Tam tạng Việt · Pháp Bảo (VBeta) · Linh Sơn Đại Tạng › Bộ Hoa Nghiêm
Đại Tập 38 · Bộ Hoa Nghiêm III · Số 279 (Quyển 1–45)
- Dịch giả
- Thích Tịnh Hạnh
- Thông tin
- Ghi trên sách: Sa Môn Thích Tịnh HạnhHội Văn Hóa Giáo Dục Linh Sơn Đài Bắc, 2000
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm - Quyển 7 - Phẩm 3: Tam - Muội Phổ Hiền
KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT
HOA NGHIÊM
QUYỂN 7
Phẩm 3: TAM-MUỘI PHỔ HIỀN
Bấy giờ, Đại Bồ-tát Phổ Hiền ngồi nơi tòa Sư tử Liên hoa tạng ở trước Phật, nương theo thần lực của Phật nhập Tam-muội tên là Nhất thiết chư Phật Tỳ-lô-giá-na Như Lai tạng thân, vào khắp tánh bình đẳng của tất cả Phật, có thể ở nơi pháp giới thị hiện những ảnh tượng rộng lớn vô ngại đồng hư không, biển pháp giới xoay vần đều theo vào, xuất sinh tất cả pháp Tam-muội, có thể thâu nạp khắp mười phương pháp giới; biển trí ánh sang của chư Phật ba đời đều từ đấy mà sinh; vô số sự an lập trong mười phương đều có thể thị hiện, gồm chứa tất cả lực giải thoát của Phật và trí của chư Bồ-tát, có thể khiến số vi trần trong tất cả cõi nước đều có thể thọ nhận vô biên pháp giới, thành tựu biển công đức của tất cả Phật, hiển thị biển đại nguyện của Như Lai, bao nhiêu pháp luân của tất cả chư Phật đều lưu thông hộ trì không đoạn tuyệt.
Như trong thế giới, Bồ-tát Phổ Hiền ở trước Phật nhập Tam-muội này, cũng vậy, khắp pháp giới, hư không giới mười phương ba đời vi tế vô ngại, ánh sáng rộng lớn, nơi mắt Phật thấy, lực Phật đến được, thân Phật hiện được, tất cả cõi nước và cõi nước này có bao nhiêu vi trần, trong mỗi vi trần có cõi Phật nhiều như vi trần trong vô số thế giới; trong mỗi cõi đó có chư Phật nhiều như vi trần trong vô số thế giới; trước mỗi Đức Phật có Bồ-tát Phổ Hiền nhiều như vi trần trong vô số thế giới cũng đều nhập Tam-muội Nhất thiết chư Phật Tỳ-lô-giá-na Như Lai tạng thân ấy.
Lúc đó, trước mỗi Bồ-tát Phổ Hiền đều có tất cả chư Phật nơi
mười phương hiện ra. Chư Phật này đồng khen:
–Lành thay, lành thay! Này thiện nam! Ông có thể nhập Tam-muội Nhất thiết chư Phật Tỳ-lô-giá-na Như Lai tạng thân này.
Này Phật tử! Đây là tất cả chư Phật nơi mười phương đồng gia hộ cho ông, do vì nguyện lực của Đức Như Lai Tỳ-lô-giá-na, mà cũng do lực tu tập tất cả hạnh nguyện chư Phật của ông. Cho nên ông có thể chuyển pháp luân của chư Phật, khai hiển biển trí tuệ của tất cả Như Lai, chiếu khắp những biển an lập ở mười phương không sót, khiến tất cả chúng sinh trừ sạch các tạp nhiễm được thanh tịnh, thâu tóm khắp tất cả cõi nước lớn mà không chấp trước, vào sâu cảnh giới của chư Phật không chướng ngại, hiện bày công đức của chư Phật, vào được thật tướng của các pháp, tăng trưởng trí tuệ, quán sát tất cả pháp môn, biết rõ căn tánh của tất cả chúng sinh, có khả năng thọ trì biển giáo văn của chư Phật Như Lai.
Khi ấy, tất cả chư Phật nơi mười phương liền ban cho Đại Bồ-tát Phổ Hiền trí lực vào được tánh của trí nhất thiết, ban cho trí vào pháp giới vô biên vô lượng, ban cho trí thành tựu cảnh giới chư Phật, ban cho trí biết sự thành hoại của vô số thế giới, ban cho trí biết cảnh giới rộng lớn của tất cả chúng sinh, ban cho trí trụ vào những Tam-muội giải thoát thâm diệu không sai biệt của chư Phật, ban cho trí nhập vô số căn tánh của tất cả Bồ-tát, ban cho trí biết vô số ngôn ngữ của tất cả chúng sinh và biện tài chuyển pháp luân, ban cho trí khiến than vào khắp vô số thế giới của pháp giới, ban cho trí được âm thanh của tất cả Phật.
Như trong thế giới này, Bồ-tát Phổ Hiền ở trước Như Lai được chư Phật ban cho những trí như vậy, tất cả Bồ-tát Phổ Hiền ở trong tất cả vi trần của vô số thế giới kia cũng được như vậy. Vì sao? Vì chứng nhập pháp Tam-muội ấy, nên được như vậy.
Lúc đó, chư Phật nơi mười phương đều đưa tay phải xoa đỉnh của Bồ-tát Phổ Hiền.
Tay Phật đủ tướng tốt trang nghiêm, màng lưới phóng quang, thoảng hương, tỏa sáng, đồng thời phát ra tiếng vi diệu và những sự thần thông tự tại của chư Phật. Biển nguyện Phổ hiền của tất cả Bồ-tát quá khứ, hiện tại, vị lai, những pháp luân thanh tịnh của tất cả
Như Lai và ảnh tượng của chư Phật ba đời cùng đều hiện cả trong ánh sáng ấy. Như nơi thế giới này, Bồ-tát Phổ Hiền được chư Phật nơi mười phương xoa đầu, cũng vậy, trong mỗi vi trần của vô số thế giới kia, có bao nhiêu Phổ Hiền đều được chư Phật nơi mười phương xoa đầu.
Bấy giờ, Bồ-tát Phổ Hiền liền từ Tam-muội ấy xuất, đồng thời cũng từ vô số Tam-muội nhiều như vi trần của vô số thế giới xuất. Đó là từ môn Tam-muội trí khéo léo biết niệm không sai biệt trong ba đời xuất, từ môn Tam-muội hiện tất cả cõi Phật trong ba đời xuất, từ môn Tam-muội hiện chỗ ở của tất cả chúng sinh xuất, từ môn Tam-muội biết vô số tâm của tất cả chúng sinh xuất, từ môn Tam-muội biết danh tự sai khác của tất cả chúng sinh xuất, từ môn Tam-muội biết mười phương pháp giới chỗ nơi đều sai khác xuất, từ môn Tam-muội biết trong tất cả vi trần đều có vô biên than Phật to lớn xuất, từ môn Tam-muội diễn nói vô số diệu lý của tất cả pháp xuất.
Lúc Bồ-tát Phổ Hiền từ những môn Tam-muội như vậy xuất, thì chư Bồ-tát đều được vô số Tam-muội nhiều như vi trần của vô số thế giới, được vô số Đà-la-ni nhiều như vi trần của vô số thế giới, được vô số các pháp phương tiện nhiều như vi trần của vô số thế giới, được vô số môn biện tài nhiều như vi trần của vô số thế giới, được môn tu hành nhiều như vi trần của vô số thế giới, được vô số ánh sáng nơi trí công đức của tất cả Như Lai chiếu khắp pháp giới nhiều như vi trần của vô số thế giới, được vô số phương tiện lực trí tuệ không sai biệt của chư Phật nhiều như vi trần của vô số thế giới, được vô số cõi hiện ra trong mỗi lỗ chân lông của tất cả Như Lai nhiều như vi trần của vô số thế giới, được vô số Bồ-tát thị hiện từ Thiên cung Đâu-suất đản sinh, thành Phật, chuyển pháp luân, nhập Niết-bàn nhiều như vi trần của vô số thế giới.
Như trong thế giới này, Bồ-tát Phổ Hiền từ Tam-muội xuất, các chúng Bồ-tát được lợi ích như thế, Bồ-tát trong mỗi vi trần nơi tất cả vi trần của vô số thế giới cũng đều như vậy.
Như vậy, tất cả vô số thế giới ở mười phương do thần lực của Phật và do sức Tam-muội của Bồ-tát Phổ Hiền nên đều lay động
nhẹ; trong mỗi thế giới ấy, các báu trang nghiêm đồng thời vang ra diệu âm diễn nói các pháp. Lại trong vô số chúng hội đạo tràng của tất cả Như Lai rải khắp mười thứ mây đại ma-ni vương: Mây ma-ni vương cờ kim tinh vi diệu, mây ma-ni vương quang minh chiếu sáng, mây ma-ni vương vòng báu rũ xuống, mây ma-ni vương tạng báu hiện tượng Bồ-tát, mây ma-ni vương xưng tán danh hiệu Phật, mây ma-ni vương ánh sáng chiếu sáng đạo tràng của tất cả cõi Phật, mây ma-ni vương chiếu sáng mười phương đủ loại biến hóa, mây ma-ni vương ca ngợi công đức của tất cả Bồ-tát, mây ma-ni vương sáng chói như mặt trời, mây ma-ni vương tiếng nhạc thích ý vang khắp mười phương.
Rải khắp mười thứ mây ma-ni vương như vậy rồi, nơi các lỗ chân lông của chư Phật đều phóng ra ánh sáng. Trong ánh sáng ấy nói kệ rằng:
Phổ Hiền ở khắp các cõi nước
Ngồi hoa sen báu chúng đều thấy
Tất cả thần thông thảy hiện ra
Vô lượng Tam-muội, có thể nhập,
Phổ Hiền thường dùng các thứ thân
Châu lưu pháp giới đều đầy khắp
Tam-muội phương tiện sức thần thông
Viên âm rộng nói đều vô ngại,
Trong tất cả cõi chư Phật ngự
Các môn Tam-muội hiện thần thông
Mỗi mỗi thần thông đều hiện khắp
Mười phương cõi nước không chỗ sót.
Như tất cả cõi Như Lai ngự
Trong vô số cõi kia cũng vậy
Đã hiện Tam-muội sự thần thông
Nguyện lực của Tỳ-lô-giá-na
Thân tướng Phổ Hiền như hư không
Nương chân tánh ở chẳng phải cõi
Tùy tâm ưa muốn của chúng sinh
Thị hiện thân hình đồng tất cả.
Phổ Hiền an trụ các đại nguyên
Được sức thần thông vô lượng này
Tất cả thân Phật các cõi nước
Đều hiện thân hình mà đến đó.
Tất cả các biển rộng vô biên
Thân phân ở đó cũng vô lượng
Cõi nước hiện ra đều nghiêm tịnh
Nơi một sát-na thấy nhiều kiếp.
Phổ Hiền an trụ tất cả cõi
Hiện đại thần thông hơn tất cả
Chấn động mười phương đều hiện bày
Khiến người quán sát đều được thấy.
Tất cả sức công đức trí Phật
Các môn đại pháp đều thành đủ
Dùng các Tam-muội môn phương tiện
Nêu hạnh Bồ-đề mình đã tập.
Tự tại như vậy chẳng nghĩ bàn.
Mười phương cõi nước đều thị hiện
Hiển bày vào khắp các Tam-muội
Trong mây Phật quang khen công đức.
Lúc này, tất cả chúng Bồ-tát đều hướng về phía Đại Bồ-tát Phổ Hiền chắp tay chiêm ngưỡng, nương theo thần lực của Phật đồng nói kệ rằng:
Từ pháp chư Phật mà sinh ra
Cũng do Như Lai nguyện lực khởi
Chân như bình đẳng tạng hư không
Đại sĩ nghiêm tịnh Pháp thân này,
Trong chúng hội tất cả cõi Phật
Phổ Hiền ở khắp nơi trong đó
Bậc sáng ngời biển trí công đức
Chiếu khắp mười phương đều được thấy.
Phổ Hiền biển công đức rộng lớn
Đến khắp mười phương gần gũi Phật
Trong các vi trần có các cõi
Có thể đến hiện rõ trong đó.
Phật tử chúng tôi thấy Đại sĩ
Gần gũi tất cả chư Như Lai
Trụ trong Tam-muội cảnh chân thật
Số kiếp như vi trần các cõi.
Phật tử hay dùng thân biến hiện
Đều đến các cõi nước mười phương
Biển cả chúng sinh đều tế độ
Pháp giới vi trần đều vào cả.
Vào nơi pháp giới tất cả trần
Thân đó vô tận không sai khác
Ví như hư không đều hiện khắp
Diễn nói pháp Như Lai rộng lớn.
Bậc tất cả công đức sáng chói
Rộng lớn như mây sức quảø thắng
Trong biển chúng sinh đều đến khắp
Nói công hạnh Phật pháp vô thượng.
Vì độ chúng sinh nơi biển kiếp
Thắng hạnh Phổ hiền đều tu tập
Diễn nói các pháp như mây lớn
Âm thanh rộng lớn đều nghe khắp
Thành lập cõi nước như thế nào
Chư Phật do đâu mà xuất hiện
Cho đến tất cả biển chúng sinh
Mong theo nghĩa đó nói như thật.
Trong đây vô lượng, vô biên chúng
Ở trước Đức Phật đều cung kính
Chuyển bánh xe pháp mầu thanh tịnh
Tất cả chư Phật đều tùy hỷ.
❧
Phẩm 4: THẾ GIỚI THÀNH TỰU
Bấy giờ, Đại Bồ-tát Phổ Hiền do thần lực của Phật, quán sát khắp tất cả vô số pháp giới, tất cả vô số chúng sinh, tất cả vô số chư Phật, tất cả vô số thế giới, tất cả vô số nghiệp của chúng sinh, tất cả vô số căn dục của chúng sinh, tất cả vô số pháp luân của chư Phật, tất cả vô số ba đời, tất cả vô số nguyện lực của Như Lai, tất cả vô số thần biến của Như Lai.
Quán sát xong, Bồ-tát Phổ Hiền bảo khắp tất cả chư Bồ-tát trong chúng hội đạo tràng:
–Chư Phật tử! Chư Phật Thế Tôn có trí tuệ thanh tịnh biết sự thành hoại của tất cả vô số thế giới chẳng thể nghĩ bàn, trí biết tất cả vô số nghiệp của chúng sinh chẳng thể nghĩ bàn, biết tất cả vô số sự an lập của pháp giới, nói tất cả vô biên vô số Phật, vào tất cả vô số dục biết vô số căn, một niệm biết khắp tất cả ba đời, hiển thị vô lượng, vô số nguyện của tất cả Như Lai, thị hiện vô số thần biến của tất cả Phật, chuyển pháp luân, kiến lập vô số sự diễn thuyết, làm thanh tịnh thân Phật, vô biên vô số sắc tướng chiếu sáng khắp, tướng tốt và vẻ đẹp đều thanh tịnh, vô biên sắc tướng, vô số vầng ánh sáng đầy đủ thanh tịnh, vô số mây ánh sáng đủ thứ sắc tướng, vô số ánh sáng thù thắng, thành tựu vô số ngôn ngữ âm thanh, thi hiện vô số ba thứ tự tại, điều phục, thành thục tất cả chúng sinh, dũng mãnh điều phục vô số chúng sinh không để luống qua, an trụ Phật địa, vào cảnh giới Như Lai, oai lực hộ trì, quán sát tất cả chốn hành hóa của trí Phật, các lực viên mãn, không ai điều phục được, công đức vô úy không ai hơn, trụ nơi Tam-muội không sai biệt, thần thông biến hóa, trí thanh tịnh tự tại, tất cả Phật pháp không ai có thể hủy hoại được.
Tất cả pháp chẳng thể nghĩ bàn như vậy, tôi sẽ nương theo thần lực của Phật và oai thần của tất cả Như Lai để tuyên thuyết đầy đủ, vì muốn khiến chúng sinh vào biển trí tuệ của Phật, vì muốn khiến tất cả Bồ-tát được an trụ trong biển công đức của Phật, vì muốn khiến tất cả cảnh giới Phật trong vô số thế giới tự tại trang nghiêm,
vì muốn khiến chủng tánh Phật thường chẳng dứt trong tất cả vô số kiếp, vì muốn khiến hiển bày tánh chân thật của các pháp trong tất cả vô số thế giới, vì muốn khiến tùy vô lượng, vô số sự hiểu biết của chúng sinh mà diễn nói, vì muốn khiến tùy vô số căn tánh của tất cả chúng sinh theo phương tiện làm sinh Phật pháp, vì muốn khiến tùy vô số sự ưa thích của tất cả chúng sinh, dẹp phá tất cả núi chướng ngại, vì muốn khiến tùy vô số tâm hành của tất cả chúng sinh khiến tu tập đạo thanh tịnh xuất yếu, vì muốn khiến tất cả Bồ-tát an trụ trong biển nguyện của Phổ Hiền.
Lúc đó, Bồ-tát Phổ Hiền lại vì muốn khiến cho vô lượng, vô số chúng hội đạo tràng sinh tâm hoan hỷ, khiến thêm lớn sự ưa thích đối với tất cả pháp, khiến sinh tâm tin hiểu rộng lớn chân thật, khiến tu hành thanh tịnh nhập trí nhãn bình đẳng ba đời, khiến tăng trưởng vô số trí tuệ chiếu khắp tất cả thế gian, khiến sinh sức Đà-la-ni trì nơi tất cả pháp luân và cũng muốn khiến trong tất cả đạo tràng nơi mọi cảnh giới của Phật đều được khai thị, khiến mở bày tất cả pháp môn của Như Lai, khiến thêm lớn tánh nơi trí Nhất thiết rộng lớn sâu xa của pháp giới, liền nói kệ rằng:
Biển công đức trí tuệ rất sâu
Hiện khắp mười phương vô lượng cõi
Tùy căn cơ chúng sinh mà thấy
Ánh sáng soi khắp chuyển pháp luân.
Cõi nước mười phương chẳng nghĩ bàn
Vô lượng kiếp Phật đều nghiêm tịnh
Vì độ chúng sinh khiến thành thục
Xuất hiện tất cả các cõi nước.
Cảnh giới Phật sâu khó nghĩ được
Khắp dạy chúng sinh khiến hội nhập
Tâm họ thích nhỏ chấp các hữu
Chẳng thể thông đạt cảnh giới Phật.
Nếu tâm tin trong sạch vững chắc
Thường được gần gũi Thiện tri thức
Tất cả chư Phật hộ niệm cho
Thế mới vào được trí Như Lai.
Lìa các nịnh dối tâm thanh tịnh
Thường tích từ bi tánh hoan hỷ
Chí nguyện rộng lớn tin hiểu sâu
Được nghe pháp này tâm an vui.
An trụ những hạnh nguyện Phổ hiền
Tu hành đạo Bồ-tát thanh tịnh
Quán sát pháp giới như hư không
Thế mới biết việc làm của Phật,
Chư Bồ-tát này được lợi lành
Thấy tất cả thần thông của Phật
Tu những đạo khác không biết được
Hành hạnh Phổ hiền mới tỏ ngộ.
Chúng sinh rộng lớn không giới hạn
Như Lai đều hộ niệm tất cả
Chuyển chánh pháp luân khắp mọi nơi
Cảnh giới Phật Tỳ-lô-giá-na.
Tất cả cõi nước vào thân tôi
Chỗ chư Phật ngự cũng như vậy
Chúng nên xem các chân lông tôi
Nay tôi hiện bày cảnh giới Phật.
Hạnh nguyện Phổ hiền không ngằn mé
Tôi đã tu hành được hoàn mãn
Cảnh giới Phổ nhãn thân rộng lớn
Chốn hành của Phật phải nghe kỹ.
Bấy giờ, Bồ-tát Phổ Hiền bảo đại chúng:
–Chư Phật tử! Vô số thế giới có mười việc, chư Phật trong ba đời quá khứ, hiện tại, vị lai đã nói, hiện nói và sẽ nói.
Những gì là mười?
Đó là nhân duyên đầy đủ khởi vô số thế giới, chỗ trụ nương của vô số thế giới, hình trạng của vô số thế giới, thể tánh của vô số thế giới, sự trang nghiêm của vô số thế giới, sự thanh tịnh của vô số thế giới, Phật xuất hiện nơi vô số thế giới, kiếp trụ của vô số thế giới, kiếp chuyển biến sai biệt của vô số thế giới, môn không sai biệt của vô số thế giới.
Chư Phật tử! Lược nói về vô số thế giới có mười việc này. Nếu nói rộng ra thì đồng với số vi trần của vô số thế giới, chư Phật ba đời đã nói, hiện nói và sẽ nói.
Chư Phật tử! Lược nói do mười thứ nhân duyên nên tất cả vô số thế giới đã thành, hiện thành và sẽ thành. Những gì là mười? Đó là do thần lực của Như Lai nên pháp phải như vậy, vì hạnh nghiệp của tất cả chúng sinh, vì chỗ chứng đắc của tất cả Bồ-tát là thành tựu trí Nhất thiết, vì các chúng sinh và chư Bồ-tát đồng chứa nhóm thiện căn, vì nguyện lực làm nghiêm tịnh Phật độ của chư Bồ-tát, vì hạnh nguyện thành tựu bất thoái của chư Bồ-tát, vì thắng giải tự tại thanh tịnh của chư Bồ-tát, vì sự lưu xuất thiện căn của chư Như Lai và vì ma lực tự tại lúc chư Phật thành đạo, vì nguyện lực tự tại của Bồ-tát Phổ Hiền.
Chư Phật tử! Đó là lược nói về mười thứ nhân duyên. Nếu rộng nói thời có vô số thế giới nhiều như số vi trần của vô số thế giới.
Lúc đó, Bồ-tát Phổ Hiền muốn nêu lại nghĩa ấy, nên nương theo oai lực của Phật quán sát mười phương, nói kệ rằng:
Đã nói vô biên vô số cõi
Tỳ-lô-giá-na đều nghiêm tịnh
Cảnh giới Thế Tôn chẳng nghĩ bàn
Sức trí tuệ thần thông như vậy.
Bồ-tát tu hành vô số nguyện
Tùy điều tâm chúng sinh ưa muốn
Tâm hành chúng sinh rộng vô biên
Cõi nước Bồ-tát khắp mười phương.
Bồ-tát thẳng đến trí Nhất thiết
Siêng tu các môn sức tự tại
Vô lượng, vô số nguyện xuất sinh
Cõi nước rộng lớn đều thành tựu.
Tu vô số hạnh không giới hạn
Vào cảnh giới Phật cũng vô lượng
Vì tịnh cõi nước ở mười phương
Mỗi mỗi cõi trải vô lượng kiếp.
Phiền não chúng sinh làm loạn đục
Phân biệt ưa thích chẳng phải một
Tùy tâm tạo nghiệp chẳng nghĩ bàn
Vô số cõi nước do đấy lập.
Phật tử trang nghiêm vô số cõi
Báu ánh sáng lìa cấu làm thành
Đều do tâm tin hiểu rộng lớn
Chỗ ở mười phương đều như vậy.
Bồ-tát hay tu hạnh Phổ hiền
Dạo vô số nẻo trong pháp giới
Trong vi trần hiện vô lượng cõi
Rộng lớn thanh tịnh như hư không.
Khắp hư không hiện bày thần thông
Đều đến đạo tràng chỗ chư Phật
Trên tòa hoa sen hiện các tướng
Mỗi thân bao trùm tất cả cõi.
Một niệm hiện khắp cả ba đời
Vô số cõi nước đều thành lập
Phật dùng phương tiện vào trong đó
Đây chỗ nghiêm tịnh của Tỳ-lô.
Bồ-tát Phổ Hiền lại bảo đại chúng:
–Chư Phật tử! Mỗi mỗi vô số thế giới có vô số thế giới nhiều như vi trần nương trụ. Đó là hoặc nương nơi tất cả trang nghiêm mà trụ, hoặc nương nơi hư không mà trụ, hoặc nương nơi tất cả ánh sáng báu mà trụ, hoặc nương nơi tất cả ánh sáng Phật mà trụ, hoặc nương nơi tất cả âm thanh của chư Phật mà trụ, hoặc nương nơi Kim cang thủ hình A-tu-la đại lực do nghiệp như huyễn sinh mà trụ, hoặc nương nơi thân tất cả Thế chủ mà trụ, hoặc nương nơi than tất cả Bồ-tát mà trụ, hoặc nương nơi tất cả biển trang nghiêm sai khác do hạnh nguyện của Bồ-tát Phổ Hiền sinh mà trụ.
Chư Phật tử! Vô số thế giới có chỗ nương trụ nhiều như số vi trần của vô số thế giới như vậy.
Lúc đó, Bồ-tát Phổ Hiền muốn nêu lại nghĩa ấy, nên nương theo oai lực của Phật, quán sát mười phương rồi nói kệ rằng:
Khắp cả mười phương cõi hư không
Tất cả những cõi nước hiện có
Là chỗ thần lực Phật gia trì
Khắp nơi hiện tiền đều thấy được.
Hoặc có đủ loại những cõi nước
Đều do báu ly cấu làm thành
Ma-ni thanh tịnh rất tốt đẹp
Biển ánh sáng sáng choang hiện khắp
Hoặc có cõi nước sáng thanh tịnh
Nương vào cõi hư không mà trụ
Hoặc ở trong biển báu ma-ni
Lại có an trụ tạng ánh sáng.
Như Lai ở trong biển chúng hội
Diễn nói pháp luân đều vi diệu
Cảnh giới chư Phật rộng vô biên
Chúng sinh được thấy tâm hoan hỷ.
Có cõi trang nghiêm bằng ma-ni
Dường như đèn hoa giăng cùng khắp
Lửa thơm mây sang màu rực rỡ
Lưới báu sáng chói dùng phủ che.
Hoặc có cõi nước không ngằn mé
An trụ trong biển lớn hoa sen
Rộng rãi, thanh tịnh khác thế gian
Trang nghiêm bằng thiện diệu chư Phật
Có cõi nước theo pháp luân chuyển
Oai thần do Phật được an trụ
Đại chúng Bồ-tát đều ở trong
Thường thấy vô lượng báu rộng lớn.
Có cõi trụ ở tay Kim cang
Có cõi trụ ở thân Thiên chủ
Tỳ-lô-giá-na đấng Vô thượng
Thường ở cõi này chuyển pháp luân.
Hoặc nương cây báu trụ bằng phẳng
Trong mây sáng thơm cũng như vậy
Có cõi nương trong những biển lớn
Hoặc trụ biển kim cang bền chắc.
Có cõi nương trụ cờ kim cang
Có cõi trụ trong biển Hoa tạng
Thần thông rộng lớn khắp các nơi
Phật Tỳ-lô-giá-na hay hiện.
Hoặc dài hoặc ngắn vô lượng thứ
Tướng đó xoay vần cũng chẳng đồng
Tạng diệu trang nghiêm khác thế gian
Tu hành thanh tịnh mới thấy được.
Các cõi như vậy đều sai khác
Tất cả đều nương biển nguyện trụ
Hoặc có cõi thường trụ hư không
Chư Phật như mây đều đầy khắp.
Có cõi lơ lửng giữa hư không
Hoặc lúc hiện ra hoặc không hiện
Hoặc có cõi nước rất thanh tịnh
Trụ trong mão báu của Bồ-tát.
Chư Phật nơi mười phương thần thông lớn
Tất cả đều hiện ở trong ấy
Âm thanh chư Phật đều cùng khắp
Đây do nghiệp lực mà hóa hiện.
Hoặc có cõi nước khắp pháp giới
Ly cấu thanh tịnh từ tâm sinh
Như ảnh như huyễn rộng vô biên
Như lưới Thiên đế đều sai khác.
Hoặc hiện các thứ tạng trang nghiêm
Hoặc ở hư không mà kiến lập
Cảnh giới các nghiệp chẳng nghĩ bàn
Phật lực hiển thị đều khiến thấy.
Trong số vi trần mỗi cõi nước
Niệm niệm thị hiện những cõi Phật
Số đều vô lượng bằng chúng sinh
Việc làm Phổ hiền thường như vậy.
Vì muốn thành thục các chúng sinh
Tu hành trải qua vô số kiếp
Thần thông rộng lớn hiện khắp nơi
Trong các pháp giới đều cùng hiện
Trong mỗi vi trần cõi pháp giới
Vô số nước lớn ở trong đó
Mây Phật bình đẳng cùng giăng che
Tất cả mọi nơi đều đầy đủ.
Lực dụng tự tại trong mỗi trần
Tất cả vi trần cũng như vậy
Chư Phật Bồ-tát đại thần thông
Tỳ-lô-giá-na đều hay hiện.
Tất cả cõi nước rộng vô biên
Như ảnh như huyễn như sóng nắng
Mười phương chẳng thấy từ đâu sinh
Cũng không đi đâu chẳng đến đâu
Diệt hoại sinh thành xoay vần mãi
Trong cõi hư không chẳng tạm dừng
Tất cả đều do nguyện thanh tịnh
Cũng do sức nghiệp lớn giữ gìn.
Bồ-tát Phổ Hiền lại bảo đại chúng:
–Chư Phật tử! Biển thế giới có nhiều hình tướng sai khác, hoặc tròn, hoặc vuông, hoặc chẳng phải tròn vuông, hoặc như hình nước xoáy, hoặc như hình núi lửa, hoặc như hình cây, hoặc như hình hoa, hoặc như hình cung điện, hoặc như hình chúng sinh, hoặc như hình Phật, có vô số thế giới nhiều như số vi trần như vậy.
Lúc đó, Bồ-tát Phổ Hiền muốn nêu lại nghĩa ấy nên nương theo oai lực của Phật quán sát mười phương rồi nói kệ rằng:
Vô lượng cõi nước sai khác nhau
Vô lượng trang nghiêm vô lượng trụ
Hình trạng sai khác khắp mười phương
Quý vị đều nên đồng quán sát,
Hình kia hoặc tròn hoặc vuông vức
Hoặc có ba góc và tám cạnh
Hình châu ma-ni hình hoa sen
Tất cả đều do nghiệp nên khác.
Có cõi thanh tịnh sáng trang nghiêm
Vàng ròng xen lẫn nhiều tốt đẹp
Cửa nẻo mở trống không bít lấp
Đây do nghiệp rộng ý tinh thuần.
Vô số cõi vô biên sai khác
Ví như mây bủa giữa hư không
Châu báu trải đất trang nghiêm tốt
Ở trong ánh sáng của Phật chiếu.
Đủ loại cõi nước tâm phân biệt
Ánh sáng soi đến đều hiện ra
Chư Phật ở trong những cõi ấy
Nơi nơi thị hiện sức thần thông.
Có cõi tạp nhiễm hoặc thanh tịnh
Chịu khổ hưởng vui đều sai khác
Đây do biển nghiệp chẳng nghĩ bàn
Các pháp lưu chuyển thường như vậy.
Trong một chân long vô lượng cõi
An trụ nhiều như số vi trần
Mỗi cõi đều có Đấng Thế Tôn
Ở trong chúng hội nói pháp diệu.
Trong mỗi vi trần cõi lớn nhỏ
Nhiều loại sai khác như vi trần
Bằng phẳng cao thấp đều chẳng đồng
Phật đều đến đó mà thuyết pháp.
Các cõi hiện trong một vi trần
Đều là sức thần thông bản nguyện
Tùy tâm ưa thích sai khác nhau
Trong khoảng hư không đều làm được.
Tất cả cõi nước như vi trần
Trong mỗi vi trần Phật đều nhập
Khắp vì chúng sinh hiện thần thông
Tỳ-lô-giá-na pháp như vậy.
Bồ-tát Phổ Hiền lại bảo đại chúng:
–Chư Phật tử! Nên biết vô số thế giới có đủ các loại thể: Đó là hoặc dùng tất cả trang nghiêm báu làm thể; hoặc dùng một trang nghiêm báu làm thể; hoặc dùng tất cả ánh sáng báu làm thể; hoặc dùng ánh sáng có đủ màu sắc làm thể; hoặc dùng tất cả ánh sáng trang nghiêm làm thể; hoặc dùng kim cang chẳng thể hoại làm thể; hoặc dùng Phật lực thâu giữ làm thể; hoặc dùng tướng diệu bảo làm thể; hoặc dùng Phật biến hóa làm thể; hoặc dùng vòng nhật ma-ni làm thể; hoặc dùng báu cực vi làm thể; hoặc dùng tất cả ánh lửa báu làm thể; hoặc dùng các thứ hương làm thể; hoặc dùng mão hoa báu làm thể; hoặc dùng ảnh tượng báu làm thể; hoặc dùng tất cả trang nghiêm thị hiện làm thể; hoặc dùng tâm nhất niệm thị hiện cảnh giới làm thể; hoặc dùng hình Bồ-tát báu làm thể; hoặc dùng nhụy hoa báu làm thể; hoặc dùng ngôn ngữ âm thanh của Phật làm thể.
Lúc này, Bồ-tát Phổ Hiền muốn nêu lại nghĩa ấy, nên nương theo oai lực của Phật, quán sát mười phương rồi nói kệ rằng:
Hoặc có vô số cõi
Châu báu hợp lại thành
Bền chắc không hư hoại
Đều trụ hoa sen báu.
Hoặc là ánh sang trong
Chẳng biết chỗ xuất sinh
Trang nghiêm bằng ánh sáng
Nương hư không mà trụ.
Hoặc tịnh quang làm thể
Lại nương ánh sáng trụ
Mây sáng làm vẻ đẹp
Chỗ Bồ-tát cùng đến.
Hoặc có vô số cõi
Từ nơi nguyện lực sinh
Trụ giống như ảnh tượng
Chẳng thể diễn tả được.
Hoặc do ma-ni thành
Chói sáng như mặt trời
Bảo châu dùng trải đất
Bồ-tát đều đầy khắp.
Có cõi lửa báu thành
Mây sáng trùm trên đó
Sáng báu rất xinh đẹp
Đều do nghiệp cảm nên.
Hoặc từ tướng tốt sinh
Các tướng trang nghiêm đất
Như mão tốt đội đầu
Đây do Phật hóa hiện.
Hoặc từ biển tâm sinh
Tùy hiểu biết của tâm
Như huyễn, không nơi chốn
Tất cả là phân biệt.
Hoặc do ánh sáng Phật
Sáng ma-ni làm thể
Chư Phật hiện trong đó
Đều thị hiện thần thông.
Hoặc Bồ-tát Phổ Hiền
Hóa hiện vô số cõi
Dùng nguyện lực trang nghiêm
Tất cả đều đẹp đẽ.
Bồ-tát Phổ Hiền lại bảo đại chúng:
–Chư Phật tử! Nên biết biển thế giới có nhiều loại trang nghiêm: hoặc dùng mây đẹp nhất hiện ra từ trong tất cả đồ trang nghiêm để trang nghiêm; hoặc dùng cách thuyết minh công đức của chư Bồ-tát để trang nghiêm; hoặc dùng cách thuyết minh nghiệp báo của tất cả chúng sinh để trang nghiêm; hoặc dùng cách thị hiện vô số nguyện lực của chư Bồ-tát để trang nghiêm; hoặc dùng sự biểu thị ảnh tượng của chư Phật ba đời để trang nghiêm; hoặc dùng khoảng một niệm thị hiện cảnh giới thần thông vô biên kiếp để trang nghiêm; hoặc dùng sự xuất hiện thân của chư Phật để trang nghiêm; hoặc dùng sự xuất hiện tất cả mây hương báu để trang nghiêm; hoặc dùng sự thị hiện những vật báu diệu ánh sáng chiếu tỏa trong tất cả
đạo tràng để trang nghiêm hoặc dùng sự thị hiện tất cả hạnh nguyện Phổ hiền để trang nghiêm.
Lúc này, Bồ-tát Phổ Hiền muốn nêu lại nghĩa ấy, nên nương theo oai lực của Phật, quán sát mười phương rồi nói kệ rằng:
Vô số cõi rộng lớn vô biên
Đều do nghiệp thanh tịnh tạo nên
Nhiều thứ trang nghiêm nhiều thứ trụ
Tất cả mười phương đều đầy khắp.
Vô biên sắc tướng mây báu sáng
Rộng lớn trang nghiêm chẳng phải một
Vô số cõi mười phương thường hiện
Dùng hết âm diệu mà thuyết pháp.
Bồ-tát biển công đức vô biên
Những nguyện rộng lớn để trang nghiêm
Cõi này đồng thời vang âm diệu
Chấn động các cõi nước mười phương.
Biển nghiệp chúng sinh rộng vô lượng
Tùy nẻo ứng báo đều chẳng đồng
Trong tất cả chỗ được trang nghiêm
Đều do chư Phật hay diễn thuyết.
Tất cả Như Lai trong ba đời
Thần thông hiện khắp vô số cõi
Trong mỗi sự có tất cả Phật
Nên xem sự trang nghiệm như thế.
Kiếp quá khứ vị lai hiện tại
Tất cả những cõi nước mười phương
Những sự trang nghiêm ở nơi kia
Đều thấy ở trong một cõi nước.
Vô lượng Phật trong tất cả sự
Số đồng chúng sinh khắp thế gian
Vì khiến điều phục hiện thần thông
Dùng đây trang nghiêm biển thế giới.
Tất cả trang nghiêm tuôn mây đẹp
Nhiều thứ mây hoa mây hương sang
Mây báu ma-ni thường xuất hiện
Vô số cõi dùng để trang nghiêm.
Mười phương những nơi Phật thành đạo
Các thứ trang nghiêm đều đầy đủ
Ánh sáng chiếu xa như mây sáng
Trong vô biên cõi đều khiến thấy.
Chư Phật tử hành nguyện Phổ hiền
Bằng cả kiếp chúng sinh tu tập
Vô biên cõi nước đều trang nghiêm
Trong tất cả chỗ đều hiển hiện.
Bồ-tát Phổ Hiền lại bảo đại chúng:
–Chư Phật tử! Nên biết biển thế giới có vô số phương tiện thanh tịnh nhiều như số vi trần của vô số thế giới. Đó là do chư Bồ-tát gần gũi Thiện tri thức đồng thiện căn; do thêm lớn vô số công đức khắp pháp giới; do tu tập thanh tịnh những thắng giải rộng lớn; do quán sát cảnh giới của tất cả Bồ-tát mà an trụ; do tu tập những môn Ba-la-mật đều viên mãn; do quán sát tất cả địa của chư Bồ-tát mà nhập trụ; do xuất sinh tất cả vô số thệ nguyện thanh tịnh; do tu tập những hạnh xuất yếu; do nhập vào tất cả biển trang nghiêm; do thành tựu sức phương tiện thanh tịnh.
Lúc này Bồ-tát Phổ Hiền muốn nêu lại nghĩa ấy, nên nương theo oai lực của Phật, quán sát mười phương rồi nói kệ rằng:
Các trang nghiêm của vô số cõi
Vô số phương tiện nguyện lực sinh
Vô số cõi nước thường chói sáng
Vô lượng nghiệp thanh tịnh hiện thành.
Bồ-tát lâu xa gần tri thức
Đồng tu nghiệp lành đều thanh tịnh
Từ bi rộng lớn hiện khắp chúng
Dùng đế trang nghiêm vô số cõi.
Tất cả pháp môn như Tam-muội
Thiền định giải thoát môn phương tiện
Ở chỗ chư Phật đều tu hành
Do đây sinh ra vô số cõi
Phát sinh vô lượng trí thắng giải
Hiểu được Như Lai đồng không khác
Phương tiện đã tu vô số nhẫn
Nên nghiêm tịnh được vô biên cõi.
Vì lợi chúng sinh tu thắng hạnh
Phước đức rộng lớn thường tăng trưởng
Ví như mây bủa khắp hư không
Vô số cõi nước đều thành tựu.
Môn Ba-la-mật nhiều vô lượng
Đều đã tu hành khiến đầy đủ
Nguyện Ba-la-mật vô cùng tận
Cõi nước thanh tịnh từ đấy sinh.
Tịnh tu tất cả pháp vô thượng
Sinh ra vô biên hạnh xuất yếu
Nhiều môn phương tiện độ chúng sinh
Như vậy trang nghiêm vô số cõi
Tu tập trang nghiêm môn phương tiện
Chứng công đức Phật biển pháp môn
Khiến khắp chúng sinh cạn nguồn khổ
Cõi nước rộng lớn đều thành tựu.
Biển lực rộng lớn không gì sánh
Khiến mọi chúng sinh gieo thiện căn
Cúng dường tất cả chư Như Lai
Vô biên cõi nước đều thanh tịnh.
Bồ-tát Phổ Hiền lại bảo đại chúng:
–Chư Phật tử! Nên biết mỗi mỗi biển thế giới có chư Phật nhiều như số vi trần của vô số thế giới xuất hiện sai khác: Hoặc hiện thân nhỏ, hoặc hiện thân lớn, hoặc hiện thọ mạng ngắn hoặc hiện thọ mạng dài, hoặc chỉ nghiêm tịnh một cõi Phật, hoặc hiện nghiêm tịnh vô lượng cõi Phật, hoặc chỉ hiển thị pháp nhất thừa, hoặc hiển thị vô lượng thừa, hoặc hiện điều phục số ít chúng sinh, hoặc hiện điều phục vô biên chúng sinh, có vô số thế giới khác nhiều như số vi trần cũng như vậy.
Lúc này Bồ-tát Phổ Hiền muốn nêu lại nghĩa ấy nên nương theo oai lực của Phật quán sát mười phương rồi nói kệ rằng:
Chư Phật có nhiều môn phương tiện
Xuất hiện vô số các cõi nước
Đều tùy sở thích của chúng sinh
Là phương tiện thiện xảo của Phật.
Pháp thân chư Phật chẳng nghĩ bàn
Không sắc không hình không ảnh tượng
Vì chúng sinh hiện tướng sai khác
Theo tâm họ ưa khiến họ thấy.
Hoặc vì chúng hiện thọ mạng ngắn
Hoặc hiện trường thọ vô lượng kiếp
Pháp thân mười phương hiện tiền khắp
Trong thế gian tùy nghi xuất hiện.
Hoặc hiện nghiêm tịnh chẳng nghĩ bàn
Vô số cõi nước trong mười phương
Hoặc chỉ nghiêm tịnh một cõi nước
Một khi thị hiện đủ không sót.
Hoặc tùy sở thích của chúng sinh
Thị hiện vô lượng, vô biên thừa
Hoặc chỉ tuyên thuyết pháp nhất thừa
Trong một thừa hiện vô lượng pháp.
Hoặc hiện tự nhiên thành Chánh giác
Hoặc độ số ít vào chánh pháp
Hoặc lại thị hiện trong một niệm
Khai ngộ chúng sinh nhiều vô lượng.
Hoặc nơi chân lông tuôn mây sáng
Thị hiện vô lượng, vô biên Phật
Tất cả thế gian đều hiện thấy
Nhiều môn phương tiện độ chúng sinh
Hoặc hiện âm thanh khắp mọi nơi
Tùy tâm ưa thích mà thuyết pháp
Vô lượng, vô biên trong đại kiếp
Điều phục vô lượng các chúng sinh.
Phật có vô lượng cõi trang nghiêm
Chúng hội thanh tịnh ngồi nghiêm chỉnh
Phật như vầng mây che trong đó
Mười phương cõi nước đều đầy khắp.
Chư Phật phương tiện chẳng nghĩ bàn
Tùy tâm chúng sinh hiện ra trước
Ngự trong các cõi rất trang nghiêm
Tất cả cõi nước đều cùng hiện.
Bồ-tát Phổ Hiền lại bảo đại chúng:
–Chư Phật tử! Nên biết biển thế giới có số kiếp trụ nhiều như số vi trần của vô số thế giới: Hoặc có kiếp trụ a-tăng-kỳ, hoặc có kiếp trụ vô lượng, hoặc có kiếp trụ vô biên, hoặc có kiếp trụ không thể sánh, hoặc có kiếp trụ không thể tính, hoặc có kiếp trụ không thể xưng, hoặc có kiếp trụ không thể xét, hoặc có kiếp trụ không thể lường, hoặc có kiếp trụ không thể nêu, hoặc có kiếp trụ không thể nói không thể nói hết. Có số kiếp trụ nhiều như số vi trần của vô số thế giới như thế.
Lúc này Bồ-tát Phổ Hiền muốn nêu lại nghĩa ấy, nên nương theo oai lực của Phật, quán sát mười phương rồi nói kệ rằng:
Trong biển thế giới nhiều kiếp trụ
Phương tiện rộng lớn để trang nghiêm
Mười phương cõi nước đều xem thấy
Số lượng sai khác đều tỏ rõ.
Tôi thấy vô số cõi mười phương
Kiếp số vô lượng đồng chúng sinh
Hoặc dài hoặc ngắn hoặc vô biên
Nay dùng âm thanh Phật diễn nói
Hoặc thấy vô số cõi mười phương
Trụ kiếp như vi trần các cõi
Hoặc chỉ một kiếp hoặc vô số
Do những tâm nguyện đều chẳng đồng.
Hoặc có thuần tịnh hoặc thuần nhiễm
Hoặc lại nhiễm tịnh chung xen lẫn
An lập vô số nguyện sai khác
Trụ trong tâm tưởng của chúng sinh
Thuở xưa tu hành vi trần kiếp
Được biển thế giới đại thanh tịnh
Cảnh giới chư Phật đều trang nghiêm
Trụ mãi vô biên kiếp rộng lớn
Hoặc gọi đủ loại ánh sáng báu
Hoặc tên Đẳng âm diệm nhãn tạng
Ly trần quang minh và Hiền kiếp
Kiếp thanh tịnh này thâu tất cả.
Có kiếp thanh tịnh một Phật hiện
Hoặc trong một kiếp nhiều Phật hiện
Vô tận phương tiện đại nguyện lực
Vào trong tất cả các loại kiếp.
Hoặc vô lượng kiếp vào một kiếp
Hoặc lại một kiếp vào nhiều kiếp
Tất cả biển kiếp đủ các môn
Mười phương cõi nước đều hiện rõ.
Hoặc sự trang nghiêm tất cả kiếp
Ở trong một kiếp đều hiện thấy
Hoặc sự trang nghiêm trong một kiếp
Vào khắp tất cả vô biên kiếp.
Trước từ một niệm sau thành kiếp
Sinh ra đều do tâm chúng sinh
Vô số cõi nước kiếp vô biên
Dùng một phương tiện đều thanh tịnh.
Bồ-tát Phổ Hiền lại bảo đại chúng:
–Chư Phật tử! Nên biết biển thế giới có kiếp chuyển biến sai khác nhiều như số vi trần của vô số thế giới. Vì pháp như vậy nên biển thế giới có vô lượng kiếp thành kiếp hoại chuyển biến. Vì chúng sinh nhiễm ô ở, nên biển thế giới thành kiếp nhiễm ô chuyển biến. Vì chúng sinh tu phước rộng lớn ở, nên biển thế giới thành kiếp nhiễm tịnh chuyển biến. Vì Bồ-tát tin hiểu ở, nên biển thế giới thành kiếp nhiễm tịnh chuyển biến. Vì vô lượng chúng sinh
phát tâm Bồ-đề ở, nên biển thế giới thành kiếp thanh tịnh chuyển biến. Vì chư Bồ-tát đều đi khắp các thế giới nên biển thế giới vô biên kiếp trang nghiêm chuyển biến. Vì tất cả Bồ-tát ở vô số thế giới trong mười phương vân tập tới nên biển thế giới vô lượng kiếp đại trang nghiêm chuyển biến. Vì chư Phật Thế Tôn nhập Niết-bàn nên biển thế giới kiếp trang nghiêm diệt chuyển biến, vì Như Lai thần thông biến hóa nên biển thế giới kiếp thanh tịnh khắp chuyển biến. Có kiếp chuyển biến nhiều như số vi trần của vô số thế giới như vậy.
Lúc đó, Bồ-tát Phổ Hiền muốn nêu lại nghĩa ấy, nên nương theo oai lực của Phật, quán sát mười phương rồi nói kệ rằng:
Tất cả những cõi nước
Đều tùy nghiệp lực sinh
Các vị nên quán sát
Tướng chuyển biến như vậy.
Những chúng sinh nhiễm ô
Nghiệp phiền não đáng sợ
Tâm họ khiến cõi nước
Tất cả thành cấu nhiễm.
Nếu có tâm thanh tịnh
Tu những hạnh phước đức
Tâm họ khiến cõi nước
Tạp nhiễm và thanh tịnh.
Chư Bồ-tát tin hiểu
Sinh vào trong kiếp kia
Tùy tâm Bồ-tát này
Cõi nước đủ tịnh nhiễm.
Vô lượng số chúng sinh
Đều phát tâm Bồ-đề
Tâm họ khiến cõi nước
Trụ kiếp thường thanh tịnh.
Vô lượng ức Bồ-tát
Đi đến mười phương cõi
Trang nghiêm không có khác
Trong kiếp thấy sai khác.
Trong mỗi mỗi vi trần
Cõi Phật như số trần
Bồ-tát đồng vân tập
Cõi nước đều thanh tịnh.
Thế Tôn nhập Niết-bàn
Cõi đó hết trang nghiêm
Chúng sinh không pháp khí
Thế giới thành tạp nhiễm.
Nếu có Phật ra đời
Cõi nước đều tốt đẹp
Tùy theo tâm thanh tịnh
Đầy đủ sự trang nghiêm
Thần thông của chư Phật
Thị hiện chẳng nghĩ bàn
Lúc đó, vô số cõi
Tất cả đều thanh tịnh.
Bồ-tát Phổ Hiền lại bảo đại chúng:
–Chư Phật tử! Nên biết biển thế giới có sự không sai biệt nhiều như số vi trần của vô số thế giới. Như là trong mỗi biển thế giới có thế giới không sai biệt nhiều như số vi trần của vô số thế giới. Trong mỗi biển thế giới chư Phật xuất hiện oai lực không sai biệt. Trong mỗi biển thế giới tất cả đạo tràng khắp mười phương pháp giới không sai biệt. Trong mỗi biển thế giới ánh sáng của chư Phật khắp pháp giới không sai biệt. Trong mỗi biển thế giới chúng hội đạo tràng của chư Phật không sai biệt. Trong mỗi biển thế giới chư Phật biến hóa danh hiệu không sai biệt. Trong mỗi biển thế giới âm thanh của chư Phật khắp vô số thế giới vô biên kiếp trụ không sai biệt. Trong mỗi biển thế giới, pháp luân phương tiện không sai biệt. Trong mỗi biển thế giới tất cả biển thế giới vào khắp một vi trần không sai biệt. Trong mỗi biển thế giới trong mỗi vi trần, cảnh giới rộng lớn của tất cả chư Phật ba đời đều hiện trong đó không sai biệt. Có vô số thế giới không sai biệt như vậy.
Lúc đó, Bồ-tát Phổ Hiền muốn nêu lại nghĩa ấy, nên nương
theo oai lực của Phật, quán sát mười phương rồi nói kệ rằng:
Trong một vi trần vô số cõi
Mỗi nơi sai khác đều nghiêm tịnh
Vô lượng như vậy vào một cõi
Mỗi mỗi riêng biệt không xen tạp.
Trong mỗi vi trần vô lượng Phật
Tùy tâm chúng sinh hiện tiền khắp
Vô số cõi nước đều cùng hiện
Phương tiện như vậy không sai biệt.
Trong mỗi vi trần những Thọ vương
Nhiều thứ trang nghiêm đều buông rũ
Cõi nước mười phương đều đồng hiện
Tất cả như vậy không sai biệt.
Trong mỗi trần có vô lượng chúng
Cùng nhau bao quanh Đức Thế Tôn
Siêu vượt tất cả khắp thế gian
Cũng chẳng chật hẹp chẳng xen tạp.
Trong mỗi trần vô lượng ánh sáng
Chiếu khắp mười phương các cõi nước
Đều hiện chư Phật hạnh Bồ-đề
Tất cả cõi nước không sai biệt.
Trong mỗi trần có vô lượng thân
Biến hóa như mây đều cùng khắp
Phật dùng thần thông độ chúng sinh
Mười phương cõi nước không sai biệt.
Trong mỗi trần diễn nói các pháp
Pháp đó thanh tịnh như luân chuyển
Các môn phương tiện đều tự tại
Tất cả diễn thuyết không sai biệt.
Một trần diễn hết tiếng chư Phật
Đầy khắp các chúng sinh pháp khí
Trụ vô số cõi vô biên kiếp
Âm thanh như vậy cũng không khác
Vô số cõi vô lượng trang nghiêm
Trong một vi trần đều vào cả
Sức thần thong chư Phật như vậy
Tất cả đều do tánh nghiệp hiện.
Trong mỗi trần, có Phật ba đời
Tùy chỗ ưa thích đều khiến thấy
Thể tánh không đến cũng không đi
Do nguyện lực hiện khắp thế gian.
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm - Quyển 8 - Phẩm 5: Thế Giới Hoa Tạng (Phần 1)
KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT
HOA NGHIÊM
QUYỂN 8
Phẩm 5: THẾ GIỚI HOA TẠNG (Phần 1)
Bấy giờ, Bồ-tát Phổ Hiền lại bảo đại chúng:
–Chư Phật tử! Biển thế giới Hoa tạng nghiêm tịnh này là do Đức Như Lai Tỳ-lô-giá-na, thuở xưa lúc tu hạnh Bồ-tát trải qua số kiếp nhiều như số vi trần trong vô số thế giới; trong mỗi kiếp gần gũi số Phật nhiều như số vi trần của vô số thế giới, ở chỗ mỗi Đức Phật tịnh tu đại nguyện nghiêm tịnh nhiều như số vi trần trong vô số thế giới.
Chư Phật tử! Trong biển thế giới Hoa tạng trang nghiêm này, số phong luân nhiều như số vi trần của núi Tu-di thâu giữ. Phong luân dưới chót tên Bình đẳng trụ, có thể thâu giữ sự trang nghiêm với vô số ngọn lửa báu sáng rực rỡ ở trên nó. Phong luân kế trên tên Xuất sinh chủng chủng bảo trang nghiêm có thể thâu giữ tràng ma-ni vương sáng rỡ ở trên nó. Phong luân kế trên tên Bảo oai đức có thể thâu giữ tất cả bảo linh ở trên nó, phong luân kế trên tên Bình đẳng diệm có thể thâu giữ vầng ma-ni vương sáng như mặt trời ở trên nó. Phong luân kế trên tên Chủng chủng phổ trang nghiêm có thể thâu giữ vòng hoa sáng chói ở trên nó. Phong luân kế trên tên Phổ thanh tịnh có thể thâu giữ tòa Sư tử hoa báu chiếu sáng ở trên nó. Phong luân kế trên tên Thanh biến thập phương có thể thâu giữ tất cả tràng châu vương ở trên nó. Phong luân kế trên tên Nhất thiết bảo quang minh có thể thâu giữ hoa cây báu của tất cả ma-ni vương ở trên nó. Phong luân kế trên tên Tốc tật phổ trì có thể thâu giữ mây Tu-di của tất cả hương ma-ni ở trên nó. Phong luân kế trên tên Chủng chủng cung điện du hành có thể thâu giữ mây hương đài của tất cả sắc báu ở trên nó.
Chư Phật tử! Số phong luân nhiều như số vi trần của núi Tu-di, trên hết tên Thù thắng oai quang tạng có thể thâu giữ biển Hương thủy trang nghiêm bằng ma-ni chói sáng khắp. Biển Hương thủy này có hoa sen lớn tên Chủng chủng quang minh nhụy hương tràng. Biển thế giới Hoa tạng trụ trong tràng đó, bốn phương bằng thẳng thanh tịnh kiên cố, vòng núi kim cang bao bọc chung quanh. Những cây trên đất, dưới biển đều có khu vực sai khác.
Lúc đó, Bồ-tát Phổ Hiền muốn nêu lại nghĩa này nên nương theo oai thần của Phật, quán sát mười phương rồi nói kệ rằng:
Thế Tôn thuở xưa nơi các cõi
Vô số chốn đã tu tịnh nghiệp
Nên được các thứ ánh sáng báu
Biển thế giới Hoa tạng trang nghiêm.
Mây bi rộng lớn giăng khắp cả
Xả thân vô lượng như vi trần
Do xưa nhiều kiếp sức tu hành
Nay thế giới này không cấu nhiễm.
Phóng ánh sáng lớn trụ trên không
Phong luân thâu giữ không dao động
Tạng Phật Ma-ni trang nghiêm khắp
Nguyện lực Như Lai khiến thanh tịnh
Trải khắp hoa ma-ni diệu tạng
Do nguyện lực xưa trụ trong không
Vô số loại kiên cố trang nghiêm
Mây sáng bủa giăng khắp mười phương.
Chúng Bồ-tát ở trong ma-ni
Đến khắp mười phương sáng rực rỡ
Lửa sáng thành vòng hoa đẹp tốt
Pháp giới châu lưu cùng hiện bày.
Trong tất cả báu phóng tịnh quang
Ánh sáng đó chiếu khắp chúng sinh
Cõi nước mười phương đều tỏa chiếu
Khiến chúng thoát khổ hướng Bồ-đề.
Trong báu, số Phật đồng chúng sinh
Từ chân lông Phật hiện hóa thân
Phạm vương, Đế Thích, Chuyển luân vương
Tất cả chúng sinh và chư Phật.
Hóa hiện ánh sáng khắp pháp giới
Trong ánh sáng nói tên chư Phật
Các thứ phương tiện hiện điều phục
Ứng hôp tâm chúng không bỏ sót.
Số vi trần trong cõi Hoa tạng
Trong mỗi mỗi trần thấy pháp giới
Sáng báu hiện Phật như mây nhóm
Đây là cõi Như Lai tự tại.
Nguyện lực rộng lớn khắp pháp giới
Trong tất cả kiếp độ chúng sinh
Hạnh nguyện Phổ hiền đều thành tựu
Tất cả trang nghiêm do đây có.
Bồ-tát Phổ Hiền lại bảo đại chúng:
–Chư Phật tử! Biển thế giới Hoa tạng trang nghiêm này, núi Đại luân vi trụ trên hoa sen Nhật châu vương, ma-ni Chiên-đàn làm thân, bảo vương oai đức làm chóp, ma-ni Diệu hương làm luân, kim cang Diệm tạng hợp thành; tất cả hương thủy chảy trong đó, rừng bằng châu báu, hoa tốt đua nở, cỏ thơm trải đất, minh châu trang nghiêm xen lẫn, khắp nơi đầy những hoa thơm, châu ma-ni làm lưới giăng trùm. Có các thứ trang nghiêm tốt đẹp nhiều như số vi trần của vô số thế giới như vậy.
Lúc đó, Bồ-tát Phổ Hiền muốn nêu lại nghĩa này, nên nương theo thần lực của Phật, quán sát mười phương rồi nói kệ rằng:
Biển lớn thế giới không bờ bến
Vòng báu thanh tịnh nhiều màu sắc
Những sự trang nghiêm đều đẹp lạ
Đấy do thần lực của Như Lai,
Vòng báu ma-ni vòng hương diệu
Cho đến vòng ánh sáng trân châu
Các thứ diệu bảo dùng trang nghiêm
Chỗ Luân vi an trụ thanh tịnh.
Ma-ni kiên cố dùng làm tạng
Vàng Diêm-phù-đàn làm trang sức
Phóng quang phát sáng khắp mười phương
Trong ngoài chói suốt đều thanh tịnh.
Kim cang ma-ni hợp lại thành
Lại rưới ma-ni các báu lạ
Báu đó đẹp lạ đều khác nhau
Phóng ánh sáng trong làm đẹp khắp.
Phân lưu hương thủy vô lượng sắc
Rải những hoa báu và chiên-đàn
Hoa sen đua nở khắp mọi nơi
Cỏ quý trải đất hương ngào ngạt.
Vô lượng cây báu trang nghiêm khắp
Hoa nở nhụy đơm màu sáng rỡ
Y phục đẹp đẽ ở trong đó
Mây sáng chiếu quanh thường viên mãn,
Vô lượng, vô biên Đại Bồ-tát
Cầm lọng thắp hương đầy pháp giới
Đều phát tất cả âm thanh diệu
Chuyển chánh pháp luân của chư Phật.
Những cây ma-ni bằng chất báu
Mỗi chất báu đều hiện ánh sáng
Thân Tỳ-lô-giá-na thanh tịnh
Hiện vào trong đó đều khiến thấy.
Trong mỗi trang nghiêm hiện thân Phật.
Sắc tướng vô biên vô lượng số
Đến khắp mười phương khắp mọi nơi
Hóa độ chúng sinh cũng vô lượng.
Tất cả trang nghiêm vang tiếng diệu
Diễn nói bản nguyện của Như Lai
Vô số cõi tịnh khắp phương, cõi
Sức tự tại Phật khiến đầy khắp.
Bồ-tát Phổ Hiền lại bảo đại chúng:
–Chư Phật tử! Nơi núi Đại luân vi ở biển thế giới này, tất cả
đại địa đều do kim cang hợp thành, kiên cố trang nghiêm, chẳng thể hư hoại, bằng phẳng thanh tịnh không có cao thấp, ma-ni làm luân, các thứ báu làm tạng, đủ các thứ loại hình trạng của tất cả chúng sinh, những châu báu ma-ni xen lẫn trong đó; rải những châu báu vụn, hoa sen trải đất, hương tạng ma-ni xen trong hoa. Những vật dụng trang nghiêm đầy khắp như mây, tất cả sự trang nghiêm nơi tất cả cõi nước của chư Phật ba đời đều hợp lại để tạo vẻ đẹp khác, ma-ni diệu bảo làm lưới, hiện tất cả cảnh giới của Như Lai, như lưới Thiên đế, giăng hàng trong ấy.
Chư Phật tử! Đại địa của biển thế giới này có sự trang nghiêm nhiều như số vi trần của vô số thế giới như vậy.
Lúc đó, Bồ-tát Phổ Hiền muốn nêu lại nghĩa này, nên nương theo thần lực của Phật, quán sát mười phương rồi nói kệ rằng:
Đại địa bằng phẳng rất thanh tịnh
An trụ kiên cố không hư hoại
Khắp chốn, ma-ni dùng trang nghiêm
Trong đó, các báu cùng xen lẫn.
Kim cang làm đất rất đẹp chắc
Vòng báu lưới báu trang nghiêm đủ
Hoa sen trải trên đều viên mãn
Diệu y giăng che đều cùng khắp
Mão trời, chuỗi ngọc của Bồ-tát
Trải giăng đầy đất càng nghiêm tịnh
Chiên-đàn ma-ni bày khắp nơi
Đều phóng ánh sáng đẹp thanh tịnh.
Hoa báu phát sang ánh sáng hiện
Tia sáng như mây chiếu tất cả
Rải các hoa đẹp và các báu
Che khắp mặt đất để trang sức
Mây dày giăng bủa khắp mười phương
Ánh sáng tỏa rộng vô cùng tận
Đến mười phương nơi tất cả cõi
Diễn nói pháp cam lộ của Như Lai.
Trong châu ma-ni đều hiện khắp
Đại nguyện của Phật vô biên kiếp
Công hạnh thuở xưa của Như Lai
Trong châu báu này đều hiện đủ
Những báu ma-ni nơi đại địa
Tất cả cõi nước đều đến nhập
Những cõi nước kia mỗi vi trần
Tất cả cõi nước nhập trong đó.
Diệu bảo trang nghiêm cõi Hoa tạng
Bồ-tát du hành khắp mười phương
Diễn nói hoằng thệ của Đại sĩ
Đây sức tự tại của đạo tràng.
Báu quý ma-ni trang nghiêm khắp
Phóng ánh sáng trong đủ vẻ đẹp
Đầy khắp pháp giới như hư không
Phật lực tự nhiên hiện như vậy.
Những ai tu tập nguyện Phổ hiền
Vào cảnh giới Phật bậc Đại trí
Biết được trong vô số cõi này
Tất cả sự thần biến như thế.
Bồ-tát Phổ Hiền lại bảo đại chúng:
–Chư Phật tử! Trong đại địa của biển thế giới này có số biển Hương thủy nhiều như số vi trần của mười cõi Phật, chẳng thể nghĩ bàn. Tất cả báu quý trang nghiêm nơi đáy biển. Ma-ni diệu hương trang nghiêm bờ biển. Báu ma-ni quý nhất Tỳ-lô-giá-na dùng làm lưới, nước thơm trong suốt đủ màu sắc báu, nơi đó, đủ các loài hoa báu rải đầy trên mặt nước. Bột mịn chiên-đàn lóng đọng dưới nước, diễn nói âm thanh của Phật, phóng ánh sáng báu. Vô biên Bồ-tát cầm các thứ lọng, hiện thần thông. Bao nhiêu sự trang nghiêm của tất cả thế giới đều hiện ở đấy. Thềm bậc bằng mười chất báu phân bố thành hàng, bao quanh bằng lan can mười báu. Tất cả loại báu trang nghiêm nhiều như số vi trần của bốn châu thiên hạ. Hoa sen trắng đua nở trong nước. Vô số trăm ngàn ức triệu cờ Thi la mười báu, hằng hà sa số cờ y, linh lưới báu, hằng hà sa số lầu gác báu đẹp vô biên sắc tướng, trăm ngàn ức triệu thành hoa sen mười báu; các
rừng cây báu nhiều như số vi trần trong bốn châu thiên hạ. Ma-ni sáng báu dùng làm lưới. Có hằng hà sa số hương chiên-đàn, ngọc ma-ni sáng chói vang lên ngôn ngữ âm thanh của chư Phật. Vô số trăm ngàn ức triệu rào tường bằng châu báu bao quanh khắp nơi để trang nghiêm.
Lúc đó, Bồ-tát Phổ Hiền muốn nêu lại nghĩa này, nên nương theo thần lực của Phật, quán sát mười phương rồi nói kệ rằng:
Đại địa ở trong thế giới này
Có biển Hương thủy Ma-ni đẹp
Báu lạ trong sáng trải đáy biển
Ở trên kim cang chẳng hư hoại.
Ma-ni hương tạng xây thành bờ
Vòng châu chói sáng trải như mây
Báu lạ hoa sen làm chuỗi ngọc
Nơi nơi trang nghiêm rất thanh tịnh.
Nước thơm lắng trong đủ các màu
Hoa báu xoay tròn phóng ánh sáng
Âm thanh chấn động khắp gần xa
Do oai thần Phật diễn nói pháp mầu.
Thềm bậc trang nghiêm đủ các báu
Lại dùng ma-ni để trang nghiêm
Lan can bao quanh bằng châu báu
Lưới báu hoa sen như mây bủa,
Cây báu ma-ni xếp thành hàng
Hoa nhụy đua nở sáng rực rỡ
Các thứ âm nhạc luôn hòa tấu
Thần thông của Phật khiến như vậy.
Những hoa sen trắng đơm báu đẹp
Giăng bủa trang nghiêm biển Hương thủy
Ánh sáng hương diệm không hề dứt
Rộng lớn viên mãn đều đầy khắp.
Cờ báu minh châu thường sáng rực
Y đẹp rũ giăng để nghiêm sức
Lưới linh như ý diễn nói pháp âm
Khiến người nghe tiếng hướng trí Phật.
Hoa sen báu quý làm thành quách
Những ma-ni màu trang nghiêm đẹp
Trân châu như mây giăng bốn phương
Như vậy trang nghiêm biển Hương thủy.
Rào tường bao quanh đều khắp vòng
Lầu gác đối nhau bày trên đó
Vô lượng tia sáng thường chói rực
Nhiều thứ trang nghiêm biển thanh tịnh.
Như Lai Tỳ-lô thuở xa xưa
Vô số cõi nước đều nghiêm tịnh
Như vậy rộng lớn không giới hạn
Do sức tự tại của Như Lai.
Bồ-tát Phổ Hiền lại bảo đại chúng:
–Chư Phật tử! Mỗi biển Hương thủy đều có sông hương thủy nhiều như số vi trần trong bốn châu thiên hạ, chảy vòng bên phải. Tất cả con sông này đều dung kim cang làm bờ, ma-ni tịnh quang dùng để trang nghiêm, thường hiện mây sáng màu báu đẹp của chư Phật và những ngôn ngữ âm thanh của các chúng sinh. Những chỗ nước xoáy trong các sông ấy, hiện ra các thứ hình tướng về công hạnh tu hành của tất cả chư Phật. Lưới giăng bằng ma-ni, linh và lạc báu, những sự trang nghiêm của các biển thế giới đều hiện nơi lưới đó, mây báu ma-ni che ở trên. Mây này hiện khắp sự thần biến của Đức Tỳ-lô-giá-na, mười phương hóa Phật và tất cả chư Phật của thế giới Hoa tạng. Lại vang ra tiếng vi diệu xưng tán danh hiệu của chư Phật và chư Bồ-tát nơi ba đời.
Trong hương thủy đó thường xuất sinh tất cả mây ánh sáng báu nối luôn chẳng dứt. Nếu nói rộng, thời mỗi con sông đều có sự trang nghiêm nhiều như số vi trần trong vô số thế giới.
Lúc đó, Bồ-tát Phổ Hiền muốn nêu lại nghĩa ấy, nên nương theo oai lực của Phật, quán sát mười phương rồi nói kệ rằng:
Dòng nước thơm trong đầy cả sông
Báu quý kim cang làm bờ bậc
Báu vụn làm luân trải mặt đất
Những thứ nghiêm sức đều báu đẹp.
Thềm báu bày hàng đẹp trang nghiêm
Lan can bao vòng rất tráng lệ
Trân châu làm tạng, hoa trang trí
Những tràng chuỗi ngọc đồng rũ xuống.
Nước thơm sáng báu màu thanh tịnh
Thường tuôn ma-ni dòng chảy xiết
Các hoa theo sóng thường xao động
Đồng tấu tiếng nhạc tuyên pháp diệu.
Bột mịn chiên-đàn làm bùn đọng
Tất cả diệu bảo đồng xoáy tròn
Hương tạng ngào ngạt đầy mặt nước
Phát sáng tuôn thơm khắp mọi nơi.
Trong sông xuất sinh những diệu bảo
Đều phóng ánh sáng màu chói rực
Ánh sáng ảnh hiện thành đài tòa
Lọng báu chuỗi ngọc đều đầy đủ.
Trong ma-ni vương hiện thân Phật
Ánh sáng chiếu khắp mười phương cõi
Dùng những thứ này trang nghiêm đất
Nước thơm chói suốt thường đầy khắp.
Ma-ni làm lưới vàng làm lạc
Che khắp sông hương diễn tiếng Phật
Nêu đủ tất cả đạo Bồ-đề
Cùng với hạnh Phổ hiền vi diệu.
Bờ báu ma-ni rất thanh tịnh
Thường vang tiếng bản nguyện của Phật
Tất cả chư Phật xưa tu hành
Tiếng Phật vang khắp đều nghe được.
Trong sông có những dòng nước xoáy
Bồ-tát như mây thường hiện ra
Những cõi nước lớn đều đi tới
Cho đến pháp giới đều hiện khắp.
Châu vương thanh tịnh bủa như mây
Tất cả sông hương đều giăng phủ
Châu kia đồng tướng giữa mày Phật
Sáng rỡ hiển hiện bóng chư Phật.
Bồ-tát Phổ Hiền lại bảo đại chúng:
–Chư Phật tử! Đất ở hai bên bờ của những sông hương thủy này đều trang nghiêm bằng những diệu bảo. Mỗi bên đều có các thứ báu nhiều như số vi trần của bốn châu thiên hạ trang nghiêm. Hoa sen trắng bao bọc chung quanh. Mỗi bên đều có các rừng cây báu nhiều như số vi trần của bốn châu thiên hạ, hàng lối đều thứ tự. Trong mỗi cây thường tuôn ra những mây đẹp, ma-ni bảo vương chiếu sáng ở đó, các thứ hoa thơm đầy cành. Những cây báu ấy lại vang ra tiếng vi diệu diễn nói đại nguyện của chư Phật đã tu hành trong nhiều kiếp. Lại rải các thứ ngọc báu ma-ni đầy khắp mặt đất: Nào là ngọc báu ma-ni vòng hoa sen, ngọc báu ma-ni mây ánh sáng hương diệm, ngọc báu ma-ni đủ loại trang sức, ngọc báu ma-ni màu sắc đẹp đẽ chẳng thể nghĩ bàn, ngọc báu ma-ni tạng y ánh sáng mặt trời, ngọc báu ma-ni mây lưới ánh sáng giăng trải cùng khắp mười phương, ngọc báu ma-ni hiện tất cả thần biến của chư Phật, ngọc báu ma-ni hiện vô số nghiệp báo của tất cả chúng sinh. Có đủ các loại trang nghiêm ở hai bên bờ sông hương thủy nhiều như số vi trần của vô số thế giới như vậy.
Lúc đó, Bồ-tát Phổ Hiền muốn nêu lại nghĩa này, nên nương theo thần lực của Phật, quán sát mười phương rồi nói kệ rằng:
Đất kia bằng phẳng rất thanh tịnh
Chân kim ma-ni cùng trang nghiêm
Cây báu thẳng hàng che trong đó
Cao vọi buông nhành rợp như mây.
Nhánh lá toàn bằng báu đẹp khác
Hoa nở phóng quang chiếu bốn phía
Trái bằng ma-ni như mây giăng
Khiến khắp mười phương thường hiện thấy
Ma-ni trải đất đều đầy khắp
Báu vụn màu đẹp đồng trang nghiêm
Lại dùng ma-ni làm cung điện
Đều hiện tượng hình của chúng sinh.
Ngọc báu ma-ni hiện ảnh Phật
Khắp trên mặt đất đều rải bày
Như vậy sáng chói khắp mười phương
Trong mỗi vi trần đều thấy Phật
Diệu bảo trang nghiêm khéo chia giăng
Lưới đèn trân châu xen lẫn nhau
Nơi nơi đều có vòng ma-ni
Mỗi mỗi đều hiện thần thông Phật.
Các báu trang nghiêm phóng sáng lớn
Trong ánh sáng đó hiện Hóa Phật
Nơi nơi chốn chốn đều giăng bày
Đều dùng mười lực khai diễn rộng.
Hoa sen trắng ngọc báu ma-ni
Trong tất cả sông đều mọc khắp
Hoa sen nhiều loại chẳng đồng nhau
Đều hiện ánh sáng hằng liên tục
Những sự trang nghiêm trong ba đời
Trong trái ma-ni đều hiện rõ
Thể tánh vô sinh không thể giữ
Đây là sức tự tại Như Lai.
Tất cả trang nghiêm mặt đất ấy
Đều hiện thân Như Lai rộng lớn
Kia cũng chẳng đến cũng chẳng đi
Phật xưa nguyện lực đều khiến thấy.
Trong mỗi vi trần mặt đất này
Tất cả Phật tử đương hành đạo
Đều được thọ ký cõi vị lai
Tùy theo ý nguyện đều thanh tịnh.
Bồ-tát Phổ Hiền lại bảo đại chúng:
–Chư Phật tử! Biển thế giới của chư Phật Thế Tôn trang nghiêm chẳng thể nghĩ bàn. Vì sao? Này chư Phật tử! Tất cả cảnh giới của biển thế giới Hoa tạng trang nghiêm này, mỗi mỗi đều dùng số công đức thanh tịnh để trang nghiêm nhiều như số vi trần của vô số thế giới.
Lúc đó, Bồ-tát Phổ Hiền muốn nêu lại nghĩa này, nên nương theo thần lực của Phật, quán sát mười phương rồi nói kệ rằng:
Tất cả chốn trong vô số cõi
Đều trang sức với nhiều thứ báu
Sáng phát trên không bủa như mây
Ánh sáng rỗng suốt thường phủ che.
Ma-ni tuôn mây không cùng tận
Ảnh Phật mười phương hiện trong đó
Thần thông biến hóa chẳng tạm dừng
Tất cả Bồ-tát cùng vân tập.
Những ngọc ma-ni diễn Phật âm
Tiếng Phật mỹ diệu chẳng nghĩ bàn
Tỳ-lô-giá-na xưa tu hành
Trong ngọc báu này luôn nghe thấy.
Ánh sáng thanh tịnh Đấng Biến Tri
Nơi vật trang nghiêm đều hiện bóng
Phân thân biến hóa chúng vây quanh
Vô số cõi nước đều cùng hiện
Tất cả hóa Phật đều như huyễn
Tìm cầu chỗ đến đều chẳng được
Do sức oai thần cảnh giới Phật
Trong tất cả cõi hiện như vậy.
Thần thông tự tại của Như Lai
Hiện khắp mười phương các cõi nước
Trang nghiêm thanh tịnh vô số cõi
Tất cả đều hiện trong ngọc báu.
Những sự biến hóa ở mười phương
Tất cả đều như ảnh trong gương
Chỉ do Như Lai xưa tu hành
Thần thông nguyện lực mà xuất sinh.
Nếu có người tu hạnh Phổ hiền
Vào biển thắng trí của Bồ-tát
Có thể nơi trong các vi trần
Hiện khắp các cõi tịnh của mình.
Ức đại kiếp chẳng thể nghĩ bàn
Gần gũi tất cả chư Như Lai
Tất cả công hạnh đã tu tập
Trong một sát ma đều hiện rõ.
Cõi nước chư Phật như hư không
Vô sinh, vô tướng không gì sánh
Vì lợi chúng sinh mà trang nghiêm
Vì bản nguyện nên trụ trong ấy.
Bồ-tát Phổ Hiền lại bảo đại chúng:
–Chư Phật tử! Nay tôi sẽ nói trong ấy có những thế giới nào an trụ.
Chư Phật tử! Nơi vô số Hương thủy nhiều như số vi trần của cõi Phật chẳng thể kể xiết này, có các loại thế giới an trụ nhiều như số vi trần của cõi Phật chẳng thể kể xiết.
Trong mỗi thế giới đó, lại có các thế giới nhiều như số vi trần của cõi Phật chẳng thể kể xiết.
Chư Phật tử! Ở trong biển thế giới, các chủng loại thế giới kia đều riêng nương trụ, đều riêng hình trạng, đều riêng thể tánh, đều riêng phương sở, đều riêng hương nhập, đều riêng trang nghiêm, đều riêng ranh giới, đều riêng hàng lối, đều riêng không sai biệt, đều riêng có năng lực gia trì.
Chư Phật tử! Các loại thế giới này, hoặc có loại nương biển Đại liên hoa mà an trụ, hoặc có loại nương biển Vô biên sắc bảo hoa mà an trụ, hoặc có loại nương biển Nhất thiết trân châu tạng bảo anh lạc mà an trụ, hoặc có loại nương biển Hương thủy mà an trụ, hoặc có loại nương biển Nhất thiết hoa mà an trụ, hoặc có loại nương biển ma-ni bảo võng mà an trụ, hoặc có loại nương biển Triền lưu quang mà an trụ, hoặc có loại nương biển Bồ-tát Bảo trang nghiêm quan mà an trụ, hoặc có loại nương biển Chủng chủng chúng sinh thân mà an trụ, hoặc có loại nương biển Nhất thiết Phật âm thanh ma-ni vương mà an trụ. Như thế, nếu nói rộng thì có vô số chỗ nương nhiều như số vi trần của vô số thế giới.
Chư Phật tử! Tất cả loại thế giới đó hình trạng đều khác nhau: Hoặc hình núi Tu-di, hoặc hình sông, hoặc hình xoay chuyển, hoặc
hình nước xoáy, hoặc hình trục xe, hoặc hình lễ đàn, hoặc hình rừng cây, hoặc hình lầu gác, hoặc hình cờ núi, hoặc hình vuông góc, hoặc hình thai tạng, hoặc hình hoa sen, hoặc hình Khư-lặc-ca, hoặc hình thân chúng sinh, hoặc hình mây, hoặc hình tướng tốt của Phật, hoặc hình ánh sáng viên mãn, hoặc hình lưới trân châu, hoặc hình ngạch cửa, hoặc hình vật dụng trang nghiêm. Nói rộng thì có vô số loại hình nhiều như số vi trần của vô số thế giới.
Chư Phật tử! Những loại thế giới đó hoặc dùng mây ma-ni mười phương làm thể, hoặc dùng những ánh lửa màu làm thể, hoặc dùng ánh sáng làm thể, hoặc dùng lửa báu thơm làm thể, hoặc dùng tất cả báu trang nghiêm hoa Đa-la làm thể, hoặc dùng ảnh tượng Bồ-tát làm thể, hoặc dùng ánh sáng của chư Phật làm thể, hoặc dùng sắc tướng của Phật làm thể, hoặc dùng một ánh sáng báu làm thể, hoặc dùng nhiều ánh sáng báu làm thể, hoặc dùng âm thanh biển phước đức của tất cả chúng sinh làm thể, hoặc dùng âm thanh biển nghiệp của tất cả chúng sinh làm thể, hoặc dùng âm thanh thanh tịnh nơi cảnh giới của tất cả chư Phật làm thể, hoặc dùng âm thanh biển đại nguyện của tất cả Bồ-tát làm thể, hoặc dùng âm thanh phương tiện của tất cả Phật làm thể, hoặc dùng âm thanh thành hoại của vật trang nghiêm nơi tất cả cõi làm thể, hoặc dùng âm thanh của vô biên Phật làm thể, hoặc dùng âm thanh biến hóa của chư Phật làm thể, hoặc dùng âm thanh thiện của tất cả chúng sinh làm thể, hoặc dùng âm thanh thanh tịnh nơi biển công đức của tất cả Phật làm thể. Nói rộng thì có thể dùng vô số loại nhiều như số vi trần của vô số thế giới làm thể.
Lúc đó, Bồ-tát Phổ Hiền muốn nêu lại nghĩa này, nên nương theo thần lực của Phật, quán sát mười phương rồi nói kệ rằng:
Các cõi kiên cố, đẹp trang nghiêm
Rộng lớn, thanh tịnh nhiều ánh sáng
Nương biển hoa sen báu mà trụ
Hoặc an trụ biển Hương thủy.
Hình Tu-di, thành, cây, đàn lễ
Tất cả các cõi khắp mười phương
Các loại trang nghiêm hình chẳng đồng
Đều bủa giăng an trụ riêng biệt.
Hoặc thể tánh là ánh sáng tịnh
Hoặc là hoa tạng hoặc mây báu
Hoặc do những ánh lửa tạo thành
An trụ tạng ma-ni bất hoại.
Mây đèn màu lửa cùng ánh sáng
Nhiều loại vô biên màu thanh tịnh
Hoặc dùng ngôn âm để làm thể
Là lời Phật dạy chẳng nghĩ bàn.
Hoặc do nguyện lực vang ra tiếng
Thần biến âm thanh làm thể tánh
Phước nghiệp rộng lớn của chúng sinh
Âm thanh công đức Phật cũng vậy.
Các cõi mỗi môn đều sai khác
Chẳng thể nghĩ bàn vô cùng tận
Mười phương như vậy đều cùng khắp
Vĩ đại trang nghiêm hiện thần lực
Những cõi rộng lớn ở mười phương
Đều hiện vào trong thế giới này
Dầu thấy mười phương hiện trong đây
Mà thật không đến cũng không vào.
Đem một cõi nhập vào tất cả
Tất cả vào một cũng không thừa
Thể tướng như cũ không gì khác
Vô lượng đều khắp không gì bằng
Nơi vi trần của tất cả cõi
Đều thấy Như Lai hiện trong đó
Biển nguyện ngôn âm như sấm vang
Mọi chúng sinh cùng được điều phục.
Thân Phật cùng khắp tất cả cõi
Vô số Bồ-tát đều đầy khắp
Như Lai tự tại không ai bằng
Hóa độ tất cả các hàm thức.
Bồ-tát Phổ Hiền lại bảo đại chúng:
–Chư Phật tử! Biển Hương thủy nhiều như số vi trần nơi mười cõi Phật chẳng kể xiết này ở trong biển thế giới Hoa tạng trang nghiêm giăng bày mà trụ như lưới của Thiên đế Thích.
Chư Phật tử! Biển Hương thủy ở trung ương tên Vô biên diệu hoa quang. Đáy biển là tràng ngọc báu ma-ni hiện hình của tất cả Bồ-tát, xuất sinh một hoa lớn tên Nhất thiết hương ma-ni vương trang nghiêm. Trên đó có chủng loại thế giới tên Phổ chiếu thập phương xí nhiên bảo quang minh, dùng tất cả vật dụng trang nghiêm làm thể, trong ấy có vô số thế giới nhiều như vi trần chẳng thể kể xiết. Phương Dưới cùng có thế giới tên Tối thắng quang biến chiếu, dùng Kim cang trang nghiêm, vòng ánh sáng làm ngằn mé, nương hoa ma-ni báu mà trụ. Trạng như hình báu ma-ni. Tất cả mây hoa báu trang nghiêm giăng trùm bên trên, có thế giới nhiều như số vi trần của một cõi Phật bao quanh các thứ đều an trụ, các thứ đều trang nghiêm. Phật hiệu Tinh Nhãn Ly Cấu Đăng.
Trên thế giới này, vượt qua số thế giới nhiều như số vi trần nơi một cõi Phật, có thế giới tên Chủng chủng hương liên hoa diệu trang nghiêm, dùng tất cả đồ trang nghiêm làm ranh giới, nương lưới hoa sen báu mà trụ, trạng như tòa Sư tử, mây trướng bằng châu sắc báu che phủ, có số thế giới nhiều như số vi trần hai cõi Phật bao quanh, Phật hiệu Sư Tử Quang Thắng Chiếu.
Trên đó nữa, qua thế giới nhiều như số vi trần nơi một cõi Phật, có thế giới tên Bảo trang nghiêm phổ chiếu quang, dùng vòng gió thơm làm ranh giới, nương các thứ chuỗi ngọc hoa báu mà trụ, hình tám góc, mây ma-ni ánh sáng đẹp như vầng mặt trời che phủ, có số thế giới nhiều như số vi trần ba cõi Phật bao quanh, Phật hiệu Tịnh Quang Trí Thắng Tràng.
Trên đó nữa, qua số thế giới nhiều như số vi trần nơi một cõi Phật, có thế giới tên Chủng chủng quang minh hoa trang nghiêm, dùng tất cả châu báu làm ranh giới, nương biển Kim cang tràng thi la mà trụ, hình như hoa sen ma-ni, mây Kim cang ma-ni bảo quang che phủ, có số thế giới nhiều như số vi trần của bốn cõi Phật bao quanh, thuần nhất thanh tịnh, Phật hiệu Kim Cang Quang Minh Vô Lượng Tinh Tấn Lực Thiện Xuất Hiện.
Trên đó nữa, qua số thế giới nhiều như số vi trần của một cõi Phật, có thế giới tên Phổ phóng diệu hoa quang, dùng lưới trang nghiêm bằng tất cả linh báu làm ranh giới, nương biển Thọ lâm trang nghiêm bảo luân võng mà trụ, hình vuông vức mà có nhiều cạnh góc, mây Phạm âm ma-ni vương che phủ, có số thế giới nhiều như số vi trần của năm cõi Phật bao quanh, Phật hiệu Hương Quang Hỷ Lực Hải.
Trên đó nữa, qua số thế giới nhiều như số vi trần của một cõi Phật, có thế giới tên Tịnh diệu quang minh, dùng tràng trang nghiêm bằng ngọc báu làm ranh giới, nương biển Kim cang cung điện mà trụ, hình vuông, mây ma-ni luân kế trướng che phủ, có số thế giới nhiều như số vi trần của sáu cõi Phật bao quanh, Phật hiệu Phổ Quang Tự Tại Tràng.
Trên đó nữa, qua số thế giới nhiều như số vi trần nơi một cõi Phật, có thế giới tên Chúng hoa diệm trang nghiêm, dùng hoa Trang nghiêm làm ranh giới, lầu gác, mây Bảo sắc y trân châu lan thuẫn che ở trên, số thế giới nhiều như số vi trần bảy cõi Phật bao quanh, thuần thanh tịnh, Phật hiệu Hoan Hỷ Hải Công Đức Danh Xưng Tự Tại Quang.
Trên đó nữa, qua số thế giới nhiều như số vi trần nơi một cõi Phật, có thế giới tên Xuất sinh oai lực địa, dùng ngọc báu ma-ni trang nghiêm phát ra tất cả âm thanh làm ranh giới, nương biển Bảo sắc liên hoa tòa hư không mà trụ, hình như lưới Nhân-đà-la, mây Vô biên sắc hoa võng che ở trên, có số thế giới nhiều như số vi trần của tám cõi Phật bao quanh, Phật hiệu Quảng Đại Danh Xưng Trí Hải Tràng.
Trên đó nữa, qua số thế giới nhiều như số vi trần nơi một cõi Phật, có thế giới tên Xuất diệu âm thanh, dùng vòng trang nghiêm bằng ma-ni tâm vương làm ranh giới, nương biển ma-ni vương hằng xuất hiện âm thanh trang nghiêm vân mà trụ, hình như thân Phạm thiên, mây tòa Sư tử vô lượng bảo trang nghiêm che ở trên, có số thế giới nhiều như số vi trần của chín cõi Phật bao quanh, Phật hiệu Thanh Tịnh Nguyệt Quang Minh Tướng Vô Năng Tồi Phục.
Trên đó nữa, qua số thế giới nhiều như số vi trần nơi một cõi Phật, có thế giới tên Kim cang tràng, dùng chuỗi ngọc báu trân châu
tạng vô biên trang nghiêm làm ranh giới, nương biển Trang nghiêm bảo Sư tử tòa ma-ni mà trụ, hình tròn, có mây Tu-di hoa ma-ni hương che ở trên, có số thế giới nhiều như số vi trần của mười cõi Phật bao quanh, thuần nhất thanh tịnh, Phật hiệu Nhất Thiết Pháp Hải Tối Thắng Vương.
Trên đó nữa, qua số thế giới nhiều như số vi trần nơi một cõi Phật, có thế giới tên Hằng xuất hiện đế thanh bảo quang minh, dùng Kim cang cực chắc chắn không thể hoại trang nghiêm làm ranh giới, nương biển Chủng chủng thù dị hoa mà trụ, hình bán nguyệt, mây Thiên bảo trướng che ở trên, có số thế giới nhiều như số vi trần nơi mười một cõi Phật bao quanh, Phật hiệu Vô Lượng Công Đức Pháp.
Trên đó nữa, qua số thế giới nhiều như số vi trần nơi một cõi Phật, có thế giới tên Quang minh chiếu diệu, dùng Phổ quang trang nghiêm làm ranh giới, nương biển Hoa triền hương thủy mà trụ, hình như Hoa triền, mây nhiều thứ y che ở trên, có số thế giới nhiều như số vi trần của mười hai cõi Phật bao quanh, Phật hiệu Siêu Thích Phạm.
Trên đó nữa, qua số thế giới nhiều như số vi trần nơi một cõi Phật, có thế giới tên Ta-bà, dùng Kim cang trang nghiêm làm ranh giới, nương lưới Liên hoa võng do phong luân thâu giữ mà trụ, hình như hư không, dùng mây Thiên cung điện viên mãn trang nghiêm hư không che ở trên, có số thế giới nhiều như số vi trần của mười ba cõi Phật bao quanh, Phật chính là Đức Như Lai Thế Tôn Tỳ-lô-giá-na.
Trên đó nữa, qua số thế giới nhiều như số vi trần nơi một cõi Phật, có thế giới tên Tịch tĩnh ly trần quang, dùng tất cả báu trang nghiêm làm ranh giới, nương biển Chủng chủng bảo y mà trụ, trạng như hình Chấp kim cang, mây Vô biên sắc kim cang che ở trên, có số thế giới nhiều như số vi trần của mười bốn cõi Phật bao quanh, Phật hiệu Biến Pháp Giới Thắng Âm.
Trên đó nữa, qua số thế giới nhiều như số vi trần nơi một cõi Phật, có thế giới tên Chủng diệu quang minh đăng, dùng tất cả trướng trang nghiêm làm ranh giới, nương biển Tịnh hoa võng mà trụ, hình như chữ Vạn, mây cây ma-ni biển Hương thủy che ở trên, có số thế giới nhiều như số vi trần của mười lăm cõi Phật bao quanh, thuần nhất thanh tịnh, Phật hiệu Bất Khả Tồi Phục Lực Phổ Chiếu Tràng.
Trên đó nữa, qua số thế giới nhiều như số vi trần nơi một cõi Phật, có thế giới tên Thanh tịnh quang biến chiếu, dùng mây ngọc báu ma-ni vô tận làm ranh giới, nương biển Chủng chủng hương diệm liên hoa mà trụ, hình như mai rùa, mây chiên-đàn vòng ma-ni tròn sang che ở trên, có số thế giới nhiều như số vi trần của mười sáu cõi Phật bao quanh, Phật hiệu Thanh Tịnh Nhật Công Đức Nhãn.
Trên đó nữa, qua số thế giới nhiều như số vi trần nơi một cõi Phật, có thế giới tên Bảo trang nghiêm tạng, dùng ngọc báu ma-ni hình của tất cả chúng sinh làm ranh giới, nương biển Quang minh tạng ma-ni vương mà trụ, hình tám góc, dùng lưới cây hoa trang nghiêm châu báu của núi Luân vi che ở trên, có số thế giới nhiều như số vi trần của mười bảy cõi Phật bao quanh, Phật hiệu Vô Ngại Trí Quang Minh Biến Chiếu Thập Phương.
Trên đó nữa, qua số thế giới nhiều như số vi trần nơi một cõi Phật, có thế giới tên Ly trần, dùng tướng thù diệu trang nghiêm làm ranh giới, nương biển Chúng diệu hoa tư tử tòa mà trụ, hình như chuỗi ngọc, dùng mây ngọc báu ma-ni có ánh sáng viên mãn của các loại hương báu che ở trên, có số thế giới nhiều như số vi trần mười tám cõi Phật bao quanh, thuần nhất thanh tịnh, Phật hiệu Vô Lượng Phương Tiện Tối Thắng Tràng.
Trên đó nữa, qua số thế giới nhiều như số vi trần nơi một cõi Phật, có thế giới tên Thanh tịnh quang phổ chiếu, dùng ngọc báu ma-ni xuất ra vô tận vô số báu làm ranh giới, nương biển Vô lượng sắc hương diệm Tu-di sơn mà trụ, hình như hoa báu nở tròn, mây ngọc báu đế thanh vô biên màu sắc chiếu sáng che chở ở trên, có số thế giới nhiều như số vi trần của mười chín cõi Phật bao quanh, Phật hiệu Phổ Chiếu Pháp Giới Hư Không Quang.
Trên đó nữa, qua số thế giới nhiều như số vi trần nơi một cõi Phật, có thế giới tên Diệu bảo diệm, dùng chất báu của mặt trời mặt trăng chiếu sáng khắp làm ranh giới, nương biển Thiên hình ma-ni vương mà trụ, trạng như đồ trang nghiêm báu, mây tràng y báu và lưới ma-ni đăng tạng che ở trên, có số thế giới nhiều như số vi trần của hai mươi cõi Phật bao quanh, thuần nhất thanh tịnh, Phật hiệu Phước Đức Tướng Quang Minh.
Chư Phật tử! Loại thế giới với ánh sáng báu chói lọi chiếu khắp mười phương có số thế giới rộng lớn nhiều như số vi trần nơi cõi Phật chẳng thể kể xiết đều có riêng chỗ nương trụ, đều riêng hình trạng, đều riêng thể tánh, đều riêng phương diện, đều riêng hướng nhập, đều riêng trang nghiêm, đều riêng ranh giới, đều riêng thứ lớp, đều riêng không sai biệt, đều riêng sức gia trì, giáp vòng bao quanh như thế chính là các thế giới hình xoay chuyển nhiều như số vi trần nơi mười cõi Phật, thế giới hình sông nhiều như số vi trần nơi mười cõi Phật, thế giới hình nước xoáy nhiều như số vi trần nơi mười cõi Phật, thế giới hình trục xe nhiều như số vi trần nơi mười cõi Phật, thế giới hình lễ đàn nhiều như số vi trần nơi mười cõi Phật, thế giới hình rừng cây nhiều như số vi trần nơi mười cõi Phật, thế giới hình nhà lầu nhiều như số vi trần nơi mười cõi Phật, thế giới hình tràng Thi-la nhiều như số vi trần nơi mười cõi Phật, thế giới hình vuông nhiều như số vi trần mười cõi Phật, thế giới hình thai tạng nhiều như số vi trần nơi mười cõi Phật, thế giới hình hoa sen nhiều như số vi trần nơi mười cõi Phật, thế giới hình Khư-lặc-ca nhiều như số vi trần nơi mười cõi Phật, thế giới hình các loại chúng sinh nhiều như số vi trần nơi mười cõi Phật, thế giới hình tướng Phật nhiều như số vi trần nơi mười cõi Phật, thế giới hình ánh sáng tròn nhiều như số vi trần nơi mười cõi Phật, thế giới hình mây nhiều như số vi trần nơi mười cõi Phật, thế giới hình lưới nhiều như số vi trần nơi mười cõi Phật, thế giới hình ngạch cửa nhiều như số vi trần nơi mười cõi Phật. Có các thế giới nhiều như số vi trần các cõi Phật chẳng thể kể xiết như vậy. Mỗi thế giới ấy đều có các thế giới rộng lớn nhiều như số vi trần nơi mười cõi Phật bao quanh. Mỗi thế giới vừa nói lại có các thế giới nhiều như vi trần làm quyến thuộc.
Tất cả thế giới đã nói trên đây đều ở nơi biển Hương thủy Quang minh đẹp đẽ vô biên này và trong các sông Hương thủy bao quanh biển ấy.
Nguồn: Nguồn: Pháp Bảo — kho kinh sách điện tử của Trung tâm biên, phiên dịch tài liệu Phật giáo Quốc tế, Ban Phật giáo Quốc tế, Giáo hội Phật giáo Việt Nam (vbeta.vn · api.phapbao.org), đọc về ngày 3–4/9/2026. Đại đức Thích Vạn Lợi, Thư kí phụ trách kinh sách điện tử. Bản quyền bản dịch, bản in và số trang thuộc về các dịch giả, tác giả và nhà xuất bản đứng tên trong từng cuốn. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ tác phẩm của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.
