Tam tạng Việt · Pháp Bảo (VBeta) · Linh Sơn Đại Tạng › Bộ Bát-nhã
Đại Tập 29 · Bộ Bát-nhã XII · Số 220 (Quyển 551–600)
- Dịch giả
- Thích Tịnh Hạnh
- Thông tin
- Ghi trên sách: Sa Môn Thích Tịnh HạnhHội Văn Hóa Giáo Dục Linh Sơn Đài Bắc, 2000
Kinh Đại Bát-Nhã Ba-La-Mật-Đa - Quyển 571 - Phẩm 9: Vô Sở Đắc
KINH ĐẠI BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA
QUYỂN 571
Phẩm 9: VÔ SỞ ĐẮC
Bấy giờ trong hội có vị Đại Bồ-tát tên là Thiện Tư hỏi Tối Thắng rằng:
–Đức Phật đã thọ ký quả Bồ-đề cho Thiên vương chăng?
Tối Thắng đáp rằng:
–Tôi tuy được thọ ký mà như trong mộng vậy.
Bấy giờ Thiện Tư hỏi lại Tối Thắng:
–Thiên vương được thọ ký là được cái gì vậy?
Tối Thắng đáp:
–Tôi tuy được thọ ký mà không được gì cả.
Thiện Tư lại hỏi:
–Không được ấy là không được pháp nào?
Tối Thắng trả lời:
–Không được ấy là chẳng được ngã, chẳng được người thấy biết hữu tình, cho đến chẳng được sự thấy biết, chẳng được các uẩn và các xứ, giới, hoặc thiện hay chẳng phải thiện, hoặc tạp nhiễm, hoặc thanh tịnh, hoặc hữu lậu, hoặc vô lậu, hoặc thế gian, hoặc xuất thế gian, hoặc hữu vi, hoặc vô vi, hoặc sinh tử, hoặc Niết-bàn, đối với tất cả như vậy đều không được gì.
Thiện Tư lại hỏi:
–Nếu không được gì thì dùng thọ ký làm gì?
Tối Thắng đáp:
–Vì không được gì nên đạt được sự thọ ký.
Thiện Tư lại hỏi:
–Nếu như Nghĩa mà Thiên vương nói thì có hai trí: Một là không được gì; hai là được thọ ký.
Tối Thắng đáp rằng:
–Nếu có hai trí thì không có được sự thọ ký. Vì sao? Vì trí Phật không hai. Chư Phật Thế Tôn dùng trí không hai để thọ ký cho Bồ-tát.
Thiện Tư lại hỏi:
–Nếu trí chẳng có hai thì làm sao có thọ ký và được thọ ký?
Tối Thắng đáp:
–Thọ ký và được thọ ký, khoảng đó không có hai?
Thiện Tư lại hỏi:
–Không có hai khoảng ấy thì làm sao có sự thọ ký?
Tối Thắng đáp:
–Nếu hiểu được không có hai khoảng ấy, tức là có sự thọ ký.
Thiện Tư lại hỏi:
–Hôm nay Thiên vương trụ trong khoảng nào mà đạt được sự thọ ký vậy?
Tối Thắng đáp:
–Tôi trụ bờ ngã, trụ bờ hữu tình cho đến trong bờ của sự thấy, sự biết mà nhận được sự thọ ký.
Thiện Tư lại hỏi:
–Bờ ngã… này phải cầu ở đây?
Tối Thắng đáp:
–Phải cầu ở bờ của chư Phật giải thoát.
Thiện Tư lại hỏi:
–Bờ giải thoát của Phật lại cầu ở đâu?
Tối Thắng đáp:
–Phải cầu ở bờ vô minh, hữu, ái.
Thiện Tư hỏi tới:
–Vô minh, hữu, ái lại cầu ở đâu?
Tối Thắng đáp rằng:
–Phải cầu ở bờ rốt ráo không sinh!
Thiện Tư hỏi tiếp:
–Bờ không sinh này cầu ở đâu?
Tối Thắng đáp:
–Bờ này phải cầu ở bờ vô tri!
Thiện Tư hỏi lại:
–Bờ vô tri ấy tức là không có sự hiểu biết thì làm sao bờ này phải cầu bờ kia?
Tối Thắng đáp rằng:
–Nếu có sự hiểu biết mà cầu thì không thể được, vì vô tri nên mới cầu nơi bờ kia.
Thiện Tư lại hỏi:
–Bờ này lìa sự nói năng làm sao có thể cầu?
Tối Thắng đáp:
–Bởi chấm dứt ngôn ngữ nên có thể cầu được.
Thiện Tư lại hỏi:
–Ngôn ngữ ấy vì sao chấm dứt?
Tối Thắng đáp:
–Các pháp nương vào Nghĩa lý, chẳng nương vào lời lẽ.
Thiện Tư lại hỏi:
–Tại sao dựa vào Nghĩa lý?
Tối Thắng đáp:
–Vì chẳng thấy tướng Nghĩa.
Thiện Tư lại hỏi:
–Vì sao chẳng thấy?
Tối Thắng đáp:
–Vì chẳng khởi lên sự phân biệt, Nghĩa là chỗ sở y, ngã là sự năng y, không có hai việc này nên gọi là chẳng thấy.
Thiện Tư lại hỏi:
–Nếu chẳng thấy Nghĩa này thì đây cầu chỗ nào?
Tối Thắng đáp:
–Không thấy, không chấp nên gọi là cầu.
Thiện Tư hỏi lại:
–Pháp có thể cầu ấy tức là hữu cầu?
Tối Thắng đáp:
– Nghĩa này chẳng phải. Pháp chưa cầu ấy là thật không có chỗ để cầu. Vì sao? Nếu thật có thể cầu tức là phi pháp.
Thiện Tư lại hỏi:
–Pháp là những gì?
Tối Thắng đáp rằng:
–Pháp không văn tự, cũng lìa ngôn ngữ.
Thiện Tư lại hỏi:
–Trong sự lìa văn tự ngôn ngữ thì cái nào là pháp?
Tối Thắng đáp:
–Tánh lìa văn tự diệt chỗ tâm hành đó, gọi là pháp. Tánh của tất cả pháp đều không thể nói chỗ không thể nói ấy cũng không thể nói được. Nếu có chỗ nói ra tức là hư dối, trong pháp hư dối hoàn toàn không có pháp thật.
Thiện Tư lại hỏi:
–Chư Phật Bồ-tát thường có lời nói, vậy đều là hư dối sao?
Tối Thắng đáp:
–Chư Phật Bồ-tát từ đầu đến cuối chẳng nói một chữ, làm sao hư dối?
Thiện Tư lại hỏi:
–Nếu có nói ra sẽ mắc lỗi gì?
Tối Thắng đáp:
–Có lỗi về lời nói.
Thiện Tư lại hỏi:
–Ngôn ngữ có lỗi gì?
Tối Thắng đáp:
–Có lỗi về Nghĩ bàn.
Thiện Tư lại hỏi:
–Pháp nào không lỗi.
Tối Thắng đáp:
–Có nói, không nói chẳng thấy hai tướng thì không có lỗi.
Thiện Tư lại hỏi:
–Lỗi lấy gì làm gốc?
Tối Thắng đáp rằng:
–Lấy chấp trước làm gốc.
Thiện Tư lại hỏi:
–Chấp trước lấy gì làm gốc?
Tối Thắng đáp:
–Lấy tâm chấp trước làm gốc.
Thiện Tư lại hỏi:
–Cái gì làm gốc của chấp trước?
Tối Thắng đáp rằng:
–Hư vọng phân biệt là gốc.
Thiện Tư lại hỏi:
–Hư vọng phân biệt lấy gì làm gốc?
Tối Thắng đáp rằng:
–Vin vào duyên làm gốc.
Thiện Tư lại hỏi:
–Duyên theo chỗ nào?
Tối Thắng đáp:
–Duyên theo sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp.
Thiện Tư lại hỏi:
–Làm thế nào để không duyên theo?
Tối Thắng đáp rằng:
–Nếu xa lìa ái, thủ thì không còn chỗ để duyên. Vì Nghĩa này nên Như Lai thường nói các pháp bình đẳng không thể duyên theo được. Khi nói pháp này, năm ngàn Bí-sô xa lìa trần cấu sinh Pháp nhãn tịnh. Lại có một vạn hai ngàn Bồ-tát được Vô sinh nhẫn, vô lượng, vô biên hữu tình đều phát tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột.
Bấy giờ, Tối Thắng liền từ chỗ ngồi đứng dậy, mặc y che vai trái, gối phải sát đất chắp tay cung kính bạch Phật rằng:
–Những thiện nam, thiện nữ nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tại sao những người chưa phát tâm Bồ-đề liền có thể phát tâm, tất cả đều thành tựu và đạt được không thoái chuyển, sự tu hành thường tiến tới mà không lui lại?
Phật dạy:
–Thiên vương! Hãy lắng nghe! Hãy lắng nghe và suy Nghĩ thật kỹ. Ta sẽ nói cho ông.
Tối Thắng thưa rằng:
–Lành thay! Đại Thánh! Cúi xin Ngài nói cho, chúng con muốn nghe.
Phật bảo Tối Thắng:
–Thiên vương nên biết, nếu các thiện nam, thiện nữ nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đem ý thuần tịnh phát tâm Bồ-đề, đầy đủ chánh tín, gần gũi Thánh hiền, ưa nghe chánh pháp, xa lìa sự đố kî, bỏn sẻn, thường tu tịch tĩnh, ưa hành bố thí, tâm không hạn ngại, lìa các uế trược, chánh tín nghiệp quả, tâm chẳng do dự, biết rõ như thật nghiệp quả đen trắng. Dù vì thân mạng quyết chẳng làm ác. Những thiện nam, thiện nữ này tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy
thì có thể xa lìa mười nghiệp ác, tâm thường nhớ Nghĩ về mười nẻo nghiệp thiện. Những thiện nam, thiện nữ này hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nếu gặp các Sa-môn, Bà-la-môn… tinh tấn tu hành chân chánh, giới phẩm trong sạch, nghe nhiều hiểu Nghĩa thì thường khởi lên chánh niệm, tâm tánh điều hòa nhu nhuyến, tịch tĩnh không loạn, thường ái ngữ, siêng tu các điều thiện, xa lìa các điều ác; chẳng đề cao thân mình, chẳng khinh thường người khác; xa lìa lời thô ác, bỏ lời nói vô Nghĩa, chẳng bỏ niệm trụ, giữ tâm điều trực, thường dứt hung bạo, khéo nhổ tên độc. Vứt bỏ hoàn toàn các gánh nặng, ra khỏi tám nạn xứ, không còn thọ thân sau. Những thiện nam, thiện nữ này tu hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa nếu gặp Bồ-tát này thì phải nương gần để làm bạn tốt.
Khi ấy, Bồ-tát này dùng phương tiện thiện xảo tùy theo sự thích nghi, vì họ mà thuyết pháp: “Các ông nên biết, người thường bố thí sẽ được giàu vui. Thọ trì tịnh giới thì được tôn quý sinh lên trời. Lắng nghe chánh pháp được trí tuệ lớn.” Lại bảo rằng:
Đây là Bố thí, đây là quả của bố thí.
Đây là keo bẩn, đây là quả của keo bẩn.
Đây là Tịnh giới, đây là quả của tịnh giới.
Đây là phạm giới, đây là quả của sự phạm giới.
Đây là An nhẫn, đây là quả của an nhẫn.
Đây là tức giận, đây là quả của sự tức giận.
Đây là Tinh tấn, đây là quả của sự tinh tấn.
Đây là biếng nhác, đây là quả của sự biếng nhác.
Đây là Tĩnh lự, đây là quả của tĩnh lự.
Đây là tán loạn, đây là quả của sự tán loạn.
Đây là Diệu tuệ, đây là quả của diệu tuệ.
Đây là ngu si, đây là quả của sự ngu si.
Đây là nghiệp lành của thân, đây là quả của nghiệp lành nơi thân.
Đây là nghiệp ác của thân, đây là quả của nghiệp ác nơi thân.
Đây là nghiệp lành của lời nói, đây là quả của nghiệp lành nơi lời nói. Đây là nghiệp ác của lời nói, đây là quả của nghiệp ác nơi lời nói.
Đây là nghiệp lành của ý, đây là quả của nghiệp lành nơi ý.
Đây là nghiệp ác của ý, đây là quả nghiệp ác của ý.
Đây là pháp nên làm, đây là pháp chẳng nên làm.
Nếu tu như thế thì cảm nhận được niềm vui lâu dài. Nếu không tu hành như thế thì phải nhận lấy cái khổ dài lâu. Những thiện nam, thiện nữ này tu hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, gần gũi bạn lành, được nghe thuyết pháp tuần tự như vầy:
Khi Bồ-tát này biết là Pháp khí thì vì họ tuyên thuyết Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, Nghĩa là không, vô tướng, vô nguyện, không tạo tác, không sinh, không diệt, không ngã, không hữu tình, nói rộng cho đến cái biết, cái thấy. Lại vì họ mà tuyên thuyết pháp duyên khởi sâu xa, Nghĩa là vì pháp này mà có pháp kia, khi pháp này diệt thì pháp kia cũng diệt theo. Nghĩa là vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên lục xứ, lục xứ duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sinh, sinh duyên lão tử, sầu bi khổ ưu não. Nếu vô minh diệt thời hành diệt, cho đến sinh diệt thời lão tử, sầu bi khổ ưu não diệt.
Khi Bồ-tát này hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa lại nói thế này:
–Trong lý chân thật không có một pháp nào có thể sinh có thể diệt. Vì sao? Vì pháp thế gian đều do nhân duyên sinh, không có ngã, hữu tình, người tạo ra, người lãnh thọ. Nhân duyên hòa hợp thì nói các pháp sinh. Nhân duyên ly tán thì nói các pháp diệt. Không một pháp nào thật có để lãnh thọ sự sinh diệt, hư vọng phân biệt trong ba cõi chỉ là giả danh, tùy theo nghiệp chướng phiền não mà thọ quả báo dị thục. Nếu dùng Bát-nhã ba-la-mật-đa quán sát như thật thì tất cả pháp không sinh, không diệt, không tạo, không nhận. Nếu pháp không tạo cũng là pháp không hành, thì đối với các pháp, tâm không có sự chấp trước. Nghĩa là chẳng đắm sắc, thọ, tưởng, hành, thức, chẳng đắm nhãn xứ cho đến ý xứ, chẳng đắm sắc xứ cho đến pháp xứ, chẳng đắm nhãn giới cho đến ý giới, chẳng đắm sắc giới cho đến pháp giới, chẳng đắm nhãn thức giới cho đến ý thức giới.
Khi ấy Bồ-tát lại nói thế này:
–Tự tánh các pháp đều rốt ráo không, vắng lặng xa lìa, không giữ, không đắm. Các thiện nam, thiện nữ nghe nói lời như vậy, sự tu
hành càng tiến tới chứ không thoái lui.
Thiên vương nên biết, các Đại Bồ-tát hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa muốn gặp chư Phật, ưa nghe chánh pháp, chẳng rơi vào dòng họ ti tiện. Dù sinh ở nơi nào cũng được gặp Phật, được nghe chánh pháp và cúng dường chúng Tăng. Thường gặp chư Phật, dũng mãnh tinh tấn, chí cầu chánh pháp, chẳng chấp đắm vợ con, tôi tớ. Đối với của cải cung cấp cho sự sống cũng chẳng tham đắm, chẳng nhiễm các dục. Thường nương chánh giáo tu tập pháp Phật, bỏ tục xuất gia như giáo lý tu hành, vì người nói pháp. Tuy nói cho người khác nhưng chẳng cầu đền đáp. Thấy chúng hội nghe pháp thường khởi pháp đại Từ, đối với loài hữu tình thường khởi đại Bi, học rộng nghe nhiều chẳng tiếc thân mạng. Thường ưa hạnh xa lìa, ít muốn, vui đủ, chỉ tìm cầu Nghĩa lý, chẳng vướng mắc lời nói. Thuyết pháp tu hành không chỉ vì mình, vì loài hữu tình sẽ được nguồn vui Vô thượng, Nghĩa là Bồ-đề của Phật, là cảnh giới đại Niết-bàn.
Thiên vương nên biết, các Đại Bồ-tát tu hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tu hành như vậy sẽ xa lìa sự buông lung, dũng mãnh tinh tấn, hộ trì các căn. Nếu mắt thấy sắc chẳng đắm tướng của sắc, quán sát như thật tội lỗi của sắc này. Tai tiếng, mũi hương, lưỡi vị, thân xúc, ý pháp cũng thế. Nếu buông thả các căn gọi là buông lung, nếu thường hộ trì gọi là chẳng buông lung. Đại Bồ-tát này hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa bằng phương tiện thiện xảo, điều phục tự tâm, giúp người giữ ý gọi là chẳng buông lung, xa lìa tham dục, tâm thuận pháp lành, tầm tứ, sân si chẳng phải là gốc của căn lành. Nghiệp thân, ngữ, ý cùng hai tà mạng, tất cả nghiệp chẳng lành đều phải xa lìa gọi là chẳng buông lung. Khi Đại Bồ-tát này hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tâm thường chánh niệm gọi là chẳng buông lung. Đại Bồ-tát này biết tất cả pháp, lấy đức tin làm đầu. Người nào chánh tín sẽ không đọa cảnh giới ác, tâm chẳng làm ác, được Thánh hiền khen ngợi.
Thiên vương nên biết, các Đại Bồ-tát hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tu hành đúng pháp, dù sinh chỗ nào thường được gặp Phật, xa lìa Nhị thừa, an trú Chánh đạo, được đại tự tại, thành tựu việc lớn gọi là Chánh trí giải thoát của các Như
Lai. Đại Bồ-tát này hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, muốn cầu an lạc, thường siêng tùy thuận đạo trí Nhất thiết.
Thiên vương nên biết, hôm nay đại chúng này đây được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy là đã từng ở trong vô lượng đại kiếp quá khứ cúng dường chư Phật, tu tập căn lành, vì vậy cần phải siêng năng tinh tấn hơn, đừng để lui mất. Nếu các trời, người thường chế phục các căn, chẳng đắm năm dục lạc, xa lìa thế gian, thường tu xuất thế, thanh tịnh ba nghiệp, tu tập pháp trợ đạo gọi là chẳng buông lung. Các Đại Bồ-tát hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, đầy đủ chánh tín, tâm chẳng buông lung, siêng tu tinh tấn, khiến được thắng pháp, gọi là chẳng buông lung. Các Đại Bồ-tát muốn đủ chánh tín, tâm chẳng buông lung, tinh tấn chánh niệm, phải học Bát-nhã ba-la-mật-đa. Nhờ trí niệm này nên mau chứng được quả vị Giác ngộ cao tột đã mong cầu. Các Đại Bồ-tát hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, đầy đủ chánh tín, tâm chẳng buông lung, siêng tu tinh tấn liền được chánh niệm, dùng trí niệm này biết có, biết không.
Thế nào là có, là không? Nếu tu chánh hạnh được chánh giải thoát, đây gọi là có. Nếu tu tà hạnh được chánh giải thoát, đây gọi là không.
Sáu căn: mắt… Sáu cảnh: sắc… Thế tục là có, Thắng Nghĩa là không.
Bồ-tát tinh tấn chứng được Bồ-đề, đây gọi là có. Bồ-tát biếng nhác chứng được Bồ-đề, đây gọi là không.
Nói năm thủ uẩn đều từ hư dối phân biệt mà sinh, đây gọi là có. Nói pháp thế tục chẳng phải do nhân duyên, tự nhiên mà khởi, đây gọi là không.
Nói sắc vô thường là pháp khổ bại hoại, đây gọi là có. Nếu nói thường vui chẳng phải pháp bại hoại, đây gọi là không. Thọ, tưởng, hành, thức cũng lại như vậy.
Vô minh duyên hành, đây gọi là có. Nếu lìa vô minh mà hành phát sinh, đây gọi là không. Cho đến sinh duyên lão tử, sầu bi khổ ưu não cũng lại như vậy.
Bố thí được phước lớn, đây gọi là có, kẻ bị bần cùng thì gọi là
không. Thọ trì tịnh giới được sinh cõi lành, đây gọi là có, sinh vào cõi ác thì gọi là không. Cho đến tu tuệ được thành Thánh, đây gọi là có, làm kẻ ngu si thì gọi là không.
Nếu tu tập nghe nhiều sẽ được trí lớn, đây gọi là có, kẻ bị ngu si thì gọi là không.
Nếu tu chánh niệm, thường được xuất ly, đây gọi là có, không được gọi là không.
Nếu hành tà niệm chẳng được xuất ly, đây gọi là có, thường được xuất ly là không.
Nếu lìa ngã và ngã sở thường được giải thoát, đây gọi là có. Chấp ngã và ngã sở mà có thể được giải thoát, đây gọi là không.
Nếu nói hư không ở khắp tất cả mọi nơi, đây gọi là có. Nói trong năm uẩn có ngã chân thật, đây gọi là không.
Như thật tu trí thường được giải thoát, đây gọi là có, nếu mắc vào tà trí mà được giải thoát, đây gọi là không.
Lìa ngã, kiến… được không trí, đây gọi là có. Đắm vào ngã kiến… thường được không trí, đây gọi là không.
Thiên vương nên biết, các Đại Bồ-tát tu hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, biết rõ sự có, không của thế gian, thường tu bình đẳng, hiểu rõ các pháp từ nhân duyên sinh, vì thế tục nên có, chẳng khởi thường kiến, biết pháp nhân duyên bản tánh đều là không, chẳng sinh đoạn kiến. Đối với giáo pháp của chư Phật thông suốt như thật.
Thiên vương nên biết, Phật vì Bồ-tát lược nói bốn pháp Nghĩa là thế gian, Sa-môn, Bà-la-môn… và trời Trường thọ khởi nhiều về thường kiến, vì muốn phá chấp của họ mà nói hành vô thường. Có những trời, người nhiều tham đắm dục lạc vì phá đem sự tham đắm của họ nên nói tất cả là khổ. Tà kiến ngoại đạo chấp thân có ngã, vì phá chấp kia nên nói thân vô ngã. Kẻ tăng thượng mạn hủy báng Niết-bàn chân chánh, cho nên nói Niết-bàn vắng lặng, nói vô thường để họ chí tâm cầu pháp rốt ráo, vì người nói khổ để họ xa lìa sự nguyện cầu đối với sinh tử. Nói vô ngã là để làm hiển rõ pháp môn Không để họ thông suốt, nói tịch tĩnh là để làm cho họ hiểu rõ Vô tướng, để xa lìa sự chấp tướng.
Thiên vương nên biết, các Đại Bồ-tát hành phương tiện thiện xảo
của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa tu học như vậy, đối với các pháp lành quyết không thoái lui, mau thành quả vị Giác ngộ cao tột.
Bấy giờ, Tối Thắng lại bạch Phật rằng:
–Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa tu những hạnh nào để hộ trì chánh pháp?
Phật bảo Tối Thắng:
–Thiên vương nên biết, nếu Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thực hành không trái lời và tôn trọng Sư trưởng, thuận theo chánh pháp, tâm hành điều hòa nhu nhuyến, chí tánh thuần chất, các căn vắng lặng, xa lìa tất cả pháp ác bất thiện, tu căn lành thù thắng gọi là hộ trì chánh pháp.
Thiên vương nên biết, nếu Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tu ba nghiệp thân, ngữ, ý từ bi, chẳng màng danh lợi, giữ giới thanh tịnh, xa lìa các kiến chấp gọi là hộ trì chánh pháp.
Thiên vương nên biết, nếu Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tâm hành chẳng theo thương, giận, sợ, si, gọi là hộ trì chánh pháp. Tu tập tàm, quý gọi là hộ trì chánh pháp. Thuyết pháp tu hành đều đúng như những điều đã nghe gọi là hộ trì chánh pháp.
Thiên vương nên biết, chư Phật ba đời vì hộ trì chánh pháp mà thuyết Đà-la-ni ủng hộ Thiên vương và Nhân vương… để hộ trì chánh pháp được tồn tại lâu dài trên thế gian, cùng các hữu tình làm lợi ích lớn nên nói Đà-la-ni rằng:
- Đát điệt tha, a hổ lạc, quật lạc phạt để, hổ thích noa toa lũ trà giả giá, giả giá chiết, ni a bôn, nhã sát đa, sát đa diên đa, sát dã tóa ha, thiểm mạt ni, yết lạc, ô lỗ ô lỗ phạt, để ca, la bạt để ca, a bê xa để ni tóa thích ni, khư xà, khư xà mạt để, a phạt thủy ni, phạt thi phạt đa, phạt đa nô bà lý ni, bộ đa nô tất một lật để, đề phạt đa nô tất một lật để, tóa ha.
Thiên vương nên biết, Đại thần chú này có thể làm cho tất cả Trời, Rồng, Dược-xoa, Kiền-đạt-phược, A-tố-lạc, Yết-lộ-đồ, Khẩn-nại-lạc, Mạc-hô-lạc-già, Nhân phi nhân… tất cả hữu tình đều được an vui. Chư Phật ba đời nói đại thần chú này vì hộ trì chánh pháp và ủng hộ Thiên vương, Nhân vương… làm cho được an lạc nên dùng sức phương tiện mà tuyên thuyết. Thế nên Thiên vương và Nhân vương vì làm cho chánh pháp được tồn tại dài lâu trên thế gian nên chính họ
và quyến thuộc đều được an vui. Hữu tình và quốc độ không có tai nạn, mỗi mỗi đều phải tinh tấn siêng năng chí thành tụng niệm, như vậy thì làm cho các oán địch, nạn tai, việc ma và chướng ngại pháp… thảy đều tiêu diệt. Do đó chánh pháp tồn tại lâu dài trên thế gian cùng các hữu tình làm lợi ích lớn. Khi thuyết Đại thần chú Bát-nhã ba-la-mật-đa này, các cung điện trời, núi, biển, đất liền… đều chấn động. Có tám mươi ngàn loài hữu tình đều phát tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột.
Khi ấy, Tối Thắng Thiên vương vui mừng hớn hở, giăng che trên Phật bằng lưới bảy báu, chắp tay cung kính bạch Phật rằng:
–Các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa tu những pháp nào mà tâm chẳng dao động đối với quả quả vị Giác ngộ cao tột?
Phật bảo Tối Thắng:
–Thiên vương nên biết, Đại Bồ-tát nào hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tinh tấn siêng năng tu tập, không ngại đại Từ, không chán đại Bi, thành tựu việc lớn, gia tăng tinh tấn, học Đẳng trì không, cũng thường tinh tấn siêng tu trí bình đẳng, phương tiện thiện xảo hiểu rõ như thật đại trí thanh tịnh, thông suốt diệu lý bình đẳng của ba đời, không còn chướng ngại, đi theo con đường chư Phật ba đời đã đi.
Thiên vương nên biết, Đại Bồ-tát này hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa tu pháp như thế thì tâm chẳng dao động đối với quả vị Giác ngộ cao tột.
Bấy giờ, Tối Thắng lại bạch Phật rằng:
–Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tu những pháp nào mà nghe việc chẳng Nghĩ bàn của các Như Lai mà tâm chẳng kinh, chẳng sợ, chẳng ưu, chẳng não?
Phật bảo Tối Thắng:
–Thiên vương nên biết, nếu Đại Bồ-tát tu hành diệu tuệ, diệu trí đầy đủ, gần gũi bạn lành, ưa nghe pháp sâu kín, hiểu rõ các pháp đều như huyễn…, ngộ đời là vô thường, sinh thì phải diệt, tâm không dính mắc giống như hư không.
Thiên vương nên biết, Đại Bồ-tát này hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa tu pháp như vậy nên nghe việc chẳng Nghĩ bàn của các Như Lai mà tâm chẳng kinh, chẳng sợ, cũng chẳng ưu não.
Bấy giờ, Tối Thắng lại bạch Phật rằng:
–Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa tu những pháp nào mà thường được tự tại dù bất cứ chỗ nào?
Phật bảo Tối Thắng:
–Thiên vương nên biết, nếu Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa tu năm Thần thông đầy đủ không ngại, các môn giải thoát, tĩnh lự, vô lượng phương tiện Bát-nhã ba-la-mật-đa thường được tự tại dù bất cứ nơi nào.
Bấy giờ, Tối Thắng bạch Phật rằng:
–Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa chứng được những môn nào?
Phật bảo Tối Thắng:
–Thiên vương nên biết, nếu Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa chứng được môn Diệu trí thì thường ngộ nhập các căn lợi độn của tất cả hữu tình. Đã được môn Diệu tuệ thời có thể phân biệt cú Nghĩa của các pháp; được môn Tổng trì hiểu rõ tất cả âm thanh và lời nói; được môn vô ngại có thể nói các pháp rốt ráo vô tận.
Thiên vương nên biết, Đại Bồ-tát này hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa sẽ chứng được các môn như vậy.
Bấy giờ, Tối Thắng lại bạch Phật rằng:
–Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa chứng được những lực gì?
Phật bảo Tối Thắng:
–Thiên vương nên biết, nếu Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sẽ được năng lực tịch tĩnh nên thành tựu đại Bi; được năng lực tinh tấn nên thành tựu không thoái chuyển; được năng lực nghe nhiều nên thành tựu đại trí; được năng lực tin ưa nên thành tựu giải thoát; được năng lực tu hành nên thành tựu xuất ly; được năng lực an nhẫn nên thương giúp hữu tình; được năng lực Bồ-đề tâm nên đoạn trừ ngã kiến; được năng lực đại Bi nên giáo hóa hữu tình; được năng lực không sinh nhẫn nên thành tựu mười lực.
Thiên vương nên biết, Đại Bồ-tát này hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa được các năng lực thù thắng như vậy.
Khi thuyết pháp này, năm trăm Bồ-tát được không sinh nhẫn. Tám ngàn Thiên tử được không thoái chuyển, một vạn hai ngàn các
chúng Thiên tử xa lìa trần cấu phát sinh Pháp nhãn thanh tịnh. Bốn vạn trời, người đều phát tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột.
❧
Phẩm 10: CHỨNG KHUYẾN
Phật bảo Tối Thắng:
–Thiên vương nên biết, vô số đại kiếp trong quá khứ không thể Nghĩ bàn có Đức Phật tên là Công Đức Bảo Vương, đầy đủ mười hiệu. Nước ấy tên là Bảo nghiêm, kiếp số tên là Thiện quán. Cõi ấy sung túc vui vẻ không có bệnh tật khổ não. Trời, người qua lại chẳng cách ngại nhau. Đất đai bằng phẳng như bàn tay, không có núi gò, sỏi đá, chông gai. Cỏ nhung mọc khắp, mềm mại xanh biếc như lông chim khổng tước, cao chừng bốn ngón tay, nếu đặt chân xuống thì cỏ liền nằm rạp xuống, cất bước lên thì cỏ liền trở lại như cũ. Hoa chiêm-bát-ca, hoa duyệt ý… và các thứ cỏ mềm mọc đều khắp rất trang nghiêm. Thời tiết chẳng nóng chẳng lạnh, bốn mùa điều hòa. Đất bằng ngọc báu phệ-lưu-ly. Tâm tánh của các hữu tình khi ấy ôn hòa hiền thiện. Ba độc phiền não bị chế phục nên chẳng hiện hành. Đệ tử Thanh văn của chư Phật Thế Tôn ấy tới số một vạn hai ngàn muôn ức, đệ tử Bồ-tát sáu mươi hai ức. Con người lúc đó sống lâu đến ba mươi sáu muôn năm, không có chết yểu. Có một thành đô tên Vô cấu trang nghiêm. Thành ấy từ Nam đến Bắc dài một trăm hai mươi tám do-tuần, từ Đông sang Tây tám mươi do-tuần, thành dày mười sáu do-tuần. Tường, cửa, lầu đều do bảy báu tạo thành, mười ngàn khu vườn được trang trí trang nghiêm. Mười ngàn thành nhỏ bao vây chung quanh, có bốn khu vườn có hoa xinh đẹp với phong cảnh rất vừa ý, có chim khổng tước dạo chơi đùa giỡn suốt bốn mùa. Có bốn ao lớn, bờ bằng bảy báu, ngang rộng đều bằng nửa do-tuần, đường đi và lề đường đều bằng vàng ròng, khắp đáy ao rải toàn cát vàng rất đẹp. Trong ao có nước đủ tám công đức, mùi thơm hoa báu xen lẫn. Trong đó có các vịt trời, chim nhạn, chim uyên ương tập trung nhảy nhĩt vui vẻ, bờ ao có nhiều cây: Bạch đàn, xích đàn, thi-lợi-sa… Trên cây có chim oanh vũ, xá-lợi bay nhảy vui chơi. Có vua Chuyển luân tên là Trị Thế, đầy đủ bảy báu, làm vua bốn đại châu, đã từng cúng dường vô lượng chư Phật. Ở chỗ chư Phật gieo
trồng căn lành, thành tâm đại Bồ-đề không thoái chuyển. Quyến thuộc nội cung bảy mươi ngàn người, thân hình xinh đẹp để phục vụ Bảo nữ, đều phát tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột. Vua Chuyển luân ấy có đủ ngàn con, sức lực dũng mãnh tráng kiện, có thể chinh phục oán địch, đủ hai mươi tám tướng Đại trượng phu cũng phát tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột.
Bấy giờ, Công Đức Bảo Vương Như Lai đem các Thanh văn và chúng Bồ-tát, cùng với vô lượng Trời, Rồng, Dược-xoa, Kiền-đạt-phược, A-tố-lạc, Yết-lộ-đồ, Khẩn-nại-lạc, Mạc-hô-lạc-già, Nhân phi nhân… lần lượt trước sau đi vào thành Vô cấu trang nghiêm. Khi ấy, vua Chuyển luân với xe bảy báu dẫn đầu cùng với một ngàn người con và quyến thuộc trong nội cung ra thành nghinh rước, kính lễ thỉnh vào, thiết bày các thứ tuyệt diệu cúng dường.
Bấy giờ Thế Tôn và các quyến thuộc thọ cúng dường rồi muốn về lại chỗ cũ. Luân vương Trị Thế cùng bảy báu… xuất thành cung kính đưa tiễn rồi trở về cung. Lúc ấy, bỗng nhiên vua Chuyển luân tự than rằng:
–Thân người vô thường, giàu sang như chiêm bao. May được các căn chẳng khuyết mà chánh tín còn khó khăn vậy, huống chi gặp được Như Lai, được nghe giáo pháp nhiệm màu, chẳng phải là hiếm có, như hoa Ưu-đàm. Khi ấy, ngàn con của vua biết ý vua cha ngưỡng mộ Đức Thế Tôn, muốn nghe chánh pháp liền dựng lên diệu đài rộng lớn bằng gỗ Ngưu đầu chiên-đàn, trang nghiêm bằng bảy báu. Gỗ chiên-đàn ấy một lượng trị giá bằng cả châu Thiệm-bộ. Đài này từ Nam đến Bắc dài mười ba do-tuần, từ Đông sang Tây rộng mười do-tuần. Trụ lớn bốn góc trang nghiêm bằng các thứ báu, phía dưới đài có ngàn bánh xe báu. Hoàn tất rồi dâng lên vua cha, lúc vua nhận rồi, ban lời khen rằng:
–Hay thay, hay thay! Rất hiểu ý ta. Ta muốn đến chỗ Phật để nghe nhận chánh pháp.
Bấy giờ, ngàn con lại dựng tòa Sư tử ở trong đài ấy, an trí để vua cha ngự, sao cho các cung nhân đều vây quanh phục vụ sau trước. Chung quanh đài có các chuông vàng rất đẹp thòng xuống, rèm treo, phan lọng, che lưới bằng bảy báu, lại rải các thứ hương hoa quý lạ, đốt hương vô giá, xoa dầu thơm. Khi ấy, ngàn vị vương tử, mỗi vị bưng một
bánh xe, giống thiên nga chúa bay bổng lên không đến chỗ Phật, nhẹ nhàng để xuống đất và đi đến chỗ Như Lai. Đến nơi đảnh lễ chân Thế Tôn, nhiễu bên phải bảy vòng rồi lui đứng một bên. Khi ấy, các quyến thuộc trong nội cung của vua Chuyển luân kia nối theo phía dưới đài, vua cất mão ngọc và các quyến thuộc nội cung đều cởi giày dép ngọc đến trước chỗ Phật đảnh lễ sát chân Phật, đi bảy vòng bên phải, lui ngồi một phía.
Bấy giờ, Công Đức Bảo Vương Như Lai bảo Trị Thế rằng:
–Đại vương! Hôm nay vì nghe chánh pháp mà Ngài đến đây ư?
Khi ấy, vua Chuyển luân liền từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa sang y phục thưa rằng:
–Bạch Thế Tôn, những gì gọi là được nghe chánh pháp?
Phật khen vua rằng:
–Hay thay, hay thay! Hôm nay ngài mới có thể làm cho chúng trời, người được lợi ích an vui nên hãy lắng nghe chánh pháp thâm sâu. Hãy lắng nghe cho kỹ, suy Nghĩ thật rốt ráo. Ta sẽ phân biệt giải nói cho Đại vương.
Trị Thế bạch Phật:
–Xin ngài cứ nói, con rất muốn nghe!
Bấy giờ, Thế Tôn bảo vua rằng:
–Đại vương nên biết, các Đại Bồ-tát hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đã đạt được pháp tánh bình đẳng của tất cả pháp, gọi là Chánh pháp. Bao gồm bốn Niệm trụ, bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo, Không, Vô tướng, Vô nguyện… tất cả pháp tánh bình đẳng đã đạt được gọi là Chánh pháp.
Bấy giờ, Trị Thế lại bạch Phật rằng:
–Bạch Thế Tôn, vì sao các Đại Bồ-tát hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, ở trong Đại thừa thường được thắng tiến chẳng có thoái lui?
Phật bảo Trị Thế:
–Đại vương nên biết, các Đại Bồ-tát hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nhờ sức chánh tín mà được thắng tiến. Chánh tín là gì? Nghĩa là biết các pháp bản tánh vắng lặng chẳng sinh chẳng diệt. Thường được thân gần với những người tu hành chân
chánh. Pháp nào không nên làm kiên quyết không làm. Tâm lìa tán loạn, nghe nhận chánh pháp, chẳng thấy người kia nói, chẳng thấy ta nghe, siêng năng tu tập chánh hạnh, mau được thần thông. Những loài hữu tình nào kham lãnh được, thì ta có thể giáo hóa, nhưng trọn chẳng thấy ta có thần thông có thể giáo hóa hữu tình và hữu tình kia đã nhận sự giáo hóa của ta. Vì sao? Vì các Đại Bồ-tát khi hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa hoàn toàn chẳng thấy ta, chẳng thấy hữu tình, hai bên bình đẳng thì được thắng tiến chẳng có thoái lui.
Thiên vương nên biết, các Đại Bồ-tát hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa hộ trì các căn, chẳng để chấp trước, đối với vật chất giúp cho sự sống thì luôn khởi tưởng vô thường, biết các pháp vắng lặng, thân mạng như mượn tạm.
Đại vương nên biết, các Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy, ở trong Đại thừa tâm chẳng buông lung.
Đại vương nên biết, các Đại Bồ-tát hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đến trong giấc mộng còn chẳng quên mất tâm Bồ-đề giáo hóa các hữu tình khiến họ tu Phật đạo, đem các căn lành ban cho loài hữu tình để hồi hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột, thấy được thần lực của Phật, vui mừng khen ngợi.
Đại vương nên biết, Bồ-tát hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy sẽ mau chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Thế nên Đại vương phải siêng năng tinh tấn trụ ở ngôi vị tôn quý, chớ sinh buông lung. Đại Bồ-tát nào muốn cầu chánh pháp thì chớ đắm năm dục. Vì sao? Vì tất cả phàm phu không có sự nhàm chán dục lạc còn bậc đạt Thánh trí thì có thể bỏ được. Thân người vô thường, thọ mạng ngắn ngủi.
Đại vương, ngày nay nên hiểu cho rốt ráo, chán bỏ thế gian để cầu đạo xuất thế. Đại vương nên cúng dường Như Lai, được căn lành, để hồi hướng cho bốn việc: Một là, tự tại vô tận. Hai là, chánh pháp vô tận. Ba là, diệu trí vô tận. Bốn là, biện tài vô tận.
Bốn việc hồi hướng này cùng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đồng đều vô tận. Đại vương nên biết, các Đại Bồ-tát hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa nên tu trì giới thân, ngữ, ý một cách thanh tịnh. Vì sao? Vì muốn hướng đến văn, tư, tu. Dùng sức
phương tiện giáo hóa các hữu tình, dùng sức Bát-nhã phá dẹp các ma, thành tựu nguyện lực, hành động không trái lời nói.
Khi vua Chuyển luân nghe Phật thuyết Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, vui mừng hớn hở như được điều chưa từng có, liền lấy mão ngọc tự mở chuỗi anh lạc, quỳ thẳng dâng lên cúng dường Như Lai, xả bốn đại châu dâng hết cúng Phật, nguyện đem phước này thường tu phạm hạnh, học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, đem tâm quyết định vì loài hữu tình hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột. Những người cung nữ của vua nghe Phật thuyết pháp đều sinh vui mừng phát tâm Bồ-đề, đều cởi áo báu và chuỗi ngọc anh lạc dâng lên cúng cho Công Đức Bảo Vương Như Lai. Vua đem đài báu và tòa Sư tử dâng lên Phật mà cầu xuất gia. Lúc đó Đức Như Lai khen ngợi Trị Thế rằng:
–Vua được như vậy thật là hay thay. Sở hành hôm nay chẳng trái nguyện xưa, nên siêng tu tập Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã. Chư Phật quá khứ vì tu pháp này chứng được quả vị Giác ngộ cao tột. Chư Phật vị lai lại cũng như thế.
Bấy giờ, Trị Thế lại bạch Phật rằng:
–Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát tu hành bố thí cùng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là khác hay chẳng khác?
Phật bảo:
–Trị Thế, nếu Bố thí không có Bát-nhã ba-la-mật-đa thì chỉ được gọi tên là Bố thí, chẳng phải đến bờ kia. Phải do Bát-nhã ba-la-mật-đa mới được gọi là Bố thí đến bờ bên kia. Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã cũng như vậy. Vì sao? Vì tánh bình đẳng của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa vậy.
Khi Đức Phật ấy thuyết pháp thậm thâm này, vua liền chứng được Vô sinh pháp nhẫn.
Phật bảo Tối Thắng:
–Thiên vương nên biết, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải như vua kia siêng cầu chánh pháp. Vua Chuyển luân khi ấy là Phật Nhiên Đăng, còn ngàn con ấy chính là ngàn Phật thời hiền kiếp.
Bấy giờ, Tối Thắng bèn bạch Phật rằng:
–Bạch Thế Tôn, làm thế nào mà các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa tu hành mau thành đạo đại Bồ-đề?
Phật bảo Tối Thắng:
–Thiên vương nên biết, các Đại Bồ-tát hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa tu tâm Từ…, đối với các hữu tình chẳng làm tổn giảm siêng hành tất cả Ba-la-mật-đa và bốn Nhiếp sự, bốn Vô lượng tâm và pháp phần Bồ-đề, tu học phương tiện thiện xảo của thần thông, tất cả pháp lành đều tu viên mãn. Nếu các Bồ-tát tu hành như vậy thì có thể mau thành đạo đại Bồ-đề. Đạo Bồ-đề ấy là tín tâm có tin là tâm thanh tịnh, tâm xa lìa sự dối gạt, tâm tu hành bình đẳng, tâm thí vô úy, làm cho các hữu tình đều gần gũi, siêng tu hành bố thí thì quả báo sẽ vô tận. Thọ trì tịnh giới nhưng không có sự chướng ngại, tu hành an nhẫn xa lìa các sự giận dữ, siêng năng tinh tấn thêm thì sự tu hành dễ thành tựu, có tĩnh lự thù thắng chẳng khởi tán loạn, đầy đủ Bát-nhã thì sẽ thông suốt hoàn toàn. Có đại Từ nên hữu tình được lợi ích. Có đại Bi nên rốt cùng không thoái chuyển. Có đại Hỷ nên thường làm vui lòng người khác. Có đại Xả nên chẳng khởi lên sự phân biệt. Không có ba độc nên lìa các chông gai. Chẳng đắm sắc, thanh, hương, vị, xúc, cho nên diệt trừ các sự hý luận. Không có phiền não nên xa lìa sự oán thù. Xả bỏ niệm của Nhị thừa nên tâm rộng lớn. Đủ trí Nhất thiết nên thường lưu xuất nhiều thứ báu. Thiên vương nên biết, các Đại Bồ-tát hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tu hành như vậy thì có thể mau thành tựu đạo đại Bồ-đề.
Bấy giờ, Tối Thắng lại bạch Phật rằng:
–Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa hiện ra hình tướng nào để giáo hóa loài hữu tình?
Phật bảo Tối Thắng:
–Thiên vương nên biết, các Đại Bồ-tát hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đã hiện ra hình tướng không nhất định. Vì sao? Vì tùy theo tâm của các hữu tình ưa muốn điều gì, Bồ-tát liền hiện ra hình tướng như vậy. Hoặc hiện ra sắc vàng, hoặc hiện ra sắc bạc, hoặc hiện ra sắc gương pha lê, hoặc hiện ra sắc phệ-lưu-ly, hoặc hiện sắc thạch tàng, hoặc hiện sắc xử tàng, hoặc hiện sắc trân châu, hoặc hiện sắc xanh, vàng, đỏ, trắng, hoặc hiện màu sắc ngọn lửa, mặt trời, mặt trăng, hoặc hiện sắc Đế Thích, hoặc hiện sắc Phạm vương, hoặc hiện sắc sương tuyết, hoặc hiện sắc thư hoàng,
hoặc hiện sắc đan châu, hoặc hiện sắc mưa hoa, hoặc hiện sắc hoa chiêm-bác-ca, hoặc hiện sắc hoa tô-mạt-na, hoặc hiện sắc hoa sen xanh, hoặc hiện sắc hoa sen vàng, hoặc hiện sắc hoa sen đỏ, hoặc hiện sắc hoa sen trắng, hoặc hiện sắc trời công đức, hoặc hiện sắc con thiên nga, con công, hoặc hiện sắc ngọc san hô, hoặc hiện sắc Như ý châu, hoặc hiện sắc cõi hư không, tùy theo sắc của trời, người đều hiện ra theo loại ấy.
Thiên vương nên biết, Đại Bồ-tát này tùy theo hình tướng sai khác của tất cả hữu tình trong hằng hà sa số thế giới khắp mười phương đều có thể thị hiện. Vì sao? Vì Đại Bồ-tát này hành phương thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có thể nhiếp hóa khắp tất cả hữu tình, cho đến chẳng rời bỏ tất cả hữu tình. Vì sao? Vì tâm hành của tất cả hữu tình khác nhau. Thế nên Bồ-tát thị hiện vô vàn hình tướng sai biệt. Vì sao? Vì Đại Bồ-tát này ở đời quá khứ có nguyện lực lớn, tùy theo các hữu tình ưa thấy hoặc chịu nhận sự giáo hóa thì các Ngài liền vì họ mà thị hiện thân muốn thấy, như trong gương sáng vốn không có ảnh tượng nhưng tùy theo thể chất tốt xấu đều hiện ra các thứ. Nhưng gương sáng này cũng không có phân biệt rằng: “Thể chất của ta sáng sạch có thể hiện được cái sắc.” Bồ-tát hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy mà chẳng có sự dụng công chỉ tùy theo sự ưa muốn mà thị hiện, cũng chẳng phân biệt ta có thể thị hiện được.
Thiên vương nên biết, các Đại Bồ-tát hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tùy theo thính chúng ở trong chỗ ngồi, tâm họ ưa thích thấy thân nào thuyết pháp, Bồ-tát liền hiện ngay thân ấy vì họ thuyết pháp. Nghĩa là hoặc thấy Phật, hoặc thấy Bồ-tát, hoặc thấy Độc giác, hoặc thấy Thanh văn, hoặc thấy Phạm vương, hoặc thấy Đế Thích, hoặc thấy Đại Tự Tại, hoặc thấy Tỳ-sắc-noa, hoặc thấy Hộ Thế, hoặc thấy Luân vương, hoặc thấy Sa-môn, hoặc thấy Dị đạo, hoặc thấy Bà-la-môn, hoặc thấy Sát-đế-lợi, hoặc thấy Phệ-xá, hoặc thấy Miệt-đạt-la, hoặc thấy Trưởng giả, hoặc thấy Cư sĩ, hoặc thấy ngồi trong bảo đài, hoặc thấy ngồi trên hoa sen, hoặc thấy tại đất, hoặc thấy trên hư không, hoặc thấy thuyết pháp, hoặc thấy thiền định.
Thiên vương nên biết, Đại Bồ-tát này tu hành phương tiện thiện
xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa vì cứu độ hữu tình nên không một kiểu hình nào và không một oai nghi nào mà không thể hiện được. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa giống như hư không, không hình, không tướng, khắp mười phương thế giới không chỗ nào không có.
Lại như hư không lìa các hý luận. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng lại như vậy, vượt các ngôn ngữ.
Lại như hư không được đời thọ dụng, với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tất cả thánh phàm đều cùng chung thọ dụng.
Lại như hư không xa lìa các sự phân biệt. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng lại như vậy không có tâm phân biệt.
Lại như hư không dung chứa các sắc. Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng dung chứa được tất cả Phật pháp.
Lại như hư không thường hiện các sắc. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng thường hiện ra tất cả Phật pháp.
Lại như trong hư không tất cả cỏ cây, thuốc thang, hoa quả đều nương vào đó mà tăng trưởng. Tất cả căn lành đều dựa vào Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa tăng trưởng.
Lại như hư không chẳng phải thường, chẳng phải đoạn, chẳng phải pháp để nói năng. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng lại như vậy, chẳng phải thường, chẳng phải đoạn, lìa các ngôn ngữ. Thế gian Sa-môn, Bà-la-môn… cho đến Đế Thích, Phạm thiên chẳng thể Nghĩ lường Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa được.
Thiên vương nên biết, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không có một pháp nào có thể làm ví dụ được. Nếu các thiện nam, thiện nữ tín thọ Bát-nhã ba-la-mật-đa thì công đức thu được không thể Nghĩ bàn. Nếu công đức này có hình sắc thì cõi hư không chẳng chứa hết được. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa sinh ra tất cả thiện pháp thế gian và xuất thế gian. Tất cả chúng trời, người, hoặc vua trời, người, bốn hướng, bốn quả và các Độc giác, Bồ-tát, mười bậc Ba-la-mật-đa, quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật, Nhất thiết chủng trí, lực, vô sở úy và mười tám pháp Phật bất cộng… đều hoàn toàn dựa vào Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thành tựu.
Khi thuyết pháp này, năm vạn Bồ-tát chứng được không thoái chuyển, một vạn năm ngàn chúng Thiên tử được Vô sinh pháp nhẫn, một vạn hai ngàn chúng trời, người xa lìa trần cấu sinh mắt pháp thanh
tịnh. Hằng hà sa số loài hữu tình phát tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột. Trên hư không, chư Thiên trổi các kỹ nhạc và rải các thứ hương hoa đẹp của cõi trời để cúng dường Như Lai và Bát-nhã thâm sâu này. Lại có vô lượng Trời, Rồng, Dược-xoa, Kiền-đạt-phược, A-tố-lạc, Yết-lộ-đồ, Khẩn-nại-lạc, Mạc-hô-lạc-già, Nhân phi nhân… cũng rải các thứ hoa và những vật báu cúng dường Như Lai và Bát-nhã thậm thâm. Khi đó, trời rồng và những chúng khác chắp tay cung kính đồng thanh cất tiếng khen ngợi Phật rằng:
–Hay thay, hay thay! Cúi xin Đức Thế Tôn hãy mau thuyết Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy.
Kinh Đại Bát-Nhã Ba-La-Mật-Đa - Quyển 572 - Phẩm 11: Hiền Đức
KINH ĐẠI BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA
QUYỂN 572
Phẩm 11: HIỂN ĐỨC
Bấy giờ, Đại Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ chân Phật, mặc y che vai trái, gối phải đụng đất, chắp tay cung kính bạch Phật rằng:
–Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát trải qua bao nhiêu kiếp hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, cúng dường bao nhiêu Đức Phật mà có thể đối trước Như Lai để khen ngợi về Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa của Ngài tuyên thuyết giống như Tối Thắng Thiên vương khen ngợi vậy?
Phật bảo Đại Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi rằng:
–Thiện nam, việc như thế này không thể Nghĩ bàn được. Nếu chẳng phải vô lượng trăm ngàn đại kiếp tu tập các hạnh, gieo trồng các căn lành thì chẳng được nghe công đức, danh tự của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.
Thiện nam, số cát sông Hằng trong hằng hà sa số thế giới khắp mười phương còn có thể biết được, chứ Đại Bồ-tát này hành Bát-nhã ba-la-mật-đa đã trải qua bao nhiêu số kiếp, cúng dường bao nhiêu vị Phật đều không thể biết được.
Thiện nam, trong quá khứ vô lượng, vô biên, vô số kiếp khó Nghĩ bàn có Đức Phật ra đời tên là Đa Văn đầy đủ mười hiệu, kiếp số tên là Tăng Thượng, cõi nước tên là Nhật Quang. Đa Văn Như Lai vì các Đại Bồ-tát thuyết pháp môn thanh tịnh bảo rằng:
–Thiện nam, ông phải siêng năng tu các pháp lành chẳng kể thân mạng.
Khi đó, trong hội kia, có một vị Bồ-tát tên là Tinh Tấn Lực, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ chân ngài, mặc y che vai trái, gối phải sát đất, chắp tay cung kính mà bạch Phật rằng:
–Bạch Thế Tôn, như Thế Tôn đã nói, ông nên siêng năng tinh tấn tu các pháp lành, chẳng tiếc thân mạng. Theo con hiểu ý Nghĩa lời Phật nói là: Các Đại Bồ-tát cần phải biếng nhác, chẳng tu pháp lành, mới có thể mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột. Vì sao? Nếu các Bồ-tát siêng tu các pháp thì không thể trụ trong sinh tử lâu ngày để làm lợi lạc cho hữu tình. Nhưng các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, chấm dứt phiền não, trụ lâu trong sinh tử, quyết chẳng vì bản thân mau chứng Niết-bàn mà chỉ vì lợi lạc cho các hữu tình. Bồ-tát lấy sinh tử làm vui, chẳng lấy Niết-bàn làm vui. Vì sao? Vì các Đại Bồ-tát lấy sự giáo hóa hữu tình làm vui vậy. Nghĩa là tùy theo chỗ ưa muốn mà phương tiện khéo léo truyền trao pháp môn làm cho họ được an lạc. Nếu siêng tu pháp lành thì mau hết phiền não, không thể làm lợi ích an vui cho tất cả hữu tình. Thế nên Bồ-tát quán sát sinh tử nhiều sự khổ não, khởi tâm đại Bi chẳng bỏ hữu tình, thành tựu bản nguyện.
Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát đủ sức phương tiện ở lâu trong sinh tử, thấy được vô lượng, vô biên Đức Như Lai, nghe và lãnh thọ vô lượng, vô biên chánh pháp, giáo hóa dẫn dắt vô lượng, vô biên hữu tình. Thế nên, Bồ-tát vì việc này chẳng nhàm chán sinh tử, chẳng ưa thích Niết-bàn.
Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát khi quán sinh tử mà khởi lên sự chán sợ, ưa vui Niết-bàn thì sẽ rơi vào phi đạo, không thể làm lợi lạc cho tất cả hữu tình thông suốt cảnh giới mầu nhiệm của Như Lai.
Thế nào là phi đạo? Là ưa Thanh văn và bậc Độc giác, đối với các loài hữu tình không có tâm đại Bi. Vì sao? Vì đạo mà Thanh văn và Độc giác đã hành động chẳng phải đạo của các Đại Bồ-tát. Vì sao? Vì Thanh văn và Độc giác chán sợ sinh tử, ưa vui với Niết-bàn, không thể đầy đủ phước đức trí tuệ, vì Nghĩa này nên chẳng phải đạo Bồ-tát.
Khi ấy, Phật Đa Văn liền khen ngợi Tinh Tấn Lực rằng:
–Hay thay, hay thay! Như lời ông nói, các Đại Bồ-tát nên tu đạo tự hành, chớ tập theo phi đạo.
Khi ấy, Tinh Tấn Lực thưa rằng:
–Bạch Thế Tôn, thế nào gọi là Đại Bồ-tát đã tu đạo tự hành?
Phật Đa Văn nói:
–Bồ-tát thành tựu tất cả phước tuệ, vì sức đại Bi chẳng bỏ hữu tình, xa lìa Thanh văn và bậc Độc giác, được Vô sinh nhẫn nhưng chẳng bỏ ba cõi, không có sự hy vọng sinh trưởng căn lành, phương tiện thiện xảo tu hành tất cả Ba-la-mật-đa. Dùng sức trí tuệ, không có tâm phân biệt, sinh trưởng căn lành, thành tựu tận trí vô lượng công đức. Dù biết các pháp không có một pháp nào có thể sinh mà phương tiện hiện sinh. Dù biết hữu tình không có một hữu tình nào là thật có mà vẫn phương tiện giáo hóa. Biết tất cả pháp đều lìa tự tánh. Quán các cõi Phật đều như hư không mà có thể phương tiện khéo léo làm trang nghiêm Phật độ. Biết tất cả pháp thân của Phật không có hình dáng mà phương tiện thị hiện tướng hảo trang nghiêm. Tùy theo tâm các hữu tình ưa thích điều gì liền phương tiện mà trao cho họ. Thân tâm Bồ-tát tuy thường vắng lặng nhưng vẫn thuyết pháp giáo hóa hữu tình, cũng dùng phương tiện thiện xảo lìa sự ồn náo, tu các thiền định, biết tự tánh là không, ắt có thể thông suốt được tất cả trí tuệ sâu xa, mới có thể dùng phương tiện thuyết pháp cho người khác, chẳng chứng quả Thanh văn, Độc giác thừa, siêng cầu chứng được quả Giải thoát của Như Lai. Chẳng bỏ tất cả đạo hạnh của Bồ-tát. Thiện nam, đây gọi là Bồ-tát đã tự hành đạo.
Mạn-thù-thất-lợi, khi ấy Tinh Tấn Lực theo Như Lai để nghe nói về cảnh giới mà Bồ-tát đã tu hành chứng được là chưa từng có, liền vội vàng thưa với Đức Phật Đa Văn rằng:
–Bạch Thế Tôn, thật là hiếm có! Như con hiểu ý lời Phật nói là: Bồ-tát đầy đủ phương tiện thiện xảo, quán tất cả pháp đều là đạo cả, ví như hư không dung chứa các sắc. Bồ-tát đầy đủ phương tiện thiện xảo như vậy, chỗ hành đạo là sự thâu nhiếp tất cả pháp. Lại như hư không, tất cả cỏ cây, hoa quả đều nhờ đó mà sinh trưởng. Như vậy các vật đối với cõi hư không không thể làm nhiễm hoặc tịnh, chẳng làm giận làm vui. Đại Bồ-tát này đầy đủ phương tiện lớn là Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa nên quán tất cả pháp đều là đạo, Nghĩa là pháp của phàm phu hoặc pháp Thanh văn, hoặc pháp Độc giác, hoặc pháp Bồ-tát, hoặc pháp Như Lai. Vì sao? Vì các Bồ-tát này đã thông suốt cả, ví như lửa mạnh, nếu gặp cỏ cây tất không lùi lại. Các cây cỏ này đều thuận theo, càng làm cho ngọn lửa cháy mạnh thêm. Các pháp này hoàn toàn thuận theo đạo của Bồ-tát nên gọi là Bồ-tát đạo. Thí như
Kim cang, thể chất nó rắn chắc, dao không thể chặt gãy, lửa không thể đốt cháy, nước không thể thối rửa, độc không thể hại. Phương tiện trí tuệ của Bồ-tát này, Thanh văn, Độc giác và các ngoại đạo, tất cả phiền não không thể nào hoại được. Như ngọc thủy thanh có thể làm nước đục thành trong. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa của Bồ-tát này có thể làm cho tất cả phiền não của hữu tình đều được thanh tịnh. Ví như thuốc tốt Diệu bảo thần châu không thể ở chung với chất độc, có thể tiêu hết các chất độc. Như vậy Bồ-tát hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa chẳng ở chung với tất cả phiền não mà có thể đoạn diệt tất cả phiền não. Vì nguyên nhân này, các pháp đã có đều là đạo của Đại Bồ-tát này.
Mạn-thù-thất-lợi, khi Tinh Tấn Lực nói về pháp này, tám vạn Bồ-tát đều phát tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột. Hai trăm Bồ-tát được Vô sinh pháp nhẫn. Mạn-thù-thất-lợi, Tinh Tấn Lực kia tức là Tối Thắng Thiên vương hôm nay.
Bấy giờ, Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi lại bạch Phật rằng:
–Bạch Thế Tôn, làm thế nào để các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa được sức kiên cố, hộ trì chánh pháp?
Phật bảo Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi rằng:
–Thiện nam, Đại Bồ-tát nào thà bỏ thân mạng chứ không bỏ chánh pháp, khiêm nhường với mọi người, không sinh kiêu mạn, nhẫn nại với sự sỉ nhục của bọn hạ tiện, ban cho hữu tình đói khát những thức ăn ngon, ban sự vô úy cho người gặp nạn. Trị liệu đúng pháp cho người bệnh tật. Phải ban nhiều của báu cho hữu tình nghèo thiếu, sửa sang trang nghiêm tháp miếu thờ chư Phật, che đậy việc xấu, phát huy việc thiện, đem sự an vui cho hữu tình buồn khổ. Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy sẽ được sức kiên cố, hộ trì chánh pháp.
Mạn-thù-thất-lợi lại bạch Phật rằng:
–Bạch Thế Tôn, làm sao các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có thể điều phục tâm?
Phật bảo Mạn-thù-thất-lợi rằng:
–Thiện nam, Đại Bồ-tát nào hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa chẳng xen vào việc của người khác, suy Nghĩ trước rồi sau mới làm. Tâm tánh ngay thẳng điều hòa, lìa xa sự dua nịnh, chẳng tự kiêu căng,
ý thường nhu hòa. Đại Bồ-tát này có thể điều phục được tâm.
Mạn-thù-thất-lợi lại bạch Phật rằng:
–Nếu Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có thể điều phục được tâm thì sẽ sinh về cõi nào?
Phật bảo Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi rằng:
–Thiện nam, nếu Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có thể điều phục được tâm hoặc sinh lên cõi trời, hoặc sinh trong loài người. Nếu sinh lên cõi trời thời làm Đế Thích hoặc làm Phạm vương là chủ cõi Kham nhẫn. Nếu sinh vào loài người sẽ làm vua Chuyển luân hoặc làm các vua khác, hoặc trưởng giả, cư sĩ. Sinh lên trời hay người cũng thường được gặp Phật. Đại Bồ-tát này hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có thể điều phục tâm sẽ sinh vào cảnh giới như vậy.
Mạn-thù-thất-lợi lại bạch Phật rằng:
–Bạch Thế Tôn, chánh tín đưa đến pháp nào?
Phật bảo Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi rằng:
–Chánh tín dẫn đến bạn hiền chân thật.
Mạn-thù-thất-lợi bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, đa văn đưa đến pháp nào?
Phật dạy:
–Đa văn dẫn đến trí tuệ vi diệu.
Mạn-thù-thất-lợi bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, Bố thí đưa đến pháp nào?
Phật dạy:
–Bố thí dẫn đến phước lớn.
Mạn-thù-thất-lợi bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, Tịnh giới đưa đến pháp nào?
Phật dạy:
–Tịnh giới dẫn đến cảnh giới lành.
Mạn-thù-thất-lợi bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, An nhẫn đưa đến pháp nào?
Phật dạy:
–An nhẫn dẫn đến sự dung nạp tất cả hữu tình.
Mạn-thù-thất-lợi bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, Tinh tấn đưa đến pháp nào?
Phật dạy:
–Tinh tấn dẫn đến sự thành tựu tất cả Phật pháp.
Mạn-thù-thất-lợi bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, Tĩnh lự đưa đến pháp nào?
Phật dạy:
–Tĩnh lự dẫn đến sự xa lìa tất cả tán loạn dao động.
Mạn-thù-thất-lợi bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, Bát-nhã đưa đến pháp nào?
Phật dạy:
–Bát-nhã dẫn đến sự xa lìa tất cả phiền não.
Mạn-thù-thất-lợi bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, nghe pháp đưa đến pháp nào?
Phật dạy:
–Nghe pháp dẫn đến sự xa lìa tất cả lưới nghi.
Mạn-thù-thất-lợi bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, hỏi đúng đưa đến pháp nào?
Phật dạy:
–Hỏi đúng dẫn đến trí tuệ vi diệu quyết định đối với các pháp.
Mạn-thù-thất-lợi bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, ở yên đưa đến pháp nào?
Phật dạy:
–Ở yên dẫn đến định thù thắng và các thần thông.
Mạn-thù-thất-lợi bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, tu đúng đắn đưa đến pháp nào?
Phật dạy:
–Tu đúng dẫn đến Chánh đạo.
Mạn-thù-thất-lợi bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, tiếng vô thường đưa đến pháp nào?
Phật dạy:
–Tiếng vô thường dẫn đến sự không nắm bắt đối với cảnh.
Mạn-thù-thất-lợi bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, tiếng khổ đưa đến pháp nào?
Phật dạy:
–Tiếng khổ dẫn đến sự không sinh.
Mạn-thù-thất-lợi bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, tiếng vô ngã đưa đến pháp nào?
Phật dạy:
–Tiếng vô ngã dẫn đến sự diệt trừ chấp ngã và ngã sở.
Mạn-thù-thất-lợi bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, tiếng không đưa đến pháp nào?
Phật dạy:
–Tiếng không dẫn đến sự tịch tĩnh.
Mạn-thù-thất-lợi bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, chánh niệm đưa đến pháp nào?
Phật dạy:
–Chánh niệm dẫn đến Thánh kiến.
Mạn-thù-thất-lợi bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, thân tâm xa lìa đưa đến pháp nào?
Phật dạy:
–Thân tâm xa lìa dẫn đến tất cả thần thông diệu định.
Mạn-thù-thất-lợi bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, Thánh đạo đưa đến pháp nào?
Phật dạy:
–Thánh đạo dẫn đến Thánh quả.
Mạn-thù-thất-lợi bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, thắng giải đưa đến pháp nào?
Phật dạy:
–Thắng giải dẫn đến sự thành tựu tất cả giải thoát.
Mạn-thù-thất-lợi bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, Đức Phật ra đời đưa đến pháp nào?
Phật dạy:
–Phật ra đời dẫn đến tất cả pháp phần Bồ-đề.
Bấy giờ, Tối Thắng ở trước Phật thưa rằng:
–Thế nào là Phật ra đời?
Phật dạy:
–Tối Thắng! Như sự phát tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột.
Tối Thắng bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, thế nào là phát tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột?
Phật dạy:
–Như sự phát sinh đại Bi.
Tối Thắng bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, sinh đại Bi là thế nào?
Phật dạy:
–Chẳng bỏ tất cả hữu tình.
Tối Thắng bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, chẳng bỏ tất cả hữu tình là sao?
Phật dạy:
–Phải giống như chẳng bỏ Tam bảo.
Tối Thắng bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, ai có thể không bỏ Tam bảo?
Phật dạy:
–Tất cả những người không có phiền não.
Bấy giờ, Tối Thắng liền bạch Phật rằng:
–Thật kỳ lạ, bạch Đấng Thế Tôn! Thật hy hữu, bạch Đấng Thiện Thệ! Chư Phật kín đáo thâm sâu mầu nhiệm, tuy nói pháp không, không sinh, không diệt, xưa nay vắng lặng nhưng chẳng phá hoại nghiệp quả thiện ác, xa lìa chấp đoạn chấp thường. Bạch Thế Tôn, có trường hợp nào có những hữu tình nghe pháp này mà chẳng tin kính lại sinh tâm hủy báng không?
Phật dạy:
–Cũng có.
Bạch Thế Tôn, hữu tình này do đời quá khứ tu hành thiện nghiệp nên được thọ thân người. Nhưng do gần gũi bạn ác nên đối với giáo pháp thâm sâu không thể tin kính lại sinh hủy báng, thì làm uổng phí nghiệp thiện quá khứ. Ân đức của chư Phật thật là sâu nặng, giả sử có đem máu thịt của mình cúng dường chư Phật cũng chẳng đền đáp được. Nhờ ân Phật nên ngày nay chúng ta tăng trưởng căn lành, được pháp lạc lớn, trụ đại tự tại, trời, người cung kính.
Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa nên biết ân Phật, thân gần bạn lành, phải tu hạnh của Phật, chứng quả Bồ-đề của Phật.
Khi nói pháp này, trong chúng có hai vạn năm ngàn Bồ-tát được Vô sinh nhẫn, bốn vạn năm ngàn chúng trời, người đều phát tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột. Một vạn hai ngàn chúng các Thiên tử xa lìa trần cấu sinh mắt pháp thanh tịnh.
❧
Phẩm 12: HIỆN HÓA
Bấy giờ, Bồ-tát Thiện Tư thưa với Tối Thắng Thiên vương rằng:
–Hóa thân của Phật có thể biến hóa nữa không?
Tối Thắng đáp:
–Nay Thế Tôn làm minh chứng. Hóa thân của Phật, lại có thể hóa làm hằng hà sa số vô lượng hóa thân Phật nữa với vô lượng hình tượng, thần thông để thuyết pháp làm lợi lạc hữu tình. Vì sao? Vì nguyện lực thuở xưa của chư Phật thanh tịnh nên mới được như vậy.
Bồ-tát Thiện Tư lại hỏi rằng:
–Thiên vương thường thuyết pháp thâm sâu một cách khéo léo, Nghĩa là nguyện lực thuở xưa của Phật thanh tịnh thì cúi xin Thiên vương thỉnh thần lực Phật làm cho Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa tồn tại lâu dài trên thế gian, thường không ẩn mất.
Tối Thắng trả lời:
–Thiện Tư nên biết, tất cả Như Lai thường cùng nhau hộ trì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Vì sao? Vì văn tự để tuyên thuyết Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, văn tự này chẳng khởi đầu, chẳng kết thúc, thường không ẩn mất, Nghĩa được hiển bày ấy cũng chẳng khởi đầu, chẳng kết thúc, thường không ẩn mất. Do đó, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa của chư Phật cũng không ẩn mất. Vì sao? Vì pháp chẳng sinh, nếu pháp không sinh thời cũng không diệt, tức là giáo lý bí mật của chư Phật. Diệu lý như vậy thì Như Lai ra đời, hoặc chẳng ra đời, tánh tướng yên lặng tròn đầy gọi là chân như, cũng gọi là pháp giới, còn gọi là thật tế, thuận theo nhân duyên mà chẳng chống trái, đó là Chánh pháp. Tánh nó thường trú vĩnh viễn không ẩn mất.
Bồ-tát Thiện Tư lại hỏi Thiên vương rằng:
–Còn những người nào thường hộ trì chánh pháp?
Tối Thắng đáp rằng:
–Những người nào chẳng trái nghịch tất cả pháp thì có thể hộ trì chánh pháp. Vì sao? Vì chẳng trái chánh lý, thường không tranh luận nên gọi là hộ trì chánh pháp.
Thiện Tư lại hỏi:
–Thế nào gọi là chẳng trái chánh lý, thường không tranh luận nên gọi là hộ trì chánh pháp?
Tối Thắng đáp rằng:
–Nếu thuận theo văn tự chẳng trái chánh lý, thường không tranh luận gọi là hộ trì chánh pháp. Vì sao? Vì hàng phàm phu thế gian đều đắm các kiến chấp. Người thuận theo chánh lý thời thường nói không. Cho nên thế gian cùng họ dấy lên tranh luận.
Hàng phàm phu này thì mến chuộng pháp “Có”. Người thuận chánh lý đối với pháp “Có” thì coi nhẹ. Thế gian nói có: Thường, lạc, ngã, tịnh. Người thuận chánh lý nói: Vô thường, khổ, vô ngã, bất tịnh. Thế nên thế gian cùng họ khởi lên tranh luận. Những hạng phàm ngu thuận dòng thế gian, còn người thuận chánh lý thì nghịch dòng thế gian. Vậy nên thế gian cùng họ khởi lên tranh luận.
Phàm phu thế gian đắm uẩn, xứ, giới. Người thuận chánh lý hoàn toàn không có sự chấp đắm. Do đó thế gian cùng họ tranh luận. Phàm phu thuận theo đời chẳng hành chánh lý.
Người thuận chánh lý cùng với đời trái nghịch nhau, nên thường không tranh gọi là hộ trì chánh pháp.
Bồ-tát Thiện Tư lại hỏi Tối Thắng:
–Vậy chỗ thủ giữ hôm nay của Thiên vương là gì?
Tối Thắng đáp:
–Thiện Tư nên biết, Ta chẳng thủ ngã cũng chẳng thủ pháp.
Thiện Tư lại hỏi:
–Vì sao chẳng thủ giữ?
Tối Thắng đáp rằng:
–Tự tánh ngã là xa lìa, tự tánh của pháp và hữu tình cũng là xa lìa. Các sự xa lìa này cũng chẳng thể nắm bắt được.
Tự tánh quá khứ là xa lìa, tự tánh vị lai, hiện tại cũng là xa lìa. Các sự xa lìa này đều chẳng thể nắm bắt được.
Tự tánh chư Phật chẳng phải xa lìa, tự tánh chư Phật chẳng phải chẳng xa lìa. Quốc độ chư Phật tự tánh chẳng phải xa lìa, quốc độ chư Phật, tự tánh chẳng phải chẳng xa lìa.
Tự tánh các pháp chẳng phải xa lìa, tự tánh các pháp chẳng phải chẳng xa lìa. Thiện Tư nên biết, hành được như vậy gọi là thuận chánh lý. Không có thủ chấp, không thủ chấp mới có thể hộ trì chánh pháp.
Bấy giờ, Bồ-tát Thiện Tư khen Tối Thắng Thiên vương rằng:
–Hay thay, hay thay! Đại sĩ chính là người có thể thuyết Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, không chấp lấy, không đắm trước, không văn tự, diệt trừ các hý luận, lìa được phân biệt và bị phân biệt.
Bấy giờ, trong chúng có một Thiên tử tên là Hiền Đức, từ tòa đứng dậy, đảnh lễ chân Phật, đắp y che vai trái, gối phải chấm đất, chắp tay cung kính thưa với Phật rằng:
–Bạch Thế Tôn, chỗ nói của Tối Thắng Thiên vương không có sự phân biệt là pháp gì?
Phật bảo Hiền Đức:
–Thiên vương nên biết, không có phân biệt ấy chính là pháp tịch tĩnh. Vì sao? Vì được lấy và bị lấy đều chẳng thể nắm bắt được, chẳng sinh chẳng diệt, lìa ngã và ngã sở, như vậy gọi là pháp không phân biệt. Đại Bồ-tát nào quán như vậy thì mới có thể hộ trì chánh pháp, chẳng thấy pháp được hộ và bị hộ.
Khi nói pháp này mười ngàn Bí-sô tâm được giải thoát, hai ngàn Thiên tử xa lìa trần cấu phát sinh mắt pháp thanh tịnh.
Bấy giờ, Bồ-tát Thiện Tư hỏi Tối Thắng Thiên vương rằng:
–Những biện tài gì có thể thuyết được pháp thâm sâu như thế?
Tối Thắng đáp rằng:
–Bậc không còn tất cả tập khí phiền não, đã được biện tài có thể nói được pháp thâm sâu này. Vượt qua đường ngôn ngữ, không thể Nghĩ bàn, thắng Nghĩa diệu trí, biện tài như vậy có thể nói được pháp thâm sâu này.
Bồ-tát Thiện Tư hỏi Thiên tử Hiền Đức rằng:
–Vì sao trong pháp không sinh lại dùng sự biện tài để nói?
Thiên tử Hiền Đức đáp Thiện Tư rằng:
–Đại Bồ-tát nào chẳng trụ pháp không sinh, không diệt thì không dùng biện tài để nói pháp thâm sâu. Vì sao? Xa lìa sự hý luận, chẳng thấy năng duyên, chẳng thấy sở duyên, tâm không chỗ trụ, vì vậy nên có thể nói. Chẳng trụ ngã, pháp, chẳng trụ đây, kia, chỉ trụ trong thắng Nghĩa thanh tịnh, cho nên có thể nói.
Thiện Tư Bồ-tát liền bạch Phật rằng:
–Bạch Thế Tôn, thật kỳ lạ! Thiên tử Hiền Đức thật là hiếm có! Chính Ngài mới có thể thông suốt pháp thâm sâu, biện tài vô tận.
Phật bảo Thiện Tư:
–Thiên tử Hiền Đức từ chỗ Đức Phật Bất Động ở thế giới Diệu hỷ mà đến thế giới Kham nhẫn này nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Các ông nên biết, Thiên tử Hiền Đức đã ở vô lượng trăm ngàn ức kiếp tu tập tất cả pháp môn Đà-la-ni hiếm có, trải qua nhiều kiếp thuyết pháp cũng chẳng cùng tận.
Bồ-tát Thiện Tư lại bạch Phật rằng:
–Sao gọi là tất cả pháp môn Đà-la-ni hiếm có?
Phật dạy:
–Này Thiện Tư, sự hiếm có này là gọi các pháp chẳng nhập tất cả pháp môn Đà-la-ni. Tất cả pháp môn Đà-la-ni này vượt qua các văn tự, nói không thể nhập, tâm không thể lường, trong pháp bên trong, bên ngoài đều chẳng thể nắm bắt được.
Thiện Tư nên biết, không có chút pháp nào có thể nhập vào đây được, cho nên gọi là các pháp chẳng nhập vào tất cả pháp môn Đà-la-ni. Vì sao? Pháp này bình đẳng không cao không thấp, không vào, không ra, không một văn tự nào từ ngoài vào được, cũng không một văn tự nào từ trong mà ra, không một văn tự nào trụ trong pháp này, cũng không có văn tự cùng thấy được nhau, cũng chẳng phân biệt pháp khác với phi pháp. Các văn tự này nói cũng không giảm không nói cũng không tăng, từ xưa đến nay hoàn toàn không có sự làm ra và hoại diệt. Như các văn tự thì tâm cũng như vậy, như tâm thì tất cả pháp cũng như thế. Vì sao? Vì pháp lìa ngôn ngữ cũng lìa sự suy Nghĩ so lường, từ xưa đến nay không sinh, không diệt nên không vào ra. Do đây gọi là các pháp chẳng nhập tất cả pháp môn Đà-la-ni. Nếu người nào thông suốt được pháp môn này thì biện tài vô tận. Vì sao? Vì pháp vô tận thông suốt chẳng dứt đoạn. Nếu có ai thể vào được hư không thì có nhập vào tất cả pháp môn Đà-la-ni này.
Thiện Tư nên biết, nếu Đại Bồ-tát thông suốt được tất cả pháp môn Đà-la-ni này thì tâm được thanh tịnh, thân, ngữ cũng thế, sở hành thuận lý, Bát-nhã vững chắc thì các quân ác ma không thể quấy nhiễu. Tất cả ngoại đạo chẳng dám đối diện, các nghiệp phiền não chẳng thể phá hoại được, thân lực vững vàng, tâm lìa sự khiếp nhược, hễ có thuyết giảng thì biện tài vô tận, có thể tuyên thuyết các môn Thánh đế thậm thâm vi diệu. Trí tuệ đa văn tựa như biển cả, an trụ tịch định dụ như núi Diệu cao, như sư tử chúa giữa chúng không sợ.
Pháp thế gian chẳng nhiễm, giống như hoa sen trong sạch. Lợi ích hữu tình ví bằng đất lớn. Rửa sạch cấu uế như dòng nước lớn. Thành thục thế gian sánh với các lửa dữ. Tăng trưởng pháp lành giống như gió mạnh. Mát mẻ vui lòng như ánh sáng hiền hòa của mặt trăng. Thường phá đi những sự tối tăm như ánh nắng mặt trời. Phá dẹp phiền não oán như dũng sĩ oai hùng. Điều phục tâm tánh như voi chúa lớn. Thường vang sấm pháp dụ như rồng lớn. Mưa pháp rưới khắp ví như đám mây lớn. Như vị đại lương y chữa bệnh phiền não, giống như vị đại quốc vương khéo ngự trị thế gian. Như bốn vị Thiên vương ủng hộ hữu tình và hộ trì chánh pháp. Như Thiên đế Thích giàu sang hơn hết đối với trong trời, người. Tâm được tự tại như Đại Phạm vương thống lãnh ở cõi Kham nhẫn một cách tự tại. Thân được vô ngại như Yết-lộ-đồ, chỉ dạy hữu tình như người cha của thế gian thường lưu chuyển pháp bảo, như Tỳ-sa-môn, có thể sinh ra các thứ quý báu thế gian, được trang nghiêm bằng phước đức trí tuệ. Những hữu tình nào trông thấy đều được lợi ích, được chư Phật Thế Tôn khen ngợi, các chúng Trời, Rồng… cùng nhau ủng hộ.
Thiện Tư nên biết, các Đại Bồ-tát nếu được tất cả pháp môn Đà-la-ni này liền được tự tại lợi ích hữu tình, phương tiện thuyết pháp mà chẳng cùng tận, tâm không mỏi mệt, chẳng màng lợi dưỡng, tiếng khen, pháp thí bình đẳng, không có bỏn sẻn, ganh tị, thọ trì tịnh giới, ba nghiệp không lỗi.
An nhẫn thanh tịnh lìa các sự giận dỗi, bực bội. Tinh tấn thanh tịnh làm việc thành tựu. Tĩnh lự thanh tịnh khéo léo điều phục tâm. Trí Bát-nhã thanh tịnh vĩnh viễn không nghi ngờ.
Đủ bốn Vô lượng như Đại Phạm vương thường tu hành các Đẳng trì, Đẳng chí một cách khéo léo, vào ra tự tại, hơn hẳn các thế gian, tu nhân Đại giác đủ các phước tuệ, nhận lãnh ngôi quán đỉnh được tự tại lớn.
Khi Phật thuyết môn Tổng trì này, trong chúng có sáu vạn bốn ngàn Bồ-tát được không thoái chuyển, ba vạn Bồ-tát được Vô sinh nhẫn. Hai vạn trời, người xa lìa trần cấu sinh mắt pháp thanh tịnh. Vô lượng, vô biên trời, người… đều phát tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột.
❧
Phẩm 13: ĐÀ-LA-NI
Bấy giờ, Đại Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi liền từ chỗ ngồi đứng dậy đảnh lễ chân Phật, đắp y che vai trái, gối phải sát đất, chắp tay cung kính bạch Phật rằng:
–Bạch Thế Tôn, Như Lai đã nói: Các Đại Bồ-tát nếu được các pháp chẳng nhập và tất cả pháp môn Đà-la-ni thì thành tựu vô lượng, vô biên công đức.
Phật bảo Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi rằng:
–Thiện nam, công đức như thế, giả sử Như Lai nói trăm, ngàn năm cũng chưa hết được.
Bấy giờ, trong chúng có một vị Bồ-tát tên là Tịch Tĩnh Tuệ liền thưa với Đại Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi rằng:
–Nếu Đại Bồ-tát chứng được tất cả pháp môn Đà-la-ni như vậy sẽ được Đức Phật Thế Tôn khen ngợi. Bồ-tát như vậy được lợi ích lớn, tự hành hóa, đều chẳng uổng công.
Khi ấy, Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi bảo Bồ-tát Tịch Tĩnh Tuệ rằng:
–Thiện nam, trong Thắng Nghĩa đế không pháp nào đáng khen vì không sắc không tướng. Cái không sắc tướng thì có gì đáng khen? Vì không gì đáng khen nên có cái gì để vui mừng.
Khi ấy, Tịch Tĩnh Tuệ lại nói rằng:
–Tôi nghe trong Khế kinh, Như Lai nói: “Tự tánh các pháp không có ngã, ngã sở, không thể làm cho vui cũng không thể làm cho giận. Pháp bình đẳng này các Bồ-tát cần nên học. Thí như đại địa nhờ vào sự luân chuyển của nước, nếu đào ao giếng thì được nước để dùng. Những kẻ không đào không do đâu mà có. Cảnh pháp Thánh trí bình đẳng như vậy biến khắp tất cả pháp, nếu có sự siêng năng tu Bát-nhã liền được chứng đắc, còn người chẳng tu làm sao chứng được. Thế nên Bồ-tát mong cầu quả vị Giác ngộ cao tột chẳng nên biếng nhác. Nếu siêng năng tinh tấn như đây đã nói thì cảnh bình đẳng của pháp sẽ hiện ra trước mắt. Như người mù bẩm sinh không thể thấy sắc. Như vậy phiền não đã làm cho hữu tình mù nên đối với pháp bình đẳng không thể thấy được. Như người có mắt nếu không có ánh sáng bên ngoài thì không thể thấy hoàn toàn sắc tượng đã có.
Như vậy người tu hành tuy có trí tuệ nhưng không có bạn tốt thì
không thể thấy pháp. Còn như người có Thiên nhãn không nhờ ánh sáng ngoài, tự họ vẫn thấy được sắc. Cũng vậy, Bồ-tát nào dự vào dòng pháp thì tự nhiên thắng tiến. Ví như trong thế gian thai tạng dần dần tăng trưởng mà chẳng tự thấy. Như vậy, những Bồ-tát siêng năng tinh tấn thì các hạnh tăng trưởng dần, dù chẳng tự thấy mà được thành tựu tất cả Phật pháp. Như trong núi Tuyết có cây thuốc ra quả mà thân cây, cành nhánh chẳng khô chẳng gãy.
Cũng vậy, Bồ-tát siêng tu tinh tấn được bao nhiêu thắng hạnh chẳng lui chẳng mất. Như vua Chuyển luân xuất hiện ở đời với đủ bảy báu. Cũng vậy, Bồ-tát phát tâm Bồ-đề đủ bảy Pháp bảo, được gọi là Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã, Phương tiện thiện xảo. Như vua Chuyển luân dạo đi khắp bốn châu, đối với loài hữu tình tâm đều bình đẳng.
Cũng vậy, Bồ-tát đem bốn Nhiếp sự làm lợi ích cho hữu tình với tâm luôn bình đẳng. Như vua Chuyển luân dù ở chỗ nào cũng không có sự tranh cãi, kiện tụng. Cũng vậy Bồ-tát thuyết pháp như thật cũng không có sự tranh luận. Ví như thế giới ba lần ngàn lúc mới tạo thành liền có núi chúa Diệu cao và biển lớn. Cũng vậy, Bồ-tát khi mới phát tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột liền có Bát-nhã và tâm đại Bi. Thí như lúc mặt trời mọc, những chỗ núi cao được ánh sáng chiếu trước. Bồ-tát cũng thế, nếu được đuốc Bát-nhã thì các Bồ-tát có hạnh cao tột, các căn thuần thục sẽ được nhờ ánh sáng chiếu trước. Ví như đại địa có thể gánh vác tất cả cỏ, cây, hoa quả, thuốc thang thảy đều bình đẳng. Bồ-tát cũng vậy, chứng được tất cả pháp môn Đà-la-ni này đối với các hữu tình tâm đều bình đẳng.
Bấy giờ, Đức Phật khen ngợi Tịch Tĩnh Tuệ rằng:
–Hay thay, hay thay! Như lời ông nói, các Đại Bồ-tát nếu được Đà-la-ni như vậy thì có nói ra lời gì dù một câu một chữ cũng đều là lời của Phật. Những lời đã nói ra này đều xa lìa sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp. Vì sao? Vì pháp được nói ra đây chẳng phải thế tục, nên vô cùng vô tận, có thể làm cho tất cả thân tâm nhẹ nhàng thoải mái. Giả sử được nói trước trăm ngàn Đức Phật cũng chẳng khiếp nhược. Vì sao? Vì Đại Bồ-tát này được Phật gia trì, tâm không có sự chấp đắm Nghĩa là chẳng đắm ngã, chẳng đắm hữu tình, chẳng đắm các pháp. Do đó, chứng được chân như thanh tịnh, pháp giới thanh tịnh, thật tế thanh
tịnh, được pháp vô tận, văn tự vô tận, biện tài vô tận. Ngay khi ấy phát sinh sự hoan hỷ thù thắng vì được diệu tuệ, được diệu trí và không còn lưới nghi.
Lúc Phật nói môn Tổng trì này, tám ngàn Bồ-tát đều được đầy đủ các pháp không nhập vào tất cả pháp môn Đà-la-ni như vậy. Lại có một vạn hai ngàn Bồ-tát được không thoái chuyển, năm ngàn Bồ-tát được Vô sinh nhẫn. Một vạn sáu ngàn chúng Thiên tử xa lìa trần cấu, sinh mắt pháp thanh tịnh, vô lượng, vô biên các loài hữu tình đều phát tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột.
Bấy giờ, Phật bảo Tịch Tĩnh Tuệ rằng:
–Đà-la-ni này có thể chinh phục các ma, đánh dẹp ngoại đạo, phá hoại người ghét pháp, đốt đèn Bát-nhã, diệt lửa phiền não, ủng hộ người thuyết pháp đưa họ đến Niết-bàn, điều phục nội tâm, khéo léo giáo hóa chúng sinh, dung nghi nghiêm chỉnh, người thấy vui mừng. Vì người chánh hạnh, bình đẳng thuyết pháp, quán sát như thật căn tánh hữu tình, truyền pháp đúng lúc chẳng phải trước, chẳng phải sau.
Khi Phật nói các công đức như thế, trong thế giới ba lần ngàn, tất cả biển cả, núi chúa Diệu cao, đất liền, các núi khác… đều chấn động. Bấy giờ, trời rưới hoa Vi diệu âm, hoa Đại vi diệu âm, hoa Diệu linh thụy, hoa Đại diệu linh thụy, hoa sen xanh, hoa sen vàng, hoa sen đỏ, hoa sen trắng, hoa ca-mạt-la. Trong không trung, chư Thiên trổi các kỹ nhạc.
Đức Thế Tôn lại bảo Tịch Tĩnh Tuệ rằng:
–Thiện nam, vô lượng, vô biên, vô số kiếp quá khứ không thể Nghĩ bàn, có Đức Phật ra đời tên là Bảo Nguyệt, đầy đủ mười hiệu, cõi nước tên Vô hủy, kiếp tên là Hủy tán. Đệ tử Thanh văn ba mươi hai ức, đệ tử Bồ-tát vô lượng, vô biên. Nhưng Đức Như Lai ấy trước đó không có khổ hạnh và hàng phục các ma mà chứng Bồ-đề.
Khi ấy, trong chúng kia có một Bồ-tát tên Bảo Công Đức đủ biện tài kỳ diệu, có thể vì hữu tình nói nhiều loại pháp. Khi đó, các chúng thỉnh cầu Đức Như Lai ấy đừng vào Niết-bàn, trụ lâu ở đời. Bảo Công Đức bảo đại chúng rằng:
–Chư Phật Thế Tôn không sinh, không diệt, cần gì khuyến thỉnh chớ vào Niết-bàn. Nếu hư không ấy vào Niết-bàn thì Như Lai mới có
thể vào Đại Niết-bàn. Nếu có chân như, pháp giới, thật tế, cảnh giới chẳng Nghĩ bàn vào Niết-bàn thì Như Lai mới có thể vào Đại Niết-bàn. Vì sao? Vì pháp của Như Lai không thành không hoại, không nhiễm, không tịnh, chẳng phải thế gian, chẳng phải xuất thế gian, chẳng phải hữu vi, chẳng phải vô vi, chẳng phải thường, chẳng phải đoạn. Giả sử một miệng mà có mười lưỡi, mỗi mỗi lưỡi này lại sinh ra một trăm lưỡi, mỗi lưỡi này lại sinh ra ngàn lưỡi cũng không thể nói Như Lai thành hay hoại, cho đến không thể nói có thường hay đoạn. Vì sao đại chúng lại thỉnh cầu Như Lai chớ vào Niết-bàn để trụ lâu ở đời?
Khi Bảo Công Đức ấy thuyết pháp này, tám vạn sáu ngàn các chúng Bồ-tát được không thoái chuyển, bảy ngàn chúng Đại Bồ-tát đều được tất cả pháp môn Đà-la-ni Vô biên công đức, Đà-la-ni Duyệt ý, Đà-la-ni Vô ngại, Đà-la-ni Hoan hỷ, Đà-la-ni Đại bi, Đà-la-ni Nguyệt ái, Đà-la-ni Nguyệt quang, Đà-la-ni Nhật ái, Đà-la-ni Nhật quang, Đà-la-ni Núi chúa Diệu cao, Đà-la-ni Biển cả sâu rộng, Đà-la-ni Công đức bảo vương. Ba vạn sáu ngàn trời, người đại chúng xa lìa trần cấu, sinh mắt pháp thanh tịnh.
Thế Tôn lại bảo Tịch Tĩnh Tuệ rằng:
–Bảo Công Đức ngày xưa nay chính là ông. Do nguyên nhân này ông có thể nói được các loại công đức của tất cả pháp môn Đà-la-ni này.
Khi ấy, Đại Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi nói bài tụng rằng:
Tổng trì như thuốc hay
Chữa được các bệnh mê
Cũng như cam lồ thiên
Ai uống thường an vui.
Khi ấy, Đại Bồ-tát Công Đức Hoa Vương lại nói bài tụng rằng:
Tổng trì không văn tự
Văn tự hiển tổng trì
Nhờ Bát-nhã đại Bi
Ly ngôn làm ngôn thuyết.
Bấy giờ, San-đổ-sử-đa Thiên vương liền từ tòa đứng dậy, đảnh lễ chân Phật mặc y che vai trái, gối phải chấm đất, chắp tay cung kính bạch Phật rằng:
–Công đức của chư Phật không thể Nghĩ bàn, những điều Phật nói không thể Nghĩ bàn. Các Đại Bồ-tát đã hành thắng hạnh, đã thuyết diệu pháp không thể Nghĩ bàn, chúng ta nhờ đời trước đã trồng căn lành sâu dày, được gặp Như Lai nghe thuyết diệu pháp thâm sâu như vậy, liền đem vô lượng hương hoa tốt đẹp của trời rải dâng lên Như Lai để cúng dường.
Bấy giờ, Phật bảo Thiên vương kia rằng:
–Thiên vương nên biết, các cõi cúng dường Phật Thế Tôn phải tu ba pháp: Một là phát tâm Bồ-đề; hai là hộ trì Chánh pháp; ba là như pháp tu hành.
Thiên vương nên biết, nếu người nào có thể tu học ba pháp này mới được gọi là chân thật cúng dường Phật. Giả sử Như Lai trụ đời một kiếp nói về công đức do sự cúng dường này thu được cũng không thể hết. Vì thế Thiên vương, nếu ai muốn cúng dường Đức Phật Thế Tôn mà đủ ba pháp ấy gọi là chân thật cúng dường.
Thiên vương nên biết, nếu có ủng hộ Đức Phật dù chỉ là một bài tụng bốn câu thời là ủng hộ quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật quá khứ, hiện tại, vị lai đã chứng. Vì sao? Vì quả vị Giác ngộ cao tột mà chư Phật Thế Tôn đã chứng là từ pháp sinh. Người cúng dường pháp gọi là chân cúng dường là sự cúng dường đệ nhất, hơn hết trong các sự cúng dường, sự cúng dường của cải chẳng thể sánh bằng.
Thiên vương nên biết, Ta nhớ về quá khứ vô lượng, vô số kiếp không thể Nghĩ bàn, lúc tinh tấn siêng năng tu học đạo Bồ-tát, nghe chư Thiên trong hư không nói bài kệ rằng:
Hai người xa lìa vua các giặc,
Kho báu lớn không bị xâm nhập
Trăm ngàn vạn kiếp khó nghe pháp,
Được nghe không giữ, chẳng giảng dạy
Tâm đại Bồ-đề hộ chánh pháp.
Như pháp tu hành tâm vắng lặng
Tự lợi, lợi tha tâm bình đẳng,
Đây mới gọi chân cúng dường Phật.
Thiên vương nên biết, ở quá khứ khi mới nghe bài tụng này Ta liền vì người nói. Khi ấy, có tám ngàn các loài hữu tình đồng phát tâm
cầu quả vị Giác ngộ cao tột. Thế nên Thiên vương dùng pháp cúng dường là tối thắng đệ nhất. Vì sao? Vì quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật do pháp mà xuất sinh vậy.
❧
Phẩm 14: KHUYÊN RĂN (1)
Bấy giờ, Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ chân Phật, mặc y che vai trái, gối phải sát đất chắp tay cung kính bạch Phật rằng:
–Bạch Thế Tôn, Như Lai đã nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, vậy trong đời vị lai khi chánh pháp sắp diệt và trong giai đoạn chuyển tiếp có hữu tình nào có thể tin nhận không? Nếu các thiện nam, thiện nữ nghe thuyết kinh này tin nhận chẳng hủy báng, những người như vậy được công đức gì?
Phật bảo Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi rằng:
–Thiện nam, trong đời vị lai khi chánh pháp sắp diệt, trong giai đoạn chuyển tiếp, có những thiện nam, thiện nữ đã từng ở chỗ của vô lượng, vô biên Đức Phật tu hành Tịnh giới, Tĩnh lự, Bát-nhã nếu là Phật tử chân chánh, có thể tin kinh này thì công đức đạt được không thể đo lường. Các pháp thắng thiện đều từ Bát-nhã sinh, nếu có người có thể tin nhận chẳng hủy báng, nay Ta sẽ vì ông mà lược nói ví dụ cho.
Mạn-thù-thất-lợi, châu Thiệm-bộ này chu vi bảy ngàn do-tuần, phía Bắc rộng, Nam hẹp, hình giống như chiếc thùng xe, mặt người ở trong đó, cũng như vậy. Giả sử châu Thiệm-bộ này toàn là Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, Độc giác, như lúa, mè, tre, lau, sậy, mía trong rừng ấy không còn khe hở nào. Có những thiện nam, thiện nữ trong suốt tuổi thọ của Thánh chúng kia dù dài hay ngắn… đem những đồ thượng diệu của thế gian như đồ ăn, nước uống, y phục, giường nằm và thuốc thang… với tâm thanh tịnh dâng cúng dường. Sau khi Thánh chúng nhập Niết-bàn, họ thu xá-lợi xây dựng bảo tháp, trang trí cúng dường, hoặc đem bảy báu đầy cả châu Thiệm-bộ chứa đến Phạm cung, đem hết bảy báu ấy dâng cúng đến từng Thánh chúng. Suốt cả tháng ba mươi ngày suy Nghĩ, cúng dường liên tục không gián đoạn.
Mạn-thù-thất-lợi, ý ông thế nào? Do nguyên nhân này, các thiện nam, thiện nữ này được phước nhiều chăng?
Mạn-thù-thất-lợi liền thưa rằng:
–Bạch Thế Tôn, rất nhiều! Bạch Thiện Thệ, rất nhiều!
Phật bảo Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi rằng:
–Nếu thiện nam, thiện nữ đối với kinh này thường tin nhận chẳng hủy báng sẽ thu được phước nhiều hơn phước bố thí trước trăm ngàn lần cho đến vô cực lần trội hơn.
Mạn-thù-thất-lợi, ở châu Đông thắng thần, chu vi tám ngàn do-tuần, hình như bán nguyệt, mặt người ở đó cũng như vậy. Giả sử ở châu Đông thắng thần toàn là bậc Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, Độc giác như đám rừng lúa, mè, tre, lau, sậy, mía… Không có chỗ trống. Có những thiện nam, thiện nữ trong suốt thọ mạng dài ngắn của Thánh chúng kia, đem các thứ thượng diệu ở thế gian: đồ ăn uống, y phục, đồ nằm, thuốc thang… dâng lên cúng dường với tâm thanh tịnh, thâu lấy xá-lợi sau khi Thánh chúng nhập Niết-bàn, xây dựng bảo tháp cúng dường trang nghiêm. Hoặc dùng bảy báu chứa đầy châu Đông thắng thần đến Phạm cung, đem hết bảy báu ấy dâng cúng từng Thánh chúng. Suốt cả tháng ba mươi ngày đêm cúng dường liên tục không gián đoạn.
Mạn-thù-thất-lợi, ý ông thế nào? Do nguyên nhân này các thiện nam, thiện nữ được phước nhiều chăng?
Mạn-thù-thất-lợi liền bạch Phật rằng:
–Bạch Thế Tôn, rất nhiều! Bạch Thiện Thệ, rất nhiều!
Phật bảo Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi rằng:
–Nếu các thiện nam, thiện nữ đối với kinh này thường tin nhận, chẳng hủy báng thì sẽ được phước hơn phước phụng thí ở trước trăm lần trội hơn, ngàn lần trội hơn, cho đến vô số lần trội hơn.
Mạn-thù-thất-lợi, ở châu Tây ngưu hóa, chu vi chín ngàn do-tuần, hình như trăng tròn, mặt người ở đó cũng như vậy. Giả sử ở châu Tây ngưu hóa toàn là bậc Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, Độc giác. Như rừng gồm lúa, bắp, tre, gai, cói, lau, sậy, mía… không còn khe hở nào. Có những thiện nam, thiện nữ trong suốt cuộc đời của Thánh chúng kia dù dài hay ngắn, đều dùng các thứ thượng diệu của thế gian: đồ ăn uống, y phục, giường nằm, thuốc thang… dâng lên cúng dường
với tâm thanh tịnh, thâu lấy xá-lợi sau khi Thánh chúng nhập diệt, xây tháp cúng dường trang nghiêm. Hoặc đem bảy báu chứa đầy châu Tây ngưu hóa cho đến Phạm cung, đem hết bảy báu ấy cúng dường cho từng Thánh chúng. Suốt cả tháng ba mươi ngày đêm cúng dường liên tục không gián đoạn.
Mạn-thù-thất-lợi, ý ông thế nào? Do nguyên nhân này các thiện nam, thiện nữ đây được phước nhiều chăng?
Mạn-thù-thất-lợi liền bạch Phật rằng:
–Bạch Thế Tôn, rất nhiều! Bạch Thiện Thệ, rất nhiều!
Phật bảo Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi rằng:
–Nếu đối với kinh này, các thiện nam, thiện nữ thường tin nhận, chẳng hủy báng thì sẽ được phước hơn phước cúng dường ở trước gấp trăm lần, ngàn lần, cho đến vô cực lần cũng trội hơn.
Mạn-thù-thất-lợi, ở châu Bắc câu-lô, chu vi mười ngàn do-tuần, hình nó vuông thẳng, mặt người ở đó cũng vậy. Giả sử châu Bắc câu-lô toàn là bậc Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và Độc giác. Như rừng đầy lúa, bắp, tre, gai, cói, lau, sậy, mía… không còn đất trống. Có những thiện nam, thiện nữ dùng các thứ thượng diệu ở thế gian: đồ ăn uống, y phục, giường nằm và thuốc thang… với tâm thanh tịnh dâng lên cúng dường suốt cuộc đời của Thánh chúng dù dài hay ngắn. Thâu lấy xá-lợi sau khi Thánh chúng nhập diệt, xây tháp cúng dường trang nghiêm. Hoặc đem bảy báu chứa đầy châu Câu-lô cho đến Phạm cung, đem hết bảy báu ấy cúng dường cho từng Thánh chúng. Suốt cả tháng ba mươi ngày đêm cúng dường liên tục không gián đoạn.
Mạn-thù-thất-lợi, ý ông thế nào? Do nguyên nhân này các thiện nam, thiện nữ đây được phước nhiều chăng?
Mạn-thù-thất-lợi liền bạch Phật rằng:
–Bạch Thế Tôn, rất nhiều! Bạch Thiện Thệ, rất nhiều!
Phật bảo Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi rằng:
–Đối với kinh này, nếu các thiện nam, thiện nữ thường tin nhận, chẳng hủy báng thì sẽ được phước hơn phước cúng dường ở trước gấp trăm lần, ngàn lần, cho đến vô cực lần cũng lại trội hơn.
Nguồn: Nguồn: Pháp Bảo — kho kinh sách điện tử của Trung tâm biên, phiên dịch tài liệu Phật giáo Quốc tế, Ban Phật giáo Quốc tế, Giáo hội Phật giáo Việt Nam (vbeta.vn · api.phapbao.org), đọc về ngày 3–4/9/2026. Đại đức Thích Vạn Lợi, Thư kí phụ trách kinh sách điện tử. Bản quyền bản dịch, bản in và số trang thuộc về các dịch giả, tác giả và nhà xuất bản đứng tên trong từng cuốn. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ tác phẩm của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.
