Khai Thị-2008

Quốc thái dân an

Quốc thái dân an

(Bài giảng khóa tu Một ngày an lạc lần thứ 27,

tại chùa Phổ Quang, ngày 1-6-2008)

Câu "Quốc thái dân an” hầu như mỗi ngày trong thời kinh, các chùa đều cầu nguyện:

Phong điều vũ thuận

Quốc thái dân an

Gia gia vô cơ cẩn chi ưu

Xứ xứ hưởng thái bình chi lạc

Bài phục nguyện này cho thấy Phật giáo chúng ta đã mang tính chất hộ quốc an dân. Tuy nhiên, nếu chúng ta chỉ đọc suông như vậy thì không có nghĩa gì; nhưng đọc với tấm lòng thành của chúng ta cầu nguyện chư Phật, Bồ tát và Hộ pháp thiện thần gia bị đến mới là điều quan trọng.

Qua lịch sử, chúng ta thấy rõ có những thời kỳ Phật giáo hưng thạnh thì đất nước chúng ta được phồn vinh, nhưng khi Phật giáo suy vi thì đất nước bị tai biến. Điều này thể hiện tinh thần Phật pháp đã gắn liền với dân tộc từ nghìn xưa cho đến ngày nay.

Nguyên nhân từ đâu mà Phật pháp hưng thạnh ? Phật pháp được hưng thạnh nhất là thời kỳ có Đức Phật ra đời, hoặc có các vị Thánh Tăng thị hiện. Thật vậy, một Đức Phật ra đời, thì chư Phật mười phương đều phóng quang gia bị, gọi là Nhứt Phật xuất thế, thiên Phật hộ. Nhờ có một ngàn Đức Phật phóng quang, tạo thành sự an lạc cùng tột cho cuộc sống nhân gian. Những điều tốt đẹp khi có Phật ra đời thường được diễn tả là người câm nói được, người điếc nghe được, người mù thấy được, mùa màng bội thu, v.v... mà trong bài phục nguyện nói rằng "Phong điều vũ thuận”, nghĩa là gió thuận, mưa hòa, khác với bị hạn hán mất mùa, bị sâu rầy phá hoại mùa màng, bị bão lụt làm cho dân nghèo đói.

Nhưng tại sao lại bị hạn hán, bão lụt, sâu rầy, cho đến nạn trộm cướp và đao binh ? Khi bị hạn hán, mất mùa, đời sống người dân trở nên đói khát thì thường dẫn đến nạn cướp bóc, cho đến chiến tranh, tất nhiên cuộc sống mọi người phải khổ đau lầm than.

Và những hiện tượng xấu như vậy được cho rằng phát sinh từ tình trạng đạo đức suy đồi, mà người ta thường quy trách nhiệm cho người tu thiếu đạo đức mới không tạo được ảnh hưởng tốt cho xã hội. Thực tế cho thấy 50 năm trước, nói đến nhà sư là người ta nghĩ đến những người bệnh hoạn, nghèo đói, thất học và chỉ có mặt ở các đám tang, nên họ sanh tâm xem thường, cho rằng đạo Phật mê tín dị đoan. Riêng tôi xuất gia tu học ở thời đó, nên tôi phấn đấu đi lên,

không tự ái, nhìn nhận những điều họ chê là sự thật để mình sửa đổi; họ chê dơ thì mình tắm rửa sạch sẽ, họ chê dốt thì mình nỗ lực học cho giỏi.

Đức Phật Thích Ca ra đời, các Đức Phật khác gia bị, nên đất nước Ấn Độ thời đó thạnh trị, nhân dân được thái bình an lạc. Đạo lực siêu tuyệt của Đức Phật khiến mọi người đều kính trọng Ngài, điển hình là những người đứng đầu ngoại đạo nổi tiếng đương thời đã trở thành đệ tử Phật như Xá Lợi Phất, giáo chủ đạo thần lửa, Ca Diếp, giáo chủ đạo thần rắn... Đạo lực của Đức Phật quá mạnh tác động cho mọi người và cả xã hội đều được an vui. Hòa thượng Pháp Lan lúc sanh tiền đã làm hai câu đối nói lên ý này:

Pháp lực uy thần thiền định phóng quang ma khấu thủ

Sư đăng bảo tọa đàm kinh nhập diệu, thạch đê đầu.

Nghĩa là đạo lực của Đức Phật lớn mạnh đến mức thiên ma phải cúi đầu, ngoại đạo phải theo. Nhà sư lên tòa thuyết pháp thâm nhập yếu nghĩa kinh, đạt đến trình độ không chỉ giới hạn trong ngôn ngữ hoạt bát, mà sử dụng được tâm thanh tịnh tác động thẳng vào tâm người nghe, đến mức độ tượng đá cũng phải cúi đầu. Hai câu này nhắc đến năng lực thuyết pháp của đại sư Pháp Vân có sức thuyết phục, khiến vua Lương Võ Đế phải kính nể mà quy y Tam bảo và phát nguyện xây chùa. Vua thì không dễ tin Phật, nhưng đạo lực của Ngài Pháp Vân chẳng những cảm hóa nhà vua một cách dễ dàng mà còn tác động đến ông phỗng đá trước cổng chùa cũng phải gật đầu.

Đạo lực rất quan trọng, còn cầu nguyện suông không có kết quả. Vì vậy, đọc câu phục nguyện, phải hiểu ý nghĩa sâu sắc để thể hiện trong cuộc sống.

Quốc thái dân an

Gia gia vô cơ cẩn chi ưu

Xứ xứ hưởng thái bình chi lạc

Nghĩa là nước thạnh dân an, nhà nhà không lo đói khát, mỗi nơi đều được an lạc thái bình.

Ở đất nước chúng ta, Phật pháp đã được hưng thạnh trong vòng hơn 30 năm nay, khi chiến tranh đã kết thúc, đao binh tai đã chấm dứt. Còn lúc đất nước đang có chiến tranh, số thanh niên đi lính bị chết, bị thương rất nhiều, ngày nào cũng có người chết, có than khóc khổ đau. Thời đó, người xuất gia cũng hiếm và sống trong hoàn cảnh khó khổ như vậy, tu cũng không được; vì lúc nào cũng nghe tiếng súng, nghe tiếng rên xiết, nên tâm người tu luôn bị dao động, nên không đắc đạo, cũng không học hành được.

Trong kiếp đao binh, chúng ta khó tu và kèm theo đao binh luôn là thiên tai, vì có đánh nhau, có thả bom gây ra cháy nhà, cháy rừng là hỏa tai. Đối với một số nước khác, hỏa tai là nạn núi lửa phun. Từ hỏa tai, cháy rừng, gây ra thủy tai, lụt lội, thì không thể có mưa thuận gió hòa và nước không thạnh, dân không an vì còn lo chết, lo đói làm sao an nổi, làm thế nào thạnh được.

Ngày nay, chiến tranh chấm dứt và đất nước chúng ta từng bước phát triển. Các Phật tử về thăm quê

hương thấy chùa Ấn Quang, hay chùa Phổ Quang rất trang nghiêm, có sức chứa đến hàng ngàn người. Một số Phật tử Việt kiều nói với tôi rằng mấy chục năm trước, chỉ có vài chục người nghe pháp ở giảng đường Thiện Hoa, chùa Ấn Quang; nhưng nay có cả trăm người thính pháp. Những việc tưởng không có mà được, đó là nhờ Tăng Ni, Phật tử Việt Nam tu hành trong chánh pháp, nên phước sanh ra.

Bước theo dấu chân Phật, chúng ta thực hiện lời Phật dạy, diệt trừ sáu căn bản phiền não là tham, sân, si, mạn, nghi, ác kiến. Mọi việc chúng ta xả bỏ, không cố chấp, nghĩa là bỏ nghiệp của mình, được giải thoát và nhận thức đúng đắn là tuệ sanh; nhờ tâm chúng ta trở nên trong sáng, thấy được sự thật, kinh gọi là thật tướng các pháp; còn trước kia thấy theo tham vọng, nên bụng chưa đói mà tâm thấy đói. Còn thấy bình thường, thực tế bụng đói thì thấy đói và tu cao, bụng đã đói, nhưng tâm không đói, biết đó là nghiệp đói của thân mà thôi. Thiền sư một tuần không ăn vẫn bình thường, còn chúng ta mới vừa ăn sáng, nhưng đã thấy đói liền, là biết nghiệp đói, nên mình khắc phục nghiệp này bằng cách đọc tụng kinh điển, tham thiền nhập định.

Trên bước đường tu, chúng ta xả bỏ mọi việc, không để tâm dính mắc bất cứ điều gì. Chúng ta xả bỏ cái gì trước ? Phật tử phát tâm tu, việc đầu tiên là người vô tình hay cố ý gây khó khăn, làm thương tổn đến ta, ta không quan tâm việc này nên không buồn giận, vì ta chỉ

quan tâm đến giáo nghĩa Phật dạy và an trú trong diệu pháp. Đối với chúng ta, ngày nào chưa đắc đạo, phải lo ra khỏi sinh tử luân hồi, lo diệt trừ nghiệp chướng còn đeo đẳng mình. Riêng tôi, có người vô tình xúc phạm, tôi cảm thấy vui, vì nhờ họ, tôi có điều kiện thực tập pháp hỷ xả cho đến mức lòng thấy thanh thản thì biết nghiệp mình nhẹ. Còn nghiệp nặng, cứ chấp nghiệp làm mình, nên nghiệp sanh thêm. Phải biết mình có nghiệp mới khiến cho người chọc phá.

Tu hành trong chánh pháp, hưởng được Thiền vị thì nghiệp hết, phước sanh, người bắt đầu quý trọng ta. Nhưng lúc đó, coi chừng tâm chấp trước bắt đầu sanh khởi. Bị người miệt thị thì khổ, nhưng được khen ngợi thì sanh tâm chấp trước; như vậy, hết rơi vô khổ lại mắc vào chướng, tức là luẩn quẩn trong vòng nhị biên. Kinh Pháp Hoa dạy rằng, bị khinh chê hay được trời người cung kính cũng bình thường. Thành tựu pháp hỷ xả, tâm chúng ta an lạc sẽ thể hiện thành cuộc sống an lạc và thân tâm an lạc sẽ tác động những người sống chung cùng được an lạc.

Quý vị tu một ngày an lạc, không chấp khổ, không chấp vui, trụ ở tâm xả, thì về nhà, người thân trong gia đình có nói gì, quý vị cũng không buồn giận, chỉ nở nụ cười hoan hỷ. Giả sử họ nói mình là bà già khó tánh, không làm nhưng khó. Quý vị tập nghĩ đơn giản rằng mình không có gì cho con cháu thì có thể cho chúng nói một câu chọc phá như vậy để chúng vui, có sao đâu.

Một người đến thưa với tôi làm sao cho bố mẹ con lên chùa tu, ở nhà tụi con chịu không nổi ! Tại mình khó tánh, muốn này nọ, nhưng thực tế nó làm không được như mình muốn. Nếu tiếp tục kiểu khó như vậy, cũng chẳng ích lợi gì, chỉ làm khổ mình và làm khổ cả người thân. Quý vị nên xả bỏ và khởi tâm thương xót con cháu mình còn kém cỏi.

Chúng ta trụ tâm an lạc và thân an lạc, thì người gần gũi cũng an lạc theo. Chúng ta bực tức, tính toán, chắc chắn người thân cận cũng mất vui. Cần phải xây dựng bản thân mình an mới làm cho người xung quanh an được. Đức Phật cũng dạy rằng một người làm tốt ảnh hưởng cho nhiều người và cho cả xã hội cùng tốt. Tu đúng pháp, sự cầu nguyện của chúng ta mới trở thành hiện thực; còn chỉ đọc suông không thể có kết quả như ý. Mình an mới có thể làm cho người khác an, mình chưa an mà bảo người an là điều không tưởng. Ngày xưa Đức Khổng Tử đi bình thiên hạ suốt cả cuộc đời cũng không được; vì tâm ông chưa an.

Đức Phật tu hành và thành tựu đạo quả Vô thượng Bồ đề, thân tâm Ngài hoàn toàn an lạc, từ đó trên bước đường hoằng hóa độ sinh, Đức Phật đi đến đâu thì người ta được an lạc đến đó. Đến Lộc Uyển, Ngài gặp năm nhà hiền triết ưa tranh luận, nghĩ rằng họ sẽ không tiếp chuyện với Đức Phật, nhưng khi Phật đến nơi, tâm an lạc của Ngài đã tác động tâm họ, khiến họ cảm nhận được sự an lạc kỳ diệu, liền chào hỏi Phật. Khi Phật chưa

đắc đạo, Ngài uống bát sữa thì năm vị này cũng phê bình Ngài; nhưng nay Phật nói gì, các ông cũng nghe theo. Cho đến vua Tần Bà Sa La thấy dáng giải thoát của Phật và nghe lời nói nhẹ nhàng của Ngài, vua cũng phát tâm quy y và dâng cúng Phật vườn thượng uyển để Ngài thuyết pháp cho toàn dân nghe, vì vua muốn mọi người cũng được an lạc.

Ưu Lầu Tần Loa Ca Diếp thấy vua dâng cúng vườn thượng uyển cho Đức Phật, ông khởi tâm ganh tức, vì nghĩ rằng ông là quốc sư đã đóng góp nhiều công sức cho triều đại này, nhưng vua lại không nghĩ đến ông. Đức Phật bằng trí giác đã làm cho ông an, thể hiện đúng ý nghĩa cầu an. Muốn cầu an, phải biết tâm trạng họ nghĩ gì. Đức Phật đến với Ưu Lầu Tần Loa Ca Diếp, ông liền có ý niệm ác là sa môn Cù Đàm tới số đến đây một mình. Nhưng nhân cách thánh thiện và tâm hồn giải thoát của Ngài đã làm ông phải nghĩ lại. Tâm Phật thanh thản nhẹ nhàng đi thẳng vào tâm của Ưu Lầu Tần Loa Ca Diếp. Lời đầu tiên mà Phật nói với ông là vua ban cho tôi khu vườn thượng uyển rộng lớn, nhưng tôi không có người trông nom. Ngài có 500 đồ chúng có thể quản lý tốt khu vườn này, nên tôi giao lại cho Ngài. Thái độ cao thượng của Đức Phật đã làm ông thay đổi suy nghĩ ác thành thiện. Theo Phật, xóa bỏ hận thù là vậy. Còn thấy tôn giáo của họ phát triển hơn mình, chúng ta cố gắng làm hơn họ, là sai; tai họa gần nhất là ta và giáo phái của họ tranh chấp thì ta một mình,

trong khi đồ chúng của họ đông, ta hiền, trong khi họ thủ đoạn, như vậy thử nghĩ ta có an nổi hay không.

Đức Phật chỉ có lòng từ bi muốn làm cho người vui lòng, không muốn làm người bực tức đau khổ. Tâm từ bi của Phật đã chuyển hóa ý sát hại của Ưu Lầu Tần Loa Ca Diếp thành tâm kính trọng Phật. Đức Phật có phước quá lớn vì tâm Ngài bao la, tâm Ngài an lạc vô cùng, tâm Ngài từ bi thật sự, mới rưới tắt được lửa hận thù. Ông đã quỳ lạy Đức Phật và xin làm đệ tử Ngài. Chỉ một lời nói mà Đức Phật đã chuyển tâm 500 người tu lâu theo tà đạo. Họ càng tu, lòng tham lam sân hận càng cao, tức muốn chiếm vườn thượng uyển thành sở hữu của họ để bành trướng thế lực. Còn thực tu thì phải có bốn tâm từ bi hỷ xả mà Đức Phật đã sử dụng để cảm hóa được giáo chủ đạo thần rắn và 500 quyến thuộc của ông.

Hơn một ngàn Phật tử tu tập trong đạo tràng này nên thực tập tâm hỷ xả trong việc đối xử với mọi người, sẽ thay đổi được tâm họ không còn xấu ác với mình. Nếu họ chưa thay đổi là vì chúng ta đang thực hành hạnh này, nhưng chưa chứng đắc. Chúng ta không buồn giận, nhưng còn ấm ức trong lòng, cần phải xả sự ấm ức này, để tâm chúng ta hoàn toàn trong sáng và trước khi làm Phật sự nào, chúng ta thường nhập từ bi quán, nghĩa là vào trong định để cho tâm từ bi sanh khởi rồi mới làm.

Chúng ta tu hành trong chánh pháp ảnh hưởng cho người kế cận an lạc và những người ngoài xã hội cũng được an, nên chính quyền đã có cái nhìn tốt đẹp

đối với giới Phật giáo chúng ta. Kết quả gần nhất là năm nay, chúng ta mượn được sân vận động quân khu 7 để tổ chức Phật đản và càng vinh danh Phật thì sinh hoạt của chúng ta phải tốt hơn nữa, việc làm của chúng ta càng làm lợi lạc cho xã hội.

Ngoài ra, thành quả tu hành của Tăng Ni cũng đạt đỉnh cao, khi Giáo hội chúng ta đã đủ sức mở cuộc hội thảo quốc tế và tổ chức đại lễ Phật đản Liên Hiệp Quốc với 70 nước tham dự thành công tốt đẹp. Tăng Ni và Phật tử cả vạn người tham dự đại lễ mà không có việc gì đáng tiếc xảy ra, chúng ta đã thể hiện tinh thần Phật dạy là tập họp trong sự đoàn kết, hòa hợp, thanh tịnh, sáng suốt theo đúng chánh pháp.

Muốn quốc thái dân an, tâm chúng ta phải an trước và bạn bè thấy điều tốt đẹp như vậy mới bắt chước làm theo. Ta không an mà muốn làm cho người khác an chỉ là điều không tưởng. Tôi khuyên người ăn chay được, vì tôi ăn chay hơn 60 năm mà sức khỏe vẫn tốt, đã 70 tuổi mà tâm trí vẫn sáng suốt, bác bỏ được quan niệm cho rằng ăn chay bệnh hoạn, không thông minh.

Có thể khẳng định rằng nếu chúng ta tu đúng chánh pháp, thực hành được kết quả đến đâu thì người khác sẽ nghe theo mình đến đó. Và tu đúng như Phật dạy chính là đóng góp lợi ích lớn lao cho cuộc sống, làm cho nước thạnh nhà an. Trái lại, cũng là đệ tử Phật, cũng tu, nhưng không làm đúng, tâm chúng ta bất an, chắc chắn hoàn cảnh không bao giờ tốt được.

Tôi mong tất cả Phật tử tham dự khóa tu này, tìm được một ngày an lạc cho đến trọn đời được an lạc. Tu hành theo Phật, quý vị cần luôn nhớ nghĩ đến hạnh đức của chư Phật, chư Bồ tát, để tạo cho mình tinh thần an lạc, thì chưa khuyên người khác, họ cũng noi gương mình mà làm theo, vì thân và tâm mình đã khuyên được họ. Và khi quý vị trải qua nhiều ngày tu an lạc, trở về gia đình, người thân cũng nhận thấy niềm an lạc tỏa sáng nơi lời nói và hành động của quý vị, họ phát tâm tu theo; còn về nhà, gây rắc rối, là tu sai pháp.

Cầu mong cuộc sống của các Phật tử luôn an lạc trong pháp Phật, làm nền tảng cho việc xây dựng nước nhà thạnh trị, nhân dân được thái bình an lạc.

Giải tỏa oan ức

Giải tỏa oan ức

(Bài giảng khóa tu Một ngày an lạc lần thứ 28,

tại chùa Phổ Quang, ngày 8-6-2008)

Tất cả chúng ta sống trên cuộc đời này, ai cũng có nỗi lo, nỗi khổ, nhất là cảm giác bị oan ức là nỗi khổ lớn. Oan ức là những điều mình không làm mà bị người khác đổ lỗi, nên mình cảm thấy ức lòng, đau khổ. Muốn giải tỏa nỗi oan ức này, chúng ta làm cách nào ?

Luận Bảo Vương Tam muội dạy rằng oan ức không cần biện minh, vì càng biện minh thì nỗi hàm oan càng lớn. Lời dạy này hơi khó hiểu. Đa số chúng ta tin rằng mình có thể giải tỏa được oan ức; nhưng sự thật càng giải, nỗi hàm oan dường như càng tăng trưởng mà tôi có cảm giác giống như chiếc còng số tám, nếu càng vùng vẫy thì cái còng càng siết chặt lại, thà cứ để yên, chúng ta sẽ thấy nhẹ hơn và làm sao tay chúng ta tự nhỏ lại để rút tay ra khỏi cái còng, hay ngược lại, làm sao cái còng mở ra được. Làm tay mình thu nhỏ lại chắc chắn là rất khó, hoặc làm chiếc còng mở ra được cũng không dễ; nhưng chỉ có hai cách này mà thôi.

Nếu là chiếc còng số tám thật, tra chìa khóa vô thì mở được. Còn chiếc còng oan ức siết tâm mình thì cũng

phải tìm chìa khóa mở ra. Nhưng nếu không tìm thấy chìa khóa, phải nhờ các bậc thiện tri thức chỉ cho chúng ta. Thiện tri thức lớn nhất là Phật và các vị Tổ sư đắc đạo, các Ngài đều có chìa khóa mở cửa thoát ra khỏi tam giới.

Vấn đề đặt ra ở đây là giải oan ức, nhưng phải tìm oan ức này ở đâu ? Có thể khẳng định rằng nỗi oan ức thật sự do chúng ta tạo nên cho chính mình. Đức Phật đã chỉ thẳng rằng tất cả mọi việc do chúng ta tự tạo ra và sự tạo dựng lớn nhất của chúng ta là tạo ngôi nhà ngũ ấm và tạo ngục tù tam giới, từ đó phát sinh tất cả khổ đau của mọi người trên thế gian này.

Đức Phật đã trao cho chúng ta chiếc chìa khóa là 37 trợ đạo phẩm để mở cánh cửa ngục tù tam giới, mở cánh cửa của Nhà lửa để chúng ta thoát ra. Tất cả các vị thánh La hán và chư Bồ tát đã tìm được chìa khóa và các Ngài đã thoát ra rồi, nhưng vì thương chúng sinh mà các Ngài đã trở lại nhân gian này với dạng hình con người. Chúng ta thấy trên mặt hiện tượng, Bồ tát hay thánh La hán có hàm oan, nhưng thật sự không phải như vậy; vì các Ngài trở lại cuộc đời bằng tâm từ bi và trong tay các Ngài có vô số phương tiện hữu hiệu, đồng thời trong tâm các Ngài cũng có diệu pháp, tức là đại dụng. Bồ tát và La hán là hai bậc Thầy lớn có đủ khả năng giúp chúng ta tháo gỡ những oan ức.

Trên bước đường tu, nếu không nương được Bồ tát và La hán, người ta sẽ ở mãi trong sinh tử, không

thoát ra được và oan ức này sẽ chồng lên oan ức khác, cho đến lúc họ phải vào địa ngục Vô gián, vì càng tháo gỡ theo kiểu phàm phu thì chiếc còng oan ức càng siết chặt họ hơn. Thật vậy, thực tế cho thấy lúc bắt đầu, sai lầm của họ không có, hay có rất ít, nghĩa là nỗi oan ức của họ không lớn, nhưng vì không nhìn đúng sự thật của vấn đề, cứ nghĩ họ đúng, họ bị oan ức và nuôi lớn nỗi oan ức đó, nên họ cứ tranh đấu hoài, thì lòng sân hận và hành động sai trái theo đó tăng dần, cho đến lúc họ không chịu nổi, sẽ kết thúc bằng tự tử. Con đường đi vào sinh tử là vậy.

Đức Phật mới mở ra cho loài người con đường giải thoát, thực tập pháp Phật đến đâu thì được giải thoát đến đó, tức đã phát huy được trí tuệ theo Phật. Tất cả các pháp môn Đức Phật dạy đều là chìa khóa mở cánh cửa ra khỏi ngục tù tam giới. Đức Phật đã trao chìa khóa và chúng ta chỉ cần tra chìa khóa vào là bước ra khỏi mọi trói buộc, khổ đau. Phật là vị đại Đạo sư đã chỉ dạy con đường thoát hiểm nạn trầm luân sinh tử, việc đi ra hay không là tùy ở chúng ta.

Đức Phật trao cho chúng ta chìa khóa của kinh Pháp Hoa là tam thừa giáo để ra khỏi sinh tử, ra khỏi Nhà lửa, đến bãi đất trống, nghĩa là tâm chúng ta trống sạch, được giải thoát, tất cả nỗi oan ức trong lòng không còn. Lúc đó chúng ta vẫn còn thân người nhưng là người giải thoát thanh tịnh, không phải chết mới được giải thoát; nhiều khi chết khổ hơn, vì mang

thân người mới có điều kiện tốt để làm Tiên, làm Phật, còn rớt xuống làm heo gà, không tu lên được.

Trong loài người mới được Phật trao cho chìa khóa tam thừa; Ngài nói rằng trong tứ sanh lục đạo, chỉ loài người mới có điều kiện ra khỏi tam giới. Tất cả các loài khác muốn ra khỏi tam giới, phải tái sinh làm người, rồi tu lên, mới làm Tiên, làm Phật.

Khi phát tâm Bồ đề, thật sự tu theo Phật, nhìn kỹ thấy trên cuộc đời này những nỗi oan ức thường là "oan Thị Mầu”, không phải oan Thị Kính, vì Thị Kính đã lấy được chìa khóa tam thừa mở thoát ra, giải được nỗi oan. Ai cứ thấy mình oan ức là người đó đang tu theo Thị Mầu, hay tu theo Đắc Kỷ đã tu một ngàn năm, nhưng tánh ác hại người bên trong còn nguyên mà miệng cứ kêu oan.

Bước chân vào Phật pháp, an trụ trong yếu lý Phật dạy, thấy được thật tướng các pháp mà Phật nói rằng ở trong tam giới không có sinh tử, nhưng vì vô minh vọng kiến ngăn che, tạo nên các tội sai biệt, rồi cứ kêu oan. Tất cả mọi việc đều do chúng ta tạo, kinh Hoa Nghiêm gọi là nhứt thiết duy tâm tạo. Nếu tâm chúng ta thánh thiện sẽ tạo nên Bích chi Phật, La hán, Bồ tát; nếu tâm chúng ta ác sẽ tạo thành ác ma, cao nhất là ma Ba tuần, dẫn vào thế giới ma.

Chìa khóa Phật trao cho loài người là Ngài trao cho Thanh văn, Duyên giác và Bồ tát để cứu nhân độ thế. Những vị này đã có chìa khóa, đã tự mở được ngục tù cho họ rồi và cũng mở ngục tù cho mọi người thoát

ra. Nếu không nương vào ba hàng đệ tử này để ra khỏi ngục tù của ba cõi, chúng ta sẽ luẩn quẩn mãi trong tam giới và tội cũ sẽ chồng chất thêm tội mới, cứ như vậy phải khổ triền miên, rồi nói tôi tu sao mà khổ vậy.

Chúng ta phải biết cái gì tạo khổ đây. Đức Phật nói do Thức chúng ta tạo. Đa số chúng ta sống theo vọng thức, từ bỏ chơn tâm. Vọng thức là lòng ham muốn, tánh ích kỷ của chúng ta. Chúng ta sống với vọng thức nhiều hơn mới dẫn đến khổ đau. Vì vậy, trên bước đường tu, muốn hết khổ, phải xóa vọng thức. Bồ tát chuyển được vọng thức thành tuệ giác là hiểu biết, nên không bao giờ khổ.

Không biết thì thực không khổ, nhưng cảm thấy khổ. Ví dụ những người xung quanh nói xấu tôi, nhưng tôi không nghe, không biết, nên tôi không khổ. Lỡ có người nghe lời nói xấu, họ kể lại cho tôi rằng ông A nói xấu tôi vậy đó, nghe xong tôi cảm thấy khổ. Nghĩa là do nghe, suy nghĩ, biết, mà cảm thấy mình bị oan ức rồi buồn khổ, thì đó là oan Thị Mầu, tức đã tạo tội rồi mà còn kêu oan.

Người tu xóa oan ức theo Phật dạy bằng cách không nghe, không thấy, không suy nghĩ, thì tạm cắt bỏ được vọng thức ở bước đầu; vì vọng thức này phát xuất từ thấy, nghe, suy nghĩ gọi là nhãn thức, nhĩ thức và ý thức, tạo nên hiểu biết đau khổ.

Ai nói chúng ta không nghe, ai làm chúng ta không thấy, nên tâm chúng ta không suy nghĩ. Đức Phật dạy

muốn ra khỏi sinh tử, được giải thoát, phải cách ly thế sự. Vì vậy, người tu thường ở trong phòng đóng cửa lại, hoặc ở trong hang đá, ở núi rừng vắng vẻ, không liên hệ với cuộc đời, để khóa cánh cửa địa ngục, mở cánh cửa Niết bàn. Nói cách khác, cánh cửa trần gian đóng lại, mở Phật pháp bên trong là tu hướng nội khác với hướng ngoại thì nghe biết đủ thứ chuyện trên cuộc đời, nên biết nhiều khổ nhiều, không biết không khổ. Thậm chí một chút nữa trời sập, nhưng mình không biết thì vẫn tỉnh như không, còn biết trời sắp sập, dù chưa sập nhưng trong lòng cứ cảm thấy lo sợ, phải tự khổ thôi.

Trong khóa tu này, các Phật tử tập tu bằng cách không biết việc của thiên hạ, vì biết như vậy sẽ làm bẩn tâm mình, tự khổ thêm. Càng biết nhiều việc của cuộc đời, chắc chắn nỗi khổ sẽ lên đến cùng tột. Người tu không dại gì đem khổ của thiên hạ vô tâm mình để khổ. Chúng ta thấy Đức Khổng Tử chỉ có ý thức muốn bình thiên hạ mà cả cuộc đời của ông luôn lận đận lao đao. Làm sao bình được thiên hạ, việc này không thể được, nhưng ông cứ muốn như vậy mà tự khổ; tức hiểu biết đã làm ông khổ. Hạng Thác là người chăn trâu hỏi Khổng Tử trả lời được ba câu thì mới xứng đáng là Vạn Thế Sư Biểu, tức làm Thầy muôn đời. Khổng Tử đáp rằng một trăm câu cũng trả lời được, chẳng lẽ không trả lời nổi ba câu của kẻ mục đồng. Hạng Thác hỏi trên trời có bao nhiêu vì sao. Khổng Tử bảo nói chuyện trên trời làm sao biết được, hãy nói chuyện trên mặt đất. Nhưng

ông cũng không trả lời được câu hỏi thứ hai là trên trái đất này có bao nhiêu người. Ông tức mình bảo phải nói chuyện trước mắt, đừng nói chuyện bao la. Vậy thì câu hỏi thứ ba là cho biết cặp chân mày của ông có bao nhiêu sợi lông. Dĩ nhiên là ông đành chịu thua. Câu chuyện này nhằm nói rằng hiểu biết của con người có giới hạn, nhưng muốn làm chuyện quá lớn lao rồi tự khổ. Nếu Đức Khổng Tử từ bỏ ý nghĩ muốn bình thiên hạ, chắc chắn ông vẫn sống ung dung tự tại, vì với trí khôn ngoan hiểu biết ông cũng giúp được cho cuộc đời nhiều lắm chứ.

Trước tiên, Đức Phật trao chiếc chìa khóa thứ nhất cho hàng nhân thiên thoát ra khỏi khổ đau. Con người muốn hết khổ, không còn oan ức nữa, Phật khuyên chúng ta chỉ cần giữ năm giới cho tốt. Nếu đã giữ năm giới tốt, nhưng còn bị oan ức là do túc nghiệp của chúng ta, tức là nghiệp của đời trước. Nhìn cuộc sống chúng ta hiện tại mà biết được túc nghiệp mình. Nếu sanh trong gia đình cờ bạc, hút sách, chắc chắn chúng ta phải mang tất cả nghiệp của dòng họ mình. Chúng ta có nghiệp này mới sanh vô gia đình như vậy. Nếu sanh trong vùng chiến tranh hay ở vùng biên giới không có văn minh, tự biết nghiệp của mình đời trước không tốt. Sanh ra trong gia đình nghèo đói, thân thể ốm o, rách rưới mà đến nhà sang giàu thì dễ bị hàm oan. Tôi xuất thân từ giai cấp nông dân nghèo khổ, nên nhận ra điều này rất rõ và vâng lời Phật dạy, tôi giải được nghiệp này. Nghèo nàn

thì ta không nên đến chỗ sang trọng, vì dễ bị đổ oan rằng mình ăn cắp, bị đánh, bị tù tội, bị giết chết. Nghiệp nghèo khổ đời trước đã có, đời này không muốn bị oan ức, tốt nhất là tránh những nơi giàu có. Ý này trong kinh Pháp Hoa, Ca Diếp đại diện cho các trưởng lão thưa với Đức Phật rằng người cùng tử không dám vào nhà sang trọng của ông trưởng giả, mà phải tới xóm nghèo làm thuê mướn, sau đó mới được vào ở am tranh hốt dọn phân nhơ. Nghĩa là chúng ta đến được Phật pháp, phải chấp nhận thực tế cuộc sống của mình, phải sống đúng thân phận và hoàn cảnh tương ưng với mình thì người ta mới để cho mình yên thân mà tu.

Riêng bản thân tôi, trong khoảng thời gian từ 10 tuổi cho đến 30 tuổi, trong suốt 20 năm, tôi không có một vật nào có giá trị để không bị oan ức; vì có ai mất đồ, thấy tôi sống đơn giản, chắc chắn họ không nghi tôi ăn trộm. Chỗ ở và thức ăn của mình đạm bạc tới mức tối đa, thì ai nghĩ mình ăn cắp.

Tu hành chúng ta phải nhận ra túc nghiệp của mình để hóa giải. Oan ức do nghiệp đời trước mang vô thân đời này rồi, chúng ta phải tìm cách xóa sạch. Nghiệp nghèo đói do gian tham trộm cắp, nghiệp bệnh hoạn do sát sanh hại mạng, nghiệp tà dâm nên thân thể xấu xí hôi dơ; nghĩa là phải kiện toàn thân tâm mình trở thành thanh tịnh thật sự.

Chìa khóa ngũ giới mà Đức Phật đưa cho chúng ta, để thực tập đời sống phạm hạnh, không sát sanh, không

trộm cắp, không tà dâm, không nói bịa đặt, không uống rượu. Thực tập được năm điều tốt đẹp căn bản này, tất cả hàm oan sẽ không đến với chúng ta nữa, hoặc thực tập đến đâu sẽ giải thoát đến đó. Còn tham vọng lớn, đòi hỏi nhiều, tiêu xài phung phí, nợ chồng chất thì phải khổ thêm, không thể khác. Trên bước đường tu theo Phật, hãy sống với những gì mình có, hay sống dưới mức mình có càng tốt; nói cách khác, làm nhiều hưởng ít, mới tích lũy được công đức, chắc chắn cuộc sống an lành giải thoát ngay, không đợi kiếp sau.

Muốn đời sống chúng ta được nâng cao hơn, Đức Phật trao chiếc chìa khóa thứ hai là thập thiện. Tu thập thiện nghiệp, tức làm mười điều lành sẽ được người kính trọng. Thập thiện nghiệp là mười giới gồm có ba giới của thân (không sát sanh, không trộm cắp, không tà dâm), bốn giới của miệng (không nói lời bịa đặt, không nói lời hung ác, không nói lời đâm thọc, không nói lời gây chia rẽ) và ba giới của ý (tham, sân, si). Thực hiện mười nghiệp thiện sẽ được lên cõi Trời là cảnh giới sống được tốt đẹp hơn cõi người.

Ví dụ đối với việc thiện của thân, chẳng những chúng ta không sát sanh mà còn có lòng từ hộ mạng chúng sinh. Vì có hộ mạng tức cứu giúp người hoặc loài vật, mình sẽ được họ thương kính, quý trọng, nghĩa là tư cách của mình được nâng cao gọi là chư Thiên. Đọc chuyện Tây Du ký, có ông Trần Quang Nhị đã cứu con cá vàng thoát chết. Khi ông bị người ác xô xuống sông, vì

đời trước ông đã giết người này; nhưng nhờ ông đã cứu con cá vàng nên nó nhớ ơn, hiện ra cứu ông. Mình có bố thí, giúp đỡ, người mang ơn, lỡ mình sa cơ thất thế, họ sẽ giúp lại mình.

Như vậy, Đức Phật đã trao cho loài người hai chìa khóa, một chìa khóa thập thiện nghiệp để mở cửa thiên đường và một chìa khóa ngũ giới để được tái sinh làm người không còn bị hàm oan. Còn tạo nghiệp ác kiếp trước, thì sanh lại đời này thường bị hàm oan và từ đó lại tạo thêm nhiều nghiệp để phải chịu oan nữa.

Tuy nhiên hai chìa khóa này giúp chúng ta thoát những nỗi khổ đau và oan ức, nhưng chỉ là giải quyết tạm thời trên cuộc đời này, vì khi hết oan ức và hưởng hết phước, lại tạo tội, rồi rớt xuống khổ đau thì gặp oan ức nữa. Cứ như vậy mà chúng ta luẩn quẩn từ kiếp này sang kiếp khác trong tứ sanh lục đạo.

Đức Phật vì tâm đại bi muốn cho chúng ta ra khỏi sinh tử luân hồi, Ngài mới trao thêm ba chìa khóa khác mà kinh Pháp Hoa gọi là ba xe, xe dê, xe nai, xe trâu, phải dùng ba xe này mới ra ngoài sinh tử và thành tựu quả vị Phật được. Đức Phật cho ba hạng người là La hán, Bích chi Phật và Bồ tát sử dụng ba xe này, tức tam thừa giáo; còn các pháp tu khác dành cho nhân thiên.

Muốn tu ba pháp Thanh văn thừa, Duyên giác thừa và Bồ tát thừa để ra khỏi sinh tử, Đức Phật dạy chúng ta phải hạ thủ công phu miên mật, không phải bình thường. Đầu tiên tu Thanh văn thừa để đắc La hán, đó

là pháp mà con người dễ thực tập nhất, gần nhất và nhanh nhất. Quả La hán có bốn cấp bậc : Tu đà hoàn, Tư đà hàm, A na hàm và A la hán. Bốn cấp bậc này chúng ta tưởng khó, nhưng không khó lắm, vì đó là thế giới của nội tâm, tức chỉ tu tâm. Vì tu tâm, nên chúng ta thấy các vị La hán chỉ ngồi yên, không làm gì, nhưng họ đang quán sát sự vận hành của tâm và điều động được tâm, nên quả chứng của họ rất lớn, chẳng những giải sạch tất cả oan trái trên cuộc đời này, mà họ còn vĩnh viễn ra khỏi tam giới. Trong khi hàng nhân thiên giải được hàm oan này lại rơi vào hàm oan khác, tạo phước cũng trầy trật lắm, nhưng có phước rồi, được sống sung sướng ở cõi trời, hưởng một lúc phá sản, lại rớt xuống, có thể rớt thẳng xuống ba đường ác, còn may mắn thì tái sinh cõi nhân gian, lại bị khổ đau hàm oan nữa.

Tóm lại, năm chìa khóa mà Đức Phật đã trao cho chúng ta để mở các cánh cửa đi vào những cảnh giới tốt đẹp, từ cõi người, đến cõi Trời, cho đến những cảnh giới của hàng tứ Thánh là Thanh văn, Duyên giác, Bồ tát và Phật. Chúng ta nhờ có căn lành sâu dày mới được làm đệ tử Phật, được tu học trong giáo pháp của Ngài, cầu mong rằng tất cả mọi người nỗ lực tinh tấn tu hành, tùy theo tâm lực, đạo lực, huệ lực mà từng bước trong cuộc sống này và muôn kiếp về sau, chúng ta thường ra vào tự tại những cảnh giới tốt đẹp trong mười phương Pháp giới để thành tựu viên mãn phước đức trí tuệ của Bồ tát hạnh, đạt được quả vị Vô thượng Chánh đẳng giác.

Vững trước khen chê

Vững trước khen chê

(Bài giảng khóa tu Một ngày an lạc lần thứ 29,

tại chùa Phổ Quang, ngày 15-6-2008)

Vững trước khen chê, nói cách khác là không bị hoàn cảnh chi phối. Đa số chúng ta sống trên cuộc đời này luôn bị xã hội và thiên nhiên chi phối; vì thế, nghiệp và phiền não phát sinh làm chúng ta rơi vào trầm luân sinh tử, phải chịu hết khổ đau này đến khổ đau khác.

Đức Phật ở Niết bàn, ở thế giới thanh tịnh của Ngài, thấy chúng ta thật đáng thương, lẽ ra chúng ta không có khổ đau, nhưng tự mình tạo khổ đau, tự ràng buộc mình. Đức Phật nói khổ đau này giống như người khổ trong giấc mơ, trong khi trên chân tánh, con người thực không khổ và từ chân tánh đó, vô minh nghiệp chướng khởi lên, chúng ta mới hiện hữu trên cuộc đời này và thấy khổ.

Thật vậy, trong giấc mơ, chúng ta thấy cả cuộc đời mình khổ quá, nhưng khi tỉnh dậy thì cuộc đời trong giấc mơ dài chỉ khoảng năm, ba phút so với cuộc sống hiện thực trên cuộc đời này. Như vậy, từ niệm tâm trên chân tánh xuất hiện trên cuộc đời khổ đau cho chúng ta nhận ra hai thế giới, thế giới chân thật và thế giới khổ đau.

Người ở trên cõi Trời của đạo Nho, đạo Lão, đồng với cõi Trời Tứ Thiên theo Phật giáo, nếu họ từ cõi đó hiện xuống nhân gian này thì một ngày ở thiên đường bằng một kiếp của con người ở trần gian. Câu chuyện con trâu của Lão Tử thừa lúc đồng tử ngủ quên, nó trốn xuống trần gian chơi có vài tiếng đồng hồ tính theo thời gian của thiên giới mà ở trần gian này đã trải qua cả chục năm. Thế giới thiên đường rất gần với chúng ta mà chỉ trong chớp mắt ở thế gian của chúng ta là cả chục năm. Nếu là Niết bàn, hay thế giới chư Phật so với thời gian ở thế giới của chúng ta, thì còn vô cùng đến đâu. Như vậy, diễn tiến từ kiếp này sang kiếp khác, chúng ta càng đi thật xa thế giới chân thật; ý này được diễn tả trong bài Sám Quy mạng rằng "Tự di chân tánh, uổng nhập mê lưu, tùy sanh tử dĩ phiêu trầm...”. Nghĩa là từ chân tánh bất sanh bất diệt, chúng ta nhào vô thế giới sanh diệt hết kiếp này sang kiếp nọ; nói cách khác, chúng ta trôi từ giấc mơ này sang giấc mơ khác và sự hiện hữu của chúng ta trên cuộc đời này cũng là một giấc mơ trong vô số giấc mơ trên dòng thác sanh tử.

Trong giấc mơ của chúng ta ở thế gian này thường hiện ra hai thứ cụ thể nhất là khen và chê. Thử nghĩ xem sống trên cuộc đời này, chúng ta có nghe gì khác ngoài hai tiếng đánh giá là khen chê, phải trái; nhưng khen chê này có thực hay không, có đáng để chúng ta quan tâm hay không.

Nếu bảo rằng điều khen chê của người khác không

đáng quan tâm là sai; nhưng bảo chúng ta phải quan tâm đến sự khen chê của thiên hạ thì cũng không đúng. Thật vậy, đứng trên sanh diệt mà nói vô sanh là sai, còn đứng trên vô sanh mà nói sanh diệt cũng không đúng.

Hiện tại chúng ta sống trên sanh diệt và tu trên sanh diệt, chúng ta phải nhận thức được sanh diệt cho đúng; đó là "Vững trước khen chê”; không phải liều mạng mà cho rằng khen hay chê cũng được. Vì vậy, trước tiên, chúng ta ở thế giới sanh diệt, Đức Phật dạy chúng ta phải bình tĩnh quan sát sự vật đúng với bản chất như thật của nó, thấy rõ điều nào đáng khen ngợi, điều nào đáng chê trách, để chúng ta bình tĩnh giải quyết và thoát khỏi sự chi phối tác hại của tiếng khen hay lời chê. Điển hình như Tổ Huệ Đăng tu đắc đạo, Ngài có uy tín lớn, chắc chắn có nhiều người khen, nhưng không phải không có người chê. Ông Cai Tổng ở gần chùa Long Hòa kính trọng Tổ, một hôm ông đến thăm Ngài và hỏi đạo. Ông nói rằng "Tôi kính trọng Ngài vì Ngài hiểu biết chính xác và đưa ra những lời dạy ích lợi cho cuộc đời; nhưng tại sao lại có nhiều người chống đối Ngài”. Tổ mới hỏi ông Cai rằng ông thấy ai chống và nghe ai chống. Điều quan trọng thường được xét đến trong đạo khi có vấn đề xảy ra, đó là chúng ta thấy, nghe và nghi; nghe ai nói gì, thấy điều gì xảy ra và nghi như thế nào. Ông Cai thưa rằng : "Tôi nghe họ nói, nhưng tôi thấy không phải như họ nói”; nghĩa là thấy và nghe khác

nhau. Nói cách khác, ông không nghi ngờ Tổ. Tổ mới dạy ông rằng nếu không nghi ngờ gì thì ông nên bỏ đi; đó là điều cần thiết để vững trước khen chê.

Nếu người ta chê đúng, mình phải sửa đổi. Điều này gần với chúng ta nên dễ biết. Riêng tôi, nghe khen chê, tôi thường xét việc này theo trí tuệ, nếu thấy điều khen ngợi mình là đúng, tôi phát triển việc này. Từ lời khen tặng, tôi nhận ra được có thêm một pháp lữ đồng hành, đồng sự với mình. Họ khen vì họ suy nghĩ giống mình, làm giống mình; đối với tôi, đó là Bồ đề quyến thuộc rất cần trên bước đường hành Bồ tát đạo, vì không có người chấp nhận ta và hợp tác thì một mình, ta không thể làm được gì.

Nhưng có những việc không đáng khen, vì tự xét lại thấy mình không đúng và họ cũng thấy không đúng, nhưng họ khen để lấy lòng mình, trường hợp này ta nên cẩn thận hơn. Nếu tin tưởng lời khen của họ là đúng, ta cứ như vậy mà đi tới, coi chừng bị vấp ngả, phiền não nhân đó phát sinh; như vậy là không vững trước khen chê.

Trên bước đường tu, khi được nhiều người khen, nhưng tôi thấy không phải như vậy, phải biết được họ khen mình vì lý do nào. Ngoài lời khen lấy lòng, có thể họ khen vì không hiểu mình, vì họ nhận thấy việc mình làm như vậy là tốt, là giỏi, thì mình cũng không nên tự mãn, nghe khen cũng không mừng. Phải xem lại ai khen, nếu ác ma khen thì nguy hiểm vô cùng, vì sao ? Ví dụ ta

đang cãi nhau, ác ma chen vô khen rằng ta hay để kích động ta cãi nữa; vì ác ma không bao giờ muốn ta an lạc. Phật gọi đó là nói lưỡi đôi chiều, khen bên này, rồi khen bên kia, để hai bên thù nghịch nhau, xỉ vả nhau và giết hại nhau. Đi theo lời khen của ác ma như vậy, chúng ta bị trầm luân đọa lạc, không thể giải thoát.

Ngoài ra, họ khen, nhưng việc tu hành của họ đến đâu, họ có được xã hội tín nhiệm hay không. Họ không được ai ưa, vì không tốt và trình độ giới hạn, mà họ khen mình, coi chừng mình cũng sẽ bị ghét bỏ giống như họ, thì đâu đáng mừng với lời khen của người như vậy. Trong kinh Pháp Hoa dạy rằng dù có được Trời Đế Thích khen ngợi, cung kính cúng dường mà còn chưa mừng, nghĩa là ít nhất người khen mình có vị trí ngang tầm với chư Thiên cũng chưa lấy đó làm thành tích để bị vướng mắc.

Thực tế người khen trên mình thì đáng tin cậy. Ngày xưa ở Phật học đường Nam Việt, Hòa thượng Thiện Hoa khen tôi có năng khiếu giảng dạy, tôi suy nghĩ lời khen của bậc Thầy để từ đó tôi bắt đầu hướng lên, phát huy con đường tu học của mình; làm sao Thánh Tăng, A la hán, hay Phật khen là đáng mừng, không phải ai khen cũng mừng. Trong kinh Pháp Hoa nói rằng các vị Bồ tát lớn thường được chư Phật khen ngợi, nên rất hoan hỷ. Đức Phật khen chư Bồ tát vì các Ngài đã từng cứu độ vô số chúng sinh thoát khỏi khổ não, Bồ tát được giải thoát và làm cho người khác giải thoát.

Chúng ta thực tập pháp Phật, được an lạc thật sự và người khác nghe theo ta, họ cũng hóa giải được nỗi khổ niềm đau. Đức Phật khen ta là Phật ấn chứng, thọ ký cho ta, ta vui mừng vô cùng. Đức Phật là bậc toàn giác toàn mỹ, nên chúng ta càng nỗ lực tiến tu theo Ngài. Còn ma khen ta, tức người xấu ác khen, ta sợ.

Được Bồ tát khen, ta liền trở thành quyến thuộc của Bồ tát; vì Bồ tát khen là họ cho ta hợp tác với họ. Trên bước đường tu, chỉ sợ Phật không chọn ta, Bồ tát không cho ta hợp tác; ta muốn làm, nhưng Phật không bổ xứ, Bồ tát không chấp nhận thì làm sao được. Được Phật khen và Bồ tát sử dụng, việc tu hành của chúng ta chắc chắn tốt đẹp và chúng ta đã kết thành quyến thuộc Bồ đề.

Đối với tiếng chê, chúng ta xét thấy nếu ma hay a tu la chê chúng ta dở, không biết đánh nhau, không biết nói dối, không biết hại người..., chúng ta không ngại; vì con đường chúng ta đi hoàn toàn khác với họ.

Chỉ sợ các vị Thánh Tăng chê; nhưng thường các Ngài không chê ai, chỉ khen người, vì lòng các Ngàiđã trong sạch, chỉ thấy cái tốt, còn cái xấu các Ngài đã loại ra khỏi tâm. Vì vậy, Đức Phật dạy Bồ tát Địa Tạng phải nhận ra việc tốt của những người ở địa ngục, dù họ có cái tốt mỏng như sợi tơ, Bồ tát cũng phải cứu họ. Trong khi ác ma chỉ biết cái xấu của người khác, mình tốt cả đời mà nó không biết tới, chỉ một lần mình sơ hở là ma chộp lấy để thổi phồng lên. Đạo

Nho cũng nói chung thân hành thiện, thiện vu bất túc, nhứt nhựt hành ác, ác tự hữu dư; nghĩa là cả đời làm thiện cũng chưa đủ, hay cũng không ai biết cho mình, nhưng chỉ một lần sai lầm thì tội lỗi đó đã là quá nhiều, tất cả công lao đều bị vứt bỏ. Trái lại, Đức Phật dạy rằng đối với người cả đời sai lầm, nhưng lúc lâm chung họ nghĩ tốt, Bồ tát cũng phải cứu độ.

Thánh Tăng đã sạch nghiệp, không thấy những xấu ác của người khác, vì còn thấy cái xấu của người là còn giữ khả năng biết cái xấu thì sau này cũng sẽ trở thành xấu. Ví dụ ngày nay cho trẻ con xem phim bạo lực là đưa vào tâm hồn nó những việc ác. Cái ác mới đầu chỉ là phim ảo, nhưng để vào lòng rồi, sau này trở thành bạo lực thật.

Đức Phật dạy phải loại bỏ tất cả xấu ác ra khỏi tâm, nên mình có xấu chăng nữa, các vị A la hán cũng không biết, hay nói đúng hơn là các Ngài không để ý đến cái xấu đó. Người khác chỉ có một điều tốt thôi, chúng ta cũng phải ghi nhớ. Đi theo Phật và Bồ tát, chúng ta không bận tâm đến biết bao nhiêu cái xấu, chỉ học điều tốt và lưu lại trong lòng mình việc tốt, không biết cái xấu. Đức Phật Thích Ca nói rằng ở thế giới Cực Lạc của Phật Di Đà, tên ác còn không có, làm gì có ba đường ác, địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh thật.

Các người mà chúng ta tôn thờ, kính trọng là bậc Thánh, các Ngài hoàn toàn trong sạch, không biết cái xấu và cũng không dám nghĩ đến cái xấu. Trong khi các

Bồ tát lăn xả vào đời độ sinh mới biết rõ sự thật của tốt xấu. Vì vậy, chúng ta học với chư Bồ tát và Như lai, cái sai xấu của chúng ta được các Ngài chỉ dạy.

Theo Phật, trên chân lý không có thiện ác, nhưng trên sinh diệt có thiện và ác, có khổ và nguyên nhân của khổ. Nguyên nhân của khổ đau là sai trái, các vị Thánh không biết sai trái, hay nói đúng hơn các Ngài không dám thấy biết sai trái, nên đối với Thánh, chỉ có Diệt đế. Riêng tôi, có một khoảng thời gian tu hành, tôi không dám thấy, không dám nhìn những việc sai trái, vì sợ tâm mình bị giao động. Vì vậy, tôi luôn thực tập pháp Tứ chánh cần là điều thiện chưa sanh, phải làm cho sanh; điều thiện đã sanh, phải làm cho tăng trưởng; điều ác chưa sanh thì không cho sanh; điều ác đã sanh thì phải ngăn chận lại.

Tu như vậy, có phân ra thiện ác rõ ràng; nhưng tiến lên một tầng nữa, đoạn được ác của hành động và kế tiếp là đoạn ác trong tâm. Khi ác trong tâm không sanh khởi, sẽ nhận ra tâm thanh tịnh của mình; bấy giờ tịnh là thiện và ác là động. Vì vậy, loại bỏ cái ác của động, tâm chúng ta được thanh tịnh thì thế giới sanh diệt biến mất trong tâm và thế giới vô sanh hiện ra. Đi vào Thiền định là tịnh, tức động mất là vô sanh, bấy giờ tâm không sanh cũng không diệt. Tâm không sanh, hay vô tâm là vào được cửa Thiền, mới có thể vững trước khen chê, vì đã xa lìa được thiện ác.

Ở giai đoạn trước, có sự phân biệt khen chê;

nhưng bỏ được ác thì thế giới tâm chúng ta mới an lạc. An lạc có hai tầng là an lạc của phước báo chư Thiên và an lạc của thế giới vô sanh. An lạc của phước báo chư Thiên, hay sự an lạc của việc hành thiện do chúng ta tu tạo, nhưng phước báo này hưởng hết cũng bị đọa. Thật vậy, người ta khen ngợi khi mình tốt, nhưng liệu chúng ta có tốt được suốt cuộc đời hay không. Dù chúng ta làm nhiều việc tốt đến đâu chăng nữa cũng phải có lúc chấm dứt, tức là hết phước thì người sẽ hết khen. Phước này là phước hữu lậu do tu pháp hữu vi là pháp sanh diệt, thì chúng ta làm là có sanh tất nhiên phải có diệt khi không làm nữa.

Vì vậy, khi chúng ta làm được những việc tốt trên cuộc đời, được kính trọng, khen ngợi là người tốt; nhưng cái thiện này nằm trong pháp sanh diệt, không phải vô sanh. Để tiến xa hơn trên bước đường tu theo Phật, chúng ta phải rời bỏ thiện ác trong thế giới sanh diệt, mà hướng về vô sanh, tức an trú trong tâm thanh tịnh mới vững trước khen chê của thế nhân. Còn nghĩ đến khen chê, tâm chúng ta còn động loạn. Động trong khen là động trong việt tốt; động trong ác là thấy việc bằng lòng chúng ta ưa thích, thấy việc không vừa ý, chúng ta khó chịu.

Trở về cái tịnh trong thế giới vô sanh và trụ trong vô sanh này thì đối trước hoàn cảnh vui, chúng ta cũng không vui, đối trước hoàn cảnh buồn, chúng ta cũng không buồn, đối trước mọi khen chê, chúng ta vẫn thanh thản.

Từng bước tu hành, Đức Phật dạy ban đầu thực hành pháp xả để đi đến Không và bước thứ hai là Tịnh, vững vàng lìa xa khen chê. Và lìa khen chê, tâm chúng ta tịnh rồi, thế giới mới bắt đầu mở ra là thế giới tịnh trong Thiền định, trong vô sanh của Phật, là thế giới Tâm.

Như vậy, từ thế giới hiện tượng bước vào thế giới tâm linh, thế giới thuần thiện và ở thế giới này, việc tu hành của chúng ta không ai biết, chỉ có Phật biết, ta biết, chúng ma không biết, nên không có khen chê; vì ma chỉ thấy được hiện tượng, khi nó thấy mình làm gì, nghe mình nói gì mà thích hợp với nó thì nó khen. Nhưng trong thế giới tịnh, chúng ta không nói, không làm thì ma không thấy chúng ta tu; vì chúng ta tu trong tâm, không tu bên ngoài. Ví dụ ma thấy tôi từ chùa Ấn Quang đến đây tu một ngày an lạc, nhưng sự diễn tiến trong tâm tôi từ thế giới sanh diệt đi vào vô sanh thì ma không thấy được, từ Ta bà tâm hướng đến Cực lạc, ma không thấy được. Vì vậy, Đức Phật ngồi ở cội Bồ đề, ma thấy Ngài ngồi yên, không làm, nhưng lực tác động của việc ngồi yên thì thật là vô cùng lớn lao; vì chân tâm của Đức Phật đã chi phối toàn vũ trụ, mười phương Phật mới hiện ra. Bấy giờ, Trời, người, a tu la chỉ thấy Phật bỏ cung họ Thích đến cội Bồ đề, vừa thành Phật và những người theo Phật cúng dường. Bề ngoài Đức Phật hiện thân một vị Sa môn ốm yếu, nhưng trong thế giới tâm linh của Phật thì không ai hiểu được. Tại sao vua Tần Bà Sa La cung kính cúng dường Phật, ma không

thể biết được thế giới tâm thức của Phật là Ngài đã đạt thập lực, tứ vô sở úy. Thấy Phật không làm, nhưng mọi việc tốt đẹp đều nhờ Phật. Đến khi Phật Niết bàn, tiếp nối có các bậc cao Tăng cũng không làm, nhưng phải thỉnh các Ngài đến chứng minh, thì việc nào cũng thành tựu. Thấy các bậc cao Tăng không làm Phật sự, nhưng thật sự các Ngài làm rất nhiều là làm trong vô sanh, tu trong vô sanh. Vua Tống Nhân Tông ở Trung Quốc nhận chân được tinh thần vô tác diệu lực này của các bậc cao Tăng, ông mới thốt lên rằng "Bang bang như ý chủng chủng hiện thành”, nghĩa là mọi việc đều theo ý của các Ngài, mọi việc đều thành công dễ dàng. Thuở nhỏ đọc bài phú này, tôi thường suy nghĩ : Phù thế gian tối quý giả, bất như xả tục xuất gia ... Vua ca ngợi rằng điều quý nhất trên thế gian không gì hơn là cạo tóc đi tu theo Phật. Người thấy được điều cao quý này không nhiều. Trải qua cuộc đời tu hành, tôi nhìn lại và rất tâm đắc với điều mà vua Tống khao khát và khen ngợi rằng tu là quý nhất. Nhà vua nhận thấy cuộc sống của người xuất gia nhàn hạ, không làm gì, nghe tiếng bảng là đi quả đường, nghe tiếng chuông thì đắp y đi tụng kinh.

Mới nghe qua điều này, thấy người tu sướng, nhưng đi tu rồi, thấy không sướng, vì phải làm thế nào để "bang bang như ý, chủng chủng hiện thành”, một việc chắc chắn không đơn giản chút nào. Muốn như vậy, chúng ta phải đi vào thế giới vô sanh, vì đã xả bỏ việc thiện ác bên ngoài và thuần sống với nội

tâm, mới được mọi việc như ý mình (bang bang như ý), hay Tứ như ý túc trong 37 trợ đạo phẩm. Tượng Tỳ Lô Giá Na cầm cây như ý tiêu biểu cho ý nghĩa hoàn toàn chủ động, mọi việc đều như ý. Tuy Tống Nhân Tông là vua có toàn quyền, nhưng không phải mọi việc đều theo ý ông đâu, mà trái lại, toàn là việc khó xử, lúc nào ông cũng căng thẳng.

Các vị cao Tăng tu hành, không làm bằng hành động, nhưng làm tâm thanh tịnh, nên mọi việc tốt đẹp. Điều này thể hiện rõ nét khi các Ngài hiện hữu, chùa tỏa sáng sức sống và khi các Ngài viên tịch, mọi việc lụn bại dần. Người không có đức hạnh phải làm nhiều nhưng kết quả không được bao nhiêu, vì họ còn sống với thiện ác, khen chê. Làm sao vượt thoát thiện ác, khen chê của cuộc đời, nhưng kết quả phải cống hiến được nhiều cho xã hội, mới thật sự tốt. Còn bất chấp khen chê thì không được lợi ích gì và bản thân mình cũng khổ là sai.

Cầu mong tất cả đệ tử Phật luôn sống an lạc, vững trước khen chê, tinh tấn tiến trên con đường phạm hạnh; đừng làm con ngựa yếu què không đi nổi vì kẹt với khen chê. Hãy tập sống thanh thản để vững tiến trên lộ trình Đức Phật đã vạch ra, chắc chắn sẽ gặt hái được những kết quả tốt nhất.

Ý nghĩa sức mạnh hòa hợp

Ý nghĩa sức mạnh hòa hợp

(Bài giảng khóa tu Một ngày an lạc lần thứ 30,

tại chùa Phổ Quang, ngày 22-6-2008)

Trong giáo pháp, Đức Phật có dạy sáu điều hòa hợp, gọi là lục hòa, các Phật tử phải nhận thức những điều căn bản này để thực tập trong cuộc sống hằng ngày. Một là thân hòa đồng trụ, tức là trong gia đình, hay trong đoàn thể, dù tổ chức lớn hay nhỏ, đều phải hòa hợp với nhau; nếu không hòa hợp sẽ trở thành chống phá nhau, không thể sinh hoạt tốt đẹp, cho đến tự tiêu diệt nhau.

Vì vậy, khi cùng sống chung, nguyên tắc hòa hợp luôn được đặt ra trước tiên. Trong gia đình, trong đoàn thể, ý thức hòa hợp rất quan trọng, nhưng muốn hòa hợp, mọi người phải tôn trọng những nguyên tắc kỷ cương có lợi ích chung. Đối với những nguyên tắc cần tuân thủ, chúng ta gọi là giới hòa đồng tu, nghĩa là lấy giới luật làm thước đo, nếu vi phạm, sẽ bị loại ra khỏi tổ chức. Ví dụ trong đạo tràng của khóa tu Một ngày an lạc có nguyên tắc phải đăng ký; vì không đăng ký, ra vô không theo giờ giấc quy định, đạo tràng sẽ mất trang

nghiêm thanh tịnh và Ban Tổ chức cũng không thể sắp xếp việc ẩm thực, việc tu học cho quý vị. Biết số lượng Phật tử để lo khẩu phần cơm trưa, vì nếu đặt phần cơm rồi, mà quý vị không đến thì phần dư phải bỏ đi, là lãng phí có tội, mà đặt ít thì sẽ không đủ cơm ăn cho quý vị, điều mà không ai muốn. Có một số người không ý thức, không tôn trọng quy định này, gây trở ngại cho việc phân phát khẩu phần ăn.

Ngoài nguyên tắc đăng ký tham dự tu học, nguyên tắc thứ hai là giới hòa đồng tu, trước nhất, vào tu trong đạo tràng, Phật tử phải mặc áo tràng. Người không đăng ký và không mặc áo tràng được xếp vào thành phần dự thính ở ngoài giới đàn, không phải là hành giả chính thức. Ngoài ra, Phật tử vào tu không được nói chuyện, chỉ lóng nghe; nếu nghe không được thì ngồi nhiếp tâm niệm Phật. Không tôn trọng nguyên tắc chung này là phá pháp, sẽ bị mời ra ngoài. Trong đạo tràng, ngoài việc tụng kinh, niệm Phật và lóng nghe các giảng sư dạy, không được làm gì khác. Nếu có những điều không hiểu, hoặc nghi ngờ, quý vị ghi vào giấy để đến giờ pháp đàm sẽ được giảng sư giải thích chung, còn những câu hỏi cá biệt thì trả lời riêng. Việc tu học của chúng ta nhằm đạt được sự an lạc giải thoát, nên việc làm trở ngại người khác không nghe pháp được là phạm tội, vì đạo tràng đang thanh tịnh, một tiếng nói nhỏ thôi cũng phá mất sự thanh tịnh của đại chúng. Từ sự yên lặng, tập trung lắng lòng nghe giáo pháp, chúng ta chẳng những nghe

được âm thanh bên ngoài mà còn nghe được tiếng nói từ trong tâm của giảng sư, cho đến nghe được pháp âm vi diệu của Phật; đó chính là ngôn ngữ của Thiền dành riêng cho người có tâm hoàn toàn thanh tịnh.

Sống chung phải tôn trọng nguyên tắc, giới hòa thì thân mới hòa. Giới không hòa, làm phiền người khác, phiền não phát sinh, không tu được, nói chi đến phát triển. Thực hành giáo pháp phương tiện, mỗi đạo tràng có nguyên tắc tu khác nhau. Quý vị nên tìm đạo tràng thích hợp với mình, tức nguyên tắc đưa ra mình chấp nhận được, thì giới mới hòa. Ví dụ đến đạo tràng chuyên niệm Phật, người nào thích hợp với pháp môn này, bản thân mình niệm và lóng nghe người khác niệm, ta được giải thoát. Nhưng có người thích đạo tràng yên tĩnh, thì tìm Thiền viện, Thiền đường, ví dụ lên chùa Trúc Lâm Đà lạt của Hòa thượng Thanh Từ, việc chính yếu là ngồi yên lặng để phát huy tuệ giác bên trong, đương nhiên ngôn ngữ đạo đoạn, không được nói, mà bất cứ tiếng động nào cũng không được. Riêng đạo tràng của chúng ta ở chùa Phổ Quang, việc chính yếu là các giảng sư chia sẻ kinh nghiệm tu hành cho Phật tử, quý vị có thắc mắc sẽ trao đổi thêm cho sáng tỏ và về nhà thực tập những gì đã học. Như vậy, trong đạo tràng này, quý vị học nhiều hơn; tuy nhiên, cũng có thời niệm Phật, tụng kinh và sám hối là pháp tu căn bản để tiêu trừ nghiệp chướng trần lao và trồng căn lành ở các Đức Phật, mới được an lạc, giải thoát.

Ngoài những giới nhỏ ở đạo tràng tu của chúng ta là những nguyên tắc vừa nói trên, theo Phật, chúng ta còn có 5 giới, 10 giới cho Phật tử, 10 giới vô tận tạng của Bồ tát (phải thực tập riêng, không phải ở đây), 250 giới của chư Tăng xuất gia...

Thân hòa đồng trụ và giới hòa đồng tu, hai nguyên tắc này gắn liền với nhau và khi đã sống chung, cần tuân theo một số nguyên tắc không phải là giới điều ràng buộc, nhưng nhằm phát triển nhận thức đúng đắn và phát huy đạo lực trong cuộc sống của chúng ta, do đó có khẩu hòa là có sự góp ý. Được quyền phát biểu góp ý, nhưng phải mang tính cách xây dựng, không phải vạch lá tìm sâu, tức cố tình tìm lỗi người khác. Thực tế cho thấy đoàn thể có những người phạm sai lầm này thường đưa đến tan rã tổ chức.

Khẩu hòa vô tranh theo đó chúng ta cần lắng nghe những ý kiến mà đại chúng đưa ra và tôn trọng quyết định của tập thể. Tuy nhiên, nếu áp dụng quyết định chung nhưng không có kết quả tốt đẹp thì họp chúng lại để thay đổi cho thích hợp với thực trạng cuộc sống.

Trong đạo tràng tu hành, chúng ta nói điều gì cũng nhằm mục tiêu xây dựng, không phải ghét mà nói xấu. Mặc dù nói để xây dựng, nhưng không phải lúc nào cũng nói và gặp ai cũng nói. Đức Phật dạy rõ trong luật có 7 pháp dứt sự tranh cãi để tạo tinh thần khẩu hòa. Khi nào đáng làm pháp Tỳ Ni, đối với việc nào đáng làm pháp ức niệm, việc nào phải nhiều người tìm tội, hoặc

việc nào đáng làm pháp sám hối như cỏ che đất. Nghĩa là sử dụng trí tuệ để lựa chọn pháp nào thích hợp nhất để giải quyết tốt đẹp.

Lời nói có tác dụng giống như con dao hai lưỡi, sử dụng không đúng lúc, đúng chỗ sẽ gây bất hòa, khó phát triển, cho đến làm tan rã tổ chức. Có việc đáng đưa ra tranh luận công khai giữa đại chúng, hoặc có những câu hỏi hay giúp cho nhiều người thăng hoa thì nên trả lời ngay trong hội trường, nhưng đối với câu hỏi thắc mắc cá biệt, chúng tôi trả lời riêng. Những điều gì chung mà mọi người cùng học được, không làm mất lòng, thì đưa ra là khẩu hòa vô tranh; không phải việc nào cũng kiểm điểm.

Muốn được hòa hợp, ý kiến đề nghị phải được đa số hay toàn thể mọi người chấp nhận mới thi hành được. Ý thức điều này, chúng ta đưa ra ý kiến nào thì phải tranh thủ được nhiều người đồng tình. Còn chúng ta muốn áp đặt người khác nghe theo, làm theo, nhưng không được, chúng ta buồn phiền, tự ái, khó chịu, cho đến bỏ việc, là sai lầm.

Cùng tu trong đạo tràng, bạn có ý kiến tốt, ta lóng nghe, suy nghĩ và áp dụng để sửa mình, là thể hiện tinh thần khẩu hòa, không tranh cãi, biết chấp nhận điều hay lẽ phải. Đức Phật cũng dạy khi Phật Niết bàn, đối với những gì Phật chưa nói nhưng thích hợp với thời đại, các Thầy phải họp tập thể đại Tăng để quyết định thêm hay bớt giới điều như thế nào. Vì thời kỳ Phật tại thế

khác với thời đại chúng ta, thời Phật đi xe dê, xe ngựa, xe trâu, trong khi thời đại ngày nay, chúng ta sử dụng ô tô, tàu hỏa, phi cơ.

Đức Phật dạy chúng ta tôn trọng trí tuệ tập thể và sức mạnh hòa hợp, không cố chấp vào giới điều. Đặt trên nền tảng của sức mạnh tập thể, trí tuệ hòa hợp, Ngài đưa thêm nguyên tắc thứ tư là kiến hòa đồng giải, nghĩa là cùng nhau triển khai những điều đúng đắn có lợi cho số đông, không nên cố chấp những gì không còn thích hợp với thời hiện đại. Có thể khẳng định rằng ở thời đại chúng ta, dù tu theo pháp nào thì làm việc gì cũng phải mang đến sự sống an lạc và giải thoát, đó là ý kiến chung của Phật giáo khắp nơi trên thế giới đều công nhận.

Cuộc sống của người xuất gia khác với hoàn cảnh của cư sĩ, cho nên có những điều giải thoát đối với giới tu sĩ mà người tại gia không thể biết được và ngược lại, có những việc mà quý vị tại gia biết rõ hơn chúng tôi. Nếu nói về cuộc sống giải thoát thì chúng tôi có kinh nghiệm hơn cư sĩ, nhưng bước chân vào đời kiếm tiền, chắc chắn chúng tôi không biết bằng cư sĩ. Vì vậy, Phật giáo muốn tồn tại, phải sinh hoạt vừa thích hợp với xã hội vừa xây dựng được nếp sống giải thoát, nghĩa là kết hợp hài hòa cả hai giới tại gia và xuất gia.

Nguyên tắc thứ năm là ý hòa đồng duyệt, tức trong lòng chúng ta chấp nhận một cách vui vẻ những quy định của tập thể đề ra, chứ không phải bằng mặt mà không bằng lòng. Ví dụ trong giờ tu, để đạo tràng

được thanh tịnh, tất cả hành giả đều ý thức rằng phải giữ im lặng, tức mọi người bằng lòng không nói chuyện, không phải chúng tôi áp đặt bắt quý vị nghe theo. Về việc thực tập pháp yên lặng không nói, Hòa thượng Huệ Hưng khi còn sinh tiền, đã phát nguyện tịnh khẩu, không nói trong một thời gian rất lâu. Người tu muốn ngăn chận một điều ác nào, thường đánh dấu, bằng cách viết trên lòng bàn tay, thí dụ viết chữ Nhẫn để khi gặp việc, sẽ nhắc mình không được bực tức, vì không nhịn được, dễ gây tai họa. Tổ Quy Sơn cũng dạy rằng pháp nào cần thực tập, nên viết và để ở nơi mình thường tiếp cận để thường xuyên nhắc nhở mình. Riêng tôi, thuở nhỏ thường đeo tượng Quan Am để nhớ đến hạnh lóng nghe của Ngài, nhờ đó ít phạm sai lầm, ít gặp tai họa vì lời nói; trái lại, biết được tâm tư của người đồng tu, của người mình tiếp xúc,tốt hơn là nói. Nói nhiều dễ phạm lỗi và chuốc lấy tai họa. Sau này, gánh vác công việc hoằng pháp, tôi phải đi nhiều và nói nhiều, để truyền trao cho mọi người những lời chỉ dạy cao quý của Đức Phật.

Có những điều căn bản trong đạo tràng, các Phật tử phải ráng nhớ, nhiều khi quý vị không muốn phạm, nhưng lỡ quên, nếu lỡ nói thì cố gắng tập nói nhỏ vừa đủ nghe, đỡ làm động chúng. Về pháp ý hòa đồng duyệt, Phật tử nên nhớ đừng để rơi vào tình trạng đáng sợ là bằng mặt mà không bằng lòng, tức là chấp nhận nguyên tắc bên ngoài, nhưng bên trong tâm mình bực tức. Tổ chức nào để xảy ra tình trạng

mọi người chỉ bằng mặt không bằng lòng, sẽ tạo thành bầu không khí lạnh lùng đáng sợ, không thể sinh hoạt tốt đẹp, nói chi đến phát triển.

Việc tu hành của Phật tử quan trọng là làm cho tâm mình an lạc. Đời sống vật chất tăng lên bao nhiêu thì nghiệp sẽ tăng theo bấy nhiêu, tất nhiên tâm không thể an lạc. Thí dụ trước kia chúng ta chưa ăn bột ngọt, ăn rau quả bình thường; nhưng ngày nay ăn bột ngọt quen rồi, không có bột ngọt cảm thấy lạt lẽo. Quen ăn cao lương mỹ vị thì sống hẩm hiu không chịu được. Quý vị về đây tu hành, hãy tập sống đơn giản theo Phật, nhưng trong lòng cảm thấy vui với pháp, vui vì tinh thần thanh tịnh, không phải vui vì vật chất. Bữa cơm trưa đơn giản, nhưng cảm thấy thích là biết ta gần Phật. Trong phần phục nguyện, tôi nói "Sáu thời tịnh niệm, trai phạn đơn sơ, thiểu dục tri cơ, thân tâm thường tự tại”. Ăn uống càng đơn giản càng tốt, cho đến khi chỉ ăn cơm trắng như Phật. Thử nghĩ mỗi ngày chúng ta cúng Phật cơm trắng, chẳng lẽ cả đời chúng ta không tập được vài ngày như vậy. Ăn uống đơn sơ, tức ăn vừa đủ sức khỏe để tu hành và Hòa thượng Trí Tịnh dạy chúng ta thiểu dục là ítham muốn, cái nào hạn chế, bỏ được là bỏ. Có Phật tử vô tu một ngày, quen uống cà phê nên nhịn cà phê cảm thấy khó chịu, hoặc có người muốn tu nhưng không cho hút thuốc thì chịu không nổi. Như đã nói, rõ ràng đời sống vật chất tăng, nghiệp chúng ta tăng theo. Vì vậy, trên bước đường tu, phải tập giảm bớt ảnh hưởng của vật chất, thì tâm sẽ được

an lạc; vì tâm ít ham muốn, tự nhiên chúng ta dễ chấp nhận tình huống xảy đến. Việc cấm Phật tử trong đạo tràng ra ngoài uống cà phê, đối với người không ghiền cà phê thấy điều luật này bình thường, nhưng người nghiện cà phê nghe như vậy thấy khổ vô cùng. Muốn tâm tự tại, tất yếu phải hạn chế vật chất. Muốn an lạc trong một ngày tu tập, cần giảm bớt ăn, ngủ.

Nguyên tắc sau cùng là lợi hòa đồng quân. Ở nhà mỗi người có cách sống khác nhau, nhưng vào đạo tràng tu tập nơi đây, tất cả mọi người đều đồng nhau, bữa trưa, ai cũng có một hộp cơm giống nhau, tức chia đều phần ăn như nhau. Từ việc ăn giống nhau ở bước đầu tu tập, quý Phật tử nỗ lực tập chỉ ăn một chén cơm trong một ngày cho đến ba ngày và đến một tuần cũng chỉ ăn một chén cơm thôi. Tập như vậy, để chúng ta lần xa rời đời sống vật chất, bước chân vào thế giới giải thoát.

Tóm lại, bước theo dấu chân Phật, chúng ta cùng nhau thực hiện sáu pháp hòa hợp, chắc chắn tạo thành sức mạnh của ngàn người, đó là sức mạnh của sự hòa hợp, sức mạnh của sự đoàn kết, sức mạnh của sự thành công viên mãn. Muốn được như vậy, cần phải tôn trọng và thể hiện trong cuộc sống những điều Phật dạy; mặc dù tuân thủ một số nguyên tắc có thể một số người cảm thấy nặng lòng, nhưng nếu cố gắng giữ gìn, chắc chắn sẽ xây dựng nên ngôi nhà hòa hợp tràn ngập tinh thần từ bi, sáng suốt, an lạc và giải thoát cho chính chúng ta và tất cả chúng sanh đồng an hưởng.