Khai Thị-2008

Âm siêu dương thạnh

Âm siêu dương thạnh

(Bài giảng khóa tu Một ngày an lạc lần thứ 31, tại chùa Phổ Quang, ngày 29-6-2008)

Âm siêu dương thạnh là đề tài mà cổ đức thường quan tâm. Chúng ta hãy lắng lòng suy xét những cảm nhận về âm siêu dương thạnh từ đâu mà có. Trong những câu truyện tiền thân của Đức Phật, Ngài cũng kể cho chúng ta nghe về một kiếp quá khứ xa xưa, khi Ngài làm thái tử, vua cha của Ngài đã tin dùng một vị quan cận thần, ông này khởi lòng tham, sát hại nhà vua để chiếm ngôi. Bị giết, vua ôm mối hận trong lòng, không đi đầu thai được; vì thế, vua thường hiện hình lên than khóc và thái tử đã cảm nhận được tâm trạng khổ đau của vua cha.

Thực tế cho thấy mối quan hệ vô hình giữa người chết và người sống, nhất là những người cùng huyết thống trong gia đình thường dễ tiếp nhận tâm sự của vong hồn người thân gửi gắm đến họ.Thật vậy, gia đình nào có người chết oan ức, vong hồn họ thường ảnh hưởng đến con cháu. Có những người đã đến thưa với tôi rằng họ nằm mộng thấy cha của họ về không có cái đầu, vì khi sanh tiền ông đã bị giặc bắt chặt đầu, hoặc trong mộng thấy người thân máu me

đầy mình, vì trước đó người này đã bị máy bay bắn nát thân, hay là người chết dưới sông hiện về với hình hài ướt sủng nước, than khóc bị lạnh lẽo đói khát. Những hình ảnh của các vong hồn đau khổ như vậy chắc chắn ám ảnh người thân trong gia đình, khiến họ cảm thấy bất an và khởi niệm bất thiện, từ đó cuộc sống của họ không bao giờ được yên ổn.

Từ câu truyện tiền thân của Đức Phật và những truyện đời thường của người thân chúng ta, hay của những người xung quanh gợi cho chúng ta nhiều suy nghĩ về lực tác động hỗ tương giữa vong hồn và người sống. Ngoài ra, đọc kinh Dược Sư, chúng ta cũng nghe Đức Phật nói đến chín trường hợp bị chết oan ức, gọi là cửu hoạnh, thứ nhất người bệnh không đủ thuốc thang, không người chăm sóc, bệnh không đáng chết mà phải qua đời; thứ hai những kẻ chơi bời, đam mê tửu sắc; thứ ba bị bắt, bị xử tử hình; thứ tư chết chìm; thứ năm chết cháy, thứ sáu bị ác thú, thứ bảy rơi từ trên cao, thứ tám bị khổ đau vì lầm thuốc độc. Những hoạnh hồn này không siêu thoát, không đầu thai được, nên thường hiện hồn về ám ảnh người thân, con cháu và xa hơn là vong hồn tác động những người tuy không cùng huyết thống, nhưng có đồng cảnh ngộ, đồng tâm trạng với họ. Ví dụ ta mang tâm trạng thù hận giống như người chết thì tâm thù hận của họ sẽ tác động, làm cho tâm thù hận của ta tăng thêm, khiến cho ta dám làm những việc mà bình thường mình không làm được. Chúng ta

thường nói rằng đất nước ông bà tổ tiên là huyết thống của chúng ta. Từ thời lập quốc cho đến ngày nay, ông bà tổ tiên chúng ta đã phải hy sinh tính mạng để giữ gìn đất nước, để bảo vệ sự sống còn của con cháu, của đồng bào. Nếu ta có tâm trạng yêu nước, sẽ nhận được sức mạnh siêu nhiên của tổ tiên tác động thường được gọi là hồn thiêng sông núi. Khi khởi ý niệm yêu đồng bào dân tộc mình, liền nhận được tín hiệu vô hình làm cho ta có sức mạnh tinh thần đến mức độ dám hy sinh thân mạng. Tiếp nhận được sức mạnh tinh thần ấy, ta lại nhận thêm tín hiệu thứ hai là những vong hồn chưa siêu thoát muốn ta làm những việc mà họ chưa làm được, nên họ bảo vệ ta bằng cách báo mộng rằng sẽ có những tai nạn sắp xảy đến với chúng ta vào ngày giờ nào đó. Một số người thoát nạn đã tâm sự với tôi rằng do linh cảm khiến họ cảm nhận chỗ đang ở không an ổn, nên vừa bỏ đi là máy bay giặc tới thả bom, nếu không đi thì đã mất mạng rồi. Tôi nói nhờ đất nước, ông bà phò hộ, bảo vệ để người sống thực hiện được mục tiêu mà cũng là ý muốn của người chết.

Trên bước đường tu, nếu lắng lòng sẽ nhận được tín hiệu trực tiếp của ông bà, người thân đã qua đời, gián tiếp là của anh hùng liệt sĩ từ bao đời. Họ vẫn còn trong đường sinh tử, tức họ vẫn tồn tại bằng tấm lòng yêu nước, nên ta nhận được sự trợ lực của họ.

Ngoài ra, còn có một cách khác nữa để cảm nhận sự tác động của vong hồn ở thế giới âm. Ví dụ, những các đảng cô hồn lúc còn sống thường quậy phá và lúc

chết, họ cũng tiếp tục quậy phá. Nếu ta cũng đồng cảm với họ, tức cũng ưa quậy phá giống như họ, thì họ sẽ tác động ta, thúc giục ta làm bậy. Thậm chí có người nói rằng họ không muốn làm việc xấu, nhưng hình như có cái gì đó thúc giục họ làm, mà không thể nào cưỡng lại được; đó chính là sự tác động xấu ác của thế lực vô hình.

Vì vậy, nếu thế lực vô hình xấu nhiều quá sẽ tác động cho thế giới hữu hình trở thành xấu theo, nghĩa là cả hai thế lực hữu hình và vô hình đồng làm cho xã hội trở nên bất an. Gặp thế lực xấu ác như vậy, chúng ta đối phó cách nào. Đức Phật cho biết trong một kiếp quá khứ xa xưa, khi hành Bồ tát đạo, người thân của Ngài đã bị sát hại và vong hồn người này đã hiện ra, thúc giục Ngài trả thù, lúc bấy giờ Ngài thừa sức hạ thủ tên sát nhân đó, nhưng Ngài đã khởi tâm từ bi để hóa giải hận thù. Và Đức Phật đã dạy rằng không nên lấy gươm giáo chống lại gươm giáo. Hãy lấy từ bi hỷ xả xóa hận thù.

Pháp phương tiện của Phật nhiều vô số, nhưng có thể gom lại, gìn giữ bốn việc là từ, bi, hỷ, xả. Từ bi hỷ xả chính là tâm Phật. Chúng ta tu bốn tâm này, tức lấy tâm Phật đặt vào tâm ta sẽ hóa giải được tâm xấu của mình, thì sự hận thù và sự tham lam ích kỷ trong lòng ta mất lần, làm cho tâm chúng ta trở thành an ổn.

Riêng tôi, trên bước đường tu, thuở nhỏ, cũng chịu ảnh hưởng truyền thống yêu nước của ông bà tổ tiên và khi đến cửa Phật, lúc ban đầu, hình ảnh ông bà của tôi bị tù đày, bị chết vẫn luôn hiện ra trong giấc ngủ tôi,

thậm chí có lúc ngủ mơ tôi thấy mình bị máy bay bắn. Nhưng nhờ sống trong pháp Phật, tôi đã biết lấy nước từ bi rửa sạch tâm hận thù.

Sự hận thù của gia đình có thể nói tương đối dễ xóa bỏ bằng nước từ bi, nhưng đối trước kẻ thù nghịch xâm chiếm đất nước ta, lịch sử đã ghi rõ rằng ông cha chúng ta cũng cung cấp thuyền bè và lương thực cho họ trở về nước một cách hiền hòa. Điều này thể hiện sâu sắc tinh thần từ bi hỷ xả của Phật giáo đã thấm nhuần trong cách sống của cha ông chúng ta.

Và nhờ nước từ bi, hay tâm từ bi hỷ xả, xóa bỏ được sự hận thù thì lực lượng vô hình không còn tác động vào tâm, nên ta không còn khổ đau, mà tâm được an, nhìn đời sáng suốt. Trong bốn pháp từ bi hỷ xả, tôi chọn pháp xả để thực hành trước. Việc gì xong là tôi bỏ qua; với những gì chưa xong, không thể bỏ qua. Đừng hiểu lầm cái gì cũng bỏ, trong khi chúng ta vẫn còn sống trên cuộc đời này thì bỏ hết tất cả, cuộc sống chúng ta sẽ trở thành vô ích, vô nghĩa và thậm chí vứt bỏ tất cả thì làm sao mà sống.

Tại sao ta bỏ qua việc hận thù ? Vì ta giữ nó thì chỉ càng thêm phiền thêm khổ cho mình, chứ có làm được gì. Sự thù hận giữ trong lòng rất nguy hiểm cho chính mình. Không nên nghĩ đến những gì đã qua để xóa bỏ quá khứ không tốt đẹp trong tâm mình, đó là kinh nghiệm hành đạo của riêng tôi, việc gì qua rồi, không nhắc lại nữa. Đức Phật đã dạy trong kinh Bát Đại Nhân

giác rằng "Càng thương những kẻ ác nhân. Quên điều lỗi cũ thương phần khổ đau”. Trong quá khứ, họ hại mình, nhưng hiện tại không hại được thì chúng ta nhớ làm gì. Trong cuộc sống, mình đi lên tốt đẹp, còn họ rớt xuống khổ nạn, ta nên lấy từ bi xóa hận thù; chẳng những mình không trả thù, không hại lại họ, mà còn chuyển hóa mối hận thù cũ thành mối thiện duyên mới.

Đầu tiên, chúng ta tu xả tâm để xóa bỏ những việc quá khứ và tiến thêm một bước nữa, những việc hiện tại chúng ta cũng xả. Tuy nhiên, hiện tại xả được nhờ Phật hộ niệm, chúng ta có trí tuệ để thấy rõ việc gì đáng làm, việc gì đáng bỏ, không phải bỏ hết. Việc đáng bỏ thì không lưu giữ cho lòng chúng ta được nhẹ nhàng. Tôi gặp nhiều chuyện phiền toái, nghe nói đủ cách, nhưng không quan tâm vì nhờ trí tuệ Phật soi rọi, thấy rõ họ không hại được mình, bận tâm làm gì. Nhưng nếu nhắm mắt bỏ hết thì coi chừng mất mạng. Phải có Phật huệ soi rọi, biết rõ họ làm trong tầm tay chúng ta, nên cho họ làm và chúng ta xả. Đức Như lai bảo Tề Thiên nếu nhảy được ra khỏi bàn tay của Ngài thì sẽ bảo Ngọc Hoàng giao cho ngôi vị cai quản muôn loài. Chúng ta xả cũng vậy, ta tha thứ họ, cho họ làm, bao dung họ trong vòng tay từ bi của ta, để tăng trưởng tâm từ bi của ta và để xóa bỏ hận thù, thì chúng ta sanh hỷ tâm. Nghĩa là chấp nhận được việc tốt của người, tuy không bằng mình, nhưng họ cũng tiến lên được. Theo kinh nghiệm riêng tôi, nếu tôi làm sẽ được kết quả 100%, giao cho người khác làm dù chỉ được 50%, tôi vẫn chấp

nhận cho họ làm; đó là sự tùy hỷ; vì nếu tôi làm hết thì chỉ làm được một việc, không thể làm được tất cả. Mỗi thầy làm được 50%, nhiều thầy làm, cộng lại, tôi được 200%. Vì vậy, nên chấp nhận việc của người, thấy người làm được, ta vui mừng. Chúng ta mở đạo tràng ở đây có cả ngàn người tu, đạo tràng nơi khác nhỏ, chỉ vài chục người tu, ta cũng tùy hỷ, giúp đỡ họ, nếu có điều kiện, như thế là phát triển được đạo pháp một cách rộng rãi, khác với tâm chúng sinh ganh tỵ thù hiềm. Dùng tâm từ bi hỷ xả xóa bỏ tâm ganh tỵ là tâm chỉ muốn mình được, đối với sự thành công của người khác thì mình khó chịu.

Chúng ta mở rộng tâm từ bi, sanh được tâm tùy hỷ, nhìn từng người từng việc đều tốt, nên tâm ta trở thành trăm hoa đua nở. Đó là tinh thần kinh Hoa Nghiêm gọi là chúng hoa, khác với kinh Pháp Hoa chỉ thuần có hoa sen. Chúng hoa hay tất cả các loài hoa đều xinhđẹp, vì mỗi loài hoa đều có nét đẹp riêng, có hương thơm riêng. Quan sát như vậy, tâm ta mở rộng, ta đưa tâm chúng sinh vào tâm từ bi của mình và ta tùy hỷ với mọi người, mọi loài, thấy tất cả muôn người muôn loài đều có đặc sắc riêng, đều nở hoa, tạo thành một vườn hoa dễ thương trong tâm ta. Kinh Hoa Nghiêm diễn tả ý này rằng tất cả chúng sinh đều là Phật, nghĩa là tất cả đều tốt. Trên bước đường tu, thực sự thể hiện được cốt tủy này theo kinh Hoa Nghiêm, chúng ta nhận thấy người nào cũng có điểm tốt, điểm đáng mến và ta quan hệ với cái tốt của họ, chắc chắn họ sẽ có thiện cảm với ta.

Tạo vườn hoa trong tâm mình và tạo vườn hoa trong xã hội; đó chính là nét đẹp của Phật giáo trong việc xây dựng mô hình Tịnh độ trên cõi nhân gian này cũng như trong khắp mười phương. Ươm tạo vườn hoa trong tâm chúng ta thì người thương ta, họ chạm phải tâm từ bi hỷ xả của chúng ta, họ càng thương quý ta hơn. Còn người tìm đến chúng ta để kích động ý thức hận thù, họ cũng sẽ được năng lực từ bi hỷ xả của chúng ta chuyển hóa, làm dập tắt lửa hận thù trong họ. Giặc phiền não trong ta tới Bồ đề là tới tâm từ bi hỷ xả thì phiền não này tan và giặc bên ngoài cũng tan theo, vì mất sự tác động của giặc phiền não bên trong.

Có thể khẳng định rằng nếu chúng ta giữ được tâm từ bi hỷ xả theo Phật thì ông bà tổ tiên chúng ta nếu còn buồn phiền khổ đau, sẽ chạm phải tâm bi hỷ xả của ta, lòng hận thù của họ cũng lắng xuống, họ bắt đầu nghĩ đến Phật, chắc chắn họ siêu thoát nhanh hơn chúng ta. Thật vậy, vì chúng ta còn thân tứ đại, nên dù ngộ Phật pháp, vẫn bị thân tứ đại hành hạ, bị ăn uống, ngủ nghỉ, bệnh hoạn tác hại thân tâm; vì thế, hôm nay chúng ta tu thanh tịnh, nhưng ngày mai, đụng việc, bị tác động, chúng ta lại phiền não. Còn vong linh của ông bà tổ tiên chúng ta mà tỏ ngộ Phật pháp là siêu thoát liền, vì họ không có thân vật chất, nhưng nhờ tâm trong sáng của chúng ta tác động họ, tâm họ liền sáng và nương theo sự trong sáng đó mà họ về thế giới Phật, được siêu thoát. Thực tế đã chứng minh điều này, có những

người chết oan ức, không đầu thai được, hồn của họ nhập vào người cháu, làm cho người cháu trở thành điên. Người nhà dắt người cháu này đến tôi, tôi dùng tâm từ bi khuyên người chết hận thù, họ cảm nhận được và nói rằng bây giờ con nghe lời thầy, sống với Phật pháp và họ đã được siêu thoát; từ đó người sống không còn bị ám ảnh tâm trí, trở thành bình thường. Nếu vong linh ở thế giới âm không siêu thoát, sẽ ám ảnh những người sống, khiến cho họ luôn buồn bực khổ đau, cuộc sống thành bất an.

Tóm lại, thực tập đúng pháp Phật, tâm chúng ta an lạc, người thân hiện tiền sống cạnh mình tất nhiên được an lạc và người thân đã qua đời tiếp cận chúng ta qua tâm cũng sẽ an lạc theo. Nếu tâm chúng ta bất an sẽ tạo sự bất an cho những người thân cận hiện hữu lẫn người ở thế giới vô hình. Và ngược lại, những người ở thế giới âm bị khổ đau cũng sẽ ảnh hưởng đến cuộc sống của chúng ta. Có thể nói người sống và người chết bất an chịu sự tác động hỗ tương lẫn nhau làm cho gia đình bất an, xã hội bất an.

Bước theo dấu chân Phật, nỗ lực tu hành, thể hiện tâm Phật trong cuộc sống của chúng ta chính là xây dựng một gia đình hạnh phúc, góp phần tạo dựng xã hội phát triển tốt đẹp, đồng thời ảnh hưởng đến những người chết oan ức được tưới mát bằng tâm từ bi hỷ xả, khiến họ cũng được an lạc, siêu thoát. Âm siêu dương thạnh là như thế.

Thực tập nhẫn nhục

Thực tập nhẫn nhục

(Bài giảng khóa tu Một ngày an lạc lần thứ 32,

tại chùa Phổ Quang, ngày 6-7-2008)

Chúng ta đã nghe Hòa thượng Huyền Diệu và bà Kita Gawa nói chuyện, gợi cho chúng ta suy nghĩ về sức mạnh của tâm linh và sức mạnh của lòng từ. Bà Kita Gawa là phụ nữ Nhật có sức mạnh phi thường đã làm cho nam giới phải kính nể, cho nên bà đã được mời làm cố vấn cho Liên Hiệp Quốc về các vấn đề phức tạp trên thế giới.

Nói đến hạnh nhẫn nhục, Đức Phật Thích Ca là người đã thể hiện sức mạnh của nhẫn nhục ở đỉnh cao nhất gọi là nhẫn nhục ba la mật. Thành tựu hạnh nhẫn nhục ba la mật, tạo thành sức mạnh vô cùng quan trọng, không phải nhẫn rồi bị yếu đuối, thua cuộc. Trong kinh Kim Cang, Đức Phật dạy rằng tiền kiếp của Ngài trong khi thể nghiệm hạnh nhẫn nhục đến đỉnh cao nhất thì vua Ca Lợi chặt tay chân và móc mắt Ngài, nhưng nhờ sức mạnh nhẫn nhục mà tay chân Ngài liền lại và mắt Ngài sáng ra. Mới đọc câu chuyện này, chúng ta nghĩ đây là sự mầu nhiệm, nhưng nếu chúng ta thực tập đức nhẫn nhục và gặt hái được kết quả dù nhỏ cũng sẽ nhận thấy được nhẫn nhục thật sự có một sức mạnh đặc biệt.

Ở thời đại chúng ta , chắc chắn khó tin được việc tay chân mọc lại sau khi bị chặt đứt và mắt sáng trở lại sau khi bị móc ra, chúng ta sẽ cho đó là truyện hoang đường, không thể có được nếu hiểu theo khoa học. Tuy nhiên, nếu đứng ở khía cạnh tôn giáo và triết học, điều này nhằm nói lên việc thực tập và kết quả tu chứng, phát huy được sức mạnh của nhẫn nhục mới là việc quan trọng và dễ chấp nhận hơn.

Đầu tiên, nhìn về Phật và nghe câu chuyện như vậy, tôi nghĩ rằng vua Ca Lợi có lòng sân hận rất lớn là do tâm ái dục. Vua Ca Lợi vào núi vui chơi với cung phi mỹ nữ, trong lúc vua ngủ thì đám cung nữ đi ra ngoài chơi và họ đã gặp Sằn Đề tiên nhân là tiền thân của Phật. Hạnh nhẫn nhục của vị tiên nhân này đã tỏa ra sức mạnh tự nhiên khiến cung phi mỹ nữ tập họp lại để nghe Ngài thuyết pháp và Ngài đã cảm hóa họ không bằng ngôn ngữ, nhưng bằng sức mạnh tâm linh.

Trên thực tế, chúng ta thấy người có sức mạnh của cơ bắp, tức lao động chân tay khỏe mạnh khác với người có sức mạnh của trí tuệ. Với trí tuệ, con người chế tạo được những vật dụng chẳng hạn như chiếc cần cẩu có thể nhấc những vật nặng hàng trăm tấn, hoặc với trí khôn, con người chế tạo vũ khí nguyên tử có sức tàn phá, hủy diệt muôn loài một cách khủng khiếp. Tuy nhiên, sức mạnh cơ bắp và sức mạnh của trí tuệ phải lùi bước trước sức mạnh của hạnh nhẫn nhục.

Thật vậy, nếu chúng ta có được đức tánh hiền hòa,

từ ái và diệt tận tất cả mọi ham muốn trong cuộc sống này, không bị cuộc đời lôi kéo, mới phát huy được năng lực thu hút người khác. Như đã nói bà Kita Gawa thực tập được sức mạnh tinh thần, sức mạnh về lòng từ bi theo Phật và nói chung, người phụ nữ nếu thể nghiệm được hạnh từ bi như Phật dạy, sẽ phát huy rất nhanh sức mạnh tinh thần hơn nam giới, vì điều này thuận với tình cảm của phụ nữ. Thực tế trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta thấy những phụ nữ hiền lành, nhân ái, với ngôn ngữ nhẹ nhàng, từ tốn thường có sức mạnh thu hút người khác. Vì vậy, Đức Bồ tát Quan Âm thường thị hiện thân phụ nữ để mọi người dễ cảm nhận lòng từ bi của Ngài.

Quý vị là phụ nữ dễ thực tập hạnh này có kết quả tốt đẹp. Nếu la mắng, người sẽ không nghe, nhưng biết thực tập hạnh từ bi, người khác dễ nghe theo mình. Có người đến thưa với tôi rằng bà dạy con mà nó không nghe lời; còn người con thì nói rằng mẹ của nó rất khó tính. Vì thế, tôi khuyên bà này nên thực tập lòng từ bi như Đức Quan Âm, nghĩa là thương xót con, chăm sóc con, không áp đặt nó, không làm cho nó buồn phiền, đau khổ. Quả nhiên với tình thương thật sự mà bà dành cho con khiến nó đã thay đổi tánh nết, không còn bướng bỉnh với bà. Trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta sẽ có được sức mạnh của từ bi nếu biết thực tập tâm này một cách đúng đắn.

Từ sức mạnh của tình thương hữu hạn dành cho người thân trong gia đình nếu được nâng lên thành lòng từ bi vô hạn của Đức Phật đối với tất cả chúng sinh

muôn loài, thì sức mạnh này sẽ được tăng lên nhiều lần và sẽ thu hút nhiều người tìm đến quy ngưỡng. Điển hình như sức mạnh từ bi của Sằn Đề tiên nhân đã tác động nhiều người theo ngài, trong đó có đám cung nữ của nhà vua. Ông đã khởi tâm ganh tỵ, bực tức và sử dùng quyền uy tột đỉnh của vua để đối chọi lại hạnh tu nhẫn nhục của vị tiên nhân trong tay không có một tấc sắt. Tiên nhân Sằn Đề đã đạt đến sức kham nhẫn cùng tột là nhẫn ba la mật, nghĩa là ngài sẵn sàng chấp nhận tất cả những gì xảy ra với ngài, không có một phản ứng chống chọi nào cả. Và người nào đạt đến đỉnh nhẫn ba la mật là đã vượt qua ranh giới vật chất, họ sẽ trở thành người tự do, tự tại hoàn toàn. Lịch sử cho thấy Thánh Gandhi tuy chưa đạt đến đỉnh cao của pháp nhẫn, nhưng ngài cũng đã thể hiện được phần nào tinh thần này qua câu nói rằng họ chỉ hành hạ được con chó, chứ không hành hạ được "tôi”, vì "cái tôi” của ngài đã ở phía bên kia, vượt thoát đời sống vật chất.

Không bị vật chất chi phối, vượt qua sự tác động của sống chết, danh lợi, địa vị..., thì không ai có thể đe dọa, uy hiếp chúng ta được; trái lại, nếu gặp khó khăn nguy hiểm mà sợ bị bắt, sợ bị giết thì quyền lực thế gian sẽ áp đảo chúng ta liền. Vì vậy, đối với Thánh Gandhi, ngài hoàn toàn không khiếp sợ trước cái chết do chính quyền Anh đe dọa, khiến họ cũng phải dè dặt trước dũng lực kiên cường của ngài. Sằn Đề tiên nhân cũng thế, đạo lực nhẫn nhục của ngài đạt đến mức độ vô ngã

tạo thành sức mạnh tinh thần, sức mạnh của đức hạnh, làm cho vua Ca Lợi không còn có ý nghĩ chặt tay chân, móc mắt tiên nhân, huống chi là chặt tay chân móc mắt thật. Vì ý niệm ác này chạm phải sức mạnh kham nhẫn, sức mạnh vô úy vượt ngoài sống chết của tiên nhân, ngài nhẹ nhàng chấp nhận mọi việc đổ lên ngài, khiến tâm sát hại của ông vua này tự lắng dịu, cho đến tan rả. Vua Ca Lợi chẳng những không giết ngài, mà ý niệm giết cũng không còn và hơn thế nữa, nhà vua còn sợ ngược lại tiên nhân mà kinh diễn tả theo tinh thần triết học là tay chân của tiên nhân mọc lại và mắt ngài sáng ra như thường. Điều này nhằm nói lên sức mạnh kỳ diệu của hạnh nhẫn nhục đã làm cho sức mạnh của quyền lực, sức mạnh của vũ khí, sức mạnh của cơ bắp phải lùi bước.

Trên bước đường tu, từng bước chúng ta nỗ lực thực tập hạnh nhẫn nhục từ thấp lên cao. Nghĩa là những gì chúng ta nhẫn được thì nên nhẫn trước, không phải một lúc mà đạt được đỉnh cao của hạnh nhẫn nhục. Tuy cùng một hạnh nhẫn, nhưng pháp hành của Bồ tát thập tín, Bồ tát thập hạnh, Bồ tát thập hồi hướng và Bồ tát thập địa hoàn toàn khác nhau. Và thực tập, đạt được đỉnh cao của hạnh nhẫn nhục là Bồ tát thập địa, mới thật sự thành tựu trọn vẹn hạnh này.

Riêng đối với chúng ta khởi tu, nếu đứng vào hàng Bồ tát thập tín, chúng ta cần lắng nghe lời Thầy dạy, đọc kinh điển, thấy Phật và Bồ tát làm gì chúng ta tập làm theo, những gì dễ nhẫn chúng ta nhẫn trước. Nhẫn phát

xuất trên ba nghiệp thân khẩu ý của chúng ta. Vì có thân tứ đại, nên chúng ta có đối tượng của thân này, nghĩa là chúng ta bắt đầu kẹt vào xã hội và kẹt vào quy luật tự nhiên. Đối với tự nhiên, chúng ta bị chi phối bởi đói, khát, nóng, lạnh; vì vậy, cần phải thực tập bốn đức nhẫn đối trước bốn việc : đói khát nóng lạnh.

Tu nhẫn của thân nghiệp, Đức Phật dạy chúng ta giảm bớt ba sự đòi hỏi của thân là ăn, mặc và ở. Để tiến tu, cần phải tiết giảm tối đa ba việc này; cho nên Đức Phật khuyên chúng ta ăn thiếu một chút mới tu được, đó là bước nhẫn ban đầu. Tôi còn nhớ thuở nhỏ mẹ tôi thường dạy rằng miếng ăn là miếng tồi tàn, mất đi một miếng lộn gan lên đầu. Muốn nhẫn việc ăn, chúng ta coi nó tồi tàn, nên xa lánh nó. Thực tập pháp nhẫn này trong khóa tu của chúng ta, giả sử buổi trưa, quý vị được một hộp cơm, một chai nước. Nếu người phát cơm quên đưa mình hộp cơm và chai nước, ta tu nhẫn, tự nghĩ rằng không ăn, không uống một bữa cũng không chết đâu mà sợ. Người không biết tu thì nổi giận, tại sao tôi lại không có cơm, không có nước. Nhẫn này là chấp nhận tình huống như vậy, bởi vì chúng ta biết rõ việc thiếu sót này là ngoài ý muốn của người phân phát phần cơm, họ không cố ý, nhưng vì nghiệp của mình khiến cho họ quên. Trong thời Đức Phật tại thế cũng có một vị Tỳ kheo bị bỏ sót phần cơm và Phật khuyên nên nhẫn nhịn, không nên kiện cáo. Nhẫn là chấp nhận cái nghiệp của mình. Có phước báo thì người đến cúng dường, còn nghiệp thì người đến khảo, đến đòi.

Thầy Huyền Diệu có nói một ý mà tôi suy nghĩ, tại sao Phật tử thấy tôi thì đến cúng dường, không xin; trong khi thấy Thầy Huyền Diệu thì họ cứ xin, không chịu cúng. Vì tôi đang tu hạnh nhẫn nhục, trong lòng tôi không có ý thức muốn nhận gì của ai. Thành tựu pháp này, người muốn cho mình; còn muốn xin thì người ta không muốn cho.

Quý Phật tử bước đầu nếu thành tựu được pháp nhỏ này, giả sử người ta quên đưa phần cơm, mình cũng ngồi yên lặng, chấp nhận việc sai sót này và niệm Phật, không để cho sanh khởi ý niệm nào, không oán hận, không bực tức thì người phát cơm tự thấy có lỗi với ta, họ nợ ta và người đồng tu sanh tâm kính trọng, hoặc thương xót ta. Theo kinh nghiệm của tôi, ta không cần nói, không đòi hỏi, nhưng người khác xin cho ta, đòi hỏi cho ta; sức mạnh của nhẫn nhục là như thế. Còn ta tự đòi, họ sẽ có ý niệm không tốt về ta. Đó là nguyên tắc nhẫn đối với việc ăn mà chúng ta thực tập, phải biết rằng mọi người đều có phần cơm, nhưng ta không có. Nếu vì nghiệp bị bỏ đói thì không có gì để nói, nhưng nếu do Phật thử thách xem chúng ta có nhẫn được không thì Ngài sẽ khiến người khác đem thức ăn cho chúng ta ngon hơn, vì Ngài biết chúng ta thật tu, nên không oán hận, không buồn phiền.

Ngoài việc nhẫn của ăn, nhẫn của mặc là không mặc hàng đắt tiền, chỉ mặc đủ ấm. Và tiến hơn nữa, thực tập pháp nhẫn, các chùa ở Nhật buộc hành giả

phải lên núi có tuyết phủ nhưng chỉ được đóng khố. Nếu ta chưa từng tu pháp này, mà cởi áo ở trời lạnh dưới không độ sẽ bị chết rét liền. Để chịu đựng được cái rét mà không sanh bệnh, họ phải tập luyện cho thân thể chịu đựng dần dần cho quen. Vì thân của chúng ta là cỗ máy kỳ diệu, tập luyện không mặc áo ấm để cho các tế bào da tự co lại, đóng kín các lỗ chân lông, không cho hơi lạnh bên ngoài xâm nhập vào trong thân, còn mặc áo ấm lâu ngày sẽ làm cho các tế bào da trở nên lười biếng, bị tê liệt, không còn khả năng hoạt động tự vệ theo cách tự nhiên của nó. Đó là một cách thực tập hạnh nhẫn của thân chống chọi được với giá rét. Hành Bồ tát đạo không đơn giản, đòi hỏi chúng ta phải vượt qua được đói rét, không ngả bệnh, mới thành tựu hạnh nhẫn của thân.

Nhẫn thứ ba của thân là làm chủ được việc ngủ nghỉ. Người tu tập Thiền thay cho ngủ, tức cơ thể chúng ta không hoạt động, hay hoạt động theo quy trình của đạo, nghĩa là không hoạt động cơ thể và điều hòa hơi thở thì cơ thể chúng ta được nghỉ ngơi. Chúng ta mệt mới cần ngủ nghỉ, nhưng cơ thể không hoạt động thì không mệt, nên không cần ngủ. Điển hình là các vị Thiền sư đắc đạo suốt đời không nằm, như Tổ Hiếp tôn giả và trong hiện đời, tôi đã gặp Thiền sư Giác Chánh cũng không nằm (Ngài đã viên tịch), không cần ngủ nghỉ. Nếu là người chưa biết tu, phải

ngủ ở chỗ sang trọng, trong khi Thiền sư Giác Chánh rất đặc biệt, không bao giờ ngài ở phòng ốc cao sang, thường ở dưới gốc cây, hay ở trong túp lều lá.

Thân không lệ thuộc cuộc sống vật chất, tức không lệ thuộc ăn, mặc, ở, là thể hiện pháp căn bản của đạo Phật. Kế đến, thực hiện tâm nhẫn theo Phật. Tâm có đối tượng bên ngoài là tất cả mọi hoàn cảnh xảy ra đủ cách, nhưng người tu luôn giữ tâm đứng yên, không cho sanh khởi và tâm thanh tịnh, giải thoát như vậy mới có thể làm nơi nương tựa an lạc cho trời người.

Tóm lại, thành tựu được thân nhẫn và tâm nhẫn, hàng đệ tử Phật có sức mạnh phi thường, kỳ diệu làm cho các sức mạnh khác của thế nhân phải khuất phục. Đức Phật là biểu tượng đạt đến đỉnh cao của hạnh nhẫn nhục, nên cảm hóa và dung nhiếp được muôn loài chúng sinh trong Pháp giới. Và các bậc Thánh, chư Bồ tát, các vị tiền nhân đều thể hiện đạo hạnh nhẫn nhục ở những mức độ khác nhau, cho nên chúng ta cũng phải cố gắng thực tập được một phần đức nhẫn của Phật, của Bồ tát, của cao Tăng, mới không công phụ công ơn giáo dưỡng của các Ngài cũng như nuôi lớn được giới thân huệ mạng của chúng ta trên bước đường thượng cầu Phật đạo hạ hóa chúng sinh.

Thành công và thất bại

Thành công và thất bại

(Bài giảng khóa tu Một ngày an lạc lần thứ 33,

tại chùa Phổ Quang, ngày 13-7-2008)

Đề tài chúng ta học hôm nay là thái độ của người Phật tử trước thành công và thất bại trong cuộc sống này. Nói đến người Phật tử, có Phật tử trên hình thức và Phật tử thực sự. Phật tử trên hình thức là những người có quy y Tam bảo, có pháp danh, trong khi người Phật tử thực sự là con của Phật lại có ý nghĩa khác. Trong kinh Pháp Hoa, Xá Lợi Phất định nghĩa Phật tử là người tùng Phật khẩu sanh, tùng pháp hóa sanh, đắc Phật pháp phần. Nghĩa là Phật tử thực sự từ khi nghe lời giảng dạy của Phật, hoặc đọc tụng kinh điển của Phật để lại và tâm đắc, cảm thấy sung sướng, liền phát tâm Bồ đề. Sau đó, từng bước theo Phật nghe pháp, thực tập giáo lý và đạt được sở đắc, có một phần sở đắc thì được một phần giải thoát, thấp nhất là có được giải thoát của hàng Dự lưu, mới được vào dòng thác trí tuệ của Phật.

Thật vậy, khi cảm nhận sự thích thú sống trong Phật pháp nghĩa là chúng ta đã bước chân vào thế giới mà kinh điển gọi là thế giới Không và Giải thoát, một thế giới hoàn toàn khác xa thế giới hiện thực của chúng ta.

. Ở thế giới Không và Giải thoát, chúng ta không còn bị thế giới hiện tượng chi phối, không bị vui buồn vinh nhục dày vò làm cho điêu đứng khổ sở, thì tất nhiên thành công và thất bại không thể tồn tại trong lòng ta nữa.

Vì vậy, thái độ của người đệ tử học Phật thường xem thành công và thất bại là gió thoảng mây bay, là giấc mộng; vì trụ thế giới Không và Giải thoát, xem tất cả mọi sự việc dù thất bại hay thành công đến cỡ nào, thì nhắm mắt xuôi tay rồi, cũng tan tành như mây khói, không thể nào còn được.

Nhận chân được sự thật như vậy, muốn đi vào thế giới Phật, việc đầu tiên chúng ta phải thực tập cho được pháp Không. Kinh Kim Cang dạy rằng nhứt thiết hữu vi pháp như mộng huyễn, bào ảnh, như lộ diệc như điển, ưng tác như thị quán. Nghĩa là những gì chúng ta thấy, suy nghĩ, nắm bắt được, giống như chiêm bao, như bọt nước, như hạt sương mai, như làn chớp, không có gì là thật sự bền chắc mãi; thái độ của người Phật tử luôn quán sát như vậy để bước vào cửa giải thoát.

Khi qua được cánh cửa Bát nhã, đã thấy cuộc đời là mộng huyễn và thâm nhập vào thế giới Pháp Hoa, sống được với tất cả các pháp lớn nhỏ theo tinh thần "Pháp nhĩ như thị”, thì thử nghĩ quý vị có còn lấy thất bại và thành công làm lẽ sống của mình nữa hay không ? Chắc chắn là không và chúng ta sẽ rất thanh thản, mỉm cười được với cuộc sống của Ta bà này. Tôi rất tâm đắc đoạn văn của cố Phật tử Võ Đình Cường, Trưởng ban Văn hóa

Trung ương GHPGVN như sau : "Ngồi trên thuyền thời gian, ta rong chơi trong biển không gian luôn biến đổi, không phải không đẹp đối với đạo sĩ, nhưng chỉ đáng ghét dưới con mắt dại khờ của kẻ cận thị mãi tìm kiếm bọt biển để khắc dấu trên mạn thuyền”. Sống trong không gian là thế giới của chúng ta và sống với thời gian cứ trôi mãi, tất cả luôn thay đổi, thì thái độ của đạo sĩ nhìn cuộc đời đẹp biết bao. Sự đổi thay của muôn vật rất đẹp, nhưng vì chúng ta tham lam ích kỷ, nên cứ muốn thế này thế nọ, cứ đặt vấn đề thành bại mới bị phiền muộn khổ đau. Vì những người thiển cận như vậy mà Đức Phật nói đệ nhất khổ đế, cuộc đời này là khổ.

Đọc truyện Tam Quốc Chí, chúng ta thấy Bắc Ngụy, Đông Ngô và Tây Thục luôn tính toán những mưu kế hại nhau, làm khổ nhau, để rồi cuối cùng tất cả đều chết, chỉ còn ghi lại dấu ấn của khổ đau.

Trường giang cuồn cuộn chảy về Đông, mấy lớp sóng xô mấy lớp anh hùng

Ngoảnh mặt lại nhân tình thế thái, được mất bại thành bỗng chốc hóa hư không.

Nếu nhìn trên ảo ảnh , tất cả mọi hiện tượng trên cuộc đời này luôn thay đổi, nhưng nhìn về sự thật cuộc sống, thì từ thời Tam Quốc tuy cách xa bây giờ cả ngàn năm, mà nay cũng cảnh đó, cũng con sông đó, nhưng thanh bình biết bao. Hay trong kinh Lăng Nghiêm, có lần Đức Phật chỉ dòng sông và hỏi vua Ba Tư Nặc rằng có bao giờ ông tắm cùng một dòng nước của con sông

này hay không. Quan sát con sông, chúng ta thấy dòng nước luôn luôn chảy xuống, có biết bao lớp người thay đổi trong cuộc sống này, nhưng muôn đời dòng nước vẫn hiện hữu. Thật tướng cuộc đời là vậy, chỉ có ảo ảnh thay đổi mà thôi.

Nhận chân được sự thật này, Phật tử tu hành tìm chân lý và sống với chân lý, phá được vô minh phiền não chấp trước nào, thì liền được giải thoát theo. Tôi luôn chiêm nghiệm điều này, đối với tôi, được mất bại thành là ảo ảnh. Trải qua suốt 60 năm tu hành, tôi không thấy được mất, mà nghĩ rằng cuộc đời bao la, trong không gian vô cùng, thời gian vô tận, mình nên luôn luôn khám phá cái đẹp của muôn loài là Pháp giới, tức thế giới thật của cuộc sống, rồi mới phát hiện ra điều thật là những nguyên tố tạo nên ảo ảnh cuộc đời.

Và khi biết được nguyên tố tạo nên ảo ảnh thì có thể tạo nên muôn hình vạn trạng tùy ý mình. Đó chính là Đức Phật khi thành đạo dưới cội Bồ đề, mỉm cười nói rằng Ngài đã tìm được người chủ tạo ra ngôi nhà ngũ ấm và ngũ ấm là gốc tạo nên thế gian và quốc độ. Vì vậy, Trí Giả đại sư dạy chúng ta phải quán sát kỹ ngũ ấm, thế gian và quốc độ, nói cách khác, ngũ ấm tạo ra con người, lãnh thổ quốc gia và vũ trụ.

Đức Phật khám phá ra nguyên tố này, gọi là Như lai chuyển được vật, còn chúng ta bị vật chuyển, tức bị tham vọng chi phối nhưng không bao giờ thỏa mãn được mong ước, vì thực tế cuộc sống cho thấy cái chúng

ta muốn không có, mà cái chúng ta không muốn luôn đến. Đức Phật biết rõ nguyên tố tạo nên vũ trụ, quốc độ và con người. Vì vậy, Đức Phật tự tạo cho Ngài cái gì thì cái đó hiện hữu. Điển hình như Đức Phật Di Đà tạo thế giới Cực Lạc, Đức Phật Dược Sư tạo thế giới Tịnh Lưu Ly, Đức Phật Hương Tích tạo nước Chúng Hương.

Tìm được nguyên tố rồi, chúng ta muốn tạo cái gì cũng được. Nghe điều này ghi trong kinh thấy khó hiểu, nhưng ngày nay nhờ khoa học phát triển, chúng ta hiểu được ý Phật dạy. Ví dụ hiện nay nếu sang Đài Loan vào tiệm chay sẽ thấy tất cả thức ăn đều làm từ đậu nành, nhưng họ chế biến thành thức ăn có mùi thịt, cá... để chiều theo nghiệp lực của khách hàng.

Đức Phật dạy rằng từ khi phát tâm Bồ đề cho đến thành tựu quả vị Phật, Ngài chỉ đi một đường thẳng, không có thành bại nào cả, hay nói cách khác, thành bại nằm ngoài lộ trình của Ngài. Thật vậy, chúng ta thấy Đức Phật từ bỏ ngai vàng, dấn thân trên con đường cát bụi để hành đạo cứu khổ độ sinh. Đối với người bình thường nhiều tham vọng, họ thấy tiếc những gì Phật vứt bỏ vì họ muốn mà không được. Đức vua Trần Nhân Tông cũng có thái độ giống như Phật, xem ngai vàng như chiếc giày rách bỏ lúc nào cũng được.

Đức Phật xem nhẹ quyền lợi vật chất thế gian, vì Ngài mãi đeo đuổi những gì cao quý hơn và Ngài đã tìm được cái quý báu vô ngần đó, tức tìm được nguyên lý tạo nên con người và vũ trụ. Chính vì nắm vững quy

luật chi phối con người và vũ trụ, nên cách giáo hóa của Đức Phật rất nhẹ nhàng đơn giản, không cực khổ mà tất cả mọi việc đều đi theo quỹ đạo của Ngài. Người chống đối hay người ủng hộ cũng đều ở trong quỹ đạo của Phật. Kinh Pháp Hoa diễn tả ý này rằng thiện ác là một, mới xây dựng được Trung Đạo. Thật vậy, con người chúng ta đi lên được nhờ có thiện và ác song hành cho chúng ta quán sát, lựa chọn. Điển hình là nhờ có những người ác hại Phật, chúng ta mới nhận thấy được thái độ thánh thiện của Phật và nhờ có những thuận duyên tốt đẹp, chúng ta mới thấy Phật đã thoát khỏi mọi sự cám dỗ, nhiễm ô của trần thế.

Học Phật, chúng ta thấy rõ ý này. Khi chưa thành Phật, nghĩa là chưa khám phá được nguyên tố tạo nên con người và vũ trụ, giữa Phật và năm anh em Kiều Trần Như cũng có những hạn chế về tình cảm, họ không bằng lòng Phật, nhất là khi Ngài nhận bát sữa của Su Già Ta, vì Ngài đã nhận ra sự sai lầm của cách sống cực đoan khổ hạnh. Họ đánh giá Phật thấp, cho rằng Ngài thất bại trên bước đường tu, không theo nổi pháp tu khổ hạnh. Nhưng Phật không thấy thất bại gì cả, Ngài chỉ thấy trên con đường thẳng đi tới chân lý, sự gục ngã vì thân xác bị bỏ đói cũng là sự thành công, không phải thất bại, vì nhờ đó mà Ngài nhận ra con đường Trung đạo là không nên sống ép xác, cũng không phải chiều chuộng thân xác này. Và sau khi thành đạo, Đức Phật tìm đến năm anh em Kiều Trần Như, Ngài đã cảm hóa được họ và chia

sẻ kinh nghiệm tu hành giúp họ đạt được Thánh quả A la hán. Đối với cái nhìn của phàm phu, hình thức bên ngoài có thành bại, tốt xấu, nhưng bên trong con người tâm linh của Đức Phật, trí giác siêu tuyệt và tâm từ bi vô hạn của Ngài không bao giờ thay đổi, mới tạo nên sức cảm hóa của Phật lớn lao vô cùng. Đức Phật đã như thế, đệ tử Phật tất nhiên cũng phải giống Ngài, tối thiểu là phải vào được cửa giải thoát mới hưởng được cuộc sống vĩnh hằng bất tử.

Và bước đường du hóa của Đức Phật đầy cát bụi gai chông, nhưng đó là những yếu tố đưa Phật lên đỉnh cao nhất, không hề thất bại. Thực tế lịch sử cho thấy tất cả những vu oan giá họa, ném đá, nguyền rủa, v.v... của kẻ ác đối với Đức Phật, thì sau cùng những nghịch duyên nghịch cảnh này đều trợ lực cho Phật trở thành bậc Toàn giác, một siêu vĩ nhân, nhờ thái độ của Ngài hoàn toàn thánh thiện.

Theo Phật, chúng ta phát hiện những điều kỳ bí của Phật. Người đời còn tham vọng làm sao thấy được đạo lực vô song của Ngài, chỉ thấy khi thì Ngài gặp may mắn, có lúc bị rủi ro. Với đôi mắt sáng của đạo sĩ mới thấy được cách ứng xử của Đức Phật đối với mọi tình huống thuận hay nghịch đều đẹp vô cùng. Điển hình như vua Tần Bà Sa La dâng cúng thượng uyển cho Đức Phật, Ngài cũng không mừng. Ngài vẫn thanh thản, khiến cho vua và nhiều người phải kính trọng. Duy có một người đau khổ là quốc sư Ưu Lầu Tần Loa Ca Diếp, nghĩ rằng suốt

đời ông tham mưu cho vua, nhưng chẳng được gì, trong khi Phật không làm mà được vua dâng thượng uyển. Vì ông đặt vấn đề được mất, thành bại, nên bực tức, khổ đau. Đối trước người ganh tỵ như vậy, Đức Phật đã giao cho ông thượng uyển, với lý do ông có đồ chúng đông có thể quản lý khu vườn này. Tâm cao thượng và thái độ từ bi hỷ xả của Đức Phật đã cảm hóa ông và hai người em, khiến họ đã dẫn 1000 đồ chúng xin làm đệ tử Phật. Cách tiếp độ của Đức Phật thật là nhẹ nhàng, chỉ một thái độ hỷ xả và cho tặng mà trong tích tắc có một ngàn người phát tâm theo Ngài.

Kế tiếp, Đức Phật bảo Mã Thắng Tỳ kheo đến độ Xá Lợi Phất. Mã Thắng không dùng lời nói để tranh luận với nhà hùng biện bậc nhất thời bấy giờ. Chỉ với đạo lực của một bậc A la hán đã giải thoát khỏi mọi triền phược thế nhân, Ngài cũng dễ dàng cảm hóa được Xá Lợi Phất phát tâm và ngộ đạo, buông bỏ được mọi hý luận theo thế gian và trở thành đại đệ tử của Phật.

Tóm lại, thế giới vật chất sanh diệt không thật mà chúng ta đeo đẳng sống với ảo ảnh phù du trong đó, chắc chắn phải vướng mắc, khổ đau với được mất thành bại. Trái lại, thế giới của Phật và Thánh chúng là thế giới tâm linh đẹp vô cùng, càng đi sâu vào đó, chúng ta càng thăng hoa trí giác và đạo lực. Nếu không thâm nhập vào thế giới an bình vĩnh cửu này quả là uổng phí cuộc đời tu của mình lắm thay.

Chiến thắng chính mình

Chiến thắng chính mình

(Bài giảng khóa tu Một ngày an lạc lần thứ 35,

tại chùa Phổ Quang, ngày 27-7-2008)

Chiến thắng chính mình là vấn đề cốt lõi của đạo Phật, gọi là nhân sinh quan của Phật giáo. Theo cái nhìn của Đức Phật về cuộc đời, Ngài thấy từ nghìn xưa cho đến ngày nay, tất cả mọi người thường tranh chấp lẫn nhau và luôn mong chiến thắng anh em, chiến thắng các loài khác, kể cả chiến thắng thiên nhiên. Đó là mục tiêu của mọi người. Nhưng Đức Phật đắc đạo, thấy rõ sai lầm lớn của chúng sinh trong sáu đường sinh tử, vì sau chiến thắng đó luôn là khổ đau và khổ lớn nhất là đọa địa ngục.

Vì vậy, Đức Phật dạy chúng ta tìm ra nguyên nhân dẫn đến khổ đau để chúng ta đoạn trừ, từ nguyên nhân gần đến nguyên nhân xa và đoạn trừ được gốc rễ là tâm, gọi là chiến thắng chính mình.

Phật dạy rằng bốn loại ma là ngũ ấm ma, phiền não ma, tử ma và thiên ma là đối tượng mà chúng ta phấn đấu diệt trừ, phải chiến thắng chúng. Điều này có nghĩa là cần đoạn trừ tội lỗi của chính bản thân chúng ta, chứ không phải tha nhân. Người đời thường đổ lỗi

cho hoàn cảnh, đổ lỗi cho người khác, đổ lỗi cho trời đất; nhưng Đức Phật nhận ra sự thật là lỗi của chính mình để diệt trừ và đó là con đường mà Ngài đã vượt qua và chiến thắng.

Đầu tiên, chúng ta phải chiến thắng thân tứ đại ngũ uẩn của chúng ta. Phật gọi tứ đại ngũ uẩn là ma, ngũ ấm ma, vì nó gây trở ngại, làm chúng ta đau khổ, sa đọa. Vì ngũ ấm ma là ta, nên ta chiến thắng ngũ ấm ma không có nghĩa là ta diệt trừ ta, mà là chuyển hóa, cải hóa ngũ ấm của ta. Nói cụ thể là chuyển đổi từ chúng sinh ngũ ấm tội lỗi thành Pháp thân của Phật, Bồ tát và chiến thắng của ta là thay đổi ngũ ấm này thành ngũ phần Pháp thân. Như Lai thân hay chúng sinh thân cũng từ ngũ ấm mà ra. Gốc của ngũ ấm không phải là tội. Như Lai nhìn thấy tận gốc con người không phải tốt xấu, nhưng tốt xấu là từ Như Lai duyên khởi hay vô minh duyên khởi mà thành, tức minh và vô minh mới là nguyên nhân chính.

Vô minh sanh ra thì chúng sinh xuất hiện, minh sanh ra thì Như Lai thân khởi xuất. Đức Phật đắc đạo chứng túc mạng minh, thấy được tất cả những kiếp quá khứ. Thấy quá khứ tương đối dễ, vì quá khứ là kinh nghiệm của chúng ta. Ta hồi tưởng lại quá khứ gần là những việc xảy ra hôm qua, xảy ra năm trước, hoặc từ khi ta chào đời cho đến ngày nay; đó là việc quá khứ trong kiếp hiện tại chúng ta dễ nhận ra. Và khi mặt trời trí tuệ phát khởi, chúng ta thấy xa hơn những kiếp trong

quá khứ. Ví dụ tôi có cảm giác đời trước mình đã tu rồi, nên sanh lại cuộc đời này, thuở nhỏ mới vào chùa, chỉ trong một tuần đã thuộc lòng tất cả kinh. Hòa thượng bổn sư nói rằng tôi có căn tu và tôi thường suy nghĩ, quán tưởng về tiền kiếp của mình.

Đức Phật đắc đạo, thấu suốt cùng tột của thân ngũ uẩn cho đến khởi điểm của nó. Trong kinh Hoa Nghiêm, Đức Phật dạy rằng chúng ta bắt đầu tu từ ngũ uẩn thân, đi ngược về quá khứ để phá lần vô minh, thì ngũ uẩn vô tác hiện ra gọi là chơn như tâm, tức bản thể sự vật, ở đó không có thiện, không có ác. Như vậy là chứng Vô sanh khi trở về được cội nguồn và từ trạng thái không sinh diệt ở thế giới Vô sanh mà hiện lên thế giới sinh diệt, cho đến kiếp hiện tại, tu hành đi ngược về nguồn, bắt gặp được tâm chơn như.

Chính Đức Phật đã thể hiện lộ trình tu hành như vậy, khi Ngài thâm nhập đại thiền định ở Bồ đề đạo tràng với sanh thân ngũ uẩn, Ngài đi ngược về tâm chơn như và từ tâm chơn như, Ngài đi thuận chiều về kiếp hiện tại sinh tử. Nhưng Đức Phật không đi theo A lại da duyên khởi là vọng thức vô minh, mà Ngài từ chơn như duyên khởi đi về thế gian, nên Đức Phật đã chiến thắng được ngũ ấm ma. Nói cho dễ hiểu, trong 21 ngày tư duy ở cội Bồ đề, Đức Phật đã trải qua quá trình thăng hoa tâm linh bằng cách đi từ sinh tử về Niết bàn và từ Niết bàn, Ngài hiện thân trở lại là Phật Thích Ca Mâu Ni ở Ta bà.

Theo kinh A Hàm, đối với Bồ tát tu từ nhân hướng

nguồn là chơn như tâm. Theo kinh Hoa Nghiêm, Bồ tát tu từ quả hướng nhân là đã thành Vô thượng Chánh đẳng giác vì thương nhân gian mà trở về thế gian để độ sinh :

Từ chơn tánh hiện thân Đại sĩ

Cõi hồng trần chẳng nhiễm bụi trần.

Vì vậy, từ tâm chơn như hiện thân lại làm người tu trên cuộc đời, đã hoàn toàn chiến thắng tự thân, hoàn toàn sạch nghiệp, thì chắc chắn người này khác với người tu còn mang nhiều nghiệp chướng không tự chiến thắng được ngũ ấm, lại cưu mang thêm nghiệp, dễ bị gẫy đổ nửa đường.

Đức Phật từ kiếp hiện tại trở về nguồn cội và từ tâm chơn như, Ngài trở lại cuộc đời giáo hóa chúng sinh. Hoàn tất Bồ tát hạnh như vậy, Ngài đã chiến thắng hoàn toàn chính mình. Vì vậy, Đức Phật tuyên bố rằng ta đã tìm ra người thợ xây ngôi nhà cũ kỹ này, là nhà ngũ ấm đau khổ. Từ đây ta không xây thêm ngôi nhà đau khổ nào ở trần gian nữa.

Chúng sinh từ ngũ ấm thân duyên khởi thì duyên khởi cái gì ? Thân ngũ ấm chúng ta chịu sự tác động của sắc, thọ, tưởng, hành và thức; nhưng chủ yếu là thọ uẩn và thức uẩn. Sáu căn tiếp xúc với sáu trần sinh ra vô số nghiệp chướng trần lao, đó là thọ uẩn. Thực tế khi chúng ta trông thấy một sự việc thì luôn có hai cảm nhận, một là ưa thích thì ta sẽ sinh tâm đắm mến, chấp trước, hai

là không ưa thích thì ta sẽ chán ghét, khổ đau. Chính mắt thấy tai nghe làm chúng ta khổ sở hay vui sướng, gọi là khổ thọ và lạc thọ. Nhưng dù có vui thích, thì sau đó cái khổ sẽ lớn hơn vì chúng ta ham muốn, mà không được thỏa mãn, càng ham muốn càng khổ, cuối cùng nỗi khổ quá lớn là đọa địa ngục. Ngoài ra, khổ vì không chấp nhận, không bằng lòng nhưng không tránh khỏi, nên phải thọ ba khổ, tám khổ cho đến vô số khổ. Đó là những nỗi khổ hiện hữu trên cuộc đời của một kiếp người do chính chúng ta tạo ra cho mình.

Một người không nghiện, nhưng họ tự tập uống rượu, hút ma túy, là tự tạo kết quả khổ đau. Ví như con người ở bản thể sự vật, chưa mang nghiệp, nên không có thiện ác; nhưng vì tập tạo thành thói quen là nghiệp, nên khổ. Nghiệp do huân tập trở thành quen từ một ngày, một tháng, một năm, cho đến một kiếp trải qua, chúng ta chỉ tăng thêm khổ, cuối cùng là địa ngục A tỳ hay vô gián mở ra chào đón ta, tức khổ triền miên, không có thời gian dừng nghỉ, không bao giờ có niềm vui.

Đức Phật dạy mang kiếp con người, phải nhận ra cuộc đời là khổ và tìm ra nguyên nhân của khổ là Tập đế, tức là do tập quán của chúng ta nhiều đời tích tụ lại thành nghiệp của mình. Phật dạy chúng ta diệt cái khổ này, hay chiến thắng một phần cái khổ này. Tất cả những gì chúng ta ham muốn là tập quán hay thói quen, chúng ta tập cắt bỏ một phần là được một phần Pháp thân, đó là chiến thắng dục vọng của mình.

Trước tiên, đối với những ham muốn vô lý, cái nào bỏ được thì nên bỏ ngay, sẽ có giải thoát liền. Một số thầy tu bị nghiệp hút thuốc lá, cần phải bỏ thói quen này để giải thoát, chiến thắng được ác nghiệp. Khi còn tu học ở Nhật, trời lạnh, bạn rủ hút thuốc lá cho ấm. Tôi nhận ra rằng tại sao lại tập thói quen nguy hiểm này, nên tìm cách khác làm cho cơ thể được ấm, chẳng hạn như dùng thực phẩm giàu năng lượng như sô cô la. Người tu phải khắc phục những nghiệp tập quán không tốt, không có lợi cho việc tu hành, khắc phục cho đến cuối cùng không lệ thuộc xã hội và thiên nhiên, mới được giải thoát, hay tự chiến thắng những ác nghiệp của chính mình.

Không lệ thuộc thiên nhiên là không bị sự chi phối của bốn tướng : đói, khát, nóng, lạnh. Trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta thường có cảm giác đói và khát. Theo tôi, có hai thứ đói, đói thiệt và đói ảo. Đói thiệt là khi cơ thể chúng ta thiếu những chất cần thiết nuôi sống, nhưng đói ảo thuộc về thói quen. Ăn hoài thành thói quen ăn, nhưng thực chưa đói. Có những người ngoài ba bữa ăn, lúc nào họ cũng ăn và ăn đủ thứ, là người ăn tạp. Tôi thực tập thấy rõ điều này. Sáng thức dậy, cảm thấy đói, muốn ăn, trưa chiều cũng vậy; nhưng sau tôi phát hiện cái đói này do ảo giác, vì một hôm, bác sĩ dặn sáng không được ăn để thử máu, thì qua giờ đó, tôi không ăn mà cũng chẳng thấy đói. Từ đó tôi nhận thấy với trữ lượng chất dinh dưỡng trong cơ thể, chúng

ta sống được cả tuần không cần ăn và tôi quán sát thấy được cái đói thật hay đói giả. Người tu ba ngày hay một tuần ăn một lần vẫn sống được. Vì vậy, đói khát của chúng ta là ảo, là nghiệp mà thôi.

Chúng ta tập theo quy trình Phật dạy là bỏ bữa ăn chiều, cho đến bỏ luôn bữa ăn sáng, một ngày chỉ ăn một bữa và tham thiền nhập định nhiều hơn. Khắc phục được cái đói ảo, thấy rõ cơ thể không cần nhiều thức ăn như chúng ta tưởng, nhưng vì chúng ta đói mắt, đói tâm. Đối với những người ăn nhiều, bị dư chất đạm, đi không nổi và bị nhức khớp, người ta chữa trị bằng cách không cho ăn và bắt nằm vô cát nóng để rút bớt những độc tố tích tụ do ăn quá nhiều tạo thành, thì khỏe mạnh trở lại một cách đơn giản. Tu hành, cần khắc phục nghiệp, chiến thắng mình, đầu tiên là chiến thắng việc ăn và uống.

Uống nhiều cũng quen thành tật, sáng thức dậy phải uống một lít nước. Uống như vậy thì hư thận, vì bắt thận làm việc liên tục; nếu không, thì phải tập luyện cho ra mồ hôi là tự hành hạ mình. Tự chiến thắng mình là không tự hành hạ mình, thì tập ít uống nước, không ra mồ hôi, không bắt thận lọc nước. Thiền sư không ra mồ hôi nhiều vì không uống nước nhiều.

Đối với nóng lạnh, thân chúng ta cũng phải chiến thắng. Trời chưa lạnh, nhưng vì sợ lạnh, vội vàng mặc áo ấm đề phòng, làm tế bào da trở nên lười biếng, không làm việc lâu ngày thành liệt, nên có gió độc là bị cảm liền.

Trước kia, tôi cũng rơi vào tình trạng này, lúc nào cũng sợ lạnh, nhưng bị cảm liên tục. Khi sang Nhật tu học, Thiền sư dạy khác, trời lạnh bắt tắm nước lạnh. Điều này rất thực tế, vì trời lạnh, chúng ta có cảm giác lạnh, nước lạnh xối vô là lỗ chân lông nổi gai ốc, tức da tự đóng kín lại, không cho cái lạnh thâm nhập. Tuy nhiên, người đang ấm, phải tắm tay chân trước để các lỗ chân lông tự động đóng kín đã. Khắc phục được đói khát nóng lạnh, sẽ nhận thấy cơ thể chúng ta là cỗ máy kỳ diệu. Khi khí lạnh bên ngoài cao hơn nhiệt độ cơ thể, lỗ chân lông tự đóng lại và bên ngoài nhiệt độ nóng hơn cơ thể, lỗ chân lông tự mở ra. Khắc phục được nóng lạnh đói khát là giải thoát ngay thân tứ đại.

Còn Thọ, Tưởng, Hành và Thức uẩn, chúng ta phá luôn. Đối với Thọ uẩn, chúng ta phá tương đối dễ. Phật dạy không cho sáu căn tiếp xúc sáu trần thì không sinh ra tội lỗi. Chúng ta đóng kín sáu căn, mắt không nhìn, tai không nghe, mũi không ngửi, lưỡi không nếm, thân không xúc chạm, làm sao sinh ra Thức và Tưởng. Kinh nghiệm cho thấy người ẩn tu trong thiền thất, trong hang đá một thời gian dài, thì đối với mọi việc trên cuộc đời, họ không biết, nên không có vui buồn, là tự dẹp được Thọ uẩn, hay ngó lơ cuộc đời là xả thọ. Kinh nghiệm riêng tôi, việc tốt hay xấu cũng bỏ qua; vì việc tốt giữ lại sẽ sanh tâm tham đắm, việc xấu tồn trữ thì sẽ khổ đau.

Thọ uẩn mất, Tưởng uẩn cũng không còn, vì không có sự tiếp xúc và Tưởng mất, tâm chúng ta đứng yên,

nên Hành mất; Hành mất thì Thức cũng mất. Bấy giờ, tâm vắng lặng gọi là ngũ uẩn giai Không, tức ta quên mình có thân tứ đại, là rơi vô pháp Không của Phật, hay Bát nhã. Không bị Thọ,Tưởng, Hành, Thức chi phối, chúng ta an trụ trong bể Không, nên nhìn đời chính xác. Như vậy, trí Bát nhã sinh ra từ tâm vô nhiễm, từ Không tâm, nên thấy khách quan là thấy như Phật thấy. Phật thấy chúng sinh không có đau khổ, nhưng họ tự tạo ra đau khổ. Ý này được kinh Pháp Hoa diễn tả rằng trong tam giới không có sinh tử, nhưng vì vô minh vọng kiến ngăn che nên sanh các tánh ham muốn khác nhau, tạo tội sai biệt, mới có đau khổ.

Từ Không tâm của Bát nhã quán chiếu cuộc đời, chúng ta diệt được ngũ uẩn, tâm lắng yên thì thân tướng giải thoát hiện ra, người nhìn thấy ta mới phát tâm Bồ đề. Sám Quy Mạng đã dạy rằng : "Kỳ hữu kiến ngã tướng, nãi chí văn ngã danh, giai phát Bồ đề tâm, vĩnh xuất luân hồi khổ”

Hiện tướng giải thoát là Pháp thân hiện, vì Pháp thân cũng là thân ngũ uẩn. Ngài Huyền Giác cũng dạy : Ngũ uẩn sanh thân tức Pháp thân. Cũng thân này, nhưng tu hành giải thoát, thân này trở thành Pháp thân, vì người nhìn thấy ta cũng được giải thoát theo; như vậy là thân này thuyết pháp. Thiền sư đắc đạo không nói, nhưng sự hiện hữu của các Ngài làm cho chúng sinh hết đau khổ là thân tứ đại thuyết pháp chuyển hóa được tâm khổ đau của người khác.

Và Thọ, Tưởng, Hành diệt thì tâm hồn chúng ta yên tĩnh, tức là Định Pháp thân sanh ra. Khi đã có hai phần Pháp thân làm nhân, do định sinh huệ, nên nhìn chính xác hơn là Huệ Pháp thân và Giải thoát tri kiến Pháp thân.

Trên bước đường tu, Đức Phật từng bước chứng đắc năm phần Pháp thân. Từ khi còn là sa môn đi khất thực, Ngài đã chiến thắng ngũ uẩn thân và đến khi thiền định ở Bồ đề đạo tràng, Ngài đạt đến đỉnh cao, quán sát cùng tột ngũ uẩn, thấy được thật tướng các pháp, thành tựu quả vị Toàn giác và thành Phật rồi, Ngài hiện thân Phật, nên ai trông thấy thân tướng hảo trang nghiêm thanh tịnh của Ngài đều được giải thoát. Nghĩa là Đức Phật đã chiến thắng hoàn toàn tự thân. Bước theo dấu chân Phật, các vị Thánh hiền, các bậc chân tu thật học cũng đều chiến thắng một phần tự thân.

Tôi kỳ vọng rằng tất cả chúng ta được duyên lành sống trong ánh sáng trí tuệ và tâm từ bi của Đức Phật cùng chư vị Bồ tát, Thánh hiền, nên cố gắng thực tập tinh ba Phật pháp để thành tựu được một phần Pháp thân dùng làm tư lương trên con đường tiến đến Phật quả, không cô phụ công ơn giáo dưỡng của Phật, Bồ tát và Thầy Tổ.