Pháp Môn Hạnh Phúc

ÁNH SÁNG CỦA SỰ GIAO TẾ GIỮA

NGƯỜI VÀ NGƯỜI

Thương cho trời lo cho người, cẩn thận trong lời nói và việc làm.

Làm việc thiện cho người, bằng tấm lòng tự nguyện. Giữ bí mật là một hình thức tu dưỡng

Thái tử Đan nước Yên và dũng sĩ Điền Quang mưu giết Tần Vương. Điền Quang tiến cử Kinh Kha, thái tử Đan căn dặn: “Việc này quan hệ đến sự mất còn của nước Yên, cốt giữ bí mật. ” Điền Quang nhận lời, sau khi về nhà liền tự sát; ông ta dùng cách này để chứng tỏ mình không được tiết lộ bí mật ấy.

Con người ở đời có việc chung, việc riêng, việc chung nên để cho mọi người biết, việc riêng không nên để cho mọi người biết. Giữa bạn bè với nhau cũng có những bí mật, đôi bên biết bí mật của nhau càng nhiều thì tình bạn càng gắn chặt. Cho nên bạn tốt của nhau thì cần có bổn phận phải giữ gìn bí mật cho đối phương. Khi một người cảm thấy giữ bí mật vui sướng hơn là tiết lộ bí mật thì đó là người rất chín chắn.

Thế nhưng, trên thế gian này có bí mật thật sự không? Con người nói chung, khi gặp người để nói chuyện thì đều nói: “Tôi có bí mật này nói với anh, nhưng xin anh đừng nói với người khác nhé!” Người nghe ấy sau đó lại đem nói với một người thứ ba rằng: “Tôi có một bí mật nói với anh, anh không được nói lại với người khác đấy. ” Cứ qua tai nhiều người như vậy trong một thời gian, thì điều gọi là bí mật dĩ nhiên mọi người trong thiên hạ đều biết.

Lan truyền bí mật là một khuyết điểm của tính cách con người, mỗi cá nhân đều có một số chuyện kín bên trong nhằm biểu hiện nét đặc thù của thân phận mình, họ có biện pháp của riêng mình; còn tiết lộ bí mật cũng có thể là để thể hiện uy quyền của mình, cho nên tình trạng tiết lộ bí mật là rất phổ biến. Ngay như trong “Lục Tổ Đàn kinh”, sau khi đệ tử nghe Lục Tổ giảng kinh, có người còn hỏi: “Ngoài ra còn có bí mật gì nữa không?” Lục Tổ đáp: “Bí mật ở bên cạnh của các vị!” Qua đó, có thể thấy ưa thích điều bí mật, kín đáo chính là bản tính của con người!

Có người thích dò hỏi điều bí mật, có người hận không được xa rời những việc cơ mật. Bởi vì biết bí mật của người khác, đôi lúc vướng phải điều thị phi, thậm chí còn mang họa vào thân, cho nên người ta cố sức tách ra khỏi những câu chuyện, những lời bàn, những công việc bí mật của người khác; nếu là việc bí mật, cố gắng ít tham dự vào, đó cũng là điều khôn ngoan để bảo toàn thân mạng. Gọi là giữ bí mật và không giữ bí mật, tức là hay nói và không hay nói. Mọi sự có thể nói cho người khác mà không nói, gọi là “thất nhân”, mọi sự không nên nói cho người khác mà nói, gọi là “thất ngôn” . Chuyện bí mật của mình không đem lan truyền rộng, đó gọi là tu dưỡng; chuyện bí mật của người khác lại truyền lan rộng ra quá mức, đó gọi là thất đức. Giữ bí mật và lộ bí mật chính là ở chỗ đó! Lời trích từ sách “Thái căn đàm” Tiền bạc mất đi có thể kiếm lại, danh dự mất đi mãi mãi không trở lại.

Cho nên làm người ở đời cần để lại những lời tốt đẹp (khẩu đức), đặc biệt là những việc làm thiện đức cho đời sau (âm đức).

Sức mạnh của sự hòa giải Có một cô gái trên 20 tuổi xem cha như kẻ thù, sau khi nghe tin cha qua đời, cô khóc mãi không thôi. Có người hỏi cô: “Cô có còn hận cha cô nữa không?” Cô trả lời: “Trước kia thì tôi hận lắm chứ!” Thường ngày, nhìn con gà con vịt bị trói ta thấy chúng rất đáng thương; nhìn con chim bị nhốt trong lồng cũng cảm thấy đau khổ vì bị sống kiếp tù túng. Thực ra, con người sống trên đời chẳng phải cũng bị nhiều thứ thương yêu tình hận ràng buộc đó sao? Con người muốn được giải thoát ắt phải hiểu rõ tự mình hóa giải. Như vậy, con người cần hóa giải những gì?

1. Hóa giải nguy cơ. Điều đó gọi là “người đang ngồi trong nhà, nguy cơ đến từ tứ phía” , con người ở đâu mới không có nguy cơ? Một cơn lốc xoáy ập đến, nhà cửa bị gió đánh tan, tấm ngói cũng không còn; một chiếc xe hơi mới mua, vì mưa lớn suốt đêm máy móc ngập nước, thế là chiếc xe đi đứt! Muốn hóa giải nguy cơ, trước tiên cần xây dựng ý thức biết đề phòng lo lắng. Nguy cơ xảy ra bất cứ lúc nào, mọi việc đều cần phải chú ý cẩn thận, chỉ dựa vào mình mà cầu phúc lộc, không thể nhờ vả người khác. Ví như làm nhà cho vững chắc thì không sợ những cơn lốc xoáy; hoặc ở nơi dân cư đông đúc để có xóm giềng trợ giúp, cùng nhau chống giữ. Theo đó loại suy, phàm là con người, sự việc, thời gian, nơi chốn, sự vật… có thể tạo ra nguy cơ thì trước hết đều cần đề phòng mới có thể hóa giải nguy cơ. 2. Hóa giải thù hận. Giữa người với người thường có những sự thù hận không cần thiết, có người vì hiểu lầm, có người vì thua thiệt, cũng có người vì lời nói làm tổn thương mà sinh ra thù hận. Có những thù hận trực tiếp, có những thù hận gián tiếp. Thù hận gián tiếp đôi khi đương sự căn bản không có vấn đề gì, chỉ do người ngoài đơm điều đặt chuyện, thêm mắm dặm muối, do đó gây mối ân oán giang hồ.

Thực ra, con người không nên có thù hận, tức là có bị thiệt thòi hay mắc lừa thì cũng không nên đôi co, tính toán, mà nên bỏ qua, thông cảm. Nên có câu “oán thù nên giải không nên kết” , thù hận, oan ức đều là những việc không tốt đẹp, vậy nên hóa giải là thượng sách.

3. Hóa giải đối lập. Giữa con người với nhau có lúc tự đào hố ngăn cách, có lúc tự xây tường cô lập, nhân đó mà sinh ra đối lập. Cho nên đối lập phần lớn đều do ganh ghét, hoặc do sợ lợi ích của mình bị tổn hại. Kẻ đồng hành nên xem nhau là bà con quyến thuộc, có lợi ích thì dù chia phần ít cho người ta cũng không có gì quan trọng. Thiên hạ lớn rộng, quần chúng đông nhiều, chỉ cần mình có trí huệ thì dù mua bán cũng không thành mua bán, dù có lợi ích cũng hưởng không hết lợi ích.

4. Hóa giải nghi nan. Người và người có thể vốn là bè bạn của nhau, nhưng có người trong lòng có đề phòng tức là khó có thể cùng làm việc với nhau. Trên đời, có người thích hoàn thành việc tốt của người khác, có người lại thích phá hoại việc tốt của người khác. Nếu có người khởi tâm đề phòng chúng ta, chúng ta khiêm tốn, lễ phép, hoặc khen ngợi, tặng quà cho họ đều có thể hóa giải mối nghi tâm của họ. Cho nên, “tâm hại người không thể có, nhưng tâm phòng người không thể không” , đối với kẻ tiểu nhân, đương nhiên chúng ta không thể không có tâm đề phòng; nhưng đối với người quân tử, không có tâm đề phòng cũng chẳng sao, chân thành đối đãi với nhau, bởi vì chỉ có lòng chân thành mới có thể giúp mọi người trở nên thân mật.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Giữ giới có thể biến đổi số phận long đong vất vả thành số phận phúc lạc an lành; Tu thiền có thể chuyển đổi tâm tính xốc nổi, nóng vội thành lý trí bình tĩnh sáng suốt.

Lợi cho mình và lợi cho người Một người nghèo khó cầm đồng tiền còn lại duy nhất của mình đi mua đồ ăn, người bán hàng xem qua, nhận ra là tiền giả, không chịu bán cho người ấy. Ông ta chỉ chực rơi nước mắt. Lúc đó có một người lính đi qua, hỏi rõ nguyên do, anh ta bèn lấy ra một đồng tiền đưa cho người nghèo khó, và bỏ đồng tiền giả ấy vào trong túi, đoạn bước đi. Người nghèo khó cảm kích rơi lệ, mua được thức ăn rồi về nhà, người lính sau đó ra mặt trận. Một hôm, một viên đạn bắn tới, người lính cảm thấy ngực mình rung lên một cái, nhưng hoàn toàn không bị thương tích gì cả. Người lính sờ sờ vào vùng ngực, lấy đồng tiền giả kia từ trong túi ra, phát hiện chính giữa đồng tiền lõm xuống một chút, thì ra đồng tiền giả ấy đã cứu sống người lính tốt bụng kia.

Trên đây là câu chuyện lợi người mà cũng lợi mình, cứu người gặp nạn cũng bằng tự cứu mình.

Trong Phật giáo Đại thừa, Bồ Tát phát tâm trước vì chúng sinh, sau mới vì mình, “Chỉ nguyện chúng sinh được thoát đau khổ, không cầu an lạc cho chính mình”. Bồ Tát Địa Tạng Vương chủ trương “Địa ngục không trống, thề không thành Phật”, tinh thần lợi người ấy chỉ là một bộ phận nhỏ. Một người bình thường dù không thể làm lợi cho người mà cũng không lợi cho mình thì ít nhất cần nghĩ đến lợi ích cho người khác nương theo cái lợi cho mình.

Trong xã hội nói chung, đối với việc làm lợi cho mình và cho người, có thể chia làm bốn loại: Lợi cho người không lợi cho mình, lợi cho mình không lợi cho người, người và mình đều không được lợi, lợi cho mình lại lợi cho người. Việc lợi người không lợi mình thì trong sự tích của đức Phật có chuyện cắt thịt cho diều hâu, xả thân nuôi cọp, là điển hình nhất. Làm lợi cho mình không lợi cho người có thể nói là phổ biến nhất, mỗi cá nhân sống trên đời, đâu đâu cũng đặt “cái tôi” lên trên hết, lo nghĩ đến lợi ích cho mình. Ví như là hàng xóm của nhau, bụi rác trong sân của mình thì quét dọn sạch sẽ, rãnh nước trước cổng nhà mình thì đẩy qua hai bên; chỉ cần trước nhà của mình gọn sạch, còn rác bẩn hất đến nhà người khác cũng mặc kệ. Hoặc như người ở trên lầu, đêm hôm đánh bài, vui cười, ồn ào đến 11, 12 giờ khuya, không hề nghĩ đến người ở dưới lầu có được ngủ yên hay không. Đó là ích kỷ, lợi mình, người không công bằng, không đạo đức. Làm việc gì khiến cho người và mình đều không lợi thì đó là việc làm ngốc nghếch nhất trong thiên hạ. Hãy xem người mở sòng bạc, quán rượu, họ mê hoặc người đời, làm cho nhiều gia đình bất hòa, đem lại bất lợi nhất cho mọi người. Họ tạo ra nhân ác, sau này chính họ lại chịu quả ác. Còn việc chế tạo thuốc phiện, buôn lậu hàng cấm cũng là loại công việc ta -người đều không được lợi. Cuối cùng, có một thứ lợi người và lợi mình như câu chuyện dưới đây: Ngày xưa, ở Ấn Độ có một vị quốc vương tên gọi là Nhất Thiết Thí (bố thí tất cả), bất kể là ai, chỉ cần yêu cầu ông là đều có thể toại nguyện. Cạnh nước ông có một người theo đạo Bà La Môn, sống rất cực khổ, thế là người mẹ bảo đứa con đến nhà ông Nhất Thiết Thí cầu xin.

Lúc ấy, Nhất Thiết Thí đang đối mặt với sự tấn công của quốc vương nước láng giềng. Đại quân nước này đến chiếm các thành của vua Nhất Thiết Thí đều không gặp kháng cự, tiến đánh nhanh chóng, dễ dàng chiếm hết thành trì. Nguyên nhân là do vua Nhất Thiết Thí không để cho muôn dân phải bị tổn hại, còn mình thì nửa đêm trước để lại ấn tín, lặng lẽ rời kinh đô. Ông muốn dâng hiến hết đất nước cho vua láng giềng để đổi lấy sự bình an cho bách tính. Nhưng ông vua bạo ngược tham lam muốn nhổ cỏ tận gốc, bèn treo thưởng lớn cho những ai bắt được vua Nhất Thiết Thí.

Ngay khi vua Nhất Thiết Thí rời cung điện, thì gặp người Bà La Môn nghe lời mẹ đến cầu xin quốc vương hôm nọ. Vua Nhất Thiết Thí sau khi gặp đứa con đã đồng tình đáp ứng lời cầu xin của cậu ấy. Cậu ta rất đỗi hoài nghi, nghĩ bụng: Vua Nhất Thiết Thí không có thứ gì trong người cả, làm sao giúp đỡ được mình? Vua Nhất Thiết Thí nói: “Vua nước láng giềng đang bỏ số tiền lớn để thưởng cho ai bắt được ta, nay ngươi đem thủ cấp của ta về lãnh thưởng.” Đứa bé không nhẫn tâm, cuối cùng vua Nhất Thiết Thí nói: “Vậy người hãy trói ta lại, áp giải ta về cũng được nhận thưởng!”

Đứa trẻ còn nhỏ chưa biết gì, bèn làm theo lời vua Nhất Thiết Thí. Đi vào thành, dân chúng trong thành thấy vua Nhất Thiết Thí bị trói áp giải trở về, mọi người đều buồn thương không dứt. Có người báo tin vua Nhất Thiết Thí bị bắt cho ông vua láng giềng hung bạo biết, ông vua hung bạo liền ra lệnh cho đưa vào cung. Các đại thần thấy vua Nhất Thiết Thí đều nằm lăn xuống đất khóc lóc thảm thiết. Ông vua hung bạo hỏi các đại thần: “Tại sao các người lại thương cảm quá độ như vậy?” Các đại thần đáp: “Thưa đại vương, vua Nhất Thiết Thí không những vứt bỏ cả quốc gia và vương vị mà hiện tại nhà vua còn đem cả thân mạng của mình ra để bố thí cho người khác nữa, hành vi của nhà vua thật là vĩ đại, chúng tôi rất cảm động trước nghĩa cử cao đẹp ấy.”

Ông vua hung bạo nghe các đại thần nói như vậy, cái tâm tàn bạo của ông dần dần bình ổn trở lại. Ông ta quỳ trước mặt vua Nhất Thiết Thí, giao lại ấn tín cho nhà vua, và nói: “Tôi chiếm được đất nước của ngài, nhưng tôi không có dân tâm của ngài; ngài tuy cam tâm bố thí tất cả, nhưng ngài có được nhân tâm đáng quý nhất. Bây giờ tôi đã biết rõ, dùng bạo lực để có được các thứ đều không có giá trị, đất nước của ngài tôi xin trả lại cho ngài.”

Đó là sức mạnh của lợi người.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Đãi người nên như gió xuân, Xử sự nên như sen hè, Giữ mình nên như hơi thu,

Lợi người nên như nắng đông.

Thầy giỏi và bạn tốt Một hôm, giờ tụng kinh sớm vừa xong, mọi người đang chạy thể dục buổi sáng, tôi nhận thấy có một người đội mũ đang đi bộ trước mặt, với tư cách là một đội trưởng, tôi nói lớn: “Sao anh đi chậm rì vậy, nhanh lên một chút cho bằng người đi trước chứ!” Tôi nhìn kỹ lại thì ra người này là gia sư! Ông không hề tức giận, mà còn mỉm cười với tôi. Gia sư tuy trách la tôi rất nghiêm, nhưng thầy vẫn luôn luôn dành cho tôi lối thoát để vãn hồi khiến tôi cảm thấy gia sư không chi là thầy giỏi mà còn là bạn tốt nữa.

Sư phụ của tôi là Chí Khai Thượng Nhân từng nói: “Ba phần là thầy trò, bảy phần là đạo hữu. ” Bạn tốt giống như thầy giỏi, thầy giỏi cũng có thể trở thành bạn tốt. Trong quá khứ, thầy giáo là trời, học sinh là đất, dù quan hệ khăng khít thế nào, nhưng khoảng cách giữa trời và đất lúc nào cũng xa vời. Chỉ trong Phật môn mới có sự nhận biết “ba phần là thầy trò, bảy phần là đạo hữu”, đó là một thứ tư tưởng dân chủ và bình đẳng. Tư tưởng này làm cho luân lý của Phật môn càng thêm linh hoạt, càng thêm sức sống.

Về thầy giỏi và bạn tốt, tôi có bốn ý như sau:

1. Khi họ gặp trắc trở, ta cần cho họ dũng khí. Sự việc bất như ý trong cuộc sống thường có đến tám, chín phần mười, khó khăn và trắc trở vốn có thể dùng để nâng cao đẳng cấp cuộc sống của chúng ta, cũng là một quá trình có thể khiến cho tâm linh càng thêm trong sạch, nhưng nếu không thể hoặc không muốn chấp nhận thì những thứ đó sẽ trở thành khổ nạn thật sự. Người trong cuộc mê mờ, người ngoài cuộc sáng suốt, mình là bạn hữu cần ra tay cứu vớt, có yêu cầu có đáp ứng, giúp họ vượt qua cảnh ngộ khó khăn của nội tâm. Đến khi vượt qua khó khăn rồi quay đầu nhìn lại sẽ thấy trắc trở đã trở thành một sức mạnh mới.

2. Khi họ suy sụp, ta cần cho họ niềm tin. Suy sụp, ủ rũ là điều ai cũng có, khi bạn bè buồn phiền, chán nản, thất vọng nhụt chí, chính là lúc chúng ta phát huy tình bạn thân đáng quý. Cần nghĩ cách kích thích lòng tin của bạn, nhắc nhở bạn lòng tin vốn có trước đây. Lòng tin là sức mạnh, lòng tin là phương hướng. Hôm nay họ dựa vào bạn để đi lại, ngày mai có thể bạn sẽ dựa vào họ để bay nhảy.

3. Khi họ mê lầm, chúng ta cần cho họ sự chỉ dẫn. Câu danh ngôn của Trịnh Bản Kiều: “Thông minh khó, hồ đồ khó, từ thông minh vào hồ đồ lại càng khó hơn. ” Đó là người đại trí, mở một mắt, nhắm một mắt để thông cảm sự thiếu hiểu biết của người đời, đó gọi là “giả hồ đồ khó trở thành hồ đồ” vậy.

Nhưng mê lầm không phải là hồ đồ, càng giả hồ đồ thì không thể trở thành hồ đồ, mà đúng là đánh mất phương hướng của cuộc đời. Lúc ấy có thể chỉ dẫn họ lấy tôn giáo làm niềm tin chân chính, lấy ánh sáng của trí tuệ tôn giáo để soi rọi tiền đồ của họ, cũng có thể lấy những lời bổ ích của thánh hiền thời xưa để chỉ ra mê lầm của họ; đợi khi mây tan trăng tỏ, sẽ là quang cảnh của “bóng liễu hoa tươi một mùa xuân”.

Khi họ ngu si, ta cần cho họ trí huệ. Hai chữ “ngu si” hoàn toàn không phải nói là không thông minh, mà là nói sự chấp trước một người, một việc, hoặc một niềm tin nào đó, tức là không thể cởi mở, buông bỏ. Thậm chí trong kinh Phật đã xếp “thế trí biện thông” vào loại “bát nạn”. Những ví dụ về người thông minh trên thế gian lại bị sự thông minh làm sai lạc nhiều vô kể, đặc biệt là người tự cho mình thông minh rất dễ tự mình vạch giới hạn rồi nhốt mình trong đó, cuối cùng không tìm ra lối thoát.

Đó chính là một thứ ngu si, những lúc như vậy ta cần cho họ trí huệ.

Làm thế nào phân biệt thông minh và trí huệ? Người thông minh hiểu biết nhiều, phản ứng nhanh, nhưng nếu dùng sự thông minh ấy theo ý riêng ngạo mạn của mình thì thường tự trói tay trói chân mình lại; nếu dùng sự thông minh ấy cho việc lợi người thì đó là hành vi của trí huệ. Mọi sự nên nghĩ đến cái lợi cho người khác, lòng từ bi làm cho người khác cảm kích, có thể chiêu cảm nhiều duyên lành, vận tốt.

Kết giao với thầy giỏi bạn tốt có thể nâng cao chính mình, khai phá cuộc sống. Làm một thầy giỏi bạn tốt có thể có được bạn hiền trong tình bằng hữu, đôi bên dắt dìu lẫn nhau, khích lệ, an ủi lẫn nhau. Thậm chí giữa vợ chồng với nhau nếu có thể xây dựng được mối quan hệ thầy giỏi bạn tốt thì gia đình càng hài hòa và phát triển. Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Là bậc cha mẹ có thể có sự nhận thức “ba phần thầy trò, bảy phần đạo hữu” thì con cái không chỉ là cốt nhục mà còn là bạn hữu của mình nữa;

Là bậc thầy giáo có thể có sự tu dưỡng “ba phần thầy trò, bảy phần đạo hữu” thì học trò không chỉ là vãn bối mà còn là đồng học của mình nữa;

Là bậc lãnh đạo có thể có sự nhận biết “ba phần thầy trò, bảy phần đạo hữu” thì cấp dưới không chỉ là thuộc hạ mà còn là đồng sự của mình nữa.

Người tốt vô dụng “Bạn đã trải qua cuộc du lịch này, bạn đoán xem cảm tưởng của tôi như thế nào? Bạn cảm thấy tôi có chán hay không chán?”

“Bạn không chán, nhưng hoàn toàn không có ích gì cả.” Hồng Tiệm không ngờ Tân Mi có thể trả lời dứt khoát như vậy, giận quá, nhưng chỉ còn cách cười gượng mà thôi. Tiền Chung Thư, “Vi thành”

Nói về cách phân loại hạngngười, có thể chia làm hai loại: người tốt và người xấu. Thực ra, trong số người tốt cũng có người xấu, trong số người xấu cũng có người tốt.

Người tốt thường được ca tụng, khen ngợi. Có một hạng người tốt vô dụng, tức là hạng người mà việc thành không đủ, việc bại có thừa; nhưng anh ta không hại ai, mọi sự đều nhường nhịn, không tranh chấp với ai, im lặng làm lấy bổn phận của mình.

Chúng ta thường nghe nói người này là người tốt, nhưng điều kiện của người tốt ví như phẩm chất đạo đức của lòng nhân từ, sự thông minh tài cán của tình cảm sống chung vui vẻ, tinh thần cần mẫn phục vụ để tiến lên, kỹ năng chuyên môn để làm lợi cho người khác… thử hỏi anh ta có thật đầy đủ chưa? Nếu anh ta có đủ khả năng đặc biệt, có thể vui vẻ gánh vác công việc trong mọi trường hợp, như vậy anh ta không chỉ là người tốt, mà còn là người có tài cán, có năng lực. Trái lại, nếu người tốt mà thoái thác mọi sự, không chịu đảm đương, không có chủ trương, đắn đo suy nghĩ, sợ trước sợ sau, khôn ngoan giữ thân mà không dám tố giác người xấu, đó là loại người tốt vô dụng; nếu người khi đáng tức giận mà không tức giận, khi đáng theo lý tranh cãi mà không dám theo lý tranh cãi, đó là người tốt cầu hòa vô dụng. Những hạng người ấy là hệ lụy ngăn cản sự lớn mạnh đoàn thể, là chướng ngại của tiến bộ xã hội, và cũng là nguy cơ của lợi ích quốc gia. Đối với người tốt, chúng ta nên định nghĩa như thế này:

1. Từ bi là người tốt. Từ bi không thể thể hiện quá mức. Nếu đối với người xấu cũng từ bi, thậm chí bao che giấu diếm kẻ phạm tội đang bị truy nã vì phạm pháp, đó là điều tàn nhẫn đối với quần chúng. Cho nên người tốt cần có trí huệ, từ bi, dũng cảm. 2. Lao động là người tốt. Lao động không thể đem sức người ra làm việc không hiệu quả, cũng không thể làm chuyện xui nguyên giục bị, đơm đặt thị phi. Lao động cần phải có mục đích chính đáng, như làm việc để phục vụ người khác, để tu học giữ thân, để làm việc nghĩa, như vậy mới là tiêu chuẩn của người tốt.

3. Dũng cảm là người tốt. Dũng cảm không có nghĩa là bày tỏ cái dũng của kẻ thất phu, thô lỗ vô trí, dùng sức để mua vui, ỷ mạnh hiếp yếu, hiếu thắng đấu càng. Dũng cảm nghĩa là cần phải có nhân từ, có nghĩa khí, dám làm dám chịu, chân thành hướng thượng, đó mới là điều kiện của người tốt. 4. Thấu tình đạt lý là người tốt. Thấu tình đạt lý không thể chỉ là biện giải sự lý, bày tỏ tài ăn nói, tranh cãi. Nói năng rõ ràng mạch lạc, nhưng một việc gì cũng không thành, đó có được xem là người tốt không? Thấu tình đạt lý là làm theo điều thiện, vì người mà làm việc thiện, như vậy thấu tình đạt lý là đòi hỏi tự bản thân, khoan hồng đại độ, đó mới là bí quyết của người tốt.

Ở đời, ai là người tốt, người xấu chỉ nhìn bên ngoài thì rất khó phân biệt. Có người nhìn qua tưởng như là người tốt, nhưng lại là “miệng cười Di Lặc, bụng ngầm rắn độc”, hạng người này còn đáng sợ hơn cả người xấu; có người nhìn qua tưởng như người xấu, nhưng là “kẻ cướp cũng có đạo lý” , như trong truyện “Thủy Hử”, những anh hùng hảo hán Lương Sơn Bạc diệt ác trừ gian có thể nói là loại người tốt vô dụng, nhưng lại được xưng tụng là người tốt.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm” Là con người đừng lo mình không có tài, biết tiến lên ắt tiến lên được;

Là con người đừng lo mình không rộng lượng, thấy rộng ra ắt thành rộng lượng.

Giữa người và ta V e, sẻ, bướm, ong, rùa tụ họp nhau lại cùng bàn mỗi người nói ra một câu tục ngữ, nhưng câu ấy phải chú ý đến lời tự cảnh giác cho bản thân mình.

V e nói: “Gió thu chưa đến tôi đã biết, ngẫm đến vô thường chết chẳng hay.”

Chim sẻ nói: “Người vì tiền mà chết, chim vì ăn mà vong.”

Bướm nói: “Nguyện vì hoa mà chết, có làm quỷ cũng phong lưu.”

Ong nói: “Hút cả trăm hoa để thành mật, một năm vất vả bởi vì ai?”

Chỉ có rùa là không nói được, nóng lòng quá bèn thò đầu ra nhìn quanh nhìn quất, một chú bé con nhìn thấy, nó lấy đá đánh vào đầu rùa. Rùa rụt đầu lại, rồi nói: “Thị phi chỉ tại do mồm mép, phiền não giai do gượng ló đầu. ” “Người tự cao khó có bạn thân, người ích kỷ khó có quần chúng.” Con người là sinh vật xã hội, không xử lý tốt mối quan hệ giữa người và ta thì có thể tạo ra phiền não và thất bại. Mỗi người muốn tự nâng cao mình phải dựa vào tư tưởng, giáo dục để phát huy; con đường chung sống giữa người và ta cần phải dựa vào giáo dục để rèn luyện, bồi dưỡng. Mối quan hệ giữa người và ta phải hành xử như thế nào cho thật tốt, sau đây xin đưa ra bốn ý kiến để tham khảo.

Thứ nhất, nhiều lời là bán rẻ cuộc đời đáng quý.

“Keo nhiều không dính, lời nhiều không hay”, nói năng là để diễn đạt tư tưởng, truyền đạt khái niệm, cần chú trọng lời gọn ý đủ, không rườm rà vô ích. Có sự việc chỉ cần nói vài ba câu là xong, nhưng nhiều người nói đi nói lại, hoặc bài diễn thuyết nội dung chỉ có nửa tiếng, hay một tiếng đồng hồ, không cần phải nói đến hai, ba tiếng đồng hồ mà vẫn không xong. Nói nhiều không chỉ khiến người ta chán mà còn đem bán rẻ cuộc đời đáng quý của mình. Nói năng không cần nhiều, chỉ cần có lợi cho người, đó mới là đáng quý. Thứ hai, thù tiếp làm lãng phí thời gian quý báu. Trong cuộc sống, con người khó tránh khỏi những cuộc giao hảo thù tiếp. Thù tiếp chính đáng thì đúng là điều cần thiết, còn những buổi thù tiếp vô vị thì quả là làm lãng phí thời gian quý báu của người khác. Cuộc đời của con người có được bao nhiêu thời gian để làm việc hữu ích? Có người không biết quý tiếc, chỉ biết tổ chức những buổi thù tiếp không cần thiết, làm lãng phí thời gian, quả thật là đáng tiếc. Thứ ba, ở một mình là cơ hội tốt để tự tu dưỡng. Sống chung với mọi người thì phải chấp nhận những tiếng ồn ào, nhưng đối với riêng mình thì cần sự yên lặng. Trong một ngày, chúng ta sinh hoạt chung, nhưng cũng cần có thời gian ở một mình. Khi ở một mình cần phải nhìn vào bên trong, nhìn thế giới của vô tướng, nghe âm thanh của sự yên lặng. Ở một mình hoàn toàn không phải là để đọc báo chí, xem truyền hình, nghe âm nhạc, bởi vì trong báo chí, truyền hình, âm nhạc có đủ thứ thị phi của người và ta, những âm thanh ồn ào náo nhiệt gây nhiễu loạn chúng ta. Ở một mình nơi thanh vắng là để cho mình không nghĩ, không nhìn, không nghe, những thời khắc ấy mới có thể tìm lại chính mình.

Thứ tư, sống chung vui vẻ là động lực để mọi người phát huy. Mỗi người cần tĩnh, nhưng cũng cần động; cần ở một mình, nhưng cũng cần ở chung vui vẻ với mọi người. Người có tính quần chúng có thể hòa nhập với xã hội, có thể chung sống với đại chúng, có thể cùng đóng góp mưu trí và năng lực, cùng cống hiến tâm trí, phục vụ nhân quần, thúc đẩy sự tiến bộ của xã hội.

Sống chung với mọi người cần phải như nước, co duỗi tự nhiên, đặc biệt là trong tâm mình có người, luôn luôn lo nghĩ cho người khác.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

“Người quân tử muốn mọi người cùng yêu thích, kẻ tiểu nhân muốn mọi người cùng ghét bỏ” .

Lấy dầu và nước để ví tính cách của người quân tử và tính cách của kẻ tiểu nhân, rất là xác đáng.

Chất mỡ màng đậm đặc của dầu giống như kẻ tiểu nhân, sự trong sạch thanh đạm của nước tựa như người quân tử.

Nước có thể làm cho vật không sạch trở nên trong bóng, dầu có thể làm cho vật đang sạch biến thành bẩn dơ. Trong đám người quân tử có một kẻ tiểu nhân thì như trong một dòng nước trong có một giọt dầu, Nước có thể lặng lẽ dung nạp dầu, nhưng nước là nước, dầu là dầu, tức là “hòa mà không đồng ”.

Nếu trong đám tiểu nhân có một người quân tử thì như trong chỗ dầu có một giọt nước, Dầu là khích bác, nổ tung, hoàn toàn không dung nạp nhau, nước thì khác, hai bên đánh nhau đến tổn hại mà vẫn không chịu thôi.

Từ dầu và nước có thể nhận thấy sự khác biệt giữa quân tử và tiểu nhân.

Nói chuyện là một nghệ thuật Khi tôi bị bệnh, đệ tử lũ lượt đến thăm tôi, họ luôn miệng hỏi tôi: “Sư phụ ngủ ngon không?” “Vết thương có đau lắm không?” “Ăn có ngon miệng không?” “Thầy thuốc nói thế nào?” Mỗi lần hỏi một câu, tôi trả lời một câu, giống như giới thiệu chung chung vậy, sau cùng, thực ra là tôi nhác trả lời, nên chỉ nói: “Đến thăm là được rồi, đừng có hỏi tôi nữa!”

Nhớ trước đây có mấy pháp sư như Đại Tỉnh, Đông Sơ, Từ Hàng đều rất ưa thích đàm luận với tôi, mỗi lần khi nói lời từ biệt với họ, họ đều giữ tôi ngồi lại một lát nữa. Pháp sư Từ Hàng mỗi khi biết tôi đến Sa Chỉ thì luôn quan tâm chào mời đủ thứ, một vấn đề này vừa nói xong, lại dẫn ra một vấn đề khác, và từ trong chuyện trò mà trình bày luôn kiến giải và quan điểm của mình. Các vị pháp sư ấy cũng thường dựa vào ý tưởng của tôi mà cung cấp cho tôi một số ý kiến, cho nên trong không khí cùng góp chung tiếng nói ấy, chúng tôi thường chuyện trò rất say sưa.

Từ xưa đã có câu rằng “Một lời làm nước thịnh, một lời làm nước mất”, nói chuyện là một nghệ thuật:

“Lời đã đạt thì dừng, vì nhiều lời không đáng quý. ”

Nói năng như thế nào mới được người ta hoan nghênh? Xin nêu lên bốn điểm dưới đây:

1. Với người bị cùng khốn hãy nói một lời giải nguy. Giúp người không phải chỉ có tiền bạc, sức lực, thời gian phục vụ, mà cách nói năng cũng có thể giúp đỡ người khác. Ví như, khi một người đối mặt với sự lúng túng không biết làm thế nào để thoát ra khỏi cảnh cùng khốn, bạn kịp thời nói một lời có thể giúp anh ta giải nguy, đó cũng là một thứ công đức cứu người.

2. Với người bị chán nản hãy nói một lời khích lệ. Ngạn ngữ phương Tây có câu: “Lời nói cho chúng ta một thứ ích lợi là trong quan hệ của chúng ta cần nói một lời dễ nghe.” Thế nào là một lời dễ nghe?

Đó là lời nói hay đẹp. Nói lời hay đẹp khiến cho người ta như tắm mát suối xuân, khiến cho người ta phát khởi lòng tin. Người bị trắc trở, suy sụp tinh thần, có thể khích lệ họ, an ủi họ, nói cho họ một lời cổ vũ, kích khởi lòng tin, đó là dùng lời nói để đem lại sức mạnh cho họ.

3. Với người đang nghi hoặc hãy nói một lời làm cho tỉnh ngộ. Tôn Tử nói: “Tặng người lời nói đáng quý hơn tặng viên ngọc trai. ” Người đang phải loanh quanh giữa ngã ba cuộc đời, người nghi hoặc trước cuộc đời, ta kịp thời nói một lời làm cho họ tỉnh ngộ, đôi khi có thể làm thay đổi cả cuộc đời của họ, thậm chí cứu sống một sinh mạng.

4. Với người không có trợ giúp, hãy nói một lời ủng hộ. Người không có sự trợ giúp thường không đủ niềm tin vào chính mình, cần người khác khẳng định mới có thêm sức mạnh. Loại người này thường sống trong lời nói thiện hay ác của người khác, một câu nói có thể quyết định tâm tính người ấy tốt hay xấu. Đối với người không có sự trợ giúp, chúng ta nên cho họ nhiều lời ủng hộ, động viên khiến cho họ khởi phát niềm tin vào chính mình, khẳng định chính mình.

“Thuyết uyển” viết: “Quân tử nói ít mà chân thực, tiểu nhân nói nhiều mà giả dối.” Nói năng không cần nhiều mà cần thiết thực và thỏa đáng. Mạnh Tử nói: “Lời nói gần mà chỉ xa tức là lời nói hay vậy. ”

Nếu nói năng gần cạn mà dụng ý sâu xa, đó là lời nói hay. Cho nên, nói năng cần phải cẩn thận từng lời, mới không thể làm cho người khác cảm thấy lỗ mãng, thiếu nghiêm túc, thậm chí gây ra oán hận. Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Ôn hòa là nghệ thuật xã giao, Nói vừa nghe là tượng trưng của văn minh, Mỉm cười là ánh sáng của giao tiếp, Tin tưởng là bạn hữu của thành công.

Lời khen như hoa thơm, ngào ngạt mà vui thích,

Giúp người như nắng đông, hợp thời mà ấm áp, Niềm tin như ghe thuyền, theo gió mà vượt sóng, Hy vọng như trăng tròn, sáng sủa mà tốt đẹp.

Bốn loại ruộng Có anh nông dân nghi ngờ đức Phật, cho là đức Phật cũng nên cày ruộng gieo giống để phục vụ nhu cầu ăn uống cho mình. Đức Phật trả lời: “Ta cũng đang cày ruộng gieo giống đấy chứ!” Anh nông dân ngờ vực hỏi: “Nhưng tôi chưa từng thấy ông biết dùng cày dùng bừa, vậy xin hỏi ông làm thế nào để cày ruộng? Đức Phật đáp: “Ta lấy niềm tin là hạt giống, lấy pháp thiện làm ruộng tốt, lấy trí tuệ làm cày bừa, lấy cái tâm biết xấu hổ làm càng xe, lấy giữ giới làm ách kéo. Lấy khổ hạnh làm việc giáo hóa, tu tập, xới trừ cỏ úa của phiền não, gặt hái thành quả tốt đẹp. Như vậy cày ruộng có thể được nhiều quả ngọt, có thể vượt hơn ruộng của tam giới, diệt trừ hết mọi phiền não.”

Từ xưa đến nay, ai có ruộng đất rộng lớn thì đó là người giàu có. Trung Quốc từ sau ngày lật đổ địa chủ, những nhà giàu có nhiều đất đai của thời đại cũ đều bị phá sản, nhưng trên cơ bản, ruộng vẫn còn được duy trì trong quan hệ sản xuất đối với con người, còn ruộng được nói trong Phật giáo là “kính điền” “ân điền” “bi điền”, , cộng thêm loại ruộng mà tôi gọi là “tâm điền” nữa, tức gồm bốn loại ruộng, đó đều là ruộng có thể cầu phúc.

Thứ nhất, kính điền. Trên thế gian, các vị sư trưởng trong tôn giáo, các vị thiện nhân quân tử, đều là những đối tượng đáng được chúng ta kính trọng. Chúng ta cúng dường cho họ cũng giống như đang gieo cày nơi đám ruộng vậy, có thể thu gặt được quà tặng rất lớn. Trong Phật giáo có câu chuyện “Cây đèn của cô gái nghèo”: Một cô bé nghèo khổ, cắt tóc của mình đem bán để lấy tiền mua một cây đèn dầu cúng Phật, có phước báo được làm hoàng hậu. Cho nên, bố thí giống như gieo hạt giống, có thể gieo một gặt trăm, giao trăm gặt vạn, gieo vạn gặt triệu, thu hoạch công đức đến trăm ngàn vạn triệu. Thứ hai, ân điền. Cha mẹ, sư thầy đều là những đối tượng chúng ta phải báo ơn. Đối với ơn sinh thành nuôi dưỡng của cha mẹ, ơn dạy bảo chỉ bày của sư thầy, chúng ta phải phát tâm chân thành cảm ơn và báo đáp, giống như đang gieo cấy nơi đám ruộng, sẽ gặt hái thành quả tốt đẹp. Đáng tiếc là trong xã hội ngày nay, nhiều người không biết hiếu thuận với cha mẹ, không biết tôn kính sư thầy, vong ân bội nghĩa, giống như bỏ hoang rất nhiều đất ruộng, không chịu trồng cấy, như vậy sao có thể thu hoạch được? Thứ ba, bi điền. Trên thế gian, người cần chúng ta từ bi chăm sóc rất nhiều, như những người cùng khổ, người tàn tật. Chúng ta đang gieo hạt giống nơi đám ruộng từ bi, giống như khai vỡ những đám đất khô cằn, tuy khắp nơi đều cát sạn sỏi đá, chỉ cần chúng ta chú tâm trồng cấy thì đất ấy sẽ giúp cây nở hoa kết trái, sẽ được thu hoạch. Điều cần chú ý của việc gieo cấy là thu hoạch, thế gian ngày nay ở đâu không có kính điền, ở đâu không có ân điền, ở đâu không có bi điền? Chỉ cần chúng ta mong muốn, thì ở đâu chúng ta cũng có thể gieo cấy để trở nên giàu có. Thứ tư, tâm điền. Mỗi người đều có một cái tâm, tâm là công xưởng của chúng ta, sản xuất ra các loại sản phẩm; tâm cũng là ruộng đất của chúng ta, trong tâm điền, bất kể gieo hạt giống gì cũng đều có thể ra hoa kết trái. Giống như học sinh đi học, gieo hạt giống đi học vào tâm điền thì có thể sinh ra sự hiểu biết (trí tuệ). Tương tự, chúng ta gieo hạt giống nhân duyên phúc đức vào tâm điền, thì có thể sinh ra cây lúa công đức. Hiện nay, một chiếc máy vi tính nho nhỏ có khả năng dung nạp hàng triệu triệu câu danh ngôn, huống hồ tâm điền vô hình vô tướng của chúng ta? Gieo cấy trong đám ruộng công đức rộng lớn vô biên kia sẽ giúp bạn thu hoạch gấp hàng trăm, ngàn vạn lần.

Cho nên, tu hành trong Phật giáo cần chú trọng đến tu tâm. Thực ra, tu tâm tức là gieo ruộng phước, bạn có gieo mới có gặt. Hiện nay có nhiều người không chịu cày cấy mà chỉ mong được thu gặt, suốt ngày họ cầu thần xin quẻ, bói toán, điều này giống như đứng trước ruộng đất mà kêu lớn: “Ruộng đất ơi, cầu xin ngươi cho ta phước báo, để ta có thứ thu hoạch!” Nhưng bạn không gieo nhân làm sao có thể gặt quả? Muốn thu hoạch quả ngọt đầy kho, phải gieo cấy tâm điền cho thật tốt.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm” Có hoạt động bên ngoài, cũng có trải nghiệm bên trong (nội tâm);

Có cuộc sống tiếp nhận, cũng có nét đẹp cảm ơn;

Có cá tính riêng mình, cũng có thói quen theo người; Có thế giới trước mặt, cũng có cảnh giới nhượng bộ;

Như vậy mới có thể có cuộc sống toàn diện.

Trả lại vé Có ông chồng đi phố muốn mua một bộ áo quần tặng vợ. Tại cửa hàng ở phố Đông, ông hỏi rõ giá tiền, một bộ 250 đồng; nhưng vì ông ta cần mua vài thứ khác, nên nói với người bán hàng lát sau trở lại mua. Nhưng không ngờ đến phố Tây thấy mặt hàng cũng giống bộ áo quần ở phố Đông, giá chỉ 200 đồng. Nghĩ đến việc đã hứa với người bán hàng nhận mua ở phố Đông, nên ông chồng kia thà phải tiêu thêm 50 đồng chứ không chịu trả vé làm mất chữ tín.

Bạn đã có lần nào trả lại vé chưa? Trả lại vé là một việc làm bất đắc dĩ, và cũng là hành vi thiếu trách nhiệm.

Trả lại phiếu của ngân hàng chứng tỏ sự phá sản về kinh tế; trả lại vé của tình cảm, ví như ly hôn, là sự thiếu sót của tình yêu; trả lại vé của việc học, ví như bỏ học, chứng tỏ sự lạc hậu của giáo dục; trả lại phiếu của chức nghiệp, ví như từ chức, có thể tạo ra sự tổn thất cho xã hội; thậm chí như hiện nay thường xảy ra sự kiện tự sát, tức là không biết yêu quý mạng sống, tức là trả lại phiếu từ trong cuộc sống. Hội họp hẹn hò, tụ tập ăn uống, đùng một cái tâm ý thay đổi, đều gọi là trả lại vé cả. Trả lại vé là sự việc làm tổn thương tình cảm.

Đặt vé xe lửa, máy bay tức là đã ấn định chương trình đi lại, đùng một cái thay đổi, người khác phải phục vụ cho mình nhiều việc khác nữa, cho nên có thể thấy trả lại vé sẽ làm phiền người khác, làm phiền chính mình, đôi bên lợi không bù hại. Hoặc như việc đào ngũ trong quân đội cũng là một sự trả lại vé; thậm chí hai quốc gia cắt đứt bang giao đều xem như là hành vi trả lại vé. Từ trả lại vé trong chính trị đến trả lại vé trong tín ngưỡng, trong tình bạn, trong niềm tin đều là hành vi vô cùng bất trí. Con người nên tạo thành một thói quen không trả lại vé. Vương Bảo Xuyến khổ sở ôm giữ hầm lò lạnh lẽo không chịu trả lại vé trong tình yêu; Chu Công giúp Thành Vương, Gia Cát lượng phò A Đẩu, đều không chịu trả lại vé trong trung thành chính trị; Gandhi của nước Ấn Độ phát động phong trào bất bạo động và bất hợp tác, dù nhiều lần bị vào tù ra khám vẫn không chịu trả lại vé; Nelson Mandela của Nam Phi tranh đấu địa vị bình đẳng với người da trắng trong nhiều năm trời mà vẫn không trả lại vé, cuối cùng được bầu làm tổng thống của nước Nam Phi bình đẳng chủng tộc. Đó là những biểu hiện không trả lại vé vì lý tưởng, vì quốc gia, vì nhân dân.

Tất cả mọi người trên thế gian đều phải tiến lên phía trước, dù gian nan cũng không xâm phạm, thoái thác, không trả lại vé. Không xâm phạm tức là không làm hại tính mệnh, tài sản, danh dự của người khác, không thoái thác tức là không trốn tránh trách nhiệm của mình, không che giấu sai trái, khuyết điểm của mình. Ý trước (không xâm phạm) là tôn trọng người khác, ý sau (không thoái thác) là tôn trọng chính mình. Trong xã hội có một thói tục không tốt, khi người khác cần chúng ta giúp đỡ, có người tìm mọi cách ngáng trở, ôm giữ thái độ kiên quyết, không muốn giải quyết khó khăn giúp người khác. Có lúc chúng ta đến cơ quan công quyền nhờ làm một số việc, có một số nhân viên công vụ không cung cấp những yêu cầu cần thiết, họ đùn đẩy lẫn nhau, tìm cớ để làm khó dễ đủ thứ. Đó là một loại tác phong quan liêu của thói thoái thác trách nhiệm, làm cho công việc hành chính bị ách tắc, không thuận lợi, làm trở ngại sự tiến bộ của quốc gia xã hội. Tại sao sản sinh ra hiện tượng dây dưa lười nhác, đùn đẩy trách nhiệm? Chung quy chính là do không tạo được thói quen “con người lấy phục vụ làm mục đích” , “giúp người là cái gốc của niềm vui” . Có người tuy tài giỏi hơn người, năng lực có thừa, nhưng do không có quan niệm phục vụ, cho rằng đi phục vụ người khác là hạ thấp thân phận của mình, bị người khác lợi dụng. Nhưng trên thực tế, bị người khác lợi dụng không phải là việc xấu, có thể bị người khác lợi dụng tức là biểu thị chúng ta còn có năng lực, còn có giá trị để tồn tại. Một người đến khi ngay cả giá trị cũng không có để bị người khác lợi dụng nữa thì cuộc sống sẽ mất đi ý nghĩa. Huống hồ cuộc đời biết cho đi so với cuộc đời chỉ biết nhận thì càng phong phú, và đầy đủ hơn. Muốn biết bạn là người như thế nào có thể thống kê số lần trả lại vé của chính mình, nếu trả lại vé nhiều lần, tức là trong cách làm người xử thế của bạn có vấn đề. Nếu trong danh lợi, trong chức vị, bạn biết rút lui thì bạn không mất đi một lần tu dưỡng, vì trong tiền tài danh vọng biết thối lui mới là tiến tới. Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Nhẫn nại là khả năng bao dung rộng lớn nhất trong trời đất, Vô ngã là động lực hòa bình vĩ đại nhất trong vũ trụ.

PHƯƠNG PHÁP CHIẾN THẮNG TRẦM

CẢM

Lòng từ ý đúng, tội diệt phúc sinh;

Chính không dung tà, vạn ác tiêu trừ.

Đức Phật cũng có thể bị người khác chê bai

Năm 1963, lần đầu tiên tôi đi thăm các nước Đông Nam Á, khi đến trạm cuối cùng, một vị đồng đạo đưa ra ý kiến: “Trên đường đi, người ta biếu tặng quá nhiều đồ vật, đi tàu thủy là tiện nhất. ” Tôi nói:

“Còn đi máy bay thì tương đối thoải mái.” Không ngờ, sau khi về nước, người vốn đề nghị đi tàu thủy lại viết trên một tạp chí Phật giáo rằng ông Tinh Vân vì có ý làm ăn, trên đường đi mua nhiều hàng hóa nên chủ trương đi tàu thủy, v.v…. Có một người đồng hành biết việc này, an ủi tôi: “Anh không cần phải buồn, lòng người không ai giống ai, mỗi người một tính. Người ở đời, chỉ cần họ tán đồng thì cảm thấy là chân, thiện, mỹ; họ không tán đồng thì lên án là xấu xa tồi tệ. Phỉ báng, chê bai đôi lúc cũng là một thứ phân bón đấy!” Tôi nghe bạn bè nói như vậy như trút bỏ được gánh nặng. Nhiều năm sau này, mỗi lần bị chế giễu, nghĩ đến tinh thần từ nhẫn của Đức Phật, lòng tin của tôi lại trỗi dậy, mạnh dạn tiến thẳng về phía trước. Ngày nay, tôi cũng cần nói ra những trải nghiệm của chính tôi cho các đệ tử biết: Đức Phật cũng có thể bị chê bai. Hy vọng họ cũng có thể nhẫn nhục gánh vác.

Trong cuộc đời, tôi đã bị bao nhiêu người phỉ báng, vu cáo hãm hại, thời trai trẻ tuy cố gắng nhẫn nhục, nhưng cũng không khỏi buồn lòng. Bởi vì tôi luôn tận tâm tận lực vì đại chúng, luôn mong muốn có một cuộc sống tốt đẹp, mà người khác lại muốn làm hại ý tốt ấy của tôi, nên trong lòng tôi cảm thấy không thể cân bằng. Kể từ sau khi đến Nghi Lan vào năm 1954, tôi vì chùa Lôi Âm hy sinh tất cả, kể cả tính mệnh. Tôi dâng hiến tất cả tâm trí, sức lực, và những đạo hữu sở tại cũng hết sức giúp đỡ tôi; nhưng mỗi khi có người đề nghị giao chùa cho tôi quản lý, thì luôn có một số tín đồ lấy lý do cho tôi là người ngoại tỉnh, giữ thái độ phản đối. Tôi hoàn toàn không lấy đó làm buồn, người tự giác xuất gia nên lấy việc đi đây đi đó để hoằng pháp làm mục đích chính của mình, cho nên ngoài việc xử lý công việc của nhà chùa theo lệ thường, thời gian rảnh rỗi còn lại, tôi phát nguyện đi giúp tất cả mọi người bằng tấm lòng của mình. Phỉ báng của người khác đúng là một cơ hội tốt giúp tôi tự kiểm điểm, làm cho tôi càng kiên định giữ vững phương hướng mục tiêu.

Đức Phật trong kinh “Tứ thập nhị chương” nói, phỉ báng hãm hại người khác, cũng giống như “ngửa mặt lên trời mà nhổ nước bọt, nhổ không làm bẩn trời, mà chỉ làm bẩn mình; ngược gió rê bụi làm bẩn người khác, bụi không làm bẩn người, mà chỉ làm bẩn mình”. Thành thực tức là không nói lời giả dối. Cho nên “quân tử thường rộng rãi thẳng thắn, tiểu nhân thường buồn khổ hẹp hòi”, tấm lòng của chúng ta chỉ cần ngay thẳng như ánh mặt trời, những lời phỉ báng xấu xa ắt chỉ như sương mù sẽ tiêu tan.

Nhớ trước những năm 30, tôi mở mang xây dựng chùa Phật Quang, khi bắt đầu xây Đại hùng bảo điện, từng có người nói với giọng khinh thị rằng: “Đúng là thời đại mạt pháp, Phật giáo suy vi, lại đi xây điện đường to lớn thế kia!” Không lâu sau, khánh thành Phật điện, ngoại cảnh trang nghiêm đã hấp dẫn rất nhiều tín đồ đến dâng hương chiêm bái. Khi mới bắt đầu xây khách sạn Viên Sơn, cũng có người tìm chúng tôi đòi bản vẽ để tham khảo. Về sau, tôi lắp đặt máy lạnh, trải thảm sàn nhà tại phòng khách, giảng đường, phòng họp… bị người ta phê bình; rồi một bộ phận trung gian của biệt viện có viền ba mép mặt bàn một đường biên bằng vàng để trang trí, cũng bị người khác cho là xa hoa lãng phí. Thực ra, trong kinh Phật có tịnh độ nào không có vàng ròng trải nền, lầu đài bảy báu, gió nhẹ lay rèm, bầy chim thuyết pháp? Cảnh tượng đẹp mắt thư nhàn không những là yêu cầu của chúng sinh mà còn là điều kiện phải có của kiến trúc hiện đại. Ngày nay không chỉ có nhiều chúng dân phố thị đi nghe kinh giảng pháp, mà ngay cả những thủ trưởng cơ quan chính quyền cũng thích hội họp tại nhà chùa. Cho nên, chúng ta cần đối mặt với phỉ báng, lấy đó làm thứ để thử vàng đá của lòng tin và ý đạo của chúng ta.

40 năm trước, tôi thường dẫn thanh niên nam nữ về nông thôn để tuyên truyền giáo hóa, lúc ấy, một số người thích vẽ chuyện thường nói sau lưng những điều rất khó nghe, nhưng rốt cuộc con mắt của quần chúng rất tinh tường, lâu dần, đội ngũ hoằng pháp trang nghiêm trật tự của chúng tôi được quần chúng thừa nhận, một số phụ huynh còn bảo con cái họ đi theo chúng tôi học Phật pháp. Lúc đó, những con mắt nhìn tỳ kheo ni không có vẻ gì là tôn trọng, tôi cố gắng tranh cho nữ chúng có một vị trí trong giáo giới, do đó mà tôi từng bị các đồng đạo trong giáo giới nói là “đội trưởng của đại đội công tác nữ giới” , thậm chí có người dùng giọng khinh miệt nói các tỳ kheo ni là “sống bám nhờ Phật”. Cũng may là họ rất có chí vươn lên, trước mắt, chùa Phật Quang có nhiều tỳ kheo ni chuyên tâm học tập, thậm chí có người đang dạy ở đại học. Ở Đài Loan, “Phật Quang Đại tự điển” được phát hành trước tiên cũng là do một tay những tỳ kheo ni biên tập mà thành, thành tích nổi bật của họ không những được người đời ca ngợi mà còn đánh tan những lời phỉ báng ác độc sai thực tế.

Năm xưa, tại Đài Loan, người ta sợ nhất là bị chụp hai loại mũ - loại mũ vàng (vấn đề xã hội) và loại mũ đỏ (vấn đề tư tưởng). Hiện nay, Đài Loan vẫn tồn tại vấn đề của chiếc mũ, ví như chụp cho bạn cái mũ kinh tế thì nói bạn là hòa thượng kinh tế, chụp cho bạn cái mũ chính trị thì lại biến thành hòa thượng chính trị. Giới truyền thanh truyền hình cũng tranh nhau đưa tin để gây sốc trong thiên hạ. Ví như mấy năm trước, báo chí đánh giá tài sản của giới Phật giáo, dù chùa Phật Quang đã sớm rút lui vào bóng tối, nhưng các ký giả truyền thông vẫn truy đuổi đến cùng, viết một bài báo dài, nói một vùng đất trồng cây của chùa đáng giá 10 vạn đồng tiền Đài Loan, đất của chùa Phật Quang chiếm đến 50 giáp, trị giá khoảng 15 tỷ tiền Đài Loan. Tôi và hòa thượng trú trì lúc đó vẫn bình tâm nói: “Chùa Phật Quang có số tiền lớn như vậy mà tôi không hay biết tí gì cả, chỉ cần có người đưa ra 1/10 số tiền trong số 15 tỷ ấy, chúng tôi sẽ bán ngay, chùa viện phòng ốc đều là người ta cúng dường. Nhưng ai đến mua? Chúng tôi có thể bán được chăng?”

Tin đồn nhảm đến từ những người ác ý. Kinh “Thánh ý” nói: “Lòng từ ý đúng, tội diệt phúc sinh; chính không dung tà, vạn ác tiêu trừ. ” Đó là phương pháp hay nhất của đức Phật để đối trị với phỉ báng. Đức Phật cũng bị người đời phỉ báng, chê bai, cho nên phỉ báng có thể là do chúng ta biểu hiện quá tốt.

Chúng ta nên cảm ơn những lời phỉ báng của người khác, bởi vì mỗi lần như vậy giúp chúng ta tự phản tỉnh soi rọi lại mình, là cơ hội trừ tai giải oán, khiến chúng ta có thể từng bước nâng cao trên đường tu đạo Bồ Đề.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm” Phỉ báng, đả đảo không nổi một người có chí khí, trừ phi bản thân của mình không hoàn hảo, không có thực lực; Phương pháp tốt nhất đối với những lời phỉ báng là không cần biện bạch, đối với thị phi là im lặng dửng dưng.

Làm người không phải tranh một hơi thở nhất thời, mà cái cần tranh chính là tháng năm trường cửu.

Nguyên nhân của khoái lạc Có một thiếu niên thỉnh giáo một nhà trí thức: “Tôi phải như thế nào mới trở thành một người tự khoái lạc, mà cũng có thể đem lại khoái lạc cho người khác?”

Nhà trí thức nói: “Tôi sẽ cho anh bốn câu. Câu thứ nhất, biến mình thành người khác. ” Thiếu niên nói:

“Như vậy tức là nói, khi tôi cảm thấy đau khổ thì biến mình thành người khác, đau khổ sẽ giảm đi, khi tôi vui vẻ, biến mình thành người khác, thì vui vẻ sẽ trở nên trung hòa.”

Nhà trí thức gật đầu, tiếp theo nói: “Câu thứ hai, biến người khác thành chính mình. ” Thiếu niên nói:

“Như vậy tức là có thể thật sự đồng tình, hiểu rõ nhu cầu của người khác, khi người khác cần thiết giúp họ thỏa đáng.” Hai mắt nhà trí thức sáng rực, tiếp tục nói: “Câu thứ ba, biến người khác thành chính mình. ” Thiếu niên nói: “Như vậy tức là cần tôn trọng tính độc lập của mỗi cá nhân, trong bất cứ tình huống nào cũng không được xâm phạm người khác.”

Nhà trí thức nói: “Câu thứ tư, biến chính mình thành chính mình. ” Thiếu niên nói: “Ý nghĩa hàm ẩn của câu này tôi không nhận ra. Trong bốn câu nói ấy có nhiều chỗ mâu thuẫn với nhau, tôi phải dùng cái gì mới có thể thống nhất chúng lại với nhau?

Nhà trí thức nói: “Dùng thời gian của cuộc đời và sự trải nghiệm của chính mình.” Con người sinh ra trên thế gian này ai cũng muốn theo đuổi hạnh phúc, vậy làm thế nào có được hạnh phúc?

Thứ nhất, hạnh phúc do gia đình hòa thuận. Trong một gia đình, mỗi thành viên nên vì sự hòa thuận của gia đình mà cống hiến, không ích kỷ, không cố chấp, không so đo tính toán. Nếu có người hàng ngày chỉ muốn giải buồn, du ngoạn, coi gia đình như tù ngục, hầm băng, thậm chí vốn là người thân máu thịt mà xem như cừu địch cùng chung sống, cuộc sống gia đình như vậy làm sao có thể hạnh phúc được?

Thứ hai, hạnh phúc do hoàn cảnh thiên nhiên. Nhà ở ven núi có thể tản bộ trên những con đường nhỏ quanh đấy; nhà ở ven sông có thể rong chơi nhàn nhã trên những con đê. Nhà ở gần công viên, phố chợ, có thể đi bộ, hoặc đi mua sắm đều rất vừa lòng thỏa ý; nếu nhà ở những nơi phố xá đông đúc, ra đường đi lại khó khăn, hoặc ở những nơi xa xôi hẻo lánh, giao thông bất tiện, đương nhiên tính khí có thể xốc nổi, nóng nảy. Ngày xưa, có câu chuyện mẹ Mạnh Tử ba lần chuyển nhà, ngày nay, sở dĩ những người giàu có cần tìm chỗ tốt hợp phong thủy là vì hoàn cảnh có thể ảnh hưởng đến tâm tính con người.

Hoàn cảnh đối với hạnh phúc của chúng ta vô cùng quan trọng. Thứ ba, hạnh phúc do quan hệ giao tế. Mỗi người lập thân ở đời luôn luôn có những bạn hữu. Thường ngày, chúng ta tham dự các hoạt động xã giao, cùng qua lại với các thân hào nhân sĩ. Mình thường giúp đỡ, khen ngợi người khác, tức là “kính người thì người hằng kính lại”, người khác cũng giúp đỡ, khen ngợi chúng ta, sự giao tế giữa người với người trở nên lịch sự, hòa thuận với nhau, đương nhiên mọi người đều cảm thấy hạnh phúc, vui vẻ. Trái lại, có người xử sự không khéo léo, thiếu lượng bao dung, thường chê cái này không tốt, trách cái kia không hợp, tự mình không có sự bồi dưỡng nhân tốt duyên lành, đương nhiên không thể có được tình bạn. Những người như vậy khó tránh khỏi phiền não, cuộc sống làm sao có hạnh phúc, vui vẻ cho được?

Thứ tư, hạnh phúc do tấm lòng rộng mở. Người khác có tấm lòng muốn mang lại hạnh phúc cho bạn, nhưng do lòng dạ của bạn không rộng mở, để dung nạp, ắt hạnh phúc tự nhiên sẽ xa rời. Biết bao dung, không tính toán chi ly, hẳn là người có tấm lòng rộng rãi, khoát đạt, nhìn thấy mọi sự cao xa, không bị những được thua trước mắt che lấp; người bụng dạ ích kỷ hẹp hòi, luôn luôn so đó tính toán với người khác, hạng người này rất khó thành tựu chí lớn. Như Đỗ Phủ mơ “làm sao có nhà rộng ngàn vạn gian, để che chở cho những học sinh nghèo trong thiên hạ được tươi vui” thể hiện tấm lòng rộng mở vì dân chúng nghèo khổ của nhà thơ, nếu lấy tấm lòng khoát đạt bao dung tất cả, thì tự nhiên có thể thấy thế giới tốt đẹp biết bao nhiêu!

Thứ năm, hạnh phúc do nội tâm tĩnh lặng. Phần lớn thời gian của cuộc đời thánh Gandhi ở trong lao ngục, nhưng lúc nào ông cũng cảm thấy an nhiên tự tại, vì nội tâm của ông luôn luôn giữ được sự tĩnh lặng và thanh đạm. Bất kể hoàn cảnh rối loạn thế nào, mỗi chúng ta cần vượt qua tâm trạng xốc nổi bồn chồn, từ trong tĩnh lặng của nội tâm sẽ tìm thấy hạnh phúc đích thực.

Thứ sáu, hạnh phúc do tự nguyện quan tâm. Người có lòng từ bi thường tự nguyện quan tâm đến người khác, như Bồ Tát Quan Thế Âm làm “người bạn không mời”, dùng ba mươi hai ứng hóa thân tìm nghe âm thanh để cứu khổ cứu nạn, cho nên được chúng sinh tôn sùng, ngưỡng vọng. Hạnh phúc và sung túc do từ người khác đem lại chỉ là thứ nhất thời, chủ động bố thí, tự nguyện quan tâm đến người khác, mang lại hạnh phúc, vui vẻ cho tâm hồn mới là thứ đích thực.

Thứ bảy, hạnh phúc do nội tâm của mình. Dù hạnh phúc hay đau khổ đều do nội tâm của chúng ta tạo ra. Nếu có thể cải thiện cách nghĩ của nội tâm nhằm đem lại lợi ích cho người khác, luôn lo nghĩ đến người khác, thì hạnh phúc tự nhiên sẽ đến mãi không ngừng.

“Hỏi mương vì sao trong như thế? Bởi có đầu nguồn nước chảy ra.” Mỗi người đều mong muốn có cuộc sống hạnh phúc, nhưng có người trong lòng đầy ắp những hạt giống không tốt như cố chấp, gàn dở, ganh ghét, ngạo mạn… Có người một mực theo đuổi vật chất, ưa thích hưởng thụ. Thực ra, cuộc sống hạnh phúc không phải ở chỗ sơn hào hải vị mà là ở chỗ trong trẻo thanh đạm; không phải ở việc nhắm mắt theo đuổi, mà là ở việc chân thành đối đãi với nhau; không phải do người khác ban cấp, mà là do chính mình cố gắng; không phải ở tương lai xa vời, mà là có được ngay tức thì.

Vì vậy, nguồn gốc của hạnh phúc là:

1. Sự khỏe mạnh của thân tâm. Thân tâm khỏe mạnh là điều kiện quan trọng nhất của hạnh phúc, ngạn ngữ phương Tây có câu: “Khỏe mạnh sinh ra hạnh phúc, hạnh phúc sinh ra khỏe mạnh. ” Thử nghĩ, tứ đại trong thân thể của bạn không điều hòa, bị bệnh nằm trên giường, hoặc tam độc trong tâm bạn hừng hực bốc lên, chướng môn mở rộng, mê lầm tạo nghiệp, như vậy có thể hạnh phúc được chăng? Có người nói vui cười có thể bổ não, tốt hơn cả ăn cơm uống thuốc; mỗi ngày miệng luôn vui cười, thân thể tự nhiên khỏe mạnh điều hòa. 2. Lòng nghĩ đến nhân từ. Người có lòng nhân từ thì người khác ưa thích gần gũi, hành vi nhân từ của người ấy có thể khiến cho người khác ghi tâm khắc cốt. Lòng nhân từ của các vị cao tăng đại đức thời xưa, như Trí Nghiêm đích thân chống ôn dịch, Cao Am khám bệnh tận tình, hoặc như Trí Thuấn cắt tai cứu trẻ, Tăng Quần cứu con vịt chết khát, tinh thần thương xót chúng sinh bị bệnh tật của họ không chỉ được người đương thời tôn sùng kính trọng, mà cũng được người đời sau lấy làm mẫu mực của lòng thương người yêu vật.

3. Thái độ thành kính. Sách “Lễ ký, Đại học” viết: “Người trên phải hiếu thuận với cha mẹ thì dân chúng mới hưng khởi đạo hiếu, người trên phải tôn kính bậc trưởng thượng thì dân chúng mới hưng khởi lòng đễ (kính nhường), người trên phải thương xót người cô quả thì dân chúng mới không làm phản, cho nên người quân tử phải giữ đạo đúng theo quy củ. ” Thành thật kính trọng người khác thì làng xóm mới hòa thuận, nhà hưng nước thịnh. Đối với việc theo đuổi chân lý trong tôn giáo tín ngưỡng, cũng cần phải một lòng thành kính mới có thể hiểu rõ Phật tính chân như.

4. Tín ngưỡng thuần khiết. Trẻ nhỏ phải dựa vào cha mẹ thì sinh mạng mới an toàn; người già cần dựa vào cái gậy đi lại mới yên ổn; trong đêm tối cần có ánh đèn, người đi đường mới nhìn rõ phương hướng. Sự nương tựa của chúng ta vào tín ngưỡng cũng giống như vậy, tức là tín ngưỡng thuần khiết có thể dẫn đường cho cuộc đời của chúng ta. Cuộc sống có tín ngưỡng thì có dũng khí để đối mặt với khó khăn và áp lực; gia đình cùng một tín ngưỡng, tinh thần, lý tưởng, tự nhiên sẽ hài hòa, thuận thảo. Khổng Tử từng nói: “Người nhân không lo” , đối với cuộc sống, nếu có thể, những thứ như giàu nghèo được thua, thành bại có không mà không lo, không chống thì cuộc đời còn gì đáng buồn rầu, mà không hạnh phúc, vui vẻ kia chứ? Đương nhiên, hạnh phúc cần phải trải qua cố gắng làm việc mới có thể có được, không có tinh thần và thực tế hy sinh, cống hiến thì không thể thấy được hạnh phúc đích thực.

Sau cùng, xin cung cấp mọi người mấy phương pháp tu dưỡng:

Thứ nhất, rèn luyện không ngừng. Mỗi cá nhân luôn mong mỏi tiến bộ không ngừng, tự rèn luyện không ngừng, đó cũng là một thứ hạnh phúc, vui vẻ. “Lễ ký” nói: “Học tập rồi mới biết là không đủ, rèn luyện rồi mới biết là khó khăn.” Xã hội hiện nay đề xướng học tập suốt đời, học tập là công việc của cả đời người, là vấn đề quan trọng của cuộc sống. Thường ngày, chúng ta có thể rèn luyện, học tập từ trong cuộc sống, trong nhân cách, trong kiến thức, khoa học kỹ thuật… để nâng cao chính mình và gợi mở tư tưởng.

Thứ hai, thực hiện nguyện vọng. Có lý tưởng nhưng cũng cần phải thực hiện, hai thứ đó tương phụ tương thành, như vậy mới có thể thu được thành quả to lớn. Chỉ cần có tâm nguyện thì thế giới này không xa không gần; chỉ cần có phát tâm, nhân gian này không sướng không khổ. Nếu mỗi người không ngừng phát nguyện, phát tâm rồi đi đến thực hiện nguyện vọng của mình thì đó là điều hạnh phúc.

Thứ ba, hài hòa cùng chung làm việc. Sống chung, làm việc chung với người khác, không tranh chấp mà tôn trọng lẫn nhau, bao dung lẫn nhau, đó là điều tốt đẹp nhất và hạnh phúc nhất. Mỗi phần tử trong đoàn thể đều rất quan trọng, không nên tự ti mặc cảm, đánh giá thấp mình, cũng không nên xem nhẹ người khác. Chung sống với người, nếu giữ được “triết lý của người phụ tá” như bạn đúng tôi sai, bạn lớn tôi nhỏ, thì chắc chắn sẽ hài hòa, phát huy sức mạnh và hiệu quả to lớn nhất khi làm việc chung.

Thứ tư, thấu triệt chân lý. Con người ở đời có thể hiểu rõ chân lý là điều hạnh phúc, vui vẻ. Chúng ta tôn thờ Phật giáo chủ yếu là để hưởng thụ niềm vui của chân lý. Niềm vui của thế tục chỉ là tạm thời, sự hoan hỷ trong pháp lạc sâu rộng không cùng. Cái học của thế tục thì hữu hạn, pháp lạc của Phật thì vô biên; tri thức biến đổi, chân lý thường hằng. Khi Thích Ca Mâu Ni Phật chưa thành đạo, là thái tử tôn quý của một nước, hưởng thụ vô vàn khoái lạc, được muôn dân kính vọng; nhưng ngài không lấy làm thỏa mãn trong cuộc sống ở hoàng cung, không cam tâm làm một kẻ phàm phu. Ngài đã vứt bỏ tất cả vinh hoa phú quý, tình yêu thân tộc, lên đường theo đuổi con đường của chân lý, cuối cùng, không chỉ mình ngài tỏ ngộ mà ngài đã giúp chúng sinh khai sáng cuộc sống hạnh phúc viên mãn tự ngã về mặt tinh thần.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Biết đủ thường vui là “thiên đường”, từ bi hỷ xả là “đạo tràng’ , Phục vụ giúp người là “phước điền”, vui vẻ chan hòa là “lạc viên”.

Thế nào là không tự ti Thầy Trịnh Phong Hỷ bị bệnh tê liệt từ nhỏ, không thể đi lại được, dùng tay làm chân để lăn bò trong nhiều năm, bị nhiều bạn học vô cảm bắt nạt, chịu đựng trước cái nhìn ghẻ lạnh quái dị của người đời. Nhưng thầy không tự ti, không rời bỏ, dùng ý chí kiên cường để hoàn tất chương trình giáo dục cao đẳng, tổ chức cuộc sống gia đình tốt đẹp. Thầy đã viết lại cuộc đời đầy lao đao vất vả của mình thành tác phẩm “Con thuyền giữa đại dương” (Uông dương trung đích nhất điều thuyền), đem lại một nguồn cổ vũ và khích lệ lớn lao cho những người tàn tật, khiến cho nhiều nhân vật có địa vị trong xã hội quan tâm đến hạnh phúc của những người tàn tật. Người ta thường nói mình không tự tin, rất tự ti, như vậy làm thế nào mới không tự ti, không chán nản?

Trước tiên, về mặt tinh thần, chúng ta cần xây dựng mấy quan điểm dưới đây: 1. Cần phải cho mình là người hạnh phúc nhất trên thế giới.

Sở dĩ chúng ta cảm thấy đau khổ là vì chúng ta không giũ bỏ được sự cố chấp, cho thất ý, phiền não là quan trọng, đối với con người hay sự việc, nếu chúng ta có thể nắm giữ hay buông bỏ một cách thoải mái, không bị câu thúc, thì còn gì là không yên thân? Đức Phật trước khi xuất gia có một người anh tên là Bạt Đề, được đức Phật cảm hóa, ông bỏ hết những vinh hoa phú quý của thế tục, xuất gia tu hành. Có một hôm, Bạt Đề đang tu tập thiền định trong hang động ở núi sâu, bỗng nhiên ngài lớn tiếng ca ngợi: “Hạnh phúc thay! Hạnh phúc lắm thay!”

Người đồng tham thiền ngồi bên cạnh lấy làm lạ hỏi ngài: “Ông nói hạnh phúc, rốt cuộc vì sao mà hạnh phúc?”

“Trong quá khứ, tôi là một chí tôn vương tử, từ bé tôi được thương yêu chiều chuộng ở trong cung cấm, thức ăn hàng ngày là những thứ sơn hào hải vị, nhưng ngày nay đi khất thực được một bát thức ăn mới thấy được sự ngon ngọt, đồ mặc là những gấm vóc lượt là trước kia không sánh được một chiếc áo cà sa tôn quý mình mặc hôm nay. Quá khứ có cả một đội quân hộ vệ, sớm chiều đao thương bảo vệ tôi, nhưng tôi vẫn lo sợ kẻ xấu đến ám sát. Hiện nay tôi chỉ có một mình, ngồi thiền giữa chốn rừng hoang trống vắng, không có người bảo vệ, nhưng trong lòng tôi không sợ hãi, tôi cảm thấy vô cùng hạnh phúc và khinh khoái!”

Hạnh phúc đích thực là thứ hạnh phúc có từ bên trong. Thứ hạnh phúc có từ nội tâm ấy lấy không hết, dùng không kiệt, đó mới là hạnh phúc chân chính.

2. Cần phải cho mình là người khỏe mạnh nhất.

Có người thân thể khỏe mạnh, không có bệnh tật, tay chân hoàn toàn chắc khỏe, nhưng tinh thần đầy những buồn phiền khổ não. Nếu chúng ta bình tĩnh suy nghĩ lại, thì chắc nhận ra mình thật là hạnh phúc! Chúng ta được cha mẹ sinh ra và nuôi dưỡng, có hai mắt để nhìn thế giới muôn màu tươi đẹp, hai chân để đi chu du khắp hành tinh, hai tay để làm những gì mình thích, vậy có gì mà cảm thấy không đủ nữa? Trên thế giới có nhiều người bất hạnh, suốt năm chỉ nằm trên giường, toàn thân bại liệt, phải dùng một sức mạnh rất lớn mới có thể nhấc đầu một chút từ bên phải qua bên trái. Có người không có cả hai tay, nhưng vẫn cố gắng tiến lên, dùng miệng ngậm bút viết thư pháp với bút lực rắn rỏi, lão luyện. Có người đôi mắt bị mù, để đọc được sách, thời gian họ bỏ ra phải gấp nhiều lần so với một người bình thường như chúng ta, nếu nhờ người tụng niệm, thì hóa ra mình lại mù chữ. Nếu so sánh chúng ta với những người ấy, thì chúng ta không có tư cách gì cho mình là phiền não, là không chịu tiến lên. Có người nói, sức khỏe là tài sản. Chúng ta thường có thứ tài sản đáng quý ấy, nhưng không biết quý tiếc, vậy hãy đem tài sản ấy làm ra nhiều tài sản khác để tinh thần nhân loại tăng thêm ánh sáng, nếu không làm như vậy sẽ thật đáng tiếc!

Nước Nhật có một vị tỳ kheo ni tên là Đại Thạch Thuận Giáo, trong một lần bị tai nạn, bà mất cả hai tay, nhưng lòng tin của bà vững chắc, sức mạnh ý chí của bà không bị lay động, bà dùng cái cổ của mình nắn nót viết xong bộ “Tâm kinh”, người Nhật gọi đó là bộ “Tâm kinh của người không viết bằng tay” , được xem là vật báu của quốc gia. Ví dụ cảm động ấy đã gợi mở cho chúng ta: sự không hoàn chỉnh của thể xác hoàn toàn không thể hiện sự tuyệt vọng của cuộc sống, chỉ cần có nghị lực kiên nhẫn, vẫn có thể đạp bằng mọi khó khăn để sống cuộc đời cao quý.

3. Cần phải cho mình là người giàu có nhất.

Chúng ta có rất nhiều của quý, nhưng không biết quý trọng, trái lại có lòng tham vô bờ, hâm mộ ruộng tốt, vợ đẹp của người khác. Nhà ở của chúng ta tuy không có máy điều hòa không khí, nhưng có mặt trời sẵn sàng sưởi ấm chúng ta, có gió lành thổi mát chúng ta, trăng sáng trên trời, hoa tươi dưới đất, chúng ta tha hồ thưởng thức, vách đá nơi núi cao, suối khe nơi thanh vắng, chúng ta mặc sức ngao du, tất cả núi sông, đất cát đều thuộc quyền sở hữu của chúng ta, chúng ta có cả vũ trụ bao la, một đám mây, một hạt cát cũng đều chất chứa niềm hoan lạc cho cuộc sống của chúng ta, vậy trên thế gian còn có gì giàu có hơn được ôm trọn vẻ đẹp của vũ trụ trong vòng tay?

Có người thấy người khác có tiền triệu tiền tỷ trong tay thì rất hâm mộ và ước ao. Thực ra, đối với vật chất, nếu chúng ta tham lam quá độ thì sự ràng buộc của tinh thần càng to lớn. Một người quyết tâm cống hiến cho chân lý, thì trước tiên cần bồi dưỡng tinh thần không ham muốn, không bị những dục vọng bên ngoài mê hoặc.

Thời Xuân Thu, ẩn sĩ người nước Tề là Kiềm Lô, nghèo đến độ lúc chết không có đủ vải để che thân, nhưng lúc sống với cốt cách cao thượng, khí tiết kiên trinh, cương quyết không chịu ra làm quan. Đời Đường, thiền sư Đại Mai Pháp Thường, lấy lá sen làm áo, lấy hoa thông làm cơm, an lạc tự tại. Gần đây, có đại sư Hoằng Nhất, thoát hết trần tục, đi theo Phật giáo, nguyện suốt đời lấy việc hoằng dương giới luật làm nghiệp dĩ, ông có một chiếc khăn len dùng hàng chục năm, rách bươm không còn dùng được, nhưng vẫn quý tiếc như lúc còn mới. Sở dĩ những vị thánh hiền cao tăng ngày xưa có hoài bão thanh cao đạm bạc, an nhàn tự tại như thế, vì họ có thể làm chủ kho tàng quý báu của nội tâm, đồng thời biết phát huy nó một cách đầy đủ.

Mỗi chúng ta đều có một kho tàng quý giá vô tận mà ngàn vàng khó đổi, đó là thứ mà trộm cướp không chiếm đoạt được, quan tham không thu giữ được, nếu khai thác toàn bộ nguồn năng lượng quý báu ấy thì chúng ta sẽ là người giàu có nhất vũ trụ.

4. Cần phải cho mình là người số một của thế giới.

Gọi mình là người số một của thế giới, tức là mình phải xây dựng một nhân sinh quan biết tri túc, biết cảm ơn và quý trọng đồ vật của mình (dù không tốt đẹp, không đáng giá…). Có lẽ có người sẽ hoài nghi hỏi rằng: tôi đã không có tiền bạc, cũng không có địa vị, mọi thứ chẳng giống ai, tại sao gọi mình là người số một của thế giới? Thực ra, chỉ cần suy nghĩ một chút chúng ta sẽ phát hiện mình có quá nhiều danh hiệu đứng đầu thế giới. Là con cái, cần chăm sóc phụng dưỡng cha mẹ. Cha mẹ là người nhân từ nhất thiên hạ, là người yêu thương chúng ta nhất trên đời; là cha mẹ, cần dạy bảo con cái mình thành người ngoan ngoãn, đáng yêu, cha mẹ yêu thương con cái, con cái kính yêu cha mẹ, cha từ con hiếu, gia đình tự nhiên hạnh phúc. Là người chồng, cần tạo điều kiện để vợ mình luôn xinh đẹp, hiền thục nhất thế giới, đối với gia đình gánh vác trách nhiệm, cần làm cho người vợ sống đời hạnh phúc; là người vợ, cần để cho chồng mình là người đàn ông cần mẫn nhất, có trách nhiệm nhất thế giới. Vợ chồng với nhau có thể tôn trọng, thông cảm lẫn nhau, tự nhiên hưởng được cuộc sống hôn nhân hạnh phúc, vui vẻ. Là cấp trên, cần hỗ trợ để cấp dưới của mình là những người tài giỏi, ưu tú nhất thế giới, hết sức dành cho họ sự thông cảm, yêu quý họ, tự nhiên bạn sẽ được thuộc cấp tôn trọng kính mến; là cấp dưới, cần giúp cho cấp trên của mình là những người lãnh đạo sáng suốt nhất thế giới, thành tâm chấp nhận sự chỉ dẫn của họ. Trên khiêm tốn dưới cung kính, tự nhiên công việc tiến hành tốt đẹp.

Mọi người đều ôm giữ trong lòng tâm lý “tôi là người số một của thế giới”, lấy con mắt bao dung để nhìn thế giới, thì sẽ phát hiện thế giới này xinh đẹp biết nhường nào! Có thể lấy tâm thái “tôi là người hạnh phúc nhất thế giới” để nhìn thế nhân, thì dù bị bức hại tàn độc, vẫn có thể bình thản đứng vững, bởi vì đó là trách nhiệm nặng nề được trao để người ấy có cơ hội rèn luyện. Do đó, nếu chúng ta có thể bồi dưỡng nhân sinh quan “tôi là người hạnh phúc nhất thế giới, khỏe mạnh nhất thế giới, giàu có nhất thế giới”, không tự ti, không chán nản, thì hạnh phúc sẽ không còn xa nữa.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Trên thế gian không có người tầm thường, chỉ cần phát đại tâm thì trở thành người vĩ đại;

Trên thế gian không có vấn đề lớn, chỉ cần có cái tâm trống rỗng, thì không có cái gì gọi là lớn cả.

Làm thế nào để dứt bỏ phiền não Có cô bé nằm bên bậu cửa sổ nhìn một người đang chôn con chó nhỏ yêu mến của cô, tuôn trào nước mắt. Ông lão thấy tình cảnh ấy, dẫn cô bé đến một cửa sổ khác để cô bé thưởng thức vườn hoa hồng.

Quả nhiên tâm tình cô bé liền trở nên thư thích. Ông lão nâng cằm cô bé lên, rồi nói: “Con à, con đã mở không đúng cửa sổ.”

Thơ cổ viết: “Trời cao đất dài có lúc hết, hận này không lúc dừng. ” Phiền não cũng như vậy, từ nhỏ đến lớn, phiền não của con người có thể nói là vô hồi vô lượng, không bao giờ chấm dứt. Rốt cuộc, phiền não từ đâu đến? Có thể nói tất cả đều từ “vô minh”. Vô minh là vì trí tuệ không có, nên không thể hiểu rõ chân lý, không thể giải quyết vấn đề; vô minh là vì tâm niệm không đúng, nên không thể thỏa mãn, thậm chí tự mình tìm đến phiền não, bởi vì “thiên hạ vốn vô sự, do mình tự khuấy lên. ” Rốt cuộc, làm thế nào dứt bỏ phiền não?

1. Cần có khả năng tự phản tỉnh. Có khả năng tự phản tỉnh, tức là sẽ giảm bớt phiền não, từ trong phản tỉnh, chúng ta không ngừng làm trong sạch tâm hồn, không ngừng chuyển hóa. Lưu Bị biết tự phản tỉnh chứ không như Tào Tháo mưu trí cao sâu, nên ông đã dùng lễ mời mưu sĩ Từ Thứ, Gia Cát Lượng, để sau này thực hiện thành công sách lược chia ba thiên hạ; cư sĩ Viên Liễu Phàm cố gắng vượt bực để tự phản tỉnh, đã làm thay đổi số phận của mình. Có khả năng phản tỉnh là có thể dứt bỏ phiền não, cải thiện chính mình, thành tựu sự nghiệp. 2. Cần có khả năng tự học tập nghiên cứu. Người xưa nói: “Vàng ròng cũng phải vào lò luyện, ngọc quý cũng cần tay khéo mài.” Chịu đựng được rèn luyện, thử thách thì phiền não sẽ không làm gì được chúng ta. Rèn luyện chính mình có thể bắt đầu từ việc nghiên cứu học tập. Xuất thân từ dân nghèo như Chu Nguyên Chương, đi đánh giặc cũng không quên học tập nho sĩ quanh mình, luôn được giảng dạy, ông đã trở thành một ông vua mở nước. Cuối đời Thanh, “Trung hưng danh thần” Tăng Quốc Phiên, tay không rời sách, tự học tập, nghiên cứu, nên thành tựu công danh sự nghiệp. Ngày nay đề xướng cuộc vận động mọi nơi học tập, chúng ta càng cần học tập suốt đời, phá trừ phiền não mới có thể tiến bước trên đường đời của mình.

3. Cần có khả năng tự nhẫn nại. Làm thế nào để không có phiền não? Tự mình nhẫn nại.

“Nhịn một lời, gió êm sóng lặng, nhường một bước, biển rộng trời trong”. Trong thiên hạ có rất nhiều phiền não, bạn chỉ cần chịu nhịn: Nhịn đói nhịn khát, nhịn lạnh nhịn nóng, nhịn phải nhịn trái, nhịn một lời nói, được như vậy thì bạn sẽ có khả năng nhận biết, giải quyết, tiêu diệt phiền não. Chu Du vì không biết nhịn Gia Cát Lượng, nên cuối cùng phải tức mà chết; Anderson xuất thân từ dân nghèo, nhưng biết chịu đựng sự chèn ép và bắt nạt của người khác, duy trì sự lạc quan và nghị lực của mình mà trở thành một nhà văn nổi tiếng. Chữ “nhẫn” có một sức mạnh vô cùng to lớn, có khả năng phá trừ phiền não. 4. Cần có khả năng tự phê bình. Làm thể nào phá bỏ phiền não? Phê bình chính mình. Người giàu nhất thế giới là Bill Gates nói: “Người tự giác là người biết tự phê bình một cách khách quan.” Giám đốc Công ty Giáp cốt văn, CEO Lary Erisson nói: “Con người cần phải khai phóng, người giàu phải có tinh thần tự phê bình, hoàn toàn thành thật.” Con người cần phải biết tự phê bình một cách tích cực mới có thể nhận rõ phiền não, biết hóa giải phiền não mới có thể tiến bộ. Nếu chúng ta chỉ biết chê trách, phê bình người khác, thì đó là việc vô ích, chỉ rước thêm phiền não mà thôi.

Bậc thánh nhân ngày xưa nghe người khác chỉ ra lỗi của mình thì vui vẻ, cố trừ ác theo thiện. Người thông minh cần quản lý mình thật tốt, tự phản tỉnh từ bên trong để phát huy trí tuệ, hoàn thiện chính mình thì sẽ không còn phiền não.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm” Ở chỗ có thù ghét thì gieo hạt giống từ bi, Ở chỗ có đau khổ thì gieo hạt giống thông cảm, Ở chỗ có nghi hoặc thì gieo hạt giống tin tưởng, Ở chỗ có chán nản thì gieo hạt giống hy vọng, Ở chỗ có khổ cực thì gieo hạt giống an vui.

Xa rời thị phi phiền não Có một lần tôi đến Nhật Bản xem Đông Chiếu Thần cung, thấy trên đòn đông có chạm khắc ba con khỉ: Một con che mắt, một con bịt tai, một con bưng miệng. Tôi bỗng hiểu ra rằng ba con khỉ này tượng trưng cho một triết lý nào đó. Vậy đó là triết lý gì?

Cảm quan của con người gồm mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, hàng ngày không ngừng theo bám ngoại vật, phân biệt thế giới hư ảo bên ngoài, do đó sinh ra nhiều phiền não. Nếu chúng ta có thể trở về với tự tâm và không để cho cái tâm ấy biến động theo cảnh, thì cái không đáng nhìn không nhìn, điều không đáng nghe không nghe, việc không đáng nói không nói. Điều này cũng giống như Khổng Tử nói: “Không đúng lễ không nhìn, không đúng lễ không nghe, không đúng lễ không nói, không đúng lễ không sờ” , tức là có thể khiến cho tâm của chúng ta không bị tham sân si làm ô nhiễm. Như vậy, hành vi sẽ không dẫn đến sai lầm, phiền não cũng sẽ tự nhiên giảm bớt.

Đức Phật từng nói con người có hai mươi cái khó, cái khó thứ nhất là “không nói đúng sai, khó” .

Thánh nhân lấy “giữ kín miệng, ít nói, không lan truyền” làm phương châm cho trí tuệ, tức muốn nói cho chúng ta biết rằng không nghe, không lan truyền, không nói, không để ý đến đúng sai, thì tự nhiên có thể xa rời sự ràng buộc của thị phi phiền não.

Làm thế nào để xa rời thị phi phiền não?

1. Tai họa do ở chỗ có lo phòng trước hay không. Chúng ta thường nói: “Người không lo xa, ắt có buồn gần”. Trong bài “Kinh Khê” của nhà thơ Đỗ Tuân Hạc thời Vãn Đường có viết: “Kinh Khê thạch hiểm nhân cánh thận, chung tuế bất văn khuynh phúc nhân; khước thị bình sa vô hiểm xứ, thời thời văn thuyết hữu trầm luân.” (Đá hiểm sông Kinh người thận trọng, suốt năm chẳng thấy có người chìm;

nhưng tại dòng bằng không nguy hiểm, luôn luôn nghe nói bị chết chìm). Điều này chính là để nhắc nhở chúng ta biết “trữ lúa phòng đói, trữ áo phòng lạnh” (tích cốc phòng cơ, tích y phòng hàn), có phòng bị không lo tai họa. Người xưa, trong những năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu phần lớn đều có tích trữ lương thảo để đề phòng việc mùa màng thất bát đột nhiên xảy đến. Chúng ta cũng nên luôn luôn có ý thức để tâm lo nghĩ đến họa hoạn, cần có kế hoạch dự trù trước cho tương lai, mới có thể giảm thiệt hại tối thiểu nếu có họa hoạn xảy ra.

2. Thị phi do ở chỗ là người có trí hay không. Trong chú sớ kinh “Dược Sư” có đưa ra một ví dụ: Có hai con mãnh hổ tình cảm rất khăng khít, tên gọi là “Cắn giỏi” và “Bắt giỏi”, thường ngày chúng cùng làm bạn đi bắt động vật để ăn thịt. Có một con cáo xảo trá chuyên đến gần để kiếm thức ăn thừa của hai con hổ. Con cáo lo sợ có ngày hai con mãnh hổ có thể hợp sức lại để đối phó với mình thì nguy, nên thường phao tin đồn nhảm có ý phân biệt đối với hai con hổ để ly gián tình cảm của chúng, nhân đó hai con hổ xem nhau như cừu địch. Về sau, con hổ có tên “Bắt giỏi” bình tĩnh phân tích trước sau một cách chí lý, vạch trần sự khích bác của con cáo mới có thể hóa giải sự hiểu lầm giữa chúng. Do đó, khi nghe lời thị phi chúng ta cần dùng trí tuệ để phán đoán mới có thể thoát khỏi họa hoạn của thị phi.

3. Thất bại do ở chỗ có mưu kế hay không. Thành bại của một sự việc được quyết định bởi chương trình sách lược đã dự thảo trước đó của chúng ta.

“Sách lược vạch ra trong trướng mạc, quyết định chiến thắng ngoài ngàn dặm”, tức là nói người giỏi vạch kế hoạch sự việc ắt thành công. Trái lại, làm việc cẩu thả, không vạch kế hoạch đầy đủ trước khi làm, chắc chắn sẽ thất bại. Sở dĩ Lưu Bang đánh bại Hạng Vũ chính là nhờ Trương Lương có mưu kế hoàn hảo. Nếu làm việc có kế hoạch trước, thì tránh được sự thất bại và nghênh đón sự thành công.

4. Phiền não do ở chỗ có quán chiếu hay không. Khi phiền não sản sinh, “đưa ra chánh niệm” là phương pháp tốt nhất. Có thể từ trong phiền não mê mờ mà nhìn rõ sự lý, soi rõ tư duy, rồi hiểu rõ mà phản tỉnh, sám hối, thừa nhận sai lầm, tự nhiên phiền não tiêu tán. Trong “Đại Huệ Phổ Giác Thiền sư ngữ lục” có nói: “Liếc nhìn là bệnh, không nhìn thêm nữa là thuốc, không sợ niệm khởi, chỉ ngại biết trễ.” Cho nên, không cần phải khiếp sợ phiền não, điều quan trọng là cần có sức quán chiếu, có sức quán chiếu thì có thể phá vỡ phiền não, xa rời phiền não.

Thị phi, phiền não, thất bại, họa hại của cuộc đời luôn luôn phát sinh trong mọi sinh hoạt của chúng ta, ta chỉ có dựa vào trí tuệ của mình để đưa ra những phán đoán thận trọng hợp lý trước mọi sự để thoát khỏi sự ràng buộc của thị phi phiền não.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Dùng chìa khóa của khoan dung để mở cánh cửa lòng chật hẹp, Dùng kiếm sắc của trí tuệ để chặt đứt sợi dây tình của phiền não, Dùng phương thuốc của lòng yêu thương để bồi bổ đau khổ của vết thương,

Dùng pháp thủy của hoan hỷ để tưới thấm cho cuộc sống ưu phiền.

Mỉm cười Người trí nói: “Xin hãy học mỉm cười trước tất cả mọi sự.” Người u uất nói: “Tôi chẳng có lý do gì để mỉm cười cả.” Người trí nói: “Khi bạn mỉm cười lần đầu tiên với một người, bạn không cần phải có lý do.”

Người u uất nói: “Thế sau đó thì sao?”

Người trí nói: “Sau đó, lý do để mỉm cười sẽ đến tìm bạn. Nếu bạn là một hạt giống của mỉm cười thì người khác là đất để bạn gieo hạt giống ấy.” Mỉm cười là cách thể hiện tình cảm đẹp nhất trên thế giới. Mỉm cười không cần ngôn ngữ, động tác.

Mỉm cười có thể trao đổi qua lại giữa đôi bên, xích gần khoảng cách. Mỉm cười giống như nắng ấm mùa đông, như gió mát mùa xuân; có thể tạm so sánh mỉm cười với tiếng vỗ tay.

Lợi ích của mỉm cười thì rất nhiều:

1. Mỉm cười có thể chuyển tải thiện ý. Trong lòng của một người nghĩ gì đối phương không thể biết được, nhưng khi gặp nhau, trên bộ mặt của bạn hé lộ một nụ cười chân thật thì có thể chuyển tải một thiện ý nào đó với đối phương. Đối phương nhận được sự tỏ lộ thiện ý của bạn, sẽ đáp lại bạn bằng một thái độ thân thiện hữu hảo. Mọi người đều đối đãi với nhau bằng thiện ý, thì nụ cười sẽ tạo nên người bạn mới.

2. Mỉm cười có thể giải tỏa áp lực. Con người thời hiện đại dễ gặp phải áp lực rất lớn, bởi vì ngày ngày bạn trơ mặt ra, hoặc giam hãm mình trong ngõ tối, đương nhiên cảm thấy áp lực. Cho nên thỉnh thoảng bạn nên mỉm cười, hoặc mỗi ngày nên cười lớn nhiều lần, cười có thể giải tỏa áp lực, có thể tăng niềm vui thích. Cười có thể tạo ra một thế giới mới, một cảnh giới mới, vui thế sao không làm? 3. Mỉm cười có thể giúp cởi mở tâm tình. Con người chịu áp lực của sinh kế, gánh vác trách nhiệm nặng nề của công việc gia đình, đặc biệt sự chấp trước giữa ta và người, sự trói buộc của thị phi, sự ấm lạnh của nhân tình, sự thành bại của công việc, luôn có nỗi lo được lo mất. Mỗi ngày tâm tình của chúng ta đều bị buộc rất chặt, khó thoát ra được. Kỳ thực, cuộc đời của con người vốn là một con đường đầy gập ghềnh gian nan, lên xuống, bạn cần phải thích ứng, phải cố tập quen, phải luôn cười lớn, thì có sầu lo nào là không thể giải quyết được?

4. Mỉm cười có thể khích lệ người khác. Mỉm cười không chỉ khích lệ chính mình mà còn có thể khích lệ người khác. Khi một người đang phiền não, thất vọng, bạn mỉm cười với họ như trăm hoa nở rộ, đem lại một bầu không khí mùa xuân, niềm hy vọng cho họ. Mỉm cười có thể mang lại cho con người niềm vui, sức mạnh, tình bạn, mối quan hoài. Mỉm cười là bố thí tốt nhất. Nhưng bố thí cũng cần có tiền vốn, mà tiền vốn vui vẻ của mình không đủ, vậy làm thế nào có được lợi tức để bố thí người khác? Cho nên, con người cần mỉm cười để khích lệ người khác.

5. Mỉm cười có thể trao đổi qua lại với người khác. Giữa người với người thường do ý kiến bất đồng mà sinh ra xa cách. Nếu như chúng ta có thể dùng nụ cười để giao tiếp với nhau thì có thể xích gần khoảng cách, xây dựng mối quan hệ thân thiện. Do đó, không kể bạn mới hay cũ, cần mỉm cười, khen ngợi nhau nhiều hơn, như vậy chắc chắn sẽ tăng thêm không khí thân mật vui vẻ hữu nghị. Mỉm cười là chất keo rất mạnh kết dính mọi người với nhau, cũng là chất bôi trơn tốt nhất.

6. Mỉm cười có thể thể hiện sức sống. Một người với bộ mặt lạnh lùng, cứng nhắc khiến cho người khác có một ấn tượng không tốt, chính mình cũng cảm thấy cuộc đời chẳng thú vị. Nếu bạn thường nói cười cởi mở, thì người ta nhìn thấy sẽ vui vẻ. Đồng thời người khác tâm tình vui vẻ thì sẽ lan truyền đến bạn, tiếp tục mang lại nhiệt tình, sức sống cho chính bạn. Con người ở đời dựa vào sức sống để hành động, làm việc, tồn tại. Sức sống là động lực để con người tiến lên. Nguồn gốc của sức sống không phải ở sự lạc quan mà là ở nụ cười. Người thường mỉm cười chính là người lạc quan, đầy sức sống. Cho nên, nếu nói mỉm cười là lai nguyên của cuộc sống thì đúng không phải là nói quá.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Một chút mỉm cười cũng đem lại cho người khác niềm vui vô hạn;

Một lời yêu thương cũng đem lại cho người khác sự thư thích vô biên; Một chút việc thiện cũng đem lại cho người khác nhân duyên vô lượng; Một câu chuyện nhỏ cũng đem lại cho người khác sự gợi mở vô tận.