Đại Tập 38 · Bộ Hoa Nghiêm III · Số 279 (Quyển 1–45)

Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm - Quyển 39 - Phẩm 26: Thập Địa (Phần 6)

KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT

HOA NGHIÊM

QUYỂN 39

Phẩm 26: THẬP ĐỊA (Phần 6)

Cả hàng triệu chúng trời Tịnh cư

Nghe những hạnh thắng trong địa này

Trên không hớn hở tâm hoan hỷ

Đều cùng cung kính cúng dường Phật.

Vô lượng, vô số chúng Bồ-tát

Cũng ở hư không rất hoan hỷ

Đồng thắp hương duyệt ý tối thượng

Xông khắp chúng hội khiến thanh tịnh.

Thiên vương Tự tại cùng thiên chúng

Vô lượng ức số ở hư không

Rãi khắp Thiên y cúng dường Phật

Trăm ngàn muôn thứ lớp lớp rơi.

Thể nữ cõi trời số vô lượng.

Tất cả mừng vui cúng dường Phật

Đều tấu các thứ âm nhạc hay

Đều dùng lời này để ca ngợi:

Thân Phật an tọa một cõi nước

Tất cả thế giới đều hiện bày

Thân tướng đoan nghiêm vô lượng ức

Pháp giới rộng lớn đều đầy khắp.

Nơi một chân long phóng ánh sáng

Dứt phiền não tối của thế gian

Biết được số vi trần thế giới

Ánh sáng này số chẳng lường được.

Hoặc thấy Như Lai đủ tướng tốt

Chuyển bánh xe chánh pháp vô thượng,

Hoặc thấy du hành các cõi Phật,

Hoặc thấy vắng lặng an bất động,

Hoặc hiện ở tại cung Đâu-suất,

Hoặc hiện hạ sinh nhập thai mẹ,

Hoặc hiện trụ thai hoặc xuất thai,

Đều khiến thấy trong vô lượng cõi

Hoặc thị hiện xuất gia tu đạo

Hoặc hiện đạo tràng thành Chánh giác

Hoặc hiện thuyết pháp hoặc Niết-bàn

Khiến khắp mười phương đều xem thấy.

Ví như huyễn sư biết huyễn thuật

Ở trong đại chúng hiện nhiều việc.

Như Lai trí tuệ cũng như vậy

Ở trong thế gian hiện thân khắp.

Phật trụ chân pháp tánh sâu xa

Tịch diệt vô tướng đồng hư không

Mà ở trong thật nghĩa Đệ nhất

Thị hiện tất cả các công việc.

Việc làm nhằm lợi ích chúng sinh

Đều nương pháp tánh mà có được

Tướng và vô tướng không sai khác

Vào đến rốt ráo đều vô tướng.

Nếu muốn có được trí Như Lai

Phải rời tất cả vọng phân biệt

Thông đạt có không đều bình đẳng

Mau làm Đạo sư của nhân thiên

Vô lượng, vô biên chúng Thiên nữ

Ca nhạc ngôn âm khen ngợi rồi

Thân tâm tịch tĩnh đều an lạc

Chiêm ngưỡng Như Lai đứng yên lặng.

Liền đó Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt

Biết khắp chúng hội đều tịch tĩnh

Hướng Bồ-tát Kim Cang Tạng thưa:

Bậc Đại Vô Úy chân Phật tử!

Từ Địa thứ chín vào Địa mười

Bao nhiêu các hành tướng công đức

Cho đến những thần thông biến hóa

Mong vì đại chúng mà tuyên thuyết.

Bồ-tát Kim Cang Tạng bảo Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt:

–Thưa Phật tử! Đại Bồ-tát từ Địa thứ nhất đến Địa thứ chín dùng vô lượng trí tuệ như thế quán sát biết rõ rồi, khéo tư duy tu tập, khéo viên mãn pháp thiện, nhóm vô biên pháp trợ đạo, thêm lớn phước đức trí tuệ, thi hành rộng đại Bi, biết thế giới sai biệt, vào rừng rậm nơi cõi chúng sinh, nhập cảnh giới của Như Lai, tùy thuận hạnh tịch diệt của Như Lai, thường quán sát Trí lực, Vô úy, pháp Bất cộng của Như Lai, gọi là được thọ chức trí Nhất thiết chủng trí.

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát dùng trí tuệ như vậy nhập nơi “Thọ chức địa” rồi liền được Tam-muội Ly cấu của Bồ-tát, nhập Tam-muội Pháp giới sai biệt, Tam-muội Trang nghiêm đạo tràng, Tam-muội Nhất thiết chủng hoa quang, Tam-muội Hải tạng, Tam-muội Hải ấn, Tam-muội Hư không giới rộng lớn, Tam-muội Quán nhất thiết pháp tự tánh, Tam-muội Nhất thiết trí chúng sinh tâm hành, Tam-muội Nhất thiết Phật giai hiện tiền, trăm vạn vô số Tam-muội như vậy đều hiện tiền. Bồ-tát đối với các Tam-muội này hoặc nhập, hoặc xuất đều được thiện xảo, cũng khéo biết rõ tất cả công năng sai biệt của Tam-muội tối hậu tên là Thọ Nhất thiết trí thắng chức vị.

Khi Tam-muội này hiện tiền, bỗng nhiên phát sinh hoa sen báu lớn. Hoa này to lớn bằng trăm vạn tam thiên đại thiên thế giới, trang nghiêm với các thứ báu diệu đan xen, vượt hơn tất cả cảnh giới của thế gian, do thiện căn xuất thế gian sinh khởi, do biết tánh của các pháp như huyễn, các hành làm thành, thường phóng ra ánh sáng chiếu khắp cõi pháp, các cõi trời chẳng có được.

Liên hoa này, cọng bằng báu Tỳ-lưu-ly ma-ni, đài bằng ngọc

mã não, cánh bằng vàng Diêm-phù-đàn, các báu làm tạng, lưới báu che giăng. Hoa này thường phóng ra vô lượng ánh sáng, có số hoa sen như số vi trần của mười lần tam thiên đại thiên thế giới làm quyến thuộc.

Bấy giờ, Bồ-tát ngự trên hoa sen này, thân tướng cân xứng với hoa. Vô lượng quyến thuộc Bồ-tát ngồi trên các hoa sen kia vây bọc chung quanh, mỗi vị đều được trăm vạn Tam-muội, đồng hướng về Bồ-tát nhất tâm chiêm ngưỡng.

Chư Phật tử! Lúc Đại Bồ-tát và quyến thuộc ngồi trên hoa sen thì ánh sáng và ngôn âm đều hiện bày đầy khắp tất cả cõi pháp trong mười phương. Tất cả thế giới đều chấn động, đường ác khỏi khổ, cõi nước nghiêm tịnh, Bồ-tát đồng hạnh đều vân tập đến, âm nhạc của trời, người đồng thời trổi tiếng, tất cả chúng sinh đều được an vui, đem vô số vật cúng dường dâng lên chư Phật. Chúng hội của chư Phật thảy đều hiển hiện.

Chư Phật tử! Lúc Bồ-tát này ngồi trên tòa hoa sen lớn thì ở dưới hai chân phóng ra trăm vạn vô số ánh sáng chiếu khắp các đại địa ngục ở mười phương, diệt khổ cho chúng sinh. Từ hai gối phóng ra trăm vạn vô số ánh sáng chiếu khắp mọi loài súc sinh ở mười phương, diệt khổ cho chúng sinh. Từ rốn phóng ra trăm vạn vô số ánh sáng chiếu khắp cõi Diêm-la vương ở mười phương, diệt khổ cho chúng sinh. Từ hai bên hông phóng ra trăm vạn vô số ánh sang chiếu khắp tất cả nhân gian ở mười phương, diệt khổ cho chúng sinh. Từ giữa hai tay phóng ra trăm vạn vô số ánh sáng chiếu khắp tất cả cung điện của chư Thiên và A-tu-la ở mười phương. Từ trên hai vai phóng ra trăm vạn vô số ánh sáng chiếu khắp tất cả chúng Thanh văn ở mười phương. Từ cổ và lưng phóng ra trăm vạn vô số ánh sáng chiếu khắp thân Bích-chi-phật ở mười phương. Từ mặt phóng ra trăm vạn vô số ánh sáng chiếu khắp hàng Bồ-tát từ khi mới phát tâm cho đến đạt được Địa thứ chín. Từ giữa hai chặng mày phóng ra trăm vạn vô số ánh sáng chiếu khắp hàng Bồ-tát thọ chức ở mười phương. Ánh sáng này làm cho cung điện của Ma đều biến mất. Từ đỉnh đầu phóng ra trăm vạn vô số ánh sáng như số vi trần của tam thiên đại thiên thế giới chiếu khắp các đạo tràng, chúng hội của chư Phật ở tất

cả thế giới trong mười phương, vòng bên hữu mười vòng rồi dừng lại trên hư không thành lưới ánh sáng tên là Xí nhiên quang minh, phát ra vô số các vật cúng dường để cúng Phật, còn các Bồ-tát khác, từ mới phát tâm cho đến Địa thứ chín, tuy cũng có những vật cúng dường nhưng đều không sánh được, không bằng một phần trăm, cho đến tính đếm thí dụ cũng không thể nêu được.

Lưới ánh sáng này, ở trước chúng hội của mỗi Đức Phật trong mười phương, rải những hương tốt, tràng hoa, y phục, cờ phướn, lọng báu, các thứ trang nghiêm bằng châu ma-ni, để cúng dường Phật.

Các thứ cúng dường trên đây đều từ thiện căn xuất thế gian sinh ra, vượt hơn tất cả cảnh giới của thế gian. Nếu có chúng sinh thấy biết hiện tượng này thì đều được không thoái chuyển nơi đạo Vô thượng giác.

Chư Phật tử! Ánh sáng lớn này hiện bày sự cúng dường như vậy xong, lại nhiễu quanh chúng hội đạo tràng của mỗi Đức Phật trong tất cả thế giới ở mười phương đủ mười vòng, rồi lại từ dưới chân của Phật mà vào. Lúc đó, chư Phật và chư Bồ-tát đều biết nơi thế giới ấy có Đại Bồ-tát như vậy có thể hành trì hạnh rộng lớn như vậy và đạt đến bậc Thọ chức.

Chư Phật tử! Bấy giờ, vô lượng, vô biên chúng Bồ-tát, cho đến Bồ-tát trụ Địa thứ chín ở mười phương đều đến vây quanh cung kính cúng dường Đại Bồ-tát này, nhất tâm quán sát. Đương lúc quán sát, chư Bồ-tát đó liền chứng được mười ngàn Tam-muội.

Lúc này, những Bồ-tát Thọ chức ở mười phương, đều ở trong tướng đức nơi ngực Kim cang trang nghiêm phóng ra ánh sáng lớn tên Năng hoại ma oán, có trăm vạn vô số ánh sáng làm quyến thuộc, chiếu khắp mười phương hiện bày vô lượng thần thong biến hóa. Làm việc như thế rồi, ánh sáng này trở về nhập trong tướng đức nơi ngực Kim cang trang nghiêm của Đại Bồ-tát. Khi ánh sáng ấy nhập vào xong, những trí tuệ uy lực hiện có của Đại Bồ-tát này thêm lớn hơn trăm ngàn lần.

Bấy giờ, chư Phật khắp mười phương, từ nơi giữa chặng mày phóng ra ánh sáng thanh tịnh tên Tăng ích nhất thiết trí thần thông, có vô số ánh sáng làm quyến thuộc, chiếu khắp tất cả mười phương

thế giới, thị hiện sự tự tại lớn lao của Như Lai, khai ngộ cho vô lượng trăm ngàn ức triệu chúng Bồ-tát, làm chấn động khắp cả cõi Phật, diệt trừ tất cả khổ của các đường ác, che khuất tất cả cung điện của ma, hiển thị tất cả chỗ chứng Bồ-đề, đạo tràng chúng hội, oai đức trang nghiêm của tất cả chư Phật. Ánh sáng ấy chiếu tới tất cả thế giới cõi pháp, cùng tận hư không như vậy, rồi đến trên pháp hội của Đại Bồ-tát này, vòng quanh theo bên phải hiển hiện những sự việc trang nghiêm. Hiện bày xong, nhập vào nơi đỉnh đầu của Đại Bồ-tát này các ánh sáng quyến thuộc cũng đều nhập vào nơi đỉnh đầu của các Bồ-tát. Ngay Lúc ấy, Bồ-tát này liền chứng đắc trăm vạn Tam-muội mà trước kia chưa được. Đây gọi là được bậc Thọ chức, vào cảnh giới của Phật, đầy đủ mười Lực, nhập vào số lượng của chư Phật.

Chư Phật tử! Như Chuyển luân thánh vương sinh thái tử, mẹ là chánh hậu. Thái tử thân tướng hoàn hảo, nhà vua bảo thái tử ngồi nơi tòa kim báu thượng diệu trên bạch tượng, trương màn lưới lớn, dựng cờ phướn to, thắp hương, rải hoa, tấu các loại âm nhạc, lấy nước bốn biển đựng trong bình vàng. Nhà vua cầm bình vàng đầy nước này rưới lên đầu thái tử. Đây gọi là lễ thọ vương chức, được vào số lượng của vua quán đỉnh Sát-đế-lợi, tức có thể thật hành đầy đủ mười nghiệp đạo thiện, cũng được gọi Chuyển luân thánh vương.

Đại Bồ-tát Thọ chức cũng lại như vậy, vì được nước trí của chư Phật rưới lên đầu nên gọi là Thọ chức, vì đầy đủ mười Trí lực của Như Lai nên dự vào hàng chư Phật.

Chư Phật tử! Đây gọi là Bồ-tát thọ chức đại trí. Bồ-tát do chức đại trí này nên có thể hành trì vô lượng trăm ngàn vạn ức triệu hạnh khó làm, thêm lớn vô lượng trí tuệ công đức, gọi là an trụ địa Pháp Vân.

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát trụ địa Pháp vân này, biết như thật về tập của Dục giới, của Sắc giới, của Vô sắc giới, tập của thế giới, tập của pháp giới, tập của hữu vi giới, tập của vô vi giới, tập của chúng sinh giới, tập của thức giới, tập của hư không giới, tập của Niết-bàn giới, tập của nơi hành kiến chấp phiền não, tập của thế giới thành hoại, tập của hạnh Thanh văn, tập của hạnh Độc giác, tập của hạnh

Bồ-tát, tập của trí lực, vô úy, sắc thân, Pháp thân của Như Lai, tập của trí Nhất thiết trí, tập của sự thị hiện thành Phật chuyển pháp luân, tập của trí quyết định phân biệt tất cả pháp. Tóm lại, Đại Bồ-tát này dùng Nhất thiết trí mà biết tất cả mọi sự tích tập.

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát này dùng trí tuệ hiểu biết tăng thượng cao tột như vậy, biết như thật về hóa nghiệp của chúng sinh, hóa phiền não, hóa kiến chấp, hóa thế giới, hóa pháp giới, hóa Thanh văn, hóa Độc giác, hóa Bồ-tát, hóa Như Lai, hóa tất cả phân biệt không phân biệt. Tất cả như vậy đều biết như thật.

Lại biết như thật về trì Phật, trì Pháp, trì Tăng, trì nghiệp, trì phiền não, trì thời, trì nguyện, trì cúng dường, trì hành, trì kiếp, trì trí.

Lại biết như thật về trí nhập vi tế của chư Phật, đó là trí tu hành vi tế, trí mạng chung vi tế, trí thọ sinh vi tế, trí xuất gia vi tế, trí hiện thần thông vi tế, trí thành Chánh giác vi tế, trí chuyển pháp luân vi tế, trí trụ thọ mạng vi tế, trí nhập Niết-bàn vi tế, trí giáo pháp trụ vi tế.

Đại Bồ-tát này lại vào chỗ bí mật của Như Lai. Đó là bí mật thân, bí mật ngữ, bí mật tâm, bí mật tư duy về thời phi thời, bí mật thọ ký Bồ-tát, bí mật thâu tóm chúng sinh, bí mật về các loại thừa, bí mật căn hành sai biệt của tất cả chúng sinh, bí mật về nẻo hành của nghiệp, bí mật đắc hạnh Bồ-đề, tất cả Bồ-tát đều nhận biết như thật.

Lại biết trí nhập kiếp hiện có của chư Phật. Đó là một kiếp vào vô số kiếp, vô số kiếp vào một kiếp, hữu số kiếp vào vô số kiếp, vô số kiếp vào hữu số kiếp, một niệm vào kiếp, kiếp vào một niệm, kiếp vào phi kiếp, phi kiếp vào kiếp, kiếp có Phật vào kiếp không Phật, kiếp không Phật vào kiếp có Phật, kiếp quá khứ, vị lai vào kiếp hiện tại, kiếp hiện tại vào kiếp quá khứ, vị lai, kiếp quá khứ vào kiếp vị lai, kiếp vị lai vào kiếp quá khứ, kiếp dài vào kiếp ngắn, kiếp ngắn vào kiếp dài.

Lại biết các trí nơi những chỗ nhập của Như Lai. Đó là trí nhập vào hàng phàm phu, trí nhập nơi vi trần, trí nhập nơi thân cõi nước chánh giác, trí nhập nơi thân chúng sinh chánh giác, Trí nhập nơi tâm chúng sinh chánh giác, trí nhập nơi hành chúng sinh chánh

giác, trí nhập tùy thuận tất cả xứ chánh giác, trí nhập nơi hành thị hiện đủ khắp, trí nhập thị hiện hành thuận, trí nhập thị hiện hành nghịch, trí nhập thị hiện về chỗ nghĩ bàn chẳng thể nghĩ bàn nơi thế gian hành biết rõ không biết rõ, trí nhập thị hiện trí Thanh văn, trí Độc giác, trí hạnh Bồ-tát, trí hạnh Như Lai. Tất cả như vậy đều biết như thật.

Chư Phật tử! Tất cả chư Phật có những trí tuệ rộng lớn vô lượng, Bồ-tát ở Địa này đều có thể chứng nhập.

Đại Bồ-tát trụ địa Pháp vân này liền được giải thoát chẳng thể nghĩ bàn, giải thoát không chướng ngại, giải thoát quán sát tịnh, giải thoát ánh sang soi chiếu khắp, giải thoát Như Lai tạng, giải thoát tùy thuận vô ngại luân, giải thoát thông đạt ba đời, giải thoát pháp giới tạng, giải thoát luân quang minh, giải thoát cảnh giới vô dư của Bồ-tát. Mười môn giải thoát này làm đầu. Lại có vô lượng trăn ngàn vô số môn giải thoát đều được chứng đắc trong Địa thứ mười này, như vậy cho đến vô lượng trăm ngàn vô số môn Tam-muội, vô lượng trăm ngàn vô số môn Đà-la-ni, vô lượng trăm ngàn vô số môn thần thông, địa này đều thành tựu cả.

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát này trí tuệ thông đạt như vậy, tùy thuận nơi vô lượng Bồ-đề, thành tựu niệm lực thiện xảo.

Mười phương chư Phật hiện có vô lượng đại pháp minh, đại pháp chiếu, đại mưa pháp, Bồ-tát này trong khoảng một niệm đều có thể an trụ, có thể thọ nhận, có thể thâu tóm, có thể hành trì tất cả.

Ví như Long vương Sa-già-la làm mưa lớn, chỉ trừ đại hải, ngoài ra tất cả chỗ khác đều không thể an, không thể nhận, không thể thâu, không thể giữ. Tạng bí mật, đại pháp minh, đại pháp chiếu, đại mưa pháp của Như Lai cũng đều như thế, chỉ trừ Bồ-tát ở Địa thứ mười, ngoài ra tất cả chúng sinh, hàng Thanh văn, Độc giác, cho đến Bồ-tát ở Địa thứ chín đều chẳng thể an trụ, chẳng thể thọ nhận, chẳng thể thâu tóm, chẳng thể hành trì.

Chư Phật tử! Ví như biển lớn có thể an, có thể nhận, có thể thâu, có thể giữ trận mưa lớn của một đại Long vương, hoặc hai, hoặc ba, cho đến vô lượng Long vương tuôn mưa trong khoảng một niệm, đồng thời mưa xuống rất lớn, nhưng biển cả đều có thể an, có

thể nhận, có thể thâu, có thể giữ. Vì sao? Vì biển cả là chỗ chứa rộng lớn vô lượng.

Cũng vậy, Đại Bồ-tát trụ địa Pháp vân có thể an, có thể nhận, có thể thâu, có thể giữ pháp minh, pháp chiếu, mưa pháp của một Đức Phật, hoặc hai, hoặc ba cho đến vô lượng Đức Phật, trong khoảng một niệm, đồng thời diễn thuyết. Vì thế, Địa này hiệu là Pháp vân.

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt hỏi:

–Thưa Phật tử! Trong khoảng một niệm, Đại Bồ-tát này có thể an nhận thâu giữ đại pháp minh, pháp chiếu, mưa pháp của bao nhiêu Đức Phật?

Bồ-tát Kim Cang Tạng nói:

–Thưa Phật tử! Chẳng thể tính đếm mà biết được. Tôi sẽ dùng ví dụ để trình bày việc ấy.

Thưa Phật tử! Ví như mười phương, trong mỗi phương đều có số thế giới như số vi trần của mười vô số trăm ngàn ức triệu cõi Phật, trong số thế giới đó, mỗi mỗi chúng sinh đều được Đà-la-ni văn trì, làm thị giả của Phật, Đa văn bậc nhất trong hàng Thanh văn, như Tỳ-kheo Đại Thắng ở chỗ Đức Phật Kim Cang Liên Hoa Thượng. Những pháp của một chúng sinh đã thọ, các chúng sinh khác không thọ trùng. Chư Phật tử! Theo ý ông thì sao? Những pháp của tất cả chúng sinh này thọ nhận có thể lường tính chăng?

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt thưa:

–Số đó rất nhiều, vô lượng, vô biên.

Bồ-tát Kim Cang Tạng nói:

–Tôi xin nói để Phật tử được rõ! Bồ-tát trụ địa Pháp vân này, ở chỗ một Đức Phật trong khoảng một niệm, an lập, thọ nhận, thâu giữ đại pháp minh, đại pháp chiếu, đại mưa pháp, nơi tạng pháp ba đời của một Đức Phật, so với những pháp của tất cả chúng sinh trên kia đã được nghe, giữ, thì trăm phần không bằng một phần, cho đến ví dụ cũng chẳng nêu được.

Như ở chỗ một Đức Phật, ở chỗ các Đức Phật như số vi trần của chừng ấy thế giới như trước đã nói trong mười phương, còn hơn số ấy, vô lượng, vô biên, nơi mỗi mỗi Đức Như Lai đó có bao nhiêu

pháp minh, pháp chiếu, mưa pháp, nơi tạng pháp ba đời, Bồ-tát này đều có thể an lập, thọ nhận, thâu giữ trọn vẹn, nên Địa này gọi là Pháp vân.

Chư Phật tử! Bậc Bồ-tát này dùng nguyện lực của mình nổi mây đại Bi, tạo sấm đại pháp, dùng các thứ thông, minh vô úy làm ánh chớp, trí tuệ, phước đức, làm mây dày hiện các loại thân, trong khoảng một niệm đi đến khắp các cõi nước như vi trần của trăm ngàn ức triệu thế giới để diễn thuyết đại pháp, xô dẹp quân ma.

Lại hơn số trên đây, nơi cõi nước nhiều như số vi trần của vô lượng tăm ngàn ức triệu thế giới, tùy sở thích nơi tâm của chúng sinh mà tuôn mưa đại pháp dập tắt lửa phiền não. Cho nên Địa này gọi là Pháp vân.

Chư Phật tử! Bồ-tát trụ Địa này, đối với một thế giới, từ trời Đâu-suất hạ sinh cho đến Niết-bàn, tùy theo tâm của chúng sinh đáng được hóa độ mà thị hiện Phật sự, hoặc đối với hai thế giới, ba thế giới cho đến số cõi nước nhiều như số vi trần đã nói ở trên. Lại hơn số đó, cho đến số cõi nước nhiều như số vi trần của vô lượng trăm ngàn ức triệu thế giới cũng đều như vậy. Thế nên gọi là địa Pháp vân.

Chư Phật tử! Bồ-tát ở Địa này trí tuệ sáng suốt, thần thông tự tại, tùy tâm niệm của mình, có thể đem thế giới hẹp làm thế giới rộng, thế giới rộng làm thế giới hẹp, thế giới cấu uế làm thế giới thanh tịnh, thế giới thanh tịnh làm thế giới cấu uế, những thế giới loạn trụ, thứ trụ, đảo trụ, chánh trụ, tất cả vô lượng thế giới như vậy đều có thể đổi làm lẫn nhau.

Hoặc tùy tâm niệm, trong một vi trần để một thế giới, gồm đủ núi Tu-di, tất cả núi, sông, biển… mà tướng của vi trần kia vẫn như cũ, thế giới cũng không giảm. Hoặc lại trong một vi trần để hai, để ba, cho đến để vô số thế giới, có đủ Tu-di, tất cả núi sông, nhưng vi trần kia, thể tướng vẫn như cũ, trong đó thế giới đều hiện rõ. Hoặc tùy tâm niệm ở trong một thế giới, thị hiện hai thế giới trang nghiêm cho đến vô số thế giới trang nghiêm. Hoặc ở trong một thế giới trang nghiêm, thị hiện hai thế giới cho đến vô số thế giới. Hoặc tùy tâm niệm đem chúng sinh trong vô số thế giới để trong một thế giới.

Hoặc đem chúng sinh trong một thế giới để trong vô số thế giới, mà các chúng sinh không bị tổn hại. Hoặc tùy tâm niệm, nơi một lỗ chân lông thị hiện tất cả sự trang nghiêm của tất cả cảnh giới Phật. Hoặc tùy tâm niệm, trong một niệm, thị hiện thân như số vi trần của vô số thế giới, mỗi mỗi thân thị hiện số tay như bao nhiêu số vi trần, mỗi mỗi tay đều cầm hằng hà sa số hộp hoa, trắp hương, cờ phướn, lọng, cúng dường Phật cùng khắp mười phương. Mỗi mỗi thân lại hiện số đầu như bao nhiêu số vi trần, mỗi mỗi đầu hiện số lưỡi như bao nhiêu số vi trần, ở trong mỗi niệm tán thán công đức của Phật cùng khắp mười phương. Hoặc tùy tâm niệm, ở trong một niệm, thị hiện thành Chánh giác cho đến nhập Niết-bàn và sự trang nghiêm các cõi nước cùng khắp mười phương. Hoặc hiện thân mình cùng khắp ba đời, ở trong than có vô lượng chư Phật và cõi nước trang nghiêm, thế giới thành hoại đều hiển hiện cả. Hoặc trong một chân lông nơi thân phát ra tất cả luồng gió, nhưng vẫn không làm tổn hại chúng sinh. Hoặc tùy tâm niệm, đem vô biên thế giới làm một biển lớn, trong biển này hiện hoa sen lớn sáng chói tốt đẹp, trùm khắp vô lượng, vô biên thế giới, trong đó thị hiện cội cây đại Bồ-đề với những sự việc cho đến thị hiện thành trí Nhất thiết chủng. Hoặc ở nơi thân mình hiện ra tất cả ánh sáng khắp mười phương thế giới, các thứ ánh sáng của ngọc báu ma-ni, nhật nguyệt, tinh tú, mây chớp đều bị lu mờ. Hoặc dùng miệng hà hơi có thể làm động vô lượng thế giới ở mười phương, nhưng chẳng làm cho chúng sinh kinh sợ. Hoặc hiện phong tai, hỏa tai và thủy tai khắp mười phương. Hoặc tùy sở thích nơi tâm của chúng sinh thị hiện sắc thân, đầu đủ sự trang nghiêm. Hoặc ở thân mình, thị hiện thân Phật, hoặc nơi thân Phật hiện thân mình, hoặc thân Phật hiện cõi nước của mình, hoặc ở cõi nước mình hiện thân Phật.

Chư Phật tử! Bồ-tát trụ địa Pháp vân này có thể hiện vô lượng trăm ngàn ức triệu thần lực tự tại như vậy.

Bấy giờ, trong chúng hội, chư Bồ-tát và các chúng Thiên, Long, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Hộ thế, Tứ thiên vương, Thiên đế Thích, Phạm vương, Thiên vương Tịnh cư, Thiên vương Đại tự tại, các hàng Thiên tử đều nghĩ: Nếu Bồ-tát với thần thông trí lực

có thể như thế thì Đức Phật là thế nào?

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt nhận biết tâm niệm của chúng hội, bèn bạch Bồ-tát Kim Cang Tạng:

–Thưa Phật tử! Nay đại chúng này nghe nói thần thông trí lực của Bồ-tát nơi địa ấy mà sinh tâm nghi ngờ. Xin Đại sĩ thị hiện chút ít sự trang nghiêm nơi thần lực của Bồ-tát để dứt tâm nghi cho đại chúng.

Khi ấy, Bồ-tát Kim Cang Tạng liền nhập Tam-muội Nhất thiết Phật quốc độ thể tánh.

Lúc Bồ-tát nhập Tam-muội này rồi, tất cả Bồ-tát và đại chúng đều thấy thân mình ở trong thân của Bồ-tát Kim Cang Tạng, nơi ấy thấy rõ đủ các sự trang nghiêm hiện có của tam thiên đại thiên thế giới, dù trải qua ức kiếp nói cũng chẳng hết. Lại, nơi đây thấy cây Bồ-đề chu vi mười vạn đại thiên thế giới, cao trăm vạn đại thiên thế giới, nhánh lá che trùm cũng như vậy. Có tòa Sư tử xứng với thân cây, trên tòa có Đức Phật hiệu là Nhất Thiết Trí Thông Vương. Tất cả đại chúng đều thấy Đức Phật ngồi nơi tòa Sư tử nơi cội Bồ-đề, đủ tất cả tướng tốt trang nghiêm, dù đến ức kiếp kể cũng không hết.

Hiện thần lực như vậy rồi, Bồ-tát Kim Cang Tạng làm cho đại chúng trở lại như cũ.

Bấy giờ, đại chúng đạt được việc chưa từng có, cho là rất đặc biệt kỳ lạ, nên đều ngồi yên lặng, nhất tâm chiêm ngưỡng Bồ-tát Kim Cang Tạng.

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt bạch Bồ-tát Kim Cang Tạng:

–Thưa Phật tử! Tam-muội này rất là hy hữu, có uy lực lớn, tên gọi là gì?

Bồ-tát Kim Cang Tạng nói:

–Tam-muội này tên là Nhất thiết Phật cõi nước thể tánh. Lại hỏi:

–Cảnh giới của Tam-muội này như thế nào?

Đáp:

–Nếu Bồ-tát tu tập Tam-muội này thì tùy theo ý nghĩ, có thể ở trong thân mình hiện ra số cõi Phật như số vi trần của hằng hà sa thế giới, lại có thể hiện hơn số này vô lượng, vô biên.

Chư Phật tử! Vì Bồ-tát trụ địa Pháp vân này được vô lượng trăm ngàn môn đại Tam-muội như vậy, nên thân và nghiệp thân, ngữ và nghiệp ngữ, ý và nghiệp ý của Bồ-tát này đều chẳng thể lường biết được. Thần thông tự tại quán sát về cảnh giới của Tam-muội, cảnh giới của trí tuệ trong ba đời, hiện bày diệu dụng nơi tất cả môn giải thoát, sự biểu hiện biến hóa, biểu hiện thần lực, biểu hiện ánh sáng, lược nói cho đến cất chân, hạ chân, tất cả việc như thế, dù là bậc Trụ Pháp vương tử, Bồ-tát ở địa Thiện tuệ cũng đều chẳng biết được.

Chư Phật tử! Cảnh giới của Bồ-tát trụ địa Pháp vân này, lược nói như vậy, nếu nói rộng ra thì dù nói suốt cả trăm ngàn vô số kiếp cũng chẳng hết được.

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt hỏi:

–Thưa Phật tử! Nếu cảnh giới thần thông của Bồ-tát như vậy, thì thần thông của Phật lại thế nào?

Bồ-tát Kim Cang Tạng nói:

–Thưa Phật tử! Ví như có người lấy một cục đất nơi bốn châu thiên hạ rồi nói cục đất này nhiều hay là đất của vô biên thế giới nhiều?

Tôi xem lời của Đại sĩ vừa hỏi cũng như vậy.

Trí tuệ của Đức Như Lai là vô biên không gì bằng, tại sao lại đem so sánh với Bồ-tát! Như lấy chút ít đất nơi bốn châu thiên hạ, thì số đại địa còn lại là vô lượng.

Thần thông trí tuệ của Bồ-tát nơi địa Pháp vân này, dù nói suốt cả vô lượng kiếp cũng chỉ được một ít phần, huống chi là địa Như Lai.

Thưa Phật tử! Nay tôi đem sự việc để chứng minh làm cho Đại sĩ có thể rõ được cảnh giới của Như Lai.

Giả sử mười phương, mỗi phương đều có các cõi Phật nhiều như số vi trần của vô biên thế giới, mỗi mỗi cõi Phật đều có số lượng Bồ-tát chứng đắc địa Pháp vân đầy khắp, nhiều như mía, tre, lau, lúa, mè, rừng rậm. Trí tuệ của tất cả Bồ-tát ấy đã tu hạnh Bồ-tát trong trăm ngàn ức triệu kiếp phát sinh, đem so sánh với cảnh giới trí tuệ của một Đức Như Lai, thì không bằng một phần trăm

cho đến không bằng một phần của số cực đại.

Chư Phật tử! Bồ-tát này trụ nơi trí tuệ như vậy chẳng khác Đức Như Lai, nghiệp thân, ngữ, ý chẳng rời lực Tam-muội của Bồ-tát. Nơi vô số kiếp luôn thừa sự cúng dường tất cả chư Phật, trong mỗi mỗi kiếp dùng tất cả các thứ cúng dường để dâng lên chư Phật, được thần lực của tất cả chư Phật gia hộ, nên ánh sáng của trí tuệ lại càng thêm thù thắng. Ở trong cõi pháp, khéo giải thích các điều vấn nạn, dù trăm ngàn ức kiếp, không ai có thể khuất phục được.

Chư Phật tử! Ví như thợ kim hoàn, dùng chân kim thật tốt làm đồ trang sức, dùng báu ma-ni lớn cẩn xen trong vàng. Thiên vương Tự Tại tự mang đồ trang sức này vào mình thì tất cả đồ trang sức của hàng trời, người đều không sánh kịp.

Bồ-tát ở Địa này cũng như vậy. Trí hạnh của Bồ-tát từ Địa thứ nhất đến Địa thứ chín đều không sánh kịp.

Ánh sáng trí tuệ của bậc Bồ-tát này có thể làm cho chúng sinh tăng tiến, cho đến chứng nhập trí Nhất thiết. Ánh sáng trí tuệ của các bậc Bồ-tát khác đều không được như vậy.

Chư Phật tử! Ví như ánh sáng của Thiên vương Ma-hê-thủ-la, hay làm cho thân tâm của chúng sinh được mát mẻ, mà các thứ ánh sáng khác không sánh kịp.

Ánh sáng trí tuệ của Bồ-tát ở Địa này có thể làm cho chúng sinh đều được mát mẻ, cho đến trụ nơi trí Nhất thiết. Ánh sáng trí tuệ của tất cả Thanh văn, Duyên giác cho đến Bồ-tát ở Địa thứ chin đều không sánh được.

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát này có thể an trụ trí tuệ như vậy, chư Phật Thế Tôn lại vì Đại sĩ ấy mà thuyết giảng về trí ba đời, trí pháp giới sai biệt, trí hiện bày khắp tất cả thế giới, trí chiếu soi tất cả thế giới, trí niệm từ về tất cả chúng sinh, tóm lại, cho đến thuyết giảng về trí chứng đắc trí Nhất thiết.

Trong mười môn Ba-la-mật, Bồ-tát này tăng thượng bậc nhất về trí Ba-la-mật, các môn khác đều tu hành, tùy phần, tùy sức.

Chư Phật tử! Đây là lược nói về Địa thứ mười, là địa Pháp vân của Đại Bồ-tát. Nếu nói rộng thì dầu nói suốt vô lượng, vô số kiếp cũng không hết.

Chư Phật tử! Bồ-tát ở Địa này phần nhiều làm Thiên vương Ma-hê-thủ-la, tự tại nơi các pháp, có thể truyền trao hạnh Ba-la-mật cho chúng Thanh văn, Duyên giác và tất cả Bồ-tát. Ở trong cõi pháp, không bị khuất phục vì sự chất vấn.

Tất cả công hạnh như Bố thí, Ái ngữ, Lợi hành, Đồng sự đều chẳng rời niệm Phật, cho đến chẳng rời niệm về trí Nhất thiết chủng trí viên mãn.

Bồ-tát này lại tự nghĩ: Đối với tất cả chúng sinh, ta sẽ là người đứng đầu, là người tốt cho đến là nơi chốn nương tựa của Nhất thiết trí.

Nếu Bồ-tát này gia tăng tinh tấn, trong khoảng một niệm, được số Tam-muội nhiều như vi trần của mười vô số trăm ngàn ức triệu cõi Phật, cho đến thị hiện số Bồ-tát như bao nhiêu vi trần để làm quyến thuộc. Nếu dùng nguyện lực thù thắng để thị hiện thì hơn số trên đây, cho đến trăm ngàn ức triệu kiếp chẳng thể tính đếm biết được

Chư Phật tử! Hành tướng nơi mười Địa của Đại Bồ-tát này thứ lớp hiện tiền có thể hướng nhập vào trí Nhất thiết trí. Ví như vận đạt phát xuất bốn dòng sông lớn, các sông lớn ấy chảy khắp cõi Diêm-phù-đề, nước các sông đã không khô cạn mà lại nhiều thêm, cho đến chảy vào biển làm cho nước nơi đây được sung mãn.

Cũng vậy, Bồ-tát từ tâm Bồ-đề lưu xuất nước thiện căn của đại nguyện, dùng Bốn nhiếp pháp thâu tóm hóa độ tất cả chúng sinh không cùng tận, lại them tăng trưởng, cho đến vào nơi biển trí Nhất thiết chủng và làm cho nơi đây được sung mãn.

Chư Phật tử! Mười Địa của Bồ-tát, vì do trí Phật mà có sai khác, như nhân nơi đại địa mà có mười núi lớn là núi Tuyết, núi Hương, núi Tỳ-đà-lê, núi Thần tiên, núi Do-càn-đà-la, núi Mã- nhĩ, núi Ni-dân-đà-la, núi Chước-yết-la, núi Kế-đô-mạt-để, núi Tu-di.

Chư Phật tử! Như núi Tuyết, tất cả dược thảo đều có đủ trong núi đó, lấy không thể hết. Cũng vậy, Bồ-tát ở địa Hoan hỷ, tất cả kinh sách, kỹ nghệ, văn tụng, chú thuật nơi tất cả thế gian đều có cả trong đó, nêu bày không thể hết được.

Chư Phật tử! Như núi Hương, tất cả thứ hương đều chứa đủ

trong đó, lấy không thể hết. Cũng vậy, Bồ-tát trụ địa Ly cấu, tất cả giới hạnh oai nghi của Bồ-tát đều ở cả trong đó, nói không thể hết.

Chư Phật tử! Như núi Tỳ-đà-lê thuần bằng châu báu, tất cả các báu đủ cả trong đó, lấy không thể hết. Cũng vậy, Bồ-tát ở địa Phát quang, tất cả Thiền định, thần thông, Giải thoát Tam-muội, Tam-ma-bát-đề đều đủ cả trong đó, nói không hết được.

Chư Phật tử! Như núi Thần tiên thuần bằng châu báu, Thần tiên chứng năm thông đều ở trong đó không cùng tận. Cũng vậy, Bồ-tát ở địa Diệm tuệ, trí tuệ thù thắng trong tất cả đạo đều gồm đủ trong đó nói không thể hết.

Chư Phật tử! Như núi Do-càn-đà-la thuần bằng châu báu, đại thần Dạ-xoa đều ở trong đó không cùng tận. Cũng vậy, Bồ-tát trụ địa Nan thắng, tất cả thần thông tự tại như ý đều ở trong đó, nói chẳng thể hết.

Chư Phật tử! Như núi Mã-nhĩ thuần bằng châu báu, trong đó đủ tất cả các thứ trái cây, lấy không hết được. Cũng vậy, Bồ-tát trụ địa Hiện tiền, chứng quả Thanh văn, nhập lý duyên khởi đều ở trong đó, nói không hết được.

Như núi Ni-dân-đà-la thuần bằng châu báu, đại lực Long thần đều ở nơi đây, nhiều không cùng tận. Cũng vậy, Bồ-tát ở địa Viễn hành, trí tuệ phương tiện chứng quả Độc giác đều đủ nơi đây, nói không thể hết.

Chư Phật tử! Như núi Chước-yết-la thuần bằng châu báu, các chúng tự tại đều ở trong núi này, nhiều không cùng tận. Cũng vậy, Bồ-tát trụ địa Bất động tự tại hành hóa tại các thế giới sai biệt đều ở trong đây, nói không hết được.

Chư Phật tử! Như núi Kế-đô thuần bằng châu báu, A-tu-la vương đại oai đức đều ở trong đó nhiều không cùng tận. Cũng vậy, Bồ-tát trụ địa Thiện tuệ, tất cả trí hành sinh diệt của thế gian đều ở nơi đây, nói không thể hết.

Chư Phật tử! Như núi Tu-di thuần bằng châu báu, chư Thiên đại oai đức đều ở trong đấy, nói không cùng tận. Cũng vậy, Bồ-tát trụ địa Pháp vân, các Lực, Vô sở úy, pháp Bất cộng của Như Lai, tất cả Phật sự đều ở trong ấy, hỏi đáp giảng nói không thể hết được.

Chư Phật tử! Mười núi báu này đồng ở trong biển lớn mà có tên sai khác. Mười Địa Bồ-tát cũng như vậy, đồng ở trong trí Nhất thiết chủng mà có danh hiệu sai khác.

Chư Phật tử! Ví như biển lớn do có mười tướng mà được gọi là biển lớn, không bị đổi tên. Đây là mười tướng:

1.Thứ lớp càng sâu dần.

2.Chẳng chứa tử thi.

3.Các dòng nước khác chảy vào đều mất tên gọi riêng.

4.Đồng một vị.

5.Có vô lượng châu báu.

6.Không ai đến tận đáy được.

7.Rộng lớn vô lượng.

8.Loài có thân to lớn ở.

9.Thủy triều chẳng quá giới hạn.

10.Chứa khắp hết nước mưa to mà vẫn không tràn.

Cũng vậy, hạnh Bồ-tát do mười tướng mà được gọi là hạnh Bồ-tát, không bị đổi tên. Đây là mười tướng: Địa Hoan hỷ xuất sinh đại nguyện, lần lần càng sâu, địa Ly cấu chẳng chứa tất cả thây phá giới, địa Phát quang rời bỏ danh tự giả của thế gian, địa Diệm tuệ đồng một vị với công đức của Phật, địa Nan thắng xuất sinh vô lượng phương tiện thần thông, làm thành những châu báu của thế gian, địa Hiện tiền quán sát lý duyên sinh sâu xa, địa Viễn hành làm rõ giác tuệ rộng lớn khéo quán sát, địa Bất động thị hiện sự trang nghiêm lớn lao, địa Thiện tuệ đạt được giải thoát sâu xa hành nơi thế gian, biết đúng như thật, chẳng quá hạn, địa Pháp vân có thể lãnh nhận mọi trận đại mưa pháp minh của Như Lai không hề chán đủ.

Chư Phật tử! Ví như ngọc báu đại ma-ni có mười đặc tánh hơn hẳn các châu báu khác. Đây là mười đặc tánh:

1.Xuất sinh từ biển lớn.

2.Thợ khéo trau dồi.

3.Tròn đầy không khuyết.

4.Trong sạch không bợn.

5.Trong ngoài trong suốt.

6.Dùi lỗ rất khéo.

7.Xâu bằng dây báu.

8.Đặt trên trụ cờ cao bằng lưu ly.

9.Phóng ra đủ loại ánh sáng chiếu khắp nơi.

10.Có thể theo ý của nhà vua mưa xuống các loại châu báu và vật dụng làm thỏa mãn tâm nguyện của muôn dân.

Chư Phật tử! Bồ-tát ở đây cũng như vậy, vì có mười sự nên hơn hẳn các Thánh khác. Đây là mười sự:

1.Phát tâm đạt trí Nhất thiết.

2.Trì giới Đầu-đà, hạnh chánh trong sáng.

3.Thiền Tam-muội viên mãn không khuyết.

4.Đạo hạnh thanh bạch lìa các cấu uế.

5.Thần thông phương tiện trong ngoài trong suốt.

6.Trí tuệ duyên khởi đều khéo có thể xuyên thấu.

7.Xâu bằng dây trí phương tiện.

8.Để trên trụ cờ cao tự tại.

9.Quán hạnh của chúng sinh mà phóng ra ánh sáng văn trì.

10.Thọ chức trí của Phật dự vào hàng Phật, có thể vì chúng sinh mà rộng làm Phật sự.

Chư Phật tử! Tất cả các phẩm loại pháp môn thuộc về hạnh Bồ-tát của công đức nơi trí Nhất thiết được tập họp này, chúng sinh chẳng vun trồng thiện căn thời chẳng được nghe.

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt hỏi:

–Nghe pháp môn này thời được bao nhiêu phước?

Bồ-tát Kim Cang Tạng nói:

–Như phước đức của trí Nhất thiết tập họp, nghe pháp môn này đạt được phước đức cũng như vậy. Vì sao? Vì nếu chẳng nghe pháp môn công đức này thì không thể tin hiểu, thọ trì, đọc tụng, huống là tinh tấn tu hành đúng như lời.

Do đó nên biết, cần phải được nghe pháp môn công đức của trí Nhất thiết tập họp này mới có thể tin hiểu thọ trì tu tập, rồi sau mới đạt đến bậc Nhất thiết trí.

Bấy giờ, do thần lực của Phật và do pháp như vậy, nên số thế giới nhiều như số vi trần của mười ức cõi Phật ở mỗi phương trong mười phương chấn động đủ sáu cách với mười tám tướng như đã

thấy. Trên không, khắp nơi rải các thứ hoa trời, tràng hoa trời, y phục trời và các báu trời, đồ trang nghiêm, cờ phướn, trời, lọng lụa. Nhạc trời hòa tấu âm thanh hòa nhã, đồng thời phát ra tiếng ca ngợi công đức của bậc Nhất thiết trí.

Tất cả thế giới khắp mười phương cũng đồng diễn nói pháp trên đây như ở vương cung trời Tha hóa tự tại thuộc thế giới này.

Lại do thần lực của Phật, ở mỗi phương trong mười phương, cách thế giới này vô số thế giới như số vi trần của mười ức cõi Phật, có số Bồ-tát nhiều như số vi trần nơi mười ức cõi Phật cùng đến đại hội này, đồng nói như vầy: “Lành thay! Lành thay! Đại sĩ Kim Cang Tạng đã khéo giảng nói pháp này. Chúng tôi cũng đồng tên là Kim Cang Tạng, ở các thế giới khác nhau nhưng đồng tên là Kim cang đức, Phật đồng hiệu Kim Cang Tràng. Chúng tôi ở tại thế giới của mình, đều nương theo oai lực của Như Lai mà giảng nói pháp này, chúng hội đều đồng như đây, văn tự câu nghĩa cũng không tăng giảm. Chúng tôi đều nương nơi thần lực của Phật đồng đến đây để chứng minh cho Đại sĩ.” Tất cả thế giới trong mười phương, chư Bồ-tát cũng đều đến để chứng minh như thế.

Bấy giờ, Bồ-tát Kim Cang Tạng quán sát tất cả chúng hội khắp cõi pháp trong mười phương, muốn tán thán sự phát tâm nơi trí Nhất thiết trí, muốn thị hiện cảnh giới của Bồ-tát, muốn tu tập hạnh lực của Bồ-tát, muốn tuyên thuyết thâu lấy đạo trí Nhất thiết chủng, muốn trừ diệt tất cả cấu nhiễm nơi thế gian, muốn ban cho trí Nhất thiết, muốn thị hiện sự trang nghiêm của trí chẳng thể nghĩ bàn, muốn hiển bày những công đức của tất cả Bồ-tát, muốn cho ý nghĩa của các địa này càng thêm sáng tỏ, nên nương theo thần lực của Phật, nói kệ rằng:

Tâm đó tịch diệt luôn điều thuận

Bình đẳng vô ngại như hư không

Lìa hẳn cấu trược trụ nơi đạo

Hạnh thắng này, Phật tử nên nghe.

Trăm ngàn ức kiếp tu điều lành

Cúng dường vô lượng, vô biên Phật

Cũng cúng hàng Thanh văn, Độc giác

Vì lợi chúng sinh phát tâm lớn.

Tinh cần trì giới thường nhẫn nhục

Phước trí hổ thẹn đều đầy đủ

Chí cầu Phật trí tu tuệ lớn

Mong được mười Lực nên phát tâm.

Cúng dường khắp chư Phật ba đời

Nghiêm tịnh khắp mười phương cõi nước

Biết rõ các pháp đều bình đẳng

Vì lợi chúng sinh phát tâm lớn.

Trụ Địa thứ nhất sinh tâm này

Rời hẳn điều ác, thường hoan hỷ

Nguyện lực rộng tu những pháp lành

Do tâm từ bi vào Nhị địa.

Giới, văn đầy đủ thương chúng sinh

Rửa trừ nhơ bợn tâm trong sáng

Quán sát lửa ba độc thế gian

Hiểu biết rộng lớn hướng Địa ba

Tất cả ba cõi đều vô thường

Như trúng tên độc thân khổ đốt

Chán bỏ hữu vi cầu Phật pháp

Bậc trí rộng lớn nhập địa Diệm.

Niệm tuệ đầy đủ được đạo trí

Cúng dường trăm ngàn vô lượng Phật

Thường quán những công đức tối thắng

Bậc này tiến nhập địa Nan thắng.

Trí tuệ phương tiện khéo quán sát

Thị hiện mọi cách cứu chúng sinh

Cúng dường Bậc Mười Lực vô thượng

Tiến nhập địa Hiện tiền vô sinh

Thế gian khó biết mà biết được

Chẳng thọ ngã nhân lìa có không

Pháp tánh bản tịch, tùy duyên chuyển

Được pháp diệu này lên Địa bảy.

Trí tuệ phương tiện tâm rộng lớn

Khó làm, khó phục, khó biết rõ

Dầu chứng tịch diệt, siêng tu tập.

Lên địa Bất động như hư không

Phật khuyên khiến từ tịch diệt khởi

Rộng tu nghiệp trí đủ các môn

Đủ mười tự tại quán thế gian

Do đấy được lên địa Thiện tuệ.

Dùng trí vi diệu quán chúng sinh

Tâm hành, nghiệp, hoặc như rừng rậm.

Vì muốn độ họ vào đạo Phật

Nên nói tạng thắng nghĩa của Phật.

Tuần tự tu hành đủ hạnh lành

Cho đến Địa chin gồm phước tuệ

Thường cầu pháp tối thượng của Phật

Được nước trí Phật rưới trên đỉnh,

Chứng được vô số môn Tam-muội

Cũng biết rõ được công lực kia

Tam-muội sau cùng lên Thọ chức,

Trụ cảnh rộng lớn luôn bất động.

Lúc Bồ-tát được Tam-muội này

Hoa sen báu lớn bỗng nhiên hiện

Thân ngồi trên đó xứng cùng hoa

Phật tử vây quanh đồng chiêm ngưỡng,

Phóng trăm ngàn ức ánh sáng lớn

Diệt trừ tất cả khổ chúng sinh

Lại từ trên đỉnh phóng hào quang

Chiếu khắp mười phương các hội Phật,

Dừng giữa hư không làm lưới sáng

Cúng dường Phật xong, vào trong chân

Tức thời chư Phật đều biết rõ:

Nay Bồ-tát này lên Chức vị

Mười phương Bồ-tát đến quán sát

Đại sĩ thọ chức phóng ánh sáng

Chặng mày chư Phật cũng phóng quang

Chiếu khắp mọi nơi, nhập vào đỉnh,

Thế giới nơi mười phương đều chấn động

Tất cả địa ngục đều diệt khổ

Bấy giờ, chư Phật trao chức cho

Như Chuyển luân vương phong thái tử.

Nếu được chư Phật ban quán đỉnh

Bồ-tát này lên địa Pháp vân

Trí tuệ thêm lớn không ngằn mé

Khai ngộ tất cả các thế gian.

Cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc,

Cõi pháp, cõi đời, cõi chúng sinh.

Có số, không số và hư không

Tất cả như vậy đều thông đạt.

Tất cả đều dùng oai lực lớn

Chư Phật gia trì trí vi tế

Kiếp số bí mật, như sợi lông

Có thể quán sát đúng như thật.

Thọ sinh, xả tục, thành Chánh đạo

Chuyển xe pháp mầu nhập Niết-bàn

Cho đến pháp giải thoát tịch diệt

Và chỗ chưa nói đều biết được.

Bồ-tát trụ nơi địa Pháp vân này

Đầu đủ niệm lực trì Phật pháp,

Ví như biển lớn nhận nước mưa

Địa này thọ pháp cũng như vậy

Mười phương vô lượng các chúng sinh

Đều được văn trì giữ Phật pháp,

Nơi một Đức Phật được nghe pháp

Hơn cả số trên vô lượng số.

Do sức oai thần trí nguyện xưa

Một niệm khắp cùng mười phương cõi

Rưới mưa cam lồ diệt phiền não

Do đó Phật nói hiệu Pháp Vân.

Thần thông thị hiện khắp mười phương

Vượt hơn cảnh trời người thế gian

Lại hơn số này vô lượng ức

Thế trí suy lường ắt mê loạn.

Lượng trí công đức một cất chân

Đến bậc Địa chín vẫn chẳng biết,

Huống là Thanh văn, Bích-chi-phật

Cùng với tất cả loài chúng sinh!

Bậc Bồ-tát này cúng dường Phật

Cùng khắp cõi nước ở mười phương

Cũng cúng dường Thánh chúng hiện tiền

Trang nghiêm đầy đủ công đức Phật.

Trụ ở bậc này lại vì nói

Trí vô ngại cõi pháp ba đời

Chúng sinh, cõi nước đều cũng vậy

Cho đến tất cả công đức Phật

Trí quang minh Bồ-tát địa này

Chỉ đường chánh pháp cho chúng sinh

Ánh sáng tự tại trừ tăm tối

Ánh sáng này diệt tối cũng vậy

Địa ấy thường làm vua ba cõi

Khéo hay diễn nói pháp ba thừa

Vô lượng Tam-muội, một niệm được

Được thấy chư Phật cũng như vậy.

Nay tôi đã lược nói Địa này

Nếu muốn nói rộng không thể hết.

Các Địa như vậy trong trí Phật

Như mười núi lớn đứng sừng sững

Địa nhất nghề nghiệp vô cùng tận

Ví như núi Tuyết chứa dược thảo,

Địa hai giới thơm như núi Hương,

Địa ba núi Tỳ phát hoa diệu,

Địa Diệm tuệ báu vô cùng tận

Ví như núi Tiên, chư Tiên ở,

Địa năm thần thông như núi Càn,

Địa sáu núi Mã đủ loại trái,

Địa bảy tuệ lớn như Ni-dân,

Địa tám tự tại như Luân-vi,

Địa chín vô ngại như Kế-đô,

Địa mười đủ đức như Tu-di,

Địa một: Nguyện lớn, hai: Trì giới.

Địa ba: Công đức, bốn: Chuyên nhất,

Địa năm: Vi diệu, sáu: Sâu xa,

Địa bảy: Đại tuệ, tám: Trang nghiêm,

Địa chín tư duy nghĩa vi diệu

Vượt hơn tất cả đạo thế gian

Địa mười thọ trì pháp chư Phật,

Biển hạnh như vậy không cạn hết.

Mười hạnh xuất thế: Một: Phát tâm.

Thứ hai: Trì giới, thứ ba thiền,

Thứ tư: Hạnh tịnh, năm: Thành tựu,

Thứ sáu: Duyên sinh, bảy: Xâu suốt,

Thứ tám: Để trên cờ Kim cang,

Thứ chín: Quán sát những rừng rậm,

Thứ mười: Quán đỉnh tùy vương ý,

Đức báu như vậy lần thanh tịnh.

Mười phương cõi nước nghiền làm bụi

Một niệm biết được số bao nhiêu,

Lông đo không gian biết số lượng,

Ức kiếp nói Địa không thể hết.

Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm - Quyển 40 - Phẩm 27: Thập Định (Phần 1)

KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT

HOA NGHIÊM

QUYỂN 40

Phẩm 27: THẬP ĐỊNH (Phần 1)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn ở trong đạo tràng Bồ-đề tại nước Ma-kiệt-đề vừa thành bậc Chánh giác, nơi điện Phổ quang minh nhập Tam-muội tên Sát-na tế chư Phật, dùng sức thần thông của trí Nhất thiết tự hiện thân Như Lai thanh tịnh vô ngại không chốn nương tựa, không chỗ nhiễm đắm, trụ chỉ rất tịch tĩnh, đủ oai đức lớn, không có nhiễm vướng, có thể làm cho người thấy đều được khai ngộ, tùy nghi xuất hiện chẳng lỗi thời, hằng trụ một tướng, chính là vô tướng, cùng với số Đại Bồ-tát nhiều như số vi trần nơi mười cõi Phật dự hội. Chư Bồ-tát này đều là bậc nhập Quán đỉnh, đầy đủ hạnh Bồ-tát, đồng như pháp giới vô lượng, vô biên, đã được Tam-muội Phổ kiến, đại Bi an ổn tất cả chúng sinh, thần thông tự tại đồng với Như Lai, vào sâu trí tuệ, diễn nghĩa chân thật, đủ trí Nhất thiết hàng phục chúng ma, tuy vào nơi thế gian mà tâm luôn tịch tĩnh, an trụ nơi giải thoát vô trụ của Bồ-tát. Danh hiệu của các vị là Bồ-tát Kim Cang Tuệ, Bồ-tát Vô Đẳng Tuệ, Bồ-tát nghĩa Ngữ Tuệ, Bồ-tát Tối Thắng Tuệ, Bồ-tát Thường Xả Tuệ, Bồ-tát Na-già Tuệ, Bồ-tát Thành Tựu Tuệ, Bồ-tát Điều Thuận Tuệ, Bồ-tát Đại Lực Tuệ, Bồ-tát Nan Tư Tuệ, Bồ-tát Vô Ngại Tuệ, Bồ-tát Tăng Thượng Tuệ, Bồ-tát Phổ Cúng Tuệ, Bồ-tát Như Lý Tuệ, Bồ-tát Thiện Xảo Tuệ, Bồ-tát Pháp Tự Tại Tuệ, Bồ-tát Pháp Tuệ, Bồ-tát Tịch Tĩnh Tuệ, Bồ-tát Hư Không Tuệ, Bồ-tát Nhất Tướng Tuệ, Bồ-tát Thiện Tuệ, Bồ-tát Như Huyễn Tuệ, Bồ-tát Quảng Đại Tuệ, Bồ-tát Uy Lực Tuệ, Bồ-tát Thế Gian Tuệ, Bồ-tát Phật Địa Tuệ, Bồ-tát Chân Thật Tuệ, Bồ-tát Tôn Thắng Tuệ, Bồ-tát Trí Quang Tuệ, Bồ-tát Vô Biên Tuệ, Bồ-tát Niệm Trang Nghiêm, Bồ-tát

Đạt Không Tế, Bồ-tát Tánh Trang Nghiêm, Bồ-tát Thâm Diệu Cảnh, Bồ-tát Thiện Giải Xứ Phi Xứ, Bồ-tát Đại Quang Minh, Bồ-tát Thường Quang Minh, Bồ-tát Liễu Phật Chủng, Bồ-tát Tâm Vương, Bồ-tát Nhất Hạnh, Bồ-tát Thường Hiện Thần Thông, Bồ-tát Trí Tuệ Nha, Bồ-tát Công Đức Xứ, Bồ-tát Pháp Đăng, Bồ-tát Chiếu Thế, Bồ-tát Trì Thế, Bồ-tát Tối An Ổn, Bồ-tát Tối Thượng, Bồ-tát Vô Thượng, Bồ-tát Vô Tỷ, Bồ-tát Siêu Luân, Bồ-tát Vô Ngại Hạnh, Bồ-tát Quang Minh Diệm, Bồ-tát Nguyệt Quang, Bồ-tát Nhất Trần, Bồ-tát Kiên Cố Hạnh, Bồ-tát Chú Mưa pháp, Bồ-tát Tối Thắng Tràng, Bồ-tát Phổ Trang Nghiêm, Bồ-tát Trí Nhãn, Bồ-tát Pháp Nhãn, Bồ-tát Tuệ Vân, Bồ-tát Tổng Trì Vương, Bồ-tát Vô Trụ Nguyện, Bồ-tát Trí Tạng, Bồ-tát Tâm Vương, Bồ-tát Nội Giác Tuệ, Bồ-tát Trụ Phật Trí, Bồ-tát Đà-la-ni Dũng Kiện Lực, Bồ-tát Trì Địa Lực, Bồ-tát Diệu Nguyệt, Bồ-tát Tu-di Đảnh, Bồ-tát Bảo Đảnh, Bồ-tát Phổ Quang Chiếu, Bồ-tát Oai Đức Vương, Bồ-tát Trí Tuệ Luân, Bồ-tát Đại Oai Đức, Bồ-tát Đại Long Tướng, Bồ-tát Chất Trực Hạnh, Bồ-tát Bất Thoái Chuyển, Bồ-tát Trì Pháp Tràng, Bồ-tát Vô Vong Thất, Bồ-tát Nhiếp Chư Thủ, Bồ-tát Bất Tư Nghì Quyết Định Tuệ, Bồ-tát Du Hý Vô Biên Trí, Bồ-tát Vô Tận Diệu Pháp Tạng, Bồ-tát Trí Nhật, Bồ-tát Pháp Nhật, Bồ-tát Trí Tạng, Bồ-tát Trí Trạch, Bồ-tát Phổ Kiến, Bồ-tát Bất Không Kiến, Bồ-tát Kim Cang Dũng, Bồ-tát Kim Cang Trí, Bồ-tát Kim Cang Diệm, Bồ-tát Kim Cang Tuệ, Bồ-tát Phổ Nhãn, Bồ-tát Phật Nhật, Bồ-tát Trì Phật Kim Cang Bí Mật nghĩa, Bồ-tát Phổ Nhãn Cảnh Giới Trí Trang Nghiêm. Chư Bồ-tát như thế nhiều như số vi trần nơi mười cõi Phật thuở xưa đều cùng với Đức Như Lai Tỳ-lô-giá-na đồng tu những hạnh thiện căn của Bồ-tát.

Bấy giờ, Bồ-tát Phổ Nhãn nương theo thần lực của Phật, từ chỗ ngồi đứng dậy, trịch y vai bên phải, gối bên phải quỳ sát đất, chắp tay bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Con có chỗ muốn hỏi Đấng Như Lai Đẳng Chánh Giác, xin Thế Tôn thương xót cho phép.

Phật nói:

–Phổ Nhãn! Cho phép ông hỏi. Như Lai sẽ giải nói cho ông được hoan hỷ.

Bồ-tát Phổ Nhãn thưa:

–Bạch Thế Tôn! Bồ-tát Phổ Hiền và chúng Bồ-tát an trụ hạnh nguyện Phổ hiền, thành tựu bao nhiêu Tam-muội giải thoát mà hoặc nhập, hoặc xuất, hoặc có lúc an trụ các đại Tam-muội của Bồ-tát. Vì khéo nhập xuất nơi các đại Tam-muội rộng lớn chẳng thể nghĩ bàn như thế nên có thể đối với tất cả Tam-muội, hiện bày mọi thần thông biến hóa tự tại không thôi nghỉ?

Phật nói:

–Lành thay! Này Phổ Nhãn! Ông đã vì tạo lợi ích cho chúng Bồ-tát quá khứ, vị lai và hiện tại mà hỏi nghĩa trên đây.

Này Phổ Nhãn! Bồ-tát Phổ Hiền hiện đương ở tại đây, đã có thể thành tựu thần thông tự tại chẳng thể nghĩ bàn, vượt lên trên tất cả Bồ-tát, khó gặp gỡ được. Từ nơi vô lượng hạnh Bồ-tát, Phổ Hiền phát sinh đại nguyện của Bồ-tát, đều đã thanh tịnh, công hạnh đã làm đều không thoái chuyển. Vô lượng môn Ba-la-mật, môn Đà-la-ni vô ngại, môn biện tài vô tận, Phổ Hiền đều đã thanh tịnh vô ngại cả. Do diệu lực của bản nguyện, Phổ Hiền vận tâm đại Bi tạo lợi ích cho tất cả chúng sinh suốt đời vị lai không hề nhàm chán, mệt mỏi.

Ông nên hỏi Phổ Hiền, Bồ-tát ấy sẽ vì ông mà giảng nói về Tam-muội tự tại giải thoát đó.

Bấy giờ, chúng Bồ-tát trong pháp hội nghe danh hiệu Đại Bồ-tát Phổ Hiền, tức thời chứng được vô lượng Tam-muội chẳng thể nghĩ bàn, tâm được vô ngại, yên tịnh chẳng động, trí tuệ rộng lớn, khó dò lường được, cảnh giới rất sâu ít ai sánh kịp, hiện tiền đều thấy vô lượng chư Phật, được sức của Như Lai, đồng tánh Như Lai, chiếu sáng suốt quá khứ, hiện tại, vị lai, đạt được phước đức chẳng thể cùng tận, tất cả thần thông đều đã đầy đủ.

Chư Bồ-tát này đối với Bồ-tát Phổ Hiền sinh tâm tôn trọng khát ngưỡng muốn thấy, nhưng nhìn khắp mọi nơi mà vẫn không thấy, cũng chẳng thấy tòa ngồi của Bồ-tát Phổ Hiền. Đó là do oai lực của Như Lai và cũng là thần thông tự tại của Bồ-tát Phổ Hiền khiến như vậy.

Bồ-tát Phổ Nhãn thưa:

–Bạch Thế Tôn! Bồ-tát Phổ Hiền hiện nay ở đâu?

Phật nói:

–Này Phổ Nhãn! Bồ-tát Phổ Hiền hiện đang ngồi gần bên ta trong đạo tràng này, từ lúc đầu, không hề dời chỗ.

Khi ấy, Bồ-tát Phổ Nhãn và chư Bồ-tát lại nghĩ tìm khắp cả pháp hội rồi thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nay chúng con vẫn chưa thấy được thân và tòa ngồi của Bồ-tát Phổ Hiền.

Phật nói:

–Đúng thế! Này thiện nam! Vì sao các ông chẳng thấy được?

Này Phổ Nhãn! Vì trụ xứ của Bồ-tát Phổ Hiền rất sâu xa chẳng thể nói. Bồ-tát Phổ Hiền được vô biên môn trí tuệ, nhập định Sư tử phấn tấn, được lực dụng tự tại vô thượng, vào nơi thanh tịnh vô ngại, sinh mười Trí lực của Như Lai, lấy tạng pháp giới làm thân, tất cả Như Lai đồng hộ niệm, trong khoảng một niệm có thể chứng nhập trí không sai biệt của chư Phật ba đời. Vì thế nên các ông không thấy được.

Bấy giờ, Bồ-tát Phổ Nhãn nghe Phật nói về công đức thanh tịnh của Bồ-tát Phổ Hiền liền được mười ngàn vô số Tam-muội. Dùng sức của Tam-muội lại quán sát khắp, ao ước muốn thấy Bồ-tát Phổ Hiền, nhưng cũng vẫn chẳng thấy. Tất cả chư Bồ-tát khác cũng chẳng thấy.

Khi ấy, Bồ-tát Phổ Nhãn ra khỏi Tam-muội, bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Con đã nhập mười ngàn vô số Tam-muội cầu thấy Bồ-tát Phổ Hiền, nhưng vẫn chẳng được thấy. Chẳng thấy thân và nghiệp thân, ngữ và nghiệp ngữ, ý và nghiệp ý cùng tòa ngồi chỗ ở của Bồ-tát Phổ Hiền.

Phật nói:

–Đúng thế, đúng thế! Này Phổ Nhãn! Phải biết đều do Bồ-tát Phổ Hiền an trụ trong sức giải thoát chẳng thể nghĩ bàn.

Này Phổ Nhãn! Như ý ông thì sao? Có người nào nói được trụ xứ của các tướng huyễn ở trong văn tự huyễn thuật chăng?

–Bạch Thế Tôn, không thể nói được.

–Này Phổ Nhãn! Tướng huyễn trong huyễn thuật còn không thể nói, huống là cảnh giới thân bí mật, cảnh giới ngữ bí mật và cảnh

giới ý bí mật của Bồ-tát Phổ Hiền mà có thể nhập, có thể thấy được sao? Vì cảnh giới của Bồ-tát Phổ Hiền sâu xa chẳng thể nghĩ bàn, không có hạn lượng, đã vượt ngoài hạn lượng.

Tóm lại, Bồ-tát Phổ Hiền dùng tuệ kim cang vào khắp cõi pháp ở tất cả thế giới: Không chỗ đi, không chỗ trụ. Biết thân của tất cả chúng sinh đều tức là phi thân, không đi không đến, được không đoạn diệt, không sai biệt, thần thông tự tại. Không nương tựa, không tạo tác, không động chuyển, đạt đến nơi ngằn mé rốt ráo của cõi pháp.

Này Phổ Nhãn! Nếu ai được thấy Bồ-tát Phổ Hiền, hoặc được hầu hạ, hoặc được nghe danh, hoặc có tư duy, hoặc có tưởng nhớ, hoặc sinh tin hiểu, hoặc siêng quán sát, hoặc mới hướng đến, hoặc đương tìm cầu, hoặc phát thệ nguyện tiếp nối không dứt thì đều được lợi ích không luống uổng.

Bấy giờ, Phổ Nhãn và chúng Bồ-tát đối với Bồ-tát Phổ Hiền sinh tâm khát ngưỡng trông mong được thấy, nên đồng xướng lên: “Nam-mô Nhất Thiết Chư Phật! Nam-mô Bồ-tát Phổ Hiền!”.

Xướng ba lần như thế xong, chúng Bồ-tát và Bồ-tát Phổ Nhãn đồng cúi đầu đảnh lễ.

Phật bảo Bồ-tát Phổ Nhãn và đại chúng:

–Chư Phật tử! Các vị lại phải kính lễ Bồ-tát Phổ Hiền, ân cần cầu thỉnh. Rồi phải chuyên tâm quán sát mười phương, tưởng thân tướng của Bồ-tát Phổ Hiền hiện ở trước mình. Suy gẫm như vậy khắp cả cõi pháp, thâm tâm tin hiểu, nhàm lìa tất cả, thề cùng một hạnh nguyện với Phổ Hiền vào pháp chân thật bất nhị, thân mình hiện khắp tất cả thế gian, biết rõ các căn tánh sai biệt của chúng sinh, ở khắp mọi nơi, tập họp đạo Phổ Hiền.

Nếu các ông có thể phát đại nguyện như vậy thì sẽ được thấy Bồ-tát Phổ Hiền.

Nghe Phật dạy xong, Bồ-tát Phổ Nhãn và đại chúng đồng thời đảnh lễ cầu thỉnh được thấy Bồ-tát Phổ Hiền.

Bấy giờ, Bồ-tát Phổ Hiền liền dùng diệu lực của thần thông giải thoát theo chỗ đáng hiện mà hiện sắc thân, làm cho tất cả chúng Bồ-tát đều thấy Bồ-tát Phổ Hiền ngồi trên tòa hoa sen gần Đức Như

Lai ngay trong chúng Bồ-tát này. Cũng thấy nơi tất cả thế giới khác, chỗ tất cả chư Phật, Bồ-tát Phổ Hiền tuần tự nối tiếp mà đến. Cũng thấy nơi tất cả chư Phật kia diễn nói về tất cả hạnh Bồ-tát, khai thị đạo trí Nhất thiết trí, làm rõ tất cả thần thông của Bồ-tát, phân biệt tất cả oai đức của Bồ-tát, thị hiện tất cả chư Phật ba đời.

Bấy giờ, Bồ-tát Phổ Nhãn và chúng Bồ-tát thấy thần biến này, tâm hết sức vui mừng, đều đảnh lễ Bồ-tát Phổ Hiền tôn trọng xem như tất cả mười phương chư Phật.

Do sức oai thần của Phật và do sức tin hiểu của chúng Bồ-tát cùng với sức nơi bản nguyện của Bồ-tát Phổ Hiền, tự nhiên kết tụ mười ngàn thứ mây báu. Đó là các loại mây hoa, mây tràng hoa, mây hương, mây hương bột, mây lọng, mây y phục, mây đồ trang nghiêm, mây châu báu, mây hương đốt, mây lụa màu.

Ở vô số thế giới chấn động đủ sáu cách, trổi các thứ nhạc trời, tiếng vang xa đến vô biên thế giới, phóng ra ánh sáng lớn, chiếu khắp vô số thế giới làm cho ba cõi ác đều được thoát khổ, làm nghiêm tịnh vô số thế giới, làm cho vô số Bồ-tát nhập hạnh Phổ hiền, vô số Bồ-tát viên mãn hạnh nguyện Phổ hiền, thành bậc Chánh giác vô thượng.

Bồ-tát Phổ Nhãn thưa:

–Bạch Thế Tôn! Bồ-tát Phổ Hiền là bậc trụ nơi oai đức lớn, trụ nơi không gì bằng, trụ nơi không lỗi lầm, trụ nơi không thoái, trụ nơi bình đẳng, trụ nơi bất hoại, trụ nơi tất cả pháp sai biệt, trụ nơi tất cả pháp không sai biệt, trụ chỗ những tâm thiện xảo của tất cả chúng an trụ, trụ nơi Tam-muội giải thoát tự tại của tất cả pháp.

Phật nói:

–Đúng thế! Đúng thế! Như lời ông đã nói. Bồ-tát Phổ Hiền có vô số công đức thanh tịnh. Đó là công đức trang nghiêm không gì bằng, công đức báu vô lượng, công đức biển chẳng thể nghĩ bàn, công đức tướng vô lượng, công đức mây vô biên, công đức không thể xưng tán, không có giới hạn, công đức pháp vô tận, công đức chẳng thể kể xiết, công đức của tất cả Phật, công đức xưng dương tán thán chẳng thể tận.

Phật bảo Bồ-tát Phổ Hiền:

–Phổ Hiền! Ông nên vì Bồ-tát Phổ Nhãn và chúng Bồ-tát trong đại hội giảng mà nói về mười đại Tam-muội, cho họ có thể khéo nhập và thành tựu viên mãn hạnh nguyện của Phổ Hiền.

Vì chư Đại Bồ-tát giảng nói mười Tam-muội này, khiến cho các Bồ-tát quá khứ đã được xuất ly, các Bồ-tát hiện tại hiện được xuất ly, các Bồ-tát vị lai sẽ được xuất ly. Những gì là mười?

1.Đại Tam-muội Phổ quang.

2.Đại Tam-muội Diệu quang.

3.Đại Tam-muội Tuần tự đến khắp cõi nước của chư Phật.

4.Đại Tam-muội Tâm hành sâu xa thanh tịnh.

5.Đại Tam-muội Biết tạng trang nghiêm quá khứ.

6.Đại Tam-muội Trí quang minh.

7.Đại Tam-muội Hiểu rõ tất cả sự trang nghiêm của cõi Phật

8.Đại Tam-muội Thân chúng sinh sai biệt.

9.Đại Tam-muội Pháp giới tự tại.

10.Đại Tam-muội Vô ngại luân.

Mười đại Tam-muội này, chính là chư Đại Bồ-tát có thể khéo hội nhập. Tất cả chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại đã nói, sẽ nói và đương nói. Nếu chư Bồ-tát mến thích, tôn trọng, tu tập mười đại Tam-muội này không trễ nải, thời được thành tựu. Những bậc này gọi là Phật, là Như Lai, cũng gọi là Đấng được Mười Trí Lực, là Đấng Đạo Sư, Đấng Đại Đạo Sư, là Nhất Thiết Trí, là Nhất Thiết Kiến, là Trụ Vô Ngại, là Thấu Đạt Các Cảnh, là Nhất Thiết Pháp Tự Tại.

Bậc Bồ-tát này vào khắp tất cả thế giới mà không chấp trước thế giới, vào khắp tất cả cõi chúng sinh mà không chấp trước chúng sinh, vào khắp tất cả thân mà đối với thân được vô ngại, vào khắp tất cả cõi pháp, mà biết cõi pháp là vô biên, gần gũi tất cả chư Phật ba đời, thấy rõ tất cả pháp của chư Phật, khéo nói tất cả văn tự, thấu rõ tất cả giả danh, thành tựu đạo thanh tịnh của tất cả Bồ-tát, an trụ tất cả hạnh sai biệt của Bồ-tát, trong một niệm đạt được tất cả trí khắp ba đời, biết khắp tất cả pháp ba đời, nói khắp tất cả giáo pháp của chư Phật, chuyển khắp tất cả pháp luân bất thoái, ở các đời quá khứ, vị lai, hiện tại, chứng khắp tất cả đạo Bồ-đề, nơi trong mỗi mỗi

đạo Bồ-đề này khắp rõ chỗ thuyết pháp của tất cả Phật.

Trên đây là môn pháp tướng của chư Bồ-tát, là môn trí giác của chư Bồ-tát, là môn Nhất thiết chủng trí không gì hơn, là môn các hạnh nguyện của Bồ-tát Phổ Hiền, là môn thệ nguyện dũng mãnh nơi thần thông, là môn biện tài của hết thảy Tổng trì, là môn sai biệt của các pháp nơi ba đời, là môn thị hiện của tất cả chư Phật, là môn dùng trí Nhất thiết an lập tất cả chúng sinh, là môn dùng thần lực Phật làm nghiêm tịnh tất cả thế giới.

Nếu Bồ-tát nhập đại Tam-muội này, được lực pháp giới vô cùng tận, được hạnh hư không vô ngại, được ngôi Pháp vương vô lượng tự tại như ngôi quán đỉnh thọ chức của thế gian, được trí vô biên thông đạt tất cả, được diệu lực rộng lớn viên mãn mười thứ, thành tựu tâm không tranh cãi vào cảnh giới tịch diệt, đại Bi vô úy giống như sư tử, là trượng phu trí tuệ thắp đèn sáng chánh pháp, khen không thể hết tất cả công đức, hàng Thanh văn, Duyên giác chẳng nghĩ bàn đến được.

Bồ-tát này được trí pháp giới, trụ nơi cảnh không động mà có thể tùy tục khai diễn các pháp, an trụ nơi vô tướng mà khéo vào pháp tướng, được tạng tự tánh thanh tịnh sinh nơi nhà Như Lai thanh tịnh, khéo mở các pháp môn sai biệt mà dùng trí tuệ biết rõ không sở hữu, khéo biết thời cơ, thường hành pháp thí khai ngộ tất cả, gọi là bậc Trí giả, giáo hóa khắp chúng sinh đều làm cho thanh tịnh, dùng trí phương tiện thị hiện thành Phật đạo mà thường tu hành hạnh Bồ-tát không cùng tận, nhập cảnh giới của trí phương tiện thị hiện các môn thần thông rộng lớn.

Vì thế nên này Phổ Hiền! Nay ông phải nên phân biệt giảng nói rộng về mười đại Tam-muội của tất cả Bồ-tát, vì chúng hội này đều mong được nghe.

Bấy giờ, Bồ-tát Phổ Hiền vâng theo diệu chỉ của Như Lai, quán sát Bồ-tát Phổ Nhãn và chúng Bồ-tát rồi nói:

–Chư Phật tử! Thế nào là Tam-muội Phổ quang minh của Đại Bồ-tát?

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát này có mười pháp môn vô tận. Những gì là mười? Đó là trí chư Phật xuất hiện vô tận, trí chúng sinh biến

hóa vô tận, trí thế giới như ảnh vô tận, trí thâm nhập cõi pháp vô tận, trí khéo thâu tóm Bồ-tát vô tận, trí Bồ-tát bất thoái vô tận, trí khéo quán sát nghĩa của tất cả pháp vô tận, trí khéo giữ gìn tâm lực vô tận, trí trụ nơi tâm Bồ-đề rộng lớn vô tận, trí trụ nơi nguyện lực của trí Nhất thiết nơi tất cả Phật pháp vô tận.

Chư Phật tử! Đó là mười thứ pháp vô tận của Đại Bồ-tát.

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát phát mười loại tâm vô biên. Những gì là mười? Đó là phát tâm vô biên độ thoát tất cả chúng sinh, phát tâm vô biên thừa sự tất cả chư Phật, phát tâm vô biên cúng dường tất cả chư Phật, phát tâm vô biên thấy khắp tất cả chư Phật, phát tâm vô biên thọ trì tất cả Phật pháp chẳng quên mất, phát tâm vô biên thị hiện vô lượng thần biến của tất cả chư Phật, phát tâm vô biên vì được Phật lực nên chẳng bỏ tất cả hạnh Bồ-đề, phát tâm vô biên nhập khắp cảnh giới vi tế của trí Nhất thiết, diễn nói tất cả Phật pháp, phát tâm vô biên nhập khắp cảnh giới rộng lớn chẳng thể nghĩ bàn của Phật, phát tâm vô biên ham thích biện tài của Phật, lãnh thọ các Phật pháp, phát tâm vô biên thị hiện những thân tự tại, vào trong chúng hội đạo tràng của tất cả Như Lai.

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát này có mười môn trí nhập Tam-muội sai biệt. Những gì là mười? Đó là phương Đông nhập định, phương Tây khởi; phương Tây nhập định, phương Đông khởi; phương Nam nhập định, phương Bắc khởi; phương Bắc nhập định, phương Nam khởi; phương Đông bắc nhập định, phương Tây nam khởi; phương Tây nam nhập định, phương Đông bắc khởi; phương Tây bắc nhập định, phương Đông nam khởi; phương Đông nam nhập định, phương Tây bắc khởi; phương Hạ nhập định, phương Thượng khởi; phương Thượng nhập định, phương Hạ khởi.

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát này có mười môn trí thiện xảo nhập đại Tam-muội. Những gì là mười?

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát lấy tam thiên đại thiên thế giới làm một hoa sen, rồi hiện thân ngồi kiết già khắp trên hoa sen này. Trong thân lại hiện tam thiên đại thiên thế giới, nơi đó, có trăm ức bốn cõi thiên hạ, mỗi mỗi bốn cõi thiên hạ hiện trăm ức thân, mỗi mỗi thân nhập trăm ức trăm ức tam thiên đại thiên thế giới. Nơi thế

giới này, mỗi mỗi bốn cõi thiên hạ, hiện ra trăm ức trăm ức Bồ-tát tu hành. Mỗi mỗi Bồ-tát tu hành phát sinh trăm ức trăm ức sự hiểu biết quyết định. Mỗi mỗi sự hiểu biết quyết định làm cho trăm ức trăm ức căn tánh viên mãn. Mỗi mỗi căn tánh thành tựu trăm ức trăm ức pháp hạnh bất thoái của Bồ-tát, nhưng những thân đã thị hiện ấy chẳng phải một, chẳng phải nhiều, nhập định và xuất định không bị lầm loạn.

Chư Phật tử! Như vua A-tu-la La-hầu, bản thân cao bảy trăm do-tuần, hóa hình cao mười sáu vạn tám ngàn do-tuần, đứng giữa biển lớn lộ ra nửa thân, cao ngang đỉnh núi Tu-di. Dù hóa thân cao mười sáu vạn tám ngàn do-tuần, nhưng bản thân của vua A-tu-la vẫn không hư hoại, các uẩn xứ giới đều như cũ, tâm không lầm loạn, đối với thân biến hóa không nghĩ là thân khác, cũng không nghĩ bản thân là chẳng phải mình. Bản thân luôn thọ hưởng các sự vui, mà thân biến hóa thường hiện các thứ oai lực thần thông tự tại.

Chư Phật tử! Vua A-tu-la có tham, sân, si, có đủ tánh kiêu mạn hãy còn có thể biến hiện thân hình như vậy, huống là Đại Bồ-tát đã hiểu rõ sâu xa tâm pháp như huyễn, thế gian đều như mộng, chư Phật xuất thế đều như bóng hình, tất cả thế giới như biến hóa, ngôn ngữ âm thanh đều như tiếng vang, đã thấy pháp chân thật, dùng pháp như thật làm thân mình, biết tất cả pháp bản tánh là thanh tịnh, biết rõ thân tâm không có thật thể, thân mình ở khắp vô lượng cảnh giới, dùng ánh sáng trí tuệ rộng lớn của Phật để tịnh tu tất cả hạnh Bồ-đề.

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát trụ trong Tam-muội này vượt quá thế gian, xa lìa thế gian, không bị mê loạn, không ai làm lu mờ được.

Chư Phật tử! Như Tỳ-kheo quán sát thân mình, trụ nơi quán bất tịnh, thấy kỹ thân mình đều là bất tịnh.

Cũng vậy, Đại Bồ-tát trụ nơi Tam-muội này quán sát thân pháp thấy các thế gian vào khắp trong thân mình, ở đó thấy rõ tất cả thế gian và pháp thế gian nhưng đối với pháp ấy đều không chấp trước.

Đó là trí thiện xảo thứ nhất, nhập đại Tam-muội Phổ muang minh của Đại Bồ-tát.

Chư Phật tử! Thế nào là Tam-muội Diệu quang minh của Đại Bồ-tát?

Đại Bồ-tát này có thể nhập vào tam thiên đại thiên thế giới nhiều như số vi trần của tam thiên đại thiên thế giới. Nơi mỗi mỗi thế giới, hiện than nhiều như số vi trần của tam thiên đại thiên thế giới. Mỗi mỗi thân phóng ra ánh sáng như số vi trần của tam thiên đại thiên thế giới. Mỗi mỗi ánh sáng hiện ra số màu sắc như số vi trần của tam thiên đại thiên thế giới. Mỗi mỗi màu sắc chiếu sáng số thế giới như số vi trần của tam thiên đại thiên thế giới. Trong mỗi mỗi thế giới điều phục số chúng sinh như số vi trần của tam thiên đại thiên thế giới.

Những thế giới này nhiều loại chẳng đồng, Bồ-tát đều biết rõ. Đó là thế giới tạp nhiễm, thế giới thanh tịnh, thế giới tạo nhân, thế giới kiến lập, thế giới đồng trụ, thế giới quang sắc, thế giới lai vãng. Tất cả thế giới như thế, Bồ-tát đều biết, Bồ-tát đều vào. Những thế giới đó cũng đều đến nhập vào thân của Bồ-tát, nhưng những thế giới ấy vẫn không tạp loạn, các pháp cũng chẳng hoại diệt.

Chư Phật tử! Ví như mặt trời mọc lên tỏa ánh sang quanh núi Tu-di, chiếu đến bảy núi báu. Bảy núi báu và khoảng giữa của núi báu đều có quang ảnh hiển hiện rõ ràng. Bóng mặt trời trên núi báu đều hiển hiện trong bóng nơi khoảng giữa núi. Bóng mặt trời nơi giữa khoảng bảy núi báu cũng đều hiển hiện trong bóng trên núi. Lần lượt như vậy hiện bóng lẫn nhau.

Có người nói bóng mặt trời hiện ra nơi bảy núi báu, có người nói mặt trời hiện ra nơi khoảng giữa bảy núi báu. Có người nói bóng mặt trời nhập vào bảy núi báu, có người nói bóng mặt trời nhập vào khoảng giữa bảy núi ấy. Nhưng bóng mặt trời này chiếu hiện lẫn nhau không có giới hạn, thể tánh chẳng phải có, cũng chẳng phải không, chẳng ở nơi núi cũng chẳng rời núi, chẳng trụ trong nước cũng chẳng rời nước.

Chư Phật tử! Cũng vậy, Đại Bồ-tát trụ nơi Tam-muội Diệu quang rộng lớn này, chẳng hủy hoại tướng an lập của thế gian, chẳng diệt mất tự tánh của các pháp thế gian, chẳng trụ trong thế giới, chẳng trụ ngoài thế giới. Đối với thế giới không chỗ phân biệt, cũng chẳng hủy hoại tướng thế giới. Quán tất cả pháp nhất tướng vô

tướng, cũng chẳng hủy hoại tự tánh của các pháp, trụ nơi tánh chân như, chẳng hề rời bỏ.

Chư Phật tử! Ví như nhà huyễn thuật, giỏi biết về huyễn thuật làm các sự huyễn nơi ngả tư đường, trong một ngày hay trong khoảng giây lát, hoặc hiện một ngày, hoặc hiện một đêm, hoặc hiện làm bảy ngày, bảy đêm, nửa tháng, một tháng, một năm, trăm năm. Tùy theo ý muốn, nhà huyễn thuật này hiện ra thành ấp, xóm, làng, suối, ao, sông, biển, mặt trời, mặt trăng, mây, mưa, cung điện, nhà cửa.

Chẳng vì huyễn hiện trải qua cả tháng cả năm mà hủy hoại một ngày hay một giờ căn bản. Cũng chẳng vì thời gian căn bản ngắn ngủi mà hủy hoại năm tháng huyễn hiện. Tướng huyễn hiện rõ, ngày giờ căn bản không mất.

Cũng vậy, Đại Bồ-tát nhập Tam-muội Diệu quang rộng lớn này hiện ra vô số thế giới vào một thế giới. Vô số thế giới đó, mỗi mỗi thế giới đều có đất, nước, gió, lửa, biển lớn các núi, thành ấp, xóm làng vườn rừng, nhà cửa, cung Thiên, cung Long, cung Dạ-xoa, cung Càn-thát-bà, cung A-tu-la, cung Ca-lâu-la, cung Khẩn-na-la, cung Ma-hầu-la-già, đủ cả mọi sự trang nghiêm. Cũng có ba cõi: Cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, tiểu thiên thế giới, đại thiên thế giới, hành nghiệp, quả báo, chết đây sinh kia, tất cả thời tiết của thế gian: Khoảnh khắc, ngày, đêm, nửa tháng, một tháng, một năm, trăm năm, kiếp thành, kiếp hoại, cõi nước thanh tịnh, cõi nước tạp nhiễm, cõi nước rộng lớn, cõi nước hẹp nhỏ, trong đó chư Phật xuất thế nơi cõi nước thanh tịnh, hội chúng Bồ-tát vây quanh, thần thông tự tại, giáo hóa chúng sinh. Khắp nơi trong các cõi nước đó đều có vô lượng loài người, hình tướng, chủng loại khác nhau, đủ loại chúng sinh, vô lượng, vô biên chẳng thể nghĩ bàn. Do nghiệp lực thanh tịnh ở quá khứ, vị lai, hiện tại nên xuất sinh vô lượng châu báu thượng diệu. Những việc như trên đều thị hiện vào một thế giới.

Đại Bồ-tát ở nơi đây đều thấy rõ khắp cả: Vào khắp, xem khắp, nghĩ khắp, rõ khắp. Dùng trí vô tận đều biết như thật. Chẳng vì những thế giới kia nhiều mà hoại một thế giới này. Chẳng vì một thế giới này mà hoại nhiều thế giới kia. Vì sao? Vì Bồ-tát biết tất cả pháp đều là vô ngã. Đây gọi là nhập không thọ pháp mạng pháp

không tạo tác. Vì Bồ-tát nơi tất cả thế gian siêng tu hành pháp không tránh nên gọi là bậc an trụ pháp vô ngã. Vì Bồ-tát thấy như thiệt tất cả thân đều từ duyên khởi nên gọi là bậc an trụ nơi pháp không chúng sinh. Vì Bồ-tát biết tất cả pháp sinh diệt đều từ nhân sinh ra nên gọi là bậc an trụ nơi pháp không Bổ-đặc-già-la. Vì Bồ-tát biết các pháp bản tánh bình đẳng nên gọi là bậc an trụ nơi pháp vô ý sinh, vô thắng ngã. Vì Bồ-tát biết các pháp bản tánh tịch tĩnh nên gọi là bậc an trụ nơi pháp tịch tĩnh. Vì Bồ-tát biết tất cả pháp là nhất tướng nên gọi là bậc an trụ nơi pháp không phân biệt. Vì Bồ-tát biết pháp giới không có các thứ pháp sai biệt nên gọi là bậc an trụ nơi pháp chẳng thể nghĩ bàn. Vì Bồ-tát siêng tu tất cả phương tiện giỏi điều phục chúng sinh nên gọi là bậc an trụ nơi pháp đại Bi.

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát như thế có thể đem vô số thế giới nhập vào một thế giới, biết vô số chúng sinh nhiều loại khác nhau, thấy vô số Bồ-tát đều phát tâm, xem vô số chư Phật xuất hiện mọi nơi. Các pháp mà chư Phật đây diễn nói, các Bồ-tát này đều lãnh thọ cả. Cũng thấy tự than tu hành trong đó, nhưng chẳng bỏ nơi đây mà thấy chỗ kia, cũng chẳng bỏ chỗ kia mà thấy tại đây, thân kia, thân đây không có sai biệt, vì hội nhập nơi pháp giới, thường siêng quán sát không ngừng nghỉ chẳng bỏ trí tuệ, vì chẳng thoái chuyển.

Như có nhà huyễn thuật ở một nơi nào đó, hiện các sự huyễn, chẳng vì địa điểm huyễn mà hoại địa điểm căn bản, chẳng vì thời gian huyễn mà hoại ngày giờ căn bản.

Cũng vậy, Đại Bồ-tát nơi không có cõi nước hiện ra cõi nước, nơi có cõi nước hiện không cõi nước; nơi có chúng sinh hiện không chúng sinh, nơi không chúng sinh hiện có chúng sinh; không sắc hiện có sắc, có sắc hiện không sắc, trước chẳng làm loạn sau, sau chẳng làm loạn trước.

Đại Bồ-tát biết tất cả pháp thế gian đều đồng như huyễn hóa. Vì biết pháp huyễn nên biết trí huyễn. Vì biết trí huyễn nên biết nghiệp huyễn.

Đã biết trí huyễn và nghiệp huyễn nên khởi trí huyễn xem tất cả nghiệp như nhà huyễn thuật thế gian, chẳng ở ngoài xứ mà hiện huyễn, cũng chẳng ở ngoài huyễn mà có xứ.

Cũng vậy, Đại Bồ-tát chẳng ở ngoài hư không mà nhập thế gian, cũng chẳng ở ngoài thế gian mà nhập hư không. Tại sao? Vì hư không và thế gian không sai biệt, trụ nơi thế gian cũng là trụ nơi hư không.

Đại Bồ-tát ở trong hư không có thể thấy có tu tất cả hạnh nghiệp trang nghiêm vi diệu đủ thứ sai biệt của thế gian. Nơi khoảng một niệm đều biết rõ được vô số thế giới hoặc thành hoặc hoại, cũng biết các kiếp tuần tự nối tiếp. Trong khoảng niệm hiện vô số kiếp, nhưng cũng chẳng làm cho một niệm đó rộng lớn ra.

Đại Bồ-tát được trí huyễn giải thoát chẳng thể nghĩ bàn, đến nơi bờ kia, trụ ở cõi huyễn, nhập số huyễn thế gian, tư duy các pháp thảy đều như huyễn, chẳng trái đời huyễn, cùng tận trí huyễn, biết rõ ba đời cùng huyễn không khác, thông đạt quyết định, tâm không giới hạn.

Như chư Như Lai trụ nơi trí như huyễn, tâm Phật bình đẳng. Cũng vậy, Đại Bồ-tát biết các thế gian thảy đều như huyễn, đối với tất cả các chốn đều không chấp trước, không có ngã sở.

Như nhà huyễn thuật hiện ra các sự huyễn, dù chẳng đồng ở với các sự huyễn đó, nhưng vẫn không mê lầm đối với các sự huyễn.

Cũng vậy, Đại Bồ-tát biết tất cả pháp, đạt đến bờ kia, tâm chẳng chấp ngã, hay nhập nơi pháp, cũng chẳng làm rối loạn các pháp.

Đó là trí thiện xảo thứ hai, nhập đại Tam-muội Diệu quang minh của Đại Bồ-tát.