Đại Tập 38 · Bộ Hoa Nghiêm III · Số 279 (Quyển 1–45)

Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm - Quyển 33 - Phẩm 25: Thập Hồi Hướng (Phần 11)

KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT

HOA NGHIÊM

QUYỂN 33

Phẩm 25: THẬP HỒI HƯỚNG (Phần 11)

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát lại đem thiện căn do tu tập pháp thí mà hồi hướng như vầy:

Nguyện cho tất cả cõi Phật đều thanh tịnh, dùng vô số vô số các thứ tốt đẹp để trang nghiêm. Mỗi mỗi cõi Phật rộng lớn như cõi pháp, thuần thiện, vô ngại, thanh tịnh, trong sáng, chư Phật hiện thành bậc Vô thượng chánh giác ở trong đó. Cảnh giới thanh tịnh trong một cõi Phật đều có thể hiển hiện tất cả cõi Phật. Như một cõi Phật, tất cả cõi Phật cũng như vậy.

Mỗi mỗi cõi đều dùng vô lượng, vô biên các thứ châu báu thanh tịnh để tạo sự trang nghiêm đẹp đẽ. Đó là vô số tòa báu thanh tịnh, trải các y báu; vô số màn báu, lưới báu giăng rũ; vô số lọng báu có nhiều châu báu phản chiếu nhau; vô số mưa mây báu mưa các châu báu; vô số hoa báu xinh đẹp rải khắp; vô số bao lơn lan can trang nghiêm thanh tịnh bằng châu ngọc; vô số linh báu luôn vang ra âm thanh vi diệu của Phật khắp cõi pháp; vô số hoa sen báu đủ màu sắc báu rộ nở chói sáng; vô số cây báu thành hàng khắp nơi, hoa trái đều bằng vô lượng báu đẹp; vô số cung điện báu trong đó có vô lượng Bồ-tát ở; vô số lầu gác báu rộng rãi tráng lệ nối dài xa gần; vô số rào dậu báu trang nghiêm xinh đẹp bằng châu báu; vô số cửa nẻo báu, chuỗi báu đẹp rũ giăng; vô số cửa song báu trang nghiêm thanh tịnh bằng vô số châu báu; vô số Đa-la báu hình bán nguyệt do các loại châu báu hợp thành. Tất cả như vậy đều bằng châu báu quý đẹp trang nghiêm thanh tịnh chẳng thể nghĩ bàn, đều do thiện căn của Như Lai hiện khởi, đủ vô số tạng báu trang nghiêm.

Lại có vô số sông ngòi báu chảy ra tất cả pháp lành thanh tịnh; vô số biển báu chứa đầy nước pháp; vô số hoa sen trắng thường phát ra tiếng pháp diệu trong trắng; vô số núi Tu-di báu là núi chúa, trí tuệ tươi đẹp thanh tịnh; vô số báu đẹp tám góc, xâu bằng dây báu rất trang nghiêm thanh tịnh; vô số báu sáng trong thường phóng ra ánh sáng đại trí vô ngại chiếu khắp cõi pháp; vô số chuông linh báu va chạm nhau vang ra âm thanh vi diệu; vô số báu thanh tịnh, báu của Bồ-tát đầy dẫy; vô số lụa báu màu sáng sạch thả rũ khắp nơi; vô số cờ báu đẹp, dùng châu báu bán nguyệt để trang sức; vô số phướn báu đều có thể tuông xuống vô lượng phướn báu; vô sô đai báu giăng rũ giữa hư không trang nghiêm rất đẹp; vô số thảm báu mịn màng êm mát; vô số vòng báu hiển bày mắt trí Nhất thiết của Bồ-tát; vô số anh lạc báu mỗi chuỗi anh lạc là thứ trang nghiêm thượng diệu của trăm ngàn Bồ-tát, vô số cung điện báu tráng lệ vượt hơn tất cả không gì bằng; vô số các thứ trang nghiêm báu bằng kim cang ma-ni dùng để trang sức; vô số các loại trang nghiêm báu luôn hiện tất cả màu đẹp thanh tịnh; vô số báu thanh tịnh hình dáng khác lạ, ánh sáng chói suốt; vô số núi báu bao quanh làm tường vách thanh tịnh vô ngại; vô số hương báu mùi thơm xông khắp tất cả thế giới; vô số sự biến hóa báu, mỗi sự biến hóa đều hiện bày khắp cõi pháp; vô số ánh sáng báu, mỗi mỗi ánh sáng hiện rõ tất cả ánh sáng.

Lại có vô số ánh sáng báu, ánh sáng trí thanh tịnh chiếu rõ các pháp. Lại có vô số ánh sáng báu vô ngại, mỗi mỗi ánh sáng chiếu khắp cõi pháp. Có vô số chỗ báu, mỗi chỗ đều đủ tất cả châu báu. Có vô số tạng báu khai thị tất cả báu của tạng chánh pháp. Có vô số cờ báu, tướng cờ của Như Lai cao hơn tất cả; vô số hiền báu, là tượng hiền của đại trí thanh tịnh viên mãn; vô số vườn báu, trong vườn xuất sinh Tam-muội hỷ lạc của chư Bồ-tát; vô số âm thanh báu, diệu âm của Như Lai dạy khắp thế gian. Vô số hình báu, mỗi mỗi hình đều phóng ra vô lượng ánh sáng pháp diệu; vô số tướng báu, mỗi mỗi tướng đều vượt hơn các tướng; vô số oai nghi báu ai thấy được đều phát sinh sự hỷ lạc của Bồ-tát; vô số tụ báu, ai thấy được đều phát sinh khối báu trí tuệ; vô số sự an trụ báu, ai thấy đều

sinh tâm báu khéo trụ; vô số y phục báu, ai được mặc thì phát sinh Tam-muội không gì sánh của chư Bồ-tát; vô số ca-sa báu, ai được đắp thì vừa phát tâm liền được môn Đà-la-ni thiện kiến; vô số tu tập báu, ai được thấy thì biết tất cả báu đều là nghiệp quả, quyết định thanh tịnh; vô số tri kiến báu vô ngại, ai được thấy thì đạt được tất cả pháp nhãn thanh tịnh; vô số tạng ánh sáng báu, ai được thấy thì thành tựu được tạng đại trí tuệ; vô số tòa báu, Đức Phật ngự trên đó chuyển pháp luân vi diệu; vô số đèn báu thường phóng ra ánh sáng trí tuệ thanh tịnh.

Lại có vô số cây Đa-la báu xếp thành hàng đều đặn, dây báu bọc quanh trang nghiêm thanh tịnh. Cây ấy lại có vô số thân báu tròn thẳng sạch; vô số nhánh báu, vô số quả báu trang nghiêm rậm rạp; vô số chim bay đậu trong đó, luôn hót tiếng hòa diệu, tuyên dương chánh pháp; vô số lá báu phóng ra ánh sáng trí tuệ lớn khắp nơi; vô số hoa báu, trên đó, có vô số Bồ-tát ngồi kiết già bay đi khắp cõi pháp; vô số trái báu ai thấy đều được quả trí Nhất thiết trí không thoái chuyển.

Lại có vô số xóm làng báu, ai thấy đều lìa bỏ pháp làng xóm thế gian; vô số đô ấp báu, trong đó đông đảo chúng sinh vô ngại; vô số cung điện báu, nhà vua ở trong đó, đầy đủ thân Bồ-tát Na-la-diên mạnh khỏe, rắn chắc, mặc áo giáp chánh pháp, tâm không thoái chuyển; vô số nhà cửa báu, ai vào đó thì đều trừ được tâm luyến tiếc nhà cửa; vô số y phục báu, ai mặc thì có thể hiểu rõ pháp không chấp trước; vô số cung điện báu, Bồ-tát xuất gia hiện đầy trong đó; vô số châu ngọc báu, người thấy đều sinh vô lượng hoan hỷ; vô số bánh xe báu phóng ra vô số ánh sáng trí tuệ chuyển pháp luân bất thoái; vô số cây bạt đà báu bao bằng lưới Nhân-đà-la trang nghiêm thanh tịnh; vô số đất báu có vô số báu xen lẫn trang nghiêm; vô số loại âm nhạc báu, phát ra tiếng thanh trong khắp cõi pháp; vô số trống báu, âm thanh vi diệu hòa nhã chẳng dứt; vô số chúng sinh báu đều có thể thâu giữ pháp báu vô thượng; vô số than báu đủ vô lượng báu công đức; vô số miệng báu thường nói tất cả âm báu pháp diệu; vô số tâm báu đủ ý thanh tịnh, báu đại trí nguyện; vô số niệm báu dứt những ngu lầm, rốt ráo báu trí Nhất thiết kiên cố; vô số ánh sáng

báu tụng trì tất cả pháp bảo của chư Phật; vô số trí tuệ báu, hiểu rõ tất cả tạng pháp của chư Phật; vô số trí báu được viên mãn trí Nhất thiết; vô số mắt báu xem xét báu mười Lực không chướng ngại; vô số tai báu lắng nghe vô lượng âm thanh khắp cõi pháp thanh tịnh vô ngại; vô số mũi báu thường tùy thuận ngửi hương báu thanh tịnh; vô số lưới báu có thể nói vô lượng những pháp ngữ ngôn; vô số thân báu đi khắp mười phương vô ngại; vô số ý báu thường siêng tu tập hạnh nguyện Phổ hiền; vô số âm thanh báu, âm thanh tịnh diệu khắp mười phương cõi; vô số nghiệp thân báu, tất cả việc làm, lấy trí làm đầu; vô số nghiệp ngữ báu thường nói tu hành trí báu vô ngại; vô số nghiệp ý báu được trí báu không chướng ngại rộng lớn rốt ráo viên mãn.

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát ở trong tất cả cõi Phật kia, nơi mỗi mỗi cõi, một phương, một xứ, một chân lông, đều có vô lượng, vô biên vô số chư Đại Bồ-tát, đều thành tựu trí tuệ thanh tịnh. Như ở một cõi Phật, một phương, một xứ, một chân lông đều như thế thì tất cả cõi Phật, tất cả phương, tất cả xứ, tất cả đầu sợi lông đều cũng như vậy.

Đây là Đại Bồ-tát đem những thiện căn để hồi hướng. Nguyện khắp tất cả cõi Phật đều đủ các thứ báu đẹp trang nghiêm. Như các thứ báu trang nghiêm, nói rộng ra như hương trang nghiêm, hoa trang nghiêm, tràng hoa trang nghiêm, hương xoa trang nghiêm, hương đốt trang nghiêm, hương bột trang nghiêm, y trang nghiêm, lọng trang nghiêm, cờ trang nghiêm, phướn trang nghiêm, ma-ni báu trang nghiêm. Lần lượt cho đến trăm lần hơn đây, đều nói rộng như báu trang nghiêm.

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát đem thiện căn do pháp thí chứa nhóm, vì để làm lớn các thiện căn mà hồi hướng, vì làm nghiêm tịnh tất cả cõi Phật mà hồi hướng, vì thành tựu tất cả chúng sinh mà hồi hướng, vì làm cho tất cả chúng sinh tâm được thanh tịnh bất động mà hồi hướng, vì làm cho tất cả chúng sinh đều vào Phật pháp sâu xa mà hồi hướng, vì làm cho tất cả chúng sinh đều được công đức thanh tịnh tối thượng mà hồi hướng, vì làm cho tất cả chúng sinh đều được phước lực thanh tịnh bất hoại mà hồi hướng, vì

làm cho tất cả chúng sinh đều được trí lực vô tận, độ muôn loài vào Phật pháp mà hồi hướng, vì làm cho tất cả chúng sinh đều được vô lượng ngôn ngữ âm thanh bình đẳng thanh tịnh mà hồi hướng, vì làm cho tất cả chúng sinh đều được mắt vô ngại trí bình đẳng, thành tựu trí tuệ ngang bằng cõi pháp cùng khắp hư không mà hồi hướng, vì làm cho tất cả chúng sinh đều được niệm thanh tịnh biết tất cả thế giới ở kiếp quá khứ mà hồi hướng, vì làm cho tất cả chúng sinh đều được trí tuệ lớn vô ngại, có thể hiểu rõ tất cả tạng pháp mà hồi hướng, vì làm cho tất cả chúng sinh đều được đại Bồ-đề vô hạn lượng cùng khắp cõi pháp không chướng ngại mà hồi hướng, vì làm cho tất cả chúng sinh đều được đồng thể thiện căn bình đẳng không phân biệt mà hồi hướng, vì làm cho tất cả chúng sinh đều được nghiệp thân, ngữ, ý đầy đủ công đức thanh tịnh trang nghiêm mà hồi hướng, vì làm cho tất cả chúng sinh đều được đồng hạnh Phổ hiền mà hồi hướng, vì làm cho tất cả chúng sinh đều được vào tất cả cõi Phật đồng thể thanh tịnh mà hồi hướng, vì làm cho tất cả chúng sinh đều quán sát trí Nhất thiết, đều hướng đến viên mãn mà hồi hướng, vì làm cho tất cả chúng sinh đều được xa lìa thiện căn bất bình đẳng mà hồi hướng, vì làm cho tất cả chúng sinh đều được thâm tâm bình đẳng không dị tướng, tuần tự viên mãn trí Nhất thiết mà hồi hướng, vì làm cho tất cả chúng sinh đều được an trụ nơi tất cả pháp lành thanh tịnh mà hồi hướng, vì làm cho tất cả chúng sinh đều ở trong một niệm rốt ráo chứng được trí Nhất thiết mà hồi hướng, vì làm cho tất cả chúng sinh đều được thành tựu viên mãn đạo trí Nhất thiết thanh tịnh mà hồi hướng.

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát đem các thiện căn vì khắp tất cả chúng sinh mà hồi hướng như vầy rồi, lại đem thiện căn này muốn diễn nói trọn vẹn tất cả pháp lực của hạnh thanh tịnh mà hồi hướng, vì muốn thành tựu oai lực của hạnh thanh tịnh, được vô số vô số biển pháp mà hồi hướng, vì muốn nơi mỗi mỗi biển pháp đủ vô lượng ánh sáng trí tuệ thanh tịnh ngang bằng cõi pháp mà hồi hướng, vì muốn khai thị diễn nói câu nghĩa sai biệt của tất cả pháp mà hồi hướng, vì muốn thành tựu vô biên Tam-muội Quang minh của tất cả pháp rộng lớn mà hồi hướng, vì muốn tùy thuận biện tài

của chư Phật ba đời mà hồi hướng, vì muốn thành tựu thân tự tại của chư Phật ba đời mà hồi hướng, vì tôn trọng tất cả pháp vô ngại đáng ưa thích của chư Phật mà hồi hướng, vì đầy đủ tâm đại Bi cứu hộ tất cả chúng sinh thường không thoái chuyển mà hồi hướng, vì muốn thành tựu pháp sai biệt chẳng thể nghĩ bàn, trí không chướng ngại, tâm không câu nhiễm, sáu căn thanh tịnh, vào khắp tất cả chúng hội đạo tràng mà hồi hướng, vì muốn thường chuyển pháp luân bất thoái bình đẳng nơi tất cả cõi Phật hoặc úp, hoặc ngửa, hoặc thô, hoặc tế, hoặc rộng, hoặc hẹp, hoặc nhỏ, hoặc lớn, hoặc nhiễm, hoặc tịnh khắp pháp mà hồi hướng, vì muốn ở trong mỗi niệm được vô sở úy không cùng tận, đủ loại biện tài, ánh sáng pháp diệu để khai thị diễn thuyết mà hồi hướng, vì thích cầu các điều lành, phát tâm tu tập các căn trở thành tốt đẹp, được trí tuệ đại thần thông của tất cả pháp, đều có thể biết rõ tất cả pháp mà hồi hướng, vì muốn ở tất cả chúng hội đạo tràng, thân cận cúng dường, diễn huyết tất cả pháp cho chúng sinh đều được hoan hỷ mà hồi hướng.

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát lại đem thiện căn này hồi hướng như vầy:

Hồi hướng để an trụ nơi vô lượng trụ trong cõi pháp. Hồi hướng để an trụ nơi vô lượng nghiệp thân, vô lượng nghiệp ngữ, vô lượng nghiệp ý trong cõi pháp. Hồi hướng để an trụ nơi vô lượng sắc bình đẳng, vô lượng thọ, tưởng, hành, thức bình đẳng trong cõi pháp. Hồi hướng để an trụ nơi vô lượng uẩn xứ giới bình đẳng ở cõi pháp. Hồi hướng để an trụ nơi vô lượng pháp nội pháp ngoại bình đẳng ở cõi pháp. Hồi hướng để an trụ nơi vô lượng phát khởi bình đẳng, vô lượng thâm tâm bình đẳng, vô lượng phương tiện bình đẳng, vô lượng tin hiểu bình đẳng, vô lượng các căn bình đẳng, vô lượng khoảng đầu, giữa, sau bình đẳng, vô lượng nghiệp báo bình đẳng, vô lượng nhiễm tịnh bình đẳng, vô lượng chúng sinh bình đẳng, vô lượng cõi Phật bình đẳng, vô lượng pháp bình đẳng, vô lượng ánh sáng thế gian bình đẳng, vô lượng chư Phật, chư Bồ-tát bình đẳng, vô lượng hạnh nguyện Bồ-tát bình đẳng, vô lượng xuất ly của Bồ-tát bình đẳng, vô lượng giáo hóa, điều phục của Bồ-tát

bình đẳng, vô lượng cõi pháp vô nhị bình đẳng trong cõi pháp, cho đến hồi hướng để an trụ nơi vô lượng chúng hội đạo tràng của Như Lai trong cõi pháp.

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát lúc hồi hướng như vậy, an trụ nơi vô lượng thân thanh tịnh bình đẳng, vô lượng ngữ thanh tịnh bình đẳng, vô lượng tâm thanh tịnh bình đẳng, vô lượng hạnh nguyện của chư Bồ-tát thanh tịnh bình đẳng, vô lượng chúng hội đạo tràng thanh tịnh bình đẳng trong cõi pháp.

Đại Bồ-tát này an trụ nơi vô lượng bình đẳng trong cõi pháp vì tất cả Bồ-tát rộng diễn thuyết trí thanh tịnh của tất cả pháp. An trụ nơi vô lượng bình đẳng trong cõi pháp vì có thể vào thân nơi tất cả thế giới tận cùng cõi pháp. An trụ nơi vô lượng bình đẳng trong cõi pháp vì ánh sáng của tất cả pháp trong sạch vô úy, có thể dùng một âm thanh dứt hết sự nghi lầm của tất cả chúng sinh, tùy theo căn tánh của họ đều làm cho hoan hỷ, an trụ trong pháp xuất ly, nơi trí Nhất thiết chủng vô thượng, mười Lực, bốn Vô úy, thần thông tự tại, công đức rộng lớn.

Chư Phật tử! Đây là hồi hướng thứ mười, hồi hướng trụ nơi bình đẳng với cõi pháp vô lượng.

Đại Bồ-tát này lúc đem tất cả thiện căn hồi hướng như vầy, thì thành tựu viên mãn vô lượng, vô biên hạnh nguyện Phổ hiền, đều có thể làm nghiêm tịnh khắp cõi pháp tận cùng hư không, tất cả cõi Phật, làm cho tất cả chúng sinh cũng được thành tựu đủ vô biên trí tuệ như thế, rõ tất cả pháp, trong mỗi niệm thấy tất cả Phật xuất thế, trong mỗi mỗi niệm thấy vô lượng, vô biên sức tự tại của tất cả Phật. Đó là sức tự tại rộng lớn, sức tự tại không chấp trước, sức tự tại vô ngại, sức tự tại chẳng thể nghĩ bàn, sức tự tại làm thanh tịnh tất cả chúng sinh, sức tự tại an lập tất cả thế giới, sức tự tại hiện vô số ngôn ngữ, sức tự tại tùy thời ứng hiện, sức tự tại an trụ nơi trí thần thông không thoái chuyển, sức tự tại diễn thuyết vô biên tất cả cõi pháp không để sót, sức tự tại nơi lực xuất sinh trí nhãn không ngằn mé của Bồ-tát Phổ Hiền, sức tự tại dùng nhĩ thức vô ngại nghe và ghi nhận vô lượng Phật pháp, sức tự tại hiện một thân ngồi kiết già khắp vô lượng cõi pháp nơi mười phương mà không chật hẹp đối với

chúng sinh, sức tự tại dùng trí viên mãn vào khắp vô lượng pháp ba đời.

Lại được vô lượng thanh tịnh. Đó là tất cả chúng sinh thanh tịnh, tất cả cõi Phật thanh tịnh, tất cả pháp thanh tịnh, trí biết khắp tất cả xứ thanh tịnh, trí vô biên khắp cõi hư không thanh tịnh, trí được tất cả ngôn ngữ âm thanh sai biệt, dùng nhiều loại ngôn ngữ âm thanh ứng khắp chúng sinh thanh tịnh, phóng ra vô lượng ánh sáng viên mãn chiếu khắp tất cả vô biên thế giới thanh tịnh, trí lực xuất sinh tất cả hạnh Bồ-tát ba đời thanh tịnh, trí lực trong một niệm vào khắp chúng hội đạo tràng của tất cả chư Phật ba đời thanh tịnh, vào vô biên tất cả thế gian khiến tất cả chúng sinh đều làm những việc nên làm thanh tịnh.

Tất cả như thế đều được đầy đủ, đều được thành tựu, đều đã tu tập, đều được bình đẳng, thảy đều hiện tiền, đều thấy biết, đều ngộ nhập, đều đã quán sát, đều được thanh tịnh đạt đến bờ kia.

Bấy giờ, do thần lực của Phật, các thế giới như số vi trần nơi trăm vạn cõi Phật trong mười phương hiện đủ sáu cách chấn động.

Do thần lực của Phật, vì pháp như vậy, nên vô số các thứ hoa trời, tràng hoa trời, hương bột và các loại hương trời, y phục trời, châu báu trời, đồ trang nghiêm trời, báu ma-ni trời, hương trầm thủy trời, hương chiên-đàn trời, lọng thượng diệu trời, các thứ cờ các thứ phướn trời nhiều màu sắc, vô số thân trời hiện ra, vô lượng trăm ngàn vô số pháp âm vi diệu của trời, vô số tiếng ca ngợi Phật của trời, vô số tiếng hoan hỷ của trời đồng xướng “Lành thay!”, vô lượng, vô số trăm ngàn triệu chư Thiên cung kính lễ bái, vô số Thiên tử thường niệm Phật, mong cầu vô lượng công đức của Phật, tâm chẳng lìa bỏ, vô số Thiên tử trổi nhạc ca ngâm khen ngợi cúng dường Như Lai, trăm ngàn vô số chư Thiên phóng ra ánh sáng lớn chiếu khắp tất cả cõi Phật trong khắp cõi pháp cùng tận hư không hiện vô lượng, vô số cảnh giới của chư Phật, hóa thân của Như Lai hơn hẳn cõi trời.

Như ở cung trời Đâu-suất-đà nơi thế giới này, nói pháp như thế, nơi cung Đâu-suất-đà của tất cả thế giới khắp mười phương cùng đều thuyết pháp như thế.

Lúc ấy, lại do thần lực của Phật, mỗi phương trong mười phương, cách thế giới này với số thế giới như số vi trần nơi trăm vạn cõi Phật, mỗi thế giới đều có số Bồ-tát như số vi trần của trăm vạn cõi Phật đồng đến hội họp và đồng xướng: “Lành thay! Lành thay! Phật tử có thể giảng nói được pháp đại hồi hướng này. Chúng tôi đều đồng một hiệu là Kim Cang Tạng, đều từ thế giới Kim cang quang của Đức Phật Kim Cang Tạng đến đây. Do thần lực của Phật, nơi các thế giới ấy cũng giảng nói pháp này. Chúng hội đạo tràng, văn từ câu nghĩa cũng như vậy, không tăng, không giảm.

Chúng tôi nương nơi oai thần của Phật, từ thế giới ấy đến đây để chứng minh cho Bồ-tát.

Như chúng tôi đến hội chúng này để chứng minh, các chúng Bồ-tát ở điện trang nghiêm báu tại cung trời Đâu-suất-đà trong tất cả thế giới cũng đều đến chứng minh như vậy”.

Bấy giờ, Kim Cang Tạng, nương vào thần lực của Phật quán sát tất cả chúng hội khắp mười phương cõi pháp rồi khéo biết văn nghĩa, tâm đại Từ bi càng thêm rộng lớn, tâm bao trùm khắp chúng sinh, buộc tâm an trụ nơi chủng tánh Phật ba đời, khéo vào pháp công đức của tất cả Phật, thành tựu thân tự tại của Phật, quán sát chỗ ưa thích của tất cả chúng sinh và tất cả thiện căn của họ đã vun trồng, đều biết rõ tất cả, Bồ-tát tùy thuận Pháp thân vì họ mà hiện thân diệu sắc thanh tịnh, liền lúc đó, nói kệ rằng:

Bồ-tát thành tựu pháp trí tuệ

Ngộ giải vô biên môn chánh pháp

Là ánh sáng pháp Điều ngự sư

Biết rõ pháp chân thật vô ngại

Bồ-tát là pháp đại Đạo sư

Khai thị pháp sâu xa khó được

Dẫn đạo vô lượng chúng mười phương

Đều khiến an trụ trong chánh pháp.

Bồ-tát đã uống biển Phật pháp

Mây pháp mưa khắp mười phương cõi

Mặt trời pháp xuất hiện thế gian

Xiển dương pháp diệu lợi muôn loài

Thường làm chủ pháp thí khó gặp

Biết rõ phương tiện khéo nhập pháp

Ánh sáng pháp thanh tịnh chiếu tâm

Thuyết pháp nơi đời, luôn vô úy

Khéo tu Phật pháp tâm tự tại

Đều hay ngộ nhập các pháp môn

Thành tựu biển pháp mầu sâu rộng

Vì khắp chúng sinh đánh trống pháp

Giảng nói pháp rất sâu, hy hữu

Dùng pháp nuôi lớn các công đức

Đủ pháp thanh tịnh, tâm hoan hỷ

Thị hiện tạng pháp ở thế gian

Được Phật Pháp vương ban quán đỉnh

Thành tựu pháp tánh thân tạng trí

Có thể hiểu rõ thật tướng pháp

An trụ tất cả những pháp lành.

Bồ-tát tu hành pháp thí lớn

Tất cả Như Lai đều mừng khen

Chấp thuận việc làm của Bồ-tát

Do đó thành tựu bậc Nhân tôn.

Bồ-tát thành tựu thân pháp diệu

Chính từ pháp chư Phật hóa sinh

Vì lợi chúng sinh làm đèn pháp

Diễn nói vô lượng pháp tối thắng.

Tùy chỗ tu hành pháp thí diệu.

Cũng thường quán sát thiện căn kia

Làm các điều thiện vì chúng sinh

Đều dùng trí tuệ mà hồi hướng

Bao nhiêu pháp công đức thành Phật

Đều đem hồi hướng cho chúng sinh

Nguyện cho tất cả đều thanh tịnh

Đến bờ trang nghiêm kia của Phật

Vô số lượng cõi Phật nơi mười phương

Đều đủ vô lượng đại trang nghiêm

Trang nghiêm như thế chẳng nghĩ bàn

Đều dùng trang nghiêm một cõi nước.

Như Lai có bao trí thanh tịnh

Nguyện cho chúng sinh đều trọn đủ

Giống như Phổ Hiền chân Phật tử

Tất cả công đức tự trang nghiêm.

Thành tựu sức thần thông rộng lớn

Đến tất cả cõi khắp mười phương

Tất cả chúng sinh không để sót

Đều khiến tu hành đạo Bồ-tát

Chư Phật Như Lai đã khai ngộ

Vô lượng chúng sinh khắp mười phương

Khiến họ tất cả như Phổ Hiền

Tu hành đầy đủ hạnh tối thượng

Chư Phật Bồ-tát đã thành tựu

Các loại công đức đều sai khác

Công đức như vậy vô số lượng

Nguyện các chúng sinh đều viên mãn

Bồ-tát đầy đủ sức tự tại

Chỗ đáng tu học đều đến học

Thị hiện tất cả đại thần thông

Đến khắp mười phương vô lượng cõi

Bồ-tát có thể khoảng một niệm

Thấy khắp chúng sinh, vô số Phật

Và lại ở trong một chân lông

Thâu tóm các pháp đều thấy rõ

Thế gian chúng sinh vô số lượng

Bồ-tát có thể phân biệt biết

Chư Phật vô lượng đồng chúng sinh

Bồ-tát cúng dường khắp tất cả

Các thứ hương thơm hoa thượng diệu

Châu báu xiêm y và phướn lọng

Phân bố pháp giới đầy khắp nơi

Phát tâm cúng dường Phật mười phương

Trong một chân lông đều thấy rõ

Vô lượng, vô số chư Như Lai

Tất cả chân long đều như vậy

Lễ khắp tất cả Đấng Thế Tôn

Đem thân thứ lớp cung kính lạy

Vô biên vô lượng chư Như Lai

Cũng dùng lời lẽ khen ngợi Phật

Cùng tận vị lai tất cả kiếp

Vật phẩm cúng dường một Như Lai

Số nhiều vô lượng đồng chúng sinh

Như đã cúng dường một Như Lai

Cúng dường tất cả Phật cũng vậy

Cùng tận thế gian tất cả kiếp

Cúng dường tán thán chư Như Lai

Kiếp số thế gian còn hết được

Bồ-tát cúng Phật không dừng nghỉ

Tất cả thế gian tất cả kiếp

Trong những kiếp đó tu các hạnh

Cung kính cúng dường một Như Lai

Suốt tất cả kiếp không nhàm chán

Như vô lượng kiếp cúng một Phật

Cúng tất cả Phật đều như vậy

Cũng chẳng phân biệt là số kiếp

Công việc cúng dường không mệt mỏi

Pháp giới rộng lớn không bờ bến

Bồ-tát quán sát đều rõ ràng

Đem hoa sen lớn rải khắp nơi

Thí khắp chúng sinh và cúng Phật

Hoa báu hương sắc đều vẹn toàn

Thanh tịnh trang nghiêm rất vi diệu

Tất cả thế gian không thể ví

Đem hoa cúng dường Đấng Thế Tôn

Vô số chúng sinh vô lượng cõi

Lọng báu đẹp xinh đầy trong đó

Đều đem cúng dường một Như Lai

Cúng dường tất cả Phật cũng vậy

Hương xoa vi diệu rất thù thắng

Tất cả thế gian chưa từng có

Dùng để cúng dường Thiên Nhân Sư

Cùng tận chúng sinh bằng số kiếp

Hương bột, hương đốt, hoa thượng diệu

Những y phục báu vật trang nghiêm

Như vậy cúng dường chư Như Lai

Hoan hỷ phụng sự không nhàm chán

Số chúng sinh ngang bằng với Phật

Mỗi niệm thành tựu đại Bồ-đề

Dùng vô biên kệ tụng ca ngợi

Cúng dường tất cả Đấng Điều Ngự

Thế Tôn nhiều như số chúng sinh

Đều tu vô thượng diệu cúng dường

Vô lượng chúng sinh vô số kiếp

Khen ngợi như vậy không cùng tận

Khi cúng dường chư Phật như vậy

Do thần lực Phật đều cùng khắp

Đều thấy mười phương vô lượng Phật.

An trụ hạnh Bồ-tát Phổ Hiền

Quá khứ, vị lai và hiện tại

Đã có tất cả những thiện căn

Khiến tôi thường tu hạnh Phổ hiền

Mau được an trụ bậc Phổ hiền.

Điều thấy biết của chư Như Lai

Vô lượng những chúng sinh trong đời

Đều nguyện đầy đủ như Phổ hiền

Được người trí tuệ luôn khen ngợi.

Đây là chư Bồ-tát mười phương

Cùng lo tu tập hạnh hồi hướng

Chư Phật Như Lai giảng cho tôi

Hạnh hồi hướng này là vô thượng.

Mười phương tất cả các thế giới

Trong đó tất cả các chúng sinh

Đều làm cho họ được tỏ ngộ

Và được trọn vẹn hạnh Phổ hiền.

Bồ-tát hồi hướng hạnh bố thí

Cũng lại giữ chắc các giới, ấm

Tinh tấn tu hành không khiếp lui

Nhu hòa nhẫn nhục tâm bất động.

Thâu tâm Thiền định thường duyên một

Trí tuệ rõ cảnh đồng Tam-muội

Khứ, lai, hiện tại đều thông đạt.

Thế gian không ai đạt rốt ráo

Bồ-tát thân, tâm và ngữ nghiệp

nghĩ, nói, việc làm đều thanh tịnh

Tu hành tất cả không bỏ sót

Trọn vẹn đồng như đức Phổ hiền.

Ví như pháp giới không phân biệt

Hý luận, nhiễm chấp đều hết hẳn

Cũng như Niết-bàn không chướng ngại

Tâm thường như vậy lìa chấp trước.

Người trí đã có pháp hồi hướng

Chư Phật Như Lai đã khai thị

Tất cả căn lành đều hồi hướng

Nên có thể thành đạo Bồ-tát.

Phật tử khéo học hồi hướng này

Vô lượng hạnh nguyện đều viên mãn

Thâu tóm pháp giới trọn không sót

Do đó có thể thành lực Phật.

Nếu muốn thành tựu lời Phật dạy

Hạnh Bồ-tát rộng lớn thù thắng

Phải nên khéo trụ hồi hướng này

Chư Phật tử ấy hiệu Phổ Hiền.

Tất cả chúng sinh còn đếm được,

Tâm lượng ba đời cũng biết được

Phật tử Phổ Hiền hạnh như vậy

Giới hạn công đức không lường được.

Sợi lông đo không biết giới hạn

Vi trần các cõi biết được số

Các Phật tử của Phật như thế

Hạnh nguyện đã tu không lường được.

Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm - Quyển 34 - Phẩm 26: Thập Địa (Phần 1)

KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT

HOA NGHIÊM

QUYỂN 34

Phẩm 26: THẬP ĐỊA (Phần 1)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn ngự ở điện Ma-ni bảo tạng trong cung của vua trời Tha hóa tự tại cùng với chư Đại Bồ-tát. Chư Bồ-tát này đối với Vô thượng Chánh đẳng giác không thoái chuyển, từ các thế giới phương khác đến, an trụ trong cảnh giới trí của tất cả Bồ-tát, vào chỗ trí của tất cả Phật đã vào, siêng tu không nghỉ, hay khéo hiển hiện những loại thần thông, giáo hóa điều phục tất cả chúng sinh rất đúng thời. Vì thành tựu tất cả đại nguyện của Bồ-tát trong tất cả kiếp, tất cả đời, tất cả cõi, thường siêng tu tập không lười biếng, xao lãng. Đã đầy đủ phước, trí, trợ đạo của Bồ-tát, lợi ích khắp chúng sinh luôn không thiếu sót, đạt đến tất cả phương tiện trí tuệ Ba-la-mật của Bồ-tát, thị hiện vào sinh tử và nhập Niết-bàn, mà vẫn chẳng bỏ phế thật hành hạnh Bồ-tát, khéo vào tất cả Thiền định giải thoát Tam-muội, trí tuệ thần thông của Bồ-tát, các việc làm đều được tự tại, được tất cả thần lực tự tại của Bồ-tát, không hề động tác, mà trong khoảng một niệm, có thể đi đến tất cả chúng hội đạo tràng của chư Phật, làm thượng thủ trong chúng để thỉnh Phật thuyết pháp, hộ trì chánh pháp của Phật, cúng dường phụng sự tất cả chư Phật với tâm rộng lớn, thường siêng tu tập theo sự nghiệp tu hành của Bồ-tát, thân thì hiện khắp thế gian, tiếng vang khắp cõi pháp nơi mười phương, tâm trí thì vô ngại, thấy khắp ba đời, đối với công đức tu hành của tất cả Bồ-tát đó đã được viên mãn dù trải qua vô số kiếp nói cũng không hết. Danh hiệu của các vị ấy là Bồ-tát Kim Cang Tạng, Bồ-tát Bảo Tạng, Bồ-tát Liên Hoa Tạng, Bồ-tát Đức Tạng, Bồ-tát Liên Hoa Đức Tạng, Bồ-tát Nhật

Tạng, Bồ-tát Tô-lợi-da Tạng, Bồ-tát Vô Cấu Nguyệt Tạng, Bồ-tát Phổ Hiện Trang Nghiêm Tạng, Bồ-tát Tỳ-lô-giá-na Trí Tạng, Bồ-tát Diệu Đức Tạng, Bồ-tát Chiên-đàn Đức Tạng, Bồ-tát Hoa Đức Tạng, Bồ-tát Câu-tô-ma Đức Tạng, Bồ-tát Ưu-bát-la Đức Tạng, Bồ-tát Thiên Đức Tạng, Bồ-tát Phước Đức Tạng, Bồ-tát Vô Ngại Thanh Tịnh Trí Đức Tạng, Bồ-tát Công Đức Tạng, Bồ-tát Na-la-diên Đức Tạng, Bồ-tát Vô Cấu Tạng, Bồ-tát Ly Cấu Tạng, Bồ-tát Chủng Chủng Biện Tài Trang Nghiêm Tạng, Bồ-tát Đại Quang Minh Võng Tạng, Bồ-tát Tịnh Oai Đức Quang Minh Vương Tạng, Bồ-tát Kim Trang Nghiêm Đại Công Đức Quang Minh Vương Tạng, Bồ-tát Nhất Thiết Tướng Trang Nghiêm Tịnh Đức Tạng, Bồ-tát Kim Cang Diệm Đức Tướng Trang Nghiêm Tạng, Bồ-tát Quang Minh Diệm Tạng, Bồ-tát Tinh Tú Vương Quang Chiếu Tạng, Bồ-tát Hư Không Vô Ngại Trí Tạng, Bồ-tát Diệu Âm Vô Ngại Tạng, Bồ-tát Đà-la-ni Công Đức Trí Nhất Thiết Chúng Sinh Nguyện Tạng, Bồ-tát Hải Trang Nghiêm Tạng, Bồ-tát Tu-di Đức Tạng, Bồ-tát Tịnh Nhất Thiết Công Đức Tạng, Bồ-tát Như Lai Tạng, Bồ-tát Phật Đức Tạng, Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt… Trong chúng Đại Bồ-tát vô số, vô lượng, vô biên, vô đẳng, chẳng thể đếm, chẳng thể xưng, chẳng thể nghĩ, chẳng thể lượng, chẳng thể nói như vậy, Bồ-tát Kim Cang Tạng là Thượng thủ.

Bấy giờ, Bồ-tát Kim Cang Tạng nương theo thần lực của Phật, nhập Tam-muội Đại trí tuệ quang minh của Bồ-tát. Nhập Tam-muội này rồi, liền đó khắp mười phương mỗi phương cách thế giới này vô số thế giới như số vi trần nơi mười ức cõi Phật, đều có chư Phật như số vi trần nơi mười ức cõi Phật, đồng hiệu Bồ-tát Kim Cang Tạng, đều hiện ra trước, bảo: “Lành thay! Lành thay! Kim Cang Tạng! Chỉ có ông mới có thể nhập Tam-muội Đại trí tuệ quang minh của Bồ-tát này”.

Bấy giờ, các Đức Thế Tôn ấy bảo Bồ-tát Kim Cang Tạng:

–Thiện nam! Chư Phật nhiều như số vi trần của mười ức cõi Phật ở khắp mười phương đồng gia hộ ông, vì do lực bản nguyện và lực oai thần của Đức Như Lai Tỳ-lô-giá-na, cũng do lực thắng trí của ông, vì muốn khiến ông tuyên thuyết Phật pháp quang minh chẳng

thể nghĩ bàn cho chúng hội Bồ-tát. Đó là vì khiến nhập trí địa, vì thâu gồm tất cả thiện căn, vì khéo lựa chọn tất cả Phật pháp, vì biết rộng các pháp, vì có thể khéo thuyết pháp, vì trí không phân biệt thanh tịnh, vì tất cả thế pháp chẳng nhiễm, vì thiện căn xuất thế thanh tịnh, vì được cảnh giới trí chẳng thể nghĩ bàn, vì được cảnh giới của bậc Nhất thiết trí.

Lại vì khiến được trọn vẹn mười Địa của Bồ-tát, vì như thật tuyên thuyết tướng sai biệt của mười Địa Bồ-tát, vì duyên niệm nơi tất cả Phật pháp, vì tu tập phân biệt pháp vô lậu, vì khéo lựa chọn quán sát đại Trí quang minh khéo trang nghiêm, vì khéo nhập môn trí quyết định, vì tùy ở chỗ nào đều thứ lớp thuyết pháp vô sở úy, vì được ánh sáng biện tài vô ngại, vì trụ nơi bậc Đại biện tài khéo quyết định, vì ghi nhớ tâm Bồ-tát không quên mất, vì thành thục tất cả cõi chúng sinh, vì có thể đến khắp tất cả xứ quyết định khai ngộ tất cả.

Thiện nam! Ông nên biện thuyết về pháp sai biệt thiện xảo của pháp môn này. Đó là vì nương nơi thần lực và trí tuệ của Phật gia hộ, vì làm thanh tịnh thiện căn của mình, vì làm thanh tịnh khắp cõi pháp, vì thâu hóa khắp chúng sinh, vì thâm nhập thân pháp, thân trí, vì thọ quán đỉnh của chư Phật, vì được thân cao lớn nhất trong tất cả thế gian, vì vượt hơn tất cả đạo thế gian, vì làm thanh tịnh thiện căn xuất thế, vì đầy đủ trí Nhất thiết.

Bấy giờ, chư Phật ở mười phương đồng ban cho Bồ-tát Kim Cang Tạng thân chói sáng nhất, ban cho biện tài vô ngại, ban cho trí thanh tịnh khéo phân biệt, ban cho sức khéo ghi nhớ không quên, ban cho tuệ khéo quyết định rõ ràng, ban cho trí đến tất cả xứ để khai ngộ, ban cho sức tự tại thành đạo, ban cho đức vô úy của Phật, ban cho trí biện tài quán sát phân biệt các pháp môn của bậc Nhất thiết trí, ban cho thân, ngữ, ý trang nghiêm toàn vẹn thượng diệu của Như Lai. Vì sao. Vì được pháp Tam-muội như thế, vì bản nguyện phát khởi, vì khéo làm thanh tịnh thâm tâm, vì khéo làm thanh tịnh trí luân, vì khéo chứa nhóm trợ đạo, vì khéo tu sửa công hạnh, vì nhớ vô lượng pháp khí, vì biết tin, hiểu, thanh tịnh, vì được Tổng trì không lầm lộn, vì khéo ấn trí ấn của cõi pháp.

Lúc này, mười phương chư Phật đều đưa tay phải xoa đầu Bồ-tát Kim Cang Tạng.

Chư Phật xoa đầu xong, Bồ-tát Kim Cang Tạng xuất định bảo khắp chúng Đại Bồ-tát:

–Chư Phật tử! Thệ nguyện của các Bồ-tát khéo quyết định, không tạp, chẳng thể thấy, rộng lớn như cõi pháp, rốt ráo như hư không, khắp tất cả cõi Phật, suốt đời vị lai, cứu độ tất cả chúng sinh, được chư Phật gia hộ, vào trí địa của chư Phật ba đời.

Chư Phật tử! Những gì là Trí địa của Đại Bồ-tát?

Chư Phật tử! Trí địa của Đại Bồ-tát có mười bậc, chư Phật ba đời đã nói, sẽ nói, đương nói, nay tôi cũng nói như vậy. Những gì là mười?

1.Địa Hoan hỷ.

2.Địa Ly cấu.

3.Địa Phát quang.

4.Địa Diệm tuệ.

5.Địa Nan thắng.

6.Địa Hiện tiền.

7.Địa Viễn hành.

8.Địa Bất động.

9.Địa Thiện tuệ.

10.Địa Pháp vân.

Chư Phật tử! Tôi chẳng thấy có cõi nước nào mà chư Phật nơi đó chẳng giảng nói mười Địa này. Vì sao? Vì đó là đạo tối thượng hướng tới Bồ-đề của Đại Bồ-tát, cũng là pháp môn Thanh tịnh quang minh, đó là phân biệt diễn nói về các địa của Bồ-tát.

Chư Phật tử! Nơi đây chẳng thể nghĩ bàn đến được, chính là trí tùy chứng của chư Đại Bồ-tát.

Bồ-tát Kim Cang Tạng nói xong tên của mười Địa, liền im lặng không giảng giải nữa.

Bấy giờ, chúng Bồ-tát nghe tên mười Địa mà chẳng nghe giải thích thì đều khát ngưỡng, nghĩ: Do cớ gì Bồ-tát Kim Cang Tạng chỉ nói tên mười địa mà chẳng giải thích?

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt, biết tâm niệm của chúng Bồ-tát,

liền dùng kệ để hỏi Bồ-tát Kim Cang Tạng:

Cớ sao bậc Tịnh giác

Nhớ đủ trí công đức

Nói các Địa thượng diệu

Mà lại chẳng giải thích?

Tất cả đều quyết định

Dũng mãnh không nhiếp nhược

Cớ sao nói tên Địa

Rồi im không giải thích?

Ý nghĩa của mười địa

Chúng này đều muốn nghe

Tâm chúng không khiếp nhược

Vì chúng xin giải thích.

Chúng hội đều thanh tịnh

Nghiêm khiết không lười biếng

Hay vững vàng bất động

Đủ công đức trí tuệ.

Nhìn nhau đều cung kính

Tất cả đồng khát ngưỡng

Như ong nhớ mật ngọt

Như khát tưởng cam lồ.

Bấy giờ, Bồ-tát Kim Cang Tạng, bậc Đại trí vô úy, nghe Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt nói kệ, muốn cho chúng hội tâm hoan hỷ, liền nói kệ rằng:

Hạnh Địa của Bồ-tát

Gốc tối thượng của Phật

Giải thích nói rõ ràng

Ít có, khó bậc nhất

Vi tế khó thấy được

Lìa niệm vượt cõi tâm

Phát sinh cảnh giới Phật

Người nghe sẽ mê lầm

Giữ tâm như Kim cang

Tin chắc nơi trí Phật

Biết tâm địa vô ngã

Thường nghe pháp thắng này.

Như vẽ màu trên không

Như tướng gió trên không

Trí Phật cũng như vậy

Phân biệt rất khó thấy.

Tôi nghĩ trí tuệ Phật

Tối thắng khó nghĩ bàn

Người đời không thọ được

Nên im lặng chẳng nói.

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt bạch Bồ-tát Kim Cang Tạng:

–Nay đại chúng đây đều đã hội họp, tất cả đều khéo làm thanh tịnh thâm tâm, khéo làm sạch tư niệm, khéo tu các hạnh, khéo nhóm trợ đạo, thường khéo gần gũi trăm ngàn ức Phật, thành tựu vô lượng công đức thiện căn, lìa bỏ mê lầm, không còn cấu nhiễm, thâm tâm tin hiểu, ở trong Phật pháp chẳng theo người khác dạy.

Thưa Phật tử! Xin Bồ-tát nên nương vào oai thần của Phật, vì chúng mà diễn nói. Đại chúng Bồ-tát đây đối với chỗ thâm diệu như vậy đều có thể chứng biết.

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt muốn nêu lại nghĩa này bèn nói kệ rằng:

Xin nói hạnh Bồ-tát

Vô thượng rất an ổn

Phân biệt rõ các địa

Trí tịnh thành Chánh giác

Chúng này không cấu nhiễm

Chí hiểu đều sáng sạch

Phụng sự vô lượng Phật

Hiểu được nghĩa các Địa.

Bồ-tát Kim Cang Tạng nói:

–Thưa Phật tử! Dù đại chúng tụ hội ở đây đã khéo làm thanh tịnh tư niệm, rời bỏ ngu si nghi hoặc, đối với pháp thâm diệu không

theo người dạy, nhưng còn có chúng sinh hiểu biết chưa thấu đáo, nếu nghe những sự sâu xa khó nghĩ bàn này thì họ sẽ sinh tâm nghi hoặc mà phải chịu khổ lâu dài. Tôi vì thương xót hạng ấy nên im lặng.

Bồ-tát Kim Cang Tạng muốn nêu lại nghĩa này nên nói kệ rằng:

Dù chúng đây trí rộng thanh tịnh

Pháp sâu trí sáng hay hiểu thấu

Tâm họ bất động như Sơn vương

Chẳng thể úp nghiêng như biển lớn.

Có hạng mới tu hiểu chưa tới

Theo thức phân biệt chẳng theo trí

Nghe rồi sinh nghi đọa cõi ác

Tôi thương hạng này nên chẳng nói.

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt lại bạch với Bồ-tát Kim Cang Tạng:

–Thưa Phật tử! Xin nương nơi thần lực của Phật, phân biệt diễn nói pháp chẳng thể nghĩ bàn này. Những người ấy sẽ được Đức Như Lai gia hộ cho họ tin thọ được. Vì sao? Vì lúc giảng nói pháp Mười địa, tất cả Bồ-tát tất nhiên được Phật hộ niệm. Vì được Phật hộ niệm nên đối với trí địa này sinh tâm dũng mãnh. Vì sao? Vì đây là công hạnh tối sơ mà Bồ-tát dùng để thành tựu tất cả Phật pháp.

Ví như viết chữ, tất cả đều từ mẫu tự làm gốc. Tự mẫu là rốt ráo, không có ai rời tự mẫu dù là phần nhỏ.

Thưa Phật tử! Tất cả Phật pháp đều dùng mười Địa làm căn bản. Mười Địa là rốt ráo, tu hành thành tựu được trí Nhất thiết chủng. Do đó, xin Phật tử diễn nói cho. Những người ấy tất được Đức Như Lai hộ niệm làm cho họ tin thọ.

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt muốn nêu lại nghĩa này nên nói kệ rằng:

Lành thay, Phật tử xin diễn nói

Mười phương tất cả đấng Tự tại

Thảy đều hộ niệm trí căn bản

An trụ trí này cũng rốt ráo

Tất cả Phật pháp từ đấy sinh

Ví như viết chữ do mẫu tự

Cũng thế, Phật pháp nương trí địa.

Lúc đó, chúng Đại Bồ-tát đồng thời ứng tiếng hướng về Bồ-tát Kim Cang Tạng nói kệ rằng:

Trí thượng diệu vô cấu

Vô biên biện phân biệt

Nêu rõ lời sâu đẹp

Tương ưng bậc Nhất nghĩa.

Niệm trì hạnh thanh tịnh

Mười Lực chứa công đức

Biện tài phân biệt nghĩa

Nói Địa tối thắng này.

Định, giới chứa chánh tâm

Lìa ngã mạn tà kiến

Chúng đây không tâm nghi

Cầu xin được nghe giảng.

Như khát tưởng nước mát

Như đói nhớ món ngon

Như bệnh cầu thuốc hay

Như ong tham mật tốt.

Chúng tôi cũng như vậy

Mong nghe pháp cam lồ

Lành thay bậc Đại trí

Nguyện nói vào các Địa

Thành mười Lực vô ngại

Tất cả hạnh của Phật

Chúng tôi nếu được nghe

Tin thọ siêng tu tập.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn từ giữa chặng mày phóng ra ánh sáng thanh tịnh tên là Bồ-tát lực diệm minh, kèm theo vô số trăm ngàn ánh sáng quyến thuộc chiếu tỏa cùng khắp tất cả mười phương thế giới không đâu là chẳng đến. Ba đường ác đều được hết khổ. Ánh

sáng này lại chiếu suốt tất cả chúng hội của tất cả Phật, hiển hiện thần lực chẳng thể nghĩ bàn của Phật. Lại chiếu đến thân Bồ-tát được Phật gia hộ thuyết pháp trong tất cả thế giới khắp mười phương. Ánh sáng này làm những sự trên đây rồi rồi kết thành đài lưới mây sáng chói, dừng ở trên không.

Lúc đó, chư Phật ở mười phương cũng đều từ giữa chặng mày phóng ra ánh sáng thanh tịnh. Danh hiệu, ánh sáng kèm theo của ánh sáng ấy đều giống như trên. Lại chiếu đến Phật và đại chúng ở thế giới Ta-bà này, cùng chiếu đến thân và tòa Sư tử của Bồ-tát Kim Cang Tạng, rồi ở trên hư không kết thành đài lưới mây sáng chói.

Khi ấy, trong đài ánh sáng, do thần lực của Phật, có tiếng nói kệ rằng:

Phật như hư không, không gì bằng

Mười lực vô lượng công đức thắng

Tối thắng vô thượng trong thế gian

Pháp Như Lai Thích-ca gia hộ

Phật tử nên nương thần lực Phật

Khai mở tạng pháp tối thắng này

Trí địa rộng lớn hạnh thắng diệu

Nương oai thần Phật phân biệt nói

Nếu được Như Lai gia hộ cho

Sẽ được Pháp bảo vào tâm mình

Mười Địa Bồ-tát lần viên mãn

Cũng đủ mười Lực của Như Lai

Dù ở biển sâu hay kiếp hỏa

Chịu thọ pháp này tất được nghe

Những ai sinh nghi không tâm tin

Trọn không được nghe nghĩa như vậy

Nói đạo thắng trí của các Địa

Nhập trụ tuần tự tu tập lần

Theo cảnh giới hạnh sinh pháp trí

Vì tạo lợi ích cho tất cả chúng sinh.

Bấy giờ, Bồ-tát Kim Cang Tạng quán sát mười phương, muốn

cho đại chúng thêm lòng tin thanh tịnh, nên nói kệ rằng:

Đạo lớn của Như Lai

Vi diệu khó biết được

Lìa niệm chẳng phải niệm

Cầu thấy chẳng thể được

Không sinh cũng không diệt

Tánh tịnh thường vắng lặng

Người lìa cấu, thông tuệ

Trí ấy, chỗ tu hành

Tự tánh vốn vắng lặng

Không hai cũng không cùng

Giải thoát khỏi các loài

Trụ Niết-bàn bình đẳng

Chẳng phải đầu, giữa, cuối

Ngôn từ chẳng nói được

Vượt qua ngoài ba đời

Tướng đó như hư không

Cảnh giới Phật tịch diệt

Lời nói không đến được

Cảnh mười Địa cũng vậy

Khó nói cũng khó nhận

Trí phát sinh cảnh Phật

Đạo phi niệm, lìa tâm

Chẳng phải uẩn xứ giới

Trí biết, ý chẳng biết

Như dấu chim trong không

Khó nêu cũng khó nói

nghĩa mười Địa như vậy

Tâm ý không được rõ

Từ bi và nguyện lực

Sinh hạnh vào mười Địa

Tuần tự tâm viên mãn

Cảnh trí chẳng hư vọng

Là cảnh giới khó thấy

Biết được không nói được

Do sức Phật nên nói

Đại chúng phải kính nhận

Cảnh giới của trí địa

Ức kiếp nói không hết

Nay tôi chỉ nói lược

Nghĩa chân thật không thiếu

Đại chúng cung kính chờ

Tôi nương lực Phật nói

Tiếng pháp diệu thù thắng

Tương ưng chữ ví dụ

Thần lực vô lượng Phật

Đều đến vào thân tôi

Nơi đây khó hiển bày

Nay tôi nói phần ít.

Chư Phật tử! Nếu có chúng sinh trồng sâu căn lành, khéo tu các hành khéo tích tập những hạnh trợ đạo, hay cúng dường chư Phật, làm Thiện tri thức, khéo chứa nhóm những pháp trắng trong, giỏi thâu tóm và khéo làm thanh tịnh thâm tâm, lập chí rộng lớn, phát sinh hiểu biết rộng lớn, tâm Từ bi luôn hiện tiền, vì cầu trí Phật, vì được mười Lực, vì được đại vô úy, vì được pháp bình đẳng của Phật, vì cứu độ tất cả thế gian, vì đại Từ bi thanh tịnh, vì được mười Lực, trí Nhất thiết chủng, vì làm thanh tịnh tất cả cõi Phật vô ngại, vì khoảng một niệm biết cả ba đời, vì chuyển đại pháp luân vô úy.

Chư Phật tử! Bồ-tát phát khởi những tâm như vậy, lấy đại Bi làm chủ yếu, thâu tóm bằng trí tuệ tăng thượng, phương tiện khéo léo giữ gìn bằng thâm tâm tối thượng. Dùng lực vô lượng của Như Lai khéo quán sát, phân biệt, sức trí tuệ dũng mãnh, sức trí tuệ vô ngại hiện tiền, tùy thuận trí tự nhiên, có thể thọ lãnh tất cả Phật pháp, dùng trí tuệ để giáo hóa, rộng lớn như cõi pháp, rốt ráo dường hư không tận cùng đời vị lai.

Này Phật tử! Bồ-tát mới bắt đầu phát tâm như vậy liền được vượt khỏi hạng phàm phu, vào ngôi vị Bồ-tát, sinh vào nhà Như Lai. Không ai có thể nói lỗi lầm về chủng tộc của Bồ-tát. Bồ-tát đã rời

cõi thế gian vào đạo xuất thế, được pháp Bồ-tát, ở chỗ Bồ-tát, nhập bình đẳng ba đời, ở trong chủng tánh của Như Lai quyết định sẽ thành Vô thượng giác. Bồ-tát an trụ những pháp như vậy gọi là trụ địa Hoan hỷ của Bồ-tát, vì đã tương ưng với chân như bất động.

Chư Phật tử! Bồ-tát trụ địa Hoan hỷ thì thành tựu nhiều hoan hỷ, nhiều đức tin thanh tịnh, nhiều sự mến ưa, nhiều sự vui thích, nhiều sự vui mừng, nhiều sự phấn khởi, nhiều sự dũng mãnh, nhiều sự an ổn, nhiều sự không phiền hà, nhiều sự không sân hận.

Chư Phật tử! Bồ-tát trụ địa Hoan hỷ vì nhớ chư Phật nên sinh vui mừng, vì nhớ Phật pháp nên sinh vui mừng, vì nhớ chư Bồ-tát nên sinh vui mừng, vì nhớ các Ba-la-mật thanh tịnh nên sinh vui mừng, vì nhớ địa thù thắng của Bồ-tát nên sinh vui mừng, vì nhớ sự bất hoại của Bồ-tát nên sinh vui mừng, vì nhớ sự giáo hóa chúng sinh của Như Lai nên sinh vui mừng, vì nhớ có thể làm lợi ích cho chúng sinh nên sinh vui mừng, vì nhớ vào trí phương tiện của chư Phật nên sinh vui mừng.

Bồ-tát này lại tự nghĩ: Vì ta đã chuyển và lìa tất cả cảnh giới thế gian, nên sinh vui mừng, vì thân cận tất cả Phật nên sinh vui mừng, vì lìa xa hạng phàm phu nên sinh vui mừng, vì gần bậc trí tuệ nên sinh vui mừng, vì dứt hẳn tất cả cõi ác nên sinh vui mừng, vì làm chỗ chỗ nương tựa cho tất cả chúng sinh nên sinh vui mừng, vì thấy tất cả Như Lai nên sinh vui mừng, vì sinh vào cảnh giới của Phật nên sinh vui mừng, vì vào trong tánh bình đẳng của tất cả Bồ-tát nên sinh vui mừng, vì xa lìa tất cả những sự kinh sợ hết mực nên sinh vui mừng. Vì sao? Vì Bồ-tát đã được địa Hoan hỷ thì được khỏi hẳn tất cả sự kinh sợ. Đó là sự kinh sợ chẳng sống, kinh sợ tiếng xấu, kinh sợ chết, kinh sợ đường ác, kinh sợ oai đức của đại chúng. Những loại kinh sợ như thế đều được vĩnh viễn xa lìa. Vì sao? Vì Bồ-tát này đã lìa tưởng ngã, thân mình còn không mến tiếc huống là của cải, vì thế nên không kinh sợ về sự không sống. Vì không trông cầu người khác cúng dường mình, chỉ chuyên cấp thí tất cả chúng sinh nên không kinh sợ tiếng xấu, vì đã lìa ngã kiến, không có tưởng ngã nên không kinh sợ chết, vì tự biết sau khi chết quyết định không rời chư Phật Bồ-tát nên không kinh sợ sa đường ác, vì chí nguyện của Bồ-tát này,

trong tất cả thế gian không ai bằng huống chi là hơn, nên không kinh sợ đối với oai đức của đại chúng.

Chư Phật tử! Bồ-tát này lấy đại Bi làm đầu, chí nguyện rộng lớn không có gì cản trở, hủy hoại được, lại thêm siêng tu tất cả thiện căn nên thành tựu được tâm tin tăng thượng, nhiều lòng tin thanh tịnh, hiểu biết thành tịnh, tâm tin quyết định, phát sinh tâm thương yêu, thành tựu đức đại Từ, không nhàm chán mỏi mệt, trang nghiêm bằng tâm hổ thẹn, thành tựu hạnh nhu hòa, kính thuận tôn trọng giáo pháp của chư Phật, ngày đêm tu tập các căn lành không nhàm chán, gần gũi Thiện tri thức, luôn mến thích chánh pháp, cầu đa văn không nhàm chán, chánh quán sát đúng với pháp đã được nghe, tâm không nương tựa chấp trước, không tham đắm lợi dường, danh tiếng, sự cung kính, chẳng mong cầu tất cả vật dụng nuôi sống, phát sinh tâm như thật không nhàm chán, cầu bậc Nhất thiết trí, cầu Lực, Vô úy, Phật pháp bất cộng của Như Lai, cầu các môn trợ đạo Ba-la-mật, lìa những dua nịnh dối lừa, có thể thực hành đúng như lời nói, luôn gìn giữ lời như thật, chẳng làm nhơ nhớp nhà Như Lai, chẳng bỏ giới Bồ-tát, sinh trí Nhất thiết, tâm vững như Sơn vương bất động, chẳng bỏ tất cả sự thế gian thành tựu đạo xuất thế, nhóm tập pháp trợ đạo Bồ-đề không chán đủ, thường cầu đạo thù thắng Vô thượng.

Chư Phật tử! Bồ-tát thành tựu pháp tu tập thanh tịnh tâm địa như vậy gọi là an trụ địa Hoan hỷ của Bồ-tát.

Bồ-tát trụ địa Hoan hỷ này, có thể thành tựu đại thệ nguyện, đại dũng mãnh, đại tác dụng như vầy:

Phát sinh sự hiểu biết quyết định thanh tịnh rộng lớn, đem tất cả vật cúng dường cung kính dâng lên tất cả chư Phật không thiếu sót, rộng lớn như cõi pháp, rốt ráo như hư không, suốt tất cả số kiếp vị lai không ngừng nghỉ.

Lại phát đại nguyện: Nguyện thọ lãnh tất cả Phật pháp, nguyện thâu giữ tất cả sự giác ngộ của Phật, nguyện hộ tất cả lời dạy của Phật, nguyện trì tất cả Phật pháp, rộng lớn như cõi pháp, rốt ráo như hư không, suốt tất cả số kiếp vị lai không ngừng nghỉ.

Lại phát đại nguyện: Nguyện Phật xuất thế trong tất cả thế giới, từ cung trời Đâu-suất hạ sinh nhập thai, trụ thai, mới sinh, xuất

gia, thành đạo, thuyết pháp, thị hiện Niết-bàn, tôi đều đến gần gũi cúng dường, làm thượng thủ trong chúng, thọ lãnh và thực hành chánh pháp, đồng thời truyền bá pháp khắp tất cả mọi nơi, rộng lớn như cõi pháp, rốt ráo như hư không, suốt tất cả số kiếp vị lai không ngừng nghỉ.

Lại phát đại nguyện: Nguyện cho tất cả hạnh Bồ-tát rộng lớn vô lượng, chẳng hoại, chẳng tạp, thâu tóm các môn Ba-la-mật, tu tập thanh tịnh các trí địa. Tướng tổng, tướng biệt, tướng đồng, tướng dị, tướng thành, tướng hoại, tất cả hạnh Bồ-tát đều nói đúng như thật, giáo hóa tất cả chúng sinh cho họ lãnh thọ, thực hành, tâm địa được tăng trưởng, rộng lớn như cõi pháp, rốt ráo như hư không, suốt tất cả số kiếp vị lai không ngừng nghỉ.

Lại phát đại nguyện: Nguyện cho tất cả cõi chúng sinh: Có sắc, không có sắc, có tưởng, không tưởng, chẳng phải có tưởng, chẳng phải không tưởng, sinh từ trứng, sinh từ thai, sinh từ ẩm thấp, sinh từ biến hóa hệ thuộc ba cõi, vào sáu loài, tất cả chỗ thác sinh, thuộc về danh sắc, những loài như vậy, tôi đều giáo hóa cho họ vào Phật pháp, dứt hẳn tất cả loài thế gian, an trụ đạo trí Nhất thiết trí, rộng lớn như cõi pháp, rốt ráo như hư không, suốt tất cả số kiếp vị lai không ngừng nghỉ.

Lại phát đại nguyện: Nguyện cho trí biết rõ hết tất cả thế giới rộng lớn vô lượng: Thô, tế, loạn, trụ, đảo trụ, chánh trụ, hoặc vào, hoặc đi, hoặc đến, sai khác như lưới trời Đế Thích, vô lượng thế giới nhiều loại không đồng ở mười phương, Trí kiến hiện tiền rộng lớn như cõi pháp, rốt ráo như hư không, suốt tất cả số kiếp vị lai không ngừng nghỉ.

Lại phát đại nguyện: Nguyện cho tất cả cõi nước vào một cõi nước, một cõi nước vào tất cả cõi nước, vô lượng cõi Phật đều thanh tịnh. Những đồ vật sáng chói dùng để trang nghiêm, lìa tất cả phiền não thành tựu đạo thanh tịnh. Chúng sinh trí tuệ số đông vô lượng ở đầy trong đó, đều vào khắp cảnh giới rộng lớn của chư Phật, tùy thuận tâm chúng sinh để thị hiện cho họ, đều làm cho họ hoan hỷ, rộng lớn như cõi pháp, rốt ráo như hư không, suốt tất cả kiếp số vị lai không ngừng nghỉ.

Lại phát đại nguyện: Nguyện cùng tất cả Bồ-tát đồng một chí một hạnh không oán ghét, chứa nhóm các căn lành, tất cả Bồ-tát bình đẳng một duyên, thường tập hội không rời bỏ nhau, tùy ý có thể hiện nhiều thân Phật, tự nhiên tự tâm có thể biết cảnh giới, oai lực trí tuệ của tất cả Như Lai, được thần thông bất thoái tùy ý du hành nơi tất cả thế giới, hiện thân trong tất cả chúng hội, vào khắp tất cả chốn thác sinh, thành tựu Đại thừa chẳng thể nghĩ bàn, tu hạnh Bồ-tát rộng lớn như cõi pháp, rốt ráo như hư không, suốt tất cả số kiếp vị lai không ngừng nghỉ.

Lại phát đại nguyện: Nguyện chuyển xe pháp luân bất thoái, tu hạnh Bồ-tát, nghiệp thân, ngữ, ý đều không để luống, nếu ai vừa thấy thì được quyết định nơi Phật pháp, nếu ai vừa nghe âm thanh thìđược trí tuệ hơn thật, vừa sinh lòng tin thanh tịnh thì dứt hẳn phiền não, được thân như cây dược vương lớn, được thân như châu như ý, tu hành tất cả hạnh Bồ-tát, rộng lớn như cõi pháp, rốt ráo như hư không, suốt tất cả số kiếp vị lai không ngừng nghỉ.

Lại phát đại nguyện: Nguyện ở khắp tất cả thế giới thành Vô thượng Chánh giác, chẳng rời nơi đầu một sợi lông mà tất cả đầu sợi lông đều thị hiện sơ sinh, xuất gia, đến đạo tràng, thành Chánh giác, chuyển pháp luân, nhập Niết-bàn, được sức đại trí tuệ của cảnh giới Phật, trong mỗi niệm, thuận theo tâm của tất cả chúng sinh mà thị hiện thành Phật, làm cho họ được tịch diệt, dùng trí Nhất thiết biết tất cả cõi pháp chính là tướng Niết-bàn, dùng một âm thanh thuyết pháp làm cho tâm tất cả chúng sinh đều hoan hỷ, thị hiện nhập đại Niết-bàn mà chẳng dứt hạnh Bồ-tát, thị hiện bậc đại trí tuệ, an lập tất cả pháp, dùng pháp trí thông, thần túc thông, huyễn thông, tự tại biến hóa khắp tất cả cõi pháp, rộng lớn như cõi pháp, rốt ráo như hư không, suốt tất cả kiếp số vị lai không ngừng nghỉ.

Chư Phật tử! Bồ-tát trụ địa Hoan hỷ phát đại nguyện như vậy, đại dũng mãnh như vậy, đại tác dụng như vậy, rồi dùng mười nguyện môn này làm đầu, viên mãn trăm vạn vô số đại nguyện.

Chư Phật tử! Đại nguyện này do mười câu cùng tận mà được thành tựu. Những gì là mười?

Đó là cõi chúng sinh cùng tận, thế giới cùng tận, cõi hư không

cùng tận, cõi Niết-bàn cùng tận, cõi Phật xuất hiện cùng tận, cõi trí Như Lai cùng tận, cõi tâm nơi đối tượng duyên cùng tận, cõi cảnh nơi đối tượng hội nhập của trí Phật cùng tận, cõi thế gian chuyển pháp chuyển trí chuyển cùng tận.

Nếu cõi chúng sinh cùng tận thệ nguyện của tôi mới cùng tận, cho đến thế gian chuyển, pháp chuyển, trí chuyển cùng tận thì thệ nguyện của tôi mới cùng tận. Nhưng cõi chúng sinh chẳng thể cùng tận, cho đến cõi thế gian chuyển, pháp chuyển không cùng tận, nên thiện căn đại nguyện này của tôi cũng không cùng tận.

Chư Phật tử! Bồ-tát phát đại nguyện như vậy rồi thì được tâm lợi ích, tâm nhu hòa, tâm tùy thuận, tâm tịch tĩnh, tâm điều phục, tâm tịch diệt, tâm khiêm tốn, tâm thấm nhuần, tâm bất động, tâm không đục, thành bậc tịnh tín, có công dụng của đức tin, có thể tin bản hạnh chứng nhập của Như Lai, tin thành tựu được các môn Ba-la-mật, tin vào những Bậc địa thắng, tin sức thành tựu, tin đầy đủ vô sở úy, tin sinh trưởng Phật pháp bất cộng bất hoại, tin Phật pháp chẳng thể nghĩ bàn, tin xuất sinh vô biên cảnh giới của Phật, tin tùy nhập vô lượng cảnh giới của Phật, tin thành tựu quả. Tóm lại, tin tất cả hạnh Bồ-tát, cho đến tin trí, địa, thuyết, lực của Như Lai.

Chư Phật tử! Bồ-tát này lại nghĩ: Chánh pháp của chư Phật thâm diệu như vậy, tịch tĩnh như vậy, tịch diệt như vậy, Không, Vô tướng, Vô nguyện như vậy, vô nhiễm như vậy, vô lượng như vậy, rộng lớn như vậy, mà hàng phàm phu sa vào tà kiến, bị vô minh che lấp, dựng cao cờ kiêu mạn, vào trong lưới khát ái, đi trong rừng rậm dua nịnh lừa dối, không tự ra được, tâm luôn đi đôi với tham lam ganh ghét, thường tạo những nhân duyên thọ sinh trong các loài, tích tập các nghiệp, tham, sân, si ngày đêm thêm lớn mãi, do gió phẫn hận thổi ngọn lửa tâm thức cháy bừng không tắt, phàm làm việc gì đều tương ưng với điên đảo, dòng dục, dòng hữu, dòng vô minh, dòng kiến chấp nối luôn phát khởi trong chủng tử của tâm ý thức. Trong ruộng ba cõi lại mọc mầm khổ, chính là danh sắc cùng sinh chẳng rời. Danh sắc này thêm lớn thành làng xóm của sáu xứ, trong đó đối nhau mà sinh ra xúc, do xúc sinh thọ, nhân thọ sinh ái, vì ái tăng trưởng nên sinh thủ, vì thủ tăng trưởng nên sinh hữu, do hữu mà

có sinh lão, tử, ưu bi khổ não. Chúng sinh như thế thêm lớn quả khổ, trong đó vốn là trống rỗng, lìa ngã và ngã sở, không biết, không hay, không tạo tác, không lãnh thọ như cỏ cây, đá vách, cũng như bóng. Nhưng chúng sinh vẫn không hay không biết.

Bồ-tát thấy chúng sinh không thể thoát khỏi quả khổ như vậy, liền phát sinh đại Bi trí tuệ, tự nghĩ: “Ta phải cứu vớt tất cả chúng sinh này đặt họ ở chỗ an lạc rốt ráo”. Do vì suy nghĩ phát tâm như vậy nên sinh ra trí Quang minh đại từ.

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát tùy thuận đại Bi, đại Từ như vậy, lúc dùng tâm sâu xa trọng trụ bậc Sơ địa, đối với tất cả vật không hề lẫn tiếc, cầu đại trí, tu đại xả của Phật, phàm có thứ gì đều có thể bố thí cả. Như là tiền của, lúa thóc, kho đụn, vàng, bạc, ma-ni, châu ngọc, lưu ly cùng bình ngọc, san hô… các vật quý giá trang nghiêm thân thể, voi, ngựa, xe cộ, tôi tớ, dân chúng, thành ấp, xóm làng, vườn rừng, lâu đài, vợ con quyến thuộc và các thứ đẹp đẽ khác, cho đến đầu, mắt, tay, chân, máu, thịt, xương, tủy, tất cả đều không tiếc, để cầu trí tuệ rộng lớn của chư Phật.

Đấy gọi là thành tựu hạnh đại Xả của Bậc Bồ-tát trụ Địa thứ nhất.

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát dùng tâm Từ bi đại thí này là vì muốn cứu hộ tất cả chúng sinh, lại thêm cầu những sự lợi ích thế gian và xuất thế không mệt mỏi nên liền thành tựu được tâm không mỏi mệt. Được tâm không mỏi mệt rồi, đối với tất cả kinh luận, tâm không khiếp nhược, vì tâm không khiếp nhược liền thành tựu được trí biết tất cả kinh luận. Được trí này rồi, có thể khéo so lường việc nên làm, việc chẳng nên làm. Đối với tất cả chúng sinh căn cơ thượng, trung, hạ tùy thuận theo năng lực và thói quen của họ, làm cho họ đều được lợi ích. Do đấy Bồ-tát được thành tựu trí thế gian. Thành tựu được trí thế gian rồi liền biết thời tiết, biết lượng số, dùng tâm biết xấu hổ để trang nghiêm, siêng tu đạo hạnh tự lợi lợi tha nên thành tựu sự hổ thẹn trang nghiêm. Trong hạnh này siêng tu hạnh giải thoát không thoái chuyển, thành sức kiên cố. Được sức kiên cố rồi, siêng cúng dường chư Phật. Đối với giáo pháp của Phật có thể thực hành đúng như lời dạy.

Chư Phật tử! Như vậy là Bồ-tát thành tựu mười pháp làm thanh tịnh các địa. Đó là Tín, Bi, Từ, Xả, không mỏi mệt, biết kinh luận, hiểu thế pháp, hổ, thẹn, sức kiên cố, cúng dường chư Phật và y giáo tu hành.

Chư Phật tử! Bồ-tát đã trụ địa Hoan hỷ này rồi, do sức của đại nguyện nên được thấy nhiều Đức Phật. Đó là thấy nhiều trăm Đức Phật, thấy nhiều ngàn Đức Phật, trăm ngàn Đức Phật, ức Phật, trăm ức Phật, ngàn ức Phật, trăm ngàn ức Phật, ức triệu Phật, trăm ức triệu Phật, ngàn ức triệu Phật, trăm ngàn ức triệu Phật. Đối với chư Phật này, Bồ-tát đều dung đại tâm, thâm tâm, cung kính tôn trọng phụng sự cúng dường những y phục, thức ăn uống, ngọa cụ, thuốc men và tất cả đồ dùng, cũng cúng dường tất cả chúng tăng. Bồ-tát đem những công đức nơi thiện căn này đều hồi hướng Bồ-đề vô thượng.

Chư Phật tử! Vì cúng dường chư Phật, Bồ-tát này thành tựu được pháp chúng sinh, dùng hai nhiếp pháp trước là bố thí và ái ngữ để thâu phục giáo hóa chúng sinh, còn hai nhiếp pháp sau thì chỉ do tin hiểu mà thực hành chớ chưa thông đạt.

Bồ-tát này, trong mười Ba-la-mật, Thí ba-la-mật được tăng thượng, còn chín Ba-la-mật kia thì tùy sức tùy phần mà thực hành.

Bồ-tát này lúc siêng tu cúng dường chư Phật, giáo hóa chúng sinh đều để tu hành pháp địa thanh tịnh, có bao nhiêu thiện căn đều hồi hướng bậc Nhất thiết trí lần lần càng thêm sáng sạch, thuận hợp thành tựu, tùy ý sử dụng.

Chư Phật tử! Ví như thợ kim hoàn, khéo luyện vàng, luôn luôn cho vào lửa thì vàng càng thêm sáng sạch, mịn nhuyễn, tùy ý sử dụng.

Cũng vậy, Bồ-tát cúng dường chư Phật, giáo hóa chúng sinh đều để tu hành thanh tịnh pháp địa, có bao nhiêu thiện căn đều hồi hướng bậc Nhất thiết trí, càng thêm sáng sạch, thuận hợp, thành tựu, có tùy ý sử dụng.

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát trụ nơi bậc Sơ địa phải đến chỗ chư Phật, Bồ-tát, Thiện tri thức tìm cầu thưa hỏi về tướng và quả đắc trong địa này, không nhàm chán, vì muốn thành tựu pháp địa ấy. Lại

cũng phải đến chỗ Phật, Bồ-tát, Thiện tri thức tìm cầu thưa hỏi về tướng và quả đắc của Địa thứ hai, không nhàm chán, vì muốn thành tựu pháp địa kia. Cũng như vậy, tìm cầu thưa tướng và quả đắc của Địa thứ ba, thứ tư, thứ năm, thứ sáu, thứ bảy, thứ tám, thứ chín, thứ mười không nhàm chán, vì muốn thành tựu của pháp địa đó.

Bồ-tát này khéo biết chướng và đối trị trong các trí địa, khéo biết thành hay hoại trong các địa, khéo biết tướng và quả trong các địa, khéo biết tu đắc trong các địa, khéo biết pháp thanh tịnh trong các địa, khéo biết sự tiến tu trong các địa, khéo biết xứ phi xứ trong các địa, khéo biết trí thù thắng trong các địa, khéo biết địa không thoái chuyển trong các địa. Cũng khéo biết làm thanh tịnh sự tu hành tất cả địa, cho đến chuyển vào địa Như Lai của Bồ-tát.

Chư Phật tử! Bồ-tát khéo biết tướng của địa như vậy. Ban đầu ở bậc Sơ địa phát khởi tu hành không gián đoạn cho đến nhập Địa thứ mười không gián đoạn.

Do ánh sáng trí tuệ của các trí địa này mà thành ánh sáng trí tuệ của Như Lai.

Chư Phật tử! Ví như vị thương chủ biết rõ phương tiện muốn dẫn các thương chủ đến đại thành, lúc chưa khởi hành, trước hỏi rõ sự lành dữ nơi dọc đường và chỗ đến ở an hay nguy. Sau đó, trang bị tư lương vật dụng đầy đủ rồi mới cùng nhau lên đường.

Chư Phật tử! Vị thương chủ kia dầu chưa khởi hành mà đã biết rõ tất cả sự an nguy trên lộ trình, khéo dùng trí tuệ suy tính, quán sát, sắm sửa những vật dụng cần thiết không để thiếu sót, mới có thể dẫn đoàn thương chủ đến đại thành một cách toàn vẹn an ổn.

Chư Phật tử! Bồ-tát cũng như vậy, trụ nơi bậc Sơ địa biết rõ chướng và đối trị của các trí địa, cho đến biết rõ tất cả trí địa thanh tịnh chuyển nhập địa Như Lai của Bồ-tát, sau đó mới lo đủ tư lương phước và trí dẫn các chúng sinh đi qua đường hiểm sinh tử, đến thành trí Nhất thiết chủng một cách an toàn, chính mình và chúng sinh không trải qua hoạn nạn.

Vì lẽ trên đây nên Bồ-tát thường không lười biếng mà phải siêng tu công hạnh thanh tịnh thù thắng của các trí địa cho đến chứng nhập địa Như Lai.

Chư Phật tử! Đây gọi là lược nói về môn nhập Sơ địa Bồ-tát của các Đại Bồ-tát. Nói rộng ra thì có vô lượng, vô biên trăm ngàn vô số sự sai khác.

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát trụ nơi bậc Sơ địa này phần nhiều hiện làm vua ở cõi Diêm-phù-đề, giàu sang tự tại, thường hộ trì chánh pháp, hay dung hạnh đại thí không cùng tận để thâu phục giáo hóa chúng sinh, khéo trừ cấu bẩn tham lam bỏn sẻn của chúng sinh. Tất cả công việc làm như là Bố thí, Ái ngữ, Lợi hành, Đồng sự đều chẳng rời niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, chẳng rời niệm Bồ-tát đồng hạnh, chẳng rời niệm hạnh Bồ-tát, chẳng rời niệm các Ba-la-mật, chẳng rời niệm các Địa, các Trí địa, chẳng rời niệm Lực, Vô úy, pháp Bất cộng, cho đến chẳng rời niệm trí Nhất thiết và trí Nhất thiết chủng.

Bồ-tát này lại nghĩ: Ta phải ở trong tất cả chúng sinh làm người dẫn đường, làm người tốt đẹp, làm người rất tốt đẹp, thù thắng, làm người kỳ diệu, làm người vi diệu, làm người cao thượng, làm người vô thượng, làm Đạo sư, làm tướng soái, cho đến làm người chỗ nương tựa của trí Nhất thiết trí.

Bồ-tát này nếu muốn bỏ nhà ở trong Phật pháp, siêng tu tinh tấn thì liền có thể bỏ nhà cửa, vợ con, năm dục nương vào lời dạy của Như Lai, xuất gia học đạo. Đã xuất gia rồi thì tinh tấn tu hành, trong khoảng một niệm, được trăm Tam-muội, được thấy trăm Đức Phật, biết thần lực của trăm Đức Phật, có thể làm chấn động thế giới của trăm Đức Phật, có thể vượt qua thế giới của trăm Đức Phật, có thể chiếu soi thế giới của trăm Đức Phật, có thể giáo hóa chúng sinh trong trăm thế giới, có thể trụ thọ trăm kiếp, có thể biết những việc đã qua và sẽ tới trong trăm kiếp, có thể vào trăm pháp môn, có thể thị hiện trăm thân, ở mỗi thân có thể thị hiện trăm vị Bồ-tát làm quyến thuộc.

Nếu dùng nguyện lực thù thắng của Bồ-tát tự tại thị hiện hơn số trên đây, thì cả trăm kiếp ngàn kiếp, cho đến trăm ngàn ức triệu kiếp cũng chẳng tính biết được.

Bấy giờ, Bồ-tát Kim Cang Tạng muốn nêu lại nghĩa này nên nói kệ rằng:

Nếu người chứa điều lành

Đầy đủ pháp bạch tịnh

Cúng dường Thiên Nhân Tôn

Tùy thuận đạo Từ bi

Tin hiểu rất rộng lớn

Chí nguyện cũng thanh tịnh

Vì cầu trí tuệ Phật

Phát tâm vô thượng này.

Tu lực trí Nhất thiết

Và những điều không sợ

Thành tựu các Phật pháp

Cứu độ khắp chúng sinh

Vì được đại Từ bi

Chuyển pháp luân thù thắng

Nghiêm tịnh cõi nước Phật

Phát tâm tối thắng này

Một niệm biết ba đời

Mà không có sai biệt

Thời gian sai khác nhau

Hiển thị tại thế gian

Lược nói cầu công đức

Thù thắng của chư Phật

Phát sinh tâm rộng lớn

Lượng đồng cõi hư không

Tâm Bi tuệ làm chủ

Tương ưng cùng phương tiện

Tâm tin hiểu thanh tịnh

Phật vô lượng thần lực

Trí vô ngại hiện tiền

Tự ngộ chẳng do người

Đầy đủ đồng chư Phật

Phát tâm tối thắng này

Phật tử mới phát sinh

Tâm quý báu như vậy

Thì siêu vượt phàm phu

Vào chỗ hành của Phật

Sinh tại nhà Như Lai

Chủng tộc không tội lỗi

Đồng bình đẳng với Phật

Quyết thành Vô thượng giác

Vừa sinh tâm như vậy

Liền vào được Sơ địa

Chí nguyện chẳng hề động

Dường như núi Tu-di

Nhiều vui, nhiều ưa thích

Lại cũng nhiều tin tịnh

Tâm dũng mãnh rất lớn

Và cùng tâm vui mừng

Xa rời sự tranh chấp

Làm hại và giận hờn

Kính thuận mà chất trực

Khéo gìn giữ sáu căn

Đấng cứu đời vô thượng

Có bao nhiêu trí tuệ

Bậc này ta sẽ được

Ghi nhớ sinh Hoan hỷ

Mới được vào Sơ địa

Liền vượt năm điều sợ

Chẳng sống, tiếng xấu, chết

Cõi ác, chúng oai đức

Vì chẳng tham chấp ngã

Và chẳng chấp ngã sở

Các Phật tử như vậy

Xa rời năm điều sợ

Thường thực hành đại Từ

Luôn tin tưởng, cung kính

Đủ công đức hổ thẹn

Ngày đêm thêm pháp lành

Thích pháp lợi chân thật

Chẳng ưa thọ dục lạc

Tư duy pháp đã nghe

Rời xa hạnh chấp trước

Chẳng tham cầu lợi dưỡng

Thích giác ngộ của Phật

Nhất tâm cầu trí Phật

Chuyên nhất không niệm khác

Tu tập Ba-la-mật

Xa dua nịnh dối gạt

Thực hành đúng lời Phật

An trụ trong thật ngữ

Chẳng nhơ nhà chư Phật

Chẳng bỏ giới Bồ-tát

Chẳng thích những thế sự

Thường lợi ích thế gian

Làm lành không nhàm chán

Thêm cầu đạo tăng thắng

Ưa thích pháp như vậy

Tương ưng nghĩa công đức

Thường phát khởi đại nguyện

Nguyện thấy chư Như Lai

Hộ trì pháp chư Phật

Thâu lấy đạo Như Lai

Thường sinh nguyện như vầy

Tu hành hạnh tối thắng

Thành thục mọi chúng sinh

Nghiêm tịnh cõi nước Phật

Tất cả các cõi Phật

Đều đông đảo Phật tử

Bình đẳng chung một tâm

Việc làm đều chẳng luống

Tất cả nơi đầu lông

Đồng thời thành Chánh giác

Những đại nguyện như vậy

Vô lượng vô giới hạn

Hư không cùng chúng sinh

Cõi pháp và Niết-bàn

Phật hiện ở thế gian

Cảnh giới tâm trí Phật

Trí của Như Lai chứng

Ba chuyển pháp cùng tận

Các pháp đó cùng tận

Nguyện của tôi mới tận

Như pháp đó không tận

Nguyện của tôi cũng vậy

Phát nguyện lớn như thế

Tâm nhu hòa điều thuận

Luôn tin công đức Phật

Quán sát các chúng sinh

Biết từ nhân duyên khởi

Liền sinh tâm thương yêu

Chúng sinh khổ như vậy

Nay ta phải cứu thoát

Vì những chúng sinh ấy

Thực hành việc bố thí

Ngôi vua và châu báu

Các thứ voi, ngựa, xe,

Đầu, mắt cùng tay, chân

Cho đến máu, thịt, xương

Tất cả đều cho hết

Không có tâm hối tiếc

Cầu các thứ kinh sách

Không hề biết nhàm chán

Khéo hiểu ý nghĩa kia

Hay thuận theo thế gian

Trang nghiêm bằng hổ thẹn

Tu hành càng kiên cố

Cúng dường vô lượng Phật

Cung kính và tôn trọng

Thường tu tập như vậy

Ngày đêm không mệt mỏi

Thiện căn càng sáng sạch

Như vàng luyện trong lửa

Bồ-tát trụ nơi đây

Tịnh tu mười Trí địa

Việc làm không chướng ngại

Đầy đủ chẳng đoạn tuyệt

Ví như vị thương chủ

Vì lợi cho thương chủ

Hỏi rõ đường dễ khó

An ổn đến đại thành

Bồ-tát trụ Sơ địa

Cũng phải biết như vậy

Dũng mãnh không chướng ngại

Đến bậc Địa thứ mười

Trụ trong Sơ địa này

Làm chủ công đức lớn

Đem pháp dạy chúng sinh

Tâm từ không tổn hại

Thống lãnh Diêm-phù-đề

Hành hóa khắp mọi nơi

Đều trụ hạnh đại Xả

Thành tựu trí tuệ Phật

Muốn cầu đạo tối thắng

Từ bỏ ngôi quốc vương

Luôn ở trong Phật pháp

Dũng mãnh siêng tu tập

Liền được trăm Tam-muội

Và thấy trăm Đức Phật

Chấn động trăm thế giới

Ánh sáng chiếu trăm cõi

Độ trăm cõi chúng sinh

Chứng nhập trăm pháp môn

Hay biết việc trăm kiếp

Thị hiện trăm thân Phật

Và hiện trăm Bồ-tát

Để dùng làm quyến thuộc

Nếu nguyện lực tự tại

Hơn số này vô lượng

Đối với nghĩa Sơ địa

Tôi lược thuật phần ít

Nếu muốn giảng giải rộng

Ức kiếp chẳng hết được.

Đạo Bồ-tát tối thắng

Lợi ích mọi chúng sinh

Pháp Sơ địa như vậy

Nay tôi đã nói xong.