Pháp Môn Hạnh Phúc

DÙNG CON MẮT THIỆN CẢM ĐỂ NHÌN

THẾ GIỚI

Trong mộng rõ ràng có đủ sáu thú vui, nhưng sau khi tỉnh ngộ trống không chẳng có thế giới nào cả.

Làm công đức như thế nào

Một buổi chiều, tôi theo sườn núi phía Đông để đến viện Phật học dạy học. Từ xa, bên cầu có một người đàn bà thấp bé, lưng gù, chân nhỏ đang nỗ lực bước đi. Tôi tiến lên phía trước và nói với bà: “Mời bà đến hội quán Triều Sơn nghỉ chân. ”

Bà chỉ lo bước đi chẳng đoái hoài đến ai, tôi thấy bà có vẻ sốt ruột muốn xuống núi bằng các bậc đá của hai cổng trước, tôi chỉ còn cách tiến lên trước hoa tay hoa chân nói với bà: “Bà ơi, đường đó có đến hơn 100 bậc đá, khó đi lắm, đối với bà không tiện đâu. Đằng kia có một con dốc tương đối dễ đi, tôi sẽ dẫn bà đi, được không?” Tôi dẫn bà đi một đoạn đường, thấy ổn, tôi mới yên tâm trở lui. Nhiều năm sau, tôi đến Malaysia hoằng pháp, bà gọi điện thoại yêu cầu gặp tôi, bà đưa cho tôi một túi da bò, và nói với tôi: “Cái này giao cho thầy lo về chuyện giáo dục.” Tôi mở túi ra thì thấy quả có 800.000 đồng bà yêu cầu tôi dùng cho quỹ giáo dục.

Về sau, mỗi lần tôi đến Malaysia, bà đều xuất ra cho tôi hai ba triệu đồng. Nghe nói các nhân sĩ giới Phật giáo khác bố thí cho bà, bà chẳng bỏ ra một đồng nào cả. Có người hỏi bà vì sao lại đối xử đặc biệt với tôi như vậy, bà nói: “Một người già cả cùng khổ như tôi khi đến chùa Phật Quang, ông ấy không hề chê bỏ tôi, ông là một vị pháp sư có tình cảm ấm áp của tình người. Do đó, tôi phải quyên góp tất cả cho ông ấy, đó đều do tôi tự nguyện.”

Bà ấy chính là Lê Cô.

Làm công đức, làm việc thiện đều cần biết nắm cơ hội. Trong xã hội, có một số người rất lơ đãng trong vấn đề “kịp thời làm việc thiện”, đây là chuyện vô cùng nghiêm túc. Có người muốn làm việc thiện, nhưng cứ rề rà, đợi đến khi phát tâm thực sự thì đã không còn tiền nữa. Đặc biệt là những người làm quan chức cần biết kịp thời làm việc thiện, đó gọi là “công sở biết tu hành”, nếu không, đến khi chức vị không còn, thì còn quyền thế đâu để làm việc tốt nữa? Rất nhiều nhà buôn giàu có, không cần đợi người khác cầu xin trợ giúp mới đem bố thí, thấy mình có dư thừa thì nên kịp thời làm việc thiện. Tiền của như dòng nước chảy không dễ gì níu lại, thế thì tại sao không kịp thời làm việc thiện?

Vương Vĩnh Khánh cùng nhà công nghiệp thạch hóa tiên phong của Đài Loan từng nói: “Chúng tôi biết làm ra tiền, nhưng chúng tôi không biết làm việc thiện, chúng tôi cần những người đang hoạt động trong lĩnh vực tôn giáo giúp chúng tôi làm công đức.” Như vậy, có thể thấy trong xã hội có rất nhiều người vui vẻ làm việc thiện, ưa thích bố thí, chỉ có điều họ không biết gõ ở cửa nào mà thôi. Thực ra, phạm vi của công đức rất rộng, và cũng không giới hạn ở tiền của, cho nên mọi người đều có thể làm công đức.

Vậy chúng ta có thể làm công đức như thế nào? Thứ nhất, dùng vật chất, tiền của để làm công đức. Trong quá khứ, Phật giáo có thiết đặt phường xay lúa gạo, tiệm cầm đồ, mở tiệm trà miễn phí, hay tu bổ cầu đường, nhằm tạo tiện ích cho chúng sinh. Gần đây, tín đồ Phật giáo dùng vật chất, tiền của để làm công đức, ủng hộ các đạo tràng phát huy công đức hoằng pháp, làm lợi cho chúng sinh, như tổ chức hoạt động văn hóa giáo dục, công tác cứu tế từ thiện… Ngoài ra, nhiều người ngày nay bận rộn công việc, không thể tham gia các hoạt động công ích thường xuyên, nên đã trích ra một số tiền dự trữ hàng ngày của mình để làm tiền bố thí, hoặc dùng vật chất tiền bạc giúp đỡ người có khó khăn trong cuộc sống. Bố thí dù ít dù nhiều không quan trọng, không kể việc lớn hay việc nhỏ, như “cô gái nghèo cúng dường cây đèn” chẳng hạn, một chút tiền bố thí sẽ được phúc vô lượng.

Thứ hai, dùng phục vụ, hiến công để làm công đức. Có câu gọi là “có tiền giúp tiền, có sức giúp sức” , trong xã hội ngày nay có một phong khí tốt đẹp, đáng quý: Nhiều người đến các cơ quan đoàn thể, bệnh viện, chùa chiền để làm công tác từ thiện, hoặc đến các trường học đảm nhiệm vai trò bà mẹ từ tâm, đến bãi cát, vườn rừng, công viên, đường phố, ngõ hẻm để quét tước, dọn vệ sinh… Đó đều là dùng phục vụ, hiến công để làm công đức.

Thứ ba, dùng lời khen ngợi để làm công đức. Có tiền mà dùng không đúng chỗ sẽ sinh ra tội; có sức, anh giúp sức, tôi giúp sức cũng không có nhiều việc để làm; do đó, công đức so với giúp tiền, giúp sức cao hơn một bậc đó là lời khen ngợi. Nói lời tốt đẹp không sợ nhiều, người một nhà nói lời hay đẹp thì gia đình hòa thuận, vui vẻ, dân chúng nói lời hay đẹp thì quốc gia yên ổn, mọi người toàn thế giới nói lời hay đẹp thì thế giới hòa bình, hữu hảo.

Thứ tư, dùng tình thật chúc phúc để làm công đức. Có lẽ bạn nói tôi không có tiền không thể làm, nói được gì, điều đó không liên quan. Khi người khác làm việc tốt, trong lòng tôi vui vẻ, đó là công đức lớn nhất. Trong tất cả các thứ công đức, dùng tấm chân tình của mình chúc phúc cho người khác là lớn lao nhất, bởi vì công đức bố thí bằng vật chất là thứ có hình, có tướng, có lượng, có giới hạn, còn chúc phúc bằng tâm tình là thứ không hình, không tướng, không lượng, không giới hạn. Ví dụ như chúc “Trong sự che chở của Tam Bảo, cầu mong bạn yên vui khỏe mạnh” , hoặc “Chân thành cầu chúc bạn phước huệ cùng tăng” … Người khác làm công đức chúng ta có lòng hoan hỷ ngợi khen, đó cũng có công đức ngang với người bố thí vậy.

Nhưng vui vẻ làm việc thiện, việc tốt cũng cần có nguyên tắc, không thể tùy thiện bố thí, nếu không, có thể sinh ra phản tác dụng, hoặc gây thêm phiền nhiễu cho người khác, hoặc gây phản cảm nơi người khác. Trong kinh “Tăng A Hàm” có nói, không thể đối với một người không có tín ngưỡng mà bố thí Phật pháp, bởi vì có thể gây ra cái tâm sân hận nơi người đó. Như một người đau ung nhọt còn chưa thuyên giảm, lại có người lấy dao đến chọc vào cái nhọt đó, khiến người ấy càng đau thêm.

Cho nên, bố thí cũng có thứ bậc của nó: 1. Bố thí chân lý là bố thí bậc cao. Phật giáo cho rằng bố thí bậc cao là bố thí pháp khiến cho tâm linh được soi sáng, gợi mở, đó là điều rất nhiều người còn thiếu sót. Một người dù có nhiều tiền của, địa vị cao sang, mà không rõ sự lý, không an nhiên tự tại, thì cũng nghèo nàn. Chân lý là điều ai cũng cần phải có, nếu bố thí chân lý, kiến thức khoa học kỹ thuật cho người khác, thì không những có thể cải thiện cuộc sống của con người, mà còn mở mang trí tuệ cho con người, như vậy người được lợi càng nhiều hơn. Đó là bố thí bậc cao. 2. Nhiệt tình công ích, vui vẻ giúp người là bố thí bậc vừa. Khi nhìn thấy trong xã hội có nhiều chuyện bất công, chúng ta nên dũng cảm nêu cao chính nghĩa. Nhìn thấy các tập thể chuyên làm từ thiện, các đoàn thể yếu thế tồn tại khó khăn, chúng ta nên dành cho họ sự ủng hộ và giúp đỡ, tức là làm cho nó phát triển để phát huy tinh thần nhiệt tình công ích, vui vẻ giúp người. Đó là bố thí bậc vừa. 3. Giúp nghèo cứu khổ là bố thí bậc thấp. Có câu rằng “giúp ngặt không thể giúp nghèo. ” Đối với việc cứu trợ hoạn nạn cấp thiết nhất thời, ví như tuyết lạnh cho than, khiến cho người được cứu nạn giữ sự sống, thì đó là nhân duyên từ thiện không có gì to lớn bằng. Nhưng đối với sự nghèo khổ thường trực, đôi lúc không thể cứu giúp được, vì công tác từ thiện theo kiểu đối phó ấy hoàn toàn không phải là cứu cánh của việc bố thí.

4. Bố thí không tự nguyện là bố thí bậc kém. Có người bỏ tiền ra ủng hộ việc công ích, nhưng sau khi bố thí trong lòng cảm thấy buồn khổ và hối tiếc, hoặc do người khác ép buộc quyên góp, tâm không tự nguyện, đau khổ giống như bị rút đi máu huyết xương tủy trên thân thể của mình vậy. Loại bố thí không xuất phát từ tấm lòng vui vẻ như vậy gọi là bố thí bậc kém.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Bố thí không mong cầu, trang nghiêm cao quý khiến người ta cảm kích không quên;

Bố thí không hối tiếc, thân tâm sáng rỡ khiến người ta khen ngợi.

Người người làm cảnh sát Một thanh niên người Đức trú tại khu nhà tập thể, luôn luôn mở đèn sáng, một người thuê phòng khác thấy như vậy không được, đề nghị anh ta không dùng thì tắt đèn đi. Thanh niên ấy nói: “Liên quan gì đến anh?” Người thuê phòng nói: “Anh làm lãng phí năng lượng, khiến cho nhà nước rơi vào nghèo nàn, tại sao lại không liên quan đến tôi?”

Ở nước Mỹ, trẻ em uống nước có ga xong thì tiện tay vứt bừa chai không, bà lão thấy vậy cho là không được, bà ra lệnh cho đứa bé nhặt lên. Đứa bé nói: “Liên can gì đến bà?” Bà lão nói: “Tại sao không liên can đến bà, cháu vứt lung tung tạo ra rác rến, ô nhiễm môi trường, nhà cửa đất đai của khu vực chúng ta do đó mà xuống giá, điều này liên hệ đến bà lắm chứ!” Bà lão này chính là gương mẫu của người người làm cảnh sát.

Trật tự an ninh xã hội không chỉ là sự chế tài của luật pháp mà còn do trách nhiệm của cảnh sát, nên toàn dân cũng cần đồng tâm hiệp lực. Xã hội cần lấy đạo đức, lương tâm làm chuẩn tắc. Xã hội hiện nay đầy rẫy những kẻ ăn hối lộ bẻ cong pháp luật, lấy của công làm của riêng, sao có thể khiến cho dân chúng tin tưởng phục tùng? Một số doanh nghiệp công thương làm ăn tắc trách, bạn bè với nhau cũng nghi ngờ ganh ghét, phao tin đồn nhảm, hãm hại phỉ báng, ức hiếp được thì ức hiếp, dối lừa được thì dối lừa, trong tập thể thì đấu đá lẫn nhau, như vậy làm sao có thể là gương mẫu cho toàn xã hội? Nếu con người đầy ngu si tà kiến, ngang bướng cố chấp, ích kỷ tự lợi, tranh đoạt lẫn nhau, thường xảy ra chuyện hại người mà chẳng lợi cho mình, xã hội như vậy làm thế nào có thể đáng yêu, đáng sống?

Lãnh đạo cấp trên, cơ quan truyền thông đại chúng và các tổ chức giáo dục cần cùng nhau nêu cao khẩu hiệu “nước mạnh dân giàu”. Như người làm chính trị phải biết mình là công bộc, chứ không phải quan liêu; người làm giáo dục phải biết dạy bằng hành vi hơn là lời nói; người làm y sĩ hộ lý phải biết coi bệnh nhân như người thân; người công nhân phải bỏ riêng theo chung; người buôn bán phải biết không dối gạt mọi người… Nếu toàn xã hội đều vì chung mà quên riêng, biết thành tín hòa mục, biết xấu hổ cảm ơn, cùng nhau dùng lời dịu dàng khen ngợi, đôi bên có tình có nghĩa, thì sẽ thúc đẩy sự hài hòa tốt đẹp trong xã hội, và làm tăng động lực cho quốc gia.

Nếu chúng ta mong muốn xây dựng một xã hội đạo đức, làm được nhiều việc công ích, thì ắt hẳn “người người đều làm cảnh sát” . Cảnh sát là người chấp hành nhiệm vụ, trừ bạo an dân, giữ gìn và bảo vệ trật tự công cộng, nhưng xã hội rộng lớn, nếu chỉ dựa vào cảnh sát cũng không thể bảo vệ sự an toàn cho quốc gia. Muốn duy trì và bảo vệ trật tự xã hội còn cần phải có sự đóng góp công sức của toàn thể quốc dân, ai ai cũng phải có quan niệm công bằng liêm chính, làm việc công ích, ai ai cũng cần có tinh thần mình vì mọi người.

Dân tộc tính của người Trung Quốc thường là khi lợi ích của mình bị xâm phạm, thì họ có thể làm mọi thứ như kiện tụng, đánh đấu, biểu tình thị uy, điều đó biểu thị tinh thần tự cứu lấy mình; nhưng đổi lại, lợi ích của người khác bị tổn hại, tức là có tâm lý ôm nhiều việc không bằng ít việc, tức là không chịu ra sức duy trì, theo đuổi làm việc công ích, ngọn lá rụng xuống cũng sợ vỡ đầu, đó chính là nhu nhược, là ích kỷ.

Mọi người đều cần có trách nhiệm giáo hóa, hướng dẫn phong khí xã hội, sống cuộc đời đạo đức thì xã hội mới hài hòa, gia đình mới an vui, bạn bè mới tin tưởng, quan hệ người và ta mới tương trợ. Nhiều cộng đồng dân cư ngày nay đưa ra khẩu hiệu “bảo vệ cộng đồng, giúp đỡ lẫn nhau” , xã hội của chúng ta ngày xưa cũng thường tôn trọng anh hùng hiệp nghĩa, bởi vì họ duy trì công bằng chính nghĩa.

Xã hội là đại gia đình của chúng ta, chúng ta là một phần tử của đại gia đình ấy, ai ai cũng có trách nhiệm bảo vệ gia đình, sẽ giữ cho gia đình không bị rối loạn. Cho nên, người người làm cảnh sát bảo vệ công lý chính nghĩa, là ý thức cộng đồng cần phải được xây dựng của con người hiện đại.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Người người làm cảnh sát, nêu cao công lý, đề xướng chính nghĩa;

Người người làm việc công ích, bảo vệ cộng đồng, giúp đỡ lẫn nhau, dắt dìu lẫn nhau;

Người người làm thiện nhân, phục vụ cống hiến, khuyên người làm việc thiện;

Người người làm công dân, phụng sự việc chung, giữ gìn pháp luật, hết lòng vì chức nghiệp.

Tôi là Phật Thiền sư Phật Ấn và Tô Đông Pha cùng nhau tản bộ, nhìn thấy bức tượng Quan Âm, Phật Ấn liền chắp tay lễ bái. Tô Đông Pha nghi ngờ hỏi: “Quan Âm là đối tượng chúng ta cần phải lễ bái, nhưng trên tay của đức Quan Âm cũng cầm chuỗi tràng hạt, cũng chắp tay niệm Phật, vậy Quan Âm niệm ai thế?

Thiền sư Phật Ấn nói: “Điều đó cần hỏi chính ông đấy. ” Tô Đông Pha hỏi: “Làm sao tôi biết Quan Âm tay cầm tràng hạt niệm ai?”

Thiền sư Phật Ấn nói: “Cầu người không bằng cầu mình.”

Tôn Trung Sơn nói: “Tín ngưỡng là sức mạnh!”, con người cần phải có tín ngưỡng. Có tín ngưỡng cũng như có cây gậy dùng để đi trên đường đời gập ghềnh, giúp chúng ta vượt núi băng rừng; tín ngưỡng giống như chiếc thuyền từ bi giúp chúng ta đi từ bờ khổ ải sang bờ an lạc!

Trong tín ngưỡng, tà tín là điều xấu nhất, giống như một người mù dẫn đường cho đám người mù, không thể đạt được mục đích lại mất phương hướng. Trên tà tín là bất tín, trên bất tín là mê tín, trên mê tín là chính tín, tức là một thứ niềm tin chân chính.

Có nhiều người, tay cầm nén hương, quỳ trước tượng thần, miệng lầm rầm khấn đảo. Tuy người ta nói họ mê tín, nhưng tinh thần của họ nhân đó mà có chỗ nương tựa, thể hiện hy vọng đối với cuộc sống. Nhưng điều cần nhất là phải có chính tín. Chính tín cần có hai điều kiện: Một, tín ngưỡng tôn sùng Tam bảo; hai, tín ngưỡng giá trị tự thân.

Chúng ta thường than rằng thời Phật cách nay quá lâu, điều gọi là “thời thánh ra đi đã xa” , nhưng đừng quên rằng còn có sức mạnh của Tam bảo, Tam bảo luôn luôn bảo bọc che chở chúng ta! Tam bảo bao gồm Phật, Pháp, Tăng.

Phật, giống như ánh sáng, công năng của ánh sáng là ấm áp, soi sáng, che chở. Ánh sáng từ bi của đức Phật sưởi ấm chúng ta, ánh sáng trí huệ của đức Phật soi sáng chúng ta, ánh sáng phước đức của đức

Phật che chở chúng ta.

Pháp, giống như nước, công dụng của nước là tưới ướt, tẩy rửa, làm tăng trưởng. Nước pháp (pháp thủy) có thể tưới ướt thấm đẫm lúa má, nước pháp có thể tẩy rửa gột sạch tất cả dơ bẩn, làm tươi tốt vạn vật cỏ cây.

Tăng, giống như gió, công dụng của gió là thổi qua, làm thông thương, làm mát mẻ. Gió đức của tăng bảo có thể thổi mát chúng sinh, làm thông thương xã hội, đem lại mát mẻ cho chúng sinh.

Phật, Pháp, Tăng, tính chất quan trọng của Tam bảo giống như ánh sáng, như nước mưa, như không khí (gió), xem ra rất đỗi bình thường, nhưng thiếu một trong ba thứ đó đều không được. “Ánh sáng, không khí và nước, đó là ba thứ trân quý của cuộc sống”, “Phật, Pháp, Tăng là Tam bảo xuất thế!” Tam bảo là gì? Là Tam bảo tự tính! Khi đức Phật thành đạo có nói: “Mọi người đều có Phật tính”, cho nên cầu người không bằng cầu mình. “Tôi là Phật”, rõ ràng thay, tự tại thay!

Thừa nhận “Tôi là Phật” có những điều bổ ích nào?

Thứ nhất, tôi có thể sửa sai hướng thiện. Một người có thể trực tiếp thừa nhận “Tôi là Phật”, tức là có thể dễ dàng sửa đổi sai lầm. Làm sao có thể không cố gắng hướng thiện? Thừa nhận mình là Phật, thì cống hiến cơ bản nhất là sửa sai hướng thiện để có được nhiều lợi ích to lớn.

Thứ hai, tôi có thể nhìn gương hiền tài mà bắt chước. Tôi đã thừa nhận “Tôi là Phật”, tức là luôn noi gương “Như Lai để làm theo”. Chư Phật, Bồ Tát đại từ đại bi, tôi có thể không từ bi được chăng? Chư Phật, Bồ Tát đại trí đại huệ, tôi có thể không có trí huệ được chăng?

Thứ ba, có lòng bao dung đại độ. Lòng khoan hồng đại lượng của đức Phật có thể bao dung trời đất, tôi có thể không khoan dung rộng lượng với người khác được chăng? Tôi đã thừa nhận “Tôi là Phật”, tức là không thể tính toán chi ly trước sai trái của người khác; cần phải lấy “cái tâm trách người để trách mình, để xem lại mình”.

Thứ tư, tôi có thể phóng khoáng tùy duyên. Cuộc sống tùy duyên thật là tươi đẹp, cuộc sống phóng khoáng thật là khoát đạt! Đối với sự phát tâm “không làm điều ác”, tôi cần phải tùy duyên; đối với hành vi “theo đuổi điều thiện”, tôi cần phải thực tế. Tôi làm lớn rộng tự ngã, khai phá tương lai, tôi hướng theo đạo Bồ Đề để cố gắng tiến lên, hăng hái làm việc; trong cuộc sống phóng khoáng tùy duyên, tôi có thể đảm đương việc “hoằng pháp là việc nhà, lợi tha là sự nghiệp.”

Thứ năm, tôi có thể vô tư vô ngã.

“Tôi đã là Phật”, thì ích lợi riêng tư của thời quá khứ tôi đã phá trừ tất cả, ý nghĩ xằng bậy đảo điên của thời quá khứ tôi đã dứt tuyệt. Tôi lấy cái tâm “vô tư vô ngã” để làm người, xử sự, lấy thái độ “vô tư vô ngã” để phục vụ người đời; đã vô tư vô ngã, không chấp không cầu, tôi có thể tôn trọng mọi người và bao dung tất cả. Có lẽ hành động nhất thời của tôi khó có thể chu toàn, nhưng tôi có nghị lực kiên định, có sức mạnh tâm nguyện, luôn khấn cầu “Tôi là Phật” để Phật tính ở trong tâm của tôi dần dần tỏa sáng, và ánh sáng ấy chiếu rọi khiến những ích kỷ, cố chấp đều bị tiêu trừ dưới ánh sáng của tịnh độ.

Thứ sáu, tôi có thể tự giác theo Phật.

“Tôi là Phật” , tức là tôi tự biết sự dạy bảo hướng dẫn của người khác chỉ là gợi ý nhất thời, sau này, tôi chắc chắn phải tự biết. Tôi tự biết những phiền não sâu xa của nội tâm, ắt phải dũng cảm trừ bỏ; tự biết những toan tính, được thua, vọng tưởng, tôi cần cố gắng hết sức để đối phó. Tôi tự biết việc làm người của tôi không hoàn hảo, học vấn không sâu rộng, tài năng còn kém cỏi, việc làm lợi cho người khác của tôi không đầy đủ, cho nên tôi cần phải cố gắng tự bổ sung cho mình. Lòng từ bi, trí Bát nhã, lối giải thoát của đức Phật tôi luôn phải theo đuổi với hy vọng mình có thể giải thoát tự tại như đức Phật, bởi vì tôi đã thừa nhận “Tôi là Phật”.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Dùng tâm buông bỏ kết rộng vô lượng duyên lành, Dùng tâm trong sạch xa rời sắc dục nhiễm ô, Dùng tâm thiền định xử trí tình huống xuôi ngược,

Dùng tâm cầu nguyện tạo dựng thế giới viên mãn.

Thật và giả Hai vị thiên sứ đi xin ở trọ, đến một gia đình giàu có, chủ nhà để cho họ ngủ qua đêm trong một hầm băng lạnh lẽo ở dưới đất. Khi lên giường nằm, thiên sứ lớn tuổi phát hiện trên tường có một cái lỗ, ông tiện tay lấp kín lại. Thiên sứ trẻ tuổi hỏi tại sao, vị thiên sứ lớn tuổi nói: “Có một số việc hoàn toàn không giống như nó được nhìn thấy.”

Qua ngày thứ hai, họ đến ngủ qua đêm tại nhà một nông dân nghèo khổ, chủ nhân đối đãi với họ rất nhiệt tình. Sáng hôm sau, hai vợ chồng người nông dân đang ngồi khóc, thì ra nguồn sống duy nhất của họ là con bò sữa bị chết đêm qua. Vị thiên sứ trẻ tuổi rất tức giận, chất vấn vị thiên sứ lớn tuổi tại sao không ngăn cái chết của con bò sữa lại. Vị thiên sứ lớn tuổi nói: “Khi ở dưới hầm đất ngủ qua đêm, theo lỗ tường hở, tôi thấy cả một đống tiền ở nơi đó, bởi vì lão chủ nhà bị tham dục mê mờ, không muốn cho người khác chia sẻ hưởng dụng số tài sản của mình, nên tôi lấp bít chỗ tường hở ấy lại. Đêm qua, thần chết đến gọi người vợ của anh nông dân, tôi đành để con bò thế mạng bà ấy. Cho nên có một số việc không giống như nó được nhìn thấy.”

Mọi việc trên thế gian như thật như giả, như giả như thật, thật thật giả giả, vàng thau lẫn lộn, khiến cho con người không biết đi theo đường nào.

Thứ nhất, lời đồn thị phi thật thật giả giả. Có người nói “lời đồn nhảm do ở người có hiểu biết” , đơn giản là xã hội ngày nay lời đồn nhảm đầy rẫy khắp nơi, vậy người có hiểu biết của chúng ta ở đâu? Hiện tại, dân chúng nói chung đều dựa vào các trung tâm truyền thông tin tức làm nguồn hiểu biết cho mình, thực ra truyền thông tin tức, đài truyền hình, tập san báo chí, phần lớn đều có thể khác xa với sự thực. Thứ hai, tình cảnh trong mộng thật thật giả giả. Cuộc đời như giấc mộng, nhưng cuộc đời trong mộng lại có thể là mộng. Những gì suy nghĩ ngày thường, chuyện cũ ngày xưa, suy nghĩ xằng bậy điên đảo đều có thể thành mộng. “Trong mộng rõ ràng có đủ sáu thú vui, nhưng sau khi tỉnh ngộ trống không chẳng có thế giới nào cả”, trong cuộc đại mộng ai là người biết trước? Người ở trong mộng thật không dễ gì tỉnh ngộ. Trong giấc mộng, ta người thị phi, phong cảnh sông núi, vinh hoa phú quý, được mất cùng thông, đều giả bộ như thật; một khi tỉnh mộng, cái nào là thật, cái nào là giả thật khó để người đời luận đoán. Có người cho mộng là thật, có người cho mộng là giả, cảnh trong mộng thật thật giả giả, có thể nào tin được chăng?

Thứ ba, tình người ấm lạnh thật thật giả giả. Con người thường cảm thán thói đời lãnh đạm, tình người ấm lạnh. Nụ cười trên mặt, lời khen trên môi chưa hẳn đã thật tâm; một thái độ nghiêm túc, những lời nói khó nghe chưa hẳn đã dối lòng. Đàn ông có thể hóa trang thành đàn bà, đàn bà có thể hóa trang thành đàn ông, là nam hay là nữ, là nữ hay là nam, há nào biết được tình người ấm lạnh, thật giả khó lường?

Thứ tư, cuộc đời vui buồn thật thật giả giả. Trong cuộc đời, có người hạnh phúc vui vẻ, có người đau khổ buồn rầu, cho nên nói cuộc đời chua ngọt đắng cay đều có. Nhưng có người khi nghèo khổ lao đao vẫn giữ tâm tình lạc quan khoát đạt, có người khi phú quý vinh hoa vẫn chất chồng phiền não, quả khiến cho người ta mê loạn không biết đâu mà lần; vậy rốt cuộc, trên đời này giàu sang tốt hay nghèo hèn tốt? Thực ra vui buồn đều tương đối, buồn rầu chưa hẳn là buồn rầu thực sự, vui vẻ chưa hẳn là vui vẻ thực sự. Nếu có thể biến buồn rầu thành sức mạnh, thì trong vui vẻ cũng không được quá đắc ý huênh hoang, thật thật giả giả, vậy chúng ta phải làm thế nào đây? Thứ năm, suy nghĩ xằng bậy đảo điên thật thật giả giả.

“Bát Nhã tâm kinh” dạy chúng ta “xa rời mộng tưởng điên đảo”, tức là nói đừng để thị phi điên đảo làm mê hoặc, không được lấy thật làm giả, lấy giả làm thật. Khi đức Phật thành đạo, ngài ở trong thế giới giác ngộ quan sát chúng sinh trên thế gian đều đang sống trong điên đảo. Bạn nói với một người “chân như Phật tính” là thực có, anh ta cho là giả; bạn nói với anh ta ăn uống vui chơi là cái gốc của nhân sinh khổ não, là hư giả không thật, nhưng anh ta chấp giả là thật. Cho nên, chúng sinh lấy thật làm giả, giả làm thật, như vậy là suy nghĩ xằng bậy điên đảo, cho sai là đúng, đức Phật cũng vì thế mà không nhịn được sự cảm thán sâu sắc. Ngài cảm thấy không làm gì được. Thứ sáu, mọi sự trên thế gian thật thật giả giả. Mọi sự trên thế gian mê hoặc con người, như một người lữ hành, biết rõ trong giếng khô có con rắn độc đang nằm, nhưng vì trên giếng có năm tổ ong mật đang nhỏ xuống năm giọt mật ong, khiến anh ta quên cả nguy hiểm cố dấn chân bước xuống. Khi con người bị đau khổ, cảm thấy mọi niệm đều vô nghĩa, tất cả đều không; khi gặp một cảnh giới khác, tự ngã lại bị mê hoặc, suy nghĩ xằng bậy điên đảo, thật thật giả giả, giả giả thật thật, không đi đến chỗ giác ngộ triệt để thì làm sao phân biệt được rõ ràng! Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Nhân quả không thể mơ hồ;

Làm thiện có thiện báo, làm ác có ác báo;

Không thể không báo, chỉ chưa đến kỳ đấy thôi. Chân lý không thể lừa dối;

Thật thật giả giả, giả giả thật thật;

Sau thật giả, phải có cân bằng.

Phát tâm Một vị sư phụ có thần thông, nhưng đáng tiếc lại không có tâm cứu độ người khác. Một lần nọ xuất ngoại, theo sau ông có một đồ đệ tâm niệm rằng: “Chúng sinh có nhiều đau khổ và chướng ngại, mình muốn cứu vớt chúng sinh.” Sư phụ có “tha tâm thông” (có thần thông biết được tâm của người khác nghĩ gì, muốn gì), nên biết đồ đệ đang phát tâm nguyện lớn, ông liền dừng lại, nói: “Đưa tay nải đây cho tôi, và trò đi lên phía trước đi!” Đồ đệ cũng không biết tại sao, cứ đưa tay nải cho sư phụ. Sư phụ mang tay nải đi theo sau, nghĩ: “Xấu hổ quá! Cái tâm cứu độ chúng sinh như vậy mình không thể nào phát khởi được; ta xin lỗi đồ đệ, đồ đệ ta đã phát tâm Bồ tát. Cũng nên để cho cậu ấy đi lên phía trước, còn sư phụ như mình cam tâm vác tay nải cho cậu ấy!”

Lại đi thêm một đoạn đường, trước mặt là một hồ nước, hàng ngàn hàng vạn con kiến đang bị nước vây khốn, đồ đệ bỗng nghĩ: “Ôi trời! Ngay cả đàn kiến bị vây khốn trong hồ nước mà mình cũng không có cách gì cứu được, vậy làm sao mà độ được chúng sinh?” Sư phụ đi phía sau liền biết tâm ý của đồ đệ, bèn nói: “Dừng lại! Tay nải đây, hãy vác đi, và đi lui phía sau!”

Mở đầu “Bát nhã tâm kinh” là “chiếu kiến ngũ uẩn giai không” (ngẫm thấy năm uẩn đều không), “Kinh Kim cang” cũng nhấn mạnh lại “vô ngã tướng, vô nhân tướng, vô chúng sinh tướng” (không có tướng ngã, không có tướng người, không có tướng chúng sinh), “tự kỷ vị độ, tiên độ nhân, giá thị Bồ tát đích phát tâm” (chưa độ mình, độ người trước, đó là phát tâm của Bồ tát). Câu chuyện kể ở phần trước cho chúng ta biết phát tâm là điều rất trọng đại.

Những gì con người nghĩ tưởng phần lớn đều lấy tôi làm trung tâm, lấy tôi làm tiêu chuẩn, như cần thi vào một trường học chất lượng, tôi cần có thành tích rất tốt, sau này tôi sẽ có nghề nghiệp tốt, tôi cần phải giỏi giang, tôi cần phải thành công… Tất cả những gì trong não suy nghĩ đều là “tôi” thu hoạch như thế nào, có được như thế nào, tất cả các thứ khác đều không quan trọng đối với “tôi” . Về cơ bản, Phật học yêu cầu chúng ta “trước hết phát tâm độ người, sau đó mới độ mình.”

Con người không những biết sự tồn tại của chính mình mà phải biết ngoài mình ra còn có người khác; và có rất nhiều chúng sinh của mười phương thế giới; không chỉ biết tuổi đời mấy mươi năm hiện tại của chúng ta, mà còn phải biết thời gian vô hạn, cuộc sống lâu dài; cũng không chỉ biết đất nước của chúng ta, mà cần phải biết thế giới mười phương vô lượng vô biên, bạn cần mở rộng tâm mình ra, rộng như hư không, bao dung trời đất. Tất cả chúng sinh trong vũ trụ là chúng sinh trong tâm của chúng ta, tam thiên đại thiên thế giới là thế giới ở trong tâm của chúng ta. Cho nên, ngoài bản tâm giác ngộ của các vị thánh, không có chúng sinh, không có thánh quả. Chúng ta nói phát tâm, tức là nói theo quan niệm của thế gian nói chung gọi là lập chí. Lúc trai trẻ lo học tập lập chí, một khi đã có chí nguyện, không việc gì là không thể làm, một khi đã có phát tâm, không việc gì là không thành. Chúng ta cần tự khai thác nguồn tài năng của chính mình, đem trí tuệ, năng lực, tình cảm của mình thành tâm nhiệt tình cống hiến cho đại chúng.

Phát tâm, tức là phát những tâm gì? 1. Phát tâm từ bi, không phân biệt ta người Từ bi là căn bản của Phật pháp, không có từ bi thì bất kỳ học thuyết nào cũng có thể xem như là tà thuyết. Chúng ta thường nói: “Từ bi là nền, phương tiện là cửa” , từ bi và phương tiện là những gì mà mỗi cá nhân cần thích ứng với thực tiễn Phật pháp. Giữa người với người, nếu có lòng từ bi thì đôi bên có thể chung sống hài hòa; mở rộng lòng từ bi đến tất cả chúng sinh, không phân biệt người vật, bất cứ một sinh mệnh nào cũng đều cần sự yêu thương và quan tâm của người khác. Xã hội ngày nay đề xướng phong trào thể hiện lòng yêu thương, thực ra đó là lòng từ bi của Phật giáo. Từ có thể đem lại an vui, bi có thể diệt trừ đau khổ, từ bi là phương pháp duy nhất làm tăng mối quan hệ giữa người và người.

2. Phát tâm tín nguyện, luôn theo Phật học Chúng ta cần có niềm tin, tâm nguyện. Trong niềm tin có một kho báu vô tận, bởi vì Phật pháp mênh mông, chỉ có niềm tin của người tài giỏi mới có thể thấu triệt.

“Niềm tin là mẹ của nguồn đạo công đức, nuôi dưỡng tất cả mọi thiện căn”. Chúng ta không nên cho rằng tuổi trẻ chỉ cần nói về kiến thức mà không bàn đến tín ngưỡng; thực ra không thể coi nhẹ tín ngưỡng. Bất kỳ một tôn giáo, một học thuyết nào cũng cần có tín ngưỡng. Dù theo tín ngưỡng nào, tốt hay xấu, đều có hiệu quả nhất định. Tôi tạm chia tín ngưỡng làm mấy cấp bậc, đương nhiên cao nhất là chính tín, dưới chính tín là mê tín, dưới mê tín là bất tín, dưới bất tín là tà tín. Tà tín, tức là đặt niềm tin sai lạc, điều này rất nguy hiểm. Bất tín, tức là không tin vào gì cả, tức không có niềm tin, cũng không tốt. Mê tín so với bất tín còn khá hơn một bậc, bạn không nên cho rằng thấy một ông già một bà già đang quỳ trước thần linh khấn vái cầu nguyện là không có ý nghĩa gì, thực ra thái độ tôn sùng, tâm địa lương thiện ấy vẫn đáng được khen ngợi. Mê tín cũng có sức mạnh ghê gớm, chính tôi theo tín ngưỡng Phật giáo, người ta nói tôi có chính tín đối với Phật giáo, cố nhiên đó là điều rất tốt, nhưng người ta nói tôi mê tín Phật giáo cũng không có gì quan trọng. Điều gọi là mê tín thì không biết vì sao điều cần tin ấy lại gọi là mê tín, bởi chính xác thì tín ngưỡng vào điều không có ý nghĩa mới gọi là mê tín. Nhưng mặt khác, điều gọi là tín ngưỡng thì không nói đến điều kiện, không có yêu cầu, chỉ có một mực cam tâm tự nguyện vì điều cần tin mà cống hiến tất cả, đó cũng có thể gọi là mê tín, “vì chủ nghĩa mà hy sinh”, “vì truyền giáo mà tuẫn nạn”. Nếu nhất định muốn hỏi tại sao, thì có thể sức mạnh ấy có sự sai lệch. Cho nên có người cười tôi là mê tín, tôi không cần phải biện hộ, mà trái lại thấy mình vui vẻ, cảm thấy rất tốt, và tôi càng tìm đến mê tín. Đương nhiên, Phật giáo hoàn toàn không đề xướng mê tín mà là phải chính tín. Chính tín nhất định phải có đối tượng thật sự, phải tin vào thánh hiền viên mãn thanh tịnh, phải tin vào người có sức mạnh to lớn đủ sức cứu độ chúng sinh. Bởi vì người có tín nguyện chân chính mới có thể thường theo Phật học. 3. Phát tâm Bồ đề, trên hoằng pháp dưới giáo hóa Tâm Bồ đề là đại tâm cao nhất trong sự phát tâm. Gọi là phát tâm thì trên mở rộng đạo Phật, dưới giáo hóa chúng sinh, đó chính là tâm Bồ đề (Bồ đề tâm). Chúng ta không thể coi nhẹ tâm Bồ đề, một khi đã phát nguyện tâm Bồ đề thì có thể nói khả năng thành Phật có thừa.

Tâm Bồ đề có nhiệt tình của thanh niên, sức mạnh của tuổi trẻ, có thể nói tâm Bồ đề là tâm của tuổi trẻ thuần khiết. Người thanh niên dũng cảm dù khó khăn trắc trở cũng không lùi bước, lương tâm biết đau buồn trước thời thế khó khăn, biết thương xót vì nhân dân khốn khổ, rất phù hợp Bồ đề tâm trong Phật giáo “dù khó làm cũng có thể làm được, dù khó nhịn cũng có thể nhịn được.” 4. Phát tâm vô ngã, mở rộng để hoàn thành Chúng sinh chấp ngã, cho nên không thể có phương cách giải thoát; từ bi có ngã, tức là có đối đãi; tín nguyện có ngã, tức là có giới hạn; Bồ đề có ngã, tức là Bồ đề cũng không thể thành tựu. “Muốn học Phật pháp, trước tiên phải vô ngã”, vô ngã hoàn toàn không phải là hủy diệt tự ngã, mà là thành tựu, mở rộng và hoàn thiện chính mình.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Mỗi ngày nói một đôi lời vui vẻ, Mỗi ngày làm một vài việc lợi chúng.

Mỗi ngày đọc một ít sách bổ ích, Mỗi ngày độ một vài người có duyên.

TRÍ HUỆ THẤU SUỐT SINH TỬ

Mùa xuân không phải là mùa mà là nội tâm;

Đời người không phải là thân thể mà là tâm tính;

Người già không phải là tuổi tác mà là tâm tình;

Cuộc đời không phải là năm tháng mà là vĩnh hằng. Con người có kiếp sau hay không

Năm 1984, William Parker bị tử hình vì tội giết người. Trong ngục thất, anh bắt đầu nghiên cứu Phật giáo. 7 năm sau, Parker là người tu hành đạo Phật duy nhất ở nhà tù thuộc bang Kansas. Parker nói: “Điều quan trọng nhất của thiền định là suy nghĩ về cái chết, tôi cầm chắc cái chết trong tay, nhưng tôi vẫn cảm thấy lúng túng trước cái chết. Phật giáo nói chết là một lời nói không thật, là một điều mê hoặc lớn lao, hiện nay tôi biết cái thân xác hữu hình này là thứ có thể chết đi, nhưng có một thứ khác ở bên trong sẽ tiếp tục sống mãi.”

Ngày tử hình theo thời hạn đang đến gần, pháp sư tổ chức nghi thức thọ giới cho anh ta, Parker có pháp danh mới là “Vĩnh Hằng Sơn” (Núi vĩnh hằng). Trong giấy chứng nhận, một vị pháp sư viết: “Khi anh ra đi, phải tôn nghiêm như một ngọn núi, tin rằng sự sống của anh sẽ tiếp tục mãi mãi. ”

Có người nói con người chết như ngọn đèn tắt, một lần chết là hết, làm gì có kiếp sau. Đó là điều không thấy của sự mê lầm.

Cũng có người nói con người có kiếp sau, một hạt giống gieo xuống đất là có thể ra hoa kết trái, có thể có kiếp sau; sau khi con người chết đi, đương nhiên có thể trở lại làm người, không thể thay đổi. Đó là điều thường thấy của sự mê lầm.

Nói không thấy con người sau khi chết có kiếp sau và nói thường thấy con người sau khi chết có kiếp sau đều không phải là chân lý của cuộc sống. Con người chết không như ngọn đèn tắt, cũng không hẳn là sẽ làm người lại, tùy theo nhân duyên nghiệp báo, năm hướng chuyển vần, sáu nẻo luân hồi, làm thiện thì là người, trời, làm ác thì là địa ngục, ác quỷ, súc sinh, đó mới là cuộc đời đích thực. Một hạt giống gieo xuống đất có đủ các thứ nhân duyên như ánh sáng, không khí, nước sẽ lớn lên, ra hoa, kết trái. Làm sao có thể nói con người chết là hết? Thế nhưng từ nhân đến quả, trong đó duyên phận cũng rất quan trọng; nếu chỉ nói nhân mà bỏ đi cái quan trọng nhất là duyên, thì đó là điều mê hoặc lớn nhất.

Vốn là một người làm quan lớn, chỉ vì phạm pháp trong khoa cử mà bị xiềng xích tù đày, bị đối đãi trong lao ngục không bằng vật nuôi trong nhà. Nhìn theo quả báo đời này, những gì cuộc đời của con người đã làm hoặc đã nói đều có thể ảnh hưởng đến họa phúc, hoặc hạnh phúc hoặc bất hạnh, tất cả đều có thể biến đổi, huống nữa là kiếp sau với thời gian có xuân, hạ, thu, đông, với thế giới có thành, trụ, hoại, không, với suy nghĩ có sinh, trụ, dị, diệt, với cuộc đời có sinh, lão, bệnh, tử. Vũ trụ, con người và vạn vật đều ở trong trạng thái xoay vòng, giống như giờ trên đồng hồ, cứ chạy và chạy mãi xoay quanh 12 con số vẫn không bao giờ xong. Đời người, sinh cũng không phải là bắt đầu, chết cũng không phải là kết thúc, đi lên phía trước cũng có lúc sẽ quay đầu lại, chứ không phải đi thẳng. Mặt trời mọc, mặt trời lặn, đi rồi về lại, đó đều là nói rõ con người có kiếp sau. Con người có kiếp sau mới có hy vọng, nhưng cũng cần phải có thiện duyên. Thiện duyên, thiện báo chính là thế giới của những người giác ngộ.

Tôi thường thích lấy áo quần để so sánh với việc chết đi của con người: Một bộ áo quần rách phải được thay bằng áo quần mới; thân xác đã phân hủy cần thay một thân hình mới. Tôi cũng thường lấy việc chuyển nhà để so sánh với sự chuyển giao cuộc sống; ngôi nhà này đã bị rách nát, cần chuyển đến ở một ngôi nhà mới. Vấn đề là bạn có đủ vốn liếng hay không? Nếu bạn có tiền, bạn có thể thay bộ áo quần đẹp hơn, hoặc có thể chuyển đến ở một ngôi lầu cao sang hoa lệ hơn. Vốn liếng ấy có thể ví như công đức của con người; nếu bạn không có vốn liếng nghĩa là bạn không tích góp nhiều công đức thì giống như bạn đem cầm cố áo quần vốn có của bạn, hoặc đem bán ngôi nhà vốn có của bạn, như thế bạn chỉ đổi được bộ áo quần rách hay ở trong một gian nhà nhỏ hẹp tuềnh toàng. Con người sau khi chết, tình trạng chuyển đổi sự sống là như thế nào? Trong “Khuyến phát Bồ đề tâm văn” có đề cập đến việc chuyển đổi sự sống của con người giống như con rùa lột xác, rùa lột xác phải vô cùng đau đớn, sự sống của con người sẽ chuyển từ thể này sang thể khác cũng giống như vậy. Con người khi sắp tắt thở có rất nhiều điều đáng sợ, có thể gọi là “gió lửa nung nấu, thần thức hoảng loạn, máu huyết khô kiệt, da thịt khô héo từ ngoài vào trong. Không một sợi lông nào là không bị kim chui, dù còn một lỗ cũng bị dao cắt. Rùa sắp đem nấu, sự lột xác của nó tuy dễ hơn sự lột xác của con người; thần hồn muốn tạ từ, nhưng sự rời hình hài của nó cũng khó bội phần”. Con người đều muốn biết tương lai, thực ra, “muốn biết nhân của đời trước, thì nhìn điều mà đời này chịu; muốn biết quả của đời sau thì xem việc mà đời này làm”. Muốn biết con người có kiếp sau hay không, nhân quả tuần hoàn, bạn cũng có thể lấy hiện tại để suy đến tương lai, ngộ đạo lập tức thì có thể thấy ba thời một thể, ba ngàn thế giới một niệm.

Con người có hay không có kiếp sau? Nghiệp là sợi dây kết nối quá khứ, hiện tại, tương lai của đời người, đúng là “đừng cho rằng làm ác kiếp sau không báo, đừng cho rằng làm thiện kiếp sau không đền” . Kém hiểu biết lớn nhất của loài người là cho rằng không có kiếp sau, bởi vì con người có sự mê mờ trong cõi âm, đối với tương lai chính mắt mình không chứng kiến, cho nên không tin có đời sau. Thực ra, bạn đâu có thấy được không khí, đâu có thấy được sóng điện, thậm chí lòng thương yêu bạn cũng không thể thấy, nhưng bạn có thể nói là không có được không?

Gen có thể biến đổi phẩm chất của giống người, thiện ác nhân duyên có thể biến đổi tương lai của người đời, sự mê lầm hay giác ngộ của con người trên thế gian không thể không lưu ý!

Lời trích từ sách “Thái căn đàm” Con người có lớn nhỏ, pháp không có cao thấp;

Con người có sống chết, Phật không có đi về. Giải thoát cuộc đời Ngày xưa có một vị thiền sư tên là Phi Tích, ông nói với các nhà sư khác: “Người nằm chết, các ông có xem không?”

Các nhà sư nói: “Đương nhiên là xem rồi!”

- Vậy ngồi chết, các ông có xem không?

- Cũng xem chứ. Các nhà sư liền đưa ra mấy ví dụ.

- Thế thì đứng chết, các ông có xem không?

- Tuy là hiếm thấy, nhưng cũng xem. - Thế còn đầu cắm xuống đất, chân đưa lên trời, đứng ngược mà chết, các ông có xem không? Các nhà sư khác nói: “Cách chết như vậy chưa từng nghe thấy. ”

Thiền sư Phi Tích nói: “Được! Để tôi chết cho các ông xem.” Nói xong liền đứng ngược tư thế mà chết.

Trong lời nói đùa vui mà giải quyết chuyện lớn về sinh tử, thì đó là người đã thấu triệt, đã giác ngộ biết dường nào! Đó chẳng phải là giải thoát sao? Cuộc đời của người giải thoát là cuộc đời như thế nào? Người ấy không ký thác sự giải thoát vào tương lai, cũng không mơ tưởng viễn vông rằng “không bệnh”, “không già”, “không chết”. Giải thoát cuộc đời ngay tức thì bạn có thể thấy được.

Giải thoát cuộc đời là không có tình cảm lo buồn khổ não. Một người nếu có tình cảm lo buồn khổ não thì không thể giải thoát; chỉ cần chúng ta có đủ khả năng đối phó với chuyện lo buồn khổ não thì có thể giải thoát.

Giải thoát cuộc đời là không có quan niệm có không, được mất. Thông thường con người thích lo được lo mất, có thì vui vẻ, không thì buồn rầu, được thì thích thú, mất thì đau khổ. Người khăng khăng ràng buộc vào sự được thua là người không thể giải thoát.

Giải thoát cuộc đời là không có vướng mắc, gò bó, trở ngại. Thế gian này đặt ra nhiều gò bó, trở ngại cho con người, thử quan sát tâm hồn của một người giải thoát, bất kể sự gò bó trở ngại to lớn như thế nào, người ấy đều không cho là khó khăn, gò bó trở ngại càng to lớn hơn nữa cũng không thể quấy nhiễu được tâm hồn của người giải thoát.

Giải thoát cuộc đời là không có cảm nghĩ về sinh lão bệnh tử. Bất cứ ai cũng phải trải qua sinh lão bệnh tử, người không tin Phật giáo phải trải qua sinh lão bệnh tử, người tin Phật giáo cũng trải qua sinh lão bệnh tử. Nhưng người có tín ngưỡng và người không có tín ngưỡng (tức người giải thoát và người không giải thoát) thì cảm nghĩ về sinh lão bệnh tử không giống nhau. Người không có tín ngưỡng, tức người không giải thoát, thì sống là vui, nhưng khi đối mặt với bệnh, với chết thì kinh hoảng, khiếp sợ, điên đảo, thật khó nói cho hết; còn đối với người có tín ngưỡng (tức người giải thoát)

thì cảm nghĩ của họ là sống cũng không có gì là vui, chết cũng không có gì là buồn, sống chết đều là thực tướng giống nhau.

Ngày xưa có một vị cư sĩ họ Bàng, cả nhà theo Phật. Một hôm cư sĩ họ Bàng cùng với vợ đi về thế giới cực lạc, đứa con đang cày ruộng nghe được tin ấy bèn kêu lên: “Ôi trời ơi! Sao mà cha mẹ đi nhanh thế! Con phải đi theo cha mẹ thôi!” Nói xong, lập tức ra đi. Các bạn xem, tuy là chết, nhưng cách chết ấy đẹp lắm thay!

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Nâng cao tâm hồn, mở rộng tầm nhìn, tự nhiên có thể khoảng khoát không gò bó; Buông bỏ cố chấp, tùy duyên phóng khoáng, tự nhiên có thể vượt qua sinh tử.

Tuổi thọ Tôi xuất gia năm 12 tuổi, năm nay đã 70 tuổi, trong suốt thời gian ấy tôi chưa từng được rảnh rang, cũng không biết mùi vị của sự nghỉ ngơi. 10 năm nữa, tôi tròn 80 tuổi, tính từ năm 20 tuổi, tôi đảm nhận chức hiệu trưởng Bạch Tháp Quốc, thì thời gian làm việc của tôi sẽ tròn 60 năm. Trong 60 năm làm việc để sinh sống ấy, lượng làm việc mỗi ngày của tôi có thể tương đương với năm người, tính ra như vậy tuổi thọ của tôi có đến 300 tuổi.

Người xưa nay theo đuổi ước mơ “ngũ phúc lâm môn” (năm thứ phúc đến nhà), trong năm thứ phúc ấy, người ta cho “sống lâu” (trường thọ) là số một. Tuổi thọ dài, rốt cuộc tốt hay xấu? Một người nếu sống đến 120 tuổi, thì hẳn là con cái có người đến 100 tuổi, chắc cũng đã đi trước người ấy rồi, thậm chí đứa cháu 80 tuổi cũng có thể đã chết luôn, người đầu bạc tiễn người đầu xanh, sống lâu như vậy có tốt không? Mặt khác, nhìn những cơ năng trên thân thể của người già 120 tuổi, răng đã rụng hết, ăn thứ gì chắc cũng rất khó khăn, độ thính của tai không còn bén nhạy, mắt cũng đã mờ lòa trông thấy không rõ ràng, cuộc sống mà “tai không thính, mắt không rõ” thì còn gì là ý nghĩa? Cuộc đời nên tùy theo tự nhiên, sống đến một số tuổi nào đó là đã đủ rồi. Bởi vì ý nghĩa của cuộc đời không phải do nhục thể sống đến lâu dài, mà là do sống có cống hiến cho nhân quần thế giới hay không. Nhà Nho có ba loại sự nghiệp bất hủ là “lập đức”, “lập công”, “lập ngôn”, con người chúng ta, ngoài mong cầu cho thân thể sống lâu, cũng nên theo đuổi những thứ tuổi thọ khác:

Thứ nhất, tuổi thọ của ngôn ngữ. Trên thế gian, có người nói như gió thoảng qua tai, không ai nhớ gì cả, nhưng có người nói lại trở thành danh ngôn, châm ngôn, có thể lưu truyền, giáo hóa nhân gian, đó gọi là tuổi thọ của ngôn ngữ. Ví như hiện nay chúng ta thường dẫn “Phật nói”, “Khổng Tử nói”, “Mạnh Tử nói”

… tức là chứng tỏ rằng những lời nói của các vị thánh nhân đã trải qua ngàn năm vẫn còn sức sống.

Thứ hai, tuổi thọ của sự nghiệp. Có người gây dựng sự nghiệp to lớn, giúp nhiều người được hưởng lợi. Ví như vua Đại Vũ trị thủy, đến nay ở Nam Kinh còn lưu lại bia ghi công tích của ông; hoặc như Luy Tổ dạy người nuôi tằm dệt lụa, đến nay người mặc tơ lụa cũng cần nhớ ơn Luy Tổ. Điều này cho thấy tuổi thọ của sự nghiệp có thể lâu dài.

Thứ ba, tuổi thọ của đạo đức. Những “Gương mẫu đời xưa” như Nhạc Phi, Văn Thiên Tường, Sử Khả Pháp… sát thân thành nhân, hy sinh vì đại nghĩa, thà chết để bảo toàn danh tiết, đạo đức của họ để lại tiếng thơm cho muôn đời, khiến cho hậu thế nhớ mãi, đó chính là tuổi thọ của đạo đức. Thứ tư, tuổi thọ của tín ngưỡng. Mỗi thời đại đều có người vì tuổi thọ của việc truyền thừa tín ngưỡng mà phát tâm dâng hiến. Ví như có người xây dựng chùa chiền, tồn tại ngàn năm, có người in ấn kinh sách, lưu truyền vạn đại. Ngoài ra, cũng có người dứt đoạn được phiền não nhờ có trong tôn giáo tín ngưỡng, an nhiên tự tại, xem sinh tử như một trò chơi. Ví như thiền sư Thuyền Tử, thổi sáo trên sông mà chết, cả nhà Bàng Uẩn sống chết đi về tự nhiên tự tại, đại sư Huệ Viễn phát nguyện niệm Phật, đích thân thấy Di Đà tiếp dẫn. Về mặt tôn giáo, những người này đã tự giải thoát cuộc đời, chẳng phải đó là điều vô cùng đáng quý lắm sao?

Thứ năm, tuổi thọ của trí huệ. Những phát minh của nhiều nhà khoa học xưa nay vẫn luôn đem lại lợi ích cho nhân loại, chẳng phải trí huệ của họ sống mãi với người đời đó sao? Những lời nói đầy trí tuệ của những nhà triết học luôn luôn được người đời dẫn dụng để làm phương châm xử thế. Ví như trí huệ Bát nhã của đức Phật đến nay vẫn phát sáng ra toàn thế giới; như Tư Mã Thiên, tuy thân thể thọ hình khốn khổ, nhưng trí huệ của ông đã thăng hoa trong bộ “Sử ký” trứ danh lưu truyền mãi mãi. Cho nên, tuổi thọ của trí huệ là bất tử.

Thứ sáu, tuổi thọ của sự chung sống. Người phương Đông chú trọng đến việc truyền tông nối dõi, cuộc đời trở thành cuộc thi tiếp sức, đời này tiếp đời kia. Điều quan trọng nữa là chúng ta coi nặng ý nghĩa của cuộc đời, có người vì dòng họ mà nỗ lực phấn đấu, có người vì Tổ quốc mà hy sinh, có người muốn ôm cả nhân loại, khai sáng tuổi thọ của “cùng loài chung sống”. Như Trương Tải nói: “Vì trời đất lập chí, vì dân sinh lập mệnh, vì thánh hiền dứt bỏ học vấn, vì muôn đời mở nền thái bình thịnh trị”, như vậy, có thể vì tuổi thọ của quốc gia, của xã hội, của thế giới, của cộng đồng nhân loại mà cống hiến, và cuộc đời của tiểu ngã mới có giá trị, cho nên tiểu ngã không bằng đại thọ là vậy.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Thế gian lấy tuổi thọ một trăm năm làm lâu dài, người đạt đạo lấy tuổi thọ vô lượng làm an lạc;

Thế gian lấy mê tín chấp ngã làm chân lý, người đạt đạo lấy từ bi vô ngã làm sự thật.

Lời dặn dò trước khi chết Thời Hàm Phong nhà Thanh, thủ tướng Nhật Bản là Lục Áo Trung Quang có một cô con gái xinh đẹp bị chứng nan y. Lúc sắp chết, cô gái hỏi cha: “Thưa cha, con sắp chết đến nơi, nhưng con chưa yên lòng, bởi vì có một vấn đề mà xưa nay con không biết.”

Lục Áo Trung Quang nói: “Con có vấn đề gì cứ nói ra được không?”

Thế là cô gái mới hỏi: “Thưa cha, con rốt cuộc từ đâu đến? Hiện nay con sắp chết, vậy sau khi chết con đi về đâu?”

Vị thủ tướng xưa nay vốn túc trí đa mưu, nhưng nhất thời đành giương mắt cứng lưỡi, không thể trả lời.

Con người “có sống ắt có chết” , đó là quy luật bất biến, nhưng vẫn có câu “chết rồi cũng có thể sống lại (tái sinh)”. Theo quan điểm của Phật giáo, con người có sống sẽ có chết, chết rồi có thể sống lại (tái sinh), sống chết không có điểm dừng. Sống không lấy gì làm vui, chết không có gì đáng buồn, sống chết vốn là mối quan hệ xoay tròn, việc gì phải tách biệt sống chết.

Con người sống ở đời, điều quan trọng nhất là lúc sống cần sống cuộc đời tự do tự tại, còn đối với cái chết cần chuẩn bị sắp đặt trước, để khi chết như một sự giải thoát tốt đẹp. Con người đều phải đối mặt với cái chết, nên cần có những lời dặn dò trước, đừng đợi lúc cái chết đến nơi sẽ luống cuống vội vàng.

Về lời trối trăn trước khi chết, xin tóm tắt mấy điều:

1. Viết di chúc. Con người sống trên thế gian khoảng mấy mươi năm, kết giao nhiều quan hệ nhân duyên, nên có rất nhiều mối ràng buộc. Đến lúc họ chết đi, dù có nhiều thứ không hợp cũng chẳng làm được gì. Có điều lúc còn sống nên lập di chúc dặn dò, ví như bạn thiếu nợ người khác, người khác thiếu nợ bạn, đều được nói rõ trong di chúc. Thậm chí bạn muốn làm gì, hoặc còn có tâm nguyện gì chưa làm được cũng có thể dặn dò rõ ràng trong di chúc. Những chuyện riêng tư, những suy nghĩ thuộc cá nhân đều có thể viết đầy đủ trong di chúc. Ví như bài thơ của nhà yêu nước Lục Phóng Ông đời Tống: “Tử khứ nguyên tri vạn sự không, đản bi bất kiến cửu châu đồng; vương sư Bắc định Trung Nguyên nhật, gia tế vô vong cáo nãi Ông.” (Đến chết mới hay mọi sự không, nhưng buồn không thấy Tổ quốc chung; quân vua bình Bắc trời Trung Quốc, nhà cúng không quên báo cùng Ông). Đến lúc chết, điều ông lo lắng nhất là sự hưng vong của nước nhà.

2. Giải quyết sản nghiệp để lại. Một đời cố gắng làm việc, trước khi chết ắt hẳn có để lại một số tài sản. Có người, lúc sống họ biết bố thí, làm việc thiện, bởi vì “đồng tiền đem dùng mới là đồng tiền của mình, không đem dùng là đồng tiền của người khác” . Mình có tiền để lại cho con cháu, đôi lúc khiến cho con cháu sinh ra tranh chấp, đến nỗi tạo cho con cháu thói quen siêng ăn nhác làm. Ở nước Mỹ, có nhiều động vật hoang dã vô cùng đáng yêu, luôn luôn làm cho mọi người vui thích. Nhưng chính phủ Mỹ quy định không được tự ý nuôi dưỡng chúng, họ lo động vật hoang dã sẽ có thói quen dựa vào sự nuôi dưỡng của con người, như vậy sẽ làm yếu đi bản năng sinh tồn tự nhiên của chúng. Do đó, đối với con cháu, chúng ta nên để lại cho đời sau đạo đức, khoa học kỹ thuật, không cần thiết phải để lại tiền của cho họ. Tiền của có thể giao lại cho các tổ chức từ thiện, các hội đoàn làm việc công ích, thông qua các đoàn thể đáng tin cậy ấy, những gì có được của một đời làm ăn vất vả đem biếu tặng mười phương, đó mới là hành vi của người sáng suốt.

3. Sắp đặt việc an táng. Việc hậu sự của con người cũng rất quan trọng. Có một số gia đình bất đồng ý kiến, nên làm cho sự việc trở nên xáo trộn, mất đoàn kết. Tốt nhất là người ấy lúc còn sống cần dặn dò rõ ràng kỹ lưỡng, như dặn dò hỏa táng, thì chính mình thảo ra văn bản cáo phó, kính báo cùng bà con bằng hữu, đại khái như: “Bản thân tôi vốn hiểu rõ sống chết vô thường, là chuyện tự nhiên. Nay duyên đời đã hết, tôi sẽ trở về nguyên gốc. Bản thân tôi tính vốn đơn giản chân thực, sau khi chết không nên phô trương ồn ào, không dùng ban nhạc, không sát sinh cúng kỵ. Linh cốt rải xuống biển, không dám làm phiền người khác vì người chết mà phải hao phí nhiều thời gian, sức lực. Con cháu vốn được giáo dục bình thường, làm người lương thiện, cố gắng phục vụ thật tốt cho xã hội. Sự sống đến từ tự nhiên thì lại trở về với đại tự nhiên, mong rằng hãy chúc mừng cho tôi, đó là điều tôi thành thật cầu xin.”

Lời trích từ sách “Thái căn đàm” Mùa xuân không phải là mùa mà là nội tâm; Đời người không phải là thân thể mà là tâm tính;

Người già không phải là tuổi tác mà là tâm tình; Cuộc đời không phải là năm tháng mà là vĩnh hằng.

Kết quả của việc tự sát Theo thống kê của nhà nước Trung Quốc, cứ 100 nghìn người thì có 23 người tự sát. Mỗi năm, số người chết vì tự sát là 287 nghìn người. Tỷ lệ tự sát chiếm 3,6% trong tổng số người chết, tỷ lệ nữ giới tự sát cao hơn nam giới 25%, tự sát ở nông thôn cao gấp 3 lần ở thành phố…

Kết quả của tự sát là gì? Là đau khổ!

Con người vì sao phải tự sát? Ắt hẳn là do đau khổ, xấu hổ, khốn khó, cũng có thể do bất đắc dĩ, những tưởng dùng cái chết để giải quyết vấn đề. Thực ra, tự sát không những không thể giải quyết vấn đề, mà còn gây ra nhiều đau khổ hơn nữa. Tự sát là hành vi tự ý, người tự sát cho rằng có thể lấy cái chết để kết thúc mọi chuyện, nhưng lại để lại những đau khổ khó hóa giải cho người nhà, bạn hữu, khiến cho tình cảm người sống bị tổn thương nặng nề. Tự sát là hành vi của người yếu đuối. Ở đời, không có vấn đề gì là không thể giải quyết, tại sao cần phải tự sát để trốn tránh? Gặp vấn đề khó khăn có thể nhờ người lớn khuyên giải, bạn bè góp ý, gia đình giúp đỡ, vậy tại sao phải tự sát? Như vậy thật là yếu đuối! Tự sát là hành vi vô minh. Đối diện với vấn đề, người tự sát không thể nghĩ được cách giải quyết. Bởi vì vô minh, không rõ chân lý của cuộc đời, nên nhất thời tâm tình uất kết gỡ mãi không được mới tự sát để trốn tránh hiện thực.

Tự sát là hành vi tăng thêm khổ lụy. Người tự sát không những bị đau đớn về nhục thể, mà còn bị giày vò về tâm lý.

Nếu sau khi chết không còn biết gì nữa thì cần gì phải lấy tự sát để kết thúc cuộc sinh tử? Nếu sau khi tự sát mà biết nhìn lại chuyện đã qua, lẽ nào không đau khổ?

Trong quyển sách “Tự sát đích chân tướng” (Sự thực của tự sát) có nói, nỗi đau khổ mà người tự sát cảm nhận không bút mực nào có thể tả xiết: Người nhảy xuống sông ngộp thở mà chết do nước sông chảy mạnh, sức ép của nước từ ngoài tràn vào phổi, trong ngoài chống nhau, đau đớn không chịu nổi;

người thắt cổ mà chết thì khí quản bế tắc, máu chảy ngược trở lại, thân xác đau như dao cắt, tiếp theo cả người tê liệt, đau đớn muôn phần; người uống thuốc sâu, a-xít trúng độc mà chết thì ngũ tạng hư nát, đau đớn tột cùng không thể chịu nổi; người uống thuốc ngủ mà chết thì đầu óc mê muội, hơi thở ngắn gấp, ngũ tạng bị khuấy động mạnh, có lúc tạm ngưng thở, tim cũng tạm ngừng đập, không khác gì đã chết, nhưng sau khi nhập liệm họ từ từ tỉnh lại, quằn quại muốn ra khỏi quan tài nhưng không thể, họ vùng vẫy trong quan tài, sợ hãi đau khổ mà chết.

Người tự sát do làm ăn thất bại, tình yêu thất ý, lý tưởng mất hướng, hoặc do tai biến xảy ra ngoài ý muốn mà mất đi tất cả những gì đã có, không chấp nhận hoàn cảnh trắng tay nên tự sát để mong được giải thoát.

Trong xã hội rất nhiều người có buồn khổ, áp lực, trách nhiệm, dục vọng, được thua, nhưng vì “có”

quá nhiều mà suy không ra, nên lấy tự sát để trốn tránh hiện thực. Tự sát cũng là sát sinh, nghiệp báo rất nặng. Phật giáo nói đến sự chết tự nhiên, chết tự nhiên mới có thể vãng sinh cực lạc và giải thoát đích thực.

Tự sát là thể hiện sự vô tri về ý nghĩa của cuộc sống, là hành vi của người yếu đuối. Điều tàn nhẫn nhất trên thế giới là kết thúc sự sống của một sinh linh, đặc biệt là kết thúc sự sống của chính mình. Phật giáo nói “vô thường” , tức là khi đối diện với khó khăn trắc trở, chỉ cần chúng ta chịu cải thiện nhân duyên, thì tất cả đều có thể qua đi; chỉ cần chúng ta chịu thay đổi hiện tình, tự mình có thể hướng tới tương lai tốt đẹp, đó cũng là chỗ đáng quý của sự sống. Mong rằng chúng ta đều sẽ tự trân trọng mình, tận lượng sống trong hy vọng, sống trong tự tại, bình an, vẻ vang.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm” An lành chính là phước báo, công đức chính là tuổi thọ;

Tri túc chính là giàu sang, hợp tình chính là tự tại.