Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Tịnh độ
Tuyển Tập Khuyến Tu Tịnh Độ
- Tác giả
- Nguyễn Long
- Thông tin
- Nguồn: adidaphat.net
không thể nghĩ bàn! Vì danh hiệu Phật, Bồ Tát – ẩn chứa bên trong – có hàm nghĩa sâu rộng vô tận!
• Danh hiệu của Phật là biểu thị “tánh đức”, dùng một câu danh hiệu là để phá vỡ cái ải mê muội, hòng chuộc lại Thể và Dụng của tự tánh, đánh thức tự tánh, tìm lại Tánh Đức của chúng ta.
• Danh hiệu của Bồ Tát là biểu thị “tu đức”, bởi đức năng của chúng ta vốn tự đầy đủ, nhưng hiện tại chúng ta bị mê (tuyệt nhiên không phải mất đi mà chỉ bị mê). Khi mê, tánh đức của tự tánh không thể hiển hiện, nhất định phải dựa vào tu hành mới có thể hồi phục “tánh đức”.
Tánh và tu không hai! Tu đức cũng vô lượng vô biên, bởi chúng ta mê đã quá sâu nên phương pháp lý luận của tu đức cũng không cùng tận. Bồ Tát đại biểu “tu đức”, Phật đại biểu “tánh đức”, cho nên danh hiệu hay hình tượng chư Phật, Bồ Tát đều có tác dụng là nhắc nhở chúng ta “tánh tu”. Chúng ta cúng hình tượng Phật, Bồ Tát với mục đích chính là như vậy.
• Niệm Quán Thế Âm Bồ Tát, “Quán Thế Âm Bồ Tát Đại Từ Đại Bi”, bạn niệm danh hiệu này là niệm cái “tâm từ bi” của chính mình. Niệm danh hiệu Đức Địa Tạng Bồ Tát là niệm cái “tâm hiếu kính” của mình. Ngài Địa Tạng biểu tượng của “hiếu kính”, Ngài Văn Thù biểu tượng của “trí tuệ”, Đức Phổ Hiển biểu tượng của “thực hành”, làm điều lành – cho nên niệm danh hiệu Bồ Tát là phải niệm trên tánh tu như vậy mới thật sự có công đức!
• Niệm Thích Ca Mâu Ni Phật, “Thích Ca” là nhân từ, “Mâu Ni” ý là thanh tịnh. Do đây mà biết, nhân từ cùng thanh tịnh là đức năng trong tự tánh của chúng ta vốn có đầy đủ. Nhất định phải dùng danh hiệu để làm cho cái đức năng này, hiển lộ rõ ràng hơn. Chúng ta nghe danh hiệu Ngài, thì khi đối nhân xử thế tiếp vật phải nhân từ, đối với chính mình phải thanh tịnh; dùng tâm thanh tịnh đối đãi chính mình, dùng tâm từ bi đối đãi với người khác. Cho nên khi nghe danh hiệu hoặc nhìn thấy hình tượng Phật, chúng ta liền được nhắc nhở đến ý niệm này, đó là giáo học, là nghệ thuật biểu thị khắp mọi lúc mọi nơi – nhắc nhở tánh đức chúng ta phải không ngừng lưu xuất ra ngoài.
• A Di Đà Phật là Vô Lượng Giác, Giác là không mê, Giác là tâm không động; cho nên niệm một câu A Di Đà Phật gọi là “nhất tâm xưng niệm”, niệm đến khi mỗi niệm đều không nhiễm các tướng, không động, không dính mắc các pháp, đến như như cùng cực thì gọi là “nhất tâm bất loạn”. Nhất Tâm là tâm không động, nếu tâm còn thọ cái động của ngoại cảnh sáu căn khi tiếp xúc với cảnh giới bên ngoài, vẫn còn khởi tâm tác ý thì không phải là A Di Đà Phật. Đức Phật A Di Đà tiếp xúc với cảnh giới bên ngoài không có động tâm, không khởi niệm, không phân biệt, không chấp trước, luôn giữ được sự thanh tịnh, đây mới gọi là A Di Đà Phật. Nếu chúng ta hiểu được cách niệm Phật như vậy, thì người sắp mất vừa nghe tiếng Phật hiệu qua tai là “Bồ Đề muôn thuở”, công đức này lớn lắm!
Trồng hạt giống Phật trong A Lại Da Thức của người vừa
mạng chung.
Con người tuy mất rồi nhưng thần thức của họ vẫn còn, họ chưa đi đầu thai thì A Lại Da Thức vẫn còn, vẫn biết, cảm nhận hoặc nghe ở trong bổn thức. A Lại Da Thức vẫn còn hoạt động, tức còn có sự dao động; nhờ sự dao động – niệm A Di Đà Phật – của chúng ta, cũng có thể khởi tác động cảm ứng đạo giao với sự dao động của họ. Đây chính là lợi ích mà họ đạt được, giúp họ trồng hạt giống Phật trong A Lại Da Thức của họ, hạt giống này mạnh hay yếu đều dựa vào sức niệm Phật của người trợ niệm.
Là Phật tử tu niệm Phật, nếu chúng ta hiểu lý “niệm niệm tương ưng” thì hạt giống này sẽ khởi lên rất mạnh; hiểu lý này rồi thì khi trợ niệm, hãy chắp tay cung cung kính kính mà niệm “A Di Đà Phật”!
Nếu cảm nhận sức niệm Phật hơi yếu, thì quyến thuộc nên làm thêm lễ cúng trai tăng cho họ, để tu phước cho họ, giúp cho họ được tăng phước.
Hỏi: Vì sao thân quyến cần phải tu phước cho họ?
Đáp: Trong Kinh Địa Tạng có nói: “Thế nên này ông Trưởng Giả, những chúng sanh trong cõi Diêm Phù, sau khi cha mẹ hay quyến thuộc qua đời, nếu có thể thiết trai cúng dường, chí tâm cầu khẩn, thì những người như thế, kẻ còn lẫn người mất đều được lợi ích.” Đoạn kinh này đã nói rất rõ, người thân quyến thuộc nên vì người mạng chung mà tu phước! Tôi cũng cần nêu ra một thí dụ, trong thí dụ này chư vị nhất định phải hiểu kỹ tinh thần của nó là gì. Tại sao họ lại được phước? Được phước hay không đều ở hai chữ “thành kính”. Nếu chẳng có tâm thành kính thì có làm theo phương pháp này cũng chẳng đạt được. Do đó quý vị nên biết chẳng thành chẳng kính là tướng mê hoặc, đó
là nghiệp chướng. Thành kính là giác ngộ, là tánh đức lưu
xuất, là Bát Nhã phóng quang.
Ở đây tôi sẽ nêu một thí dụ là việc “doanh trai”, doanh đây là sửa soạn chuẩn bị, doanh tạo tức lo liệu việc nấu nướng tức là bạn “thiết trai”. Trong nhà Phật thường gọi là Cúng Ngọ tức cúng bữa trưa, tức là “doanh trai”. Khi doanh trai bạn phải chú ý ‘vị trai thực cánh, cập doanh trai chi thứ’, tức trước khi thọ trai và trong lúc thiết trai thì khi bạn nấu những món ăn này để cúng dường, hay lúc cúng cơm phải có tâm cung kính. Ngay cả nước vo gạo cũng không được đổ đi, chúng ta làm cơm để cúng trai, nấu cơm này là để Cúng Ngọ, cúng dường chư Phật, cúng dường Quỷ Thần; đối với các Ngài luôn phải có tâm cung kính như vậy!
Việc cúng ngọ này chưa xong thì nước vo gạo cũng không được tùy tiện đổ xuống đất, phải chân thành cung kính đến mức độ như vậy. Đợi đến lúc cúng ngọ xong xuôi rồi hẵn giải quyết những vật phế thải, những vật không còn dùng được này nữa.
Đây là việc mà rất ít người nấu thức ăn chay để cúng dường để ý biết đến, ngay những rau cải lặt xong bèn đem loại bỏ đi, huống chi là nước vo gạo!
“Nếu ăn trái phép và không được tinh sạch kỹ lưỡng, thì người chết đó trọn không được trợ lực nào cả.” Đến ngay những thức ăn chưa cúng Phật và Tăng cũng không nên ăn trước. Ăn trước là sao? Là nếm thử mùi vị trước, nếm trước tức là ăn qua rồi mới dâng cúng Phật, là đại bất kính! Đây là việc mà mọi người thường phạm phải, do không hiểu, không biết. Vậy là không được, chưa cúng dường Phật, Tăng mà bạn ăn trước, bạn lấy đồ ăn thừa đem cho người khác, đừng nói là đối với Phật, Bồ Tát, (chỉ riêng) đối với quỷ thần, đối với người khác đã là không cung kính rồi. Hoặc là “bất tinh cần,” tức là bạn không sốt sắng làm công việc này, chẳng có thành tâm, chẳng có tâm cung kính để làm công việc này, thì người chết ấy cũng sẽ chẳng được trợ lực, chẳng nhận được chút gì trong sự giúp đỡ của bạn.
Nếu chúng ta cúng ngọ (cúng Phật bữa trưa), nếu có vi phạm thì đó thật là có tội với Phật-Bồ Tát. Nhưng Phật-Bồ Tát đại từ, đại bi, dứt khoát sẽ chẳng trách bạn, (tuy) Phật-Bồ Tát không trách bạn, nhưng thần hộ pháp sẽ chán ghét bạn; thần hộ pháp là phàm phu, họ chẳng phải là Phật, Bồ Tát, người ‘gây ra rắc rối’ đều là thần hộ pháp. Nếu bạn làm rất đúng như pháp, rất cung kính thì thần hộ pháp cũng cung kính bạn; nếu bạn làm chẳng đúng như pháp thì thần hộ pháp sẽ chán bỏ bạn, chúng ta phải hiểu đạo lý này.
Chúng ta dùng tâm chân thành, cung kính để làm “biện Trai” đúng như lý như pháp, mỗi ngày lo việc ăn uống tức là biện Trai. Chúng ta nhất định phải tinh cần, giữ cho tịnh sạch khi dâng cúng Phật và Tăng; tu hành đúng như lý như pháp, nếu bạn hiểu đạo lý này thật sự sẽ được chư Phật hộ niệm, long thiên hộ pháp tôn kính bạn. Đó là “tinh cần hộ tịnh,” ‘tinh’ là thuần chứ không tạp, ‘tịnh’ là thanh tịnh chẳng nhiễm.
Người chết hưởng được một phần trong bảy phần công đức.
Nếu chúng ta làm chẳng đúng như pháp thì một phần cũng chẳng đạt được. Do đó nhất định phải nuôi dưỡng tâm thành kính này ngay lúc thường ngày, nhưng không chỉ riêng đối với Phật, Bồ Tát, với những người tu hành; mà đối với hết thảy chúng sanh cũng đều phải tu tâm thành kính, có được vậy thì khi chúng ta làm việc hồi hướng này sẽ có công đức, hiệu quả rất lớn.
Người sống được sáu phần bảy của sự lợi ích, người mất được một phần bảy, chúng ta phải hiểu rõ cả Lý lẫn Sự. Trên Sự, ở đây Bồ Tát chỉ nêu lên một việc, phương pháp tu phước cho người mất rất nhiều, chẳng thể nói hết. Ở đây chúng ta tổng kết một cương lãnh quan trọng, đó là “thành kính,” bất luận tu phước gì cũng phải “tinh cần hộ tịnh,” bốn chữ này quan trọng vô cùng! Cho nên dùng tiền phải dùng tịnh tài, đích thật là tiền tài trong sạch thì bố thí mới có công đức, mới có hiệu quả. Nếu là tiền tài bất nghĩa thì không được, vậy là chẳng tịnh, chẳng thanh tịnh chẳng phải là tịnh tài, bạn dùng của cải như vậy thì sẽ chẳng được phước, phải hiểu rõ ràng rành rẽ mới có công đức, có hiệu quả.
Hỏi: Siêu độ cách nào cho người mất được lợi ích?
Đáp:
* Nếu người mất, lúc còn sống là Phật tử chuyên tu niệm Phật, đã hiểu rõ Phật pháp; sau khi họ mất nên cho họ nghe kinh, niệm Phật cho họ. Do đó hết thảy Phật sự siêu độ đều nhằm tạo tăng thượng duyên cho người mất, cốt ý để nhắc nhở họ câu niệm Phật và cầu Vãng Sanh Tịnh Độ, thì họ nhất định sẽ được độ. * Nếu người lúc còn sống chưa tiếp xúc Phật pháp thì rất khó, vì dựa hoàn toàn vào phước báo này thì họ chỉ có thể sanh đến cõi trời Đạo Lợi mà thôi!
Tuy lợi ích làm Phật sự siêu độ, lớn nhỏ chẳng bằng nhau (trong kinh nói rất rõ ràng, rành rẽ), chúng ta phải tự suy nghĩ để hiểu vì sao sự siêu độ sẽ giúp họ được lợi ích.
Bạn nên nghĩ đến đoạn trước, việc làm của Quang Mục Nữ và Bà La Môn Nữ thì liền hiểu rõ ra. Họ có được lợi ích này nhưng chỉ được một phần bảy (1/7), còn sáu phần bảy (6/7) thuộc về người thành tựu công đức. Bởi nếu không vì người mất thì bạn sẽ không: tu phước, lễ lạy sám hối, tụng kinh, lạy Phật… bạn sẽ chẳng được lợi ích thù thắng. Đạo lý ở ngay chỗ này! Do nhân duyên vì (người mất) đã tạo tăng thượng duyên cho người nhà, nên thành tựu công đức của bạn, họ hưởng thụ được một phần. Do đó nếu có được con cái hiếu thảo, thân bằng quyến thuộc hiếu thuận, tạo được phước báo càng lớn thì người mất hưởng được càng nhiều, đạo lý là như vậy! Đây cũng là công đức lợi ích thù thắng nhất.
Lo hậu sự cho người quá vãng làm sao cho đúng pháp?
Hỏi: Thưa, việc lo tang sự cho người thân qua đời, có người mời thân quyến bạn bè đến, sát sanh ăn thịt, cúng bái Quỷ
Thần, làm vậy có hợp lý không?
Đáp: Ngài Địa Tạng Bồ Tát, đại từ đại bi khuyên dắt chúng sanh nơi cõi Diêm Phù Đề, ngay ngày lâm chung phải thận
trọng, nhất định không được sát sanh, không được tạo ác
duyên. Tuyển Tập Khuyến Tu Tịnh Độ Khi người chết đó chưa được thọ sanh, trong bốn mươi chín ngày luôn luôn trông ngóng hàng cốt nhục quyến thuộc tu tạo phước lực để cứu vớt cho.
Đây là sự thật, khi còn sống thì không biết, chết đi gặp phải khổ nạn nên lúc bấy giờ không nơi nương tựa, đích thật là khổ sở, cô độc lẻ loi. Hy vọng duy nhất của họ là mong người nhà có thể làm phước cho họ, có thể siêu độ họ. Nhưng rất nhiều thân quyến chẳng hiểu đạo lý này, tùy thuận theo tập tục thế gian sát sanh tế lễ quỷ thần như nói ở trên, cầu tà đạo, không những chẳng ích lợi mà còn hại thêm. Đây là vì người thế gian vô tri, chẳng có ai chỉ dẫn, chúng ta nói đến sự đáng thương, nói đến sự thê thảm thì không ai hơn họ – “hốt ngộ lân nhân, cánh phụ thiểu vật” – đây là ví dụ người chết nói ở trên, lúc còn sống chẳng làm việc gì tốt, sau khi chết đương nhiên sẽ y theo hạnh nghiệp mà nhận lấy quả báo, nay người nhà quyến thuộc chẳng hiểu biết mà còn sát sanh, cúng tế làm tăng thêm tội nghiệp cho kẻ ấy, tiền đồ của kẻ ấy đương nhiên càng khốn khổ. Còn nặng nề hơn lúc họ chịu khổ nạn lớn lao khi còn sống, chẳng biết lớn hơn gấp bao nhiêu lần!
Sự tội phước nói trong kinh đích thật chính là thập thiện, thập ác, chúng ta không cần nói quá cao, quá huyền diệu, chỉ đơn giản dùng “ngũ giới thập thiện” để làm tiêu chuẩn. Phá giới tạo ác là tội nghiệp vô biên; trì giới tu phước, tu phước nghĩa là sốt sắng tu theo thập thiện, đây là điều căn bản lớn lao để được tái sanh làm người. Nếu người bệnh, lúc còn sinh tiền là người thiện, người tốt, bản thân không tạo tội lỗi gì. Nay do bởi người thân quyến thuộc, sát sanh hại vật để cúng tế bái lạy Quỷ Thần, cầu khẩn các quỷ quái (quỷ quái là tà hình, tà đạo); lúc thấy họ bệnh nặng nguy kịch thì đi cầu các loại Quỷ Thần này đến giúp đỡ, mà không biết rằng chính những việc đang làm là “tạo tội sát sanh cúng tế”.
• Người bệnh đáng ra cũng có thể sanh vào đường lành, sanh vào cõi Trời Người, nhưng do người thân quyến tạo nên những tội sát sanh hại vật này; khi chết, họ phải gánh chịu lấy, phải xuống gặp Diêm Vương để biện luận nghiệp tội, bỏ lỡ cơ hội sanh vào đường lành chỉ vì việc sát sanh ấy!
• Còn nếu như chưa tắt thở, họ phải chịu vô số đau đớn ở trên giường bệnh, nhưng thần hồn của họ thì ở các ty sở tương ứng với nghiệp tội đó để thẩm vấn, biện luận về nghiệp quả!
Con người sau khi chết đi rồi, những người có thể nhờ cậy để giúp đỡ được, chẳng biết còn được mấy kẻ? Đặc biệt trong thời đại hiện tại này, những thành phần có thể trông cậy được càng ngày càng thấp, vì người xã hội hiện thời cho rằng đạo Phật chẳng có gì hay, chỉ mang màu sắc mê tín thần bí! Chúng ta xem thử những người trẻ tuổi hiện nay, thường không có người hướng dẫn đàng hoàng, nếu cứ mãi như vậy thì thế hệ con cháu của chúng ta sau này sẽ bỏ đạo, sẽ chẳng còn mấy ai tin đạo Phật nữa? Vậy sau khi chết đi, gặp những sự khổ nạn này thì bạn phải dựa vào ai để giúp bạn đây? Chẳng có ai để trông cậy vào hết! Sự thật này là một vấn đề thiết thật đối với chúng ta, hơn nữa vừa nghĩ đến thì đã liền là việc trước mắt.
Nên Đức Phật luôn khuyên nhắc chúng ta, bình nhật khi thân thể còn khoẻ mạnh thì chúng ta nhất định phải hết lòng cung kính Tam Bảo, tuân thủ giới luật, học hỏi kinh luận, trì niệm Phật hiệu, nỗ lực mà tiến tu ... có được vậy thì công đức, phước đức này chúng ta mới hưởng được trọn vẹn. Hỏi: Thưa, trong xã hội hiện tại, do không hiểu nghi thức cơ bản của việc siêu độ, họ thường mời ban nhạc đến để chơi những ca khúc thịnh hành; hoặc tuy mời các vị tăng đến tụng kinh niệm Phật, nhưng người nhà vẫn vui vẻ hàn huyên chuyện thường ngày. Làm như vậy người mất có được lợi ích không?
Đáp: Việc này bạn không cần phải hỏi, bạn thử suy nghĩ kỹ thì sẽ biết liền. Giả như khi bạn mất, người thân quyến thuộc làm như vậy bạn có thấy vui không?
Làm như vậy tất không phải là cách biểu hiện lòng thương nhớ, mà biểu hiện dường như là họ rất vui: – “Ồ, người đã mất rồi thì hay quá!” không biết có phải là họ nghĩ như thế không!
Làm như vậy là đánh mất đi tính chất ma tang cổ lệ.
Hỏi: Thưa, có tục lệ người mất trong sáu tháng hoặc một năm thì làm lễ qua cầu. Xin hỏi có cần phải làm như thế không?
Đáp: Việc này trong Ngọc Lịch Bảo Sao cũng có và trong kinh Phật cũng nói đến, làm theo đây thì cũng tốt, quả thật một năm hay ba năm phần nhiều là thuộc về tính chất kỷ niệm, đây là “thận chung truy diễn, nhân đức quy hậu,” thật sự cái ý là ở chỗ này. Nghi thức có thể thông dung, nhưng phải học cách đơn giản đừng nên quá rườm rà, quá lãng phí. Lại nữa, nên làm những việc từ thiện xã hội có lợi ích cho chúng sanh, rồi đem lợi ích đó hồi hướng cho họ là được rồi.
Hỏi: Thưa, sau khi cha con qua đời đến nay đã hơn một năm rồi, con có làm bài vị thờ ở chùa, đồng thời cũng làm những việc thiện để hồi hướng cho cha con, nhưng người nhà vẫn còn thấy cha bị đuổi đánh. Xin hỏi con phải làm thế nào để bồi phước cho cha đây?
Đáp: Phải làm việc thiện, không được gián đoạn, để hồi hướng cho cha bạn. Nếu gặp phải tình trạng như vậy, bạn nên cầu “tiêu tai” cho họ; cầu “tiêu tai” có nghĩa là đem công đức hồi hướng cho oán thân trái chủ của họ, hy vọng việc bất hòa giữa họ và oán thân trái chủ được hóa giải, làm như vậy mới đúng. Việc làm này phải thật thành tâm, “có thành mới có ứng!” Hoặc bạn có thể bỏ ra thời gian một tháng, ngày nào cũng tụng một bộ kinh Địa Tạng, hãy duyên vì họ mà tụng –duyên vì oán thân trái chủ – của cha bạn mà tụng, mong rằng đem công đức này mà hóa giải oán kết giữa họ.
Hoặc là ngày nào cũng niệm mười ngàn danh hiệu Phật, riêng vì họ. Việc làm này rất có hiệu quả, nếu phát tâm thật sự và hãy niệm bằng cái tâm chân thành. Tôi tin rằng làm như vậy từ một tháng đến ba tháng sẽ hóa giải được, khi đã hóa giải rồi thì có điềm ứng rất tốt, bạn sẽ nằm mộng thấy cha bạn về cảm ơn bạn, các oán thân trái chủ đến gây chuyện sẽ không còn nữa!
Hỏi: Thưa, người mất tuy đã qua giai đoạn trung ấm thân, nhưng hằng năm đều làm công đức để hồi hướng, xin hỏi họ có thể nhận được không? Đáp: Trong Kinh Địa Tạng Bồ Tát Bổn Nguyện nói rất rõ, trong bốn mươi chín ngày, chưa chắc họ đã đi đầu thai, họ còn trong giai đoạn thân trung ấm. Làm thân trung ấm thì cứ cách bảy ngày lại một lần biến dịch sanh tử, họ còn phải chịu đau khổ, cho nên vào lúc này tụng kinh siêu độ cho họ là để cho họ giảm bớt đau khổ, họ có thể nhận được sự giúp ích này.
Còn nếu như họ đã thọ sanh thì việc làm cúng tế mỗi năm có hai ý nghĩa:
* Dẫu cho họ đã thọ sanh rồi, nếu hồi hướng công đức cho họ, thì họ vẫn có thể nhận được phần nào.
* Quan trọng hơn chính là: bồi dưỡng đức hạnh của người còn sống, và ý không quên ân nghĩa đối với người thân đã mất. “Thận chung truy diễn,” là chúng ta không quên ân đối với lịch đại tổ tiên, cha mẹ anh em, và nhất là đối với những người có ân huệ sâu nặng; nên “thận chung truy diễn, nhân đức quy hậu” là vậy, nên việc làm này rất có ý nghĩa. —()—
CHƯƠNG 12 TỰ TẠI VÃNG SANH
---oOo--- Khi lâm chung, những điều kiện cần có để được vãng sanh.
Hỏi: Thưa, khi lâm chung muốn vãng sanh cần phải có những điều kiện nào?
Đáp: Sau khi người chết rồi, sanh đến cõi nào là do ở một niệm cuối cùng quyết định, ai có thể quyết chắc được niệm cuối cùng ấy là niệm tốt lành? Đích thật không ai có thể nắm chắc được cả! Khi con người sắp lâm chung – thời khắc rất trọng đại của đời người – vì một niệm cuối cùng ấy sẽ quyết định họ siêu thăng hay đọa lạc.
Đức Phật dạy, để có nhân duyên đầy đủ khi lâm chung, chúng ta cần phải tu phước, phải biết tích công lũy đức để dành đến khi lâm chung có được phước báo – đầu óc tỉnh táo minh mẫn, có thiện tri thức giúp đỡ – là phước báo to lớn!
Người không có phước báo, khi lâm chung mê hoặc điên đảo, không tỉnh táo tức không thể làm chủ tể chính mình, như vậy rất phiền phức, ví dầu có gặp được thiện tri thức cũng không giúp được gì. Đầu óc không tỉnh táo, bị mê hoặc điên đảo thì nhất định sẽ đọa ác đạo.
Người có phước báo to lớn thì nhất định phải có nhân duyên đầy đủ, tức có đủ ba điều kiện sau:
• Điều kiện thứ nhất: minh mẫn, tinh thần không điên đảo hôn mê, việc này rất quan trọng nhưng không hề dễ dàng! Ai có thể đảm bảo là tương lai lúc lâm chung có được đầu óc tỉnh táo rõ ràng, minh mẫn? Nên việc này cần phải có phước đức to lớn – vì có phước đức to lớn tất sẽ được nhân duyên thù thắng trợ duyên. Nếu không có phước đức to lớn thì nhân duyên này sẽ chẳng xuất hiện! • Điều kiện thứ nhì: được thiện tri thức trợ niệm, giúp cảnh tỉnh, giữ được chánh niệm.
• Điều kiện thứ ba: tâm sanh chánh tín, chí thành sám hối, buông xuống vạn duyên và quyết định niệm Phật cầu sanh
Tây Phương.
Họ phải có đủ ba điều kiện trên này!
Lúc lâm chung chỉ cần bạn khởi một niệm hướng thiện, một niệm ấy liền siêu việt, cho nên chúng ta đừng coi thường một niệm cuối cùng này.
Người thế gian chúng ta niệm Phật cầu vãng sanh Tịnh Độ cũng vì một niệm này, một niệm lúc lâm chung nếu bạn niệm A Di Đà Phật, bạn nghĩ về Tây Phương Cực Lạc thế giới, thì với một niệm ấy liền vãng sanh. Lúc bình thường niệm Phật ví như luyện binh, một niệm cuối cùng lúc lâm chung là giao chiến, khi bạn tắt thở bạn sanh vào cõi nào là dựa trên một niệm lúc lâm chung này, do đó chúng ta phải coi trọng cái niệm cuối cùng này.
Làm sao có thể nắm chắc, không để mất chánh niệm?
Nhất định phải biết tu phước! Người có phước báo lớn, phước báo chân chánh, không có nghĩa là mong cầu có địa vị, phú quý... đời hiện tại, phước báo này là giả! Người thật sự có phước báo là lúc lâm chung họ biết lúc nào ra đi, đứng mà vãng sanh, ngồi mà vãng sanh, vô cùng tự tại, người như vậy gọi là người có phước báo to lớn.
Tại sao nói phước báo của người đó to lớn?
Vì họ vĩnh viễn thoát ly khỏi luân hồi, sẽ chẳng còn tạo nghiệp lục đạo nữa.
Nếu họ có trở lại cõi người, trở vào lục đạo thì họ dùng thân phận Bồ Tát, chẳng phải là phàm phu nữa! Như vậy gọi là có phước báo to lớn, đó là phước báo thật sự, chúng ta nhất định phải hiểu rõ ràng cặn kẽ. Thế nên ngay đời này không nên mong cầu những phước báo hữu lậu của thế gian, phải tu phước báo vô lậu, người như vậy mới là người thật sự có trí huệ, thật sự hiểu rõ, trong nhà Phật gọi là người chân chánh giác ngộ.
Vãng sanh là một sự việc trọng đại, là một sự việc rất hy hữu!
Nếu bạn muốn vãng sanh thật sự, thì điều quan trọng nhất là hằng ngày bạn phải hiểu rõ lý: thân này hư giả, cảm thọ này hư giả, mà buông xuống mọi vướng mắc trói buộc, không nên để bất cứ điều gì ở trong lòng. Sống ở trên đời này, tất cả đều phải tùy duyên, tùy duyên nghĩa là bản thân mình nhất định phải tin, phải tin có “nhân quả báo ứng”, những gì trong số mạng này có thì nhất định có, những gì trong số mạng này không có thì cầu cũng không được, như thế Tâm của bạn mới an định được. Với lòng tin và ý nguyện là Bồ Đề tâm, sau đó chỉ cần bạn “nhất hướng chuyên niệm,” bạn có đầy đủ ba điều kiện Tín-Nguyện-Hạnh này thì bạn có thể vãng sanh.
Tất cả mọi thứ trên thế gian này đều là giả hết, chuyện gì trên thế gian này nếu có đầy đủ nhân duyên thì làm, nếu không có duyên thì tuyệt đối đừng khởi tâm động niệm. Nếu bạn lãng phí tinh thần và thời gian trên những sự việc thế gian này, để cho nhân duyên của việc trọng đại (vãng sanh) trong đời người trôi qua, đến đời nào kiếp nào bạn mới có thể gặp lại được! Phải nên cẩn thận, nhất định phải thận trọng!
Đới Nghiệp Vãng Sanh.
Hỏi: Thưa, lúc còn sống tạo nghiệp sát, lâm chung mười niệm đến một niệm có được vãng sanh không?
Đáp: Ngài Đại sư Liên Trì nói rất hay: “Thỉ ác bất ngại chung thiện”, một người khi còn trẻ tạo ác, trung niên tạo ác, khi tuổi già hối hận, lo làm thiện vẫn còn kịp, họ vẫn là người thiện, chỉ cần họ “hồi đầu thị ngạn”.
Tôi dẫn ra đây một câu chuyện để chứng minh về “đới nghiệp vãng sinh”. Ngày xưa, Trương Thiện Hòa sống bằng nghề mổ trâu giết bò, một ngày kia ông lâm bệnh nặng, khi sắp mạng chung thấy có rất nhiều người đầu trâu đến đòi mạng ông, ông sợ quá gọi vợ thỉnh chư Tăng đến cứu độ. Một vị cao Tăng được thỉnh tới bảo với ông rằng: “Đừng sợ! Ông đời này nghiệp sát quá nặng, không còn pháp nào khác cứu được ông hết, duy chỉ có cách xưng niệm ‘A Di Đà Phật’ mới có thể giải oan cho ông, mới có thể làm cho ông thoát khổ, hãy niệm theo tôi!”. Tăng nhân đó niệm lớn “A Di Đà Phật”, Trương Thiện Hòa cầm hương niệm theo. Niệm được mấy tiếng, thì ông nói với mọi người là không còn thấy những người đầu trâu đó nữa. Vị Tăng khuyên ông hãy mau niệm Phật A Di Đà và cầu sanh Tịnh Độ, ông lại càng niệm khẩn thiết, được một lát thì ông nói lớn: “Phật đến tiếp dẫn tôi rồi!” bèn cắm hương chắp tay, niệm Phật mà tịch.
Câu chuyện trên cho thấy sự thù thắng cùng tột của pháp môn Tịnh Độ – đới nghiệp vãng sinh – cho dù kẻ phạm tội nghịch ác cũng được dự phần tế độ, trong một đời cũng được Phật tiếp dẫn sanh về Tịnh Độ, nên tôi thiết tha khuyên mọi người hãy chuyên tâm mà niệm Phật, cầu sanh Tịnh Độ.
Nhưng cũng nên suy xét cho kỹ, chớ có hiểu sai! Nếu bảo niệm Phật có thể vãng sinh rồi lúc sống tha hồ mà tạo nghiệp, ỷ lại vào Phật, đợi lúc sắp mạng chung sẽ niệm Phật để cầu đới nghiệp vãng sinh, nhất thiết không được có tư tưởng như vậy!
Nên biết vào lúc lâm chung, chướng duyên hiện tiền, niệm Phật là việc không thể dễ dàng, nếu không nhờ vào thiện căn từ nhiều đời trước thì tuyệt đối không thể niệm Phật được. Trương Thiện Hòa, tuy một đời sát sinh, hiện đời lại không biết Phật pháp, điều này chứng tỏ rằng đời trước ông đã có căn duyên niệm Phật, hạt giống lành ấy nay đã đến thời kỳ thuần thục, đây là “nhân thù thắng”; thêm được thiện hữu khai thị trợ niệm là “duyên thù thắng”, ông nương nơi túc thiện nghiệp, sám hối quay đầu rồi niệm Phật mà được thành công. Trường hợp này hy hữu rất hiếm có!
Nên tôi mong quý vị, trước cần ngăn ngừa điều ác, chớ đợi sau rồi mới cầu Phật, thường ngày nên niệm nhiều câu Phật hiệu, chớ chờ lúc chết mới cầu siêu. Lời người xưa dạy rằng: “Cho ngựa phi nước đại, đến vực mới kéo cương, làm sao còn kịp nữa, người ngựa ắt như tương.”
“Đồ tể buông đao xuống cũng thành Phật”, kẻ đã trót tạo tội nếu biết hồi tâm sám hối, do “Sám Hối” là chìa khóa để vãng sanh, vì sám hối sẽ diệt được hết thảy tội, nên sám hối niệm Phật thì vẫn được nhiếp thủ, Phật chẳng để sót vậy! Trương Thiện Hòa là một tấm gương để cho chúng ta soi chiếu, cũng giúp chúng ta tăng trưởng lòng tin, thấy được nhân duyên niệm Phật mà đới nghiệp vãng sanh. Dù cho lỡ có tạo tội nặng gì đi nữa cũng không nên nghi sợ, biển mê và bờ giác chỉ khác nhau một cái quay đầu, chỉ cần chuyển ý quay đầu, thành tâm sám hối là xoay về bờ giác! Nhưng cũng phải hiểu, Trương Thiện Hòa, ông là người có phước báu lớn, khi lâm chung ông gặp đủ cả ba điều kiện trên:
- Một là ông không bị hôn trầm, đầu óc ông tỉnh táo.
- Hai là ông gặp được thiện tri thức, nhắc nhở ông giữ chánh niệm, nhất tâm niệm A Di Đà Phật cầu sanh Tịnh Độ. - Ba là khi có người cảnh tỉnh, ông sinh tâm hoan hỷ, tín thọ, phát nguyện niệm Phật cầu sanh Tây phương. Lúc lâm chung ông lại có thể niệm Phật thì đó chính là sám hối phát tâm.
Hơn nữa hàng quyến thuộc cũng không gây các chướng ngại cho ông. Ông quả thật là người có phước báu lớn! Rõ ràng, ông dẫu là người có túc nghiệp sâu nặng, ông biết sám hối niệm Phật nên chẳng bị đọa vào tam đồ nữa, ông được mang nghiệp mà đi vãng sanh. Nên mới thấy bi nguyện của Phật A Di Đà sâu thẳm, sức nhiếp độ mênh mông vượt trỗi khắp mười phương! Hỏi: Thưa, người tạo nghiệp ác, sám hối niệm Phật có được vãng sanh không?
Đáp: Người ác có thể đổi ác hướng thiện thì họ có thể vãng
sanh, nếu như họ không giác tỉnh thì họ không thể vãng sanh, lâm chung giác tỉnh đều có thể vãng sanh. Pháp môn Tịnh Độ này rộng lớn thù thắng, không thể nghĩ bàn. Chân thật hồi đầu đó chính là chân thật sám hối, biết được đã làm sai rồi – về sau không làm nữa – là chân thật giác tỉnh. Ngạn ngữ chúng ta thường nói: “Lãng tử hồi đầu ngàn vàng không đổi!” người ác khi đã chân thật quay đầu sẽ là người tốt, còn tốt hơn so với người thường, cho nên họ có thể vãng sanh. Đây là điều khích lệ cho những người lỡ có quá khứ vô tri, không có trí tuệ, do ngu si mà tạo tác rất nhiều tội nghiệp nghiêm trọng; nhưng hiện tại họ đã tỉnh giác, đã hồi đầu được rồi. Không nên có ý niệm nghi sợ là: “tội nghiệp tạo quá nặng thì không thể vãng sanh!”
Nếu như bạn có cái ý niệm nghi sợ này thì sai rồi, vì nó sẽ tạo chướng ngại cho việc vãng sanh.
Nên biết công đức của việc sám hối là không thể nghĩ bàn! Khi tôi học Phật, đọc Quán Vô Lượng Thọ Phật Kinh, vua A Xà Thế và Đề Bà Đạt Đa tạo tội ngũ nghịch12 thập ác. Đề Bà Đạt Đa đời đời đọa địa ngục, tuy là ông đọa địa ngục nhưng ở trong địa ngục ông không có chịu tội, ông vẫn rất an vui hưởng thụ ở trong địa ngục giống như ở cõi trời Đao Lợi.
Đây là do nguyên nhân gì vậy? – Vì người ông hại là Phật! Hại phàm phu thì quả báo thật không thể lường được, vì sao vậy? Vì phàm phu có tâm sân hận, phàm phu có tâm báo thù nên oan oan tương báo lẫn nhau. Còn ông, ông đi hại Phật, Phật không có tâm sân hận, Phật không có tâm báo thù, nếu ông không hại Phật thì các Ngài khó mà mau chóng thành tựu Phật quả! Vì Phật tu hành “nhẫn nhục Ba La Mật,13” nếu thong dong mà tu thì không biết đến ngày nào Phật mới tu viên mãn được;
nên khi ông hại đến các Ngài, thì hạnh nhẫn nhục Ba La Mật của Phật lập tức liền viên mãn – thành tựu Phật, chứng quả viên mãn. Nên tuy là ông ấy đã tạo ra nghiệp, dụng tâm là rất ác, nhưng đối với Phật mà nói thì ông giúp Phật mau thành tựu
Phật quả.
Vậy ông ấy có phải đoạ địa ngục hay không? – Phải đọa, nhưng ông đọa địa ngục mà không chịu tội, ông ở trong địa ngục còn được hưởng phước. Điều này có đạo lý, cái đạo lý này rất sâu, rất vi tế!
Vua A Xà Thế là phàm phu, ông giết phụ thân, hại mẫu thân, đem mẫu thân cầm tù, lại phá hòa hợp tăng, tạo tội ngũ nghịch thập ác, lâm chung sám hối hồi đầu, niệm Phật liền được vãng sanh, ông thật đã vãng sanh.
Việc này thể hiện rõ cho thấy có hai cách để vãng sanh:
o Cách thứ nhất: “Phát tâm Bồ Đề, một lòng chuyên niệm”. o Cách thứ hai: “Lâm chung sám hối”. Khi lâm chung sám hối phát nguyện thì “một niệm cho đến mười niệm được vãng sanh”. Công đức niệm một niệm đến mười niệm của người lâm chung sám hối – đặc biệt thù thắng – vì họ phát tâm rất dõng mãnh, người bình thường như chúng ta không thể nào so sánh với họ được, họ kiên định dõng mãnh phát tâm nên bỗng chốc liền có thể chuyển biến hết tội nghiệp từ vô lượng kiếp. Pháp môn Tịnh Độ nhằm giúp cho phàm phu đắc độ vậy – thật không thể nghĩ bàn!
Cho nên đi trợ niệm phải giữ bình đẳng, không nên ghét bỏ người tạo ác, phải toàn tâm toàn lực giúp đỡ cho họ thành tựu. Khi họ lâm chung vẫn thường hay khuyên bảo nhắc nhở, giúp đỡ trợ niệm họ, nếu họ có một niệm giác tỉnh là coi như bạn giúp một người thoát khỏi sáu cõi luân hồi để đi làm Phật, công đức này thật là vô lượng. Chỉ cần tâm của chính chúng ta chân thành – tâm chân thành liền có cảm ứng – chân thật có thể giúp đỡ được họ.
Hỏi: Thưa, sinh tiền tạo nghiệp rất nặng, đến khi lâm chung, hơi thở sau cùng mới chịu niệm Phật, xin hỏi có thể đới nghiệp vãng sanh không?
Đáp: Nguyện thứ 18 trong kinh Vô Lượng Thọ có nói: “mười
niệm đến một niệm nhất định được vãng sanh.” Đây là sự thật
chứ không phải giả, nhưng mà nhất thiết không được hiểu sai, hiểu sai là giả! Hiện tại không chịu niệm Phật, không coi trọng, hẹn đợi khi lâm chung mới niệm, quả thật có không ít người thường khởi cái tâm lợi dụng điều này. Hãy nghĩ, lúc còn khỏe mạnh chẳng chịu huân tập; tới lúc lâm chung, phàm phu nghiệp nặng gặp lắm nỗi điên đảo, lại thêm tứ đại bức bách khổ sở, đau đớn không tả hết nổi; khi ấy bạn có thể giữ vững tâm để niệm Phật hay sao?
Sám trừ nghiệp chướng.
Nếu chẳng lo sám trừ nghiệp chướng thì nhất định không thể vãng sanh. Tuy pháp môn này nói ‘đới nghiệp vãng sanh,’ các vị Tổ sư đại đức xưa nay đã nhắc nhở: ‘chỉ mang theo nghiệp cũ, chứ không mang theo nghiệp mới.’ Những nghiệp mà bạn đang tạo hiện nay thì không thể mang theo, chữ ‘đới’ nghĩa là ‘đem theo, mang qua bên đó’; việc sai lầm trong quá khứ không sao, hôm nay phải tu sửa lại cho đúng. Câu ‘không kể quá khứ, chỉ luận hành vi hiện nay’ là nguyên lý và nguyên tắc của đới nghiệp vãng sanh. Bây giờ vẫn tiếp tục tạo nghiệp thì chẳng thể vãng sanh, nhất định phải hiểu cái đạo lý này.
Tuyển Tập Khuyến Tu Tịnh Độ Chớ có ảo tưởng: “chưa muộn, còn ở thế gian này thì cứ tiếp tục tạo nhiều ác nghiệp, chờ khi lâm chung sẽ quyết giữ vững một niệm sau cùng!” Về lý thì không có vấn đề gì, nhưng trên thực tế thì không có dễ dàng!
- Bạn có dám bảo đảm khi lâm chung đầu óc còn minh mẫn không?
- Bạn có dám bảo đảm hơi thở sau cùng, niệm được ‘A Di Đà
Phật’ không?
- Khi lâm chung bạn có thể buông bỏ vọng tưởng đảo điên, vạn duyên hư dối, xuống hết được không?
Huân tập niệm Phật ngay từ bây giờ.
Bạn phải biết, vào lúc lâm chung nếu bạn vẫn còn phiền não chấp trước thì Phật sẽ không thể đến tiếp dẫn bạn được.
Đức Phật mà không đến thì tất oán thân trái chủ của bạn sẽ đến!
Lúc sinh thời nếu tạo quá nhiều ác nghiệp, quá nặng, khi lâm chung yêu ma quỷ quái xuất hiện, tấn công bức bách bạn nhiều như thế thì có nguy không? – Bây giờ bạn đã hiểu rõ, bạn phải sáng suốt, phải nắm vững điều này để không bị lầm lẫn trên bước đường tu tập của mình, bạn phải huân tập niệm Phật ngay từ bây giờ. Khi lâm chung một niệm sau cùng nếu là niệm “A Di Đà Phật”, tức thời phiền não của bạn liền bị khống chế, giúp tâm bạn thanh tịnh, thì bạn và Phật liền có cảm ứng đạo giao, Phật sẽ lai nghinh đón bạn.
Hỏi: Thưa, người tạo những nghiệp thập ác, nhưng lúc lâm chung giác tỉnh “sám hối” niệm Phật vẫn được thành tựu đới nghiệp vãng sanh Tịnh Độ, căn cứ vào đâu để làm chỉ nam? Người sanh vào Hạ Hạ phẩm ở cõi Tịnh Độ cũng đều được bất thoái phải không? Xin lão Pháp sư khai thị rõ hơn.
Đáp: Lý này rất sâu, quả là có những cảnh giới không thể nghĩ bàn, chúng ta nên tin sâu, không nghi ngờ.
Lâm chung sám hối niệm Phật vãng sanh.
Vua A Xà Thế là phàm phu, ông giết phụ thân, hại mẫu thân, đem mẫu thân cầm tù, lại phá hoà hợp tăng, tạo tội ngũ nghịch thập ác, lâm chung sám hối hồi đầu, niệm Phật liền được vãng sanh, ông thật vãng sanh.
Có lẽ chúng ta nghĩ rằng, vua A Xà Thế tạo tội nghiệp nặng như vậy nên vãng sanh chỉ là hạ phẩm hạ sanh. Nhưng, chúng ta không thể nào ngờ rằng Phật nói trong A Xà Thế Vương Kinh là vua A Xà Thế vãng sanh “Thượng Phẩm Trung sanh”. Việc này chúng ta có nghĩ thế nào cũng nghĩ không ra! Như vậy mới biết được, chúng ta không thể xem thường việc sám hối vãng sanh. Nói cách khác, vua A Xà Thế – người tạo trọng nghiệp tội – lâm chung sám hối vãng sanh, phẩm vị còn vượt hơn chúng ta. Chúng ta vãng sanh có thể không cách gì lên đến bậc thượng phẩm, ngay được bậc trung hay hạ thì chúng ta cảm thấy rất không tệ rồi, nhưng bạn thấy đấy, ông vãng sanh
Thượng Phẩm Trung sanh!
Khi người sắp lâm chung giác tỉnh hồi đầu, bạn không thể lường biết được cái sức mạnh của sự dõng mãnh khi họ thật sám hối, thật kiên cố phát tâm Bồ Đề đâu. Việc này khai thị rất tốt cho chúng ta, giúp chúng ta không dám khinh mạn người tạo tác tội nghiệp, không nên xem thường họ. Vì sao vậy? Vì không chừng khi họ lâm chung “sám hối vãng sanh,” đến thế giới Cực Lạc có khi phẩm vị còn cao hơn chúng ta, chúng ta vẫn không thể bằng họ, thật là không thể coi thường!
Lâm chung “sám hối vãng sanh,” là dựa vào nguyện thứ 21 trong 48 lời Đại Nguyện của Phật A Di Đà: “Khi con thành Phật, chúng sanh trong mười phương nghe danh hiệu con, nhớ nghĩ nước con, phát tâm Bồ Đề kiên cố không thối lui, trồng các căn lành, hết lòng hồi hướng sanh về Cực Lạc, đều được
toại ý; nếu có ác nghiệp đời trước, nghe danh hiệu con hết
lòng sám hối, làm các điều lành, lại trì kinh giữ giới, nguyện sanh về nước con, mạng chung không lạc vào ba đường ác, liền sanh về nước con. Nếu không được như vậy, thề không thành Chánh giác.” Lòng từ bi vô lượng của Phật thật không thể nghĩ bàn! Vãng sanh Cực Lạc thế giới là viên chứng ba thứ Bất Thoái.
Ba phẩm Hạ là những phàm phu đới nghiệp vãng sanh. Tuy có sự khác nhau về ba bậc chín phẩm, nhưng một lần bạn đã thừa nguyện vãng sinh thì tất cả đều được vĩnh viễn ra khỏi khổ sanh tử, cuối cùng thành tựu quả Phật! Trong Kinh Vô Lượng Thọ có nói sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, dẫu trong Hạ Hạ Phẩm thuộc Phàm Thánh Đồng Cư Độ, đều là A Duy Việt Trí Bồ Tát. Cũng có thể nói A Duy Việt Trí Bồ Tát là Bồ Tát viên chứng ba thứ Bất Thoái (điều kiện rộng lớn hơn), nên Vãng Sanh Cực Lạc thế giới là bạn viên chứng đủ cả ba thứ Bất Thoái. Chỉ có pháp môn niệm Phật, niệm A Di Đà Phật cầu sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới mới có được thành tựu thù thắng cùng tột như thế!
Trong Vãng Sanh truyện, thí dụ về “lâm chung sám hối, niệm Phật được vãng sanh” có rất nhiều. Trong Quán Vô Lượng Thọ Phật Kinh, ba phẩm Hạ, người ác lâm chung sám hối vãng sanh thường vào được ba phẩm Hạ là do lực sám hối của họ không được dõng mãnh, không được mạnh mẽ chân thiết như vua A Xà Thế. Cũng đều là sám hối vãng sanh, nhưng lực dõng mãnh không giống như nhau, sám hối vãng sanh đại đa số là vào ba phẩm Hạ, thế nhưng cũng có một số ít vẫn vào được Thượng phẩm Thượng sanh. Chúng ta phải tường tận những đạo lý này.
Với những chân tướng này, nếu tỉ mỉ mà suy ngẫm, thì việc giác tỉnh sám hối và nhân duyên thiện căn đời quá khứ – nhất định phải có quan hệ rất mật thiết, nghĩa là trong quá khứ (đời đời kiếp kiếp) họ đã tích được thiện căn phước đức rất sâu dầy. Nhưng sao đời này họ lại tạo nghiệp như vậy? Vì ngay trong đời này họ không gặp được thiện duyên, không thân cận được các thiện tri thức; người họ gặp được là ác tri thức, thường hay mê hoặc thúc đẩy họ chấp tâm duyên theo bụi sáu trần 14, nay chỉ cần một chút duyên gợi nhắc, thì thiện căn đời trước liền hiện tiền. Hỏi: Thưa, có một cụ 87 tuổi bị ung thư gan thời kỳ cuối cùng, ông trước kia chưa từng biết Phật pháp. Ông không có đau đớn, thần trí tỉnh táo, trước khi lâm chung khoảng 2 tiếng đồng hồ mới bắt đầu theo các liên hữu trợ niệm mà niệm danh hiệu A Di Đà Phật. Niệm đến chữ “Phật” của câu A Di Đà Phật thì tắt thở, ông ra đi thần thái an lành, vậy có thể xác quyết là ông cụ được vãng sanh thế giới Cực Lạc không?
Đáp: Vãng sanh hay không thì không thể tự quyết, nhưng duyên số của ông ấy tốt vì một niệm sau cùng là niệm “A Di Đà Phật”. Nếu ông ấy có tâm cầu vãng sanh thế giới Cực Lạc thì nhất định vãng sanh, không chút nghi ngờ nào!
Còn nếu ông chỉ là niệm Phật theo mọi người mà không có ý cầu sanh Cực Lạc thế giới, thì ông không được vãng sanh.
Tuy không được vãng sanh nhưng nhờ công đức niệm Phật thì nhất định ông sẽ được hưởng phước báu nhân thiên... Bạn nên chiếu theo nguyện vọng của ông ấy, nếu ông không có ý niệm vãng sanh, nhưng thật sự có ý niệm Phật (tuy ông niệm A Di Đà Phật), hạng người này phần lớn sẽ sanh Thiên. Còn nếu như ông nghĩ đến sự giàu sang phú quý của thế gian thì sẽ sanh vào cõi người. Nhưng nhất định sẽ không bị đọa vào ba đường ác!
Những cơ duyên may mắn như thế này rất là khó gặp, vì khi lâm chung ông gặp được duyên thù thắng, gặp được bậc thiện tri thức nhắc nhở niệm Phật cầu sanh Tịnh Độ.
Hỏi: Thưa, nếu lúc lâm chung tuy niệm được một niệm Phật, nhưng trong lòng vẫn còn vọng tưởng chấp trước, thì cũng không được vãng sanh phải không?
Đáp: Không sai chút nào, mấu chốt là ở nơi này! Khi lâm chung nhất định không được khởi tâm sân hận, không được có vọng tưởng, phiền não. Nếu có sân hận, vọng tưởng, phiền não là sẽ bị đọa vào 3 đường ác! Nếu họ không thể khắc phục được phiền não tập khí, một mặt họ niệm Phật còn mặt kia khởi vọng tưởng chấp trước, thì niệm này sẽ không có lực – không thể tạo cảm ứng đạo giao với Phật. Trong quyển ‘Sức Chung Tân Lương’ và ‘Sức Chung Tu Tri’ có dạy, người giúp trợ niệm lâm chung rất quan trọng, nhất định phải thành tâm học hỏi, học với cái lòng thành kính, biết cẩn thận về thái độ, cử chỉ và lời nói để khuyên giải người bệnh sao cho họ không có phiền não hoài nghi, giúp cho gia đình họ vững tâm tin tưởng. Người trợ niệm phải thực hành đúng pháp hộ niệm, để giúp họ giữ được chánh niệm, và tuyệt đối không được làm cho người bệnh bị tức giận.
Do đây có thể biết, vãng sanh không khó cũng không dễ, điểm then chốt nhất là chúng ta phải chân thật vì sanh tử mà phát nguyện cầu sanh Tịnh Độ, hay nói cách khác, trước tiên bạn phải chân thật hiểu rõ luân hồi là khổ, khổ đến không nói ra lời!
Hỏi: Thưa, có được vãng sanh hay không quyết định ở niệm A Di Đà Phật sau cùng, vậy làm thế nào để bảo đảm niệm sau cùng là niệm A Di Đà Phật?
Đáp: Nguyện thứ 18, trong 48 lời nguyện của đức Phật A Di Đà, là khi lâm chung niệm nhẫn đến 10 niệm liền được vãng sanh. Trong Kinh Niệm Phật Ba La Mật, Đức Phật Thích Ca dạy là khi lâm chung phải cố giữ 10 niệm nối tiếp nhau thì liền vào được Phổ Đẳng tam muội của Phật A Di Đà, liền được sanh qua cõi Cực Lạc.
Người không vãng sanh thì không thể vượt thoát khỏi lục đạo luân hồi, muốn thoát lục đạo luân hồi là do ở một niệm cuối cùng lúc lâm chung quyết định. Lúc lâm chung khởi lên một niệm thiện thì sanh đến 3 cõi thiện, khởi lên một niệm ác thì sanh đến 3 cõi ác, nên niệm cuối cùng lúc lâm chung rất vô cùng quan trọng.
Hằng ngày chúng ta dụng công niệm Phật là huân tập chất chứa trong tạng thức, giúp nó thành cái chủng tử niệm Phật, thành một sức mạnh niệm Phật, để khi lâm chung – hy vọng giữ được chánh niệm phân minh và tín nguyện cầu sanh Cực Lạc thế giới, thấy được Phật A Di Đà thì nhất quyết sẽ được vãng sanh bất thoái thành Phật.
Có được vãng sanh hay không nhất định ở một niệm sau cùng phải là niệm “A Di Đà Phật”. Cho nên phàm là người vãng sanh thì không ai không phải là người đại thiện, đại phước – vì họ đến được thế giới Cực Lạc làm Phật! Nếu thần thức bạn rõ ràng sáng suốt lúc lâm chung, thì ngay tại pháp giới này bạn có quyền chọn lựa nơi đến ở kiếp sau. Nếu bạn điên đảo thì bạn không thể có khả năng để chọn lựa, hễ không có khả năng chọn lựa thì nhất định bạn phải bị nghiệp lực quấn trói mà lưu chuyển, vì nghiệp lực lôi kéo mà lưu chuyển tức bạn không thể làm chủ lấy mình được. Bản thân mình, mà không thể làm chủ chính mình được, thì gọi đó là người không có phước báu!
Nhưng chúng ta đây phải làm thế nào để có thể bảo đảm rằng niệm sau cùng sẽ là niệm Phật đây! Phải “Giác Ngộ, Nhìn Thấu, Buông Xả”, và ngay bây giờ đây chúng ta phải nhất tâm
thanh tịnh trì niệm câu Phật hiệu “A Di Đà Phật”, ngày đêm không ngừng dứt cầu sanh Tây Phương Cực Lạc. Lấy câu
Phật hiệu làm câu thần chú, để giải trừ tất cả những tập khí phiền não vọng tưởng, phân biệt chấp trước còn lưu trữ lại nơi ta từ vô thỉ kiếp cho đến nay. Và phải chân thật huân tập niệm Phật không gián đoạn mới hy vọng đoạn trừ được vô biên phiền não, thì đến lúc lâm chung mới mong tự mình có thể làm được.
Tích công lũy đức, gây tạo phước điền.
Sự thật thì có rất nhiều trường hợp khi lâm chung họ bị trọng bệnh, hôn mê, không tỉnh táo... nếu ở trong tình trạng này thì dầu có được trợ niệm cũng không thể giúp ích hoàn hảo được, cho nên nhất định chúng ta cần phải tích công lũy đức, gọi là tu phước. Tích công lũy đức đây là trong đời sống hàng ngày, bạn phải hành cho được 3 loại bố thí: tài bố thí, pháp bố thí, và vô úy bố thí; luôn giữ được cái tâm cho tốt, mỗi niệm đều vì lợi ích của chúng sanh, vì lợi ích của xã hội, chẳng vì lợi ích cho riêng cá nhân mình, thường tu thiện, đoạn các điều ác.
Không nên thọ hưởng phước ngay, hãy mong cầu đến lúc lâm chung “tâm không điên đảo, chánh niệm hiện tiền,” đó mới chính thật là phước báo của người lúc lâm chung.
Theo đây có thể biết, danh vọng lợi dưỡng, năm dục sáu trần không phải là thứ tốt, có thì có thể thọ dụng, quyết không nên tham luyến. Tham luyến là sai, tham luyến là cõi Ngạ quỷ. Nếu như bạn có phước báo thì bạn phải có trí tuệ. Trí tuệ là gì vậy? Tôi có phước báo, phước báo của tôi cùng cộng hưởng với mọi người, hiện tại gọi là chúng ta cùng hưởng với mọi người thì phước báo của người đó càng ngày càng lớn, họ không phải hưởng riêng. Hưởng riêng thì dù phước báo có lớn bao nhiêu đi nữa cũng sẽ hưởng hết rất nhanh, nếu như cùng hưởng với tất cả chúng sanh thì phước báo đó của họ sẽ không thể hưởng hết. Cùng hưởng với tất cả chúng sanh chính là bố thí, tài nhiều thì thí tài. Chân thật hiểu rõ đạo lý Phật pháp đã nói, Phật pháp là chân lý của vũ trụ nhân sanh, chân thật thông đạt tường tận rồi thì hoan hỷ mà bố thí, không chút bỏn xẻn. Bố thí càng nhiều vui sướng càng cao, ở nơi đây bố thí thì ở nơi kia liền đến, như nguồn nước không ngừng chảy đến, cũng như nguồn nước không ngừng bố thí, chính mình có cần không thì không cần thiết, đời sống nhất định phải gìn giữ bình thường, đó là đạo dưỡng sinh. Sống thì phải biết tiết kiệm, tích lũy phước báu để dành đến khi lâm chung còn có mà thọ hưởng. Lúc còn sống hưởng tận vinh hoa phú quý, hưởng hết phước báu của mình rồi, đến khi lâm chung sẽ không còn phước báu nữa, cho nên phải hiểu cái lý này cho rõ. Đã biết chân tướng của sự thật, thì ngay trong đời này phải biết học theo bậc Đại Thánh, Đại Thiện. Hễ khởi tâm động niệm, ngôn ngữ hành động nhất định phải tương ứng, phù hợp với lý luận và phương pháp của sự vãng sanh, điểm này vô cùng quan trọng!
Tây Phương Cực Lạc thế giới là nơi “Chư thượng thiện nhân câu hội nhất xứ” (nơi tụ tập của các người thiện nhất), cho nên chúng ta niệm Phật thì cũng phải tu “thượng thiện.” Nếu tâm không thiện, ngôn ngữ không thiện, cho dù mỗi ngày niệm 10 vạn câu Phật hiệu thì cũng không thể vãng sanh được!
Tin sâu nhân quả.
Nay chúng ta chưa giác ngộ là vì chúng ta biếng nhác, không chuyên tâm học và hành theo lời Phật dạy để có được cái nhìn thấu suốt về những đặc tánh của vũ trụ nhân sanh (chỉ là mộng huyễn ảo ảnh) và tin sâu nhân quả, thì chẳng thể nào tránh khỏi “pháp giới giai không, nhân quả bất không”. Lúc lâm chung là lúc tối hậu nhất của đời người, nếu chưa sắp sẵn tư lương vãng sanh cho ổn thỏa, ắt chân tay sẽ hoảng loạn, ác nghiệp nhiều đời cùng lúc hiện tiền, giải thoát được sao? Tuy cậy vào người khác trợ niệm, việc đúng như pháp cũng cần phải tự mình thường ngày tu trì huân tập, thì lúc lâm chung mới mong được tự tại.
Giác ngộ - Nhìn thấu - Buông xuống!
Bạn phải thật thà chịu học, học là vô cùng quan trọng, có học thì bạn mới có thể rõ lý, sau khi rõ lý rồi, tín tâm của bạn thanh tịnh thì mới sanh trí tuệ, không khởi sanh phiền não. Muốn thế phải thấy được cái xưa nay không một vật (mọi sự vật bên ngoài đều do tướng duyên hợp sinh diệt), để khi lâm chung có thể dõng mãnh buông xuống vạn duyên, nhất tâm thanh tịnh niệm Phật cầu sanh Cực Lạc, thành tựu đạo vãng sanh. Khi đã buông xuống được vạn duyên thì tâm chẳng kinh sợ, chẳng có hoài nghi, không nao núng trước những hoàn cảnh xấu hay tốt xảy ra dù hoàn cảnh nào, bất cứ lúc nào! Muốn được vậy thì ở ngay đời này không nên mong cầu bất cứ thứ gì, chỉ mong cầu là có thể vãng sanh Tịnh Độ!
Giữ được chánh niệm lúc lâm chung.
Hỏi: Thưa, làm thế nào để có thể giữ được chánh niệm lúc lâm chung?
Đáp: Đây là lời của Thiện Đạo đại sư, tổ thứ 2 của Liên Tông và cũng là hóa thân của Phật A Di Đà, Ngài dạy phương pháp giữ vững chánh niệm trong lúc lâm chung như sau.
“Phật tử tu niệm Phật, khi sắp mãn phần muốn được sanh về Tịnh độ thì điểm cần yếu là đừng sợ chết! Phải thường nghĩ thân này nhơ nhớp, biết bao điều khổ lụy trói vây! Nếu bỏ được thân huyễn hôi nhơ, sanh về Cực Lạc thọ thân kim cương thanh tịnh, sẽ thoát khỏi luân hồi khổ thú, hưởng vô lượng sự an vui. Ví như bỏ chiếc áo cũ rách đổi lấy đồ trân phục, còn điều chi đáng thích ý bằng! Nghĩ như thế, buông hẳn thân tâm không còn lo buồn tham luyến.
Lúc vừa có bịnh, liền tưởng đến sự vô thường, một lòng niệm Phật chờ chết. Nên dặn thân thuộc chớ lộ vẻ bi thương, cùng bàn việc hay dở trong nhà. Nếu có ai đến thăm chỉ khuyên nên vì mình niệm Phật, đừng hỏi thăm chi khác. Cũng không nên dùng lời dịu dàng an ủi, chúc cho sớm được lành vui, vì đó chỉ là chuyện bông lông vô ích. Phải bảo trước cho quyến thuộc biết, lúc mình bịnh ngặt sắp chết, đừng rơi lệ thương khóc, hoặc phát ra tiếng than thở âu sầu, làm kẻ lâm chung rối loạn tâm thần, lạc mất chánh niệm. Nói tóm lại, tất cả chỉ giữ một việc xưng danh trợ niệm cho đến sau khi tắt hơi.
Nếu lại được bậc tri thức hiểu rành về Tịnh độ, thường đến khuyên thì thật là diệu hạnh! Như lúc lâm chung biết ứng dụng phương pháp này tất sẽ được vãng sanh không còn nghi ngờ chi nữa.”
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
