Đại Tập 38 · Bộ Hoa Nghiêm III · Số 279 (Quyển 1–45)

Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm - Quyển 17 - Phẩm 16: Phạm Hạnh

KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT

HOA NGHIÊM

QUYỂN 17

Phẩm 16: PHẠM HẠNH

Bấy giờ, Thiên tử Chánh Niệm bạch Bồ-tát Pháp Tuệ:

–Thưa Phật tử! Trong tất cả thế giới, chư Bồ-tát y theo giáo pháp của Như Lai nhuộm y xuất gia, làm thế nào mà đạt được phạm hạnh thanh tịnh, từ quả vị Bồ-tát đến đạo Vô thượng Bồ-đề?

Bồ-tát Pháp Tuệ nói:

–Này Phật tử! Đại Bồ-tát lúc tu phạm hạnh, nên dung mười pháp làm đối tượng duyên để quán sát.

Đây là mười pháp: Thân và nghiệp của thân, ngữ và nghiệp của ngữ, ý và nghiệp của ý, Phật, Pháp, Tăng và giới.

Nên quán sát như vầy: Thân là phạm hạnh chăng? Cho đến giới là phạm hạnh chăng?

Nếu thân là phạm hạnh, thì phải biết phạm hạnh chẳng phải thiện, là phi pháp, là vẩn đục, là hôi xấu, là bất tịnh, là đáng nhàm chán, là trái nghịch, là tạp nhiễm, là tử thi, là nhóm trùng.

Nếu nghiệp của thân là phạm hạnh, thì phạm hạnh là đi, đứng, ngồi, nằm, là nghĩ bên này bên kia, là co duỗi, cúi ngước.

Nếu ngữ ngôn là phạm hạnh, thì phạm hạnh là âm thanh, hơi thở, môi, lưỡi, cuống họng, là nhả ra, nuốt vào, hạn chế, buông thả, là cao thấp, trong đục.

Nếu nghiệp của ngữ là phạm hạnh, thì phạm hạnh là thưa chào hỏi thăm, là nói lược nói rộng, là nói dụ nói thẳng, là lời khen lời chê, là lời an lập, lời tùy tục, lời rõ ràng.

Nếu ý là phạm hạnh, thì phạm hạnh là giác, là quán, là phân biệt, là nhớ nghĩ, là các thứ nhớ nghĩ, là các thứ tư duy, là ảo thuật, là ngủ mơ.

Nếu nghiệp của ý là phạm hạnh, thì phạm hạnh là tư tưởng, lạnh nóng, đói khát, khổ vui, lo mừng.

Nếu Phật là phạm hạnh, thì sắc là Phật chăng? Hay thọ, tưởng, hành, thức là Phật chăng? Tướng tốt, thần thông là Phật chăng? Hạnh nghiệp hay quả báo là Phật chăng?

Nếu Pháp là phạm hạnh, thì tịch diệt là Pháp chăng? Niết-bàn là Pháp chăng? Chẳng sinh là Pháp chăng? Chẳng khởi là Pháp chăng? Không thể nói nêu là Pháp chăng? Không phân biệt là Pháp chăng? Không đối tượng hành là Pháp chăng? Chẳng hợp tập là Pháp chăng? Chẳng tùy thuận là Pháp chăng? Không thủ đắc là Pháp chăng?

Nếu Tăng là phạm hạnh, thì Hướng dự lưu hay Quả dự lưu là Tăng chăng? Hướng Nhất lai hay quả Nhất lai là Tăng chăng? Hướng Bất hoàn hay quả Bất hoàn là Tăng chăng? Hướng Vô sinh hay quả Vô sinh là Tăng chăng? Ba minh hay sáu thông là Tăng chăng?

Nếu giới là phạm hạnh, thì đàn tràng là giới chăng? Hỏi thanh tịnh là giới chăng? Dạy oai nghi là giới chăng? Tam-yết-ma là giới chăng? Hòa thượng là giới chăng? A-xà-lê là giới chăng? Thế phát là giới chăng? Đắp y ca-sa là giới chăng? Khất thực là giới chăng? Chánh mạng là giới chăng?

Quán sát như vậy, đối với thân không chấp giữ, đối với sự tu tập không chấp trước, đối với pháp không chỗ trụ, quá khứ đã diệt, vị lai chưa đến, hiện tại vắng lặng, không người tạo nghiệp, không kẻ thọ báo, đời này chẳng dời động, đời kia chẳng cải đổi. Như vậy, trong đây pháp nào gọi là phạm hạnh? Phạm hạnh từ chỗ nào đến? Là sở hữu của ai? Thể là gì? Do ai làm? Là có? Là không? Là sắc? Là phi sắc? Là thọ? Là phi thọ? Là tưởng? Là phi tưởng? Là hành? Là phi hành? Là thức? Là phi thức?

Quán sát như vậy, vì pháp phạm hạnh chẳng thể nắm bắt được, vì pháp ba đời đều vắng lặng, vì ý không chấp trước, vì tâm không chướng ngại, vì đối tượng hành là vô nhị, vì phương tiện tự tại, vì thọ pháp vô tướng, vì quán pháp vô tướng, vì biết Phật pháp bình đẳng, vì đủ tất cả Phật pháp. Như vậy gọi là phạm hạnh thanh tịnh.

Lại nên tụ tập mười pháp. Những gì là mười? Đó là trí biết điều đúng điều sai, trí biết nghiệp báo quá khứ hiện tại vị lai, trí biết thiền Tam-muội giải thoát, trí biết các căn hơn kém, trí biết các thứ kiến giải, trí biết các cảnh giới, trí biết tất cả con đường đến nơi chốn, trí Thiên nhãn vô ngại, trí túc mang vô ngại, trí đoạn hẳn tập khí. Đối với mười trí lực của Như Lai, phải quán sát mỗi trí lực. Trong mỗi trí lực có vô lượng nghĩa, đều phải thưa hỏi. Sau khi nghe phải khởi tâm đại từ bi, quán sát chúng sinh mà chẳng lìa bỏ, tư duy về các pháp không có thôi dứt, thật hành nghiệp vô thượng không cầu quả báo, biết rõ cảnh giới như ảo mộng, như bóng, như tiếng vang, như biến hóa.

Nếu Bồ-tát nào tương ưng với quán hạnh như vậy, ở trong các pháp chẳng hai kiến giải, tất cả Phật pháp mau được hiện tiền, lúc mới phát tâm liền đạt được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Biết tất cả pháp tức là tự tánh của tâm, thành tựu thân tuệ giác ngộ chẳng do người khác.

❧

Phẩm 17: CÔNG ĐỨC CỦA BỒ-TÁT MỚI PHÁT TÂM

Bấy giờ, Thiên đế Thích bạch Bồ-tát Pháp Tuệ:

–Thưa Phật tử! Bồ-tát bắt đầu phát tâm Bồ-đề được bao nhiêu công đức?

Bồ-tát Phát Tuệ nói:

–nghĩa đó rất sâu, khó nói, khó biết, khó phân biệt, khó tin hiểu, khó chứng, khó làm, khó thông đạt, khó tư duy, khó lường tính, khó hướng nhập.

Tuy nhiên, nương theo oai thần của Đức Phật, tôi sẽ nói cho ông.

Này Phật tử! Giả sử có người đem tất cả đồ vật thuộc sở thích bố thí cho chúng sinh trong vô số thế giới ở mười phương trọn một kiếp, rồi sau đó dạy họ thọ trì năm giới thanh tịnh. Theo ý ông, công đức của người này nhiều chăng?

Thiên đế thưa:

–Công đức của người này, trừ Phật ra, không ai có thể lường được.

Bồ-tát Pháp Tuệ nói:

–Này Phật tử! Công đức của người này đem so với công đức mới phát tâm của Bồ-tát chẳng bằng một phần trăm, một phần ngàn, một phần trăm ngàn, một phần ức, một phần trăm ức, một phần ngàn ức, một phần trăm ngàn ức, một phần triệu ức, một phần trăm triệu ức, một phần ngàn triệu ức, một phần trăm ngàn triệu ức, một phần số, một phần ca-la, một phần toán, một phần dụ, cho đến một phần ưu-ba-ni-sa-đà cũng chẳng bằng.

Giả sử có người đem tất cả đồ vật thuộc sở thích bố thí chúng sinh trong mười vô số thế giới ở mười phương trọn trăm kiếp, rồi sau đó dạy họ đều tu mười điều thiện; bố thí như vậy trọn ngàn kiếp rồi dạy trụ nơi bốn Thiền; bố thí như vậy trọn trăm ngàn kiếp rồi dạy trụ nơi bốn Tâm vô lượng; bố thí trọn ức kiếp rồi dạy trụ nơi bốn Định vô sắc; bố thí trọn trăm ức kiếp rồi dạy trụ nơi quả Tu-đà-hoàn; bố thí trọn ngàn ức kiếp rồi dạy trụ nơi quả Tư-đà-hàm; bố thí trọn trăm ngàn ức kiếp, rồi dạy trụ nơi quả A-na-hàm; bố thí trọn triệu ức kiếp, rồi dạy trụ nơi quả A-la-hán; bố thí trọn trăm ngàn triệu ức kiếp, rồi dạy trụ nơi quả Bích-chi-phật.

Này Phật tử! Theo ý ông, công đức của người này có nhiều chăng?

Thiên đế thưa:

–Công đức của người này chỉ có Phật mới biết được thôi.

Bồ-tát Pháp Tuệ nói:

–Này Phật tử! Công đức của người này đem so với công đức của Bồ-tát mới phát tâm chẳng bằng một phần trăm, cho đến chẳng bằng một phần ưu-ba-ni-sa-đà. Vì sao? Này Phật tử! Tất cả chư Phật lúc mới phát tâm, chẳng phải chỉ vì đem tất cả đồ vật thuộc sở thích bố thí cho chúng sinh trong mười vô số thế giới ở mười phương trải qua trăm kiếp, cho đến trăm ngàn triệu ức kiếp để phát tâm Bồ-đề, cũng chẳng phải chỉ vì giáo hóa những chúng sinh ấy tu năm Giới, mười điều thiện, trụ bốn Thiền, bốn Tâm vô lượng, bốn Định vô sắc,

dạy đắc quả Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm, quả A-la-hán và Bích-chi-phật để phát tâm Bồ-đề mà chính là vì khiến cho chủng tánh của Như Lai chẳng dứt, vì nhằm làm sung mãn khắp tất cả thế giới, vì độ thoát hết thảy chúng sinh trong tất cả thế giới, vì biết rõ cả sự thành hoại của tất cả thế giới, vì biết rõ chúng sinh cấu nhiễm thanh tịnh trong tất cả thế giới, vì biết rõ tự tánh thanh tịnh của tất cả thế giới, vì biết rõ sở thích, phiền não, tập khí của tất cả chúng sinh, vì biết rõ sự chết đây sinh kia của tất cả chúng sinh, vì biết rõ căn tánh phương tiện của tất cả chúng sinh, vì biết rõ tâm hành của tất cả chúng sinh, vì trí biết rõ ba đời của tất cả chúng sinh, vì biết rõ cảnh giới bình đẳng của tất cả Phật mà phát tâm Vô thượng Bồ-đề.

Này Phật tử! Giả sử có người trong khoảng một niệm có thể vượt qua khỏi vô số thế giới ở phương Đông, đi luôn như vậy trọn vô số kiếp, thì số thế giới của người này đã trải qua khó có ai biết được.

Người thứ hai, trong một niệm có thể vượt qua khỏi tất cả thế giới của người thứ nhất đã trải qua trong vô số kiếp, người này cũng đi luôn mãi trọn vô số kiếp; cứ lần lượt tuần tự như vậy đến người thứ mười. Chín phương kia cũng đều như vậy. Thế là trong mười phương có cả thảy trăm người. Số thế giới của trăm người này đã trải qua còn có thể biết được số lượng, nhưng công đức nơi căn lành của Bồ-tát mới phát tâm Vô thượng Bồ-đề, không ai có thể biết giới hạn được. Vì sao? Này Phật tử! Vì Bồ-tát không có giới hạn, chỉ vì biết rõ được số thế giới trải qua như thế nên phát tâm Bồ-đề mà chính vì nhằm biết rõ thế giới nơi mười phương, nên phát tâm Bồ-đề. Đó là muốn biết thế giới diệu tức là thế giới thô, thế giới thô tức là thế giới diệu; thế giới ngửa tức là thế giới úp, thế giới úp tức là thế giới ngửa; thế giới nhỏ tức là thế giới lớn, thế giới lớn tức là thế giới nhỏ; thế giới rộng tức là thế giới hẹp, thế giới hẹp tức là thế giới rộng; một thế giới tức là vô số thế giới, vô số thế giới tức là một thế giới; vô số thế giới vào trong một thế giới, một thế giới vào trong vô số thế giới; thế giới uế trược tức là thế giới thanh tịnh, thế giới thanh tịnh tức là thế giới uế trược; muốn biết tánh sai biệt của tất cả thế

giới trong đầu một sợi lông, thể tánh của đầu một sợi lông trong tất cả thế giới; muốn biết trong một thế giới xuất sinh tất cả thế giới, muốn biết tất cả thế giới không thể tánh, muốn dùng một niệm nhận biết hết tất cả thế giới rộng lớn không chướng ngại nên phát tâm Vô thượng Bồ-đề.

Lại ví dụ: Giả sử có người trong khoảng một niệm có nhận thể biết số kiếp thành hoại của vô số thế giới ở phương Đông, cứ niệm niệm nhận biết như vậy trọn trong vô số kiếp, thì các số kiếp này không ai có thể biết được giới hạn.

Người thứ hai trong khoảng một niệm có thể biết vô số số kiếp của người thứ nhất đã biết trong vô số kiếp, rồi cứ tuần tự như vậy đến người thứ mười, chín phương kia cũng như thế.

–Này Phật tử! Số kiếp thành hoại của tất cả thế giới trong mười phương qua sự hiểu biết của trăm người này, còn có thể biết được số lượng, nhưng công đức nơi căn lành của Bồ-tát mới phát tâm thì không ai có thể biết được giới hạn. Vì sao? Vì Bồ-tát chẳng giới hạn, chỉ vì nhận biết số kiếp thành hoại của bao nhiêu thế giới đó mà phát tâm Vô thượng Bồ-đề, mà chính vì muốn nhận biết rõ sự thành hoại của tất cả thế giới không sót nên phát tâm Vô thượng Bồ-đề. nghĩa là muốn biết kiếp dài cùng với kiếp ngắn bình đẳng, kiếp ngắn cùng với kiếp dài bình đẳng, một kiếp bình đẳng với vô số kiếp, vô số kiếp bình đẳng với một kiếp; kiếp có Phật bình đẳng với kiếp không có Phật, kiếp không có Phật bình đẳng với kiếp có Phật. Trong kiếp một Phật, có vô số Phật, trong kiếp vô số Phật, có một Phật; kiếp có lượng bình đẳng với kiếp vô lượng, kiếp vô lượng bình đẳng với kiếp có lượng; kiếp có tận bình đẳng với kiếp vô tận, kiếp vô tận bình đẳng với kiếp có tận. Vô số kiếp bình đẳng với một niệm, một niệm bình đẳng với vô số kiếp; tất cả kiếp nhập vào phi kiếp, phi kiếp nhập vào tất cả kiếp. Vì muốn trong một niệm biết hết số kiếp thành hoại của tất cả thế giới trong ba thời quá khứ, vị lai và hiện tại, nên phát tâm Vô thượng Bồ-đề.

Đây gọi là mới phát tâm với trí thần thông đại thệ trang nghiêm biết rõ tất cả kiếp.

Lại ví dụ: Giả sử có người, trong khoảng một niệm, có thể

nhận biết những tri giải sai biệt của tất cả chúng sinh trong vô số thế giới ở phương Đông, niệm niệm biết rõ như vậy mãn vô số kiếp; có người thứ hai, trong khoảng một niệm có thể nhận biết những tri giải của tất cả chúng sinh mà người thứ nhất đã biết trọn vô số kiếp, niệm niệm như vậy trọn vô số kiếp. Lần lượt tuần tự đến người thứ mười, chín phương kia cũng đều như thế! Những tri giải riêng biệt của tất cả chúng sinh trong mười phương như vậy, còn có thể biết được giới hạn, nhưng công đức nơi căn lành của Bồ-tát mới phát tâm thì không ai có thể biết được giới hạn. Vì sao? Vì Bồ-tát không hạn cuộc, chỉ vì muốn biết bao nhiêu tri giải của từng ấy chúng sinh đó mà phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà chính vì muốn biết những tri giải sai khác của các chúng sinh trong tất cả thế giới nên phát tâm Vô thượng Bồ-đề. nghĩa là Bồ-tát phát tâm Vô thượng Bồ-đề, vì muốn biết tất cả tri giải sai biệt vô biên, tri giải sai biệt của một chúng sinh bình đẳng với tri giải của vô số chúng sinh, vì muốn được ánh sáng của trí phương tiện biết rõ vô số tri giải sai biệt, muốn biết rõ mỗi mỗi tri giải sai biệt của vô số chúng sinh trọn vẹn không sót, muốn biết rõ vô lượng thứ tri giải thiện, bất thiện, quá khứ, hiện tại, vị lai, muốn biết rõ tri giải tương tự và chẳng tương tự, muốn biết rõ tất cả tri giải tức là một tri giải, một tri giải tức là tất cả tri giải, muốn biết được sức tri giải của Như Lai, muốn biết rõ sự sai biệt của tri giải hữu thượng, tri giải vô thượng, tri giải hữu dư, tri giải vô dư, tri giải đẳng, tri giải bất đẳng, tri giải hữu y, tri giải vô y, tri giải cộng, tri giải bất cộng, tri giải hữu biên, tri giải vô biên, tri giải sai biệt, tri giải không sai biệt, tri giải thiện, tri giải bất thiện, tri giải thế gian, tri giải xuất thế gian; muốn ở trong tất cả tri giải vi diệu, tri giải lớn, tri giải vô lượng, tri giải chánh vị đạt được trí vô ngại giải thoát của Như Lai; muốn dùng vô lượng phương tiện biết rõ trọn vẹn tất cả tri giải của hết thảy cảnh giới chúng sinh trong mười phương, mỗi chúng sinh có nào là tri giải thanh tịnh, tri giải nhiễm ô, tri giải rộng, tri giải tóm lược, tri giải vi tế, tri giải thô thiển; muốn biết rõ trọn vẹn tri giải sâu xa, tri giải phương tiện, tri giải phân biệt, tri giải tự nhiên, tri giải tùy nhân khởi, tri giải tùy duyên khởi, nên phát tâm Vô thượng Bồ-đề.

Lại ví dụ: Giả sử có người trong khoảng một niệm, có thể nhận biết căn tánh sai biệt của tất cả chúng sinh trong vô số thế giới ở phương Đông, niệm niệm biết như vậy trọn vô số kiếp. Có người thứ hai, trong một niệm, có thể biết rõ tất cả sự nhận biết về căn tánh của chúng sinh trọn vô số kiếp của người thứ nhất, thì này Phật tử! Những căn tánh sai biệt của bao nhiêu chúng sinh trong mười phương thế giới này còn có thể biết được giới hạn, nhưng công đức nơi căn lành của Bồ-tát mới phát tâm thì không ai có thể biết được giới hạn.

Vì sao? Vì Bồ-tát không hạn cuộc, chỉ vì muốn biết căn tánh của chúng sinh trong số thế giới đó mà phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà chính là vì muốn biết rõ trọn vẹn những căn tánh sai biệt của tất cả chúng sinh trong tất cả thế giới, nói rộng ra cho đến muốn biết trọn vẹn tất cả vô số căn tánh nên Bồ-tát phát tâm Vô thượng Bồ-đề.

Lại ví dụ: Giả sử có người trong khoảng một niệm có thể nhận biết những chỗ sở thích của những chúng sinh trong vô số thế giới ở phương Đông, niệm niệm biết như vậy trọn vô số kiếp, nói rộng tuần tự đến người thứ mười, chín phương kia cũng đều như thế, chỗ sở thích của mười phương chúng sinh này còn có thể biết được giới hạn, nhưng công đức nơi thiện căn của Bồ-tát mới phát tâm thì không ai có thể biết được giới hạn.

Vì sao? Vì Bồ-tát không hạn cuộc, chỉ vì muốn biết sở thích của các chúng sinh đó mà phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà chính vì muốn biết hết tất cả sở thích của mọi chúng sinh trong tất cả thế giới, nói rộng cho đến vì muốn biết trọn vẹn vô số sở thích của tất cả chúng sinh nên phát tâm Vô thượng Bồ-đề.

Lại ví dụ: Giả sử có người trong khoảng một niệm, có thể nhận biết những thứ phương tiện của những chúng sinh trong vô số thế giới ở phương Đông, tuần tự nói rộng như vậy cho đến người thứ mười, chín phương kia cũng đều như thế, những loại phương tiện của mười phương chúng sinh đó còn có thể biết được số lượng, nhưng công đức nơi căn lành của Bồ-tát mới phát tâm thì không ai có thể biết được giới hạn. Vì sao? Vì Bồ-tát không hạn cuộc, chỉ vì muốn biết các thứ phương tiện của mười phương chúng sinh đó nên phát

tâm Vô thượng Bồ-đề, mà chính vì muốn biết trọn vẹn những phương tiện của tất cả chúng sinh trong hết thảy thế giới, nói rộng cho đến vì muốn biết trọn vẹn vô số phương tiện của tất cả chúng sinh nên phát tâm Vô thượng Bồ-đề.

Lại ví dụ: Giả sử có người trong khoảng một niệm, có thể nhận biết những tâm sai biệt của những chúng sinh trong vô số thế giới ở phương Đông, nói rộng cho đến những tâm sai biệt của những chúng sinh trong mười phương thế giới, những tâm sai biệt của vô số chúng sinh ấy còn có thể biết giới hạn, nhưng công đức nơi căn lành của Bồ-tát mới phát tâm thì không ai có thể biết được giới hạn. Vì sao? Vì Bồ-tát không hạn cuộc, chỉ vì muốn biết tâm sai biệt như thế nên phát tâm Vô thượng Bồ-đề; mà chính vì muốn nhận biết trọn vẹn những tâm sai biệt của vô biên chúng sinh trong cõi pháp, cõi hư không, cho đến muốn biết trọn vẹn vô số tâm của tất cả chúng sinh nên phát tâm Vô thượng Bồ-đề.

Lại ví dụ: Giả sử có người trong khoảng một niệm, có thể nhận biết những nghiệp sai biệt của những chúng sinh trong vô số thế giới ở phương Đông, nói rộng cho đến những nghiệp sai biệt của những chúng sinh trong mười phương thế giới, những nghiệp sai biệt của vô số chúng sinh ấy còn có thể biết giới hạn, nhưng công đức nơi căn lành của Bồ-tát mới phát tâm thì không ai có thể biết được giới hạn. Vì sao? Vì Bồ-tát không hạn cuộc, chỉ vì muốn biết những nghiệp sai biệt của chúng sinh đó nên phát tâm Vô thượng Bồ-đề; mà chính vì muốn biết rõ trọn vẹn những nghiệp sai biệt của tất cả chúng sinh trong ba đời, cho đến muốn biết trọn vẹn vô số nghiệp của tất cả chúng sinh mà phát tâm Vô thượng Bồ-đề.

Lại ví dụ: Giả sử có người trong khoảng một niệm, có thể nhận biết những phiền não của chúng sinh trong vô số thế giới ở phương Đông; niệm niệm như thế cho đến tận vô số kiếp, các loại phiền não sai biệt này không ai có thể biết được giới hạn; có người thứ hai, trong khoảng một niệm, có thể nhận biết được phiền não sai biệt của chúng sinh mà người trước đã biết trải qua vô số kiếp, rộng nói tuần tự cho đến người thứ mười và cả chín phương kia cũng giống như vậy. Các loại phiền não sai biệt của chúng sinh

trong mười phương này còn có thể biết được giới hạn, nhưng công đức nơi căn lành của Bồ-tát mới phát tâm thì không ai có thể biết được giới hạn. Vì sao? Vì Bồ-tát không hạn cuộc, chỉ vì muốn biết những phiền não của chúng sinh trong thế giới như thế, nên phát tâm Vô thượng Bồ-đề; mà chính là vì muốn biết trọn vẹn những phiền não sai biệt của những chúng sinh trong tất cả thế giới nên phát tâm Vô thượng Bồ-đề. nghĩa là muốn biết rõ trọn vẹn những phiền não nhẹ, nặng, chủng tử hiện hành, tất cả chúng sinh có vô lượng phiền não, các loại sai biệt, các loại giác quán để đối trị sạch tất cả những tạp nhiễm. Muốn biết trọn vẹn phiền não y dựa vô minh, phiền não tương ưng với ái, để dứt kết sử phiền não của tất cả loài. Muốn biết trọn vẹn phần phiền não tham, phần phiền não sân, phần phiền não si, các phần phiền não khác để đoạn trừ tất cả gốc rễ của chúng. Muốn biết trọn vẹn phiền não của ngã, phiền não của ngã sở, phiền não của ngã mạn, để giác ngộ hết tất cả phiền não, không còn nữa. Muốn biết trọn vẹn từ điên đảo phân biệt sinh ra phiền não căn bản, phiền não tùy thuận, do thân kiến sinh sáu mươi hai kiến chấp, để điều phục tất cả phiền não. Muốn biết trọn vẹn phiền não che lấp, phiền não chướng ngại, để phát tâm đại bi, tâm cứu hộ, dứt tất cả vô số phiền não khiến tất cả trí tánh thanh tịnh.

Vì muốn được như vậy nên Bồ-tát phát tâm Vô thượng Bồ-đề.

Lại ví dụ: Giả sử có người trong khoảng một niệm, đem các thứ ẩm thực thượng vị, y phục, hoa hương, phướn lọng, Tăng-già-lam, cung điện thượng diệu, màn trướng báu, những tòa Sư tử trang nghiêm và những diệu bảo cung kính cúng dường vô số chư Phật nơi phương Đông, những chúng sinh trong vô số thế giới cũng cung kính, tôn trọng, lễ bái, khen ngợi, cúi đầu, chiêm ngưỡng, tương tục không dứt, trọn vô số kiếp và cũng khuyên những chúng sinh đó đồng cúng dường Phật như thế. Sau khi chư Phật nhập diệt, đều xây tháp bằng các báu của vô số thế giới tạo thành, cao rộng, trang nghiêm. Trong mỗi tháp đều có vô số hình tượng của Phật ánh sáng chiếu khắp vô số thế giới, trải qua vô số kiếp. Chín phương kia cũng đều như vậy.

Này Phật tử! Công đức của người trên đây, theo ý ông, có nhiều chăng?

Thiên đế thưa:

–Công đức đó chỉ có Đức Phật mới biết được thôi, ngoài ra không ai có thể suy lường nổi.

Bồ-tát Pháp Tuệ nói:

–Công đức của người này đem sánh với công đức của Bồ-tát mới phát tâm không bằng một phần trăm, một phần ngàn, một phần trăm ngàn, cho đến một phần ưu-ba-ni-sa-đà cũng chẳng bằng.

Lại ví dụ: Giả sử có người thứ hai, trong khoảng một niệm có thể làm việc cúng dường những chúng sinh trong vô số thế giới, trong vô số kiếp, như người trước, liên tục như thế, dùng vô lượng vật cúng dường, cúng dường vô lượng chư Phật và chúng sinh trong vô số thế giới, trải qua vô lượng kiếp. Rồi người thứ ba và như thế tuần tự cho đến người thứ mười cũng đều như vậy, trong khoảng một niệm, có thể làm việc cúng dường như những người trước, niệm niệm như thế, dùng vô biên, vô đẳng, chẳng thể đếm, chẳng thể gọi, chẳng thể suy, chẳng thể lường, chẳng thể nói, chẳng thể nói về vật cúng dường, cúng dường vô biên cho đến vô số chư Phật và chúng sinh trong thế giới như thế trải qua vô biên cho đến chẳng thể nói, chẳng thể nói số kiếp. Và sau khi Phật diệt độ, xây tháp thờ Phật; tháp ấy cao rộng. Cho đến kiếp trụ cũng như thế. Công đức cúng dường của tất cả người trên đây so với công đức của Bồ-tát mới phát tâm, không bằng một phần trăm, một phần ngàn, một phần trăm ngàn, cho đến một phần ưu-ba-ni-sa-đà. Vì sao? Vì Bồ-tát không hạn cuộc, chỉ vì muốn cúng dường các Đức Phật như vậy nên phát tâm Vô thượng Bồ-đề; mà chính vì để cúng dường chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại trong mười phương không thể kể xiết nên phát tâm Vô thượng Bồ-đề.

Bồ-tát phát tâm này rồi, có thể biết tất cả chư Phật quá khứ lúc mới thành Chánh giác đến lúc nhập Niết-bàn, có thể tin bao nhiêu thiện căn của tất cả chư Phật vị lai, có thể biết bao nhiêu trí tuệ của tất cả chư Phật hiện tại. Công đức của chư Phật đó có được, các Bồ-tát này có thể tin được, thọ được, có thể biết có thể tu, có thể biết có

thể chứng, có thể thành tựu, có thể cùng chư Phật bình đẳng một tánh. Vì sao? Vì Bồ-tát này vì chẳng dứt Phật chủng mà phát tâm; vì hiện bày đầy khắp tất cả thế giới, vì độ thoát tất cả chúng sinh, vì biết rõ sự thành hoại của tất cả thế giới, vì biết rõ sự uế tịnh của tất cả chúng sinh, vì biết rõ ba cõi thanh tịnh của tất cả thế giới, vì biết rõ sở thích, phiền não, tập khí của tất cả chúng sinh, vì biết rõ tất cả chúng sinh chết đây sinh kia, vì biết rõ căn tánh, phương tiện của tất cả chúng sinh, vì biết rõ tâm hành của tất cả chúng sinh, vì biết rõ ba đời của tất cả chúng sinh, vì những điều trên đây nên Bồ-tát phát tâm Vô thượng Bồ-đề.

Do phát tâm nên thường được tất cả chư Phật ba đời nhớ nghĩ, sẽ được Vô thượng Bồ-đề của tất cả chư Phật ba đời, liền được tất cả chư Phật ba đời ban cho pháp diệu, liền cùng tất cả chư Phật ba đời, thể tánh bình đẳng. Đã tu pháp trợ đạo của tất cả chư Phật ba đời, thành tựu lực, vô sở úy của tất cả chư Phật ba đời; trang nghiêm Phật pháp bất cộng của tất cả chư Phật ba đời; được trọn vẹn trí tuệ thuyết pháp của tất cả chư Phật ba đời. Vì sao? Vì phát tâm như vậy sẽ được thành Phật.

Nên biết người này đồng với chư Phật ba đời bình đẳng, tức là cùng với cảnh giới của chư Phật ba đời bình đẳng, tức là cùng với công đức của chư Phật ba đời bình đẳng, được trí tuệ chân thật, một thân cùng vô lượng thân rốt ráo bình đẳng của chư Phật.

Lúc vừa phát tâm liền được mười phương tất cả chư Phật đồng khen ngợi, liền có thể thuyết pháp giáo hóa điều phục chúng sinh trong tất cả thế giới, liền có thể làm chấn động tất cả thế giới, liền có thể chiếu sáng tất cả thế giới, liền có thể dứt diệt những khổ nơi cõi ác của tất cả thế giới, liền có thể làm nghiêm tịnh tất cả cõi nước, liền có thể thị hiện thành Phật trong tất cả thế giới, liền có thể khiến tất cả chúng sinh đều được vui mừng, liền có thể vào tất cả tánh pháp giới, liền có thể giữ gìn chủng tánh Phật, liền có thể được ánh sáng trí tuệ của tất cả Phật.

Bồ-tát mới phát tâm này đối với ba đời, chẳng có chút sở đắc, như là Phật, Phật pháp, Bồ-tát, pháp Bồ-tát, Độc giác, pháp Độc giác, Thanh văn, pháp Thanh văn, thế gian, pháp thế gian, xuất thế

gian, xuất pháp thế gian, chúng sinh, pháp chúng sinh, mà chỉ cầu được trí Nhất thiết chủng, đối với các pháp giới, tâm không chấp trước.

Bấy giờ, do thần lực của Phật, nơi các thế giới như số vi trần của một vạn cõi Phật ở mỗi phương trong mười phương đều chấn động đủ sáu cách, mưa hoa trời, hương trời, tràng hoa trời, y phục trời, báu trời, đồ trang nghiêm trời, trổi kỹ nhạc trời, phóng ra ánh sáng trời và âm thanh trời.

Lúc đó, mười phương mỗi phương đều qua khỏi số thế giới như số vi trần nơi mười cõi Phật, có số Phật như số vi trần nơi vạn cõi Phật, đồng hiệu là Pháp Tuệ và đều hiện thân ra trước Bồ-tát Pháp Tuệ bảo:

–Lành thay! Lành thay! Này Pháp Tuệ! Nay ông có thể thuyết giảng được pháp đó. Chúng tôi ở mười phương, mỗi phương có số Phật như số vi trần của vạn cõi Phật cũng thuyết giảng pháp ấy.

Lúc ông thuyết giảng pháp đó, có số Bồ-tát như số vi trần nơi vạn cõi Phật phát tâm Bồ-đề. Chư Phật chúng tôi đều thọ ký ở đời vị lai qua khỏi vô biên kiếp ngàn lần không thể nói hết, đồng xuất thế thành Phật trong một kiếp và đồng hiệu là Như Lai Thanh Tịnh Tâm, ở các thế giới khác nhau.

Chư Phật chúng tôi sẽ hộ trì pháp này, khiến chư Bồ-tát thời vị lai, người chưa nghe đều được nghe.

Như ở thế giới Ta-bà này, trên đỉnh Tu-di trong bốn châu thiên hạ, thuyết giảng pháp như vậy, khiến các chúng sinh nghe pháp thọ nhận sự giáo hóa; cũng như vậy ở mười phương trăm ngàn ức triệu, vô số, vô lượng, vô biên, tận pháp giới hư không giới, trong tất cả thế giới cũng giảng nói pháp này, giáo hóa chúng sinh. Bồ-tát thuyết pháp đồng tên là Pháp Tuệ. Tất cả đều do thần lực của Phật, nguyện lực của Phật, vì muốn hiển thị Phật pháp, vì dùng ánh sáng trí tuệ chiếu khắp, vì muốn mở rộng thật nghĩa, vì khiến chứng được pháp, vì khiến hội chúng đều hoan hỷ, vì muốn khai thị nhân Phật pháp, vì chứng đắc tánh bình đẳng của tất cả Phật, vì rõ pháp giới vô nhị, nên thuyết giảng pháp như vậy.

Khi ấy, Bồ-tát Pháp Tuệ quán sát khắp tất cả chúng hội nơi

mười phương thế giới, muốn thành tựu cho các chúng sinh, muốn trừ sạch những quả báo của nghiệp, muốn hiển bày pháp giới thanh tịnh, muốn nhổ trừ tạp nhiễm căn bản, muốn tăng trưởng sự tin hiểu rộng lớn, muốn khiến biết rõ căn tánh của vô lượng chúng sinh, muốn khiến nhận biết pháp ba đời bình đẳng, muốn khiến quán sát Niết-bàn giới, muốn tăng trưởng thiện căn thanh tịnh của mình, nên nương theo oai lực của Phật, nói kệ rằng:

Vì lợi thế gian phát đại tâm

Tâm đó khắp cùng cả mười phương

Chúng sinh, cõi nước pháp ba đời

Phật và Bồ-tát biển tối thắng.

Rốt ráo hư không khắp pháp giới

Tất cả những chỗ có thế gian

Pháp của chư Phật đều đem đến

Phát tâm như vậy không thoái chuyển.

nghĩ thương chúng sinh không hề bỏ

Lìa những làm hại, lợi ích khắp

Ánh sáng chiếu thế làm chỗ về

Mười Lực hộ niệm khó nghĩ bàn.

Mười phương cõi nước đều đến vào

Tất cả hình sắc đều thị hiện

Như phước trí Phật rộng vô biên

Tùy thuận nhân tu không chấp trước.

Có cõi ngửa hoặc nghiêng hoặc úp

Thô, diệu, rộng lớn, vô lượng thứ

Bồ-tát một khi phát đại tâm

Đều đi đến được không chướng ngại.

Thắng hạnh Bồ-tát chẳng thể nói

Đều siêng tu tập không chỗ trụ

Thấy tất cả Phật tâm mến thích

Vào khắp biển pháp sâu của Phật.

Thương xót các chúng sinh năm cõi

Khiến trừ cấu uế thanh tịnh khắp

Nối tiếp giống Phật chẳng đoạn tuyệt

Dẹp hết cung ma không còn gì.

Đã trụ tánh bình đẳng Như Lai

Khéo tu đạo phương tiện vi diệu

Nơi cảnh giới Phật sinh tâm tin

Được Phật quán đỉnh, tâm không vướng

Nhớ nghĩ báo ân nơi Đức Phật

Tâm như kim cang chẳng bị ngăn

Có thể chiếu rõ công hạnh Phật

Tự nhiên tu tập hạnh Bồ-đề.

Các loài sai biệt vô lượng tưởng

Nghiệp quả và tâm cũng chẳng một

Cho đến căn tánh các loại khác

Một khi phát tâm đều thấy rõ.

Tâm đó rộng lớn khắp pháp giới

Không nương, không đổi như hư không

Hướng đến trí Phật không chấp giữ

Rõ chắc Thật tế lìa phân biệt.

Biết tâm chúng sinh không sinh tưởng

Thấu rõ các pháp không tưởng pháp

Dầu phân biệt mà không phân biệt

Ức triệu cõi nước đều đi đến.

Tạng pháp diệu của vô lượng Phật

Tùy thuận quán sát đều vào được

Căn hạnh chúng sinh đều biết cả

Đến chỗ như vậy là như Phật.

Nguyện lớn thanh tịnh hằng tương ưng

Thích cúng dường Phật không thoái chuyển

Trời người nhìn thấy không nhàm chán

Thường được chư Như Lai hộ niệm.

Tâm ý thanh tịnh không nương tựa

Quán sâu các pháp mà chẳng chấp

Tư duy như vậy vô lượng kiếp

Ở trong ba đời không chấp trước.

Tâm đó kiên cố khó chế ngăn

Đến quả Bồ-đề không chướng ngại

Chí cầu đạo diệu trừ mê lầm

Đi khắp pháp giới chẳng khổ nhọc.

Biết pháp ngữ ngôn đều tịch diệt

Chỉ vào chân như dứt dị giải

Cảnh giới chư Phật, đều thuận quán

Đối ba đời, tâm đạt vô ngại.

Bồ-tát mới phát tâm rộng lớn

Có thể đến khắp mười phương cõi

Pháp môn vô lượng chẳng kể hết

Ánh sáng trí tuệ chiếu sáng tỏ.

Đại bi rộng độ không gì sánh

Tâm từ cùng khắp đồng hư không

Đối với chúng sinh chẳng phân biệt

Thanh tịnh như vậy vào thế gian.

Mười phương chúng sinh, đều an ủi

Tất cả việc làm đều chân thật

Luôn dùng tâm tịnh lời chẳng khác

Thường được chư Phật đồng gia hộ.

Nhớ hết việc làm trong quá khứ

Vị lai tất cả đều phân biệt

Vào khắp thế giới trong mười phương

Để độ chúng sinh khiến xuất ly

Bồ-tát đủ ánh sáng trí diệu

Khéo rõ nhân duyên không có nghi

Tất cả mê lầm đều dứt trừ

Như vậy mà du hành pháp giới.

Cung điện ma vương đều dẹp trừ

Dứt bỏ tâm tối của chúng sinh.

Lìa những phân biệt tâm chẳng động

Khéo rõ cảnh giới của Như Lai.

Lưới nghi ba đời đều đã trừ

Đối với Như Lai sinh tin tịnh

Do tin được thành trí bất động

Do trí thanh tịnh hiểu chân thật.

Vì khiến chúng sinh được xuất ly

Tận thời vị lai lợi ích khắp

Mãi mãi cần khổ tâm chẳng chán

Cho đến địa ngục cũng an thọ.

Phước trí vô lượng đều đầy đủ

Chúng sinh căn dục đều biết rõ

Và những hành nghiệp đều thấy cả

Theo sở thích họ mà thuyết pháp.

Biết rõ tất cả không, vô ngã

nghĩ thương chúng sinh thường không bỏ

Dùng một âm đại Bi vi diệu

Vào khắp thế gian mà diễn thuyết.

Phóng ánh sang lớn đủ màu sắc

Chiếu khắp chúng sinh trừ tối tăm

Hào quang Bồ-tát ngồi hoa sen

Vì chúng xiển dương pháp thanh tịnh.

Nơi đầu một long hiện các cõi

Chư Đại Bồ-tát đều đầy khắp

Chúng hội trí tuệ sai khác cả

Đều biết rõ được tâm chúng sinh.

Mười phương thế giới chẳng kể xiết

Trong một niệm đi khắp tất cả

Lợi ích chúng sinh cúng dường Phật

Ở chỗ chư Phật hỏi nghĩa sâu.

Đối với Như Lai tưởng là cha

Vì lợi chúng sinh tu hạnh giác

Trí tuệ thiện xảo thông tạng pháp

Vào nơi tham trí không chấp vướng.

Tùy thuận tư duy nói pháp giới

Trải vô lượng kiếp chẳng cùng tận

Tuy không xứ sở trí khéo vào

Không có nhàm chán không chấp trước.

Sinh trong nhà chư Phật ba đời

Chứng được Pháp thân Như Lai diệu

Khắp vì chúng sinh hiện các sắc

Ví như thuật gia làm tất cả.

Hoặc hiện mới tu hạnh thù thắng

Hoặc hiện sơ sinh và xuất gia

Hoặc hiện dưới cây thành Bồ-đề

Hoặc vì chúng sinh hiện nhập diệt

Bồ-tát an trụ pháp hy hữu

Cảnh giới Phật chẳng phải Nhị thừa

Thân, ngữ, ý tưởng đều đã trừ

Các thứ tùy nghi đều hiện được.

Các Phật pháp Bồ-tát đã đắc

Chúng sinh tư duy khởi loạn động

Trí nhập thật tế tâm vô ngại

Hiện khắp Như Lai sức tự tại.

Đối đây thế gian không sánh bằng

Huống là lại them hạnh thù thắng

Dầu chưa đầy đủ trí Nhất thiết

Đã được sức tự tại Như Lai.

Đã trụ nơi đạo nhất thừa rốt ráo

Vào sâu pháp vi diệu tối thượng

Khéo biết chúng sinh thời phi thời

Vì lợi ích nên hiện thần thông

Phân thân đầy khắp tất cả cõi

Phóng ánh sang tịnh trừ đời tối

Ví như Long vương khởi mây lớn

Khắp tuôn mưa mầu đều đầy thấm.

Quán sát chúng sinh như mộng ảo

Do nghiệp lực nên thường lưu chuyển

Đại Bi xót thương đều cứu độ

Vì nói vô vi pháp tánh tịnh.

Phật lực vô lượng đây cũng vậy

Ví như hư không không giới hạn

Vì khiến chúng sinh được giải thoát

Ức kiếp siêng tu không mỏi mệt.

Tư duy các loại công đức mầu

Khéo tu hạnh bậc nhất vô thượng

Đối với thắng hạnh luôn chẳng bỏ

Chuyên niệm thành tựu trí Nhất thiết

Một thân thị hiện vô lượng thân

Tất cả thế giới đều cùng khắp

Tâm đó thanh tịnh không phân biệt

Một niệm khó nghĩ, sức như vậy.

Đối các thế gian chẳng phân biệt

Đối tất cả pháp không vọng tưởng

Tuy quán các pháp mà chẳng chấp

Hằng cứu chúng sinh mà không giữ

Tất cả thế gian chỉ là tưởng

Ở trong các thứ đều sai khác

Biết cảnh giới tưởng hiểm và sâu

Thị hiện thần thông để độ thoát.

Ví như thuật gia sức tự tại

Bồ-tát thần biến cũng như vậy

Thân khắp pháp giới và hư không

Tùy tâm chúng sinh đều được thấy.

Năng sở phân biệt lìa cả hai

Tạp nhiễm thanh tịnh không chấp vướng

Hoặc buộc hoặc mở trí đều quên

Chỉ nguyện ban vui khắp mọi chúng.

Tất cả thế gian là vọng tưởng

Dùng trí mà vào tâm không sợ

Tư duy các pháp cũng như vậy

Suy tìm ba đời không thể được

Hay vào quá khứ trọn thời trước

Hay vào vị lai trọn thời sau

Hay vào hiện tại tất cả chỗ

Thường siêng quán sát không sở hữu.

Tùy thuận pháp Niết-bàn tịch diệt

Trụ chỗ không tranh không chỗ trụ

Tâm như thật tế không gì sánh

Chuyên hướng Bồ-đề trọn chẳng thoái.

Tu những hạnh thắng không chuyển lui

An trụ Bồ-đề chẳng dao động

Phật và Bồ-tát cùng thế gian

Cùng tận pháp giới đều sáng tỏ.

Muốn được đạo tối thắng bậc nhất

Là trí Nhất thiết vua giải thoát

Nên phải mau phát tâm Bồ-đề

Dứt hẳn các lậu, lợi chúng sinh.

Hướng đến Bồ-đề tâm thanh tịnh

Công đức rộng lớn chẳng kể xiết

Vì lợi chúng sinh nên khen, thuật

Phật tử quý vị nên nghe kỹ.

Vô lượng thế giới đều làm bụi

Trong mỗi hạt bụi vô lượng cõi

Mỗi cõi chư Phật đều vô lượng

Đều thấy rõ hết không chấp giữ.

Khéo biết chúng sinh, không sinh tưởng

Khéo biết ngữ ngôn, không ngữ tưởng

Đối các thế giới tâm vô ngại

Đều khéo biết rõ không chấp vướng.

Tâm đó rộng lớn như hư không

Việc trong ba đời đều rõ suốt

Tất cả nghi hoặc đều dứt trừ

Chánh quán Phật pháp không chấp trước.

Mười phương vô lượng các cõi nước

Một niệm đi đến tâm không đắm

Thấu đạt những pháp khổ thế gian

Đều trụ vô sinh chân thật tế.

Chỗ chư Phật vô lượng khó nghĩ

Đều đến hội đó để lễ Phật

Thường làm Thượng thủ hỏi Như Lai

Hạnh nguyện tu hành của Bồ-tát.

Tâm thường nhớ nghĩ Phật mười phương

Mà không nương tựa không chấp giữ

Hằng khuyên chúng sinh trồng căn lành

Trang nghiêm cõi nước khiến thanh tịnh.

Tất cả chúng sinh trong ba cõi

Dùng mắt vô ngại đều quán sát

Tập tánh, những căn, sự hiểu biết

Vô lượng, vô biên đều thấy rõ.

Chúng sinh sở thích đều biết rõ

Như vậy tùy nghi mà thuyết pháp

Đối với nhiễm tịnh đều thông đạt

Khiến kia tu tập vào nơi đạo.

Vô lượng, vô số những Tam-muội

Bồ-tát một niệm đều vào được

Trong đó tưởng trí đối tượng duyên

Đều khéo biết rõ được tự tại.

Bồ-tát được trí rộng lớn này

Mau đến Bồ-đề không chướng ngại.

Vì muốn lợi ích các chúng sinh

Mọi nơi tuyên dương pháp đại nhân.

Khéo biết thế gian kiếp dài ngắn

Một tháng, nửa tháng và ngày đêm

Cõi nước riêng biệt tánh bình đẳng

Thường siêng quán sát chẳng phóng dật.

Đến khắp mười phương các thế giới

Đối với phương xứ không chấp giữ

Làm nghiêm tịnh hết các cõi nước

Mà chẳng phân biệt là nghiêm tịnh.

Chúng sinh là xứ hoặc phi xứ

Và những nghiệp cảm quả báo khác

Tùy thuận tư duy vào lực Phật

Nơi đây tất cả đều biết rõ.

Tất cả những căn tánh thế gian

Những thứ hành nghiệp ở ba cõi

Lợi căn, trung căn cùng hạ căn

Tất cả như vậy đều quán sát.

Tịnh cùng bất tịnh đều hiểu hết

Hơn kém và vừa đều thấy rõ

Chỗ đến của tất cả chúng sinh

Ba cõi tương tục đều thuyết được.

Thiền định giải thoát các Tam-muội

Nhiễm tịnh nhân khởi đều chẳng đồng

Và cùng đời trước khổ vui khác

Tịnh tu Phật lực đều thấy được.

Chúng sinh nghiệp hoặc nối các cõi

Dứt các cõi này được tịch diệt

Những pháp hữu lậu trọn chẳng sinh

Và tập chủng kia đều biết rõ.

Như Lai phiền não đều trừ hết

Ánh sáng đại trí chiếu thế gian

Bồ-tát đối với mười Lực Phật

Dầu chưa chứng được cũng không nghi.

Bồ-tát ở nơi một chân lông

Hiện khắp mười phương vô lượng cõi

Hoặc có tạp nhiễm hoặc thanh tịnh

Tạo các thứ nghiệp đều biết rõ.

Trong một vi trần vô lượng cõi

Vô lượng chư Phật và Phật tử

Các cõi riêng khác không tạp loạn

Như một, tất cả đều thấy rõ.

Nơi một chân lông thấy mười phương

Hết cõi hư không các thế gian

Chẳng có một nơi không có Phật

Cõi Phật như vậy đều thanh tịnh

Ở trong chân lông thấy cõi Phật

Lại thấy tất cả các chúng sinh

Ba đời sáu cõi đều chẳng đồng

Ngày, đêm, giờ, tháng có buộc, mở

Các Bồ-tát trí lớn như vậy

Chuyên tâm hướng đến ngôi Pháp vương

Đối với cảnh Phật thuận tư duy

Đạt được vô biên đại hoan hỷ.

Bồ-tát phân thân vô lượng ức

Cúng dường tất cả chư Như Lai

Thần thông biến hiện chẳng ai bằng

Chỗ Phật nẻo hành đều trụ được.

Vô lượng cảnh Phật đều ngưỡng mộ

Bao nhiêu pháp tạng đều nếm vị

Thấy Phật nghe pháp siêng tu hành

Như uống cam lộ tâm vui đẹp.

Được Tam-muội Như Lai thù thắng

Khéo vào các pháp trí tăng trưởng

Tâm tin bất động như Tu-di

Làm tạng công đức cho chúng sinh.

Tâm từ rộng lớn khắp chúng sinh

Đều nguyện mau thành trí Nhất thiết

Luôn không chấp trước, không nương tựa

Lìa các phiền não được tự tại.

Trí rộng lớn thương xót chúng sinh

Thâu phục tất cả đồng như mình

Biết không, vô tướng, không chân thật

Tu hành tâm ấy không lười, thoái

Lượng công đức phát tâm Bồ-tát

Ức kiếp ca ngợi không hết được

Vì xuất sinh các Đức Như Lai

Và quả Thanh văn quả Độc giác

Mười phương cõi nước các chúng sinh

Ban cho an vui vô lượng kiếp

Khuyên trì năm giới, mười đều thiện

Bốn Thiền, bốn Tâm, các Định xứ.

Lại thêm nhiều kiếp ban an lạc

Khiến dứt phiền não thành La-hán

Những phước đức đó dù vô lượng

Nhưng chẳng bằng công đức phát tâm.

Lại dạy ức chúng thành Duyên giác

Được hạnh không tranh đạo vi diệu

Đem đó sánh với tâm Bồ-đề.

Toán số ví dụ không bằng được.

Một niệm đi đến vô số cõi

Như vậy đi mãi vô lượng kiếp

Số những cõi đó còn tính được

Công đức phát tâm chẳng thể biết.

Quá khứ, vị lai và hiện tại

Bao nhiêu số kiếp vô lượng biên

Những số kiếp này còn biết được

Công đức phát tâm chẳng thể lường.

Dùng tâm Bồ-đề khắp mười phương

Bao nhiêu phân biệt đều biết cả

Một niệm ba đời đều thấu tỏ

Vì lợi ích vô lượng chúng sinh.

Mười phương thế giới những chúng sinh

Ý muốn, tri giải và phương tiện

Bằng với hư không đều lường được

Công đức phát tâm khó lường biết.

Chí nguyện Bồ-tát khắp mười phương

Tâm Từ lợi khắp nơi muôn loài

Đều khiến tu hành công đức Phật

Thế nên sức đó không ngằn mé.

Chúng sinh: Muốn, hiểu, tâm sở thích

Căn tánh, phương tiện, hạnh riêng biệt

Ở trong một niệm đều biết rõ

Trí Nhất thiết trí tâm đồng đẳng.

Các hoặc nghiệp tất cả chúng sinh

Ba cõi tương tục không tạm dứt

Những giới hạn này còn biết được

Công đức phát tâm khó nghĩ bàn.

Phát tâm hay lìa nghiệp phiền não

Cúng dường tất cả chư Như Lai

Nghiệp hoặc đã lìa tương tục dứt

Khắp trong ba đời được giải thoát.

Một niệm cúng dường vô biên Phật

Cũng cúng vô số các chúng sinh

Đều dùng hương hoa và tràng đẹp

Cờ phướn lọng báu y phục tốt

Thức ngon tòa báu chỗ kinh hành

Các thứ cung điện đều nghiêm đẹp

Tỳ-lô-giá-na ngọc báu quý

Như ý ma-ni phát sáng chói,

Như vậy niệm niệm đem cúng dường

Trọn vô lượng kiếp không kể xiết

Lượng phước người đó dầu quá nhiều

Chẳng lớn bằng công đức phát tâm.

Đã nói bao nhiêu những ví dụ

Không có bằng được tâm Bồ-đề

Vì chư Như Lai trong ba đời

Đều từ phát tâm này mà có.

Phát tâm vô ngại không hạn cuộc

Muốn tìm hạn lượng không thể được

Trí Nhất thiết trí nguyện tất thành

Bao nhiêu chúng sinh đều độ trọn.

Phát tâm rộng lớn đồng hư không

Sinh những công đức đồng pháp giới

Công hạnh phổ biến không khác “Như”

Lìa hẳn chấp trước bình đẳng “Phật”.

Tất cả pháp môn đều vào cả

Tất cả cõi nước đều đến được

Cảnh trí Nhất thiết đều thông đạt

Tất cả công đức đều thành tựu.

Có thể luôn xả bỏ tất cả

Giới phẩm thanh tịnh không chấp giữ

Đầy đủ công đức lớn vô thượng

Thường siêng tinh tấn không thoái chuyển.

Vào sâu Thiền định thường tư duy

Cùng tương ưng trí tuệ rộng lớn

Đây là Bậc Bồ-tát tối thắng

Xuất sinh tất cả đạo Phổ Hiền.

Tất cả chư Như Lai ba đời

Đều hộ niệm hàng mới phát tâm

Đều dùng Tam-muội Đà-la-ni

Thần thông biến hóa cùng trang nghiêm.

Mười phương chúng sinh vô hạn lượng

Thế giới hư không cũng như vậy

Phát tâm vô lượng hơn số kia

Do đấy phát sinh tất cả Phật.

Tâm Bồ-đề là gốc mười Lực

Cũng là gốc bốn Biện vô úy

Và mười tám Phật pháp bất cộng

Tất cả đều từ phát tâm được.

Chư Phật thân sắc tướng đoan nghiêm

Cho đến thân diệu pháp bình đẳng

Trí tuệ tự tại đáng cúng dường

Đều do phát tâm mà có được.

Tất cả Độc giác, thừa Thanh văn

Niềm vui Thiền định của cõi Sắc

Và các Tam-muội cõi Vô sắc

Đều do phát tâm làm cội gốc.

Niềm vui tự tại của trời, người

Và các niềm vui của các cõi

Niềm vui Tấn, Định, Tuệ, Căn, Lực…

Tất cả đều do mới phát tâm.

Do nhân phát khởi tâm rộng lớn

Nên có thể tu hành sáu Độ

Khuyên các chúng sinh tu chánh hạnh

Ở trong ba cõi thọ an vui.

Trụ trí Phật vô ngại thật nghĩa

Bao nhiêu diệu hạnh đều mở bày

Có thể khiến vô lượng chúng sinh

Đều dứt nghiệp hoặc hướng Niết-bàn.

Ánh sáng trí tuệ như tịnh nhật

Các hạnh đầy đủ như trăng tròn

Công đức luôn đầy như biển cả

Không nhơ không ngại đồng hư không.

Khắp phát vô biên nguyện công đức

Đều ban vui tất cả chúng sinh

Tận đời vị lai y hạnh nguyện

Thường siêng tu tập độ chúng sinh.

Vô lượng đại nguyện khó nghĩ bàn

Nguyện khiến chúng sinh đều thanh tịnh

Không, Vô tướng, Vô nguyện, vô y

Do vì nguyện lực nên hiển rõ.

Rõ tự tánh pháp như hư không

Tất cả tịch diệt đều bình đẳng

Pháp môn vô số chẳng nói hết

Vì chúng sinh nói, không chấp trước.

Chư Như Lai mười phương thế giới

Đều đồng tán thán mới phát tâm

Tâm này vô lượng đức trang nghiêm

Đến được bờ kia đồng với Phật.

Như số chúng sinh, bao nhiêu kiếp

Nói công đức đó chẳng thể hết

Do ở nhà lớn của Như Lai

Các pháp thế gian không dụ được.

Muốn biết tất cả các Phật pháp

Phải nên mau phát tâm Bồ-đề

Tâm này hơn hết trong công đức

Tất được trí vô ngại Như Lai

Tâm hành chúng sinh đếm biết được

Vô số cõi nước cũng tính được

Giới hạn hư không có thể lường

Công đức phát tâm không lường nổi.

Xuất sinh tất cả Phật ba đời

Thành tựu tất cả vui thế gian

Tăng trưởng các công đức thù thắng

Dứt hẳn tất cả các nghi hoặc.

Mở bày tất cả cảnh giới diệu

Trừ hết tất cả các chướng ngại

Thành tựu tất cả cõi thanh tịnh

Xuất sinh tất cả trí Như Lai.

Muốn thấy mười phương tất cả Phật

Muốn ban tạng công đức vô tận

Muốn diệt khổ não của chúng sinh

Phải nên mau phát tâm Bồ-đề.

Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm - Quyển 18 - Phẩm 18: Minh Pháp

KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT

HOA NGHIÊM

QUYỂN 18

Phẩm 18: MINH PHÁP

Bấy giờ, Bồ-tát Tinh Tấn Tuệ thưa Bồ-tát Pháp Tuệ:

–Thưa Phật tử! Đại Bồ-tát mới phát tâm cầu trí Nhất thiết, thành tựu vô lượng công đức như vậy, đủ trang nghiêm lớn, lên thừa trí Nhất thiết, vào chính vị Bồ-tát, bỏ những pháp thế gian, được pháp xuất thế của Phật, được chư Phật ba đời thâu nhận, quyết định đến chốn rốt ráo của Vô thượng Bồ-đề.

Chư Bồ-tát đó, ở trong giáo pháp của Phật, tu tập thế nào, khiến chư Phật đều sinh hoan hỷ, vào cảnh giới của chư Bồ-tát, tất cả đại hạnh đều được thanh tịnh, bao nhiêu đại nguyện đều khiến đầy đủ, được tạng rộng lớn của Bồ-tát, tùy chỗ đáng hóa độ mà thường thuyết pháp, luôn chẳng bỏ hạnh Ba-la-mật, chúng sinh nghĩ đến đều làm cho được giải thoát, nối tiếp giống Tam bảo khiến chẳng đoạn tuyệt, thiện căn phương tiện thảy đều chắc thật?

Thưa Phật tử! Chư Bồ-tát đó dùng phương tiện gì để có thể sẽ viên mãn được những pháp ấy? Xin xót thương vì tôi mà nêu nói. Đại chúng trong hội này cũng đều muốn nghe.

Và như chư Đại Bồ-tát thường siêng tu tập dứt trừ tất cả vô minh hắc ám, hàng phục ma oán, chế ngự ngoại đạo, rửa sạch hẳn tất cả vết nhơ của tâm phiền não, đều có thể thành tựu tất cả căn lành, ra khỏi hẳn tất cả cõi ác, các nạn, tu tập tất cả cảnh giới đại trí, thành tựu tất cả Địa Bồ-tát, các Ba-la-mật, Tổng trì, Tam-muội, sáu Thông, ba Minh, bốn Vô sở úy, công đức thanh tịnh, trang nghiêm tất cả cõi nước của chư Phật và những tướng tốt, hạnh thân, ngữ, tâm đều thành tựu đầy đủ, khéo biết Lực, Vô úy, Phật pháp bất cộng, trí

Nhất thiết trí và cảnh giới tu hành của tất cả chư Phật Như Lai; vì muốn thành tựu đầy đủ cho tất cả chúng sinh, tùy sở thích nơi tâm họ mà chọn lấy Phật độ, tùy căn tùy thời diễn thuyết vô lượng pháp, Phật sự rộng lớn và vô lượng pháp công đức khác, những hạnh, những đạo và những cảnh giới thảy đều viên mãn, mau bình đẳng với công đức của Như Lai; đối với tạng pháp do chư Như Lai lúc tu hạnh Bồ-tát trong trăm ngàn vô số kiếp chứa họp được, đều có thể giữ gìn, khai thị, diễn nói, các ma, ngoại đạo không thể gây trở ngại, hủy hoại, thâu giữ chánh pháp không cùng tận; lúc thuyết pháp ở tất cả thế giới được các vua Thiên, Long, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Nhân, Phạm cho đến Pháp vương Như Lai thảy đều giữ gìn, tất cả thế gian cung kính cúng dường, thường được chư Phật hộ niệm, quán đỉnh, tất cả Bồ-tát cũng đều ái kính, được sức của thiện căn thêm lớn pháp lành, khai diễn nói pháp tạng rất sâu của Như Lai, thâu giữ chánh pháp để tự trang nghiêm, tất cả công hạnh thứ lớp của Bồ-tát, trông mong Đại sĩ đều diễn nói cho.

Lúc đó, Bồ-tát Tinh Tấn Tuệ muốn nêu lại nghĩa này nên nói kệ rằng:

Đấng Đại Danh Xưng khéo thuyết giảng

Pháp thành tựu công đức Bồ-tát

Vào sâu vô biên hạnh rộng lớn

Đầy đủ trí vô sư thanh tịnh.

Nếu có Bồ-tát mới phát tâm

Thành tựu nghiệp phước đức trí tuệ

Vào vị ly sinh vượt thế gian

Trọn được pháp Vô thượng Bồ-đề.

Trong Phật giáo Bồ-tát làm sao

Kiên cố siêng tu càng thêm tốt

Khiến chư Như Lai đều hoan hỷ

Cảnh giới của Phật mau được vào,

Công hạnh thanh tịnh, nguyện đầy đủ

Và được tạng trí tuệ rộng lớn

Thường hay thuyết pháp độ chúng sinh

Mà tâm không nương, không chấp trước.

Tất cả Ba-la-mật, Bồ-tát

Đều khéo tu hành không khuyết giảm

Chúng sinh nghĩ đến đều cứu độ

Thường giữ giống Phật khiến chẳng dứt.

Việc làm kiên cố chẳng luống bỏ

Tất cả công thành được xuất ly

Như hạnh tu hành của Bồ-tát

Đạo thanh tịnh kia nguyện nêu nói.

Phá trừ tất cả tối vô minh

Hàng phục các ma và ngoại đạo

Bao nhiêu cấu uế đều dứt sạch

Được gần đại trí tuệ Như Lai.

Lìa hẳn cõi ác các hiểm nạn

Tu tập cảnh đại trí thù thắng

Được sức diệu đạo gần Đức Phật

Tất cả công đức đều thành tựu.

Chứng được trí tối thắng Như Lai

Trụ ở vô lượng các cõi nước

Tùy tâm chúng sinh mà thuyết pháp

Và làm các Phật sự rộng lớn.

Thế nào đạt được các diệu đạo

Khai diễn tạng chánh pháp Như Lai

Thường hay thọ trì các Phật pháp

Không ai vượt hơn, không gì bằng.

Làm sao vô úy như Sư tử

Việc làm thanh tịnh như trăng tròn?

Tu tập công đức Phật thế nào

Giống như hoa sen chẳng vướng nước?

Bấy giờ, Bồ-tát Pháp Tuệ nói với Bồ-tát Tinh Tấn Tuệ:

–Lành thay, Phật tử! Nay ông muốn được nhiều lợi ích, nhiều an vui, nhiều ân huệ, thương xót chư Thiên và loài người ở thế gian nên hỏi về hạnh thanh tịnh của Bồ-tát tu tập như vậy.

Thưa Phật tử! Ông trụ nơi pháp chân thật, phát khởi đại tinh

tấn, tăng trưởng bất thoái, đã được giải thoát mới có thể hỏi như trên, đồng với Đức Như Lai. Hãy lắng nghe và khéo suy nghĩ, nay tôi nương theo oai lực của Đức Phật, vì ông mà giảng nói phần ít trong vấn đề đó.

Thưa Phật tử! Đại Bồ-tát đã phát tâm trí Nhất thiết, phải lìa si tối, tinh tấn gìn giữ chớ có phóng dật.

Đại Bồ-tát trụ nơi mười pháp gọi là chẳng phóng dật. Những gì là mười?

1.Gìn giữ giới cấm.

2.Xa lìa ngu si, tâm Bồ-đề thanh tịnh.

3.Tâm thích ngay thẳng rời điều dua nịnh, lừa dối.

4.Siêng tu căn lành không thoái chuyển.

5.Luôn khéo tư duy điều tâm đã phát.

6.Chẳng thích gần gũi tất cả phàm phu tại gia hay xuất gia.

7.Tu những nghiệp lành, chẳng mong cầu quả báo thế gian.

8.Lìa hẳn Nhị thừa dốc lòng thật hành đạo Bồ-tát.

9.Thích tu tập điều lành chẳng để đoạn tuyệt.

10.Luôn khéo quán sát sức tương tục của mình.

Nếu các Bồ-tát hành trì mười pháp này thì được gọi là trụ không phóng dật.

Đại Bồ-tát trụ không phóng dật thời được mười điều thanh tịnh. Những gì là mười?

1.Làm đúng như lời nói.

2.Niệm trí được thành tựu.

3.Trụ định sâu xa chẳng hôn trầm chẳng trạo cử.

4.Thích cầu Phật pháp không lười bỏ.

5.Theo pháp được nghe quán sát đúng lý, phát sinh

đầy đủ trí tuệ xảo diệu.

6.Nhập sâu Thiền định được thần thông của Phật.

7.Tâm bình đẳng không cao hạ.

8.Tâm không chướng ngại đối với chúng sinh loại thượng trung hạ, đều bình đẳng tạo lợi ích như đại địa.

9.Nếu thấy một chúng sinh phát tâm Bồ-đề thì tôn trọng, phụng sự xem như Hòa thượng.

10.Ở chỗ Hòa thượng và A-xà-lê trao giới, chư Bồ-tát, các Thiện tri thức, các Pháp sư, luôn tôn trọng phụng sự, cúng dường.

Đó gọi là mười pháp thanh tịnh của Bồ-tát trụ không phóng dật.

Đại Bồ-tát trụ không phóng dật phát đại tinh tấn, khởi chánh niệm, sinh niềm vui thù thắng, việc tu hành chẳng dứt, tâm không nương tựa tất cả pháp, luôn siêng tu tập pháp thâm diệu, vào môn không tránh, thêm tâm rộng lớn, có thể thuận biết rõ về vô biên Phật pháp, khiến chư Phật đều hoan hỷ.

Đại Bồ-tát lại có mười pháp có thể làm cho chư Phật hoan hỷ. Những gì là mười?

1.Tinh tấn bất thoái.

2.Chẳng tiếc thân mạng.

3.Không mong cầu lợi dưỡng.

4.Biết tất cả pháp đều như hư không.

5.Khéo quán sát vào khắp pháp giới.

6.Biết các pháp ấn tâm không dựa chấp.

7.Luôn phát đại nguyện.

8.Thành tựu nhẫn Trí quang minh thanh tịnh.

9.Quán sát pháp lành của mình tâm không tăng giảm.

10.Nương môn vô tác, tu những hạnh thanh tịnh.

Lại có mười pháp có thể làm chư Phật hoan hỷ. Những gì là mười? Đó là an trú không phóng dật; an trú nơi Vô sinh nhẫn; an trú nơi đại Từ; an trú nơi đại Bi; an trú đầy đủ các môn Ba-la-mật; an trú nơi các hạnh; an trú nơi đại nguyện; an trú nơi phương tiện thiện xảo; an trú nơi sức dũng mãnh; an trú nơi trí tuệ quán sát tất cả pháp đều vô trụ như hư không.

Có mười pháp làm cho Bồ-tát mau nhập các Địa. Những gì là mười?

1.Khéo làm viên mãn hai hạnh phước và trí.

2.Có thể tạo trang nghiêm lớn nơi đạo Ba-la-mật.

3.Trí tuệ thấu suốt chẳng theo lời người khác.

4.Phụng sự thiện hữu luôn không lìa bỏ.

5.Thường hành tinh tấn, không biếng trễ.

6.Khéo an trú nơi thần lực của Như Lai.

7.Tu các căn lành, chẳng sinh mỏi nhọc.

8.Tâm sâu trí bén, dùng pháp Đại thừa để tự trang nghiêm.

9.Đối với pháp môn của các địa tâm không trụ chấp.

10.Đồng một thể tánh với thiện căn, phương tiện của chư Phật ba đời.

Các Bồ-tát lúc mới trụ Địa phải khéo quán sát, tùy tất cả pháp môn của mình, tùy trí tuệ sâu xa của mình, tùy nhân đã tu, tùy quả đã được, tùy cảnh giới của mình, tùy lực dụng của mình, tùy chỗ thị hiện của mình, tùy sự phân biệt của mình, tùy sở đắc của mình, đều khéo quán sát, biết tất cả pháp đều là tự tâm mà không chỗ chấp vướng. Biết được như vậy rồi, vào địa Bồ-tát, có khả năng khéo an trú.

Các Bồ-tát đó suy nghĩ: Chúng ta phải nên mau vào các Địa. Vì sao? Vì nếu chúng ta trụ trong các Địa thì thành tựu công đức rộng lớn như vậy. Đã đủ công đức rồi thì lần lần vào Phật địa. Đã trụ nơi Phật địa rồi thì có thể hành vô biên Phật sự rộng lớn. Do đó nên phải thường siêng tu tập không thôi nghỉ, không mỏi mệt. Dùng đại công đức để tự trang nghiêm nơi Địa Bồ-tát.

Có mười pháp làm cho chốn hành hóa của Bồ-tát thanh tịnh. Những gì là mười?

1.Xả hết của cải để làm vừa ý chúng sinh.

2.Trì giới thanh tịnh, không hủy phạm.

3.Nhu hòa nhẫn nhục không cùng tận.

4.Siêng tu các hạnh, trọn chẳng thoái chuyển.

5.Do sức chánh niệm tâm không mê loạn.

6.Phân biệt biết rõ về vô lượng pháp.

7.Tu tất cả hạnh mà không chấp trước.

8.Tâm bất động như núi Tu-di.

9.Rộng độ chúng sinh giống như cầu đò.

10.Biết tất cả chúng sinh cùng chư Phật đồng một thể tánh.

Bồ-tát đã được hạnh thanh tịnh rồi, lại được mười pháp tăng thắng. Những gì là mười?

1.Chư Phật nơi phương khác đều hộ niệm.

2.Thiện căn tăng thắng siêu việt đẳng cấp.

3.Khéo lãnh thọ được sức gia trì của Phật.

4.Thường được thiện nhân làm chỗ nương tựa.

5.An trú nơi tinh tấn luôn chẳng phóng dật.

6.Biết tất cả pháp bình đẳng không khác.

7.Tâm luôn an trú nơi đại bi vô thượng.

8.Quán sát các pháp như thật, xuất sinh trí tuệ vi diệu.

9.Khéo có thể tu hành phương tiện thiện xảo.

10.Có thể nhận biết về sức phương tiện của Như Lai.

Bồ-tát có mười nguyện thanh tịnh. Những gì là mười?

1.Nguyện thành tựu đầy đủ cho chúng sinh không mỏi mệt.

2.Nguyện thật hành đầy đủ các điều lành để làm thanh tịnh các thế giới.

3.Nguyện phụng sự Như Lai, luôn kính trọng.

4.Nguyện hộ trì chánh pháp, chẳng tiếc thân mạng.

5.Nguyện dùng trí quán sát vào các cõi Phật.

6.Nguyện cùng các Bồ-tát đồng một thể tánh.

7.Nguyện vào cửa Như Lai biết rõ tất cả pháp.

8.Nguyện người thấy sinh tin đều được lợi ích.

9.nguyện có thần lực trụ thế đến tận kiếp vị lai.

10.Nguyện đủ hạnh Phổ hiền tu tập môn Nhất thiết chủng trí.

Bồ-tát trụ nơi mười pháp làm cho những đại nguyện đều được viên mãn. Những gì là mười?

1.Tâm không mệt mỏi nhàm chán.

2.Đầy đủ đại trang nghiêm.

3.Nhớ nghĩ về nguyện lực thù thắng của chư Bồ-tát.

4.Nghe nói các cõi Phật đều nguyện vãnh sinh.

5.Đạt thâm tâm lâu dài tận kiếp vị lai.

6.Nguyện thành tựu hết tất cả chúng sinh.

7.Trụ tất cả kiếp chẳng lấy làm nhọc.

8.Thọ tất cả khổ chẳng sinh chán lìa.

9.Đối với tất cả chỗ vui, tâm không tham vương.

10.Thường siêng gìn giữ pháp môn vô thượng.

Lúc Bồ-tát đạt đầy đủ những nguyện như vậy, liền được mười

tạng vô tận. Những gì là mười? Đó là tạng vô tận thấy khắp chư Phật, tạng vô tận Tổng trì chẳng quên, tạng vô tận quyết thấu rõ các pháp, tạng vô tận đại bi cứu hộ, tạng vô tận các môn Tam-muội, tạng vô tận phước đức rộng lớn làm thỏa mãn tâm ý chúng sinh, tạng vô tận trí tuệ rất sâu diễn nói tất cả pháp, tạng vô tận thần thông đạt được, tạng vô tận trụ nơi vô lượng kiếp, tạng vô tận vào vô biên thế giới.

Bồ-tát đã được mười tạng vô tận thì đầy đủ phước đức, trí tuệ thanh tịnh, tùy nghi thuyết giảng pháp cho chúng sinh.

Đối với các chúng sinh, Bồ-tát làm thế nào tùy theo căn cơ của họ mà thuyết pháp? Đó là Bồ-tát biết việc làm của họ, biết nhân duyên của họ, biết tâm thành của họ, biết sở thích của họ. Nên đối với người nhiều tham dục thì thuyết bất tịnh, với người nhiều sân hận thì thuyết đại từ, với người nhiều ngu si thì dạy họ siêng quán sát, với người ba độc đồng đều thì thuyết giảng pháp môn thành tựu thắng trí, với người ưa thích sinh tử thì thuyết ba sự khổ, với người chấp trước xứ sở, thì thuyết xứ không tịch, với người biếng nhác thì thuyết tinh tấn, với người ngã mạn thì thuyết pháp bình đẳng, với người nhiều dua nịnh, lừa dối thì thuyết tâm chất trực, với người thích tịch tĩnh thì thuyết nhiều pháp khiến họ được thành tựu.

Như thế-là Bồ-tát tùy theo căn cơ mà thuyết pháp. Lúc thuyết pháp, thì văn cùng liên hệ nhau, nghĩa không sai lầm, quán sát pháp trước sau, dùng trí phân biệt thẩm định đúng, sai, chẳng trái pháp ấn, thứ lớp kiến lập vô biên hạnh môn, khiến các chúng sinh dứt tất cả nghi ngờ, khéo biết căn tánh, vào giáo pháp của Như Lai, chứng đắc chân lý, biết pháp bình đẳng, dứt những pháp ái, trừ tất cả chấp, thường nhớ chư Phật không rời tâm tưởng, biết rõ thể tánh của âm thanh bình đẳng, đối với ngôn thuyết tâm không chấp trước, khéo nói ví dụ, không trái nghịch nhau, đều khiến được tỏ ngộ trí thân bình đẳng tùy nghi ứng hiện của tất cả chư Phật.

Bồ-tát vì các chúng sinh thuyết giảng pháp như vậy, tức là tự mình tu tập tăng trưởng lợi ích, chẳng bỏ các độ, trang nghiêm đầy đủ đạo Ba-la-mật:

–Bấy giờ, Bồ-tát vì khiến cho tâm ý chúng sinh được thỏa mãn, trong ngoài đều xả bỏ không còn chấp trước, nên có thể làm thanh tịnh Thí ba-la-mật.

Giữ đủ các giới cấm mà không chấp trước, lìa hẳn ngã mạn, nên có thể làm thanh tịnh Giới ba-la-mật.

Có thể nhẫn thọ hết tất cả sự ác hại, tâm bình đẳng đối với chúng sinh không hề xao động, ví như đại địa hay chở tất cả, nên có thể làm thanh tịnh Nhẫn ba-la-mật.

Dốc toàn bộ năng lực, thường tu không lười trễ, làm bất cứ việc gì không thoái chuyển, uy lực dũng mãnh không bị chế phục, đối với các công đức không lấy không bỏ mà có thể hành đầy đủ tất cả trí môn, nên có thể làm thanh tịnh Tinh tấn ba-la-mật.

Không tham vướng cảnh của năm dục, đều thành tựu được các định thứ đệ, luôn chánh tư duy, chẳng trụ chẳng xuất mà có thể tiêu diệt tất cả phiền não, xuất sinh vô lượng môn Tam-muội, thành tựu vô biên thần thông, nghịch thuận thứ lớp nhập các Tam-muội, nơi một Tam-muội nhập vô biên môn Tam-muội, biết rõ cảnh giới của tất cả Tam-muội cùng trí ấn chẳng chống trái nhau, có thể mau vào nơi bậc Nhất thiết trí, như vậy là có thể làm thanh tịnh Thiền ba-la-mật.

Ở chỗ chư Phật, nghe pháp thọ trì, gần Thiện tri thức, phụng sự chẳng mỏi, thường thích nghe pháp tâm không nhàm chán, tùy pháp đã được tiếp nhận mà tư duy đúng lý, nhập chân Tam-muội, xa lìa những thiên kiến, khéo quán sát các pháp, được thật tướng ấn biết rõ đạo không dụng công của Như Lai, nương tuệ phổ môn, nhập vào môn trí Nhất thiết, vĩnh viễn tịch diệt, như vậy là có thể làm thanh tịnh Bát-nhã ba-la-mật.

Thị hiện tất cả việc làm thế gian, giáo hóa chúng sinh không mệt mỏi, tùy sở thích của họ mà hiện thân, tất cả việc làm đều không nhiễm chấp, hoặc hiện phàm phu, hoặc hiện Thánh nhân, tu tập các hạnh, hoặc hiện sinh tử, hoặc hiện Niết-bàn, hay khéo quán sát cả việc làm, thị hiện tất cả những sự trang nghiêm mà chẳng tham đắm, vào khắp các loài để hóa độ chúng sinh, như vậy là có thể làm thanh tịnh Phương tiện ba-la-mật.

Thành tựu hết tất cả chúng sinh, trang nghiêm hết tất cả thế giới, cúng dường hết tất cả chư Phật, thông đạt hết pháp vô chướng ngại, tu hành hết khắp cả hạnh của pháp giới, thân luôn trụ nơi trí tận cùng kiếp vị lai, biết hết tất cả tâm niệm, giác ngộ hết về lưu chuyển hoàn diệt, thị hiện hết tất cả cõi nước, chứng đắc hết trí tuệ Như Lai, như vậy là có thể làm thanh tịnh Nguyện ba-la-mật.

Vì đủ tâm lực sâu xa nên không tạp nhiễm, vì đủ tín lực sâu xa nên không bị khuất phục, vì đủ lực đại bi nên không hề mệt mỏi, vì đủ lực đại Từ nên việc làm bình đẳng, vì đủ lực Tổng trì nên có thể dùng phương tiện giữ gìn tất cả nghĩa, vì đủ lực biện tài nên khiến tất cả chúng sinh hoan hỷ đầy đủ, vì đủ lực Ba-la-mật nên trang nghiêm Đại thừa, vì đủ lực đại nguyện nên vĩnh viễn chẳng đoạn tuyệt, vì đủ lực thần thông nên xuất sinh vô lượng, vì đủ lực gia trì nên khiến tin hiểu lãnh thọ, như vậy là có thể làm thanh tịnh Lực ba-la-mật.

Biết hành giả tham dục, biết hành giả sân hận, biết hành giả ngu si, biết hành giả đẳng phần, biết hành giả tu học địa, trong một niệm biết vô biên hạnh của chúng sinh, biết vô biên tâm chúng sinh, biết tất cả pháp chân thật, sức giác ngộ khắp môn pháp giới của chư Như Lai, như vậy là có thể làm thanh tịnh Trí ba-la-mật.

–Thưa Phật tử! Như vậy, lúc Bồ-tát làm thanh tịnh các môn Ba-la-mật, lúc viên mãn các Ba-la-mật, lúc chẳng xả bỏ các môn Ba-la-mật, trụ trong Bồ-tát thừa đại trang nghiêm, tùy tâm niệm của tất cả chúng sinh mà thuyết pháp, khiến họ tăng trưởng nghiệp tịnh để được độ thoát. Người đọa cõi ác thì dạy họ phát tâm. Người ở trong nạn thì khiến họ tinh tấn. Chúng sinh nhiều tham thì chỉ cho pháp vô tham. Chúng sinh nhiều sân thì khiến thật hành bình đẳng. Chúng sinh chấp kiến thì giảng nói duyên khởi. Chúng sinh nơi cõi Dục thì dạy họ lìa tham sân và pháp ác bất thiện. Chúng sinh nơi cõi Sắc, thì tuyên thuyết pháp quán. Chúng sinh nơi cõi Vô Sắc thì tuyên thuyết trí tuệ vi diệu. Hàng Nhị thừa thì dạy hạnh tịch tĩnh. Người thích Đại thừa thì thuyết giảng về lực rộng lớn trang nghiêm.

Như thuở xa xưa, lúc mới phát tâm, Bồ-tát thấy vô lượng chúng sinh bị đọa nơi các cõi ác, thì gầm tiếng đại Sư tử: “Tôi sẽ

dùng các pháp môn tùy căn cơ để độ thoát họ.”

Bồ-tát đầy đủ trí tuệ như vậy, có thể rộng độ thoát tất cả chúng sinh.

Thưa Phật tử! Bồ-tát đầy đủ trí tuệ như vậy làm cho dòng giống Tam bảo chẳng bao giờ đoạn tuyệt. Vì sao? Vì Đại Bồ-tát dạy các chúng sinh phát tâm Bồ-đề nên có thể làm cho dòng giống Phật chẳng dứt. Thường vì chúng sinh mở rộng tạng pháp cho nên có thể làm cho dòng giống Pháp chẳng dứt. Vì khéo thọ trì giáo pháp, không trái nghịch nên có thể làm cho dòng giống Tăng chẳng dứt.

Lại nữa, vì luôn ca ngợi tất cả đại nguyện nên có thể làm cho dòng giống Phật chẳng dứt. Vì phân biệt diễn thuyết môn nhân duyên nên có thể làm cho dòng giống Pháp chẳng dứt. Vì thường siêng tu tập sáu pháp hòa kính nên có thể làm cho dòng giống Tăng chẳng dứt.

Lại vì ở trong ruộng chúng sinh gieo hạt giống Phật nên có thể làm cho dòng giống Phật chẳng dứt. Vì hộ trì chánh pháp chẳng tiếc thân mạng nên có thể làm cho dòng giống Pháp chẳng dứt. Vì hợp thâu lý đại chúng không mệt mỏi nên có thể làm cho dòng giống Tăng chẳng dứt.

Lại vì đối với giáo pháp đã dạy và giới cấm đã chế của chư Phật quá khứ, vị lai và hiện tại, đều phụng trì trọn vẹn tâm chẳng lìa bỏ, nên có thể làm cho dòng giống Phật, Pháp, Tăng vĩnh viễn chẳng đoạn tuyệt.

Bồ-tát tiếp nối và làm hưng thịnh Tam bảo như vậy, tất cả việc làm không có lầm lỗi, tùy theo việc đã làm đều đem hồi hướng về môn trí Nhất thiết, do đó ba nghiệp không có tỳ vết. Vì ba nghiệp không tỳ vết nên những điều thiện đã làm, những công hạnh đã tu, nhằm giáo hóa chúng sinh, tùy nghi thuyết pháp, cho đến một niệm cũng không sai lầm, đều tương ưng với phương tiện trí tuệ, đều đem hồi hướng nơi trí Nhất thiết không để luống qua.

Bồ-tát tu tập pháp thiện như vậy, niệm niệm đầy đủ mười đều trang nghiêm. Những gì là mười? Đó là thân trang nghiêm, vì tùy theo các chúng sinh đáng được điều phục mà thị hiện; ngữ trang

nghiêm, vì dứt tất cả nghi ngờ khiến họ đều hoan hỷ; tâm trang nghiêm, vì trong một niệm nhập các Tam-muội; cõi Phật trang nghiêm, vì tất cả đều thanh tịnh, lìa những phiền não; ánh sáng trang nghiêm, vì phóng vô biên ánh sáng chiếu khắp chúng sinh; chúng hội trang nghiêm, vì thâu phục khắp chúng hội đều làm cho hoan hỷ; thần thông trang nghiêm, vì tùy tâm chúng sinh mà thị hiện tự tại; chánh giáo trang nghiêm, vì có thể dẫn dắt tất cả người thông tuệ; Niết-bàn địa trang nghiêm, vì nơi một chỗ thành đạo đã hiện bày cùng khắp mười phương, không sót chỗ nào; xảo thuyết trang nghiêm, vì tùy xứ tùy thời tùy căn cơ của chúng sinh mà thuyết pháp.

Bồ-tát thành tựu những trang nghiêm như vậy, ở trong niệm niệm thân, ngữ và ý đều không luống qua, đều đem hồi hướng nơi môn trí Nhất thiết. Nếu có chúng sinh nào thấy Bồ-tát này thì nên biết, cũng không luống qua, vì tất sẽ thành tựu Vô thượng Bồ-đề.

Đối với Bồ-tát này, nếu ai được nghe tên, hoặc cúng dường, hoặc ở chung, hoặc ghi nhớ, hoặc theo xuất gia, hoặc nghe thuyết pháp, hoặc tùy hỷ thiện căn, hoặc từ xa có tâm kính phục, cho đến tán dương khen ngợi về danh tự, thì tất sẽ đạt được Vô thượng Bồ-đề.

Ví như vị thuốc Thiện kiến, ai thấy thuốc ấy thì các độc đều tiêu trừ.

Cũng vậy, Bồ-tát thành tựu pháp này, nếu chúng sinh nào thấy Bồ-tát thì các độc phiền não đều được dứt trừ và tăng trưởng pháp thiện.

Bồ-tát trụ trong pháp này, siêng năng tu tập, dùng ánh sang trí tuệ dứt trừ si tối; dùng sức Từ bi trừ dẹp quân ma; dùng trí tuệ lớn và sức của phước đức chế ngự các ngoại đạo; dùng định Kim cang dứt trừ tất cả phiền não; cấu uế nơi tâm dùng sức tinh tấn tập họp các căn lành; dùng những sức của thiện căn làm thanh tịnh cõi Phật, xa lìa các nạn của tất cả nẻo ác; dùng sức không chấp trước làm thanh tịnh cảnh giới của trí; dùng sức của trí tuệ phương tiện xuất sinh tất cả Địa Bồ-tát, các Ba-la-mật, các Tam-muội, sáu Thông, ba Minh, bốn Vô úy đều khiến thanh tịnh. Dùng lực của tất cả pháp thiện để

hoàn thành hết thảy cõi Phật, vô biên tướng tốt, thân, ngữ và tâm trang nghiêm toàn vẹn; dùng sức của trí tự tại quán sát mười Lực, bốn Vô úy, Phật pháp bất cộng đều bình đẳng; dùng sức của trí tuệ rộng lớn biết rõ cảnh giới của trí Nhất thiết; dùng nguyện lực thuở trước tùy nghi ứng hóa, hiện cõi nước Phật, chuyển đại pháp luân, độ thoát vô lượng, vô biên chúng sinh.

Đại Bồ-tát siêng tu pháp này thời thứ lớp thành tựu các hạnh Bồ-tát, cho đến cùng chư Phật bình đẳng, trong vô biên thế giới làm đại Pháp sư hộ trì chánh pháp, được chư Phật hộ niệm, giữ gìn và thọ trì tạng pháp rộng lớn, được vô ngại biện vào sâu pháp môn, ở trong đại chúng nơi vô biên thế giới tùy loại chẳng đồng mà hiện khắp thân hình đầy đủ sắc tướng vô cùng đẹp đẽ, không ai sánh bằng, dùng biện tài vô ngại khéo nói pháp sâu xa; vì âm thanh viên mãn khéo phân bố, nên có thể làm cho người nghe vào môn trí tuệ vô tận, biết tâm hành phiền não của các chúng sinh để vì họ thuyết pháp; vì ngôn âm hoàn toàn thanh tịnh nên một tiếng nói ra có thể làm hoan hỷ tất cả; vì thân đoan nghiêm có oai lực lớn nên ở khi trong chúng hội, không ai hơn, vì khéo biết tâm chúng sinh nên có thể hiện khắp thân; vì thuyết pháp khéo léo nên âm thanh vô ngại; vì được tâm tự tại nên khéo thuyết giảng đại pháp không bị cản trở, hủy hoại; vì được vô sở úy nên tâm không khiếp nhược; vì đối với pháp tự tại nên không ai hơn; vì đối với trí tự tại nên không ai thắng; vì Bát-nhã ba-la-mật tự tại nên những pháp tướng đã nói không chống trái; vì biện tài tự tại nên tùy ý thích thuyết pháp tương tục chẳng dứt; vì Đà-la-ni tự tại nên quyết định khai thị thật tướng của các pháp; vì biện tài tự tại nên tùy đề tài diễn nói có thể khai mở các môn ví dụ; vì đại Bi tự tại nên siêng dạy chúng sinh không lười trễ; vì đại Từ tự tại nên phóng ra lưới ánh sáng làm vui đẹp tâm đại chúng.

Bồ-tát ở nơi tòa Sư tử cao lớn diễn nói đại pháp như vậy, chỉ trừ Đức Như Lai và các Đại Bồ-tát có trí thắng nguyện, còn các chúng sinh khác không ai có thể hơn được, không ai thấy đỉnh được, không ai sáng hơn được, không ai dùng vấn nạn làm thua được.

Thưa Phật tử! Đại Bồ-tát được sức tự tại như vậy rồi, giả sử có

đạo tràng rộng lớn lượng bằng vô số thế giới, chúng sinh đông đầy trong đó, mỗi chúng sinh sắc tướng oai đức đều như vị chủ của tam thiên đại thiên thế giới, Bồ-tát này vừa hiện thân đến đạo tràng đó thì ánh sang có thể che phủ tất cả đại chúng trên đây. Rồi dùng đại Từ bi an định sự khiếp nhược của chúng, dùng biện tài Vô úy vì chúng thuyết pháp, làm cho tất cả chúng đều vui mừng. Vì sao? Vì Đại Bồ-tát này đã thành tựu vô lượng môn trí tuệ; vì thành tựu vô lượng thiện xảo phân biệt, vì thành tựu sức chánh niệm rộng lớn, vì thành tựu vô tận tuệ phương tiện, vì thành tựu Đà-la-ni thấu tỏ thật tướng của các pháp, vì thành tựu tâm Bồ-đề không giới hạn, vì thành tựu biện tài diệu không nhầm lẫn, vì thành tựu sự tin hiểu sâu xa, được chư Phật gia trì, vì thành tựu sức trí tuệ vào khắp chúng hội đạo tràng của chư Phật ba đời, vì thành tựu tâm thanh tịnh biết chư Phật ba đời đồng một thể tánh, vì thành tựu trí của tất cả Như Lai ba đời, trí đại nguyện của tất cả Bồ-tát nên có thể làm đại Pháp sư mở bày và hộ trì tạng chánh pháp của chư Phật.

Lúc đó, Bồ-tát Pháp Tuệ muốn nêu lại nghĩa này, nên nương theo thần lực của Đức Phật, nói kệ rằng:

Tâm trụ Bồ-đề nhóm các phước

Thường chẳng phóng dật trồng kiên tuệ

Chánh niệm ý mình hằng chẳng quên

Mười phương chư Phật đều hoan hỷ.

Chí nguyện kiên cố tự siêng gắng

Ở đời không tựa không thoái khiếp

Dùng hạnh không tránh vào pháp mầu

Mười phương chư Phật đều hoan hỷ.

Phật hoan hỷ rồi bền tinh tấn

Tu hành phước trí trợ đạo pháp

Vào nơi các Địa tịnh các hạnh

Trọn đủ nguyện của Như Lai dạy.

Như vậy mà tu được pháp diệu

Đã được pháp rồi thí chúng sinh

Tùy sở thích và căn tánh họ

Thuận theo cơ nghi mà khai diễn.

Bồ-tát vì chúng diễn nói pháp

Chẳng bỏ những hạnh tự độ mình

Hạnh Ba-la-mật-đã thành tựu

Thường ở các cõi cứu muôn loài.

Ngày đêm siêng tu không mệt mỏi

Khiến giống Tam bảo chẳng đoạn tuyệt

Tất cả pháp lành đã thật hành

Đều đem hồi hướng địa Như Lai.

Bồ-tát tu tập những hạnh lành

Khắp vì thành tựu các chúng sinh

Khiến họ phá tối, diệt phiền não

Hàng phục quân ma thành Chánh giác

Tu hành như vậy được trí Phật

Vào sâu tạng chánh pháp Như Lai

Làm đại Pháp sư diễn nói pháp diệu

Ví như cam lộ rưới nhuần khắp.

Từ bi thương xót hết tất cả

Tâm hành chúng sinh thảy đều biết

Đúng sở thích họ mà khai diễn

Vô lượng, vô biên các Phật pháp

Động tịnh an lành như Tượng vương

Dũng mãnh vô úy dường Sư tử

Bất động như núi, trí như biển

Cũng như mưa to trừ nóng bức.

Lúc Bồ-tát Pháp Tuệ nói kệ xong, Đức Như Lai hoan hỷ, đại chúng đều phụng hành.