi phụng thờ chư Phật Thế Tôn nhiều như cát sông Hằng. Thưa hỏi vô lượng, vô biên Bồ-tát việc nên tu học, nên an trú thế nào, nên hành thế nào, nên học thế nào, các đạo của Bồ-tát? Chư Phật Thế Tôn nhiều như cát sông Hằng, dựa vào điều được thưa hỏi, mà thứ tự giải đáp. Các Bồ-tát kia như lời dạy mà an trú, như lời dạy mà thực hành, như lời dạy mà học tập, trải qua vô lượng kiếp còn chẳng thể chứng sở cầu là quả vị Giác ngộ cao tột, huống nay các bạn làm sao có thể chứng đắc?”

Bấy giờ Bồ-tát nghe nói như thế, nhưng tâm chẳng lay động, cũng chẳng nghi ngờ. Các ác ma ở ngay chỗ ấy lại hóa làm vô lượng hình tượng Bí-sô, bảo Bồ-tát rằng: “Các Bí-sô này ở quá khứ, trải qua vô số kiếp, tu vô lượng pháp hạnh khó thực hành, nhưng không thể đắc quả vị Giác ngộ cao tột, nay đều thoái lui, trụ quả A-la-hán, thì làm sao các bạn có thể chứng Bồ-đề?”

Các Bồ-tát này thấy, nghe việc như vậy xong, liền Nghĩ: “Nhất định đây là ác ma vì muốn quấy rối ta, nên làm những việc như thế. Nhất định không có Bồ-tát tu hạnh Bát-nhã ba-la-mật-đa đạt đến địa vị viên mãn mà chẳng chứng quả vị Giác ngộ cao tột, lui trụ địa vị Thanh văn, Độc giác…”

Lại Nghĩ: “Nếu các Bồ-tát như lời Phật đã dạy, tu hạnh Bồ-đề mà chẳng chứng quả vị Giác ngộ cao tột thì chắc chắn không có lẽ đó. Nên biết, những điều thấy, nghe của ngày hôm nay nhất định là của ma làm ra, nói ra.”

Này Thiện Hiện, các Bồ-tát này giả sử có ác ma làm ra hình tượng Bí-sô đi đến chỗ ấy nói thế này: “Trí Nhất thiết trí cùng hư không là ngang nhau, lấy không tánh làm tánh, tự tướng vốn không. Các pháp cũng như thế, hoàn toàn không sở hữu; trong đây, không có pháp nào có thể gọi là người chứng; cũng không có pháp nào có thể gọi là sự chứng, nơi chốn chứng, thời gian chứng và do đấy mà chứng, đều không thể đắc. Tất cả pháp cùng hư không đã đồng nhau, lấy không tánh làm tánh, tự tướng vốn không, thì các bạn vì lẽ gì cam chịu

khổ nhọc, cầu chứng quả vị Giác ngộ cao tột? Trước đây bạn đã nghe các chúng Bồ-tát, ưng cầu quả vị Giác ngộ cao tột, đều là ma nói, chẳng phải thật là lời của Phật dạy. Các bạn nên bỏ tâm đại Bồ-đề, chớ dối là vì người khác mà luống chịu khổ nhọc.”

Khi nghe người kia nói, các Đại Bồ-tát này có thể biết như thật đó là việc của ác ma, muốn làm thoái thất tâm đại Bồ-đề của ta. Ta phải nên bền vững tâm chí, chẳng nên tin lời ác ma nói.

Này Thiện Hiện, các Bồ-tát này nếu muốn điều tâm, nhập bốn Tĩnh lự, tùy ý có thể nhập, an trú tự tại; vì độ hữu tình nên sinh trở lại cõi Dục, tuy sinh lại cõi Dục nhưng chẳng nhiễm dục, cũng chẳng thoái mất sự tu tĩnh lự.

Lại nữa Thiện Hiện, các Bồ-tát này chẳng quý danh tiếng, chẳng đắm khen ngợi; đối với các loài hữu tình không có tâm sân giận, thường muốn làm cho hữu tình được lợi ích, an vui, thù thắng; qua lại vào ra tâm không tán loạn, đi đứng tới lui oai nghi, thường trụ chánh niệm; vì hữu tình nên tuy ở tại nhà nhưng chẳng sinh tham đắm nơi đó; mặc dù trước mắt được hưởng dục lạc nhưng thường chán sợ, như đi qua đường nguy hiểm tâm luôn kinh sợ, dù có sự ăn uống nhưng lo sợ chẳng yên, chỉ Nghĩ: “Khi nào mới ra khỏi chỗ hiểm nạn này!” Tuy trước mắt được nhận vào dùng các thứ của báu nhưng chẳng sinh tham ái, chẳng dùng tà mạng phi pháp để nuôi sống. Thà tự vẫn mà chết, không tổn hại người. Vì sao? Vì Bồ-tát này hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, là tôn quý trong loài người, là thiện sĩ trong loài người, là rồng voi trong loài người, là hoa sen trong loài người, là điều ngự trong loài người, là dũng kiện trong loài người; vốn vì lợi ích an vui cho tất cả hữu tình, dù hiện ở tại nhà cũng tìm cách làm lợi ích, đâu vì việc tự nuôi sống mà làm tổn hại người. Vì sao? Vì các Bồ-tát này, được năng lực phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa hộ trì vậy.

Này Thiện Hiện, các Bồ-tát này có chủ thần Dược-xoa cầm chày Kim cang thường theo hai bên âm thầm bảo vệ, không để cho tất cả oai lực tà mị của Nhân phi nhân… làm tổn hại thân tâm. Do nhân duyên này, các Bồ-tát này mới đến quả vị Giác ngộ cao tột, thân ý thư thái, thường không cuồng loạn, đủ tướng trượng phu, các căn viên mãn, tâm hành điều thiện, thường tu tịnh mạng, chẳng hành huyễn thuật,

xem tướng tốt xấu, chú cấm quỷ thần, hòa hợp thuốc thang, dối dụ tôi tớ, kết thân người giàu sang, chẳng dám khinh lờn lời lẽ sâu xa của Thánh hiền, gần gũi nam nữ, chẳng vì danh lợi mà khen mình chê người, chẳng đem tâm nhiễm nhìn ngắm, cười giỡn, giới kiến thanh tịnh, chí tánh thuần chất.

Thiện Hiện, các Bồ-tát này đối với văn chương, kỹ nghệ của thế gian tuy giỏi giang, khéo léo, nhưng chẳng ưa đắm; vì thấu đạt tất cả pháp đều chẳng thể nắm bắt vậy; đều xa lìa sự thu nhiếp của lời tạp uế, tà mạng. Đối với các sách luận của thế tục ngoại đạo, tuy cũng khéo biết nhưng chẳng ưa đắm, vì thông đạt tất cả pháp bản tánh là không. Vả lại các sách luận của thế tục, ngoại đạo lý sự thuyết ra có nhiều tăng giảm, chẳng phải tùy thuận đạo Bồ-tát vậy.

Thiện Hiện, các Bồ-tát này có các hành trạng tướng khác. Ta sẽ phân biệt, chỉ dạy cho ông. Đó là, Bồ-tát kia hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, đạt các pháp đều không, nên chẳng muốn xem xét, luận nói các việc, như là việc vua, việc giặc, việc quân, việc chiến tranh; thành ấp, xóm làng, voi ngựa, xe cộ, y phục, ăn uống, giường nệm, hương hoa, nam nữ tốt xấu, vườn rừng, ao, hào, núi, biển…; chẳng ưa quan sát, luận nói các việc của Quỷ thần, Dược-xoa, La-sát-bà…; chẳng ưa quan sát, luận nói các việc ở ngã tư đường, chợ búa, hàng quán, lầu gác, cửa hàng buôn bán…; chẳng ưa quan sát, luận nói các việc ca múa, hát xướng, đùa giỡn kiểu phường chèo…; chẳng ưa quan sát, luận nói các việc đảo lớn, đảo nhỏ, thuyền bè, cầu cống, châu báu…; chẳng ưa quan sát, luận nói các việc ngày giờ, sao hạn, gió mưa, lạnh nóng, tốt xấu…; chẳng ưa quan sát, luận nói vô số các việc Nghĩa pháp, văn tụng trái nhau…; chẳng ưa quan sát, luận nói các việc tương ưng với phàm phu, Độc giác, Thanh văn; chỉ ưa quán sát, luận nói các việc tương ưng với Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Các Bồ-tát này, thường chẳng xa lìa tác ý tương ưng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thường chẳng xa lìa tâm trí Nhất thiết; chẳng ưa trái chống, ưa giảng hòa việc tranh tụng; thường mong cầu chánh pháp, chẳng ưa phi pháp; thường hâm mộ bạn tốt, chẳng ưa bạn xấu; ưa nói pháp, xa lìa chuyện phi pháp; vui được thấy Như Lai, mừng được gặp chúng xuất gia. Cõi nước nào trong mười phương có Phật Thế Tôn

tuyên thuyết pháp yếu, thì nguyện được sinh đến đó, để gần gũi cúng dường, lắng nghe chánh pháp. Các Bồ-tát này, phần nhiều từ cõi trời Dục giới, Sắc giới sinh đến nẻo người trong cõi châu Thiệm-bộ, giỏi về kỹ nghệ, chú thuật, kinh thơ, địa lý, thiên văn và Nghĩa lý các pháp; hoặc sinh ở biên giới của thành lớn, nước lớn, làm lợi ích lớn cho các hữu tình.

Này Thiện Hiện, các Bồ-tát này hoàn toàn chẳng tự nghi: Ta thoái chuyển hay là không thoái chuyển. Đối với pháp, ở địa vị của mình, cũng chẳng sinh nghi ngờ là có hay là không có. Đối với các việc ma, có thể hiểu rõ hoàn toàn. Như Dự lưu, đối với pháp, ở địa vị của mình, hoàn toàn chẳng nghi ngờ. Giả sử có ác ma, dùng đủ cách mê loạn cũng chẳng thể làm lay động. Như đã có tạo tác nghiệp vô gián, thì tâm vô gián kia thường theo đuổi luôn cho đến chết, chẳng thể rời bỏ. Giả sử khởi lên tâm khác cũng chẳng thể ngăn chận được.

Các Bồ-tát này cũng như thế. Tâm không thoái chuyển, thường kiên trì, an trú địa vị của Bồ-tát không thoái chuyển. Trời, Người, A-tố-lạc… trong thế gian chẳng thể lay động, phá hoại pháp của mình đã đắc. Đối với các nghiệp ma, có thể biết rõ hoàn toàn, trong sự chứng pháp thường chẳng nghi ngờ. Tuy sinh đời khác, cũng chẳng phát sinh tâm tương ưng với Thanh văn, Độc giác. Cũng chẳng tự nghi: Ta ở tương lai, có thể chứng quả vị Giác ngộ cao tột. Chẳng an trụ ở địa vị của mình, chẳng theo duyên khác. Đối với pháp, ở địa vị của mình chẳng thể phá hoại. Vì sao? Vì các Bồ-tát này thành tựu trí không động, thì không thoái chuyển; nên tất cả duyên xấu chẳng thể lay động. Tâm người đó bền vững giống như Kim cang.

Giả sử có ác ma làm hình tượng Phật, đi đến chỗ các Bồ-tát đó bảo rằng: “Bạn nên cầu quả A-la-hán, dứt sạch các lậu, nhập Niết-bàn, bạn chưa thể nhận thọ ký đại Bồ-đề, cũng chưa chứng đắc Vô sinh pháp nhẫn; bạn chưa có các hành trạng tướng của địa vị không thoái chuyển. Như Lai chẳng thể thọ ký cho bạn Vô thượng đại Bồ-đề.” Khi các Bồ-tát này nghe lời ấy, tâm không biến động, cũng chẳng thoái thất, không kinh, không sợ; chỉ Nghĩ: “Đây nhất định là ma hoặc quyến thuộc của ma hóa làm hình tượng Phật đi đến chỗ ta nói như thế. Nếu thật là lời Phật nói thì không thể có sai khác.”

Nếu khi các Bồ-tát nghe lời kia, thì nên quán sát, nhớ Nghĩ như

vầy: “Đây nhất định là ác ma hóa làm hình tượng Phật, làm cho ta xa lìa Bát-nhã sâu xa, làm cho ta rời bỏ quả vị Giác ngộ cao tột. Vì thế, ta không nên nghe theo lời nói kia.” Khi ấy, ác ma kinh sợ, liền ẩn mất; thì các Bồ-tát này nhất định đã được an trụ địa vị không thoái chuyển. Chư Phật quá khứ từ lâu đã thọ ký đại Bồ-đề cho người kia rồi. Vì sao? Vì các Bồ-tát này đầy đủ các hành trạng tướng của địa vị không thoái chuyển, nên có thể biết rõ việc làm của ác ma, làm cho ma ẩn mất, không còn xuất hiện.

Này Thiện Hiện, các Bồ-tát này hộ trì chánh pháp không tiếc thân mạng, huống là của báu, bạn bè, quyến thuộc khác; vì hộ trì chánh pháp nên tinh tấn, dũng mãnh, thường Nghĩ: “Chánh pháp này chính là pháp thân thanh tịnh của chư Phật, tất cả Như Lai cung kính cúng dường. Ta hộ trì chánh pháp này chính là hộ trì pháp thân chư Phật.”

Lại Nghĩ: “Chánh pháp như vậy thuộc về chư Phật Thế Tôn ba đời. Ta cũng dự vào số Phật ở đời vị lai. Phật đã thọ ký cho ta đại Bồ-đề. Chánh pháp của chư Phật chính ta đã có. Ta nay hộ trì chính là hộ trì chánh pháp của mình. Trong tương lai, khi được thành Phật, ta cũng tuyên thuyết pháp này cho hữu tình.” Các Bồ-tát này thấy lợi ích như thế, nên hộ trì chánh pháp Như Lai đã thuyết, không tiếc thân mạng, quyến thuộc, của báu, tài vật cho đến đạt được Bồ-đề không hề biết mỏi mệt.

Này Thiện Hiện, các Bồ-tát này nghe thuyết pháp Phật không nghi, không ngờ. Nghe xong, luôn luôn thọ trì không quên.

Thiện Hiện bạch Phật:

–Các Bồ-tát này chỉ nghe lời Phật dạy không nghi, không ngờ, luôn không quên; hay là nghe chánh pháp của Bồ-tát và Thanh văn cũng có thể như thế?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Các Bồ-tát này nghe ngôn ngữ, âm thanh, văn tự, Nghĩa lý của khắp tất cả hữu tình đều có thể thông đạt, không nghi, không ngờ, không hề quên mất. Vì sao? Vì các Bồ-tát này, ở trong các pháp đắc Vô sinh nhẫn, đã thông suốt hoàn toàn thật tánh các pháp, nghe đều thuận tai và không nghi ngờ. Lại đắc văn trì Đà-la-ni, là thường hay nhớ Nghĩ nên hoàn toàn không quên mất.

Thiện Hiện nên biết, đấy là các hành trạng tướng của Đại Bồ-tát ở địa vị không thoái chuyển.

❧

Phẩm 17: THAM HÀNH (1)

Bấy giờ, Thiện Hiện bạch Phật:

–Hy hữu thay, kính bạch Thế Tôn, các Bồ-tát này thành tựu công đức lớn như thế. Thế Tôn có thể trải kiếp số như cát sông Hằng thuyết các hành trạng tướng không thoái chuyển. Cúi xin Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết Nghĩa xứ tương ưng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, làm cho các Bồ-tát an trụ trong đó, tu hạnh Bồ-đề mau được viên mãn.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Lành thay, lành thay! Ông nay có thể hỏi việc như thế. Hãy lắng nghe! Hãy lắng nghe! Ta sẽ nói cho ông.

Thiện Hiện nên biết, Nghĩa xứ tương ưng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, đó là không, vô tướng, vô nguyện, không tác, không sinh, không diệt, chẳng phải có, tịch tĩnh, lìa nhiễm, Niết-bàn, là sự biểu hiện của khái niệm.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Chỉ có pháp này được gọi là Nghĩa xứ tương ưng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, hay là tất cả pháp đều được gọi là Nghĩa xứ tương ưng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Tất cả các pháp khác cũng được gọi là Nghĩa xứ tương ưng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Vì sao? Vì tất cả sắc, thọ, tưởng, hành, thức cũng gọi là sâu xa.

Thiện Hiện, thế nào là sắc cho đến thức cũng gọi là sâu xa? Nghĩa là chân như sâu xa, nên sắc cho đến thức cũng gọi là sâu xa.

Thiện Hiện, hoặc là chỗ không có sắc cũng gọi là sắc sâu xa, nói rộng ra cho đến chỗ không có thức cũng gọi là thức sâu xa.

Thiện Hiện bạch Phật:

–Hy hữu thay, kính bạch Thế Tôn, đúng là phương tiện mầu nhiệm ngăn chận năm uẩn, hiển bày Niết-bàn.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Đúng vậy, đúng vậy! Nếu các Bồ-tát thường quán sát kỹ lưỡng Nghĩa xứ tương ưng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, thì nên Nghĩ như vầy: “Ta nên y như Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đã chỉ dạy, mà an trú. Ta nay nên y như Bát-nhã ba-la-mật-đa đã giảng thuyết mà học.” Các Bồ-tát này do thường nương tựa Nghĩa xứ tương ưng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, quán sát kỹ lưỡng, tinh tấn tu hành chỉ cần trong một ngày số phước đức đạt được vô lượng, vô biên. Ví như có người tham dục, lại nhiều suy tư, cùng với người con gái đẹp hẹn hò. Người con gái kia bị trở ngại, không đến nơi đúng hẹn. Tâm mong mỏi của người ấy mãnh liệt, tuôn tràn.

Thiện Hiện, ý ông thế nào? Tâm mong muốn của người kia hướng về nơi nào?

–Kính bạch Thế Tôn, tâm mong muốn của người này hướng về người con gái kia. Nghĩa là tâm ý luôn Nghĩ: “Nàng ấy khi nào mới đến đây gặp nhau, để cùng ta đùa giỡn, vui chơi?”

Thiện Hiện, ý ông thế nào Người đó ngày đêm phát sinh bao nhiêu mong muốn?

–Kính bạch Thế Tôn, người đó ngày đêm phát sinh rất nhiều mong muốn.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Nếu các Bồ-tát nương Nghĩa xứ tương ưng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, quán sát kỹ lưỡng, tinh tấn tu hành, cho đến một ngày thì vượt thoát kiếp số trôi lăn trong sinh tử bằng với số lượng mong muốn phát sinh trải qua một ngày đêm của người tham dục kia.

Thiện Hiện nên biết, các Bồ-tát này nương theo Nghĩa xứ tương ưng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, quán sát kỹ lưỡng, tinh tấn tu hành; thì tùy theo đó mà có thể giải thoát bao nhiêu tội lỗi thường làm trở ngại quả vị Giác ngộ cao tột. Thế nên Bồ-tát nương Nghĩa xứ tương ưng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, quán sát kỹ lưỡng, tinh tấn tu hành, không lười nhác thì mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột.

Thiện Hiện nên biết, nếu các Bồ-tát nương Nghĩa xứ tương ưng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, quán sát kỹ lưỡng, tinh tấn tu hành; chỉ qua một ngày đêm thì công đức đạt được hơn công đức bố thí trải qua số đại kiếp như cát sông Hằng của các Bồ-tát lìa Bát-nhã ba-la-mật-

đa sâu xa đến vô lượng, vô biên.

Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát nương Nghĩa xứ tương ưng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, quán sát kỹ lưỡng, tinh tấn tu hành; chỉ qua một ngày đêm thì công đức đạt được; hơn công đức bố thí của các Bồ-tát xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa trải qua số đại kiếp như cát sông Hằng cũng đem các đồ vật cúng dường các bậc Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, Độc giác, Bồ-tát, Như Lai đến vô lượng, vô biên.

Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát nương Bát-nhã ba-la-mật-đa như đã nói mà an trú; trải qua một ngày đêm siêng năng tu học Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã thì công đức đạt được, hơn công đức đạt được của các Bồ-tát lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa, trải qua số đại kiếp như cát sông Hằng, cũng siêng năng tu học Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã đến vô lượng, vô biên.

Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát nương Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như đã nói mà an trú; trải qua một ngày đêm, đem pháp vi diệu bố thí cho các loài hữu tình thì công đức đạt được hơn công đức đạt được của các Bồ-tát lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, trải qua số đại kiếp như cát sông Hằng cũng đem pháp vi diệu bố thí cho các hữu tình đến vô lượng, vô biên.

Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát nương Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như đã nói mà an trú; trải qua một ngày đêm, tu ba mươi bảy pháp phần Bồ-đề và các căn lành khác thì công đức đạt được hơn công đức đạt được của các Bồ-tát lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, trải qua số đại kiếp như cát sông Hằng cũng tu ba mươi bảy pháp phần Bồ-đề và các căn lành khác đến vô lượng, vô biên.

Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát nương Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như đã nói mà an trú; trải qua một ngày đêm tu các pháp tài thí, pháp thí; ở chỗ vắng vẻ, buộc niệm tư duy các pháp phước nghiệp đã tu trước kia, hồi hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột, thì công đức đạt được hơn công đức đạt được của các Bồ-tát lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, trải qua số đại kiếp như cát sông Hằng cũng tu các pháp tài thí, pháp thí; cũng an trú chỗ vắng vẻ, buộc niệm tư duy các pháp phước nghiệp tu trước kia, hồi hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột đến vô lượng, vô biên.

Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát nương Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa

như đã nói mà an trú; trải qua một ngày đêm, duyên khắp công đức căn lành của ba đời chư Phật và các đệ tử, tập hợp đầy đủ, hiện tiền tùy hỷ hồi hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột, thì công đức đạt được của các Bồ-tát này hơn công đức đạt được của các Bồ-tát lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, trải qua số kiếp như cát sông Hằng, cũng duyên khắp căn lành công đức của ba đời chư Phật và các đệ tử tập hợp đầy đủ, cũng hiện tiền tùy hỷ hồi hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột đến vô lượng, vô biên.

Thiện Hiện bạch Phật:

–Như Lai thường thuyết: “Các hành đều là do phân biệt tạo ra, đều chẳng phải có thật”, vì nhân duyên gì các Bồ-tát này đạt được công đức vô lượng, vô biên?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Các Bồ-tát ấy, hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, cũng thường quán sát việc thiện đã làm là không, không sở hữu, hư vọng chẳng thật. Cứ như thế như thế quán sát việc thiện đã làm là không, không sở hữu, hư vọng, chẳng thật. Được như vậy thì chẳng có thể lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Đúng như thật là chẳng lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, như vậy công đức đạt được ấy là vô lượng, vô biên.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, Nghĩa vô lượng, vô biên, có gì sai khác?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Nói vô lượng là ở trong đó lượng của nó dứt hẳn. Nói vô biên là số đó không thể đếm hết.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, có nhân duyên nào, sắc cho đến thức cũng vô lượng, vô biên chăng?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Cũng có nhân duyên sắc cho đến thức vô lượng, vô biên.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, vì nhân duyên nào, sắc cho đến thức vô lượng, vô biên?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Vì sắc cho đến thức đều tánh không, nên vô lượng, vô biên.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, có phải chỉ có sắc, thọ, tưởng, hành, thức không, hay là tất cả pháp đều không?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ta nói, các pháp, không pháp nào là chẳng đều không.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, vô lượng, vô biên là khái niệm về pháp nào?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Vô lượng, vô biên là khái niệm về Không, Vô tướng, Vô nguyện.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, vô lượng, vô biên có phải chỉ là Không, Vô tướng, Vô nguyện hay là còn có Nghĩa khác?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Ta đâu chẳng nói, tất cả pháp môn, không pháp môn nào chẳng đều là không?

Thiện Hiện thưa:

–Như Lai thường nói, tất cả pháp môn, không pháp môn nào là chẳng đều không.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Không, tức là vô tận. Không, tức là vô lượng. Không, tức là vô biên. Không, tức là Nghĩa khác. Thế nên, Thiện Hiện, tất cả pháp môn mặc dù có vô số lời nói sai khác nhưng Nghĩa không khác.

Thiện Hiện nên biết, lý không của các pháp, hoàn toàn không thể nói. Như Lai tìm cách nói là vô tận, hoặc nói vô lượng, hoặc nói vô biên, hoặc nói là không, hoặc nói là vô tướng, hoặc nói là vô nguyện, hoặc nói là không tác, hoặc nói là không sinh, hoặc nói là không diệt, hoặc nói là chẳng phải có, hoặc nói là tịch tĩnh, hoặc nói là lìa nhiễm, hoặc nói là Niết-bàn… Vô lượng pháp môn như thế, Nghĩa chân thật chẳng khác, đều là phương tiện của Như Lai diễn thuyết.

Khi ấy, Thiện Hiện bạch Phật:

–Hy hữu thay, kính bạch Thế Tôn, thật tánh của các pháp phương tiện thiện xảo đều chẳng thể nói, nhưng vì hữu tình nên tìm cách chỉ ra. Như con hiểu Nghĩa Phật dạy, thật tánh các pháp đều không thể nói.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Đúng vậy, đúng vậy! Vì sao? Vì tánh tất cả pháp đều rốt ráo không, không ai có thể tuyên nói về cái không rốt ráo ấy.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

– Nghĩa chẳng thể nêu bày có tăng, có giảm chăng?

Phật bảo Thiện Hiện:

– Nghĩa chẳng thể nêu bày không tăng, không giảm.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, nếu Nghĩa chẳng thể nêu bày không tăng, không giảm, thì đáng ra Bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không tăng, không giảm. Nếu sáu pháp Ba-la-mật-đa này cũng không tăng, không giảm, thì Bồ-tát vì lẽ gì dùng Bát-nhã ba-la-mật-đa không tăng, không giảm, cầu chứng quả vị Giác ngộ cao tột, luôn gần quả vị Giác ngộ cao tột? Nếu sáu pháp Ba-la-mật-đa của các Bồ-tát mà tăng giảm thì chẳng thể gần quả vị Giác ngộ cao tột.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Đúng vậy, đúng vậy! Nghĩa chẳng thể nêu bày của Bát-nhã ba-la-mật-đa hoàn toàn không thêm bớt, nhưng các Bồ-tát hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa chẳng Nghĩ như thế, mà cho là sáu pháp Ba-la-mật-đa này có tăng, có giảm và chỉ Nghĩ: “Chỉ có danh tướng, Nghĩa là Bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa.” Các Bồ-tát này tu hành Bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, đem sáu pháp này tác ý tương ưng và nương vào đó phát khởi tâm và căn lành, bình đẳng ban cho các hữu tình, để cùng hồi hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột; ví như quả vị Giác ngộ cao tột của Phật nhiệm mầu sâu xa, nếu mà phát khởi hồi hướng, thì do sự hồi hướng này, sẽ tăng thêm thế lực phương tiện thiện xảo, nên có thể chứng được quả vị Giác ngộ cao tột.

Bấy giờ, Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là quả vị Giác ngộ cao tột?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Chân như các pháp, gọi đó là quả vị Giác ngộ cao tột. Thiện Hiện nên biết, chân như các pháp không tăng, không giảm; nên quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật cũng không tăng, giảm. Nếu các Bồ-tát thường an trụ, tác ý tương ưng với chân như như thế, thì gần quả vị Giác ngộ cao tột. Như vậy, này Thiện Hiện, Nghĩa chẳng thể nêu bày

mặc dầu không thêm không bớt mà không lui mất tác ý chân như. Ba-la-mật-đa mặc dầu không tăng, không giảm mà không lui mất sở cầu quả vị Giác ngộ cao tột. Nếu các Bồ-tát an trú tác ý chân như như thế, tu hành sáu pháp Ba-la-mật-đa liền được gần quả vị Giác ngộ cao tột.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, các Bồ-tát này lấy tâm đầu tiên phát sinh để có thể gần Bồ-đề; hay là tâm sau phát sinh để có thể gần Bồ-đề? Nếu tâm đầu phát sinh gần Bồ-đề thì khi tâm đầu phát sinh, tâm sau chưa sinh. Như thế, không có Nghĩa hòa hợp. Nếu tâm sau phát sinh, có thể gần Bồ-đề thì khi tâm sau phát sinh, tâm đầu đã diệt mất, không có Nghĩa hòa hợp. Như vậy, pháp của tâm, tâm sở, trước sau tới lui gạn tìm, không có Nghĩa hòa hợp. Như thế thì làm sao có thể tích tụ được căn lành? Nếu các căn lành chẳng thể tích tụ nhóm được, thì làm sao Bồ-tát có thể gần Bồ-đề?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Như khi đốt đèn thì ngọn lửa đầu đốt cháy tim đèn, hay ngọn lửa sau đốt cháy tim đèn?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, như ý con hiểu thì chẳng phải ngọn lửa đầu có thể đốt cháy tim đèn, cũng chẳng lìa ngọn lửa đầu. Chẳng phải ngọn lửa sau có thể đốt cháy tim đèn, cũng chẳng lìa ngọn lửa sau.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Tim đèn có cháy chăng?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, thế gian hiện thấy cái tim đèn thật có cháy.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Bồ-tát cũng thế, chẳng phải tâm đầu phát sinh được gần Bồ-đề, cũng chẳng lìa tâm đầu. Chẳng phải tâm sau phát sinh được gần Bồ-đề, cũng chẳng lìa tâm sau mà các Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo làm cho các căn lành tăng trưởng viên mãn nên được gần Bồ-đề.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, duyên khởi như thế, lý thú sâu xa. Chẳng phải ngay các tâm phát sinh trước, sau mà các Bồ-tát có thể gần Bồ-đề.

Chẳng phải lìa các tâm phát sinh trước, sau mà các Bồ-tát có thể được gần Bồ-đề.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Nếu tâm diệt rồi thì có sinh chăng?

Thiện Hiện thưa:

–Kính bạch Thế Tôn, không! Tâm đó đã diệt thì không thể sinh lại.

–Ý ông thế nào? Nếu tâm đã sinh thì pháp có diệt chăng?

–Kính bạch Thế Tôn, đúng như vậy! Nếu tâm đã sinh thì nhất định có pháp diệt.

–Ý ông thế nào? Pháp có diệt, tâm chẳng phải sẽ diệt chăng?

–Kính bạch Thế Tôn, chẳng phải vậy! Pháp có diệt, tâm nhất định sẽ diệt.

–Ý ông thế nào? Pháp không diệt, tâm có thể sinh chăng?

–Kính bạch Thế Tôn, chẳng được! Pháp không diệt, tâm chẳng có Nghĩa sinh.

–Ý ông thế nào? Pháp không sinh, tâm có thể diệt chăng?

–Kính bạch Thế Tôn, chẳng được! Pháp không sinh, tâm không có Nghĩa diệt.

–Ý ông thế nào? Pháp không sinh diệt, tâm có thể sinh diệt chăng?

–Kính bạch Thế Tôn, chẳng được! Pháp không sinh diệt, tâm không có Nghĩa sinh diệt.

–Ý ông thế nào? Nếu pháp đã diệt rồi, diệt nữa được chăng?

–Kính bạch Thế Tôn, chẳng được! Nếu pháp diệt rồi thì chẳng thể diệt nữa.

–Ý ông thế nào? Nếu pháp sinh rồi, sinh nữa được chăng?

–Kính bạch Thế Tôn, chẳng được! Nếu pháp sinh rồi, chẳng sinh nữa.

–Ý ông thế nào? Thật tánh các pháp, có sinh diệt chăng?

–Kính bạch Thế Tôn, chẳng có! Thật tánh các pháp không sinh, không diệt.

–Ý ông thế nào? Tâm an trú có phải như là tâm chân như chăng?

–Kính bạch Thế Tôn, đúng như vậy! Tâm an trú như thế đúng như là tâm chân như.

–Ý ông thế nào? Nếu tâm an trú như là tâm chân như, thì tâm chân như như thế là tánh thật tế, có thường trụ chăng?

–Kính bạch Thế Tôn, chẳng phải! Tâm này chẳng giống chân như tánh thật tế, ấy thì thường trú.

–Ý ông thế nào? Có phải chân như các pháp rất sâu xa chăng?

–Kính bạch Thế Tôn, đúng như thế! Chân như các pháp rất là sâu xa.

–Ý ông thế nào? Có phải chính chân như là tâm chăng?

–Kính bạch Thế Tôn, chẳng phải!

–Ý ông thế nào? Có phải lìa chân như có tâm chăng?

–Kính bạch Thế Tôn, chẳng có!

–Ý ông thế nào? Có phải chính tâm là chân như chăng?

–Kính bạch Thế Tôn, chẳng phải!

–Ý ông thế nào? Có phải lìa tâm có chân như chăng?

–Kính bạch Thế Tôn, chẳng có!

–Ý ông thế nào? Có phải chân như có thể thấy chân như chăng?

–Kính bạch Thế Tôn, chẳng thấy!

–Ý ông thế nào? Ông thấy có thật là có chân như chăng?

–Kính bạch Thế Tôn, chẳng thấy!

–Ý ông thế nào? Nếu các Bồ-tát luôn hành như thế, có phải là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa chăng?

–Kính bạch Thế Tôn, đúng như vậy! Nếu các Bồ-tát thường hành như thế thì chính là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.