Pháp Môn Hạnh Phúc

TÂM SINH VẠN PHÁP

Niết bàn lập tức chấm dứt phiền não Mọi thứ phiền não đều do tâm động

Thiền sư Mã Tổ Đạo Nhất đời Đường suốt đời xướng xuất ‘tức tâm tức Phật’ , Pháp Thường, đệ tử của ông đã theo câu nói ấy mà tiến sâu vào con đường giác ngộ, và sau khi giác ngộ triệt để, ông ẩn cư ở núi Đại Mai. Có một hôm, Mã Tổ sai thị giả đi thăm dò Pháp Thường, thị giả nói với ông: “Pháp Thường, ông đã hiểu rõ ‘tức tâm tức Phật’ của thầy, nhưng gần đây thầy lại nói ‘phi tâm phi Phật’ !” Pháp Thường nghe xong, không hề thay đổi, nói: “Cái gì khác đó tôi không cần biết, tôi vẫn cứ ‘tức tâm tức Phật’ thôi!” Thiền sư Mã Tổ nghe thị giả báo lại, vui vẻ gật đầu nói: “Trái mơ đã chín muồi thật rồi!”

Vị cao tăng đạo Phật ngày xưa nói rằng “Bóng trúc quét thềm không nổi bụi” (trúc ảnh tảo giai trần bất động), Pháp Thường đã ngộ đạo lý “tức tâm tức Phật”, ổn chắc như núi Thái Sơn, dù thầy có quay 180 độ mà nói rằng “phi tâm phi Phật” thì đối với ông đó chẳng qua cũng giống như bóng trúc gió lay chẳng dấy lên một chút bụi nào.

Một khi tâm động thì thế gian vạn vật cũng theo đó mà dấy khởi, ồn ào rối loạn, không lúc nào ngơi; một khi tâm tĩnh, cuộc sống phiêu bồng lại trở về yên ắng, tranh chấp mất tăm, phiền não tiêu trừ. Trạng thái động của tâm có muôn ngàn sai khác, đủ hình đủ vẻ, “các hạnh vô thường, mọi pháp vô ngã”, trạng thái tĩnh của tâm thì “Niết bàn tĩnh lặng” . Điều gọi là “khi tâm bất tại (tâm không tập trung) thì nhìn mà không thấy, nghe mà không hiểu, ăn mà không biết mùi vị” , dù thế gian sai khác náo loạn thế nào, đối với người ngộ đạo thì những sai khác to lớn ấy vẫn trở về bình đẳng, những náo loạn điên đảo ấy cũng trở về tĩnh lặng.

Phật giáo thường dùng “viên ngọc trong tay” để ví dụ Bát nhã Phật tâm hoàn toàn không ở chốn cao xa, mà là mọi người ai cũng có thể nắm bắt, giống như viên ngọc nắm trong tay. Nhưng “lửa trong đá, không gõ không ra lửa”, viên đá có thể phát ra lửa, nếu không gõ lửa sẽ không phát ra; tuy trong tâm mọi người đều có Phật tính, nhưng nếu không tu chứng thì cũng giống trong bọc có viên ngọc lớn mà không biết đem dùng thật là uổng phí vậy! Khi Linh Mộc Đại Chuyết, người Nhật Bản, hoằng pháp Thiền tông ở châu Âu, có người hỏi ông:

“Phật Thích Ca Mâu Ni rốt cuộc hy vọng điều gì ở chúng sinh?” Linh Mộc Đại Chuyết trả lời: “Phật Thích Ca Mâu Ni cuối cùng hy vọng ở chúng sinh là: Dứt bỏ tâm lý ỷ lại. ” Tâm lý của con người thường ỷ lại người khác, tự mình không thể làm chủ, lại thường bị ngoại cảnh lôi kéo, tự mình không thể nắm giữ, đó chính là căn nguyên của mọi thứ phiền não. Làm thế nào để tâm của chúng ta mãi mãi tĩnh lặng?

Trong lòng của chúng ta thường có tâm vọng tưởng, tâm thị phi, tâm nghĩ ác, tâm ích kỷ… Tất cả những cái tâm vọng động ấy cần phải dùng cái tâm chính động để đối trị chúng. Ví như nói chúng ta cần có cái tâm biết xấu hổ (tàm quỷ tâm), tâm biết sám hối (sám hối tâm), luôn luôn tự phản tỉnh, tự đòi hỏi mình; cần có cái tâm hoan hỷ, tức là đối với tất cả mọi người, luôn có tâm hoan hỷ để bao dung họ. Trong cuộc sống, nếu chúng ta thường nuôi giữ cái tâm hoan hỷ thì có thể tiếp cận với Phật tâm. Cần có tâm cảm ơn, tâm tri túc (biết đủ), phải luôn luôn nghĩ “mình có thể cho người khác cái gì” , không ích kỷ vụ lợi, không nghĩ đến “người khác có thể cho mình cái gì”. Những người nói lời dọa nạt, nói lời khiêu khích ly gián, nói lời dối gạt phỉ báng, nói lời không do tự đáy lòng… những lời ấy đúng là đừng để tâm.

Trước hết cần có tâm từ bi, sau đó đi vào sự tĩnh tâm. Thế nào là tĩnh tâm? Tâm bình đẳng là tĩnh tâm, tâm rộng mở là tĩnh tâm, tâm Bồ đề là tĩnh tâm, tâm yên lặng là tĩnh tâm.

Thứ nhất, đối với tình cảm, tĩnh tâm tức là không chấp không hòa. Con người là loài chúng sinh có tình cảm, muốn dứt bỏ tình cảm không thể được, nhưng nếu cố chấp quá đáng cũng không được, cho nên chúng ta cần dùng lý trí để hướng dẫn tình cảm, cần dùng từ bi để làm trong sạch tình cảm. Tình cảm quá nhạt nhẽo thì lạnh như băng, tình cảm quá nồng nàn thì nóng như lửa, lạnh như băng, nóng như lửa đều rất khó chịu, tốt nhất là dùng con đường trung dung để giải quyết. Trí tuệ của đạo trung dung có thể thăng hoa tình cảm của chúng ta, làm cho chúng ta tiến gần đến cái tâm của trạng thái tĩnh.

Thứ hai, đối với ngũ dục, tĩnh tâm tức là không chống không tham. Năm thứ dục là chỉ tiền của, nhan sắc, danh lợi, thức ăn, ngủ nghỉ. Đối với ngũ dục, có người tham lam không chán, có người lại sợ như nước lụt, như thú dữ. Thực ra, ngũ dục không đáng sợ, “sắc không làm mê người, chỉ có người tự mê, rượu không làm say người, chỉ có người tự say” , điều đáng sợ là tâm của chúng ta không biết làm thế nào để hướng dẫn giáo hóa ngũ dục. Nếu lăn lộn trôi nổi trong bể dục, đương nhiên có thể bị nuốt chửng, nhưng con người trên thế gian cũng cần có cuộc sống ngũ dục chính đáng. Ăn quá nhiều thì quá no, ngủ quá nhiều thì trở nên hôn ám. Thế nhưng không ăn không ngủ thì khí lực không thể nào vững mạnh, sự tinh tấn không thể nào thực hiện. Cho nên, đối với cuộc sống ngũ dục chính đáng, chúng ta không chống đối nhưng không tham lam.

Thứ ba, đối với thế gian, tĩnh tâm tức là không chán không cầu. Đối với thế gian, có người đòi hỏi quá nhiều, đã có con gái còn muốn có con trai, đã có nhà lầu lại muốn có xe hơi, mong cầu càng nhiều, dục vọng càng lớn, khả năng tiêu tan cũng càng lớn, giống như trẻ con thổi bọt xà phòng, càng thổi càng lớn càng đẹp, đồng thời lại càng nguy hiểm. Cũng có người chán đời thái quá, chỉ sống thui thủi một mình, vứt bỏ, thóa mạ danh lợi, một khi bàn đến điều gì có liên quan đến tên mình thì nói: “Tôi không cần tên tuổi, cứ viết giùm tôi là vô danh đi!” Thực ra “vô danh” cũng là một loại “tên” vậy. Cho nên, đối với thế gian này không nên chán ghét cũng không nên tham cầu, mà giữ lấy tâm bình thường để an nhiên chung sống. Tâm bình thường chính là tâm ở trạng thái tĩnh nhưng vẫn hoạt bát.

Thứ tư, đối với sống chết, tĩnh tâm tức là không sợ không mê. Sống là chết, chết là sống, sống chết như cây đèn cù, nỗi buồn to lớn nhất ở trong tâm là sự chết. Mê đắm trong sinh tử, sợ hãi đối với sinh tử, thì có tâm sinh tử; có tâm sinh tử thì có chuyện sinh tử luân hồi không dứt. Con người thường bị sinh tử làm mê đắm, hay sợ hãi đối với sinh tử. Thực ra, sinh tử có gì đáng mê? Sinh tử có gì đáng sợ? Chúng ta thử nhìn tuổi trẻ ngày nay, thường bắt chước khí phách thô mãnh trong các tiểu thuyết nghĩa hiệp: “Muốn giết là giết, có gì phải sợ? Dù sao hai mươi năm sau lại vẫn là một trang hảo hán!” Nhưng đó chỉ là cái dũng của kẻ thất phu, không có ý nghĩa đích thực. Nhân sinh quan của đấng Chính giác đối với cách nhìn nhận sinh tử là vừa không mê đắm vừa không sợ hãi. Cái chết không hẳn đã là kết thúc tất cả, mà là giống như sự chuyển nhà, ngôi nhà này sụp đổ phải nghĩ cách tìm đến một ngôi nhà khác.

Tóm lại, chúng ta sống trên thế gian này, đối với tình cảm không chấp không hòa, đối với ngũ dục không chống không tham, đối với thế gian không chán không cầu, đối với sống chết không mê không sợ, như vậy, trong tĩnh tâm, chúng ta có thể sống cuộc đời trọn vẹn tốt đẹp.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Trong tâm cần có gốc mới có thể ra hoa kết trái;

Trong tâm cần có nguyện mới có thể thành tựu sự nghiệp;

Trong tâm cần có lý mới có thể đi khắp thiên hạ;

Trong tâm cần có chủ mới có thể định chỗ đều đúng; Trong tâm cần có đức mới có thể dung nạp vạn vật;

Trong tâm cần có đạo mới có thể có được tất cả.

Tâm động hay phướn động Sau khi Lục tổ Huệ Năng đắc pháp, ngài chuyển đến chùa Pháp Tính ở Quảng Châu. Một hôm gió thổi, cái phướn theo gió lay động, có một vị tăng nói là “gió động”, một vị tăng khác phản bác nói là “phướn động”, hai người tranh luận không dứt, thế là Lục tổ đi đến nói với họ: “Không phải gió động cũng không phải phướn động, mà là tâm hai vị đang động đấy!”

Công án nổi tiếng này cho chúng ta biết rằng nếu tâm định tĩnh thì không thể biến động theo ngoại cảnh mà chấp trước bằng tri kiến phân biệt, sở kiến sở đắc nhỏ nhoi của mình mà cho là hoặc gió động hoặc phướn động.

“Tam giới duy tâm, vạn pháp duy thức” , tất cả mọi sự vốn theo tâm mà hiện, theo tâm mà biến, nhưng phần lớn thời gian tâm chúng ta không làm chủ nổi, nên không những không thể định tĩnh hay chuyển đổi được sự vật, mà còn tùy theo sự biến động của ngoại cảnh mà chuyển động xoay vòng. Bạn có tiền bạc, vật chất, thì tiền bạc, vật chất ấy có thể mua cái tâm động của bạn; bạn có sắc đẹp, có tình yêu thì sắc đẹp, tình yêu ấy có thể mua cái tâm động của bạn; bạn có danh vị, có quyền thế thì danh vị, quyền thế ấy có thể mua cái tâm động của bạn. Tâm của chúng ta thường bị tiền bạc, tình yêu, danh vị, quyền thế tác động mạnh. Có một số người chỉ cần có mấy trăm mấy ngàn đồng ít ỏi thì tâm ý đã dao động, tựa hồ như tâm của họ đã ghi rõ giá tiền mấy trăm, mấy ngàn đồng rồi vậy; có một số người dù được nhận cả một kho vàng, có đô-la hàng mấy trăm vạn, mấy ngàn vạn mà núi Thái Sơn có đang sụp trước mắt thì sắc diện của họ cũng không hề thay đổi. Người ta thường nói “người cùng chí đoản” , thực ra, tại sao người cùng chí lại đoản? Nếu tâm của chúng ta tự mình làm chủ thì câu nói kia phải đổi lại là “người cùng mà chí không đoản” . Tuy nói như vậy, nhưng nếu tâm của chúng ta không tu dưỡng thì cũng khó mà điều khiển, sức mạnh mà nó sinh ra cũng trở nên yếu kém bất kham.

“Tấn thư, truyện Nhạc Quảng” ghi: Nhạc Quảng mời một người bạn đến nhà ăn cơm uống rượu, sau khi từ biệt, lâu thật là lâu người bạn ấy không hề lui tới nhà Nhạc Quảng. Một hôm, Nhạc Quảng tình cờ gặp lại mới hỏi lý do vì sao như vậy. Người bạn nói: “Lần trước được ông mời uống rượu, nhưng hôm đó khi tôi nâng chén lên định uống thì thấy một con rắn nhỏ đang trườn trong chén, lúc đó trong lòng tuy chán nản và hơi thắc mắc, nhưng ngại vì nể mặt ông là chủ nhân đã nhiệt tình mời mình, nên tôi đành uống đại cho xong. Sau khi về nhà tôi bị sinh bệnh, mời thầy y, uống thuốc cũng không thấy đỡ. Hiện nay trong người tôi rất khó chịu, cơm nước chẳng muốn nghĩ đến!” Nhạc Quảng nghe xong hoảng hồn, bụng thầm nghĩ: Trong chén làm sao có thể có một con rắn nhỏ được? Sau khi về nhà, ông nghĩ đi nghĩ lại, nghĩ đêm nghĩ ngày, nghĩ mãi cũng không ra duyên cớ. Đến một hôm, khi ăn cơm, Nhạc Quảng ngồi đúng vào chỗ người bạn ngồi lần trước, cầm chén rượu lên, vô tình nhìn lướt trong chén bỗng giật thót người: Trong chén quả có một con rắn nhỏ! Lắc lắc chén rượu, chuyển chuyển chỗ ngồi, rồi nhìn kỹ: Ồ! Thì ra cái bóng cánh cung treo trên vách khúc xạ trong chén rượu. Nhạc Quảng vội mời người bạn ấy đến nhà bảo ông ta ngồi vào vị trí lần trước, rót một chén rượu đưa mời: “Anh nhìn xem có phải có một con rắn nhỏ không? Cánh cung tạo ra cái bóng con rắn ấy chính là đầu sỏ của tội đồ lần trước!” Người bạn chợt hiểu ra, lúc đó bụng ông đau dữ dội, nôn ra một con rắn nhỏ. Lòng nghi thành bệnh, lâu dần có thể từ không sinh ra có, cho nên nói “tâm sinh thì vạn pháp sinh” .

Có người đã làm thí nghiệm xem sức mạnh của sự giải tỏa tâm tình rốt cuộc có được bao nhiêu. Người ta tìm trong nhà lao một người tử tù, nói với người ấy: “Anh đã bị xử án tử hình, chém đầu hoặc bắn chết đều rất đau khổ, hiện nay nếu tôi chích cho anh, máu chảy ra từ từ, khi chảy hết máu anh sẽ chết một cách rất an ổn, anh có bằng lòng không?” Người tử tù nghe xong, liền chấp nhận, nằm trên giường chấp nhận sự sắp đặt. Người ta bịt hai mắt người tử tù lại, trên cánh tay sau khi chích kim vào, tức thì tiếng máu từng giọt từng giọt rơi xuống thùng, bên cạnh có người thỉnh thoảng nói bên tai anh ta: “Máu của anh đã chảy ra hết 1/5 rồi, mặt của anh đã bắt đầu nhợt nhạt rồi!” Cuối cùng, người tử tù ấy mặt trắng bệch, sợ hãi mà chết. Trên thực tế, từng giọt máu của anh ta không hề chảy ra, tiếng giọt trong thùng chỉ là tiếng của giọt nước, nhưng anh ta ám thị tất cả trong tâm tạo thành một cảnh tượng như thật, cho nên anh ta hoàn toàn bị tác dụng của nội tâm mình làm cho sợ mà chết. Tô Đông Pha từng làm một bài kệ thi, tự cho là nổi tiếng xưa nay, vì không ghìm được tính tự đắc, nên vội bảo người nhà gấp rút chèo thuyền đến chỗ cư trú của thiền sư Phật Ấn tại chùa Kim Sơn ở Giang Nam, trong bụng nghĩ thế nào thiền sư cũng ca ngợi hết lời. Bài kệ của Tô Đông Pha là: “Khể thủ thiên trung thiên, hào quang chiếu đại thiên; bát phong xuy bất động, đoan tọa tử kim liên.” (Cúi lễ trời giữa trời, hào quang chiếu vạn nơi, gió thổi không lay động, ngồi ngay giữa tòa sen). Ai ngờ thiền sư Phật Ấn xem xong không nói một lời, chỉ phê hai chữ “cục phân”, rồi bảo người nhà đem về. Nhận được hồi báo, Tô Đông Pha đọc thấy hai chữ đó, ông ta rất tức giận nên bảo người nhà chuẩn bị thuyền. Con thuyền nhỏ vừa đến Trường Giang thì mắt nhìn thấy thiền sư Phật Ấn đứng bên bờ sông mỉm cười nghinh đón. Tô Đông Pha không kìm nổi cơn giận, xông lên nói lớn: “Thiền sư, hồi nãy tôi sai người nhà đến trình bài kệ, tại sao không đối lại? Tại sao thiền sư mở miệng mắng mỏ người ta?” Thiền sư Phật Ấn cười lớn, nói: “Tôi nghe ông nói là ‘gió thổi không lay động’ , sao chỉ mới nghe tôi nói hai chữ tôi phê mà phải đi thuyền vượt sông đến đây?” Phật giáo gọi tám loại cảnh phong thường ảnh hưởng nhất đến thế giới nội tâm của chúng ta là lợi, suy, hủy, dự, xưng, cơ, khổ, lạc là “bát phong”

(tám thứ gió), Tô Đông Pha tự cho là tâm của mình sẽ không bị các thứ lợi dự xưng cơ của thế giới bên ngoài tác động, nhưng không ngờ lại không chịu nổi sự thử thách của hai chữ đó.

Không hiểu nội tâm, bên trong không định, thì tâm có thể tùy vật mà chuyển; có thể hiểu rõ tâm của mình thì động tĩnh như nhau, mọi sự mọi vật đều tùy tâm mà chuyển.

“Tất cả do tâm tạo ra”, nếu có thể chiếu theo tâm thanh tịnh để nhìn tất cả mọi sự mọi vật thì tất cả đó chính là tịnh độ. Cho nên kinh “Duy Ma Cật” nói: “Muốn đạt đến tịnh độ, cần tịnh cái tâm của mình; tùy theo cái tâm tịnh ấy tức Phật độ tịnh.” Lục tổ từng dạy tỳ kheo Pháp Đạt: “Tâm mê Pháp hoa chuyển, tâm ngộ chuyển Pháp hoa.” Ở đây muốn nói tụng kinh quý ở chỗ hiểu rõ ý nghĩa của kinh, tâm làm theo sự thể hội ấy, tiến tới ngộ được tự tính của con người, lại có thể chuyển kinh thành công đức để hưởng dụng không cùng, nếu không như thế thì mất công miệng tụng mà tâm không hiểu, dù tụng ngàn vạn lần cũng sẽ bị kinh pháp, ngoại cảnh chi phối, lại càng bị mê loạn bản tâm mà thôi! Kinh “Lăng Nghiêm” cũng nói: “Nếu có thể chuyển vật tức là giống Như Lai rồi vậy.”

“Tâm như một họa sĩ giỏi, có thể vẽ đủ mọi vật.”Những năm đầu thời Dân Quốc, Pháp sư Viên Anh giảng giải kinh “Lăng Nghiêm” tại Thiên Đàn ở Bắc Kinh, ngày ngày giảng “Tam giới duy tâm, vạn pháp duy thức” , mỗi ngày giảng hai tiếng đồng hồ, giảng xong một tiếng nghỉ giải lao mười lăm phút, trong thời gian ấy, mọi người có thể đưa câu hỏi. Bắc Kinh hồi ấy là nơi quy tụ những học giả, là đô hội văn hóa của những nhân sĩ nổi tiếng. Một hôm, trong số những người ngồi nghe diễn thuyết có một vị giáo sư tôn thờ chủ nghĩa duy vật, ông ấy hỏi: “Mỗi ngày ngài giảng ‘Tam giới duy tâm, vạn pháp duy thức’ , tôi cho rằng không phù hợp với sự thật. Chúng tôi giảng dạy chủ nghĩa duy vật, tất cả đều phải có chứng cứ mới đáng tin. Ngài đã nói tất cả đều do tâm hiện, tất cả đều là thức biến, vậy bây giờ không cần lý luận, chúng tôi chỉ yêu cầu ngài lấy thực tế từ trong tâm biến ra một con ngựa!” Pháp sư Viên Anh nghe thế, nghĩ bụng: Đối phương muốn mình như một tay ma thuật biến ra một con ngựa thực sự, việc này phải làm thế nào đây? Nhưng pháp sư trả lời: “Vấn đề của ông, ngày mai tôi sẽ treo câu trả lời trên biển, ông muốn tôi biến thành ngựa, mời ông ngày mai đến nhìn lên tấm biển. ” Pháp sư Viên Anh lúc ấy hoàn toàn không tính toán được gì cả, suốt đêm nghĩ biện pháp nên không ngủ được, trằn trọc trăn trở, mãi đến gần sáng bỗng nhiên nảy ra sáng kiến, vội bảo thị giả đem biển ra, lập tức múa bút nói: “Triệu Tử Ngang vẽ ngựa mà mình biến thành ngựa, duy tâm ư? Duy vật ư?”

Họa sư Triệu Tử Ngang sở trường về vẽ ngựa, để vẽ một trăm con ngựa, mỗi ngày ông ta phải nghiên cứu hình dáng, động tác, tính tình… của ngựa. Do quá chuyên chú đến việc vẽ ngựa mà nhập tâm, nên một hôm trong giấc ngủ hồn thật bay đi nơi khác và biến thành một con ngựa. Người vợ chuẩn bị lên giường nằm ngủ, vừa mới vén màn, bỗng thấy trên giường nằm lù lù một con vật lo lớn, sợ quá nằm bất tỉnh. Tiếng té ngã của người vợ bỗng làm tỉnh giấc mộng của Triệu Tử Ngang, ông vội nâng vợ dậy và cứu tỉnh. Người vợ vừa mở mắt, liền la lên: “Không được! Trên giường có một con ngựa đấy!”

Triệu Tử Ngang ngoảnh nhìn lại cái giường, nghĩ bụng: Trên giường làm gì có ngựa? Vừa rồi rõ ràng là tôi nằm ngủ trên đó mà! Sáng hôm sau nghĩ lại mới rõ: Chắc chắn là hàng ngày mình chỉ nghĩ đến ngựa, tất cả do tâm, nhân đó mà mình biến thành một con ngựa.

Điều đó gọi là “vật tùy tâm chuyển”, sự kiện Triệu Tử Ngang vẽ ngựa và mình biến thành ngựa cũng được ghi chép trong sử sách, pháp sư Viên Anh dẫn chứng câu chuyện ấy nêu lên trên biển. Thị giả nhìn thấy những gì ghi chép trên biển lòng mừng khấp khởi, liền nói: “Pháp sư của chúng ta quả là người có trí năng quảng bác nhỉ!” Một thị giả khác ngồi bên cạnh lại nói: “Chỉ may mắn thôi! Cũng may vật mà đối phương yêu cầu là ngựa, nếu nói biến thành trâu thì làm sao biến cho được?” Pháp sư Viên Anh nghe thế, lớn tiếng nói: “Về thôi! Về thôi! Ta sẽ còn nói lại chuyện này một lần nữa, nhưng cần phải biết vẽ ngựa có thể biến thành ngựa, vẽ trâu lại không thể biến thành trâu ư?”

Từ chuyện trên có thể thấy, tất cả thế gian đều có thể do từ tâm mà biến hiện, chỉ nhìn tâm của chúng ta có do tự mình làm chủ, có thể định tĩnh, có quảng đại bao dung mà không bỏ sót một vật nhỏ lớn nào hay không, tức là một hạt bụi, một hạt cải cũng không cho là nhỏ, hay dù đại thiên thế giới cũng không cho là lớn. Con người thường đối với ai mình yêu thích thì nói “Bạn là người luôn ở trong tâm của tôi. ” Thực ra, không chỉ người mình yêu thích mới là người ở trong tâm của chúng ta, mà tất cả người trên thế gian, tất cả vật trên thế gian đều là người, là vật ở trong tâm của chúng ta.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Con người, nếu từ trong ngu si mê lầm mà tỉnh ngộ, mới có thể nhận ra chân lý của cuộc đời; Con người, nếu từ trong tham cầu hướng ngoại mà biết quay đầu, mới có thể tìm thấy kho báu của nội tâm.

Bát nhã của nội tâm Trưởng lão Ký Thiền Bát Chỉ Đầu Đà hồi nhỏ không hề đọc sách, một hôm đi qua hồ Động Đình, ngồi trên thuyền buộc miệng nói một câu thơ rất tuyệt diệu “Động Đình ba tống nhất tăng lai” (sóng nước hồ Động Đình tống tiễn một thầy tu), mọi người đều thán phục.

Câu thơ ấy không những hàm súc ý nghĩa văn chương mà còn chứa đầy chất thiền. Trưởng lão Ký Thiền không đi học ngày nào, làm sao có thể nói ra một câu thơ đầy ý vị như vậy? Đó chính là do từ trí Bát nhã trong tâm của người ấy. Thế giới nội tâm xán lạn, nhiều màu nhiều vẻ, đó là điều chúng ta cần khai thác, bởi vì cái nguyên ủy ấy đều là bản tính của chúng ta. Trí Bát nhã ở trong tâm là gốc rễ của chúng ta, tri thức ở bên ngoài là cành lá của chúng ta, gốc rễ đã có, cành lá tự nhiên sẽ lớn mạnh. Trong quá khứ, chúng ta đã bỏ qua trí Bát nhã ở trong tâm của mình, đã bỏ qua cái gốc rễ, chỉ chú ý nghiên cứu cành ngọn và thường hao phí khá nhiều tâm lực, nhưng thu gặt chỉ là hữu hạn. Phật giáo nói “chúng sinh đều có Phật tính” , mỗi người đều có thể thành Phật; trong cụm từ “có thể” thành Phật, thì “có thể” chính là bản tính của chúng ta. Nguồn năng lượng đích thực phải là trí Bát nhã ở trong tâm của chúng ta. Nhà khoa học có trí năng Bát nhã khai thác nguồn năng lượng của bản tính có thể đưa con người ra ngoài vũ trụ, đến chỗ mặt trăng; nhà triết học khai phá nguồn năng lượng của chính mình để có thể đi sâu nghiên cứu nhân sinh vũ trụ. Bất kể một học thuyết nào, nếu có những thành tựu đặc biệt đều cần phải nghiên cứu nguồn năng lượng bên trong của chính mình.

Thế nào mới gọi là trí Bát nhã ở trong tâm? Thứ nhất, Phật tính vốn có chính là trí Bát nhã ở trong tâm của chúng ta. Đức Phật mới đầu tu thành Chính giác dưới gốc Bồ đề, câu nói đầu tiên sau khi Ngài chứng ngộ là: “Lạ thay! Lạ thay! Chúng sinh trên thế gian này đều có trí năng đức tướng Như Lai, chỉ vì vọng tưởng, chấp trước mà không thể chứng ngộ được đấy thôi.” Trí năng đức tướng của Như Lai chính là Phật tính của chúng ta, cũng chính là trí Bát nhã ở trong tâm của chúng ta. Vậy tại sao chúng ta ôm ngọc mà đi xin ăn, có vàng mà thành cùng khổ?

Thứ hai, chân như của nội chứng chính là trí Bát nhã ở trong tâm của chúng ta. Chân như và Phật tính là tên gọi khác nhau nhưng cùng nghĩa, chúng ta luân hồi sinh tử, có thể đến ngàn vạn kiếp là dựa vào cái chân như vốn có. Chúng ta có thể xa rời phiền não, sinh tử cũng dựa vào chân như vốn có của chúng ta. Chân như ví như một khối vàng ròng, dù bạn có thể làm thành chiếc nhẫn, vòng đeo tay, hoa tai, đồng hồ… nhưng bản chất của vàng vẫn không thay đổi. Chúng ta dựa vào chân như bất biến có thể thăng hoa chính mình, tịnh hóa chính mình.

Thứ ba, tâm thanh tịnh vô trú là trí Bát nhã ở trong tâm của chúng ta. Kinh “Kim Cang” nói: “Đừng trụ vào đâu cả để mà sinh cái tâm” (ưng vô sở trú nhi sinh kỳ tâm) Bởi vì tâm của chúng ta có chỗ trụ, cho nên tâm có sai lệch, có chấp trước. Nếu cái tâm thanh tịnh không có chỗ trụ thì là vô hạn, vô lượng, vô biên, vô tận. Nếu chúng ta có trí Bát nhã vô trụ thì cần gì phải chi li tính toán những cái lợi bé nhỏ hay so đo ta người, thị phi?

Thứ tư, bản thể thường hằng là trí Bát nhã ở trong tâm của chúng ta. Tất cả thế gian đều là tạm bợ vô thường, chỉ có trí Bát nhã ở trong tâm mới là bản thể thường hằng của chúng ta, mỗi chúng ta cần phải tìm gốc rễ của mình, tìm cái sinh mệnh thường hằng của mình. Để tìm gốc rễ, tìm sinh mệnh thường hằng, trước tiên phải thể chứng trí Bát nhã ở trong tâm, thấu triệt tất cả, thì tri thức thế gian sẽ từ trong tự tính Bát nhã ấy mà tỏ lộ.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Độ lượng của tâm mỗi người có như thế nào thì sự nghiệp có như thế đó; Khả năng của tâm mỗi người chứa bao nhiêu thì thành tựu có bấy nhiêu.

Người chủ của tâm Ngày xưa, có một người nhà giàu có đến bốn bà vợ, ông ta rất cưng chiều bà vợ trẻ đẹp thứ tư. Về sau, người nhà giàu bị bệnh nan y, trước khi chết, ông nói với bà vợ thứ tư: “Thường ngày ta đối đãi với nàng tốt nhất, vậy nàng có cùng chết với ta được không?” Bà vợ thứ tư hoảng sợ, nói: “Không! Lúc sống cùng ở với nhau đương nhiên là tốt rồi, nhưng sau khi chết ở với nhau thì có gì là tốt kia chứ? Người nhà giàu lại yêu cầu bà vợ thứ ba, bà vợ thứ ba nói: “Tôi còn trẻ tuổi, với nhan sắc của tôi, tôi cũng có thể cải giá, tại sao lại chết cùng với chàng?”

Người nhà giàu hỏi người vợ thứ hai, bà vợ thứ hai khoát tay nói: “Chuyện nhà cửa đều do tôi lo liệu, tôi không thể không chăm nom việc nhà!”

Người nhà giàu không biết làm thế nào, cuối cùng ông nói với bà vợ cả: “Trước đây tôi đối xử với bà quá lạnh nhạt, hiện nay tôi sắp chết, một mình tôi chỗ âm phủ sẽ vô cùng cô đơn, bà có bằng lòng cùng đi với tôi không?” Bà vợ cả nghiêm túc trả lời: “Lấy chồng theo chồng, tôi đương nhiên bằng lòng chết theo với ông, tôi mãi mãi đi theo cùng ông.”

Trong câu chuyện kể trên, người nhà giàu lúc còn sống không bao giờ xa rời bà vợ thứ tư là chỉ thân thể của chúng ta. Mỗi người đều thích trau chuốt thân thể của mình trẻ trung xinh đẹp, nhưng trẻ trung xinh đẹp hoàn toàn không giúp được gì cho tương lai của chúng ta. Ý muốn tái giá của bà vợ thứ ba dùng chỉ tiền của của chúng ta, con người một ngày kia chết đi, tất cả tiền của đều có thể biến thành của người khác. Việc chăm nom nhà cửa của bà vợ thứ ba dùng chỉ bà con bạn hữu từng trải qua hoạn nạn cùng có nhau, khi chúng ta sắp rời xa trần thế, những bà con bạn hữu ấy ở lại thế gian còn có rất nhiều việc chưa hoàn thành, họ cũng chỉ đưa tiễn người chết đi một đoạn đường mà thôi. Còn bà vợ cả xưa nay không được coi trọng kia chính là tâm thức của chúng ta, khi sống, chúng ta chỉ biết tham lam ngũ dục, quan tâm đến bà con bạn hữu, chăm lo bảo vệ thân thể, mà thường lơ là tâm thức của chúng ta. Đến khi cuộc đời sắp kết thúc, cái gì mang theo cũng không được, chỉ có mỗi một cái mang theo được đó là tâm thức của chúng ta, nên có điều rằng “vạn thứ không thể mang theo, chỉ có cái nghiệp tùy thân” , chính là ý nghĩa này. Tâm của chúng ta không chỉ thuộc đời này của chúng ta, mà là đời đời kiếp kiếp, mãi mãi đều thuộc vào chúng ta, nhưng chúng ta lại thường coi nhẹ nó. Biết rõ thân thể tối đa chỉ dùng được trong khoảng mấy mươi năm mà thôi, nhưng chúng ta lại dùng mọi cách để bảo vệ nó. Đến như việc bảo vệ tiền bạc, trộm cắp có thể cướp giật tiền bạc của chúng ta, thiên tai có thể nuốt gọn tiền bạc của chúng ta, con cháu bất hiếu có thể vung vãi tiền bạc của chúng ta; tiền của vốn là của chung của năm nhà chứ không phải là của riêng của một mình chúng ta, chúng ta cũng dùng mọi cách để bảo vệ nó, nhưng chúng ta lại không biết quý tiếc cái tâm còn đáng quý hơn cả tiền bạc rất nhiều.

Thường ngày chúng ta thấy được khuôn mặt của người khác, nhưng không thể thấy được khuôn mặt của mình; đôi khi chúng ta biết chuyện này chuyện khác, nhưng lại rất khó biết cái tâm của mình. Thường nghe có người nói “bạn không thể hiểu tôi”, nhưng kỳ thực mình đâu có hiểu được mình? Chỉ có hiểu được tâm của mình mới có thể nhận biết được chính mình, nhưng rốt cuộc tâm của chúng ta là như thế nào nhỉ? Trước hết hãy theo những câu thành ngữ của người xưa nói về cái tâm.

Khi chúng ta mô tả tâm ý bất định thì nói “tam tâm nhị ý” (ba tâm hai ý, tức nói tâm ý không nhất quyết, do dự); miêu tả tâm tư chơi vơi tán loạn thì nói “tâm viên ý mã” (tâm vượn ý ngựa, tức nói tâm bất thường, nhiều thay đổi, hay nói tâm tư không chuyên nhất, biến hóa vô chừng); nếu sắp nổi điên, hung dữ đáng sợ, chúng ta mô tả bằng câu “tâm như cuồng tượng” (tâm như voi điên, tức nói tâm ý hung hãn dữ tợn rất đáng sợ); một hôm cái tâm ấy bỗng nảy sinh ý tưởng kỳ lạ, tâm xằng ý bậy, chúng ta nói là “quỷ mê tâm khiếu” (bị ma ám, tức tâm trí bị ngoại vật mê hoặc, hồ đồ nhất thời). Ngoài lối dùng ma quỷ, động vật để ví dụ, chúng ta cũng dùng thực vật, khoáng vật để mô tả sự vô tình của tâm.

Như nói “tâm như băng thủy” (trái tim lạnh giá, tức chỉ tâm không nồng nhiệt, có vẻ lạnh lùng), “tâm như thiết thạch” (trái tim như sắt đá, tức chỉ tâm không rung cảm, tâm vô cảm), tâm đúng là lạnh lùng, tâm quá cứng rắn. Có lúc chúng ta dùng “tâm như họa sư” (tâm như một người họa sĩ), “tượng tâm độc vận” (tâm ý khéo léo cao diệu) để mô tả tâm tư tình cảm khéo léo, xảo diệu, chúng có thể thành tựu vô số những sự chuyện khác đời. Đôi lúc cũng nói “tâm như oán tặc” (lòng như oán giặc). Vương Dương Minh nói rất đúng: “Bắt tên giặc trên rừng dễ, bắt tên giặc trong tâm khó. ” Trong kinh Phật thường dùng viên ngọc quý tùy màu sắc mà nó tiếp xúc để ví dụ sự thần diệu của tâm con người, nó biến hóa không lường mà không thể đoán trước. Gọi là “tùy màu sắc” (tùy sắc) tức là nói nó có thể tùy theo màu sắc sự vật bên cạnh mà biến đổi, ngọc gần màu đỏ thì biến thành đỏ, gần màu vàng thì biến thành vàng, đặt vào thiên đường thì biến thành thiên đường, đặt vào địa ngục thì biến thành địa ngục, đặt vào trước Phật thì biến thành Phật, từ đó suy ra trước ngạ quỷ súc sinh, trước già trẻ trai gái, trước nhà buôn binh sĩ, thì cũng đều tùy loại mà biến. Còn bản sắc của ngọc thì không thể nào biết được, hình dáng căn bản của tâm thì không thể nào tìm ra, đó chính là ý nghĩa của ngọc có tên là ngọc, của tâm có tên là tâm.

Lại có một trường hợp ngược lại mà trong y học phát triển ngày nay cũng không thiếu những ví dụ, đó là tế bào não đã chết, năng lực phân biệt đã không còn, chỉ dựa vào các ống dẫn truyền chất dinh dưỡng để “sống” như con người thực vật; bởi vì đã mất hết ý thức (vô tâm), gọi là còn sống đó, nhưng không phải là con người sống thật.

Trong mọi lúc, chúng ta xem tâm như một vị lãnh tụ, có thể gọi là “tâm quân”, “tâm vương” (vua tâm).

Tâm thống lĩnh năm giác quan mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, “tâm vương” tốt thì có thể lãnh đạo chúng ta thành tựu được nhiều công đức, nếu lãnh đạo không đúng đắn, chúng ta có thể đi lạc đường, tạo ra tai họa.

Tâm là người chủ đích thực của chúng ta, nhưng người chủ này thường thiếu chức phận. Hứa Hành đời Nguyên, trong một lần chiến loạn tơi bời chạy thoát đến Hà Dương, suốt mấy ngày vừa đói vừa khát, đến nước cũng không có mà uống. Đúng lúc đó bên đường có một cây lê, mọi người tranh nhau hái ăn, chỉ có Hứa Hành ngồi ngay ngắn dưới gốc cây. Người bên cạnh có vẻ nghi ngại hỏi ông: “Hãy ăn quả lê này cho đỡ đói, đỡ khát đi! Tại sao ông lại không ăn?” Thần thái Hứa Hành an nhiên trầm tĩnh trả lời: “Cây lê này là do người khác trồng, tức là vật có chủ, làm sao có thể tùy tiện hái ăn được?” Mọi người cười lớn, nhao nhao nói: “Hiện nay người ta đều chạy lánh nạn, chủ của cây lê này cũng không biết chạy trốn ở đâu, cần gì phải để ý đến ông ta?” Hứa Hành nghiêm sắc mặt nói: “Lẽ nào lại nói người chủ của cây lê không còn, thế thì ngay cả người chủ của nội tâm mình cũng không còn sao?” Nếu tâm của chúng ta có khả năng làm chủ chính mình thì cần gì phải cầu thần, xem bói? Nếu tâm của chúng ta có chủ nhân, thì cần gì phải tin nghe lời thị phi, lời đồn nhảm, lời xu nịnh của người khác? Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Có cái tâm tốt là:

Lấy tâm chân thành để đối trị tâm hư ngụy, lấy tâm Bát nhã để đối trị tâm ngu si;

Lấy tâm từ bi để đối trị tâm sân hận, lấy tâm cảm ơn để đối trị tâm oán trách;

Lấy tâm thành kính để đối trị tâm khinh mạn, lấy tâm công bằng để đối trị tâm hẹp hòi;

Lấy tâm bao dung để đối trị tâm oán hận, lấy tâm hướng thượng để đối trị tâm buông thả;

Lấy tâm thanh đạm để đối trị tâm hào nhoáng, lấy tâm sửa sai để đối trị tâm chấp trước;

Lấy tâm tàm quỷ để đối trị tâm vô sỉ, lấy tâm vĩnh hằng để đối trị tâm nhất thời;

Lấy tâm kỷ luật để đối trị tâm phóng túng, lấy tâm tích cực để đối trị tâm tiêu cực.

Người thân kẻ thù đều bình đẳng Trong kinh Phật có ghi chuyện Bồ tát Thường Bất Khinh, mỗi lần kẻ ngoại đạo dùng lời độc ác, gậy gộc, gạch đá hướng về phía ông, thì ông vẫn dùng thái độ cung kính thành khẩn trả lời: “Tôi không dám khinh mạn các anh, sau này các anh có thể trở thành đấng Chính đẳng Chính giác, các anh đều là đức

Phật tương lai.”

Bồ tát Thường Bất Khinh có tinh thần nhẫn nhục như vậy, có tấm lòng vô cùng quảng đại như vậy để bao dung mới có thể hết lần này đến lần khác do thành thật ở bên trong mà thể hiện ra bên ngoài, luôn luôn cung kính chắp tay thi lễ đối với những kẻ ngoại đạo mặt mày hung ác.

Thông thường chúng ta gọi loài người là giống “hữu tình” . Vì là “hữu tình”, nên từ khi lọt lòng mẹ, ngay từ hơi thở đầu tiên, con người không cần dạy bảo cũng đã biết yêu thương người và được người yêu thương. Lúc còn bế ẵm thì yêu thương cha mẹ, và được cha mẹ yêu thương; lớn lên, yêu thương anh em bạn hữu và được anh em bạn hữu yêu thương; sau khi thành gia thất yêu thương vợ con và được vợ con yêu thương, kính trọng. Mạnh Tử nói: “Lòng trắc ẩn mọi người đều có”, ngày nay chúng ta cũng có thể nói: “Lòng yêu thương người mọi người đều có” . Không những có lòng yêu thương người mà còn có lòng yêu thương vật. Chúng ta mở mắt ra nhìn đến xa hút tầm mắt, chỉ toàn là những sự vật tốt đẹp, bất kể là tiền của, sức khỏe, kiến thức, vật dụng, phong cảnh, hoa cỏ, âm thanh, thức ăn… không vật gì mà không khiến chúng ta ái mộ. Cũng do “hữu tình” mà tính yêu người, yêu vật ấy tạo ra như vậy, phản ánh thế giới bên ngoài, khiến cho trong các tác phẩm văn học của chúng ta có không biết bao nhiêu là thơ văn làm cảm động lòng người. Bởi vì tâm có điều để yêu thương nên sinh tử, phiền não buộc chặt chúng ta lại. Con người ai cũng có bản tính yêu thương người, yêu thương vật như vậy, trong thế giới vạn pháp đầy màu sắc rực rỡ này, chúng ta dần dần trưởng thành, học tập để nhận biết xã hội. Xã hội này, phàm điều nên thì đều đáng mừng, điều hư thì đều đáng ghét; cái đẹp thì đều đáng yêu, cái xấu thì đều đáng ghét; người lớn mạnh thì đáng phục, người yếu đuối thì đáng thương; người cao quý thì được tôn trọng, kẻ thấp hèn thì xem tầm thường. Ví như em bé xem phim ảnh hay nghe chuyện kể, vừa bắt đầu thì nó liền hỏi ai là người tốt, ai là người xấu, sau đó mới yên tâm ngồi xem hay ngồi nghe. Dưới góc nhìn tri kiến thị phi đối chọi như vậy, tâm của chúng ta bị hạn chế, và trở nên hẹp hòi, điều mà chúng ta yêu thương cũng nằm trong điều kiện hữu hình, hữu hạn. Do đó, vợ yêu thương chồng, thì trong tâm chỉ dung nạp người chồng mà không dung nạp cha mẹ chồng; mẹ kế yêu thương con đẻ của mình thì trong tâm chỉ dung nạp đứa con do mình đẻ ra mà không dung nạp con cái người vợ trước của chồng; yêu thương người thân của mình thì chỉ có người mà mình thân, mình yêu mới là người ở trong tâm của mình, còn không thể dung nạp người ngoài và hầu như người ngoài cũng không thể chen vào một góc hẹp nào ở trong tâm của chúng ta. Dù đôi lúc chúng ta cũng chân thành tự phản tỉnh, tự trách mình, mong muốn mình mở rộng tấm lòng hơn, bao dung nhiều hơn, nhưng bao nhiêu thành kiến ăn sâu trong tâm thức lại nổi dậy ngăn chặn ở trong tâm của chúng ta - vừa gieo hạt giống thì quan niệm vùng miền hạn hẹp lại trở thành thứ ma ám, cho nên có sự khác biệt gọi là tỉnh mình tỉnh người, miền nam miền bắc, người Khách Gia người Phúc Kiến, người mắt xanh người mắt nâu… và cứ thế khiến chúng ta không biết tại sao thân cận với ông Giáp nọ mà lơ là với ông Ất kia; vừa gieo hạt mầm là bóng đen của đoàn thể, phe nhóm, lợi ích xung đột khiến mỗi lần chúng ta nhìn thấy đối phương thì nảy sinh ảo tưởng thù hận ghê gớm, tức là thứ ảo tưởng xem như kẻ thù không đội trời chung vậy. Thảo nào mà trong kinh Phật đã ví “tâm phân biệt ta - người như là biển sâu - núi cao”. Một khi “tâm phân biệt ta -người” nổi lên sóng gió thì “biển tâm” (tâm hải) sục sôi cuồn cuộn tạo ra ác nghiệp cao to như núi Tu

Di. Tục ngữ có câu “tể tướng đỗ lý năng xanh thuyền, đại đỗ năng dung thiên hạ nan dung chi sự”, nghĩa là tâm bụng tể tướng có thể chèo chống con thuyền, người có lòng đại độ mới có thể khoan dung những việc mà thiên hạ khó khoan dung, phàm là những người tài giỏi, văn võ song toàn, tất nhiên tấm lòng của họ rộng rãi khoáng đạt hơn những kẻ phàm phu tục tử, dù bạn có cười cợt chê bai, vinh nhục tiến thoái, thiện ác chính tà, tất cả đều có thể bao dung mà an nhiên tự tại. Phật giáo xem “oán ghét” là một trong tám loại đại khổ của cuộc đời. Có lúc chúng ta có thể dịu dàng hòa ái quan tâm, khen ngợi người khác, tiếp đãi, giúp đỡ những người lạ không từng liên quan với chúng ta, phát huy tối đa tâm tình đồng cảm, chia sẻ nỗi buồn rầu hay có thể nhường cơm sẻ áo đối với một số người đau khổ hoạn nạn trong xã hội. Nhưng chỉ cần kẻ thù vừa xuất hiện trước mặt, thì không thể không quắc mắt trợn mày, cắn răng nghiến lợi, càng nhìn hắn ta càng thấy gai mắt, muốn lấy mạng kẻ thù, quả đúng như lời tục ngữ thường nói “Cái gai trong mắt, cái kim trong thịt” .

Tất cả những thị phi, thiện ác, có không, tốt xấu, tươi héo, ta người, họa phúc, đẹp xấu… ấy là những tri kiến hẹp hòi của sự phân biệt đối đãi, một khi chúng ta không thể triệt phá thì không thể hiểu rõ cảnh giới của an lạc viên mãn; một khi chúng ta không thể vượt qua thì không thể lãnh ngộ tâm của đức Phật ôm trọn cả không gian vũ trụ trong lòng. Tâm của đức Phật bao dung tất cả trời đất, tất cả chúng sinh, tất cả hư không, Ngài không những yêu thương người thân mà thậm chí yêu thương cả kẻ thù, Ngài xem kẻ phản bội đã nhiều lần âm mưu hại mình là Bồ Đề Đạt Đa như một thiện tri thức, tăng thượng duyên. Nếu không có đen tối, làm sao có ánh sáng? Nếu không có tội ác, làm sao có đạo Phật? Đức Phật thực hiện theo tinh thần “vô duyên đại từ, đồng thể đại bi” , tức là kể cả người thân hay kẻ thù đều xem là bình đẳng mà ban vui diệt khổ. Tâm của đức Phật giống như hư không, trong hư không ấy có sông có núi, có cây có hoa, có trời có trăng. Trong hư không ấy đầy đủ tất cả, đức Phật bao dung tất cả.

“Lục Tổ đàn kinh” nói: “Tự tính mê lầm tức là chúng sinh, tự tính giác ngộ tức là Phật. ” Tâm, Phật, chúng sinh, ba đối tượng ấy không có gì sai khác, Phật tức là chúng sinh, chúng sinh tức là Phật. Sự sai khác chỉ do tâm mê hay ngộ - mê thì vọng niệm chúng sinh, vạn duyên bám vào, biên cương ngăn cách, ta người đối lập; ngộ thì thông thoáng sáng sủa, xa rời vọng duyên, bình đẳng nhiếp chúng, tâm ôm vũ trụ. Quý vị có biết không? Tâm của chúng ta vốn cũng có thể bao dung tất cả như tâm của đức Phật. Tâm của chúng ta vốn là quý báu biết bao, là rộng lớn biết bao! Tâm của chúng ta giống như mặt trời, mặt trăng, có thể chiếu sáng những nơi u tối; tâm của chúng ta giống như ruộng đất, có thể ươm mầm thiện căn, trồng cây công đức; tâm của chúng ta giống như gương sáng, có thể nhìn thấu mọi vật, hiện rõ tất cả; tâm của chúng ta lớn như biển cả chất chứa kho báu năng lượng vô hạn. “Nếu con người muốn nhận ra cảnh giới của Phật, phải làm sạch cái tâm của mình như hư không” , nếu chúng ta muốn cùng nổi danh bình đẳng với chư Phật của ba đời, trước tiên mở rộng, mở rộng hơn nữa cõi tâm của chúng ta giống như hư không. Không chỉ chồng, con chúng ta đáng yêu mà ngay cả cha mẹ chồng, chị em dâu đều đáng yêu; không chỉ con ruột của mình đáng yêu mà con cái người vợ trước của chồng mình cũng rất đáng yêu; không chỉ người thân, bạn hữu của chúng ta đáng yêu mà đến cả những đồng nghiệp bên ngoài, mọi người trong xã hội, đông đảo chúng sinh trên thế gian, mỗi cá nhân đều rất đáng yêu. Trong tâm chúng ta có Phật, mỗi một chúng ta đều có thể mở rộng cõi tâm của mình. Nếu bạn muốn giàu sang thì trước tiên bạn phải mở rộng tâm của mình khiến nó có thể bao bọc, dung chứa, bao bọc rộng, dung chứa rộng, như vậy tự nhiên giàu sang sẽ ở ngay trong đó.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Trồng dưa được dưa, đạo lý rõ ràng;

Nhân lành duyên tốt, như bóng theo hình.

Sở dĩ cuộc đời có ý nghĩa là do có thể vì cuộc đời lưu lại sử sách, vì xã hội lưu lại từ bi, vì chính mình lưu lại tín ngưỡng, vì nhân gian lưu lại cống hiến.

Chia sẽ ebook : http://downloadsachmienphi.com/ Tham gia cộng đồng chia sẽ sách : Fanpage : https://www.facebook.com/downloadsachfree Cộng đồng Google : http://bit.ly/downloadsach