Tuyển Tập Khuyến Tu Tịnh Độ

TIN LỜI PHẬT DẠY

Việt & Đạo Nguyễn

Diệu Âm cung kính cúng dường Chúng ta đã nghe rất nhiều lần những tin đồn dự đoán về tai kiếp kể từ cuối năm 1999, đầu năm 2000, rồi đôi lần sau này… và điển hình gần đây nhất là dự đoán có thể xảy ra vào tháng 12 năm 2012. Điều nầy cũng đã gây ra nhiều nỗi lo sợ hoang mang, làm xáo trộn tinh thần từ trong gia đình đến xã hội. Vậy hậu quả của tai kiếp ấy (nếu tai kiếp xảy ra) là do đâu?

Đây là luật Nhân Quả rất lớn, rất đáng sợ, chúng ta cần phải cảnh tỉnh!

Là người học Phật và cũng là con Phật. Chúng ta hãy đọc Kinh Vô Lượng Thọ ở Phẩm 45, Chỉ Lưu Lại Một Kinh Nầy, xin trích một đoạn:

“Ta nay do vì, các chúng sanh thảy, nói kinh pháp nầy, khiến cho thấy đặng Phật Vô Lượng Thọ. Và cõi nước kia, tất cả các thứ, những gì sẽ làm, đều có thể cầu. Không khéo sau khi, ta đã diệt độ, lại sanh nghi hoặc, ở trong đời sau, kinh đạo tận diệt, ta vì tấm lòng, từ bi thương xót, đặc biệt lưu lại, chỉ một kinh nầy, trụ thế trăm năm. Có chúng sanh nào, được gặp kinh nầy, tùy theo ý nguyện, đều đặng độ thoát…”

Tin vào lời Phật dạy, thì đối với đoạn kinh văn nầy chứng tỏ là chúng ta đang ở trong thời đại nào? – Có phải là thời đại mà tất cả kinh đạo bị diệt tận không? Chắn chắn là không phải!

Hiện nay Diệu Âm thấy ở bất cứ chùa nào, đạo tràng hay niệm Phật đường nào cũng chứa đựng rất nhiều kinh sách (nếu không nói là dư thừa), đây cũng là pháp duyên thù thắng, tức không thể là kiếp của kinh đạo tận diệt, chỉ còn lưu lại một Kinh Vô Lượng Thọ này! Tuy pháp duyên của chúng ta so với thời xưa là có rất nhiều kinh sách để tụng đọc hơn, thế nhưng thiện căn và phước đức của chúng ta thì lại rất mỏng, vì chúng ta không chịu dành thời gian để đọc tụng kinh điển và y giáo phụng hành (tức y theo lời Phật dạy ở trong kinh mà áp dụng vào trong cuộc sống hằng ngày để đối xử với người, với vật cho tốt, không có sai lầm, không có phạm lỗi.). Ngược lại, người thời xưa đi tìm kinh sách Phật Pháp để tụng đọc và học Phật thì rất là khó khăn, nhưng thân tâm của họ thanh tịnh hơn nhiều, ít tham muốn chỉ biết đủ sống, họ chịu y giáo phụng hành, đây là thiện căn và phước đức của họ rất sâu dầy. Do vậy, mà họ thành tựu vãng sanh rất nhiều.

Xin trích thêm một đoạn nữa ở Phẩm 45: “…Như Lai tại thế, khó gặp khó thấy. Kinh đạo chư Phật, khó được khó nghe. Gặp thiện tri thức, nghe pháp hay hành, việc nầy cũng khó. Nếu nghe kinh nầy, tin ưa thọ trì, là khó trong khó, chẳng gì khó hơn…” Nếu chúng ta niệm Phật nhiều mà không tụng kinh thì cũng không được lợi ích nhiều lắm. Vì kinh của Phật mỗi câu mỗi chữ đều bao hàm “mật nghĩa” vô cùng sâu rộng, không có giới hạn. Thí dụ như chúng ta đừng đọc lướt câu “tin ưa thọ trì,” mà hãy nên để tâm suy tư thể hội câu này cho sâu sắc thì sẽ được nhiều lợi ích…

Quanh đời sống của chúng ta cũng thế, tuy có nhiều sự việc xảy ra rất phức tạp, nhưng nếu chúng ta hiểu ý Phật dạy trong kinh điển và có khả năng biết dùng lời Phật dẫn dụ làm gương ấy, mà thực hành hay áp dụng nó vào những trường hợp tương tự sao cho đúng pháp thì tất sẽ được nhiều lợi lạc hơn.

Mục đích tụng kinh là để nhắc nhở và cảnh tỉnh chính mình, nhớ lời Phật dạy ở trong kinh mà làm cho đúng như không dám nói bậy, làm bậy, tạo nghiệp ác,… chứ không phải tụng kinh là tụng cho Phật nghe hoặc để trả bài cho Phật. Kinh là lời Phật nói, Ngài đâu có cần chúng ta đọc cho Ngài nghe.

Phật là một vị thầy giáo dục làm tấm gương đi trước, nay Phật không còn ở thế gian nầy nhưng kinh điển của Ngài vẫn còn đó thì cũng giống như Phật còn tại thế vậy. Nếu không làm theo như lời trong kinh dạy bằng cách đọc tụng và thực hành, áp dụng hằng ngày, thì chúng ta tu hành không được “tương ứng”, không được pháp hỷ sung mãn, đường tu không tiến bộ được. Lại còn nói, tu đã lâu mà sao không thấy chi cả? Ngược lại phiền não lại gia tăng? Có phải Phật Pháp không linh nghiệm? Rồi trở lại chê bai, báng Phật, báng Pháp, báng Tăng. Vạn pháp đều do tâm tạo, tự mình tạo nghiệp thì tự mình gánh chịu lấy quả báo, chứ Phật không ban ơn giáng họa cho một ai cả. Tâm của Phật từ bi rộng lớn đầy cả hư không khắp pháp giới, không hề có tình riêng với một chúng sanh nào.

Một khi đã thuộc và nắm vững những lời dạy của Phật ở trong Kinh Vô Lượng Thọ, thì dù sau nầy có nghe những tin gì lạ lùng đi nữa, chúng ta cũng đem kinh Phật ra mà đối chứng. Dùng trí huệ để quán sát mọi chuyện trong thế gian, biết dựa trên lòng tin vào lời Phật dạy ở trong kinh. Trí huệ có được là nhờ niệm Phật và tụng kinh Vô Lượng Thọ nên tâm được yên định (định sâu hay cạn tùy vào công phu tu hành của mỗi đạo hữu). Tâm được định thì sanh trí huệ.

Trong Tứ Duy Đức. Phật cũng đã dạy cho chúng ta Tứ Y:

1. Y pháp bất y nhân. (thông qua đọc kinh mà hiểu lời

Phật dạy chứ không nghe theo người đời)

2. Y nghĩa bất y ngữ.

3. Y liễu nghĩa bất y bất liễu nghĩa.

Tuyển Tập Khuyến Tu Tịnh Độ 4. Y trí bất y thức. (dùng lý trí để đối xử với người với vật chứ không dùng cảm tình để giải quyết công việc. Bỏ Thức dùng Trí.

Mục đích tu học là để chuyển 8 Thức thành 4 Trí. Thí dụ: Trong khi niệm Phật và tụng kinh chúng ta niệm không tập trung hoặc tụng kinh không tập trung thì không chuyển được “ý thức phân biệt” [là Thức thứ 6] thành Diệu Quan Sát Trí. Niệm Phật và tụng kinh không tập trung [tán loạn] thì không những không chuyển được Thức mà còn bồi dưỡng thêm cho Thức. Cổ đức nói niệm như vậy là đau mồm rát họng chỉ uổng công phu!

Thức thứ 1 (Nhãn [mắt] Thức)

Thức thứ 2 (Nhĩ [tai] Thức)

Thức thứ 3 (Tỷ [mũi] Thức) Thức thứ 4 (Thiệt [lưỡi] Thức)

Thức thứ 5 (Thân [cơ thể] Thức) Khi chúng ta niệm A Di Đà Phật nghĩa là đem những chủng tử vô lậu (danh hiệu Phật) đi vào tâm (A Lại Da thức) nó sẽ chuyển hóa những chủng tử hữu lậu như: tham, sân, si, cống cao, ngã mạn, nghi, tà tri, tà kiến, ích kỷ, gian xảo, ganh ghét, đố kỵ, điên đảo, đam mê, khinh người, không nhận lỗi, chê thiện, vui ác, v.v…dần dần bớt đi khiến cho thân tâm trở nên thanh tịnh, gọi là bạch tịnh hóa. Vì sao như vậy? vì trong khi niệm Phật (tức là huân tập công đức vô lậu đi vào trong thân tâm) lúc này chúng ta thâu nhiếp lại sáu căn: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý không cho sáu căn tiếp xúc với sáu trần là: sắc, thanh, hương, vị, xúc, giác. Do đó, thân tâm không chạy ra ngoài ít khởi những chủng tử hữu lậu như trên. Niệm Phật càng nhiều thì những chủng tử vô lậu càng lớn, những chủng tử hữu lậu càng giảm. Khi năm thức trên chứng quả vô lậu, thì chuyển thành Sở Tác Trí (1).

Thức thứ 6 (Ý Thức). Thức nầy hay phân biệt. Nếu không dùng thức nầy thì chuyển thành Diệu Quan Sát Trí (2).

Thức thứ 7 (Mạc Na Thức). Thức nầy hay chấp trước.

Nếu không dùng thức nầy thì chuyển thành Bình Đẳng Tánh Trí

(3).

Thức thứ 8 (A Lại Da Thức, là tâm, hoặc tàng thức, tiềm thức, thần thức, tự tánh, tánh linh.). Thức nầy như một cái kho chứa đựng tất cả mọi sự việc.

Khi Thức thứ 6 và thứ 7 chuyển rồi (nghĩa là không phân biệt, không chấp trước) thì Thức thứ 5 và Thức thứ 8 sẽ chuyển theo. Niệm Phật càng nhiều sức chuyển hóa những chủng tử hữu lậu thành vô lậu càng lớn, đến giai đoạn không còn những chủng tử hữu lậu mà chỉ có chủng tử vô lậu, thì lúc đó A Lại Da Thức (Thức thứ 8) chuyển thành Bạch Tịnh Thức hay Vô Cấu Thức (Thức thứ 9). Cuối cùng chuyển thành Đại Viên Cảnh Trí

(4).

Kinh Vô Lượng Thọ là “đệ nhất kinh”, là “Vua” trong các kinh. Vì sao? Vì kinh đã được tất cả các Chư Phật trong mười phương tán thán. Những chúng sanh nào tu theo kinh nầy thì đều được vãng sanh, nhờ Phật lực gia trì, vãng sanh chứng đặng quả bất thối chuyển, tiến tu cho đến khi thành quả Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác.

Một số quý đạo hữu nói kinh Vô Lượng Thọ dài quá không có thời gian để tụng (nhưng họ có thể xem phim bộ dài tập ngày đêm không chán). Còn việc tụng kinh để giúp mình tu hành hằng mong thoát ly sanh tử luân hồi vĩnh viễn vui sướng đời đời kiếp kiếp thì lại không làm được, mê quá sâu, có phải là thiện căn và phước đức của chúng ta mỏng hay không? Kinh tuy dài vì kinh bản là “Đại Bổn”, bản hội tập rất đầy đủ. Tùy theo công việc, thời gian, và hoàn cảnh sinh sống của mỗi đạo hữu mà lập ra thời khóa cho mình. Thí dụ: có thời gian ít thì sáng tụng một phẩm hoặc hai phẩm, tối tụng hai phẩm hoặc ba phẩm, sau đó buông kinh ra niệm Phật nhiều hơn (đây là phần chánh hạnh). Vào ngày nghỉ thì tụng nhiều phẩm hơn hoặc tụng tất cả 48 phẩm, tùy tâm, tùy thời gian… Nếu không có đủ nhiều thời gian thì chỉ niệm Phật, nhưng khi có thời gian thì phải tụng kinh và nghe giảng kinh. Đành rằng chúng ta là phàm phu thì ai ai cũng bận rộn công việc để mưu sinh cuộc sống, xong kiếp người sống nay chết mai, không một ai biết thọ mạng của mình là kéo dài được bao lâu? Tu hay không không là do mình tự định hướng.

Đây cũng là thời khóa của Diệu Âm, nên chỉ có lòng chân thành chia sẻ đến cùng quý đạo hữu, chứ Diệu Âm không dám nói thì hay mà làm thì không hay.

Nguyện đem công đức nầy Trang nghiêm Phật Tịnh Độ Trên đền bốn ân nặng Tuyển Tập Khuyến Tu Tịnh Độ Dưới cứu khổ ba đường268

Nếu có ai thấy nghe Đều phát tâm Bồ Đề Hết một báo thân này Đồng sanh Cực Lạc quốc.

TÂM NGÃ MẠN

Diệu Âm Trí Thành

---o0o--- Phàm phu chúng ta vì quên mất tự tánh, nên tự tánh liền biến thành A-lại-da thức, trong A-lai-da-thức có Mạt-na thức sanh ra bốn thứ phiền não là ngã kiến, ngã ái, ngã si và ngã mạn. Trừ các vị đã chứng được quả A La Hán trở lên mới không còn tâm ngã mạn, tất cả các loài từ Trời trở xuống đều còn có tâm ngã mạn. Ngã mạn là vọng tưởng sanh sanh diệt diệt trong tâm của chúng ta không ngừng; theo như lời dạy của đức Di Lặc Bồ-tát: vận tốc sanh diệt của vọng tưởng trong tâm chúng sanh nhanh như thời gian của khoảng khảy móng tay. Chúng ta là phàm phu, do đó ai cũng có lòng ngã mạn, nhưng cường độ ngã mạn có khác nhau, có thô và có vi tế.

Người tu hành mà có lòng ngã mạn thì thường gặp ba thứ chướng ngại như sau:

• Người ngã mạn, dù cho thưòng đọc tụng kinh điển Phật, nhưng không thực hành được bởi do tâm ngã mạn. Tại sao?

Vì họ không y giáo phụng hành, không làm theo đúng lời Phật dạy, tức là còn ngã mạn, còn chưa tin lời Phật dạy. Trong kinh Pháp Hoa Phật nói: “người tin ta, mà không làm theo lời ta dạy là người phỉ báng ta”. • Người ngã mạn thường sanh tâm đố kỵ, ganh ghét người giỏi hơn mình và thành công hơn mình, hay phá hoại việc làm của người khác bằng lời nói và hành động. Họ tự ngăn ngại tâm thanh tịnh và từ bi của chính mình. • Người ngã mạn thường sanh lòng tham dục vì muốn hơn người. “Hoà thuận” là hai pháp dùng để đối trị tâm ngã mạn. Để có thể thực hiện được pháp “Hoà thuận”, đức Phật lại dạy ta bốn pháp để nhiếp thọ chúng sanh, được gọi là Tứ nhiếp pháp. Tứ nhiếp pháp gồm có: Bố thí nhiếp, ái ngữ nhiếp, lợi hành nhiếp và đồng sự nhiếp.

1. Bố thí nhiếp có nghĩa là sự quan tâm, sự bố thí vô úy, khác với ý nghĩa của bố thí trong Lục Độ. Thí dụ: hiếu khách, tán thán, cám ơn, khuyên lơn, an ủi, tặng quà .v.v… là cách bố thí trong Tứ nhiếp pháp.

2. Ái ngữ nhiếp không phải là lời nói ngọt ngào nịnh bợ, mà là lời nói chân thật, thương yêu và từ bi.

3. Lợi hành nhiếp là làm những việc làm có lợi ích chung cho mọi người, lợi ích cho xã hội, lợi ích cho chúng sanh, không tự tư tự lợi. Tự tư tự lợi là tham, xem ra như có lợi ích trước mắt, nhưng đến lúc phải thọ quả báo, rơi vào chốn hỏa ngục, thì hối hận cũng không kịp. Lợi người mới là lợi mình. Tự lợi cho riêng mình là ác pháp, tự làm hại lấy chính mình. 4. Đồng sự nhiếp có nghĩa là làm cùng sự nghiệp với chúng sanh hữu tình, cùng lợi ích như nhau, cùng công việc khổ vui (nghiệp); gần gũi chúng sanh, dùng pháp nhãn thấy rõ căn tánh chúng sanh như thế nào, rồi tùy thuộc vào những thân căn y báo chánh báo cùng cái khổ cái vui của họ mà thị hiện thân hình ứng vào những thân căn đó mà hiện thân cứu vớt đưa họ vào chánh đạo, khiến cho họ cũng được những lợi ích. Cách thức Đồng sự nhiếp nầy chỉ có Phật Bồ-tát mới có thể làm được, phàm phu chúng ta không làm nổi. Chúng ta nhận biết cách làm nầy qua lịch sử của Phật Thích Ca Mâu Ni Phật. Ngài thị hiện ở thế gian nầy với thân của chúng sanh và phải chịu các thứ khổ như chúng sanh để giáo hoá chúng sanh… Chúng sanh thấy Ngài có cần khổ tu hành và thành đạo, nhưng đối với Ngài thì không có vui và cũng chẳng có khổ, vì Ngài đã vượt qua tất cả các pháp đối đãi của thế gian. Trong cuộc sống gia đình, đối với cha mẹ, vợ chồng, con cái, nếu chúng ta biết dùng Tứ nhiếp pháp để ứng xử, thì gia đình sẽ được an vui và hạnh phúc mỹ mãn. Trong đoàn thể cộng đồng xã hội, tăng đoàn hay đạo tràng .v.v… nếu chúng ta thực hành Tứ nhiếp pháp theo lời Phật dạy, thì tập thể nầy sẽ được đoàn kết và có sức mạnh thành tựu mọi việc làm. Tóm lại, Tứ nhiếp pháp là pháp tu giúp chúng ta phá trừ tánh ngã mạn để có thể hằng thuận với chúng sanh.

Bồ-tát luôn thị hiện ở thế gian, luôn biểu diễn Tứ nhiếp pháp một cách viên mãn để cho chúng ta nương theo mà học tập. Các Ngài thị hiện với thân người giống như chúng ta, sinh sống lẫn lộn với chúng ta để dẫn dắt chúng ta vào Phật đạo. Việc nầy được Phật Thế Tôn nói trong kinh Vô Lượng Thọ như sau: “Trong cõi Phật đó, tất cả Bồ Tát, hiện tại vị lai, đều đang rốt ráo, nhất sanh bổ xứ. Duy trừ nguyện lớn, vào cõi sanh tử, vì độ quần sanh, làm sư tử hống, khoác đại giáp trụ, công đức hoằng thệ, dùng tự trang nghiêm. Tuy rằng sanh vào, đời ác năm trược, thị hiện giống họ, thẳng tới thành Phật, không thọ hướng ác, sanh đâu cũng thường biết mạng đời trước”.

Bồ-tát thị hiện ở thế gian, có lúc là người hiền minh làm gương mẫu cho chúng sanh, có lúc là người xấu ác để cảnh tỉnh chúng sanh, để chúng sanh nhận ra lý nhân quả mà làm lành tránh ác. Do đó, đối với người hiền hay dữ, tốt hay xấu, khiêm nhường hay ngã mạn, chúng ta đều phải chân thành và bình đẳng cung kính họ, chớ nên xem thường khinh dễ họ. Nếu chúng ta có lòng khinh thường người làm ác, chúng ta cũng chính là người có tâm ngã mạn. Có một điều mà chúng ta phải nên luôn hết sức thận trọng là: chớ nên vọng tưởng tự xem mình là Bồ-tát hay Nhất-sanh-bổ-sứ thị hiện cứu độ chúng sanh; bởi lẽ, khi chúng ta khởi lên cái tâm này, thì chúng ta đích thực là người ngã mạn. Cái vọng tưởng nầy rất là thường xảy ra với những người làm được các pháp lành, rồi xem thường người khác chưa làm được … Lại nữa, Bồ-tát có thể thị hiện là người xấu để giáo hoá chúng sanh, nhưng chúng ta không phải là Bồ-tát, nên không thể bắt chước các Ngài mà làm như vậy.

Chúng ta chỉ có thể bắt chước những điều tốt lành mà các Ngài mà thôi. Chúng ta chỉ nên âm thầm quán chiếu những việc xấu ác để không bị phạm. Phật dạy chúng ta Tứ nhiếp pháp để đoạn trừ tâm ngã mạn, nếu chúng ta thường áp dụng pháp nầy trong cuộc sống hằng ngày, tâm ngã mạn của chúng sẽ dần dà giảm bớt, tánh đức và phước báu sẽ được hiển lộ. mọi nguyện ước sẽ được thành đạt mà không cần phải mong cầu ở bất cứ nơi nào khác.

Vì thế, trong kinh Vô Lượng Thọ, Phật dạy rằng:

“Tự tánh bản nhiên vốn sẵn thanh tịnh, chí nguyện vô thượng, thân tâm tịch định an lạc. Hốt nhiên khai đốn, minh bạch triệt ngộ, thấu được Thật Tướng các pháp, bản thể vũ trụ. Tự nhiên quang sắc xen nhau biến hiện như như, chuyển biến tối thắng. Uất Đan Việt tự nhiên thành bảy báu, từ hư không tự nhiên hiện ra vạn vật, hiển lộ từ Quang Minh tạng tinh diệu sáng sạch, tốt lành thật khôn sánh, tỏ soi không trên dưới, thông suốt không ngằn mé. Nỗ lực tự cầu đạo, tự thân siêng tinh tấn, ắt quyết được siêu tuyệt, vãng sanh cõi vô lượng thanh tịnh của Phật A Di Đà. Chặt ngang dứt năm đường, ác đạo tự đóng lấp.”

Trong kinh Vô Lượng Thọ, phẩm 20, Gió đức mưa hoa, có đoạn kinh văn: “Gió lại thổi qua rừng cây bảy báu, cuốn hoa rơi kết lại thành vầng, từng sắc từng quang, trải khắp cõi Phật.

Hoa lần lượt tụ lại riêng biệt từng màu, chẳng xen tạp loạn, nhu nhuyễn sáng sạch, như Đâu La Miên. Chân giẫm trên hoa, lún sâu xuống bốn ngón, khi giở chân lên, hoàn phẳng như cũ. Quá khỏi giờ ăn, hoa ấy tự mất, mặt đất thanh tịnh, lại mưa hoa mới.

Tùy thời tùy tiết, tuần hoàn trọn khắp như trên chẳng khác, như vậy sáu thời cho mỗi ngày đêm.” Chúng ta biết Phật học là nội học; do đó, tất cả những gì Phật dạy đều quy hướng về Tâm: cảnh cũng là tâm, tướng cũng là tâm, âm thanh cũng là tâm, hương thơm cũng là tâm .v.v… Tánh Tướng Đồng Nguyên: trong Tướng thấy Tánh, trong Tánh thấy Tướng, sự sự vô ngại. Lại nữa, cảnh giới Tây Phương thù thắng, từng thứ từng thứ một đều là Pháp của A Di Đà Phật dùng để giáo hoá chúng sanh trong cõi nước ấy. Dựa trên căn bản hiểu biết này, khi ta thấy tướng mà không dính mắc vào tướng thì liền hiểu được bí tạng (mật tạng) của kinh Phật và liễu ngộ được tự tâm. Pháp Phật nhiệm mầu, thâm sâu và vi diệu vô cùng tận, không thể dùng lời nói văn tự mà diễn tả cho hết, chỉ phải dụng tâm mà quán niệm. Vài đặc điểm của đoạn kinh văn trên xin được trình bày dưới đây, để chúng ta nhận biết Phật nói cảnh sắc, cũng là nói tâm, và tâm cũng là cảnh sắc: • “Gió lại thổi vào rừng cây bảy báu, hoa rơi kết nhóm, từng sắc từng quang, đầy khắp cõi Phật”: nghĩa bóng là trong cõi Cực Lạc có vô số Thánh Chúng, mỗi vị đều có tánh đức (giới, định và huệ) như hoa thơm đầy khắp nước Phật.

• “Từng màu từng sắc, không xen không tạp, uyển chuyển sáng suốt, như Đâu La Miên”: nghĩa bóng là mỗi vị thánh chúng trong cõi Cực Lạc trí huệ sáng suốt, thần thông tự tại, họ uyển chuyển và thích nghi trong Trung đạo đối với tất cả pháp, không vọng tưởng, không phân biệt và chấp trước, không chấp pháp, không dính mắc, không buộc, không mở, không xen tạp v.v... • “Chân bước lên hoa, lún sâu bốn lóng, theo bước chân giở, phẳng lại như cũ”: Vì các thánh chúng vẫn chưa thành Phật, nên tâm của họ vẫn còn có những vọng tưởng vi tế chưa đoạn; thế nhưng khi nó vừa khởi lên, chưa lún sâu lắm, thí dụ như chỉ vừa lún sâu bốn lóng, thì các Ngài liền nhận biết và nhanh chóng an trụ tâm trở lại trong chánh định, trở lại phẳng lặng thanh tịnh như trước.

• “Qua bữa ăn xong, hoa kia tự mất, mặt đất thanh tịnh, lại giăng hoa mới. Tùy thời tùy tiết, trở lại biến khắp, như trước không khác, sáu lần như thế”: Sự tu tập của các Ngài mỗi bữa, mỗi thời đều là như vậy, đều là an trụ tâm trong chánh định, phá trừ vọng tưởng, phân biệt và chấp trước cho đến khi chứng đặng quả vị Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác.

Trong kinh Vô Lượng Thọ Phật cũng nói: đây là cái quả thù thắng Tối Cực của người được sanh về cõi Tây Phương Cực Lạc. Nếu là những người có tà kiến và tà định, tức là những người có lòng ngã mạn không tin lời Phật dạy, thì chẳng thấu triệt nổi cái nhân tối cực này.

TÂM PHAN DUYÊN

Diệu Âm Quảng Hồng

---o0o--- Đức Phật dạy: “Nầy A Nan! Sở dĩ ông và chúng sanh lưu lạc trong sanh tử nhiều đời nhiều kiếp là vì không phân biệt được căn bản của tâm Bồ Đề và tâm phan duyên, nên không biết thế nào là tâm vọng và tâm chân, vì vậy cứ mê lầm chạy theo vọng tâm phan duyên mà quên mất chân tâm Bồ Đề của mình. Lấy tâm phan duyên mà tu hành thì cũng như nấu cát mà mong thành cơm, quyết không thành tựu được.”

Tâm phan duyên là do vọng tâm mà thấy, do duyên mà sanh. Bởi do tâm phan duyên với sáu trần bên ngoài mà phát sinh ra ngũ trược, và con người lại nương theo cái vọng tâm phan duyên ấy để thấy, nghe, hay, biết – nên xa rời bốn đức tánh thanh tịnh “Thường, Lạc, Ngã, Tịnh” của chân tâm.

Chúng ta nhận tâm phan duyên làm tự tánh, rồi hằng dùng vọng tâm để dẫn dắt thân-khẩu-ý, đem tâm gá theo duyên trần nên chúng ta mới sanh khởi nghĩ thiện, nghĩ ác; mà không biết tâm phan duyên chính là gốc rễ của sanh tử, nên cứ mãi vô minh đi trong luân hồi đau khổ!

Phải biết, nếu do duyên sanh thì cũng sẽ theo duyên mà diệt! Chỉ khi tâm thanh tịnh thì những niệm đối đãi thiện ác ấy mới trở thành rỗng không – ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm – thì tâm chân thật bất sanh bất diệt sẽ liền tự hiển bày; Chỉ với cái tâm thanh tịnh nầy mới không dẫn dắt chúng ta đi vào trong nẻo tâm phan duyên là tâm không thanh tịnh, không bình đẳng. Hòa Thượng Tịnh Không dạy: “Ngay trong cuộc sống thường ngày, nếu không bị ô nhiễm danh vọng lợi dưỡng, không bị ô nhiễm năm dục sáu trần, tâm chúng ta liền thanh tịnh, thanh tịnh đương nhiên là hoan hỷ. Thanh tịnh và bình đẳng cũng là một, không phải hai. Nếu không bình đẳng, tâm chúng ta vĩnh viễn không thể thanh tịnh, bởi vì tâm có chấp trước thấp cao!” Nhưng muốn trị tâm phan duyên thì phải trị từ đâu? Từ tâm phân biệt! Nếu không thể chế ngự được tâm phân biệt – vọng tâm – thì bát phong xuy động. Thế nào là bát phong? Đó là tám thứ khen, chê, khổ, vui, lợi, suy, hủy báng và vinh dự. Chúng sanh khổ là do bởi gá tâm vào những duyên nầy nên bị chúng xoay chuyển, rồi quay cuồng với tham sân si, nên bị chấp kẹt bỉ thử ở nơi đó. Chỉ một khi nhận biết tâm phan duyên chỉ là vọng tâm, không thật, bởi do vọng tưởng phân biệt chấp trước mà sanh ra thì nó sẽ tự diệt – khi nó diệt rồi thì tâm tự khinh an.

Nhưng cũng biết, tâm phan duyên tuy không phải là chân tâm, nhưng cũng không thể rời chân tâm mà có được.

* Như nơi con mắt bệnh nhìn lên hư không lúc trời nắng thấy có hoa đốm, hoa đốm ấy sinh ra là bởi do con mắt bệnh – con mắt là bản thể chân thật, còn hoa đốm là hiện tượng do duyên sanh – nếu con mắt hết bệnh, thì hoa đốm cũng chẳng còn. * Như cánh chim bay ngang qua biển lặng, in bóng hình xuống dưới dòng nước – nước là bản thể chân thật, còn hình bóng in xuống nước chỉ là hiện tượng tùy duyên – cái bóng ảnh in xuống ấy tuy thật nhưng cũng chỉ là hư vọng vì do duyên sanh (chim không cố ý để lại dấu tích, biển cũng không có ý lưu lại bóng hình). Nên đừng nhìn thấy cảnh mà quên tánh thấy, vì các cái thấy ấy chỉ do thức theo duyên mà thấy!

Vì chân tâm không có tướng, không sanh diệt, không có dính mắc, nên muốn hàng phục tâm phan duyên thì phải biết quay trở về an trú trong chân tâm. Phật dạy: “Không nên dính mắc nơi sắc, nơi thanh, nơi hương, nơi vị, nơi xúc, nơi pháp; nên không có chỗ dính mắc mà an trụ tâm ở quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác”. Nên muốn an trú nơi chân tâm thì đối với sáu trần không để mảy may dính mắc, tức chẳng trú nơi sắc, chẳng trú nơi thanh, hương, vị, hay xúc, pháp mà sanh tâm. Chân tâm vốn dĩ thanh tịnh nhiệm mầu, Lục Tổ Huệ Năng dạy:

“Nào ngờ Tự Tánh vốn tự thanh tịnh,” tức nó đã có sẵn ngay nơi tự tánh của chính mình, nên đừng ngoài tâm mà tìm cầu hay tìm kiếm ở đâu xa!

Kinh Thập Thiện Nghiệp Đạo cũng nói: “Phật cùng ma là một, không phải hai. Giác ngộ rồi ma liền thành Phật; mê hoặc rồi, Phật biến thành ma. Cho nên, một niệm giác ngộ thì Phật ở tại tâm, một niệm vừa mê, thì ma ở tại tâm.” Một khi nhận biết tâm phan duyên chỉ là hư dối không thật, nếu buông xả hết thảy thì chẳng còn bị nó ràng buộc hay chi phối nữa, chúng ta tự buộc thì phải tự gỡ mở, khi mở rồi thì sẽ được tự do giải thoát – mới thấy không ai cứu mình bằng chính trí tuệ giác ngộ của mình!

TÂM SÂN GIẬN

Diệu Âm Trí Thành

---o0o--- Trong kinh Sân giận, Đức Phật có nói đến những điều xảy ra đến với một người hay sân giận: “Nầy các Tỳ-kheo, hạng người nào phẫn nộ, bị phẫn nộ chinh phục, bị phẫn nộ chi phối: dầu cho người ấy khéo tắm rửa, khéo chải chuốt, rồi người ấy cũng trở thành xấu xí; dầu có nằm trên giường nệm, chăn len, họ vẫn ngủ một cách khổ sở; thâu hoạch bất lợi, lại nghĩ rằng: “Ta được lợi ích”, thâu hoạch điều bất lợi ích, lại nghĩ rằng: “Ta không được lợi ích”. Những pháp nầy được nắm giữ khiến người khác trở thành thù địch, đưa đến không hạnh phúc, đau khổ lâu dài; những tài sản nào của họ thâu hoạch do sự phấn chấn tinh cần, cất chứa do sức mạnh của cánh tay, chồng chất do những giọt mồ hôi, đúng pháp, thâu hoạch hợp pháp. Các tài sản ấy được nhà vua cho chở về ngân khố nhà vua; nếu có được danh tiếng gì nhờ không phóng dật thâu hoạch được, danh tiếng ấy lánh xa họ; nếu người đó có những bạn bè thân hữu, bà con huyết thống gì, họ sẽ xa lánh, từ bỏ người đó, vì người đó bị phẫn nộ chinh phục; người đó làm ác hạnh với thân, người đó nói lời ác hạnh với lời, người đó nghĩ đến điều ác hạnh với ý, khi thân hoại mạng chung, người đó sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.”

Nguyên nhân và hậu quả của tâm sân giận:

Trong thế gian này, ai có thể bảo là mình chưa hề sân giận? sân giận là một tập khí chung khó hàng khó chuyển của phàm phu chúng ta. Khi chúng ta đối diện trước một người hay một sự kiện nào đó không vừa lòng, liền khởi lòng sân giận, hoặc khi ta tham muốn một thứ gì mà không được, tâm sân giận cũng sanh ra. Sân giận là cánh cửa mở vào địa ngục!

Khi một người gặp phải sự chống đối, sự cản trở, hay bị đánh bại bởi một người nào đó, liền trở nên giận dữ. Sân giận là biểu hiện cho năng lượng của tâm khi tham ái không được mãn. Người đang sân giận, thường có cảm giác nóng nảy, chống đối, thù địch, hung dữ, lỗ mãng thiếu suy nghĩ và đưa đến những hành động tạo ác. Vì vậy, giận dữ không phải là cách để thỏa mãn tâm tham ái; ngược lại, nó luôn đưa đến cho ta những kết quả của đau khổ, buồn bực, sợ hãi và lo lắng. Người hay sân giận thường hiện ra các tướng rất xấu xí như: cặp mắt đỏ ngầu, mặt mày nhăn nhó dữ tợn, nghiến răng, bặm môi, siết tay, đấm ngực, la hét, đập phá, gây gỗ, đâm chém, giết chóc v.v… Cũng có một số người biểu hiện sự giận dữ một cách thâm trầm bằng cách im lặng mặc dù lửa nóng đang sôi sục trong lòng. Đó cũng không phải là biểu tượng tốt, những người sân giận thâm trầm nầy thường ôm kín trong lòng những cảm giác thù hận thâm sâu không thể giải toả. Do đó, nó cứ âm thầm tăng trưởng trong nội tâm cho đến khi đến một cường độ tột cùng nào đó, nó sẽ bùng nổ ra một cách khủng khiếp như một quả bom, và tai hại của nó có thể đưa đến chỗ trả thù, giết chóc, án mạng thảm khốc v.v… Đối với pháp luật thế gian, người nầy sẽ bị bỏ vào ngục tù hay bị xử tử; còn đối với định luật nhân quả, họ đã gieo những chủng tử điạ ngục, ngạ quỷ và súc sanh. Lúc lâm chung, khó tránh khỏi rơi vào ba đường ác đạo.

Cách đối trị tâm sân giận:

Sân giận không phải là vũ khí tốt để đấu tranh cho sự công bằng, bởi nó sẽ đem đến cho bản thân ta và mọi người xung quanh nhiều tai hại khó lường. Muốn cho những vấn đề bất công, trái ý, sai trái v.v… có thể được điều chỉnh và sửa đổi một cách tốt đẹp và hiệu quả nhất. Chúng ta phải biết áp dụng Phật pháp, trong mọi hành xử đối trị với tâm sân giận, với sức mạnh của trí tuệ, tâm từ bi và thanh tịnh bình đẳng không phân biệt nhân ngã. Trong mọi trường hợp của mâu thuẫn chúng ta phải dụng tâm xây dựng, sám hối và hoà kính …. chứ không phải với tâm phá hoại. Đôi lúc chúng ta cũng có thể dùng biện pháp mạnh, nhưng phải thể hiện nó trong tư thế ổn định, công bằng, không ác ý và thù hận. Sự bộc lộ cơn giận dữ có thể đem lại sự thỏa mãn nhất thời, nhưng không thể xua tan cơn giận; ngược lại, nó kích thích làm tăng thêm những khuấy động và kéo dài. Sân giận thường dẫn đến bệnh hoạn trong tâm lẫn ngoài thân.

1. Người Phật tử phải luôn giữ tâm an định và phải biết quán tất cả pháp đều như hóa, như huyễn. Lấy sức định huệ hàng phục ma oán ở trong tâm của chính mình, không phải tâm của người khác. Phải biết lánh xa những đối tượng và hoàn cảnh diễn hiện ra ở trước mắt có thể khơi động tâm sân giận của mình. Dù đây là một cách khá dễ dàng nhưng không phải khi nào chúng ta cũng làm được. Lại nữa, biện pháp nầy cũng không phải là biện pháp tốt nhất để diệt trừ tâm sân giận. Phương pháp tốt nhất là chúng ta nên học cách làm sao để có thể sống chung hoà bình với những gì chúng ta không thích, nếu ai làm được như vậy, người ấy đã xả bỏ được ái trước, hằng lìa được ba độc (tham, sân, si); tâm của người ấy lúc nào cũng có cảm giác vui sướng ví như tỳ kheo dứt sạch các lậu.

2. Thông thường, ta sân giận vì cảm thấy mình đúng, người khác sai. Ngã kiến của ta lúc đó đang lớn dần và che lấp tánh thanh tịnh bình đẳng của mình. Lúc này, chúng ta nên cố gắng an trụ tâm trong danh hiệu “A Di Đà Phật”, lấy tâm mình đồng hoá với tâm Phật thanh tịnh, và nhờ đó nó không bị đồng hoá với cơn giận. Tâm không khởi sân giận; tức nhiên, thân và khẩu sẽ được thanh tịnh. Chúng ta, có thể đứng trên phương diện khách quan, quán chiếu những đặc tính và trạng thái tiến triển của cơn sân giận khởi đầu từ nguyên nhân gây ra cơn sân giận, rồi lớn dần và biến mất như thế nào. Phương pháp nầy giúp cho chúng ta phát khởi được chánh niệm và trí tuệ, chuyển các thức thành trí, đối trị với tâm sân giận, trong trong cuộc sống hiện tại một cách lâu dài. Khi sắp nổi lên cơn giận, chúng ta nên như một người khách, lập tức dừng lại và quán sát nó, không đồng hoá với nó. Chúng ta không đè nén và cũng không bộc phát cơn sân giận, chúng ta chỉ quan sát và để cho nó tự nhiên biến mất. 3. Chúng ta cũng nên hỏi chính mình rằng: Nếu ta giận một người nào, ta sẽ có thể làm gì được họ? Nếu ta không làm gì được họ, thì sự giận dữ nầy chỉ là ngọn lửa lớn tự đốt chết lấy chính mình. Chúng ta phải nên tự trọng vì khi ta nổi cơn sân giận, ta sẽ tự hủy hoại đức hạnh, phẩm tính tốt, thân mạng và tuệ mạng của chính mình. Dù cho ta có tinh tấn trồng bao nhiêu ruộng phước lớn, những công đức nầy đều bị ta đốt sạch hết bằng ngọn lửa sân giận của chính mình.

4. Là người học Phật, chúng ta phải thực hiện cho được giáo pháp của Ngài, phải biết xả ly vọng tưởng, phân biệt chấp trước, hằng thuận với chúng sanh, đem chúng sanh xem như chính mình. Có nghĩa là đem tâm của mình đồng cảm với người khác, cảm nhận được những gì người khác đang cảm nhận. Từ đó, chúng ta sẽ tăng trưởng trí huệ, rõ biết tánh tướng của chúng sanh là thường hay vô minh sân giận làm tổn thương nhau. Cũng từ đó, ta phát tâm đại bi thương xót cho những nổi sân giận, đau khổ, không an và lo sợ trong lòng của họ. Đối với các người hay sân giận, ta nên phát lòng từ nhẫn, dùng những lời dễ thương, cử chỉ an hòa từ tốn để khuyên lơn, an ủi và xoa dịu những vết thương trong tâm của họ. Không nên buộc tội họ và chống trái với họ.

5. Để ngăn ngừa tâm sân giận một cách tích cực, chúng ta nên thay đổi cách suy nghĩ và luôn giữ chánh kiến với mọi sự việc và mọi người. Chúng ta nên bình thản trước những sự kiện đối lập không vừa lòng mình, nên phá trừ những yếu tố tiêu cực và nhìn vào những khía cạnh tích cực của một vấn đề. Khi một việc gì không được xuôi theo ý muốn hay sở thích, ta phải nên bình tĩnh tìm xem có biện pháp nào để khắc phục được không; nếu có, theo đó hành động, bằng không, cứ chấp nhận và cho qua.

Phải biết lấy tâm từ bi, tâm thanh tịnh bình đẳng (không vọng tưởng, phân biệt và chấp trước), tâm nhẫn nhục, tâm giác ngộ làm liều thuốc tốt nhất để chữa trị độc sân giận. Khi ta làm được đều này, ở nơi người không sanh tâm sân giận, ở nơi ta hoàn thành được đạo cả.

NGÃ CHẤP VÀ NGÃ SỞ CHẤP

Diệu Âm Trí Thành

---o0o--- Theo từ điển, Ngã: nghĩa là “Ta”, Sở: nghĩa là sở hửu hay “của Ta”, Chấp: nghĩa là cầm giữ, cố chấp, không buông ra. Ngã chấp: nghĩa là cố chấp cái Ta, Ngã Sở chấp: nghĩa là cố chấp vào cái của Ta.

Phàm phu chúng ta thường hiểu Ngã là Ta, được lập thành bởi năm uẩn: Sắc, Thọ, Tưởng, Hành và Thức. Ngã là tổ hợp của năm uẩn, nghiệp và ái. Phật bảo cái Ngã đó là vọng Ngã, nhưng phàm phu chúng sinh mê chấp thân là thật cho nên yêu thích thân mình, bênh vực ý tưởng của mình, bảo vệ những sở hữu của mình như nhà cửa, ruộng vườn, cha mẹ, vợ con, họ hàng quyến thuộc, dân tộc .v.v... Ngã sanh ra Tham ái; Vì tham ái nên muốn chiếm hữu, do đó, nên có thị phi, ganh tỵ và đấu tranh, từ đó sanh ra sân giận. Khi tâm sân giận thì mất đi trí tánh sáng suốt thường minh (tự tánh) và trở nên ngu si tạo ra nghiệp luân hồi sanh tử.

Đức Phật nhìn thấy các yếu tố lập thành Ngã đó, từ sắc đến thức của năm uẩn, đến nghiệp và ái đều chẳng phải là Ngã, mà chỉ là vọng tưởng của chúng sanh. Ngài dạy rằng: Ngã chấp và Sở chấp là nguồn gốc của phiền não khổ đau tạo ra lục đạo luân hồi sanh tử. Người giác ngộ là người không còn chấp vào “cái ta” và “cái của ta”, người nầy sẽ chứng được quả vị A La Hán, vĩnh viễn thoát ra khỏi lục đạo luân hồi sanh tử, an vui trong cảnh giới Niết Bàn.

Theo lời giáo huấn của Phật, chúng ta biết rằng: cái thân thể của ta (Ngã Sở) chỉ là giả tạm do nhân duyên kết hợp, hết duyên thì nó cũng sẽ trở thành cát bụi. Do đó, chúng ta không nên cố chấp vào cái xác thân của ta. Vậy, điều chủ yếu của học Phật là phá Ngã chấp vì nó là nguồn gốc của phiền não, sanh tử luân hồi. Một khi Ngã chấp không còn, thì bất cứ lúc nào và bất cứ ở đâu cũng là Niết Bàn. Vì vậy, đức Phật nói: “Ngã và Ngã Sở là cha mẹ sanh ra luân hồi sanh tử, cần phải diệt bỏ mới có thể thoát ra khỏi lục đạo luân hồi sanh tử”.

Ngã chấp lại được chia ra làm bốn loại:

1. 2. Chấp thân ngũ uẩn nầy là “Ta”,

Chấp thân ngũ uẩn nầy là “Của Ta”, 3. Chấp thân ngũ uẩn nầy không phải là “Ta”, cũng không phải là “Của Ta”, mà trong cái “Ta” có cái thân và trong cái thân có cái “Ta”, 4. Chấp vũ trụ là “Ta”, “Ta” là vũ trụ. Vũ trụ là thường trụ, là vĩnh cửu.

Khi nói đến Chấp, lại có hai thứ chấp: Ngã chấp và Pháp Chấp. Vì hai thứ chấp nầy mà con người không được sáng suốt:

• Ngã chấp là không nhận biết cái thân nầy là do ngũ uẩn tạm thời hòa hợp do một nhân duyên, hết duyên nó sẽ tan rã, nên nhận lầm cái thân nầy là thật; do đó, sanh ra các thứ phiền não, mê vọng và đau khổ.

• Pháp Chấp là không biết rằng tất cả vạn sự, vạn pháp đều do nhân duyên sanh. Tất cả các pháp đều như ảo ảnh, như bọt bèo, như hóa, như sương, như điện chớp … thoạt có, thoạt không, không trường tồn vĩnh hằng. Đức Phật nói trong kinh Vô Lượng Thọ: “Liễu triệt tất cả pháp như dư vang mộng huyễn… biết các cõi đều chỉ là như bóng ảnh”.

Lại nữa, cái Ngã của phàm phu có đủ bốn tính xấu: Vô thường, Vô lạc, Vô ngã và Bất tịnh. Khi phá hết ngã thì sẽ được đại tự tại an vui. Đại Tự Tại gồm có tám điều tự tại: (1) có thể thị hiện vô lượng diệu sắc thân, (2) có thể thị hiện đầy khắp các cõi trong tam thiên đại thiên thế giới không có chướng ngại, (3) có thể đem thân khắp cõi đại thiên nầy bay trên hư không nhẹ nhàng đến nơi hằng hà sa thế giới mà không có chướng ngại, (4) thân Như Lai thường ở một cõi mà làm cho tất cả chúng sinh ở các cõi khác đều thấy, (5) sáu căn đều tự tại, (6) chứng được tất cả các pháp (7) diễn thuyết tự tại, và (8) Như Lai khắp đầy tất cả chỗ như hư không. Phật gọi cảnh giới của Tám Đại Tự Tại nầy là Đại Bát Niết Bàn. Theo quan điểm của Phật Giáo Đại Thừa, Ngã cũng không mà pháp cũng không. Đức Phật dạy: “Nầy thiện nam tử! Như người đời nói: có biển, có biển lớn; có sông, có sông lớn; có núi, có núi lớn... Niết bàn cũng như vậy: có Niết Bàn và có Đại Niết Bàn. Thế nào là Niết Bàn? Như người đói được chút ít cơm ăn thời gọi là được an vui. Như người bệnh được lành thời được gọi là an vui. Như người kinh sợ được chỗ nương tựa thời được an vui. Như người nghèo cùng được châu báu thời được an vui ... Tất cả sự an vui trên đây cũng gọi là Niết Bàn, nhưng chẳng được gọi là Đại Niết Bàn, vì còn trong phạm vi tương đối”.

Vì vậy, Niết bàn mà Thanh Văn chứng được khác với Niết Bàn của Bồ Tát, và Niết bàn mà Bồ Tát chứng được khác với Đại Niết bàn của Phật. Vì Đại Niết Bàn có tám thứ tự tại như trên đã nói, nên còn gọi là Đại Bát Niết Bàn.

Đại Bát Niết Bàn cũng là Phật tánh, là Trung Đạo. Bởi chúng sanh không thấy được Phật tánh nên cảnh giới là vô thường, vô lạc, vô ngã và vô tịnh. Thế nhưng, cái Phật tánh đó, cái Đại Niết Bàn đó vẫn luôn thường hằng ở nơi mỗi chúng sinh, từ vô thỉ kiếp đến nay không hề thay đổi, nhưng vì do vô minh phiền não che phủ cho nên không thể nhận ra nó, mà nguồn gốc của vô minh phiền não nầy chính là Ngã chấp.

Như vậy để đạt đến cảnh giới Niết Bàn thực sự? Chúng ta phải lìa tất cả các khái niệm về: ngã và ngã sở, có và không, thường và đoạn, trong và ngoàị, trước và sau v.v… và phải vượt thoát ra khỏi mọi đối đãi của thế giới hiện tượng như thiện ác, tốt xấu, đúng sai, có không, sanh tử, niết bàn để đạt được trạng thái tịnh chỉ an định của tâm.

• Chấp có tức là thường kiến.

• Chấp không tức là đoạn kiến.

• Chấp cũng có cũng không tức là biên kiến • Chấp chẳng có chẳng không tức là không kiến.

Xả bỏ hết tất cả các chấp, tâm liền được thông, tâm thông thì vạn pháp đều thông. Trong bài giảng của Hòa Thượng Tịnh Không, “Tu Hoa Nghiêm Áo Chỉ Vọng Tận Hoàn Nguyên”, Hoà Thượng nói lên cái ý nghĩa là: “Buông bỏ hết được tất cả các Ngã Chấp và Pháp Chấp do vọng tưởng, phân biệt và chấp trước sanh ra, tâm liền được thông, tâm thông thì vạn pháp đều thông”. Do đó, chúng ta nhận thấy tất cả những kiến giải của xuất thế gian hay thế gian pháp đều là chướng ngại của tâm trên con đường tu Phật đạo. Pháp của Phật cũng chẳng nên chấp, vì nó chỉ là phương tiện giúp chúng sanh nhận ra bản thể của vũ trụ nhân sanh, khi biết rõ rồi thì là giác ngộ. Thế nhưng giác ngộ vẫn chưa thể giải thoát, phải làm được viên mãn thì mới có thể chứng đắc. Ngay cả danh từ chứng đắc cũng là giả danh mà Phật dùng để khai thị chúng sanh còn đang mê chấp. Chứ trên nghĩa của Chân đế, thì chẳng có chứng đắc vì không có sở đắc. Vì Như Lai tự tánh của mỗi chúng sanh là tự nhiên có sẵn, chúng sanh giác ngộ tự tánh là quay trở về với chân tâm của chính mình, chứ đâu phải là thu nhận được từ bên ngoài, thì làm gì có chứng đắc hay không chứng đắc. Từ nhận xét này, ta thấy các pháp mà Phật nói suốt 49 năm chỉ là phương tiện tạm dùng để đưa chúng sanh trở về với Như Lai tự tánh; Phật ví dụ nó như là chiếc thuyền dùng để đưa ta qua sông, qua sông rồi thì thuyền nầy phải xả bỏ cho được hoàn toàn tự tại và nhẹ nhàng. Chư Tổ Đại Đức dạy: Phật pháp còn phải bỏ huống nữa là phi pháp, cho ta thấy muốn đạt được cứu cánh Niết Bàn thì vạn pháp đều phải xả bỏ.

Trong Trung Quán Luận có đoạn văn viết và được dịch nghĩa rằng:

Các pháp do duyên sanh Ta nói tức là không,

Cũng gọi là giả danh Cũng là nghĩa trung đạọ Chưa từng có một pháp Chẳng từ nhân duyên sinh Thế nên, tất cả pháp

Đều là Không hết thảy. Tất cả pháp trong thế giới nầy đều do nhân duyên sanh khởi, và do nhân duyên sanh nên cũng do nhân duyên mà hoại diệt, nên không có tự tánh, không có cố định, nên được gọi là “Không”. “Không” ở đây chẳng có cái nghĩa là tất cả rỗng không, không có gì hết. Vạn pháp sanh diệt lệ thuộc bởi nhân duyên, mà nhân duyên sanh và diệt đều không thật, chỉ tạm gọi là như thế, chỉ là giả danh, chỉ là giả có. Vì chúng sanh còn chấp nên Phật phải tùy thuộc vào căn tánh của chúng sanh mà nói vậy để chúng sanh có thể dùng sức định huệ mà quán niệm nhận ra nó trong Trung Đạo. Trung Đạo nghĩa là siêu việt ý niệm có và ý niệm không. Nếu phàm phu chúng ta thấy được bản chất của Ngã, Ngã Sở và Ngã Chấp là Không, tức là cũng thấy được bản chất của Niết Bàn cũng là Không, tức là thấy được bản thể của Trung Đạo. Trí tuệ Bát Nhã của Trung Đạo nầy có thể phá trừ được tất cả kiến chấp, thiên kiến và tà kiến, vượt thoát ra khỏi mọi thứ Ngã chấp và Pháp chấp, là nguyên nhân của phiền não, khổ đau và sanh tử luân hồi.

Vậy, con đường của Phật đạo là con đường Trung Đạo: Thấy chúng sinh chấp vào Ngã tức là chấp vào thường, Phật nói đừng chấp vào thường. Khi nghe Phật nói vậy, chúng sinh lại chấp vào đoạn và cứ như thế Phật phải phá hết tất cả kiến chấp của chúng sinh để dẫn dắt chúng sinh đến một cái không thể nghĩ bàn được, mà cái đó chính chúng sinh phải tự mình nghiệm chứng qua sự giác ngộ trong nội tâm của mình, không thể dùng các tướng của sắc hay âm thanh (cũng nghĩa là ngôn từ hay văn từ) để tìm ra nó. Nếu chúng ta phóng tâm ra ngoài đeo đuổi theo các tướng của sắc và âm thanh (văn từ và ngôn ngữ) mà hiểu ý Như Lai, thì như lời Ngài nói trong kinh Kim

Cang rằng chúng ta đang hành tà đạo.

Bởi vì căn tánh của chúng sanh trong thời mạt pháp nầy không thể nào phá trừ được Ngã chấp và Ngã Sở, sanh ra ba thứ phiền não chướng: vọng tưởng, phân biệt và chấp trước, khó đạt đến Niết bàn tịch tĩnh. Đức Phật đã từ bi chỉ bày cho chúng ta pháp môn niệm Phật, tức là dùng lòng Tín và Nguyện mà nhất tâm trì niệm danh hiệu Phật A Di Đà Phật để có thể được đới nghiệp vãng sanh về Phàm Thánh Đồng Cư Độ ở cõi Tây Phương Cực Lạc, để có thể được sống trong môi trường thuận lợi, được gần gũi Phật và làm bạn với chư vị Thánh chúng và Bồ Tát tu tập các pháp công đức. Đây là phương tiện vô cùng cứu cánh, là vô thượng thượng pháp môn của A Di Đà Phật, đưa chúng sanh rốt ráo vào pháp Nhất Thừa, tức là Phật Thừa. Vì thế Phật A Di Đà còn có danh hiệu là Vô Thượng Y Vương, có thuốc hay nhất để chữa căn bệnh khó trị của chúng sanh, đó là Ngã chấp và Ngã Sở Chấp, là nguồn gốc sanh ra luân hồi sanh tử khổ đau.

TÂM TỪ BI

Diệu Âm Trí Thành

---o0o--- Đạo Phật lấy từ bi làm gốc, nhẫn nhục làm hạnh. Do đó, khi nói đến đạo Phật, người đời đều nghĩ đến hai pháp “từ bi” và “nhẫn nhục”. Lại nữa, khi nói đến từ bi, Phật tử chúng ta đều liên tưởng đến Bồ-tát Quán Thế Âm, vì Ngài là đại biểu cho lòng đại từ đại bi cứu khổ cứu nạn.

Vì từ bi là căn bản của đạo Phật, do đó, tất cả các pháp, tất cả các hạnh tu của đạo Phật đều quy hướng về “phát khởi tâm từ bi”.

Trong Thập Địa kinh luận, Bồ-tát Thiên Thân nói rằng:

“từ là đồng với nhân quả hỷ lạc; bi là đồng với nhân quả ưu khổ”. Bồ-tát không những chỉ sanh tâm hỷ lạc với chúng sanh, mà còn phải đem đến cho chúng sanh quả hỷ lạc, đó mới gọi là từ. Thấy chúng sanh ưu bi khổ não không những chỉ khởi tâm thông cảm, mà còn phải tạo cho chúng sanh những quả lành khiến cho họ bớt đi sự thống khổ, đó mới gọi là bi.

Kinh Bồ-tát niệm Phật tam muội nói: “từ tâm quán chúng sanh, như mẫu niệm nhứt tử. Vu thù bất truy ác, cánh sanh lân mẫn tâm,” nghĩa là dùng tâm từ quán sát chúng sanh như người mẹ nghĩ nhớ đến con, đối với kẻ thù không sanh khởi tâm ác, ngược lại phải sanh tâm thương xót họ.

Trong Đại Trí Độ luận, Bồ-tát Long Thọ nói: “đại từ là vui với tất cả chúng sanh, đại bi là làm cho chúng sanh thoát khổ. Đại từ là đến với chúng sanh bằng tâm hỷ lạc, đại bi là cùng với chúng sanh chia sớt những nỗi thống khổ. Thí như có người giam những người con mình trong ngục. Lúc nó bị tử hình, lòng từ của người cha vì xót thương con nên dùng vô số phương tiện, khiến cho các con được thoát khổ, lòng đại bi ấy chính là khiến cho con lìa khổ; vì con mà cung cấp cho chúng các thứ yêu thích, ấy là lòng đại từ”.

Kinh Vô Lượng Thọ nói: “Bồ-tát đối với chúng sanh đem từ bi lớn, xả ly chấp trước, lợi ích quần sanh, thành tựu vô lượng vô biên công đức”. Nghĩa là Bồ-tát có lòng đại từ bi, nên đối với hết thảy chúng sanh đều bình đẳng, không phân biệt kẻ oán người thân, và đến với họ bằng tấm lòng thương yêu chân thành và thông cảm.

Kinh Vô Lượng Thọ, đức Thế Tôn lại nói hạnh từ bi của Bồ-tát đối với chúng sanh như sau: “Phát rộng lòng đại bi, thương xót hữu tình, nói lời từ ái, trao pháp nhãn, đóng đường ác, mở cửa lành. Chẳng bỏ chúng sanh giữ gìn không nghỉ, như thể thân mình, cứu vớt phò trợ, khiến độ chúng sanh đến bờ giác ngộ.” Vì muốn chúng sanh được cái lợi chân thật vĩnh viễn thoát ra khỏi bờ mê, Bồ-tát không ngừng đem Phật pháp giáo hoá chúng sanh, khiến cho chúng sanh được giác ngộ rốt ráo thành Phật.

Luận ngữ có câu: “bậc quân tử phải lo trước nỗi lo âu của thiên hạ, vui sau niềm vui của muôn dân”. Nghĩa là bậc hiền nhân đến với mọi người bằng tấm lòng “quên mình để cứu người” và “vô tư phụng sự”.

Pháp từ bi của đạo Phật được phân ra làm ba thể loại như sau:

• Vì muốn cho tất cả chúng sanh thoát khổ được vui mà khởi tâm từ bi, gọi là “chúng sanh duyên từ bi”, hoặc “hữu tình từ bi”.

• Vì chúng sanh có vô tận phiền não, nên đem Phật pháp giáo hoá chúng sanh, gọi là “pháp duyên từ bi”.

• Vì quán tất cả pháp đều không tịch, sanh ra tâm phiền não, mà khởi tâm từ bi cứu khổ chúng sanh, gọi là “vô duyên từ bi”. Bởi từ bi được phân ra thành ba thể loại: chúng sanh duyên từ bi, pháp duyên từ bi và vô duyên từ bi, nên Phật vì chúng sanh mà nói ba pháp: Vô thường, Vô ngã và Tính không, để dẫn dắt chúng sanh tiến lên dần dần thâm nhập vào Như Lai tánh.

Pháp từ bi có tiểu, trung và đại:

• Tiểu từ bi: chỉ khởi tâm vui cùng với cái vui của chúng sanh và muốn cho họ thoát khổ, như tâm từ, tâm bi trong từ bi hỷ xả (tứ vô lượng tâm) của bậc Tiểu thừa. Tứ vô lượng tâm là "bốn trạng thái tâm thức vô lượng", còn được gọi là Tứ phạm trú, "bốn cách an trú trong cõi Trời Phạm Thiên". Bốn tâm vô lượng là: (1) Từ vô lượng, (2) Bi vô lượng, (3) Hỷ vô lượng và (4) Xả vô lượng.

Bốn tâm nầy là phương pháp đối trị bốn phiền não là sân hận, ganh tị, buồn bực và tham muốn: nếu có tâm từ thì sẽ không bao giờ sân hận, nếu có tâm bi sẽ không bao giờ ganh tỵ, nếu có tâm hỷ thì sẽ không giờ buồn bực, và nếu có tâm xả thì sẽ không bao giờ tham. Người thực hành được Tứ vô lượng tâm, khi lâm chung sẽ được tái sinh tại cõi Thiên.

Đức Phật Thích Ca Mâu-ni dạy: “Có bốn vô lượng: Hỡi các tỳ kheo, một người tràn đầy tâm từ (bi, hỷ, xả) sẽ phóng tâm đó đi một phương, hai phương, ba phương, bốn phương, rồi phía trên, phía dưới, xung quanh mình. Người đó phóng tâm đi khắp thế giới, chiếu rọi khắp nơi với tâm từ (bi, hỷ, xả), tâm thức vô lượng của người đó sẽ vắng bóng sân hận và phiền não.”

• Đại từ bi: không những chỉ khởi tâm vui cùng với cái vui của chúng sanh và muốn cho họ thoát khổ, mà còn có khả năng làm cho họ thoát khổ được vui, như tâm đại từ bi của

Phật.

• Trung từ bi: Đại từ bi và Tiểu từ bi cũng chỉ là pháp tương đối; nên có Tiểu, có Đại, thì phải có Trung. Thí dụ: lòng từ bi của Bồ-tát so sánh với lòng từ bi của Thanh văn và phàm phu chúng ta là Đại; nhưng nếu đem so sánh với lòng từ bi của đức Phật thì chỉ là Tiểu. Vì vậy, chữ “Đại từ bi” của bậc Bồ-tát vẫn là giả danh; nói cho đúng lý chân thật chỉ là Trung từ bi. Từ mức độ, phân loại và đẳng cấp của từ bi như trên, ta thấy “vô duyên từ bi” là từ bi ở mức độ từ bi cao nhất mà chỉ tìm thấy ở nơi Phật; vì vô duyên từ bi là “vô duyên đại từ và đồng thể đại bi”. Nguyên nhân của sự khác biệt nơi tâm từ bi?

Tiểu Thừa Thanh Văn chưa phá được hết tất cả những phân biệt và chấp trước vi tế, nên chưa thể phát khởi được “vô duyên từ bi”. Bồ-tát chưa phá được hết tất cả những phân biệt vi tế, nên vẫn chưa thể phát khởi được “vô duyên từ bi”. Chỉ có Phật mới phá hết tất cả mọi phân biệt và chấp trước một cách rốt ráo. Do đó, trong “vô duyên đại từ” của Phật hoàn toàn không có sự phân biệt của các đối tượng quan hệ như: cha mẹ, vợ chồng, con cái, anh em, bạn bè, người oán kẻ thân, người xấu kẻ tốt, người hiền kẻ dữ v.v… Nói cách khác, Phật đối với chúng sanh với tâm hỷ lạc và phúc thiện, mà trong đó không có điều kiện, không có nguyên nhân, vô tư vô tưởng (vô ý thức)

.v.v… Phật ban cho chúng sanh sự hỷ lạc phúc thiện mà tâm không khởi một chút phân biệt, tuyệt đối thanh tịnh bình đẳng đối với tất cả chúng sanh. Vậy, đặc điểm của “đồng thể đại bi”

là dùng tâm tuyệt đối bình đẳng, không phân biệt, tâm quảng đại vô tận, tâm như hư không; cho nên tâm nầy cũng được gọi là “vô tận đại bi”; có nghĩa là không còn có tâm nào rộng lớn hơn tâm này. Nói đến đây chúng ta cũng nên biết các vị Đại Bồ-tát như Quán Thế Âm, Đại Thế Chí, Văn Thù, Phổ Hiền, Địa Tạng .v.v… đều là các cổ Phật thị hiện với thân Bồ-tát, do đó tâm từ bi của các Ngài đều là “vô duyên đại từ, đồng thể/vô tận đại bi”.

Phật dạy chúng ta phải phát khởi tâm từ bi trong phạm vi lớn nhất, không có hạn lượng, từ cả hai mặt không gian và thời gian, bao trùm hết thảy thập phương pháp giới, và đối tượng để cứu độ là vô lượng vô biên vô số các loài chúng sanh không phân biệt chủng loại.

Dựa trên tư tưởng căn bản của tâm từ bi trong Phật giáo, “kiêng sát sanh” là việc cấm đầu tiên và “phóng sanh” việc nên làm đầu tiên. Không sát sanh là ngăn ngừa đoạn dứt sự sát hại, làm thương tổn đến sanh mạng của các loài hữu tình. Phóng sanh các loại động vật có tri giác, có tình cảm, có cảm thọ khổ vui, là thực hành hạnh từ bi cứu khổ và ban vui cho chúng sanh. Trong tất cả các pháp môn tu của Phật giáo, lòng từ bi hỷ xả là một nghĩa cử cao đẹp, với trí tuệ hiểu biết rằng ta và các loài chúng sanh cùng nhau chia sẽ sự sống trên quả đất này, do đó ta không nên vì lợi ích cá nhân của mình hoặc của chủng loại mình mà sát hại các loài chúng sanh khác. Ngược lại, ta phải hết lòng bảo vệ lợi ích mọi loài, hết lòng cứu tế chúng sanh khi họ gặp hoạn nạn. Nếu mọi người, từ trong mỗi gia đình, làng xóm, thành phố, quốc gia cho đến toàn thế giới đều mở rộng tâm từ bi, thương yêu, hằng thuận và hỗ trợ lẫn nhau, đoàn kết cùng nhau phấn đấu khắc phục khó khăn, cùng nhau tạo ra tài sản, cùng nhau làm phong phú cho cuộc sống nhân sanh; thì thiên hạ sẽ được thái bình, tai dịch chẳng khởi, nước thịnh dân an, binh đao chẳng động, mọi người đều trọng sùng nhân đức, không có trộm cướp, không có oan uổng, người người đều sống trong hỷ lạc và đắc ý. Nếu được như vậy, thì Tịnh Độ có thể được thiết lập ngay trong thế gian này.

Trong pháp môn Tịnh Độ, niệm Phật A Di Đà nguyện vãng sanh Tây Phương Cực Lạc, điều kiện tối yếu cần thiết để được vãng sanh là Phát vô thượng Bồ-đề tâm và nhất hướng chuyên niệm hồng danh A Di Đà Phật. Phát vô thượng Bồ-đề tâm cũng có nghĩa là phát tâm “vô duyên từ bi” hay “vô duyên đại từ và đồng thể đại bi”. Niệm “Nam Mô Đại Từ Đại Bi A Di Đà” hay rút ngắn nó lại thành “Nam Mô A Di Đà Phật” hay “A Di Đà Phật” đều là niệm cái tâm Đại Từ Đại Bi của chính mình, niệm niệm không gián đoạn cho đến khi tâm của mình đồng hoá với tâm của Phật A Di Đà, thì mọi vọng tưởng, phân biệt và chấp trước sẽ được phá trừ, và tâm “Đại từ đại bi” của ta sẽ tự nhiên được khởi tác dụng. Do đó, ta thấy Tịnh Đô Di Đà chẳng phải là ở ngoài tâm mà có thể tìm thấy.