Khai Thị-2008

Đền đáp ơn nghĩa

Đền ơn đáp nghĩa

(Bài giảng khóa tu Một ngày an lạc lần thứ 47,

tại chùa Phổ Quang ngày 23 -11-2008)

Đức Phật dạy rằng con người mang bốn trọng ơn, trong đó có ơn sanh thành dưỡng dục của cha mẹ, vì không có cha mẹ thì không thể có sự hiện hữu của chúng ta. Ngoài ra, chúng ta còn mang ơn Thầy hiền bạn tốt giúp chúng ta hiểu được đạo lý làm người và trưởng thành trong cuộc sống. Chúng ta cũng mang ơn xã hội, vì chúng ta không thể tồn tại riêng lẽ một mình. Theo quan niệm ngày nay, chúng ta còn có mối quan hệ tồn tại với thiên nhiên gọi là môi trường và quan hệ với muôn loài, với vạn vật. Ơn thứ tư được Đức Phật dạy là ơn Tam bảo. Theo Ngài Nhật Liên Thánh nhân, ơn Tam bảo lớn nhất; ba ơn trước còn nằm trong vòng sinh tử luân hồi, tức chúng ta liên tục thọ ơn nhau từ vô thỉ kiếp trước cho đến ngày nay và mãi về sau.

Ơn Tam bảo quan trọng nhất vì đưa chúng ta thoát khỏi sinh tử luân hồi. Thật vậy, nhờ cha mẹ mà chúng ta hiện hữu, nhưng nếu không nhờ Tam bảo dẫn lối đưa đường, thì sự hiện hữu của chúng ta hôm nay không phải là người có trí tuệ, có trái tim từ ái, có phước lành. Vì những gì chúng ta có hôm nay là do nghiệp duyên quá khứ kết thành. Do vậy,

chúng ta không nghĩ rằng chỉ có mối quan hệ giữa mình và cha mẹ, bạn bè hiện đời, mà còn có mối tương quan nhiều đời. Nhận thức được như vậy, chúng ta tin chắc rằng tất cả những Phật tử tham dự đạo tràng tu học hôm nay đã từng gặp gỡ và giúp đỡ nhau, đã từng cùng nhau tu hành ở các chúng hội đạo tràng của Bồ tát trong quá khứ, mới dẫn đến sự hòa hợp tu hành với nhau hôm nay. Vì vậy, đối với hàng đệ tử Phật, ơn Tam bảo được đặt lên hàng đầu.

Hồi tưởng lại cha mẹ, bạn bè của chúng ta và những người có quan hệ tốt với chúng ta trong kiếp quá khứ, thì gặp lại trong hiện đời sẽ đối xử tốt với nhau. Cứ nhìn quá khứ sẽ biết hiện tại, hay ngược lại, nhìn hiện tại mà thấu rõ quá khứ của mình như thế nào.Hiện tại có người thương là quá khứ đã có quan hệ tốt; người ghét và chống ta là đã từng chống nhau trong quá khứ. Biết như vậy, chúng ta phải giảm bớt sự chống đối, vô hiệu hóa sự thù nghịch, để tăng trưởng công đức lành và có được bạn bè tốt.

Thực tế cho thấy trên cuộc đời có những người hoàn toàn cô độc, luôn bị chống đối; nhưng cũng có người được hàng hàng lớp người ủng hộ, vì họ đã khéo tu hạnh Bồ tát trong kiếp quá khứ, đã thành tựu những việc làm tốt. Ngược lại, kiếp quá khứ chỉ gây toàn là thù hận, tất nhiên hiện tại phải gặp những việc phiền muộn, không được ai thương quý.

Do vậy, trên nền tảng của lý nhân quả theo Phật dạy, cha mẹ chúng ta hiện đời có thể là cha mẹ chúng ta trong quá khứ, hay cũng có thể là người thù nghịch

với chúng ta trong quá khứ. Nếu là người thân thương ta trong quá khứ tái sanh lại làm cha mẹ hiện tại là biết quá khứ tốt; nhưng cha mẹ thù nghịch với ta trong hiện tại, phải biết đó là oan gia nghiệp báo gặp lại nhau.

Đức Phật dạy có ba hạng quyến thuộc, một là do ơn nghĩa quá khứ tái sanh làm cha mẹ, hai là do thù nghịch quá khứ tái sanh làm cha mẹ, ba là do đạo đức tu hành của chúng ta cảm được các vị Bồ tát, Thánh Tăng tái sanh làm quyến thuộc của chúng ta để cứu nhân độ thế.

Hòa thượng Thiện Hoa sanh tiền viết một tác phẩm nhỏ nhưng có ý nghĩa, câu truyện ông trưởng giả kén rể. Ông này giàu có mà không có con. Ông đến chùa lễ Phật cầu nguyện. Bấy giờ có một anh rất tốt, nhưng nghèo, nên mẹ của anh chết mà anh không có tiền chôn cất. Anh này mới vào nhà ông trưởng giả lấy trộm tiền để lo đám ma cho mẹ và anh đã lấy cắp 30 lượng bạc. Anh thầm nghĩ khi chôn cất mẹ xong, anh sẽ tái sanh làm con ông trưởng giả để đền trả lại ơn này. Quả nhiên, chôn mẹ xong, anh ta buồn đến phát bệnh chết. Bấy giờ bà vợ ông trưởng giả có thai sanh được đứa con trai rất tốt. Lớn lên, đứa con này quán xuyến mọi việc trong gia đình, hết lòng làm ra của cải cho cha mẹ, nhưng không dám tiêu xài của gia đình.

Nhưng trớ trêu là ông trưởng giả có được đứa con trai, nên rất vui mừng, mới lên chùa lễ tạ một số tiền. Vị trụ trì muốn sửa chùa, nên đã quyên góp tiền và nhờ ông trưởng giả giữ giùm, khi nào đủ tiền sửa chùa thì sẽ lấy về. Và ông trụ trì lại tiếp tục quyên cho đủ tiền, nhưng đến khi ông

trở lại nhà ông trưởng giả để lấy số tiền gởi, thì tiền này bị mất cắp. Bà trưởng giả tham lam thề rằng nếu bà có nhận số tiền của Thầy gởi thì cho bà chảy máu mắt chết. Vị trụ trì này tu hành, nhưng chưa đắc đạo, nên khi số tiền gởi bị mất, không biết nói sao với bổn đạo, ông mới treo cổ tự tử chết. Bấy giờ, bà trưởng giả lại mang thai đứa con thứ hai. Người con lớn siêng năng làm lụng tạo của cải cho gia đình bao nhiêu thì đứa con thứ hai lại tiêu xài phung phí, phá hại gia sản bấy nhiêu.

Đứa con lớn rất tốt, nhưng không bệnh hoạn gì nặng, chỉ sốt mà chết. Vì nó làm ra của cải, nên bà trưởng giả thương quý, khóc chảy máu mắt rồi chết. Người cha nghĩ rằng bây giờ tài sản là của đứa con thứ hai, nên nó tiêu xài sao cũng được; nhưng chỉ một thời gian sau, nó cũng ngã bệnh chết.

Như vậy là hai đứa con trai của ông chết hết. Đứa lớn là người đã vào lấy trộm 30 lượng bạc chôn cất mẹ, tái sanh làm con của ông, nó tạo cho ông được đúng 30 lượng bạc rồi đi. Đứa con thứ hai thì tiền thân của nó là ông sư đã gởi tiền, nay đòi đủ số nợ này rồi cũng đi. Còn người con gái thứ ba là hiện thân của Quan Âm, do ông lên chùa lạy Bồ tát Quan Âm thành khẩn, nên Quan Âm tái sanh vào nhà ông để làm đạo. Ba người con nói trên tiêu biểu cho ba trường hợp tái sanh, do thọ ơn mà sanh lại làm con, do oán thù mà sanh lại làm con và do Bồ tát hiện thân độ đời. Vì vậy, trong gia đình nào cũng có con hiếu thảo, hoặc con bất hiếu, hoặc con tu hành.

Người con thứ ba do Bồ tát, Thánh Tăng cảm tâm mà tái sanh làm quyến thuộc để cứu độ chúng sanh. Và Phật

dạy rằng Bồ tát còn mê khi cách ấm, nghĩa là bỏ thân này, mang thân sau thì Bồ tát cũng quên tất cả mọi việc của quá khứ. Vì vậy, cần phải có Thầy hiền bạn tốt gợi ý, tức khai ngộ thì nhớ. Đọc lịch sử, chúng ta thấy Ngài Trí Giả là Tổ của Thiên Thai tông ở Trung Quốc nếu không gặp Huệ Tư đại Thiền sư khai ngộ, thì không nhớ được kiếp trước và cũng không thâm nhập được thế giới vĩnh hằng bất tử của Pháp Hoa, dù Ngài ở thế giới đó sanh lại. Nhờ đại Thiền sư Huệ Tư khai ngộ, Ngài nhớ lại đã từng thâm nhập Thiền quán của hội Pháp Hoa và Ngài trở thành vị quốc sư của hai triều đại. Tùy Dạng Đế lên ngôi vẫn cầu Ngài xin thọ Bồ tát giới. Đó là Bồ tát sanh lại, mang thân ngũ ấm cũng quên tiền kiếp.

Bồ tát thọ sanh thường lựa chọn cha mẹ có tín tâm, có quan hệ với Tam bảo và sanh vào gia đình như vậy, để khi còn trong thai mẹ đã tiếp tục được nghe mẹ tụng kinh, nghe cha học đạo. Trong đạo tràng chúng tôi, có nhiều gia đình siêng nghe pháp và tu hành đúng pháp, đã có được những đứa con chưa biết nói, mà nhìn thấy tượng Phật đã biết chắp tay lạy; do cha mẹ trì kinh Pháp Hoa, lễ Phật và được vị Bồ tát nào đó cảm tâm mà sanh lại làm quyến thuộc.

Và tất cả chúng ta tu hành trong kiếp này, khi bỏ xác thân, chúng ta cũng về chùa lễ Phật bằng trung ấm thân của mình, khi đó thấy Phật tử nào thích hợp với mình, thì mình theo về, tái sanh làm quyến thuộc. Thực tế chúng ta thấy các vị đại sư tái sanh, cốt cách tu hành của họ vẫn thể hiện rõ rệt trong thân đứa trẻ. Vì vậy, theo Phật giáo Tây Tạng, các Lạt ma phải đi tìm những

đứa bé tái sanh đưa về khai ngộ sớm để có thể phục hồi nhanh chóng quá trình tu hành của họ ở đời trước.

Chúng ta nhìn chung trong mối quan hệ bốn ơn, thì quan hệ cha mẹ, Thầy bạn, xã hội, biết được chúng ta cũng từng quan hệ với nhau từ vô lượng kiếp cho đến kiếp này. Nếu chúng ta thương cha mẹ của mình trong kiếp này là họ đã là cha mẹ chúng ta trong quá khứ. Vua Tịnh Phạn và hoàng hậu Ma Gia đã từng là cha mẹ của Đức Phật.

Cho nên, mọi người sanh ra đều có huyết thống xã hội và huyết thống tâm linh. Huyết thống xã hội là huyết thống bằng xương thịt. Huyết thống tâm linh là mối quan hệ giữa linh hồn cha mẹ ta và linh hồn của ta đã có trong quá khứ. Chúng ta muốn đền trả ơn sanh thành dưỡng dục, phải làm sao. Đối với tôi, trong thân cốt cách hình hài của chúng ta đã có huyết thống của cha mẹ, ông bà. Vì vậy, có những dòng họ khoa bảng, đều học giỏi, hay có gia đình huyết thống giỏi về kỹ thuật. Nhưng huyết thống tâm linh quan trọng hơn. Vì vậy, nhiều khi cha mẹ giỏi, nhưng con không giỏi; vì huyết thống vật chất có, nhưng không có huyết thống tâm linh, không có nguồn tâm linh, nên không vô được, vì linh hồn đó thuộc ác ma thì làm sao vô được.

Cha mẹ hiện tại cũng có thể đã là cha mẹ quá khứ, hay thay đổi làm cha mẹ lẫn nhau, làm Thầy trò lẫn nhau. Thí dụ tôi già, chết, tái sanh thì Thầy Nhật Từ là học trò của tôi, nhưng tôi muốn học đạo cũng phải cầu ông này làm Thầy, nghĩa là thay phiên nhau làm Thầy trò để dìu dắt nhau tu hành.

Chúng ta đền trả ơn Tam bảo là lo cho thế hệ sau, gọi là tiếp dẫn hậu lai. Trả ơn Phật, trả ơn Thầy, không gì khác hơn là những gì Thầy đã làm cho mình, mình phải làm cho lớp học trò. Nỗ lực phát huy thành quả tu hành là trả được bốn ơn. Không tu thì "Phi mao đới giác hoàn”, hay ăn bao nhiêu thì trả bấy nhiêu.

Trả ơn đúng nhất là tu hành đắc đạo, tâm chúng ta được an lạc, thì ông bà tổ tiên chúng ta nương nhờ sự an lạc của mình mà họ cũng được an lạc theo; vì trong thân chúng ta đã có cha mẹ, ông bà mình, nên họ tiếp cận với mình rất dễ. Người thân chúng ta qua đời, nếu chúng ta khóc than đau khổ, người chết sẽ đau khổ theo. Nhưng người tu hành, tâm an lạc, tâm người chết gá theo tâm ta, họ cũng được an lạc. Vì vậy, chúng ta cầu nguyện cho người mất, mà cũng vừa trả được ơn sanh thành dưỡng dục một cách hữu hiệu; vì họ đã có trong ta.

Còn đối với ơn xã hội, chúng ta thấy rõ nếu chúng ta tự tịnh hóa mình trở thành người tốt thật trong xã hội, thì người quan hệ với ta cũng được an lạc; cho nên chúng ta chưa làm gì mà họ đã an lạc. Thí dụ, khi tôi còn là học Tăng ở Nhật, Phật tử cúng dường tôi một số tiền để chi phí tu học. Khi tôi đỗ đạt, về nước làm được một số Phật sự, họ nói rằng Thầy học và làm đạo được như vậy, con rất yên tâm.

Hòa thượng Thiện Hòa viết thư cho tôi, dạy rằng : "Đông Kinh đi dễ khó về”. Nhưng về được và làm được việc là đã trả được ơn, vì ngoài đời có nhiều cám dỗ lắm. Về Việt Nam, tôi cũng biết sau chiến tranh, phải khổ. Bạn bè và các giáo sư khuyên tôi ở lại Nhật, đừng về, cần gì cũng có, vì họ

quý mến, sẵn sàng giúp đỡ. Nhưng tôi nhớ lời Hòa thượng Thiện Hòa dạy rằng không về là thiếu nợ. Ý thức như vậy, tôi trở về Việt Nam, nghĩ rằng khổ cũng chấp nhận, chết cũng cam lòng. Sau mấy chục năm phục vụ đạo pháp, tôi rất an lòng; vì tôi đã làm đúng theo nguyện của tôi, làm đúng theo lời dặn dò của Hòa thượng và làm đúng theo sự mong mỏi của Phật tử cúng dường.

Muốn ơn đền nghĩa trả đầy đủ, cách tốt nhất là tu đắc đạo. Còn chúng ta làm gì cho người thân, nhưng chúng ta bị đọa thì chỉ làm cho người thân đau khổ thêm mà thôi. Chắc chắn rằng trả ơn theo thế gian không bao giờ hết; nhưng trả ơn theo Phật dạy như vừa nói trên, nếu người còn khổ có liên hệ, nghĩ đến ta, họ cũng được an vui giải thoát; đó là ý nghĩa của ơn đền nghĩa trả đúng chánh pháp.

Mong rằng Phật tử có tầm nhìn xa, thấy được mối quan hệ vô hình giữa chúng ta và những người xung quanh. Và sống trong thế giới tâm linh thanh tịnh đó, Đức Phật vẫn hiện tiền, nhưng đòi hỏi chúng ta phải lắng lòng, đi sâu vào Thiền định để gặp được Phật và Bồ tát. Đức Phật đắc đạo, thấy mối liên hệ mật thiết của Ngài với chư Phật mười phương ba đời, đó mới là ý nghĩa quan trọng mà chúng ta cùng hướng đến. Chúng tôi cầu mong các Phật tử trong đạo tràng tu tập nơi đây không phải chỉ sống một ngày an lạc, mà phải thâm nhập thế giới Phật để được an lạc vĩnh viễn cho đến ngày thành tựu quả vị Vô thượng Bồ đề.

Thân phận con người

Thân phận con người

(Bài giảng khóa tu Một ngày an lạc lần thứ 48,

tại chùa Phổ Quang ngày 30-11-2008)

Nói về thân phận con người, có nhiều quan niệm khác nhau; nhưng phần lớn mang tính bi quan, vì cảm thấy con người bị chà đạp, thấp kém, khổ đau. Thật vậy, một số tôn giáo nói rằng con người do Thượng đế tạo ra và Ngài toàn quyền sử dụng con người, hoặc tống người ta vào hỏa ngục, hoặc ân sủng cho lên thiên đường. Đó là quan niệm thứ nhất.

Quan niệm thứ hai thấy con người bé nhỏ giữa vũ trụ bao la, nên luôn lo sợ tất cả, trước mắt là sợ rắn rít, bò cạp đều giết được mình. Và từ tâm sợ hãi với thân phận con người bé nhỏ, yếu đuối, bất lực mà nhìn lên cảm thấy thế giới thần linh bao phủ con người, nên nghĩ rằng con người phải nương tựa vào thần linh, cao nhất là Thượng đế, cho đến mặt trời, mặt trăng, thần sông, thần núi đều có thể che chở mình, hay hại mình. Do đó, phát sinh ra quan niệm thứ ba là sùng bái thần linh. Với những quan niệm như trên, xem con người là sản phẩm của tạo hóa và chỉ là sinh linh bé nhỏ nên con người luôn lo sợ trước tất cả mọi hoàn cảnh xảy ra.

Nhưng may mắn cho loài người, có Đức Phật ra đời và dạy rằng niềm tin như vậy là mê tín, mù quáng, cũng như Vô Não nghe tà đạo bảo giết người thì được lên thiên đường mà cũng tin theo.

Đức Phật nhìn cuộc sống con người với tuệ giác mà Ngài đã chứng đắc và chúng ta nhờ nương theo tuệ giác của Phật chỉ dạy mà phát triển cuộc sống an lành, giải thoát của chính mình. Đó là quan niệm thay đổi lớn lao nhất và tốt đẹp nhất Đức Phật đã đưa cho loài người, Ngài nói rằng con người có thể quyết định tất cả, có thể làm Thượng đế nếu biết tạo cho mình tư cách và khả năng của Thượng đế, hoặc cũng có thể chỉ có mạng sống nhỏ bé nếu tự tạo cho mình thân phận kém cỏi.

Chúng ta có thể nhìn thân phận con người ở hai mặt, vật chất và tâm linh. Nhìn ở dạng vật chất, Đức Phật nói chúng ta có thể phát huy khả năng đến đỉnh cao, tạo dựng được cuộc sống tốt đẹp theo ý mình, tức trở thành Thượng đế. Thật vậy, tổ tiên ông cha của chúng ta ở thời kỳ xa xưa gọi là thời đồ đá, đã biết đập vở đá để chế ra những dụng cụ thô sơ như búa, rìu. Nghĩa là về phương diện vật chất, con người đã có lối thoát cho cuộc sống dễ dàng hơn, thể hiện trí khôn con người đã phát sinh.

Đức Phật dạy rằng con người là tối linh, có trí khôn vượt hơn các loài khác; nếu không thông minh, chắc chắn con người không tiến hóa được, mà muôn đời vẫn là con ong, cái kiến. Rõ ràng con người từ thời kỳ sơ khai

với thân phận ăn lông ở lỗ đã phát triển cuộc sống lần lần cho đến thời đại văn minh khoa học ngày nay. Điều này cho thấy con người đã tự trải qua cuộc sống tiến hóa do chính đôi tay và khối óc của con người làm nên, chứ con người không phải là sản phẩm của Thượng đế. Chúng ta nhận thấy lời Đức Phật dạy từ nghìn xưa vẫn có giá trị tương ưng với sự hiểu biết của nhân loại ở thời đại văn minh tột bậc ngày nay.

Về sự tiến hóa tâm linh của con người quan trọng hơn, khoa học chưa chứng minh được, nhưng không chối cãi được. Kinh Hoa Nghiêm dạy rằng tâm sinh ra tất cả các pháp. Vì vậy, cần tịnh hóa tâm mình và phát huy năng lực của tâm thành trí tuệ sáng suốt hoàn toàn; đó là việc mà con người thực hiện được. Tâm làm chủ là như vậy.

Theo Phật có thiện tâm sở và ác tâm sở; còn tâm vương muôn đời không thay đổi. Phật dạy rằng Phật tánh, hay bản tánh sáng suốt của con người vẫn thế, khi chúng ta thành Phật, Phật tánh này không tăng, mà khi chúng ta trầm luân trong sinh tử vì bị nghiệp và phiền não che mờ thì Phật tánh này cũng không giảm.

Khi mang thân ngũ uẩn, chúng ta đã có năm bức màn ngăn che; cho nên Phật dạy phải tháo gỡ lần năm bức màn này. Cứ bớt một phần vô minh là một phần trí tuệ sinh ra và bỏ được hoàn toàn năm bức màn ngăn cách này, chúng ta sáng suốt hoàn toàn. Trên bước đường tu, việc phá vô minh, chứng được Pháp thân thì mỗi người

đều khác nhau. Người phá được một phần vô minh là La hán, phá được hai phần vô minh là Bích Chi Phật, phá được nhiều hơn nữa là Bồ tát và phá được hoàn toàn vô minh là Phật. Đó chính là sự thăng tiến tâm linh rất quan trọng.

Phá một phần vô minh thành La hán, thành Thánh, nên không phạm sai lầm, không còn tham vọng chi phối, họ không bao giờ có khổ đau và cũng không ai có thể làm họ khổ đau. Vì vậy, chưa đắc La hán chưa ra khỏi sinh tử, chúng ta phải nỗ lực tối đa, không ngừng phát huy đời sống tâm linh để đạt đến mức độ tu chứng này, để không bị trầm luân sinh tử, không bị xã hội chi phối, không bị dục vọng sai khiến. Phá được tụ vô minh thứ nhất là phá được kiến hoặc, mới thành Thánh quả, thấy không sai lầm.

Tôi nghiệm ra ý này. Khi chưa biết tu, thường nghĩ tại sao mình bị nghèo nàn, bệnh hoạn, xấu xí, tại sao thân phận con người lại như vậy. Nếu Thượng đế sinh ra ta như thế thì rõ ràng Ngài bất công. Tại sao ông kia làm Tổng thống, còn mình làm nô lệ. Không bằng lòng tình trạng bất công này thì mình nổi giận, chống đối và lao vào việc tội lỗi để mong đạt được kết quả tốt. Và sự chống đối cao nhất của tôi là năm 1963, chống chính phủ Ngô Đình Diệm; nhưng bình tâm nhìn kỹ, thấy phần nhiều việc chống đối đều phát xuất từ lòng sân hận. Đó là điều cấm kỵ nhất đối với người tu hành; vì Phật dạy chúng ta nhẫn, chứ không phải sân. Sân là chúng ta lạc vào cảnh giới của A tu la, phải thọ quả báo. Vì vậy, ít

nhất tôi phải bị ba tháng tù. Ở trong khám, tôi nhận ra mình đã đi lệch hướng, bỏ Phật sau lưng mà chạy theo vọng trần. Ở trong trại giam sống trong cảnh hoàn toàn tối tăm, nhưng tâm tôi đã sáng ra, biết được sai lầm của mình, nên sửa đổi; còn không biết cứ lao theo những việc chống đối khác nữa. Có một Thầy nói với tôi rằng ông bị ở tù từ thời Pháp cho tới ngày nay, đến bốn lần. Vị này là tấm gương cho tôi soi rọi lòng mình, tâm mình như thế nào mà ở thời kỳ nào cũng bị tù tội. Chúng ta còn nhớ kinh Địa Tạng nói rằng có những người ở địa ngục này mãn thì qua địa ngục khác, cứ như vậy muôn đời phải đau khổ. Do vậy, kinh Bát Đại Nhân Giác nhắc chúng ta rằng : "Phá địa ngục muôn trùng kiên cố, thoát thành sầu cùng khổ ấm duyên”.

Ai biết phá được cái khổ của thân tứ đại, phá được ngũ ấm sẽ ra khỏi sinh tử. Đức Phật dạy rõ điều này. Chúng ta bị nhốt trong nhà ngũ ấm. Vì vậy, phải phá ngũ ấm, đầu tiên là phá sắc ấm trước. Chúng ta làm sao phát huy tâm linh và đạo đức để không bị vật chất chi phối. Thử mặc đơn giản và sống đạm bạc để xem mình có cần nhiều vật chất hay không. Có người chỉ cần một ít tiền cũng sống được, trong khi có người đòi hỏi vài chục triệu mới đủ sống thì ai hơn ai. Người bị vật chất và tham vọng chi phối quá nặng, bao nhiêu cũng không đủ, nếu biết thoát ly vật chất, họ sẽ được nhẹ lần.

Phá được sắc ấm, chủ yếu là không bị đói khát, nóng lạnh chi phối. Có người hiểu lầm rằng đắc Thánh

quả thì thân vật chất không còn bị nóng lạnh đói khát. Không phải như vậy. Người tu nếu nhịn ăn lâu, thân thể cũng bị khô kiệt. Chúng ta thấy những vị Thiền sư đắc đạo không ăn để cho thân khô gầy đến chết, thành xá lợi. Bình thường nhịn lâu hơn 100 ngày thì chết, nhịn uống nước 10 ngày thì chết. Vị Thánh La hán vượt ngoài sống chết, vì đã sống với đời sống tâm linh, thân tứ đại của họ có chết, nhưng đời sống tâm linh không chết. Họ nhập định, không biết đến thân vật chất, vì đã sống được với thân thứ hai là đời sống tâm linh.

Tu hành, bước vào cửa đạo, tức phải có đời sống tâm linh; đừng kẹt vật chất mà muôn đời khổ đau. Để một chân ở vật chất và bước một chân vào tâm linh, thì người này còn ăn uống, nhưng ăn thực phẩm nào cũng được, ngủ qua đêm là xong. Còn kẹt vào việc ăn uống, ăn ngon sẽ sinh tâm vui mừng, ăn dở thì bực bội, khổ sở. Phật nói con người phàm phu hết vui đến khổ là vậy. Theo Phật, chúng ta thoát ly được khổ đau, dù chư Thiên có đem thức ăn đến cho, mình vẫn thấy bình thường.

Còn một chân ở ngoài, nghĩa là chúng ta còn thân tứ đại. Đối với bậc Tổ sư như Ngài Đạt Ma, thân tứ đại ví như chiếc giày rách bỏ lại trong kim quan, Ngài quảy một chiếc về Tây Trúc; nói cách khác, về Tây Trúc với chân linh muôn đời trong sáng hoàn toàn.

Đối với chúng ta, nếu một chân đi vào tâm linh, một chân ở trần thế, thì khi hết duyên hành đạo ở Ta bà, chúng ta rút luôn cái chân ở thế giới này để về cõi chư

Thiên hay về Cực lạc tùy theo nhân hạnh mình đã tu tạo được. Vì vậy, thân phận vĩ đại không phải ở trần gian bị lệ thuộc trần gian và chết bị lệ thuộc ma quỷ.

Đầu tiên phá được ngũ ấm, đoạn được kiến hoặc phiền não là mười điều do mắt thấy tai nghe. Đoạn được kiến hoặc thì ví như người gỗ ngắm chim vẽ. Người tu cũng vô tâm như vậy. Thực tập pháp này, tôi cảm giác mình cô độc giữa rừng người. Vì mình vô tâm thì người xung quanh tốt hay xấu, có hại mình, mình cũng không biết; đó là một chân đã bước vào cửa Không.

Bước được một chân vào cửa Không, mới tiếp nhận được tinh ba của pháp Phật, Pháp thân chúng ta mới lớn lên. Còn hai chân đứng ở trần thế rất nguy hiểm; vì như vậy, thân bị vật chất trói buộc, tinh thần thì toàn là khổ đau, tham sân si, sẽ dẫn đến cuộc sống sân hận và đòi hỏi của chúng ta mỗi ngày nhiều hơn. Do vậy, những tâm xấu chỉ đạo những việc làm xấu tự phát triển mãi, thì tu lâu vẫn khổ, vì không bước chân được vào đạo. Hòa thượng Thanh Từ nhắc rằng nếu còn ở ngoài cổng chùa sẽ có đủ thứ chuyện; nhưng bước vào cổng chùa là cửa Không, tâm hoàn toàn an lạc.

Trong ngũ uẩn, phá sắc uẩn để đi vào được cửa Không, không bị vật chất chi phối, là có đời sống tâm linh. Nhưng được như vậy rồi, quán sát lại, thấy nghiệp chướng phiền não trần lao dẫy đầy là tham, sân, si, mạn, nghi, ác kiến và 20 tùy phiền não là phẫn, hận, phú, não, tật, xan, cuống, siễm, hại, kiêu, vô tàm, vô quý, trạo cử,

hôn trầm, bất tín, giải đãi, phóng dật, thất niệm, tán loạn, bất chánh tri.

Trên bước đường tu, tôi quán sát xem trong những phiền não kể trên, có tên nào loại trừ được thì loại bỏ liền; đuổi được một tên giặc ra khỏi tâm mình, liền cảm thấy nhẹ. Phiền não căn bản chưa triệt tiêu được, thì mình đẩy học trò của nó trước, tức là chặt rễ cây và đem 11 thiện tâm sở vào là tín, tàm, quý, vô tham, vô sân, vô si, tinh tấn, khinh an, bất phóng dật, hành xả, bất hại, để mình có đạo quân Hiền Thánh. Thiết nghĩ mình tu hành, không làm cho cuộc đời này tốt thêm thì cũng không nên làm xấu thêm, không giúp được ai thì cũng không nên làm cho người khác đau khổ. Những lỗi lầm quá khứ, kiếp này chúng ta trả, những việc sai lầm hiện tại chúng ta không tạo; như vậy cuộc sống tương lai của chúng ta sẽ được tốt lần, là thăng tiến trên đường đạo.

Thiện tâm sở mà tôi thường thực hiện và phát huy là tâm bất hại. Nghĩa là trên từ Phật, Thánh nhân, cha mẹ, Thầy, cho đến loài chúng sinh hạ đẳng như con kiến, con muỗi, mình cũng không làm tổn hại. Khi thiện tâm sở của chúng ta sinh ra được như vậy, sẽ thấy cái gì cũng dễ thương, muôn loài đều đáng thương, cần được chúng ta giúp đỡ. Từ đó, tâm từ bi của chúng ta nảy sinh được thì Phật hộ niệm cho chúng ta. Còn chúng ta mong Phật gia hộ, nhưng mình không có tâm nào giống Phật, làm sao Phật phò hộ được; ví như hai khối kim loại ráp với nhau mới truyền điện được, một khúc gỗ và

miếng kim loại nối với nhau thì điện không thể truyền qua được. Chúng ta không có tâm thương người, làm thế nào tình thương của Phật truyền đến mình được. Vì vậy, tu hành trên nền tảng của tâm bất hại, chúng ta mới phát huy được đức tính tốt của mình.

Đối với tâm tham, sân, si thì luyện cho được vô tham, vô sân, vô si. Để không tham, Phật dạy phải xả, là bỏ bớt. Phật bỏ tất cả để được tất cả; chúng ta bỏ một phần thì được một phần, bỏ nhiều thì được nhiều, còn cố giữ thì sẽ bị mất trắng. Nhận thức như vậy, chúng ta không khởi vọng tâm tham đắm; vì tham những gì không phải của mình sẽ khổ nhiều, không thấy đúng hoàn cảnh của mình mà muốn làm trên sức mình, phải thất bại. Người đời cũng thường nói :

Chim tham ăn sa vào lưới

Cá tham mồi mắc phải lưỡi câu.

Chúng ta đã vượt được kiếp cầm thú, mang thân người là có điều kiện tu hành, phải nhân cơ hội tốt đẹp của con người để phát huy lên ở tầng cao hơn. Không tham thì bước đầu trong cuộc sống, cái gì của ta, ta giữ; không phải của ta, ta bỏ. Thậm chí, cái của ta dù có bỏ vẫn là của ta; không phải của ta mà cố giữ cũng mất.

Cái của ta là tình thương chân thật giữa người và người, giữa người và vật. Mình thương ai thì họ sẽ thương lại mình. Mình không thương người mà muốn người thương mình, hoặc có tham vọng bắt người làm nô lệ, làm sao được. Phải trải rộng tình thương. Không

phải phước của mình mà ép cho thành của mình, không thể nào giữ được. Thực tế cho thấy nhà giàu năm thê bảy thiếp, nhưng đó là dục vọng, không phải tình thương chân thật, nên họ luôn bị khổ đau.

Đức vua Trần Nhân Tôn ra lịnh thả tất cả cung phi mỹ nữ hầu hạ ông và cung cấp tiền bạc, tạo điều kiện cho họ trở về lập gia đình. Đối với Ngài, những thứ đó không cần, Ngài bỏ một cách nhẹ nhàng và khoác áo Sa môn, sống cuộc đời thanh đạm, một y một bát, nhưng khuyến hóa được mọi người. Sống đúng theo tinh thần Phật dạy, Ngài đắc đạo và phát huy trí tuệ. Ngài vừa là bậc minh vương, vừa là vị anh hùng của dân tộc và trở thành vị Tổ thật sự của chúng ta. Thật vậy, Ngài viên tịch đã 700 năm, nhưng uy đức của Ngài đã tác động cho Giáo hội chúng ta và Nhà nước kết hợp tổ chức cuộc lễ kỷ niệm ngày Đức vua Niết bàn rất long trọng có gần 1000 bài phát biểu. Hầu như mọi bài đều ca ngợi Đức vua Trần Nhân Tông về công đức tu hành, về việc trị nước lo cho dân hoàn toàn tốt đẹp. Vì vậy, Giáo hội chúng ta đề nghị mỗi chùa ở đất nước chúng ta nên thờ Đức vua Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tôn là vị Tổ duy nhất người Việt Nam. Thiết nghĩ chúng ta là người Việt Nam thì tôn thờ vị Tổ Việt Nam là điều hợp lý và Đức vua Trần Nhân Tôn quả là bậc đầy đủ trí tuệ và hạnh đức xứng đáng để chúng ta tôn thờ là vị Tổ sư của chúng ta. Người Nhật cũng chỉ thờ các vị Tổ người Nhật, như Pháp Hoa tông thờ Ngài Tối Trừng, Chân ngôn tông thờ Ngài Đạo Nguyên, Tịnh độ tông thời Ngài Pháp Nhiên.

Đức Phật Thích Ca là một ứng Phật hiện hữu trong loài người và tu hành đắc đạo. Bước theo dấu chân Phật, quán sát xem Đức Phật Thích Ca Niết bàn, Ngài về đâu, theo dấu vết đó mà chúng ta trở về với Đức Phật vĩnh hằng bất tử, không phải trở về với Phật sanh diệt. Ngài không còn là Thích Ca, nhưng Ngài là bậc toàn năng, toàn giác và tĩnh lặng hiện hữu trong Pháp giới. Nhận thức như vậy để chúng ta phát huy trí giác của mình, thăng hoa cuộc sống trầm mặc của mình, để tiếp cận được với Đức Phật vĩnh hằng bất tử ngay trên thế gian này và trở về thế giới chơn thường của Ngài sau khi xả bỏ thân tứ đại này.

Tóm lại, với thân phận con người bình thường, chúng ta phát huy đến đỉnh cao theo Phật để trở thành người toàn năng tự quyết định vận mạng của mình và thế giới mình đang sống theo hướng hoàn toàn tốt đẹp, cũng giống như Đức Phật Di Đà từ con người vươn lên, phát huy trọn vẹn tâm từ bi và phước đức trí tuệ mới xây dựng được thế giới Cực lạc.

Dù tu theo pháp môn nào, chúng ta cũng phải phát huy năng lực theo tinh thần Phật dạy để đạt được quả vị như Phật, như Tổ. Đặt nền tảng thăng hoa tuệ giác và đức hạnh trên bước đường xả kỷ vị tha, thì thân phận con người theo đạo Phật không còn nhỏ bé, nhưng tất cả mọi người đều có thể trở thành Phật, bậc toàn trí, toàn năng, toàn thiện mang đến cuộc sống thật sự an lạc, phát triển, hòa bình cho nhân loại trên trái đất này.

Sức mạnh của ý chí

Sức mạnh của ý chí

(Bài giảng khóa tu Một ngày an lạc lần thứ 49,

tại chùa Phổ Quang ngày 7-12-2008)

Chúng ta nhìn về Đức Phật Thích Ca Mâu Ni và mở rộng là mười phương chư Phật, kế đến nhìn về chư vị Bồ tát, chư Hiền Thánh Tăng là những người đã vượt qua biển khổ trần gian và chứng Niết Bàn. Nhìn thấy tấm gương sáng của các Ngài để chúng ta phát huy ý chí của chính mình cho đúng và đạt được những thành quả tốt đẹp trên bước đường tu hành.

Trước nhất, phải nghĩ đến Đức Phật Thích Ca Mâu Ni; nếu căn cứ vào kinh Pháp Hoa, sẽ nhận thấy rõ Ngài đã từng nỗ lực thể hiện hạnh Bồ tát không biết mệt mỏi trong vô số kiếp quá khứ. Thật vậy, Trí Tích Bồ tát nói rằng không có chỗ nào nhỏ bằng hột cải ở thế giới Ta bà này mà Đức Phật không xả thân hành Bồ tát đạo. Chính sự giáo hóa độ sinh của Đức Phật từ kiếp xa xưa cho đến ngày nay và mãi về sau đã thể hiện sâu sắc ý chí cao thượng của Ngài vẫn còn tác động mãnh liệt trong trái tim và khối óc của mỗi người đệ tử trên khắp năm châu bốn biển.

Trong kiếp hiện tại, Đức Phật xuất thân là thái tử Sĩ Đạt Ta, đương nhiên bị hoàn cảnh nhung lụa bao bọc, nhất là tình cảm của những người thân thương dành cho Ngài và kế đến là quyền lợi thế gian cám dỗ. Nhưng ý chí mãnh liệt đã thúc giục Ngài vượt thành xuất gia, sống đời Sa môn khổ hạnh mà chắc chắn hàng phàm phu không thể làm nổi. Vì theo kinh nghiệm của riêng tôi, mặc dù xuất thân từ giai cấp thấp mà dấn thân hành Bồ tát đạo, khi gặp khó khổ còn không chịu đựng nổi, đôi khi có ý bỏ cuộc, trở lại đời thường. Nhưng nhờ biết nhìn lại tấm gương thánh thiện của Phật, tôi phấn đấu vượt qua, hoàn thành được trách nhiệm của người xuất gia. Vì vậy, mỗi lần gặp việc khó khăn, nguy hiểm, cám dỗ, tôi lại nhớ đến Phật đã từ bỏ cuộc sống cao sang, sống khổ hạnh; tại sao mình lại không noi theo Ngài. Đức Phật cũng dạy La Hầu La rằng những việc người ta làm được thì nhất định mình cũng phải làm được. Nhờ ý chí phấn đấu đó giúp chúng ta thành công.

Đêm thành đạo, Đức Phật diễn tả rằng các ma nữ và ma vương đã xuất hiện khuấy phá Ngài. Ma nữ tiêu biểu cho sự cám dỗ và ma vương tiêu biểu cho sự đe dọa. Không vượt được hai thứ ma này, chắc chắn bị lùi bước. Nhờ phấn đấu không mệt mỏi, Đức Phật thành đạo và nhìn lại đời quá khứ với sức phấn đấu mãnh liệt như thế nào mà Ngài vẽ ra bản đồ cho mọi người tu học, gọi là Đạo đế gồm có 37 phẩm trợ đạo.

Thực tập 37 trợ đạo phẩm trong cuộc sống tu hành, từng bước chúng ta sẽ thấy đúng đắn, có được những kết quả vô cùng lớn lao, không thể diễn tả hết được.

Tôi theo tinh thần Đại thừa, nhưng không rời 37 phẩm trợ đạo (37 phẩm trợ đạo gồm có : Tứ niệm xứ, tứ chánh cần, tứ như ý túc, ngũ căn, ngũ lực, thất Bồ đề phần và bát chánh đạo); vì đó là con đường xuyên suốt dẫn chúng ta đi từ phàm phu đến quả vị Thánh La hán. Trong 37 phẩm trợ đạo, chỉ có Tứ niệm xứ mở đầu và Bát chánh đạo cuối cùng là không có phần ý chí phấn đấu. Còn từ Tứ chánh cần cho đến Thất Bồ đề phần, hành giả phải nỗ lực tu tập, tức phải có ý chí. Thật vậy, thực hiện Tứ chánh cần là phải vận dụng ý chí của con người đến mức cao nhất trong lúc tu hành, tức bốn việc siêng năng phải làm mới đạt được kết quả tốt đẹp. Không có ý chí thực tập để đạt cho được pháp này, chắc chắn chúng ta không vượt qua được hàng phàm phu.

Tứ chánh cần là ý chí ban đầu, đối với những việc ác dù nhỏ hay lớn, nhất định chúng ta không làm; chủ yếu là những cám dỗ luôn gắn liền với lòng tham. Thực tập pháp này, tôi thấy rõ tánh tham ăn khó bỏ, lại gặp hoàn cảnh đói khổ, nên lòng tham ăn lại bộc phát cao hơn. Vì vậy, từ bỏ đời sống vật chất và dấn thân vào đời sống tâm linh đối với tôi lúc bấy giờ là vấn đề cam go, nên tôi phải cố gắng. Tôi thấy các huynh đệ không đi xa trên đường đạo được vì

thích đi cúng, mới có thức ăn ngon và có tiền bạc. Nếu chuyên tâm tu hành, lễ sám, tham Thiền, thì không có tiền, không có thức ăn; nhưng cố gắng phấn đấu, tôi vượt qua những thứ cám dỗ này để tiến tu.

Đức Phật đã từ bỏ ngôi vị cao sang và tiền bạc, Ngài sống đời Sa môn khất thực để tìm đạo. Nếu chúng ta đi ngược lại con đường của Phật đã đi, mà xưng là trưởng tử Như Lai thì tội lỗi quá. Tỳ kheo không học, không tu, chắc chắn Phật pháp suy đồi. Vì vậy, Đức Phật nhắc nhở Tỳ kheo thường tu tinh tấn không ngừng, tức ý chí của mình cố gắng vươn lên. Khi tôi vượt qua được một việc khó, thì luôn chuẩn bị tinh thần rằng sẽ có một việc khác khó hơn sẽ đến với mình.

Ở Nhật tu học, tôi thấy trên cái mõ có khắc hình con cá chép tiêu biểu cho sức mạnh của ý chí người tu. Mỗi ngày đánh mõ, cảnh giác chúng ta phải tinh tấn lên, phải có ý chí, ví như con cá chép thấy thác là vượt qua, gọi là cá hóa rồng, tiêu biểu cho người tu đi ngược dòng sinh tử, vượt qua thác ghềnh để trở về nguồn cội của tâm trí. Chúng ta đã chọn cuộc hành trình đi ngược như vậy thì phải chấp nhận gian lao thử thách là điều tất yếu.

Tôi thấy những người yếu hèn ngồi chờ thời, việc gì sướng, được nhiều quyền lợi mới chịu làm. Học về cuộc đời của Đức Phật, chúng ta thấy Ngài đã từng xỏ kim cho một bà già ngồi bên vệ đường. A Nan hỏi Phật

rằng Ngài là bậc tối tôn cao quý nhất, tại sao lại làm việc tầm thường như vậy. Phật dạy rằng gặp hoàn cảnh như vầy, không làm việc này thì còn việc tốt nào khác để làm. Đó là sức tinh tấn của Phật, gặp việc thiện dù nhỏ đến đâu, cũng tinh tấn làm, tất cả mọi việc thiện nhỏ hay lớn, Đức Phật đều đã thực hiện trọn vẹn.

Đối với tôi, chỉ cần học và làm việc là đủ. Nếu không được như vậy, tôi thấy cuộc đời mình vô nghĩa. Vì vậy, tôi hạ quyết tâm học và thành quả của việc học đã giúp tôi làm việc được. Đương nhiên, việc lớn nhỏ chúng ta đều làm. Đối với việc khó, tôi cảm thấy nhờ đó mà tôi phát huy năng lực và trí tuệ; vì không có khó thì không khôn. Trên bước đường tu, càng khó, ý chí chúng ta càng vươn cao. Giống như người chơi thể thao môn nhảy sào, họ để cây sào chắn ngang cao 1m và nhảy qua được thì họ lại nâng cây sào cao hơn; như vậy, thể lực và ý chí mới tăng thêm. Thiết nghĩ chúng ta tu hành không sợ khó, chỉ sợ mình thiếu ý chí. Có ý chí thì việc khó cũng thành dễ.

Cái khó của chúng ta so với Hiền Thánh chưa thấm đâu. Việc bình thường ở thế gian này mà không vượt được, sao có thể làm Hiền Thánh. Những việc khó là thử thách cho chúng ta vượt qua để lên Hiền Thánh, việc càng khó chừng nào, ý chí chúng ta càng cao và trí khôn của chúng ta càng lớn.

Tu Tứ chánh cần phải lấy hạnh tinh tấn, tức ý chí là chính. Việc ác nhỏ hay lớn đều cương quyết dứt bỏ;

lòng tham dù nhỏ hay lớn cũng phải đoạn sạch. Thực tập pháp này, tôi có suy nghĩ, lúc nhỏ háu ăn, mới vào chùa lên quả đường, bốn người chung một mâm cơm, có một miếng đậu hủ cắt làm bốn. Một hôm, có một Thầy bị bệnh vắng mặt, tôi lật đật gắp hai miếng đậu hủ vô bát mình, nghĩ như vậy cũng không tham, vì mình có lấy mất phần của ai đâu. Nhưng ăn xong, đọc lại Tứ chánh cần, tôi cảm thấy xấu hổ. Tôi cố gắng thực hiện pháp này, bằng cách chuyển đổi tâm tham ăn, đù có thèm chảy nước miếng cũng không ăn, phấn đấu một tuần ăn cơm không.

Tôi tinh tấn sử dụng ý chí để đoạn trừ lòng tham ăn và đoạn được thì thấy lòng mình thanh thản, phát hiện ra rằng cơ thể không đòi hỏi nhiều như mình tưởng. Khi tham ăn thì có bao nhiêu thức ăn cũng không thấy đủ; nhưng đoạn lòng tham rồi, tâm cảm thấy nhẹ nhàng. Vì ý chí thay đổi thì tâm thức cũng đổi theo, khiến cho mình rất an lạc, thấu hiểu được lời Phật dạy rằng ăn để sống và sống để tu, không phải sống để ăn. Ăn vừa với những gì mình có, thậm chí ăn ít hơn, là kinh nghiệm đầu tiên có được khi tôi thực tập pháp này.

Tuy việc ác thể hiện qua thân, khẩu và ý; nhưng theo Đại thừa, đoạn được ý ác, tức đoạn lòng tham bên trong là chính yếu. Còn tu Tiểu thừa, đoạn trừ việc ác của thân và khẩu bên ngoài trước. Thí dụ, mình đói do nhìn thấy thức ăn và ngửi mùi thức ăn; cho nên mình cách ly thức ăn, không thấy, không ngửi thì tâm thèm

ăn không khởi lên. Vì vậy, đầu tiên tu Tiểu thừa, đoạn hoàn cảnh bên ngoài trước, như không có thức ăn thì mình không thèm ăn là việc bình thường. Còn có thức ăn ê hề, nhưng tôi tập nhịn đói, không ăn, là cách tu theo Đại thừa, tự điều chỉnh tâm mình không cho sanh khởi, không bị tác động bởi vật chất. Thực tập được pháp này, sẽ nhận thấy cơ thể chúng ta rất kỳ diệu, có khả năng điều chỉnh theo hướng tốt. Tu được một pháp này thôi, thân chúng ta đã được giải thoát.

Trong cái ác của ý có ba là tham, sân, si. Si là quyết đoán sai lầm, có thể gọi đó là ý chí. Ý chí của ta được vô minh hướng dẫn thì rất nguy hiểm, nghĩa là tâm nhiệt tình, siêng năng nhưng do quyết đoán sai lầm sẽ đưa đến kết quả rất xấu. Vì vậy, Đức Phật dạy từ pháp Tứ chánh cần phải phát huy lên tụ thứ hai là Ngũ căn, tức năm căn lành là tín, tấn, niệm, định, huệ, để trở thành Hiền Thánh.

Gọi là "Căn”, vì ai cũng có tính chất này; nhưng vì chúng ta không thấy và không biết vận dụng Ngũ căn, mới thành chúng sinh đau khổ. Theo Phật, chúng ta nhận ra Ngũ căn và phấn đấu phát huy nó, tức là năm điều : Tín, tấn, niệm, định, huệ được ý chí hướng dẫn đúng đắn sẽ trở thành sức mạnh của chúng ta. Kinh Pháp Hoa ví người không biết sử dụng năm điều này như người có viên ngọc mà không biết hưởng, phải đi làm thuê mướn khổ cực. Phật hoàng Trần Nhân Tông diễn tả ý này là châu báu chất đầy nhà, nhưng không đem ra sử dụng.

"Căn” là phần căn bản mà ai cũng có, thường gọi là Phật tánh; nhưng phát huy được "của báu” này để làm Phật thì hiếm người làm được, mà nhận chìm nó xuống địa ngục là đa số chúng sinh thường làm. Vì chúng ta thường để lòng tham và sân hận chi phối, làm cho mất khôn, che mờ Phật tánh.

Đức Phật dạy năm điều kiện tiên quyết làm cho ông Phật của chúng ta sáng ra. Đầu tiên chúng ta có niềm tin, nhưng không khéo lại trở thành mê tín, cuồng tìn; đó là con đường của tà giáo, ngoại đạo đi theo. Mê tín là tin những điều không có thật do mình tưởng tượng ra, như tin ông vôi ăn trầu và thờ ông vôi; vì thấy cái gì cũng nghĩ là thần linh, nên sợ hãi, dễ mê tín, thì sẽ bị ma quỷ nhiếp trì, đẩy vào con đường tà. Có người đến khóc và nói với tôi rằng bà nghe lời ông thầy bùa trục đứa con về, rồi nó chửi bà. Là mẹ, đáng lẽ bà phải biết tại sao đứa con hư hỏng, bỏ nhà đi và nên điều phục nó bằng trí tuệ; còn nghe lời thầy bùa, việc chẳng giải quyết được còn tệ hại thêm. Phật tử mà nhẹ dạ, dễ tin, sẽ bị người xấu lợi dụng, thậm chí thấy người nào mặc áo tu cũng tin theo, sẽ gặp thầy tu giả.

Trong kinh Hoa Nghiêm, Đức Phật dạy rằng niềm tin là mẹ sinh ra tất cả công đức lành; nhưng phải tin đúng chánh pháp, phải có trí tuệ chỉ đạo. Nghĩa là do chánh niệm sinh ra định và từ định phát huệ, có nhận thức đúng. Nói cách khác, Niệm, Định, Huệ chỉ đạo cho niềm tin. Đức Phật nói rằng Ngài là Phật vì việc làm, lời

nói và hành động đều do trí tuệ chỉ đạo. Theo Phật, chúng ta phát huy năng lực của trí tuệ để quyết định đúng đắn, không bị người khác lợi dụng.

Trong ngũ căn, trước nhất chúng ta có niềm tin và Phật dạy chúng ta tin Phật, tin Pháp, tin Tăng và kế đến là tin mình cũng sẽ đạt quả vị Phật giống như Phật; nên phấn đấu tu hành. Đức Phật không còn trên cuộc đời, nhưng chúng ta tin rằng Ngài đã thành Phật và lời dạy của Ngài hoàn toàn đúng đắn, rất đáng trân trọng, đáng tham khảo để chúng ta ứng dụng trong cuộc sống mình. Như vậy, Phật và Pháp là một. Tuy sanh thân Phật mất, nhưng Pháp thân Phật vẫn còn trong tam tạng Thánh điển, mà Phật giáo phát triển gọi là giáo pháp Pháp thân. Pháp thân của tất cả những người tu hành trên khắp năm châu bốn biển cộng với kinh điển mới tạo thành sức sống của Phật pháp; còn kinh để trong tủ là Pháp, nhưng chưa có tác dụng. Pháp của Phật phải được thể nghiệm trong cuộc sống của chúng ta thì Phật pháp mới còn. Chùa này có cho các Phật tử tu học là nhờ các Hòa thượng tu theo giáo pháp Phật và thực hiện hạnh Bồ tát, tổ chức khóa tu này. Như vậy, chùa được xây dựng lên và khóa tu này có ra cũng đều từ Pháp của Phật. Đạo tràng chúng ta thực sự được an lạc, thể hiện Pháp thân Phật tồn tại. Tồn tại của chúng ta là tồn tại của Phật pháp, là thường trụ Pháp thân vậy.

Tin Phật, tin giáo pháp Phật ứng dụng lợi lạc trong cuộc sống và tin Tăng không phải là tin ông thầy tu. Tăng là Tăng đoàn, là Giáo hội, là tập thể người tu. Phật

dạy chúng ta chưa làm Phật, thì phải tin Tăng là tin vào tập thể người tu. Tôi có kinh nghiệm này và nguyện gắng liền cuộc đời mình với Tăng đoàn, luôn ép mình trong tập thể, vì nhờ ý kiến nhiều người làm cho tôi sáng ra. Niềm tin của tôi luôn kiên định ở giáo lý Phật, ở sự hòa hợp của Tăng Ni và Phật tử, tạo thành sức mạnh cho chúng ta vững tâm tu học.

Niềm tin phát huy đúng là nhờ có niệm, định và huệ. Niệm là sức bình tỉnh, là đem tâm đặt vào thực tế, đừng lý tưởng hóa, đừng viển vông ước mơ Cực lạc thiên đường ở đây. Phải thấy rõ ở chùa Phổ Quang này, làm được gì thì phải làm. Tôi quan sát thấy giảng đường này chứa được khoảng một ngàn Phật tử về tu học và tôi có thể đài thọ khẩu phần cho họ. Phải ghi nhận công đức lớn của Thầy Nhật Từ trong những ngày đầu đã lo khẩu phần ăn cho đại chúng.

Cái đầu lý tưởng của chúng tôi là vậy, nhưng phải kéo xuống thực tế là đi bằng chân và làm bằng tay. Tay chân là người hợp tác với chúng tôi có hay không. Có người tới tu học và có các giảng sư hướng dẫn, như vậy là ổn rồi. Có thể hiểu rằng "Niệm” là kéo lý tưởng về thực tế, sinh hoạt tu học ở Việt Nam thì phải khác với ở Nhật Bản chứ.

Có "Niệm”, tức sự tập trung tư tưởng, mới tiến đến "Định”; nghĩa là ta vượt từng giai đoạn một, gọi là "Phá địa ngục muôn trùng kiên cố”, tức xuyên qua lớp vô minh dầy đặc để đến được với Phật tánh. Học Phật pháp với nhận thức bình thường là bước đầu chúng ta dùng chất xám để

đọc tụng kinh điển và hiểu nghĩa kinh. Nhưng tiến tu, vào định được thì sử dụng chất trắng, gọi là vô niệm để đọc được chân kinh của Phật. Đức Phật đã khẳng định rằng những gì Ngài nói ra cho chúng ta hiểu được ví như nắm lá trong tay; còn những gì Phật không nói bằng lời được, nhưng Phật nói bằng tâm ví như lá trong rừng tràn đầy sức sống vì xanh tươi bốn mùa, không phải là nắm lá khô chết trong tay. Nhận thức cốt lõi này của giáo pháp, chúng ta cần có tâm thanh tịnh để nghe pháp âm vi diệu của Phật, được Trí Giả đại sư gọi là không nghe mà nghe. Vì không nghe trực tiếp từ Phật, không thấy Phật, nhưng thấy Pháp thân và nghe Pháp thân thuyết pháp.

Nhưng muốn thấy và nghe Pháp thân, chúng ta phải vào định và phải thực tập bốn cấp bậc là sơ Thiền, nhị Thiền, tam Thiền, tứ Thiền. Tầng vô minh thứ nhất chúng ta xuyên qua được thì chứng Ly sanh hỷ lạc. Nghĩa là phải từ bỏ cuộc sống vật chất thế gian, tâm chúng ta mới định, đầu tiên là quên cơm ăn, chỗ ngủ, quên tất cả mọi thú vui của thế gian, tới cuối cùng quên luôn chúng ta có thân xác này, là vong ngã, mới sống với tâm của mình. Thực tập pháp này, có lúc tôi quên ăn, nhưng không cảm giác đói; quên uống nhưng không khát, quên ngủ nhưng không mệt, là thoát khỏi sự chi phối của cuộc sống vật chất mới đi vào đời sống tâm linh. Có được sự an lạc ngoài vật chất, ngoài sự khen chê, ngoài sự ăn uống, ngủ nghỉ, đó là tâm an lạc của người tu. Còn người thế gian muốn thân an lạc, họ phải ăn no ngủ kỹ,

phải có những tiện nghi vật chất, thậm chí phải ăn chơi trác táng; nhưng lao đầu vào sự hưởng thụ vật chất nhiều chừng nào thì tâm họ càng mệt mỏi, rối bời, điên đảo, khổ đau, chứ chẳng có chút gì an lạc cả.

Chúng ta tu an lạc, tâm từ bỏ vật chất, để có thân thứ hai gọi là cái thân ngoại vật, hay Pháp thân của mình, thì không còn cảm giác bệnh hoạn, già yếu. Pháp thân có đặc tính trẻ mãi, không già là như vậy. Và đặc tính thứ hai của Pháp thân là sống hoài, không chết. Những bậc chân tu, hay các Thiền sư đắc đạo thâm nhập Thiền định, không ăn không ngủ cho đến thân xác khô, thể hiện phương cách rời bỏ thân tứ đại một cách nhẹ nhàng, tự tại; như vậy là chấm dứt đời sống của thân vật chất, nhưng sống mãi với Pháp thân của họ.

Ly sanh hỷ lạc là niềm vui ở bên ngoài, tiến đến Định sanh hỷ lạc là nguồn vui trong Thiền định, vui trong việc thể nghiệm pháp tu của chúng ta, mà người ngoài cuộc không thể biết được. Thiền sư thường mỉm cười yên lặng vì họ phát hiện được những điều kỳ diệu bên trong là nguồn cội tạo nên sự sống cho muôn vật bên ngoài. Kinh thường ví người hưởng được Thiền vị, chỉ riêng họ cảm nhận nguồn vui như thế nào, giống như người uống nước biết được nước ngọt hay mặn, nóng hay lạnh... người ngoài làm sao biết được.

Và đến tầng định thứ ba là Ly hỷ diệu lạc, hành giả có nguồn vui sâu lắng trong tâm. Sau cùng là Xả niệm thanh tịnh, tâm hành giả hoàn toàn thanh tịnh, vì không

còn gợn lên một chút ý niệm nào cả. Ông Kamala dạy thái tử Sĩ Đạt Ta tu hành trải qua bốn tầng Thiền như vậy và Ngài chỉ thực tập liên tục một tuần là đã thâm nhập được bốn cảnh giới này. Ngài hỏi Kamala vào được bốn tầng Thiền này thì tu cái gì nữa. Ông đành im lặng.

Với trí tuệ của đấng vô sư tự ngộ, Đức Phật nỗ lực tu hành, tinh tấn một cách đặc biệt. Nhờ sức tinh tấn có chánh niệm và định lực, Ngài phát huy được tuệ giác ở bậc cao tột, thấu tận nguồn tâm, mới quan hệ được với chư Phật mười phương và chư Thánh Hiền. Và từ mối tương quan vô hình hoàn toàn tốt đẹp như thế, trở lại thực tế cuộc đời để giáo hóa độ sinh, Đức Phật đã quy tụ được tất cả mọi người hữu duyên đến tu học với Ngài, tạo cho Ngài sức mạnh vô song. Thật vậy, trên bước đường vân du hóa độ, chỉ với một y một bát, không một tấc sắt trong tay, mà chẳng có kẻ ác nào xâm hại được Phật, Ngài còn chuyển hóa được hàng ngoại đạo, những kẻ gian ác sống theo chánh pháp của Ngài.

Học theo gương sáng của Đức Phật, chúng ta cần thể hiện pháp hành tinh tấn, hay ý chí cao tột khởi nguồn từ niềm tin chân chánh và được sự chỉ đạo của chánh niệm, Thiền định và trí tuệ, chúng ta sẽ vững bước tiến mãi trên con đường giải thoát, giác ngộ cho đến ngày thành tựu quả vị Vô thượng Bồ đề.

Quan niệm về tịnh độ

Quan niệm về Tịnh Độ

(Bài giảng khóa tu Một ngày an lạc lần thứ 50,

tại chùa Phổ Quang ngày 14-12-2008)

Khi dùng từ quan niệm thì có nhiều quan niệm khác nhau, vì mỗi người có một quan niệm riêng. Nhưng quan niệm về Tịnh độ ở đây căn cứ trên pháp môn tu của Đức Phật dạy và của những vị tiền nhân đã thực tập có kết quả, để chúng ta học theo, áp dụng cho đời sống tu hành của mình.

Trên bước đường giáo hóa độ sinh, trước tiên Đức Phật dạy Tịnh độ tự tâm là chính; vì Ngài tu hành đã vượt qua tất cả nghiệp chướng trần lao để thâm nhập thế giới Thường Tịch Quang. Đó là thế giới Pháp thân của mười phương chư Phật đồng một thể, mà ở Bồ đề đạo tràng khi trí giác của Đức Phật đạt đến đỉnh cao là Vô thượng Bồ đề, Ngài mới thấy được toàn Pháp giới hiện ra Tịnh độ. Sau đó, Đức Phật nói kinh Hoa Nghiêm là nói Tịnh độ tự tâm, là thế giới siêu hình, không phải thế giới vật chất hữu hình hữu hạn.

Thật vậy, Đức Phật nhận thấy rằng tâm hồn ô uế sẽ tạo thành thế giới tội lỗi, xấu xa. Vì vậy, tất cả mọi người trên thế gian này đều muốn có đời sống tốt đẹp, nhưng cái muốn đó thuộc về lòng tham, nên không bao giờ có được. Riêng tôi rất tâm đắc với bài pháp này của Phật

dạy. Tại sao những gì chúng ta sợ thì nó tới, những gì chúng ta ước mơ thì không bao giờ được ? Vì cái chúng ta sợ là nghiệp của mình, cho nên nó nhất định tới. Thử nghiệm lại cuộc đời chúng ta xem từ khi sinh ra cho đến nay, đã làm gì, nợ bao nhiêu người và người nào nợ mình. Nếu mình mắc nợ nhiều, mà đi đâu cũng gặp chủ nợ, thì chắc chắn mình phải sợ. Nhưng Phật dạy rằng Bồ tát và Thánh Tăng đối diện với thực tế và giải quyết êm đẹp tất cả nợ nần oan trái đã tạo, Tịnh độ sẽ có, không phải sợ gì cả.

Phật dạy chúng ta sợ thì phải tìm cách trả nợ, nợ từ vô lượng kiếp cho đến ngày nay đã vay quá nhiều. Còn người sợ mà cứ vay thêm để mong khá lên, để trả được nợ cũ, nhưng nợ chồng chất ngập đầu, không có lối thoát, không thể nào trả nổi. Theo Phật, hiểu đạo, có trí tuệ, sẽ thấy rõ nhân quả, chúng ta không tạo nghiệp ác nữa, mà chỉ tạo thiện nghiệp.

Tìm cách trả nợ cũ, không vay nợ mới, bằng cách nào ? Phật dạy phải sống thiểu dục tri túc, nghĩa là chi phí cho bản thân nên giới hạn tối đa, ăn ít, ngủ ít, ở đơn giản, để hạn chế chi phí cho mình, còn thặng dư mới trả nợ được. Theo kinh nghiệm riêng tôi, từ khi xuất gia tu học, luôn dành dụm tiền để trả nợ đời trước và để có điều kiện làm phước trong đời này, thì mới tích lũy được công đức. Vì vậy, việc ăn mặc giảm tối đa. Vào Ấn Quang làm học Tăng, tôi chuyên lượm đồ tang của Phật tử xả tang vứt bỏ, sửa lại và nhuộm vỏ măng cụt, để mặc, chứ

cũng không có thuốc nhuộm. Suốt một thời gian dài, không tốn tiền mua sắm quần áo và cũng không mua gì ăn, chùa cho gì ăn đó; thậm chí có nhiều cũng bớt ăn, vì biết mình nghiệp nặng, phải lo trả nợ cũ, bằng cách nhường cho người khác ăn để mình bớt nợ. Hạn chế việc ăn mặc một cách tối đa, còn ở thì tìm cách ở không tốn tiền. Sang Nhật tu học, ở trọ chùa để công quả, ngủ chỗ nào cũng được để khỏi tốn tiền, vì sáng sớm đi học đến tối mới về, chỉ cần có chỗ ngủ qua đêm, rồi sáng đi học nữa. Không tốn kém cho bản thân và gặp việc thì hết lòng làm để trả nợ cũ từ nhiều kiếp quá khứ, cũng như để tạo nhân lành mới, bằng cách sẵn lòng giúp đỡ kiến thức và tiền của cho người khác. Vì vậy, trải qua gần 60 năm hành đạo, đối diện với cuộc đời và những chủ nợ cũ từ quá khứ, tôi đã thanh toán xong, nên không còn ai đòi nợ nữa, là biết oan gia nghiệp chướng đã hết. Từ đó, mảnh đất Tịnh độ từ tâm hiện ra.

Đức Phật dạy rằng vô não, vô ưu, chơn Cực Lạc; nghĩa là lòng chúng ta không buồn giận, không lo sợ, cho đến tâm thanh tịnh, thì đó là chốn Cực Lạc thật sự. Không lo, không buồn, không sợ, không giận, vì không có việc gì khiến chúng ta phải lo buồn, giận sợ, chứ không phải chúng ta dửng dưng trước hoàn cảnh. Đừng hiểu lầm ý nghĩa của "không lo” rồi sống không biết lo, kể cả không lo tu thì trở thành gỗ đá, trở thành kẻ vô trách nhiệm hay sao. Trước kia, chúng ta lo vì phải trốn tránh chủ nợ, nợ đời này và nợ của nhiều đời trước

nữa, không biết họ đến đòi lúc nào; nhưng nay, không lo nữa vì tất cả nợ cũ đã thanh toán rồi, cho nên không còn nợ để lo nữa.

Chẳng những không lo, mà cũng không buồn. Tại sao không buồn ? Người thế gian thường buồn khổ vì bị lường gạt, bị giựt tiền của, bị thua thiệt trong việc làm ăn, bị mất uy tín, mất người thương, v.v... Nhưng chúng ta bước theo dấu chân Phật, tâm đã huân tập thật đầy pháp Phật, trong lòng chúng ta đã có đủ những gì tốt đẹp nhất, không thiếu Thánh tài nào cả, có Phật, có Bồ tát, có Thánh chúng, nghĩa là đã xây dựng được Tịnh độ tự tâm cho mình rồi. Tôi ngồi yên, thấy Phật, thấy Bồ tát đồng học, cuộc sống trầm mặc an lạc, giải thoát như vậy, thì không thể buồn, không thể cảm thấy đơn độc.

Đức Phật khi còn là thái tử được vua cha nuông chiều, xây dựng ba cung điện với những tiện nghi thích hợp cho mùa Đông, mùa Hạ và mùa khô để Ngài ở được khỏe khoắn. Nhưng Đức Phật đã nhận thấy cuộc sống sung sướng như vậy được xây dựng trên đau khổ của biết bao nhiêu người, nghĩa là mang nợ người khác và nếu món nợ này chồng chất thì không biết làm sao trả nổi. Đức Phật đã từ bỏ gánh nặng trần gian đó, dấn thân trên con đường cát bụi, một mình một bóng ẩn tu chốn núi rừng để lặn sâu vào đời sống nội tâm. Ngài bỏ đời sống cao sang và coi đó là ngục vàng đang giam hãm mình. Ngài xuất gia,

, sống cuộc đời phạm hạnh và cảm thấy lòng thật vô cùng an lạc, mới nói rằng con đường cát bụi gai góc nhưng là con đường huy hoàng nhất của Phật và Bồ tát, thì làm gì có cô độc.

Mới tu, có thể chúng ta thấy đơn độc, nhưng thể nghiệm được pháp Phật, thâm nhập đời sống tâm linh thánh thiện, sự đơn độc tự tan biến. Thật vậy, trên bước đường tu, đi đâu cũng gặp Bồ tát hiện thân dẫn lối đưa đường để giúp chúng ta thăng tiến, hoặc tác động Phật tử tìm đến hỗ trợ chúng ta, tạo thành quyến thuộc Bồ đề. Nghĩa là chúng ta có bạn đồng tu và minh sư chỉ đạo, nên không còn cô độc trong cửa Phật. Bước đầu tôi đi một mình, nhưng vào Phật học viện Ấn Quang, tôi có 40 người bạn đồng tu và được các vị Hòa thượng hướng dẫn. Vì vậy, sống đời xuất gia, từ bỏ phiền não và chấp nhận cuộc sống cô độc, để sau đó, sống cùng Thầy hiền bạn tốt gọi là an trú trong học xứ Bồ tát, thì chúng ta được khai tâm; nhờ đó Phật pháp sáng lần, mới mở ra cho chúng ta cánh cửa Tịnh độ.

Hoặc các Phật tử tu học tại khóa tu Một ngày an lạc, đầu tiên, có bạn đồng tu học. Nếu quyết tâm tu, quý vị sẽ thấy người nào cũng là bạn mình, nên cảm thấy vui và nghe chư tôn đức giảng dạy, tâm quý vị được khai mở. Từ tâm an lạc một ngày, làm cho quý vị thanh tịnh, nên hướng được tâm đi xa hơn, là hướng về các Tịnh độ của chư Phật, trong đó chúng ta có Tịnh độ của Đức Phật Di Đà. Và từ Tịnh độ nội tâm biến thành Tịnh

độ hiện thực trong cuộc sống. Phật dạy rằng thế giới tốt hay xấu đều do chúng ta tạo nên. Người hung dữ, kiêu căng tạo thành thế giới tội lỗi. Người thanh tịnh tạo nên Tịnh độ.

Đức Phật Thích Ca giới thiệu cho chúng ta thế giới Cực Lạc của Đức Phật Di Đà. Theo kinh Pháp Hoa, phẩm Hóa Thành Dụ thứ bảy, Phật Thích Ca và Phật Di Đà đều là con của Đức Đại Thông Trí Thắng. Đức Phật này khi còn làm vua có 16 vương tử đều có khả năng lãnh trị bốn phương, tức các Ngài cai trị chỗ nào, dân chúng cũng được an lạc. Khi vua cha thành Phật Đại Thông Trí Thắng, 16 vương tử cũng bỏ ngôi theo Ngài tu hành và mỗi vị có tâm niệm khác, có hạnh nguyện khác, cho nên tạo thành các mô hình Tịnh độ của các Ngài khác nhau. Vì vậy, học tấm gương của các vị này, việc tu hành của chúng ta phải có định hướng, phải tới đích. Nếu không chọn định hướng, thuyền cứ quanh quẩn vào ra bến cũ mãi, đi một vòng rồi chúng ta cũng trở lại sinh tử luân hồi.

16 vương tử học đạo với Đức Phật Đại Thông Trí Thắng, nhưng các Ngài đều có định hướng khác nhau và theo các hướng đó mà đi tới. Kết quả là hai vị thành Phật ở phương Đông là A Súc Phật, Tu Di Đảnh Phật, hai vị thành Phật ở phương Đông Nam, hai vị thành Phật ở phương Nam... và Đức Thích Ca thành Phật ở phương Đông Bắc. Con đường của Đức Phật Thích Ca chọn là giáo chủ ở Ta bà, tức Ngài nguyện sống mãi với những người đầy nghiệp chướng phiền não. Ngài chọn cuộc

sống ở ngay trong cõi ngũ trược ác thế này để thành tựu quả vị Vô thượng Bồ đề.

Đức Phật Thích Ca chọn ở Ta bà để độ sanh thì Ngài phải chấp nhận thực tế của thế giới này, nghĩa là chấp nhận những người hung dữ, tham lam, ngu dốt... làm đối tượng cho Phật tu hành, giáo hóa. Tại sao Đức Phật Thích Ca lại chọn đối tượng kinh khủng như vậy để hóa độ ? Vì Ngài có hạnh nguyện muốn làm những việc khó làm. Trong khi Đức Phật Di Đà chọn con đường khác, Ngài tìm một thế giới thật xa để dựng nghiệp. Nói theo ngày nay là đi tìm miền đất mới để khai thác, vì ở mảnh đất cũ này không tốt.

Chọn đối tượng ở ngay Ta bà để chuyển hóa họ là tu theo Phật Thích Ca; chọn thế giới khác để sống là tu Tịnh độ theo Phật Di Đà. Riêng tôi theo Phật Thích Ca, nên chọn tu kinh Pháp Hoa, phát nguyện đời đời kiếp kiếp làm hành giả Pháp Hoa, tuyên dương Phật pháp ở thế giới này. Và phát nguyện như vậy, tôi ở lại Ta bà mà không cảm thấy cô độc, vì được Đức Phật Thích Ca phóng quang gia bị cho tôi đủ sáng suốt, đủ nghị lực để hành đạo nơi cõi ngũ trược này. Tôi thấy ở đây tu thích hợp với tôi, vì có người ngang bướng, tôi có điều kiện thực tập được hạnh nhẫn nhục, bằng mọi cách phải mỉm cười được với người hung ác với mình. Không có người nghèo đói, làm sao chúng ta thực hiện hạnh bố thí. Có người kém hiểu biết, chúng ta mới làm Thầy được, có người hoạn nạn, chúng ta mới có cơ hội giúp

đỡ. Họ thiếu thốn, chúng ta cho một chút xíu, họ cũng vui. Tôi không về Tịnh độ, vì ở đó tất cả đều tốt, thì mình tu cái gì, ở đó ai cũng giàu thì làm sao mình bố thí. Còn ở Ta bà có rất nhiều việc để tôi làm.

Tuy nhiên, tu Pháp Hoa, Đức Phật mở ra cho chúng ta một con đường nữa, không phải tuyệt đối ở Ta bà. Vì đối với người nợ nhiều, nghiệp nặng, thì không có cách gì khác hơn là phải trốn nợ. Ở Ta bà không làm được, vì chúng ta vừa nghèo, vừa bệnh, vừa ngu và toàn những việc không tốt xảy đến cho mình. Vì vậy, Đức Phật mở ra cho chúng ta pháp tu Tịnh độ để chúng ta được vãng sanh; đó là pháp trốn nợ, nhưng không phải trốn luôn. Khi quyết tâm niệm Phật, được vãng sanh về Cực Lạc, được nhiều tiền của và nhiều điều cực kỳ tốt đẹp, thì phải trở về Ta bà hành Bồ tát đạo.

Điển hình là Thuận Trị Hoàng đế, cha của vua Khang Hy, gặp Ngọc Lâm quốc sư khai ngộ, bảo cho ông biết rằng thật sự ông là dân Mãn Châu rất yếu kém, mà lại đánh thắng nhà Minh hùng cường, rồi lên làm vua thống nhất đất nước Trung Hoa rộng lớn, lập nên nhà Thanh, sự thành công như vậy không đơn giản chút nào. Đó là vì vua Thuận Trị ở Tây phương Tịnh độ sinh lại Ta bà này, để trả nợ cũ. Ông mang theo một khối công đức và trí giác của Cực Lạc mà trở lại Ta bà thì ông thừa sức trả nợ cũ và còn dư phước báu nữa, cho nên quần thần mới hết lòng với vua Thuận Trị. Trong suốt 17 năm chinh chiến,

ông đánh đâu thắng đó và được dân chúng nhiệt tình ủng hộ, vì ông hiểu họ, giúp đỡ họ; nói cách khác, họ đã từng thiếu nợ ông, nên họ quy phục và hợp tác với ông, giúp ông lật đổ nhà Minh một cách dễ dàng.

Nhờ Ngọc Lâm khai ngộ, vua Thuận Trị bừng tỉnh rằng tại sao đã qua Cực Lạc tạo được công đức, rồi lại về Ta bà tạo nghiệp mới, chinh chiến chém giết làm chi, để tạo một gánh nặng tội lỗi và phải đọa địa ngục hay sao. Ý thức như vậy, nhà vua đã bỏ ngôi vua, ẩn thân nơi Ngũ Đài sơn, quyết tâm tu hành.

Đến khi vua Khang Hy lên nối ngôi, tương truyền rằng trên lưng ông có một bớt son ghi hàng chữ "An Nam quốc Sa Diệt Tỳ kheo”. Vì trong tiền kiếp, ông là Tăng sĩ Việt Nam, đã đắc đạo, nên biết kiếp tới, sẽ tái sinh ở Trung Quốc. Ông sợ quên việc tu hành, mới nhờ người viết lên lưng ông một câu như vậy. Vua Khang Hy là người đã cho dịch thuật nhiều kinh điển, trong đó nổi tiếng có quyển Khang Hy Từ điển là quyển từ điển đầu tiên của Trung Quốc. Và tiếp theo là vua Càn Long phát nguyện gặp chùa thì trùng tu, gặp Tăng thì cúng dường. Phải nói ở thời nhà Thanh, Phật giáo Trung Quốc phát triển rất mạnh và phổ biến pháp môn Tịnh độ; người Việt Nam đã chịu ảnh hưởng pháp môn Tịnh độ từ đây. Còn trước kia, từ thời Phật giáo du nhập cho đến thời Đinh, Lê, Lý, Trần, Phật giáo Việt Nam theo Thiền tông. Từ thời hậu Lê đến thời Nguyễn, người tu Tịnh độ nhiều hơn, sách vở truyền sang nước ta phần

lớn thuộc về Tịnh độ.

Có thể khẳng định rằng người Việt Nam đều biết niệm Phật Di Đà, còn các pháp môn khác thì số người biết có phần hạn chế hơn. Thiết nghĩ người tu ở đất nước chúng ta có nhân duyên rất đặc biệt với pháp môn Tịnh độ, có lẽ vì ở thế giới Ta bà này quá khổ, cho nên nhiều người phát nguyện sinh về Cực Lạc để được thân cận toàn là Phật, Bồ tát, Thánh giả và nương theo các Ngài mà thân tâm dễ dàng được an lạc, dễ tiến tu đạo hạnh.

Hôm nay, nhân ngày vía Đức Phật Di Đà, tôi gợi ý cho những hành giả có nhân duyên với Đức Phật Di Đà, đã chọn định hướng vãng sanh Cực Lạc, thì nên nhớ rằng sau khi gặt hái được phước đức và trí tuệ ở Cực Lạc rồi, cần trở lại Ta bà để hành Bồ tát đạo, để trả nợ cũ và hướng dẫn nhiều người tiến tu đạo hạnh giải thoát. Làm được như vậy là thể hiện hạnh Bồ tát, trang nghiêm cho hành giả phước đức và trí giác, nuôi lớn Báo thân của hành giả, tức mở rộng Tịnh độ của riêng mình và đồng thời cũng mở rộng được Tịnh độ tại thế giới Ta bà này. Bấy giờ, hành giả chính là vị khách quý của thế gian mà mọi người luôn mong đợi và quy ngưỡng, là chỗ nương tựa quý báu vô cùng của tất cả chúng sinh trong sáu đường sinh tử, là sứ giả của Đức Phật Thích Ca, của Đức Phật Di Đà và của mười phương chư Phật vậy.