Pháp Môn Hạnh Phúc

TRÍ TUỆ TRONG XỬ TRÍ CHUYỆN VẶT Ở

ĐỜI

Chút chút kim cương có thể phá hoại núi Tu Di;

Chút chút ánh lửa có thể là một nguồn chất đốt;

Chút chút vi khuẩn có thể làm hại thân thể; Chút chút sám hối, có thể phá tan đại ác.

Trang điểm Có người hỏi chuyên gia trang điểm rằng người như thế nào mới được xem là biết trang điểm. Chuyên gia trang điểm nói: “Trình độ cao nhất của trang điểm chính là tự nhiên, khiến người ta nhìn vào mà giống như không trang điểm gì cả; trang điểm cấp một là người bỗng xuất hiện liền đem lại sự chú ý; trang điểm vụng về là một lần xuất hiện thì bị nhận ra là trang điểm quá dày đậm để che bớt khuyết điểm hoặc tuổi tác… Trang điểm hạng ba là trang điểm bộ mặt, trang điểm hạng hai là trang điểm tinh thần, trang điểm hạng nhất là trang điểm cuộc sống.”

Một bó hoa buộc thêm sợi dây màu thể hiện tình ý của người tặng hoa; trong phòng ăn có một ít hoa tươi, một chút âm nhạc, làm tăng thêm ý thích cho thực khách. Hàng hóa ngày nay, người ta thường chú trọng đến mẫu mã bao bì. Về bộ mặt, đầu tóc, toàn thân đều cần trang điểm để làm đẹp thêm. Đến như ngôn ngữ, cử chỉ cũng cần quan tâm chỉnh sửa.

Tôi cho rằng có bốn loại trang điểm:

1. Trang điểm về ngoại hình. Trước hết, con người thường coi trọng trang điểm ngoại hình, dựa vào việc trang điểm mà bổ sung những thiếu sót cho ngoại hình nhằm tạo ra hình ảnh xinh đẹp khi giao tiếp đi lại với mọi người. Rất nhiều phụ nữ dậy sớm, nếu không thoa sơ chút son phấn thì không dám ra khỏi nhà; những diễn viên nghệ thuật không trang điểm tạo hình cũng cảm thấy không thể lên sàn diễn, cho đến trường hợp đi làm, đi dự tiệc, hay đi hội họp, nếu không trang điểm thì cũng cảm thấy mình như thất lễ. Trang điểm về mặt ngoại hình như vậy có thể nói là điều kiện cơ bản nhất trong cách xã giao hiện đại.

2. Trang điểm về phong cách. Ngoài việc trang điểm một số nét thuộc ngoại hình như làm đẹp bộ mặt, đôi mắt, lông mi lông mày ra, cũng cần trang điểm về phong cách, tức là làm đẹp ngôn ngữ, tâm tính.

Có người tai mắt mũi miệng đều hoàn chỉnh xinh đẹp, nhưng lời nói, bụng dạ không đẹp thì khó mà có giá trị lâu dài. Có người không cần phải có mỹ phẩm trang điểm nổi tiếng, nhưng lại dùng phong thái trang nghiêm giản dị cũng có thể lôi cuốn người khác, điều đó là nhờ dựa vào phong độ, cử chỉ đoan trang của mình, biểu lộ nét đẹp dễ cảm mến, lấy lễ độ tôn kính để gây thiện cảm đối với người khác. 3. Trang điểm về tâm hồn. Có câu rằng: “Tiền bạc có thể mua được mỹ phẩm, nhưng không thể mua được khí chất.” Sau khi nâng cao thứ tự trang điểm của cá nhân, cô ta không nhất thiết phải dựa vào sự trang điểm ngoại hình, cũng không dựa vào sự trang điểm phong cách, mà dựa vào sự trang điểm tâm hồn. Gọi là trang điểm tâm hồn, tức là không giả tạo, mà là thể hiện khí chất một cách tự nhiên phát xuất từ nội tâm của mình. Qua lại trao đổi với cô ấy sẽ khiến bạn cảm thấy cô là người từ bi nhân hậu, vui vẻ phục vụ, cống hiến, hoặc cách xử thế của cô rất linh hoạt trí tuệ, công bằng hòa nhã; bạn cũng có thể cảm nhận tính tình của cô rất dịu dàng đáng trọng, thân thiết hiền từ, khoan dung đại độ. 4. Trang điểm về cuộc sống. Mỗi cá nhân có thể hòa nhập cuộc đời của mình vào đại chúng để phục vụ, dấn thân vào không gian thời gian vô hạn để cống hiến, không mảy may phân biệt, thậm chí phải có tấm lòng “lo cái lo trước của thiên hạ, vui cái vui sau của thiên hạ”, những người như vậy có thể nói là lấy giá trị cuộc sống cao nhất để trang điểm. Hoa tốt không phải do xinh đẹp mà do hương thơm; dao tốt không phải do to lớn mà do bén sắc; lời tốt không phải là do nói khoác mà do chân thực; trang điểm không phải do mỹ phẩm đắt giá mà do hợp với thân hình.

“Ba phần do người, bảy phần do trang điểm” , cho nên trang điểm rất quan trọng. Ngoài việc ngoại hình cần được trang điểm xinh đẹp ra, thì nội tâm đạo đức, từ bi trang nghiêm, giao hảo phục vụ, cống hiến vô tư, đều là nội dung của cuộc sống có thể được trang điểm cho mỗi con người chúng ta, vậy bạn chọn loại trang điểm nào trong số các loại trang điểm kể trên?

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Dáng ngồi như cái chuông, cần phải vững chãi;

Dáng đứng như cây tùng, cần phải ngay thẳng;

Dung mạo như cái gương, cần phải trong sáng;

Đi dừng như pháp độ, cần phải hợp lễ; Suy nghĩ như dòng nước, cần phải trong sạch.

Du lịch Tài hoa là sông núi của lòng người; sông núi là tài hoa của trời đất. Nếu như sông núi và tài hoa hoàn toàn không liên quan gì với nhau thì Tư Mã Tử Trường có cớ gì bám lấy núi cao sông dài mà mở rộng dòng suy tư viết lách, làm lớn mạnh bút pháp của sử quan?

Có câu rằng “Đọc vạn cuốn sách, đi vạn dặm đường”, nghĩa là sự hiểu biết ngoài học trong sách vở, trong nhà trường do thầy giáo truyền thụ, đi tham quan du lịch cũng là cách mở rộng kiến văn, thậm chí có thể kết hợp kiến thức trong sách vở với sự thể nghiệm của cuộc sống, tức là tri hành hợp nhất, biết và làm đều quan trọng. Do đó, thói quen ưa thích đi du lịch hiện nay trở nên thịnh hành, đó là một việc tốt đáng được khích lệ.

Ý nghĩa của du lịch là gì? Xin đưa ra bốn điểm dưới đây:

1. Tăng thêm sự hiểu biết về địa lý. Đi du lịch ở các nơi, trước hết cần phải biết rõ địa lý ở những nơi đó, như khí hậu, sinh thái, giao thông… như vậy trong quá trình du lịch, có thể có những hiểu biết sâu sắc về vùng đất sở tại, rồi lan tỏa vào ký ức của bản thân. Ví dụ, đến nước Mỹ du lịch, thì nước Mỹ đang ở trong tâm của tôi, đến châu Âu nghỉ hè, thì châu Âu ở trong tâm của tôi, vùng đất chúng ta du lịch càng phong phú, thì tầm nhìn tâm hồn của chúng ta càng khoáng đạt. 2. Tăng thêm sự tìm tòi về lịch sử. Khi chúng ta đi du lịch, ngoài thân tâm thư thái, tinh thần vui vẻ ra, còn gặt hái thêm một số kiến thức mới. Ngoài cảnh đẹp ngoại tại, còn có thể tăng thêm phần nội hàm, tìm tòi một vài vấn đề văn hóa lịch sử, nhận ra những giá trị của văn hóa, nhận ra ý nghĩa của lịch sử. Ví dụ, một công trình kiến trúc nọ 3.000 năm trước, đã trải qua những triều đại nào, có những thay đổi gì… chúng ta có thể phân tích văn hóa lịch sử của nó, như thế tức là đã gắn kết nó với cuộc sống của chúng ta. 3. Tăng thêm sự nhận thức về phong cảnh tích xưa. Bất kể du lịch trong nước hay ngoài nước, dọc đường đi thưởng thức phong cảnh, nghe chim hót trùng kêu, nhìn núi xanh mây trắng, có thể kích thích sức sống, mở rộng tầm nhìn, cho chúng ta cảm nhận sâu sắc phong vị tươi đẹp của thiên nhiên. Lại nhìn những kỳ quan vĩ đại của thế giới, thăm thú những danh thắng cổ tích, có thể khơi dậy trong chúng ta tình cảm sâu xa của niềm hoài cổ, khiến chúng ta như đang ở vào thời cổ đại, trở về với quá khứ, thể nghiệm sự vẻ vang của thời xa xưa ấy.

4. Tăng thêm tình hữu nghị về việc kết bạn giữa những người du lịch. Có những người vui vẻ kết bạn thành nhóm 5, 3 người cùng giúp nhau trong du lịch, đi đến nơi nào đều thanh thản thoải mái, tự nhiên tự tại. Cũng có những người vui vẻ tham gia các đoàn lữ hành, trong một đoàn thể như vậy, được làm quen với nhiều thành viên khác nhau, già có trẻ có, nam có nữ có, đến từ nhiều gia đình khác nhau, nhiều tính cách khác nhau, mọi người cùng đi du lịch với nhau, tôn trọng lẫn nhau, thân mật với nhau, cùng làm việc cùng nghỉ ngơi. Nếu bạn có thể sống chung với bất cứ người nào đều cảm thấy yên tâm, đều thể hiện tính cách tùy duyên tùy hỷ, thì chắc chắn bạn có thể kết giao rộng rãi với rất nhiều bằng hữu.

Đời người ngắn ngủi nên trong những năm tháng hữu hạn ấy, chúng ta nên lấy du lịch để tăng thêm kiến văn, kết rộng duyên lành, làm giàu hiểu biết, mở rộng lĩnh vực sinh hoạt của chúng ta. Khi đi du lịch, phải có tinh thần tìm thầy giỏi hỏi đạo mới có thể không có tình trạng hối tiếc “như vào núi quý mà trở về tay không” . Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Nghe nhiều không bằng thấy nhiều, nói nhiều không bằng làm nhiều;

Nghĩ nhiều không bằng hỏi nhiều, lo nhiều không bằng phòng nhiều.

Thưởng thức hương vị Trên thế giới này thứ có hương vị nhất là không cần tiền, mà là cần trăng thanh gió mát, cần bà con bạn hữu.

Lý Bích Hoa Người đời nay rất chú trọng đến hương vị của cuộc sống: Luận bàn tình yêu có hương vị của luận bàn tình yêu, sử dụng tiền bạc có hương vị của sử dụng tiền bạc, trang phục áo quần có hương vị của trang phục áo quần, giao tiếp thù tạc có hương vị của giao tiếp thù tạc. Hương vị không dựa vào tiền bạc, hoàn cảnh được tạo ra từ bên ngoài, mà hương vị cần được làm nên từ những chi tiết nhỏ nhặt của cuộc sống gần gũi với chính mình, ví như đối với người thì có lễ độ, đối với việc thì có trách nhiệm, đến như cách xử trí, tiết kiệm, thương người, đó đều là hương vị.

Thực ra, từ trong sinh hoạt gia đình cũng có thể tạo ra hương vị của mỗi cá nhân:

1. Nấu ăn cần có hương vị của mẹ. Ăn là việc không thể thiếu của con người, người vợ siêng năng vào bếp, mỗi ngày ba bữa chế biến đầy đủ cơm nóng canh sốt cho các thành viên trong gia đình quây quần dùng bữa, gia đình như vậy tất nhiên rất là hạnh phúc. Cho nên, suốt cả cuộc đời của nhiều người luôn luôn nhớ đến những bữa ăn gia đình do chính tay mẹ nêm nấu, hiểu rõ lòng thương yêu và nỗi khó nhọc của mẹ trong chuyện lo cơm nước cho cả nhà. “Hương vị của mẹ” do đó trở thành hoài niệm có giá trị nhất trong cuộc đời của mỗi người.

2. Nói chuyện cần có hương vị của cha. Một người có tài cán có thể diễn thuyết khắp nơi, một người bình thường cũng có thể tham dự các cuộc hội nghị, có cơ hội trình bày. Nhà kinh doanh buôn bán, khi thương lượng công việc, mở rộng thị trường đều cần nhờ đến kỹ năng nói chuyện. Khi nói chuyện, ngoài sự chân thực cũng cần có “hương vị của cha”, tức là trình bày giản dị trong sáng, tư duy mạch lạc rõ ràng, phong cách rộng rãi phóng khoáng, như vậy mới có sức thuyết phục.

3. Kể chuyện cần có hương vị của bà. Thường ngày, chúng ta đều thích kể chuyện cho mọi người nghe, hoặc đem những chuyện tâm đắc xem từ phim ảnh, đọc trên báo chí, hoặc đến cả chuyện mình đọc được trong sử sách kể cho mọi người cùng chia sẻ thưởng thức. Dù là kể chuyện đời xưa, chuyện cười hay chuyện tâm đắc, đều không được quên gia thêm “hương vị của bà”, bởi nét cười hiền từ, giọng nói thân thiết của bà khi kể chuyện đời xưa, nhất là vẻ trải đời của bà đều thể hiện đầy đủ ở trong đó. Cho nên, nghe bà kể chuyện đời xưa cũng đã trở thành kỷ niệm trẻ thơ đẹp đẽ nhất của rất nhiều người.

4. Trang sức cần có hương vị của chị. Nhà cửa cần trang hoàng, ăn mặc, cử chỉ, động tác của mỗi người cũng cần được trang sức. Trang sức không phải là giả tạo, cũng không cần thiết phải hoa lệ xa xỉ, mà quan trọng là phải giản dị lịch sự, đặc biệt là có “hương vị của chị”, tức là dáng vẻ đoan trang nhã nhặn, nền nã hơn người, đó mới là trang sức tốt nhất.

5. Sinh hoạt cần có hương vị của gia đình. Từ trong sinh hoạt có thể nhận ra phẩm cách làm người của mỗi cá nhân. Người có cha mẹ trong tâm ắt phải tôn kính tất cả các bậc tôn trưởng; người biết yêu kính anh chị, ắt phải quan tâm đến bằng hữu; người biết chăm sóc em út ắt phải quan hoài đến trẻ nhỏ… Như vậy, cuộc sống của cá nhân đó mới có thể tỏa ra hương vị của toàn thể gia đình. Từ gia đình mở rộng ra thì đức tốt, quan niệm luân lý, cách đánh giá đúng đắn việc cư xử chắc chắn tỏa lan đến các cơ quan đoàn thể trong toàn xã hội. Do đó việc lập thân ở đời còn gì là khó khăn nữa đâu?

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Yêu trong phạm vi hẹp là yêu những gì liên quan đến mình, yêu trong phạm vi rộng là yêu những gì liên quan đến người khác;

Yêu đúng đắn là yêu chân lý, yêu công bằng, yêu đất nước, yêu thế giới, yêu hòa bình nhân loại. Đi phố Bản tính của phụ nữ đa số thích đi mua sắm. Có câu nói phụ nữ thích đi mua sắm cũng giống như đàn ông thích ra sức xây dựng sự nghiệp, tức là trong chốn thương trường rộng lớn tìm kiếm nhãn hàng giá trị để thể hiện chính mình.

Mục đích lớn nhất của đi phố là để mua sắm. Những công nhân viên chức thường ngày phải đi làm việc, chỉ có thể tận dụng ngày nghỉ hoặc mỗi sáng mỗi chiều đi phố mua sắm vật dụng hàng ngày. Một số công ty đoàn thể có nhân viên tạp vụ phụ trách việc mua sắm, người ta thường liệt kê danh sách chi tiết các hạng mục để lên phố mua sắm một cách hiệu quả nhất. Người vợ trong nhà thì mua sắm vật dụng theo nhu cầu hàng ngày. Do đó, đi phố đối với một số người trở thành một nhiệm vụ quan trọng không thể thiếu trong sinh hoạt. Nhưng không phải tất cả mọi người đều đi phố để mua sắm, người ta đi phố còn có những ý đồ khác:

1. Thỏa mãn ham muốn. Người đi phố không hẳn là để mua sắm, đôi khi cũng không có mục đích gì cả, thuần túy chỉ là đi phố để nhìn ngắm dòng người đi dạo trên hè phố, nhìn ngắm những thứ hàng hóa trưng bày trong các tủ kính. Dù không mua, nhưng nhìn ngắm cũng cảm thấy thỏa mãn tính ham muốn theo đuổi vật chất của con người. 2. Giết thời giờ. Trên đường phố có thể nhìn ngắm đủ dáng vẻ người và vật. Đặc biệt là trên phố đông luôn xảy ra khá nhiều sự việc, có thể nhìn ngắm sự nhộn nhịp cũng đủ giết thời giờ. Có những bậc cha mẹ chiều chiều dẫn con cái dạo phố, có thể nhân nhìn thấy những điều trên phố mà lấy đó làm cơ hội giáo dục, hoặc có thể đến một quầy ăn nhỏ ăn chút quà vặt để giúp cho người bán hàng ăn ấy, đó cũng là một cái thú đi phố.

3. Săn lùng điều mới lạ. Tâm trạng khi đi dạo phố thường hưng phấn và hiếu kỳ. Đi trên đường phố, nhìn các loại biển hiệu với màu sắc ánh sáng rực rỡ, nhìn những pa-nô quảng cáo ở các rạp chiếu bóng khiến người ta rối cả mắt. Đi qua mỗi rạp chiếu bóng, người ra vào đông như mắc cửi. Trong lúc đó, dọc đường phố có người rao mời bán báo, có người bưng trái cây đi chào mời khắp chốn, thỉnh thoảng lại có viên cảnh sát đuổi một người bán hàng vặt, thậm chí có cảnh một phụ nữ xuất hiện mắng chửi người khác trên đường phố. Tóm lại, săn lùng tin lạ là mục tiêu và hứng thú của nhiều người đi dạo phố.

4. Điều tra thị trường. Một thành phố có phồn thịnh hay không, thì chợ búa và đường phố có thể phản ánh tình hình thực tế của thành phố đó. Văn hóa tập tục, dân tình địa phương cũng có thể được nghiên cứu rốt ráo từ những sinh hoạt trên đường phố. Để nghiên cứu học thuật, một số học giả về nông thôn đi điền dã để điều tra, hoặc lên thành phố xem sách vở để tìm hiểu. Đặc biệt là các công xưởng, hãng buôn, để nắm bắt nhu cầu thị trường, cũng đến thành phố điều tra thị trường. Có người rảnh rỗi đi phố dạo chơi, cũng có thể nhìn xem những xu thế lưu hành, vật giá lên xuống, tình cảnh chợ búa… Do đó đi phố trở thành “giải pháp tuyệt vời”.

5. Đưa bạn đi thăm thú. Tình cờ trong nhà có bà con bạn hữu từ phương xa đến, đưa họ đi thăm thú chốn đường xa xứ lạ mà khỏi phải tốn tiền, nếu hẹn họ đi phố, có thể vừa dạo chơi vừa nói chuyện, vừa có hiểu biết vừa có bàn luận, nói đủ thứ chuyện mà chẳng tốn tiền. Cho nên quán trà, tiệm cà phê dễ trở thành nơi tụ tập của người dạo phố. Tóm lại, bất kể người ở nơi nào đều có kinh nghiệm đi phố. Đi phố có thể để lại sự thể nghiệm cuộc sống sinh động và thú vị, để lại rất nhiều tư liệu đáng bàn, trở thành sự lịch duyệt quan trọng của con người.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Trong thế cố nhân tình, có thể có rất nhiều điều bình thản và thú vị, Tức là trong thế gian bất bình ấy có thể tìm được niềm vui và hạnh phúc.

Mắc bệnh Có người đổi câu châm ngôn tự răn mình “còn một hơi thở, cố sức làm việc” thành “giữ gìn sức khỏe, cố gắng làm việc”. Bệnh tật nhắc nhở bạn: “Đi nhiều ở công viên, ít đi vào bệnh viện”, tức là chân lý của cuộc sống, “trong ngục thất không có phạm nhân của nhà ta, trong bệnh viện không có bệnh nhân của nhà ta”, đó là hạnh phúc không gì to lớn bằng. Ngôi nhà có mối mọt thì đó là ngôi nhà đang có bệnh, cần phải chữa trị; nền kinh tế tiêu điều là nền kinh tế đang có bệnh, cần phải chấn hưng. Con người và sự vật trên thế gian đều có thể mắc bệnh, đã có bệnh thì cần phải chữa trị. 1. Ngôn ngữ sinh bệnh. Có người nói năng mà người ta gọi là “trong miệng chó không thể nhả ra ngà voi”, tức là chỉ người nói không thể nói ra được một câu hay đẹp, mỗi câu nói của người đó đều xúc phạm đến người khác, khiến người ta không vui vẻ. Có người nói năng thì trong lời nói đều có dao có kiếm, làm tổn thương người khác, khiến người ta không bằng lòng tiếp nhận. Sự bất hòa của người đời thường là do ngôn ngữ khiếm khuyết tạo thành mâu thuẫn. 2. Thân thể sinh bệnh. Thân thể người ta, thời trai trẻ có thể chống lại các thứ bệnh, nhưng đến lúc già lão, nhiều thứ bệnh phát sinh, mắt không nhìn rõ cảnh vật, tai không nghe rõ âm thanh, răng lung lay, cuộc đời lúc ấy chỉ còn những kỷ niệm của thời dĩ vãng.

3. Tâm lý sinh bệnh. Bệnh tâm lý của con người so với bệnh của thân thể thì nghiêm trọng hơn người. Ví như điêu ngoa, độc ác, nghi ngờ, ganh ghét, cay nghiệt, hà khắc… Khi trong lòng đã có các bệnh như vậy thì luôn nghĩ đến chuyện hại người, có thể truyền cho người khác, khiến cho người khác cũng bị hại sâu nặng hơn. Một người có khuyết điểm về ngôn ngữ, sẽ có người chỉ bảo cải sửa, một người có thân thể bị bệnh, có thể tìm đến thầy thuốc chữa trị; một người trong tâm có bệnh, người khác không thể nhìn thấy. Người bị bệnh tâm lý không biết lúc nào giương cung bắn lén hại người, khiến người ta rất khó đề phòng. 4. Xã hội sinh bệnh. Lòng người không tốt có khả năng gây ảnh hưởng không nhỏ, phong khí toàn xã hội chắc chắn sẽ theo đó mà bại hoại, ví như phát sinh một số hiện tượng như xã hội thiếu công bằng chính nghĩa, kẻ mạnh ức hiếp người yếu, người giàu áp chế người nghèo. Như vậy, toàn xã hội hỗn loạn, phong khí bất chính. Con người sống trong xã hội đó, sinh mệnh tài sản không được bảo đảm, mọi người đều tự cảm thấy nguy hiểm, hằng ngày sống trong phập phồng lo sợ, không biết lúc nào có thể gặp điều bất trắc, cuộc sống không có chút vui sướng, sống một ngày dài như một năm.

5. Dư luận sinh bệnh. Sở dĩ xã hội bị bệnh trầm trọng là do không có dư luận công bằng chính nghĩa.

Quan chức chính trị ngày ngày đánh nhau bằng phát ngôn, các nhà doanh nghiệp tài chính ngấm ngầm giao dịch giá cả để trục lợi; những người tốt việc tốt trong xã hội không được biểu dương ca ngợi, việc hủy hoại đạo đức cá nhân diễn ra tràn lan, khiến cho xã hội phát sinh nhiều chuyện thương luân bại lý. Rõ ràng là con chó cắn người, nhưng hắn ta không nói lời đúng thật mà cứ nói người cắn chó, mới nghe qua ai cũng kinh hoàng khiếp sợ. Dư luận xã hội như vậy, người dân không dám khinh suất tán đồng, không thể tin tưởng, kêu than vô ích, đành bó tay.

6. Thế giới sinh bệnh. Hiện nay nhân loại đang đối mặt với một tai nạn khủng khiếp, đó là “thế giới đang bị bệnh”. Thế giới ngày nay chỉ có cường quyền, vậy công lý ở đâu? Chỉ có mạnh và yếu, vậy công bằng ở đâu? Không những chính trị, xã hội của các quốc gia trên thế giới sinh bệnh mà ngay cả thiên nhiên cũng bị sinh bệnh. Núi non sông ngòi, rừng rậm thảo nguyên của tự nhiên do con người phá hoại, nên bầu không khí của đại tự nhiên không còn tươi mát trong lành nữa, đại tự nhiên bị con người xâm hại một cách vô tội vạ, đã làm cho “chim khó hót, hoa khó nở” , đặc biệt là trong những năm gần đây, khí hậu ngày một ấm lên, điều đó không khiến cho con người lo lắng sao?

Tóm lại, “sinh bệnh”, tức là con người có thân mệnh thì có thể bị bệnh; có bệnh có thể bị già lão, và dẫn đến tử vong. Đương nhiên hoa tàn đã kết thành hạt giống, hạt giống chỉ cần gặp được nhân duyên thì lại tái sinh. Nhưng chúng ta không thể không đặt câu hỏi: Nhân duyên tốt đẹp của thế giới ngày nay đang ở đâu?

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Bệnh tật là con đường ngắn nhất gần với đạo tâm;

Khổ đau là cơ hội gần với sự phấn chấn;

Bận rộn là con đường quan yếu gần với giá trị;

Khuyết điểm là nấc thang gần với sự tròn đầy. Đọc sách Người Anh có niềm yêu thích đọc sách báo nổi tiếng thế giới. Ở nước Anh có một mạng lưới thư viện công cộng rất hoàn chỉnh, số lượng đầu sách tổng cộng trên 100 triệu bản. Tại các thư viện công cộng ấy, ngoài việc mượn sách đọc, nhạc bản, đĩa hát ra, còn cung cấp các loại dịch vụ đặc thù khác cho nhi đồng, cho bệnh nhân ở bệnh viện, cho tù nhân trong các trại giam, ví dụ như trò chơi đọc sách, tổ chức diễn thuyết, chiếu phim, salon âm nhạc, dạy học cho người đã trưởng thành…

Sự hiểu biết của con người đến từ việc đọc, đọc không hoàn toàn giới hạn vào sách vở. Có người theo một sự việc mà có được sự khởi phát, người đó có thể từ trong “sự đọc việc” mà có được trí tuệ; có người cả đời theo một người và hình như cả đời chỉ đọc mỗi người ấy, “sự đọc người” cũng có thể nảy sinh ra tư tưởng. Cuộc sống của con người, thì luôn có giới hạn, còn cái biết thì vô giới hạn (sinh hữu nhai, tri vô nhai). Có người suốt một đời nghiên cứu động vật, biển cả, không gian vũ trụ và trở thành chuyên gia; có người đọc rộng biết nhiều, trở thành nhà thông thái. Đó chính là chí hướng của họ.

Chúng ta rốt cuộc phải đọc như thế nào mới có kết quả? Thứ nhất, đọc đất nước. Đọc thế giới, đọc nhân loại, đọc vũ trụ, đôi khi đọc các lĩnh vực quá rộng quá sâu như vậy không có cách gì tiêu hóa, dung nạp cho hết được, chỉ làm lãng phí thời gian vô ích. Tốt nhất là đem khả năng của mình ra để đọc. Ví như đọc văn hóa, lịch sử, kinh tế, chính trị, nhân vật của một quốc gia, chẳng hạn cách trị nước thời Trinh Quan nhà Đường ở Trung Quốc, thời văn nghệ phục hưng ở châu Âu, thời chiến tranh Nam Bắc ở Hoa Kỳ, bạn có thể đọc thông thạo, hiểu thấu đáo, và có thể trở thành chuyên gia nghiên cứu nước Mỹ, chuyên gia nghiên cứu nước Anh, chuyên gia nghiên cứu Trung Quốc… Thứ hai, đọc một lĩnh vực. Nếu chúng ta thu hẹp phạm vi xem đọc, đi sâu nghiên cứu, có thể đọc một lĩnh vực nào đó. Ví như đọc lĩnh vực đàn ông, phụ nữ, các giới sĩ nông công thương, nghiên cứu bối cảnh hình thành, phương pháp sinh hoạt, mô thức hoạt động, lập trường tư tưởng… Chúng ta cũng có thể nhắm đến các loài, các nhóm tổ chức theo bầy đàn. Đi sâu điều tra nghiên cứu, viết thành sách và phổ biến để mọi người chia sẻ thưởng thức, đó cũng là những điều vô cùng có giá trị.

Thứ ba, đọc một gia tộc. Gia đình là đơn vị tạo thành xã hội. Trên thế giới, có nhiều gia đình, họ mạc có ảnh hưởng rất lớn đối với xã hội, rất đáng được tìm hiểu, nghiên cứu. Ví như lịch sử xây dựng gia tộc họ Rockefeller, vụ oan khuất bị giết 10 họ của nhà nho Phương Hiếu Nho đời nhà Minh, lịch sử hưng vong của nhà buôn Hồng Đỉnh Hồ Tuyết Nham. Nào những gia đình thư hương, gia đình hoạn quan, gia đình nông dân… đều có thể bỏ thời gian ra để đọc rồi viết những việc thành bại của họ thành luận văn nghiên cứu, công bố cho đời, cũng có thể đem lại những gợi ý hay đẹp cho mọi người.

Thứ tư, đọc một tôn giáo. Tôn giáo phần lớn đều có tính loại trừ, đôi bên không có sự bao dung, cho nên phần lớn các chủ thuyết, các nghị luận đều tự cho mình là tốt, là trên hết. Nếu có người có thể đọc thuyết “vô ngã” trong Phật giáo rồi sau đó đi sâu nghiên cứu nghĩa lý của các tôn giáo khác thì cũng là một cống hiến đối với nhân loại.

Thứ năm, đọc một cuộc đời. Có người cuộc đời của họ đại biểu cho một thời đại, một xã hội. Có người cuộc đời của họ có ảnh hưởng cho cả một quốc gia, thậm chí cho cả nhân loại. Như Thích Ca Mâu Ni, Jésus, Mohamet, Khổng Tử, Socrates, Einstein, Darwin, Napoléon, Alexandre, Thành Cát Tư Hãn v.v… Các nhà tôn giáo, nhà triết học, nhà khoa học, nhà chính trị ấy, chúng ta nghiên cứu cuộc đời của họ, trình bày sự tích và công trạng của họ để con cháu đời sau hiểu biết ghi nhớ, há chẳng phải là thích thú lắm sao?

Thứ sáu, đọc chính mình. Trong bài “Cầu nguyện cho con” của Douglas Mac Arthur có câu: “Nhận ra chính mình là nhận ra mọi nền tảng của tri thức.” Nhận ra chính mình tức là một sự luyện tập tự giác, tức là thấy rõ tâm tính (minh tâm kiến tính), như Thiền tông thường nói: “Biết tự bản tâm, thấy tự bản tính”, cũng có nghĩa là biết được “bản lai diện mục”. Một người có thể đọc chính mình, soi rọi chính mình, nhìn ra những được thua công tội của đời mình một cách rõ ràng, cuối cùng có thể đọc ra Phật tâm Phật tính của chính mình, đó mới là học vấn lớn lao nhất, có giá trị nhất thế gian.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Người thường đọc sách cần đọc thông suốt cái biết của sự sống;

Người thường nghiên cứu cần nghiên cứu thấu triệt cái biết của sinh tử. Than phiền Một ngày nọ, “vua rừng thiêng” sư tử cầu xin thiên thần: “Hàng ngày, mỗi sáng sớm con luôn bị tiếng gà gáy đánh thức. Cầu xin thần ban cho con sức mạnh để con không còn bị nghe tiếng gà gáy đánh thức nữa!” Thiên thần nói: “Ngươi hãy đến tìm lão voi, lão ấy sẽ nói cho ngươi lời giải đáp. ”

Sư tử tìm đến nhà voi, thấy lão voi đang giận dữ giậm chân, sư tử hỏi: “Vì sao ngài giận dữ như vậy?” Lão voi gào lên: “Có con muỗi chui vào tai ta, làm ta ngứa muốn chết được!”

Sư tử thầm nghĩ: “Thì ra thân hình to như lão voi mà còn sợ con muỗi bé tí, thôi thì mình có gì để than phiền, oán trách nữa đâu?”

Con người có thói quen oán trách, nhưng không biết rằng thói quen ấy có thể đem lại cho mình nhiều rắc rối. Vợ chồng oán trách nhau thì làm sao có thể sống tình nghĩa lâu dài? Thuộc hạ oán trách lãnh đạo, lãnh đạo có vui khi nghe thuộc hạ oán trách không? Làm bạn với nhau nhưng nhiều người trách đối phương không tốt, như vậy liệu có thể làm bạn lâu dài được không? Vua chúa trước đây, đối với các tôi thần hay than phiền, trách cứ, nhà vua không những đối xử lạnh nhạt, mà còn có thể mang họa vào thân.

Cái xấu tệ của oán trách thì rất nhiều, xin liệt kê một số dưới đây:

1. Oán trách là đầu mối của nhụt chí. Một ngày nọ, con người lòng đầy oán hận, đâm ra oán trời trách người, luôn cảm thấy đời không công bằng, mình phải chịu oan ức, người ta đều có lỗi với mình, đó là dấu hiệu nguy hiểm của cuộc đời. Bởi vì bạn chưa đủ nhiệt tình đối với xã hội, bạn không hiểu rõ việc giao tế đối với cuộc sống, bạn không cam tâm đóng góp công sức đối với chính mình, bạn không mãn nguyện về những gì mình có, do đó bạn căm hận bất bình, âu lo nhụt chí, cuộc đời từ đó sẽ khó phấn đấu vươn lên. Thực ra, xã hội ngày nay, trước hết bạn cần phải đóng góp công sức của mình mới có thể có được thu nhập tương đối, còn bạn cứ một mực oán trách, than phiền thì làm sao có kết quả tốt đẹp cho được?

2. Oán trách là nguyên nhân của thù hận. Oán trách tuyệt đối không được một ai ưa thích, bạn oán trách người ta một phần, thì người khác có thể bài xích lại bạn gấp bội phần. Nhiều người dốc sức làm việc, nhưng bạn oán trách đối phương không đủ tầm, không đủ sức, không trình độ, làm sao đối phương có thể vui vẻ, vừa lòng, khâm phục bạn được? Bởi vì sự oán trách của bạn chỉ tạo ra hận thù, căm tức, dẫn đến chia rẽ. Hai người qua lại với nhau đều cảm thấy tôi chi cho bạn nhiều, mà bạn chi cho tôi ít, bất giác buộc miệng buông lời trách cứ, lòng mang mối oán hờn. Lòng đã hận thì sẽ thể hiện ra nơi sắc mặt, miệng đã trách sẽ truyền đến tai đối phương.

“Mình biết kính trọng người khác, người khác mới kính trọng mình” , tương tự, mình oán trách người khác, thì người khác oán trách lại. Theo tình và lý mà nói thì bạn oán trách người khác, người khác làm sao không oán trách lại bạn? Một ngày kia, đến lúc duyên ác tuần hoàn nhân quả, thì đối với quốc gia, hai nước có thể cắt đứt quan hệ; đối với đoàn thể, các thành viên có thể không qua lại; đối với bạn bè làm sao có thể có được kết quả tốt đẹp? “Tình bạn của Bảo Thúc Nha và Quản Trọng” có được là nhờ Bảo Thúc Nha không để bụng “sự vượt trội”

của Quản Trọng. Về mặt tiền tài, sự nghiệp, không có nửa lời oán trách thì đôi bên mới có thể hiểu nhau quý nhau, mới có thể có được kết quả tốt đẹp.

3. Oán trách là hành vi hủy hoại đạo đức. Người hay oán trách thì tinh thần trở nên tồi tệ, mượn rượu giải sầu. Có người thậm chí vì oán trách gia đình quá sâu nặng nên dứt khoát không trở về nhà, suốt ngày quanh quẩn nơi trà đình tửu quán; có người vì quá bất mãn với công ty, mà xin nghỉ việc để đi chơi, thậm chí tiết lộ những cơ mật của công ty, khiến cho công ty làm ăn thua lỗ. Kết quả của sự oán trách có thể làm cho đối phương chỉ tổn hại có chừng, nhưng chính mình lại tạo ra hành vi hủy hoại đạo đức rất lo lớn. Ví như người oán trách cha mẹ sẽ trở thành đứa con bất hiếu, người oán trách bạn hữu rốt cuộc trở thành thù địch, người oán trách đồng nghiệp dẫn đến hai bên mâu thuẫn nhau gay gắt. Mọi thứ hành vi hủy hoại đạo đức đều do oán trách mà nảy sinh, thật là đáng sợ.

4. Oán trách là nguyên nhân của tạo nghiệp. Trên thế gian, rất nhiều hành vi đánh đấu, hủy hoại, sát hại… đều do oán trách tạo nên, oán trách là nguyên nhân của tạo nghiệp. Nếu mỗi người luôn luôn khởi niệm thiện lành, dù bị oan ức, bị người đời hiếp chế, chỉ cần mình biết tu dưỡng, cộng thêm sự nhẫn nại thì đều vượt qua được. Giả như cảm thấy lợi ích không đồng đều, bị người khác chiếm dụng thì cũng đừng vì tài lợi phù vân mà tạo nên oán hận, nghiệp báo khó có thể bồi hoàn, nếu không, rốt cuộc người bị hại lại là chính mình. Do đó, một ngày kia, nếu trong lòng khởi niệm oán trách thì tự mình nên lập tức tự giác, cần biết hồi tâm phản tỉnh: người ta đối xử với mình như vậy, mình đối xử với người ta như thế nào đây? Mọi sự đều có thể suy bụng ta ra bụng người, hay thậm chí “thà để người ta phụ mình, chứ mình không thể phụ người ta”, có được niệm thiện lành như vậy, thì oán trách làm sao có thể nảy sinh?

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Nếu từ trong tâm của chúng ta tạo ra được ý kiến rõ ràng, tư tưởng tốt đẹp, quan niệm trong sạch, đồng thời sản sinh ra thứ ngôn ngữ như ánh sáng, như hoa thơm, như nước sạch để cho mọi người cùng chia sẻ hưởng thụ, chắc chắn sẽ có được một cuộc sống phong phú tốt đẹp.

Phần 3CUỘC SỐNG

KHÔNG THỂ KHÔNG BIẾT KINH

NGHIỆM CỦA CUỘC SỐNG

Trong một niệm

Đại sư Giám Chân đời Đường rất cảm kích đối với các tăng lữ Nhật Bản cầu học Phật pháp một cách chí thành, ngài khởi niệm muốn đem Phật pháp truyền rộng ra đến tận biển Đông, trong khoảng 12 năm có đến bảy lần thử nghiệm; lúc về già, tuy hai mắt đã mờ, nhưng không quên được ý niệm ban đầu, ngài trải mọi gian khổ, cuối cùng cũng hoàn thành tâm nguyện, ngài đã truyền bá giới luật của đức Phật đến xứ Nhật Bản.

Sự khởi niệm của đại sư Giám Chân rõ ràng rất khác với nhiều người, nhờ thế mà sự phát triển văn hóa Phật giáo và cuộc sống nhân dân của toàn thể nước Nhật đã có sự thay đổi lớn về diện mạo. Trong một niệm bao gồm tất cả không thời gian, tất cả sự đối đãi giữa ta và người. Về mặt thời gian, trong một niệm mà vượt hẳn ba thời a tăng kỳ kiếp; về mặt không gian, trong một niệm vượt hẳn mười phương. Trong một niệm mà như có cả hư không vũ trụ, trong một niệm mà chóng vánh như bóng câu qua khe hở, rốt cuộc, trong một niệm của chúng ta là tình cảnh như thế nào?

1. Thành công và thất bại chỉ ở trong một niệm. Sự nghiệp to lớn của nhiều nhà kinh doanh phát triển là do khởi từ một niệm lúc ban đầu, có nhiều xí nghiệp nổi tiếng cũng do khởi từ một niệm tính toán không tốt mà cuối cùng sụp đổ, phá sản. Trong một niệm mà khiến nhiều người thành công, cũng khiến nhiều người thất bại. Một câu ra lệnh của vị tướng nơi biên cương có thể làm cho hàng vạn người mất mạng; một niệm thiện lành của các vị vua hiền tôi sáng có thể khiến cho vô số dân đen được cứu vớt. Một niệm của nhân vật tầm cỡ liên quan đến quốc kế dân sinh; một niệm của nhân vật tầm thường liên quan đến sự được thua của cuộc sống gia đình. Một niệm khởi lên, không thể không thận trọng. 2. Khoái lạc và đau khổ chỉ ở trong một niệm. Con người nói chung đều mong muốn có nhiều vật chất, vật chất đã có nhiều thì con người sẽ sung sướng vô hạn, nhưng một ngày kia những gì có được bị mất đi thì sẽ buồn rầu u ám, không thể sống nổi. Đại sư Đạo An thời Đông Tấn mong mình càng có ít đồ vật càng tốt; thiền sư Đại Mai Pháp Thường thì chỉ cần “một hồ lá sen mặc không hết, một số hoa tùng ăn có thừa” là quá vui rồi! Đại Ca Diếp ở giữa nghĩa trang, làm bạn cùng với thi thể hài cốt mà cũng cảm thấy vui vẻ vô cùng; Nhan Hồi “ở trong ngõ hẹp, một giỏ cơm, một bầu nước, người ta không ai chịu khổ cho nổi, nhưng Nhan Hồi không thay đổi chí vui thích của mình” . Như vậy, chúng ta có thể thấy đau khổ hay khoái lạc không phải do vật chất từ bên ngoài quyết định, mà là do sự tu dưỡng tâm cảnh của mình.

3. Giàu sang và nghèo hèn chỉ ở trong một niệm. Người đời đều có phận giàu sang nghèo hèn, nhưng nghèo hèn không phải do có tiền nhiều hay ít. Có rất nhiều người nghèo mà giàu sang, cũng có nhiều người giàu mà nghèo hèn, căn cứ vào vật chất rất khó quyết định, tâm cảnh mới quyết định tất cả điều mà họ có. Có người sống ở thiên đường mà như địa ngục; có người sống ở địa ngục mà như thiên đường. Như vậy có thể thấy giàu nghèo chỉ do một niệm biết đủ (tri túc) hay không mà thôi.

4. Thiện lành và độc ác chỉ ở trong một niệm. Luận “Đại thừa Khởi Tín” nói: “Nhất tâm mở lối” , có hai lối đi, một là “tâm chân là cửa”, hai là “tâm sinh lấp cửa”. Chân tâm là lối đến Phật môn, thấy rõ chân tâm tức là ra khỏi sinh tử, thấy được tự tánh; nếu không biết rõ tự tánh, thì ở mãi trong vòng của năm thú sáu nẻo luân hồi. Do đó, thiên đường hay địa ngục chỉ ở trong một niệm, một niệm có thiên đường, một niệm có địa ngục. Có người buông dao giới sát tức thì thành Phật, có người lại ở trong vòng luân hồi sinh tử. Cho nên, dù có hiểu rõ tam thiên đại thiên thế giới thì cũng không bằng hiểu rõ chân tâm của mình.

5. Giác ngộ hay mê lầm chỉ ở trong một niệm. Một niệm tỉnh sáng là tỏ ngộ, một niệm si ám là mê lầm. Chư Phật Bồ Tát ở trong cảnh giác ngộ, chúng sinh ngu si trong chốn mê lầm. Nếu một người trong tâm có Phật, có Bồ Tát, có lương tâm đạo đức, có ý thức đem lại lợi lạc cho chúng sinh thì sự giác ngộ của người ấy không còn xa vời nữa; nếu trong tâm người ấy chỉ biết ích kỷ, tự ngã, chỉ biết lợi lộc cho riêng mình, hoàn toàn không coi trọng hạnh phúc lợi lộc của người khác, thì đó là sự si mê cùng cực vậy.

6. Thiên đường và địa ngục chỉ ở trong một niệm. Có người thường hỏi: “Thiên đường địa ngục ở đâu?” Đương nhiên, thiên đường là chỗ thiên đường hiện hữu, địa ngục là chỗ địa ngục tồn tại. Nhưng nói như vậy người bình thường không dễ gì hiểu được. Thực ra, thiên đường ở tại nhân gian, địa ngục cũng ở tại nhân gian. Bạn thử xem, một cuộc sống thoải mái, ăn mặc, đi ở đầy đủ, mọi thành viên trong gia đình chan hòa thuận thảo, thì đó là cuộc sống ở tại thiên đường; trái lại, vợ con ly tán, ăn ngày ba bữa không no, chịu đủ thứ đau thương của dao súng gậy gộc, thậm chí nơi chợ búa lại gieo neo khốn khó, đó chẳng phải là địa ngục sao? Có thể nói, thiên đường hay địa ngục đều ở trong tâm chúng ta, một niệm trong tâm tức là thiên đường, một niệm trong tâm tức là địa ngục. Bạn muốn ở thiên đường hay trong địa ngục? Nếu mổ xẻ một niệm của chính mình đang muốn gì thì có thể biết được ngay.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Khởi một niệm từ, thì mọi sự đều lành;

Khởi một niệm sân, thì đủ điều là ác.

Dẹp bỏ nỗi sợ trong lòng Một chàng trai trẻ chuẩn bị đi xa. Trước khi khởi hành, anh ta đến thăm ông trưởng họ, và xin ông chỉ giáo. Ông trưởng họ đang luyện thư pháp, liền viết ra ba chữ “Không nên sợ” (Bất yêu phạ). Rồi nói: “Cháu à, bí quyết của cuộc sống bao gồm trong sáu chữ, nay bác nói cho cháu biết ba chữ giúp cháu sử dụng cho nửa cuộc đời đầu.” Ba mươi năm sau, chàng trai trẻ du tử năm nào đã có một số thành tựu, và cũng có rất nhiều chuyện đau lòng. Trở về quê cũ, anh ta lại đến thăm hỏi vị trưởng họ ngày xưa, không ngờ ông ấy đã qua đời mấy năm trước, người nhà vị trưởng họ đưa cho anh ta một phong thư và nói: “Đây là phong thư ông gởi lại cho anh lúc còn sống, ông ấy nói có thể một ngày nào đó anh sẽ trở lại.” Chàng du tử trở về quê cũ sau chuyến đi xa dài ngày mở phong thư ra, trong đó có ba chữ

“Không nên hối” (Bất yêu hối). Phật giáo nói khổ là thực tướng của cuộc đời, sở dĩ con người đau khổ là vì có quá nhiều chuyện đáng sợ, như sợ bị trộm, bị cướp, sợ tổn thương, thậm chí sợ không có tiền, không có việc làm, không có vợ, không có con… Bởi vì chuyện đáng sợ quá nhiều, nhiều người luôn sống trong tình trạng sợ hãi, bất an, nên Bồ Tát Quan Thế Âm có thể vì chúng sinh mà thực thi tinh thần vô úy và rất được chúng sinh tin tưởng, kính vọng.

Thực ra, cuộc sống cũng có nhiều lúc “không sợ”:

1. Tai điếc không sợ người khác mắng chửi. Người thính tai có thể nghe âm thanh của thế gian rất rõ ràng; nhưng nếu bị điếc tai cũng không nên buồn khổ, tai không thính, lòng không phiền, dù người khác có phê bình, mắng nhiếc, bởi không nghe thấy nên vẫn an nhiên vui vẻ. 2. Lúc chết không sợ người ta chê trách. Khi con người còn sống thường sợ người khác coi nhẹ, sợ người khác chê cười. Một ngày kia, con người chết đi, bất kể bạn chê trách thế nào, người đó cũng chẳng hề để ý. Do đó, con người đến lúc chết, đúng là mọi sự đều vô nghĩa, đều vứt bỏ, cho dù những thứ ưa thích nhất bị lấy đi, người ấy cũng chẳng cần quan tâm. Chết vốn là điều ai cũng sợ, nhưng kỳ thực cái chết đến một cách tự nhiên là cơ hội để con người vứt bỏ mọi thứ.

3. Lý ngay không sợ dư luận hiểu sai. Con người cần chú trọng đến đạo lý, nhưng có lúc “học sĩ gặp quân binh, thì dù có lý cũng nói không xong.” Khi bạn gặp phải những người có thiên kiến, dù bạn có nói sự lý thế nào cũng đều vô ích. Cho nên chỉ cần lòng mình không thấy hổ thẹn, chỉ cần mình ngay thẳng, công bằng thì sẽ không sợ gì những người quá khích hiểu sai lệch chúng ta, chúng ta chỉ cần nghĩ “không thể chiều hết ý mọi người, chỉ cần lòng mình không thấy hổ thẹn” là đủ rồi, không cần phải lo nghĩ quá nhiều về điều đó.

4. Lòng nhân từ không sợ lòng người hiểm ác. Trên đời, điều đáng sợ nhất không phải là rắn độc hay thú dữ, cũng không phải là lụt lội, động đất, mà là nhân tình thế thái. Điều gọi là lòng người hiểm ác, tức là đôi khi giữa bạn bè với nhau, thậm chí giữa cha mẹ anh em với nhau, khi có sự xung đột về lợi ích, cũng có thể dẫn đến tàn sát lẫn nhau không thương tiếc, ngay cả vị vua anh minh Thái Tông nhà Đường cũng có hành vi giết hại anh em ở Huyền Vũ Môn. Mặc dù như vậy, nhưng chúng ta phải luôn có tâm từ bi. Nên có điều gọi là “không ai nỡ vung tay đánh người đang vui cười”, người từ bi không có kẻ thù, cũng không sợ sự gian ác hiểm độc của người đời.

5. To gan không sợ ma quỷ càn quấy. Con người nói chung, có người thì gan to tày trời, có người thì gan nhỏ như chuột. Chúng ta sống ở đời không cần phải to gan lớn mật. Nhưng đằng sau gan to mật lớn ấy cần phải có đạo đức, có lương tri, có trí tuệ phụ giúp, như vậy, dù ngoại cảnh tự nhiên có phong ba bão táp, dù xã hội có thù hằn ân oán, dù chính trị có nhiều mối nguy hại, vì chúng ta có gan dạ đối diện với hiện thực, lý ngay khí mạnh, còn gì để đáng sợ hãi kia chứ? 6. Chăm học không sợ tư chất kém. Có người thường than vãn mình không có trí huệ, trời sinh ngu tối, bởi vì không có tài năng nên không thể được người đời coi trọng. Thực ra, đời là vô thường, tất cả không phải đều đã được định hình. Nếu tự thấy mình không có trí huệ, chỉ cần có tinh thần chăm chỉ học tập, thì “người ta thứ nhất, mình cũng thứ mười”, vậy còn gì để lo mình không thể thành tựu? Lịch sử không thiếu những người trên bốn, năm mươi tuổi mới thi đỗ tiến sĩ, và các đại học hiện nay cũng có những học sinh trên năm sáu mươi tuổi, cho nên chỉ cần chăm chỉ học tập, tư chất cũng không thể xác định cuộc đời của con người.

7. Trí cao không sợ đối mặt với việc khó. Con người chúng ta đang đối mặt với bao nhiêu sự việc, có những việc nhẹ nhàng và dễ dàng giải quyết, nhưng có những việc gặp gian nan không dễ vượt qua.

Tiền đồ của con người tựa như leo núi, chỉ cần chăm chỉ miệt mài, vận dụng trí năng, thì sẽ lên đến đỉnh.

8. Bền chí không sợ sự thách thức của nghịch cảnh. Thách thức trong cuộc sống của con người thì rất nhiều, sự nghiệp không xuôi thuận, tình yêu bị trắc trở, bị người đời phá hoại làm mất vẻ tôn nghiêm. Nhưng mỗi chúng ta chỉ cần phát nguyện lập chí thì dù nghịch cảnh thế nào cũng có thể vượt qua. Con người nếu cứ sợ hãi rút lui, không dám tiến lên gánh vác trách nhiệm thì làm sao có thể ngẩng đầu tiến lên phía trước, dũng cảm chiến đấu giành thắng lợi?

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

“Trong lòng có chuyện không an thì cả thế gian cũng nhỏ, trong lòng vô sự thì chỉ một cái giường cũng rộng thênh thang. ”

Thường giữ một cõi lòng vô sự thì có thể hưởng được một đời an định thanh bình không mộng mị.

Kiểm soát số phận của mình như thế nào Có một người đến hỏi một vị thiền sư: “Thầy nói có số phận thật phải không? Có phải theo số phận của con thì thế nào cũng phải nghèo khổ suốt đời phải không?” Thiền sư bảo người ấy đưa bàn tay trái ra: “Anh có thấy rõ không? Đường chỉ ngang này gọi là đường tình yêu, đường chỉ lệch này gọi là đường sự nghiệp, đường chỉ dọc này là đường vận mệnh. ” Sau đó, thiền sư bảo ông ta nắm tay lại, rồi hỏi: “Anh thử nói những đường chỉ ấy do đâu mà có?” Người kia nói: “Do từ trong bàn tay của con!” Mỗi người đều có hoàn cảnh sống không giống với những người khác, đôi lúc thấy người khác một bước lên mây lại nghĩ mình làm gì cũng không đạt, rồi than thở “do thời, do số, do mạng”, và cảm thương cho số phận hẩm hiu của mình, thậm chí đâm ra oán trời trách người. Thực ra, số phận của chúng ta người khác không thể khống chế được, người khống chế số phận của chúng ta là chính chúng ta.

Vậy chúng ta khống chế số phận của chúng ta như thế nào?

Thứ nhất, thói quen khống chế số phận.

Phật pháp nói phiền não khó dứt, nhưng từ bỏ một thói quen càng khó hơn. Thói quen xấu làm cho chúng ta khổ cả đời, và để lại họa hại cho nhiều kiếp. Thói quen sẽ mãi mãi ở bên ta. Thói quen thành ra tự nhiên, thành ra tập khí thâm căn cố đế, tức trở thành chướng ngại của sự tu chứng đạo Bồ đề. Ví như một người tính khí nóng nảy, độc miệng mắng người, lâu ngày thành quen, không kết duyên với người khác, nên làm việc không được ai giúp đỡ, như vậy hy vọng thành công tự nhiên bị giảm sút. Có người tạo thành thói xấu như ăn nhậu, bài bạc, quan hệ bất chính, tán gia bại sản, vợ từ con tránh, chôn vùi hạnh phúc cuộc đời trong bàn tay của mình. Lại có người huênh hoang lừa bịp, triệt tín phá nghĩa, tuy lừa dối hưởng thụ được một thời, nhưng lại tự nâng mình lên cao quá khiến mọi người mất hết niềm tin đối với con người huênh hoang tự đại ấy.

Thứ hai, mê tín khống chế số phận. Trong xã hội chúng ta ngày nay, mê tín rất thường dễ nhận thấy, ví như dựng nhà, xây lầu không thể có “tứ lâu” (bốn tầng), bởi vì “tứ” (bốn) đồng âm với chữ “tử” (chết), người vật ở trong đó (tức nhà bốn tầng) không yên bình; hoặc như năm mới quét nhà, không quét ra phía ngoài mà chỉ quét vun thành đống trong góc nhà, bởi vì sợ quét tiền của ra khỏi nhà; hoặc phụ nữ mang thai không được tụng kinh “Kim Cang” , vì sức mạnh của kim cang rất lớn, có thể trục hoại thai nhi; hoặc như người con gái qua đời, có thể đem bài vị gả cho người ta, đường đường chính chính là một thanh niên vốn có thể mai mối cưới vợ đàng hoàng, lại đi cưới một bài vị về cúng bái! Hành vi mê tín như một đám mây đen khiến cuộc sống của chúng ta như bị che khuất bởi bóng tối, không thể thấy được ánh sáng của tự tánh. Thứ ba, tình cảm nhớ nhung khống chế số phận.

Cuộc đời chúng ta chịu ảnh hưởng sâu nặng nhất là sự ràng buộc của tình cảm, có người vì tình cảm không thuận mà hủy hoại cả tương lai, có nhiều gia đình vì chồng theo hầu, vợ ngoại tình mà hạnh phúc bị đổ vỡ. Nếu tình cảm không được xử lý thỏa đáng thì số phận bất hạnh sẽ theo như bóng với hình. Phật pháp nói “Tình không nặng thì không có thế giới ta bà” , có người cố vùng vẫy để ra khỏi xích xiềng của danh lợi, nhưng lại không thoát được sự ràng buộc của dây tình, không thể dứt tình cảm thân thiết đối với gia tộc, gắn bó với bạn bè, tình cảm yêu thương của trai gái. Họ sẽ phải sống trong vũng lầy của đau khổ. Muốn thoát khỏi sự ràng buộc của tình cảm, cần phải có kiếm sắc của trí năng, có tâm tình khoát đạt, biết khống chế và không bị tình cảm chế ngự.

Thứ tư, quyền lực khống chế số phận.

Quyền lực cũng là một yếu tố khống chế số phận của chúng ta. Con người khi có tiền của thường chăm chăm theo đuổi quyền lực. Điều đó gọi là có tiền có thế như cọp thêm cánh. Nhưng quyền lực lại dễ làm biến chất bản tính thuần khiết của con người. Rất nhiều người có quyền lực ra uy thét mắng đã đánh mất cái bản chất đáng quý của gia phong; có người nếm trải đủ các thứ mùi vị của quyền lực, nhưng lại không thể thưởng thức được mùi vị căn bản của tách trà thế nhân. Có thể nói quyền lực ảnh hưởng đến cuộc sống của chúng ta rất mạnh mẽ.

Nói về quyền lực khống chế số phận của chúng ta, tôi xin nói rõ mấy điểm dưới đây: Một là thần quyền. Có người bất kể chuyện hôn nhân, tang chế, đều khấn cầu bói toán, thỉnh giáo thần linh những điều tốt xấu, họa phúc mới dám yên tâm thực hiện. Việc không phân tốt xấu, người không kể thiện ác, miễn sao thần linh thừa nhận thì họ sẽ chỉ làm theo “lời chỉ bảo” của thần linh, còn tự mình không có hiểu biết để phán đoán đúng sai. Như vậy chẳng khác nào giao phó cuộc đời của mình cho thần linh cai quản, cam tâm làm nô lệ cho thần linh, thực ra, đó là một hành vi khờ khạo. Theo thuyết pháp của Phật giáo, trời thần cũng không tránh khỏi luân hồi nhân quả, như vậy làm sao có sức mạnh nào có thể thao túng số phận của chúng ta được?

Hai là chính quyền. Chính quyền có sức mạnh to lớn ảnh hưởng đến số phận của quần chúng nhân dân. Đọc trong lịch sử, nhân dân sống trong thời thánh vương cai trị và dân đen cố sống qua ngày dưới cường quyền của bạo chúa thì sự khác biệt rất rõ ràng. Ba là tình thân. Gánh nặng của tình thân đôi lúc có thể trở thành chướng ngại của đứa trẻ cầu đạo. 30 năm trước, tôi đến Bành Hồ thuyết giảng hoằng pháp, có gặp người cháu gái của vị trấn trưởng đã nghỉ hưu. Cô ấy khoảng 17, 18 tuổi, rất xinh đẹp, tài năng xuất chúng, đăng đàn diễn thuyết Phật pháp được quần chúng yêu thích ủng hộ. Mọi người bèn khích lệ cô đến Đài Loan học tập ở viện Phật học. Cô nói: “Không được! Cha tôi bảo bà nội già cả sức khỏe không được tốt, phải cần người chăm sóc. ” 20 năm trôi qua, bà nội được cô tận tâm chăm sóc đã thanh thản ra đi, còn cô vẫn là cô gái năm nào nhưng nay đã gần đến tuổi “bất hoặc” (tức 40 tuổi). Người ở tuổi 40 vẫn còn có khả năng làm việc, có người lại khuyên cô nắm lấy cơ hội để hoàn thiện chính mình, cô nói: “Cha mẹ bảo bà bác tuổi đã lớn, đang cần người phục dịch.” Lần thứ hai lại qua đi, cô đã 50 tuổi, phong độ tài hoa năm xưa đã không còn nữa, lý tưởng ôm ấp trước đây đã tiêu tán. Cô đã hy sinh số phận của đời cô theo mệnh lệnh của tình thân, tức sự ràng buộc của những người thân thuộc trong gia đình. Trong xã hội của chúng ta, có bao nhiêu người tài giỏi đã vì quá ràng buộc với người thân mà bị chôn vùi một cách vô vị. Cha mẹ yêu quý con cái, nên để cho con cái có quyền chọn lựa và quyết định phương hướng cho cuộc đời của chính mình, chứ không do một tay cha mẹ đạo diễn để rồi hối hận đáng tiếc! Bốn là ham muốn. Dục vọng là điều đáng sợ khống chế số phận chúng ta, biến chúng ta thành nô lệ. Ví như chúng ta thấy người khác có xe hơi, nhà lầu, tâm lại khởi niệm tham cầu, nhưng chính mình lại không đủ khả năng mua sắm, thế là không chừa một thủ đoạn nào, hoặc trộm cắp, hoặc lừa bịp, hoặc cướp đoạt, vi phạm pháp luật, quấy rối làm xã hội mất an ninh.

Thứ năm, nghiệp lực khống chế số phận.

Sức mạnh lớn nhất khống chế số phận của chúng ta là nghiệp lực. Nghiệp là kết quả những hành vi của chúng ta, bao gồm miệng nói ra, tâm nghĩ tưởng, thân hành động, thường gọi là ba nghiệp thân, khẩu, ý. Có câu rằng “Lành dữ cuối cùng đều có báo, chỉ tranh đến trước hoặc đến sau” (Thiện ác đáo đầu chung hữu báo, chỉ tranh lai tảo dữ lai trì). Nghiệp gồm có nghiệp lành (thiện nghiệp) và nghiệp dữ (ác nghiệp). Chúng ta tự tạo ra nghiệp lành hay nghiệp dữ, khi thời cơ chín muồi thì sẽ tùy theo nghiệp lực ấy mà nhận quả báo, nghiệp lực khống chế số phận của chúng ta không hề sai lệch. Tuy nghiệp lực có thể khống chế số phận của chúng ta, nhưng điều gây ra nghiệp lực lại do từ chính chúng ta; nếu có thể cải thiện cuộc sống chúng ta, không tạo nghiệp dữ, rộng gieo căn lành, thì số phận của chúng ta chắc chắn sẽ sáng sủa.

Nghiệp lực chịu quả báo như thế nào? Có người theo cộng nghiệp tương đối nặng thì nhận quả báo trước, có người tùy theo thói quen mà nhận quả báo, có người tùy theo sự nghĩ tưởng mãnh liệt trong tâm mà nhận quả báo. Về thời gian, có người đời nay làm đời nay nhận quả báo, có người đời nay làm đời sau nhận quả báo, có người đời sau làm mà mấy đời trước mấy kiếp trước của quá khứ lại nhận quả báo. Ví như trồng cây ăn quả, có cây trồng mấy năm mới có quả, có cây trồng chưa lâu đã có đầy quả. Bất kể một năm, hai năm hay lâu hơn nữa, muốn ăn quả chín ngọt phải thực sự gieo trồng. Chúng ta muốn hưởng được quả báo tốt lành, cần phải gieo trồng nghiệp nhân tốt lành.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Nỗi buồn lớn nhất của con người là ngu dốt, sai lầm lớn nhất của con người là tà kiến, Phiền não lớn nhất của con người là tham muốn, lo nghĩ lớn nhất của con người là sống chết, Phiền nhiễu lớn nhất của con người là thị phi, nết tốt lớn nhất của con người là từ bi,

Giàu có lớn nhất của con người là biết đủ, nguồn lực lớn nhất của con người là tín ngưỡng, Cái được lớn nhất của con người là cảm ơn, tu tập lớn nhất của con người là khoan dung, Mong muốn lớn nhất của con người là yên bình, phát tâm lớn nhất của con người là lợi tha, Tài sản lớn nhất của con người là trí tuệ, bệnh tật lớn nhất của con người là phiền não.

Nhận biết thời gian Hồi nhỏ, A Ba Cách và người cha bị lạc đường trong thảo nguyên, A Ba Cách vừa mệt vừa sợ, liền nằm bất động. Người cha lấy từ trong túi ra 5 đồng tiền kên, rồi lấy một đồng chôn xuống đất, bốn đồng còn lại ông nhét vào tay của A Ba Cách, và nói: “Đời người có 5 đồng tiền kên, ấu niên, thiếu niên, thanh niên, trung niên, lão niên mỗi giai đoạn là một đồng. Con đã dùng hết một đồng, thì nay chôn đồng ấy trong vùng đất này. Con không thể vứt bỏ cả 5 đồng tiền ấy tại thảo nguyên này được, con phải biết dùng từng đồng, và mỗi lần dùng đều không giống nhau, như vậy mới không uổng phí đời người.”

Báo đăng nước Mỹ sắp xây một tòa tháp đồng hồ trường cửu hiện đại trị giá 10 triệu đô la Mỹ, đồng hồ ấy mỗi năm tích tắc một tiếng, mỗi thế kỷ chuông đổ một hồi, với hy vọng nhắc nhở loài người đang bận rộn với công việc hãy bước đi chậm lại, suy nghĩ những khoa học kỹ thuật để thoát ra khỏi sự cao tốc và nhân từ trong sự bận rộn ấy tạo ra cái lợi trước mắt cho loài người. Đúng vậy, nhận biết chính xác thời gian, sử dụng tốt thời gian là sự suy nghĩ nghiêm túc của chúng ta hiện nay đồng thời cũng là vấn đề cần được điều chỉnh.

Trong cuộc sống, có người cảm thấy thời gian quá eo hẹp, phải tranh thủ từng giây từng phút; cũng có người cảm thấy đau khổ vì thời gian dài dằng dặc, họ than vãn rằng mỗi ngày qua đi dài như một năm. Có người dùng thời gian cho công danh lợi lộc, lơ là quan tâm tới người thân trong gia đình; có người dùng thời gian cho vui chơi, bỏ bê việc học tập nghiên cứu. Nếu học sinh không chịu khó đến lớp ngày ngày nghe thầy giảng, thì sau này làm thế nào có được kiến văn sâu rộng? Nếu người nông dân không chịu ra đồng cày cuốc gieo trồng, thì năm sau làm sao thu hoạch được kết quả? Từ đó, chúng ta có thể thấy thời gian cũng như vậy, nếu không biết quý tiếc, thì “phù du sáng sinh tối chết mà không oán, cuộc đời trăm năm mưa nắng mà không đủ”! Có người đã từng hỏi thiền sư Trạch An sử dụng thời gian như thế nào, thiền sư đáp: “Ngày này không trở lại, mỗi tấc thời gian là một thước của quý. ” Hạ Vũ không quý trọng viên ngọc có đường kính cả thước (thước cũ tương đương 0,33m) mà quý tiếc mỗi tấc thời gian trong ngày. Có người than “đời người bảy mươi tuổi xưa nay hiếm” (nhân sinh thất thập cổ lai hy), nhưng có người hưng phấn lại nói “đời người bảy mươi tuổi mới bắt đầu” (nhân sinh thất thập cang khai thủy). Người nắm bắt thời gian mới là người có sự sống.

“Người mệt mỏi không chịu nổi thì đường dài thêm, người không thể ngủ yên thì đêm dài thêm, người không hiểu chân lý thì sống chết lâu dài thêm.” Lành thay những lời nói ấy! Chúng ta nên biết thời gian của “quá khứ” đã lặng lẽ trôi qua, không bao giờ trở lại; thời gian của “hiện tại” như mũi tên, chớp mắt là đi mất; “tương lai” trong chốc lát bỗng thoăn thoắt vượt qua. Đúng như người xưa nói: “Cuộc sống của một ngày là báu vật của ba ngàn thế giới, hãy quý tiếc nó!”

Đối với mối quan hệ với thời gian, không gian, nhân gian, kể cả con người, Phật giáo có rất nhiều lối kiến giải, vô cùng rốt ráo, sâu sắc. Về thời gian, Phật giáo cho rằng có quá khứ, hiện tại, tương lai; quá khứ có vô số a tăng kỳ kiếp, thời gian kéo dài trong rất nhiều năm tháng; tương lai cũng có vô số a tăng kỳ kiếp, thời gian kéo dài trong biết bao nhiêu năm tháng. Về không gian, Phật giáo cho rằng có thế giới này, thế giới khác, thế giới ở những nơi khác nữa, và vô lượng thế giới ở cả mười phương. Chúng ta thường nói tam thiên đại thiên thế giới, thì chẳng qua chỉ là một thái dương hệ, còn quan niệm của Phật giáo về thế giới thì có vô lượng vô biên thế giới, có vô lượng vô số thái dương hệ. Về nhân gian, Phật giáo không những nói về mối quan hệ giữa bạn và tôi, mà còn nói đến mối quan hệ giữa tôi và chúng sinh, về chúng sinh thì có quá nhiều không kể sao cho xiết, nghĩa là có vô lượng vô số chúng sinh.

Xin kể câu chuyện về thầy Lương Thấu Minh. Lương Thấu Minh là một thầy giáo mặc áo dài truyền thống giảng dạy văn hóa phương Tây. Ông cùng với Hồ Thích mặc Âu phục giảng triết học Trung Quốc là hai giáo sư nổi tiếng của trường Đại học Bắc Kinh. Theo như người ta nói, hồi trẻ, giáo sư Lương và mấy bạn học cùng đến trường Đại học Bắc Kinh để ghi tên dự thi vào đại học. Sau khi treo bảng, các bạn đồng học đều được trúng tuyển, chỉ có mỗi giáo sư Lương bị đánh hỏng. Nhưng ông không nhụt chí, mà trái lại phát tâm nguyện: Sẽ có một ngày mình đến Đại học Bắc Kinh để dạy học. Thế là ông đến ở ẩn trong một ngôi chùa quyết chí học tập, nghiên cứu Phật giáo. Trong vòng mấy năm, ông không chỉ am hiểu sâu sắc Phật pháp, mà kiến thức thế gian ông cũng vô cùng tiến bộ. Lúc ấy, Sở Giáo dục Giang Tây có người tình cờ nhận ra sự hiểu biết của ông quá phi phàm. Đến kỳ nghỉ hè, Hội Giáo dục học Giang Tây tổ chức mời ông đến Sở Giáo dục công khai dạy học, đề tài là “Triết học văn hóa Đông Tây”. Ngoài việc giảng dạy, hàng ngày ông còn phát biểu trên báo chí những nội dung mà ông diễn giảng, những việc làm này đã làm chấn động giới học thuật lúc bấy giờ. Hiệu trưởng trường Đại học Bắc Kinh nồng nhiệt mời ông đến Bắc Kinh dạy học. Lúc đó, bạn đồng học cùng ông thi vào Đại học Bắc Kinh mấy năm trước hiện đang học năm thứ tư.

Thời kỳ chiến tranh chống Nhật, thầy Lương Thấu Minh đến Tứ Xuyên diễn thuyết tại Học viện Hán Tạng giáo lý do đại sư Thái Hư chủ trì. Ông nói với mọi người: “Các bạn đồng học Phật giáo đều trách Lương mỗ này, trước đây nghiên cứu Phật học, nay lại giảng thuyết về Nho học, giống như tôi là người bất trung bất nghĩa đối với Phật giáo; tôi chỉ vì sáu chữ mà xa rời Phật giáo để đến với Nho giáo, sáu chữ ấy là ‘thử thời, thử địa, thử nhân’ (lúc này, chỗ này, người này). Phật giáo nói đến thời gian thì luôn suy cho đến xa thật là xa, mà vấn đề hiện tại của chúng ta lại không giải quyết; Phật giáo nói đến không gian thì có thế giới Tây phương, thế giới Đông phương, thế giới các phương, mà vấn đề xã hội hiện nay lại không giải quyết; Phật giáo nói đến nhân gian thì có người, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục, người trời, Thanh văn, Duyên giác, Bồ tát và đông đúc chúng sinh thập pháp giới, nhưng vấn đề của con người không giải quyết. Tôi cảm thấy lý luận Phật giáo cường điệu quá mức, tôi tiếp nhận không nổi, dung nạp không hết. Lý luận của Nho gia tương đối thực tế, hiện thực, xây dựng và con người hiện tại.”

Sau khi thầy Lương Thấu Minh nói xong, đại sư Thái Hư liền đưa ra quan điểm: “Về thời gian, Phật giáo tuy nói quá khứ, hiện tại, tương lai, nhưng coi trọng lợi ích hiện tại; về không gian, Phật giáo tuy nói thế giới các phương, thế giới mười phương, nhưng vẫn coi trọng vấn đề hiện thực; về nhân gian, Phật giáo tuy nói chúng sinh vô lượng vô biên thập pháp giới, nhưng chú trọng đến loài người, lấy con người làm gốc.” Chỉ cần chúng ta biết nhận rõ thời gian, sử dụng thời gian hiệu quả thì có thể đạt được thành công; chỉ cần chúng ta biết quý tiếc thời điểm hiện tại, thì tự nhiên trong lập đức, lập công, lập ngôn có thể thể nghiệm cuộc đời “một sát na tức là vĩnh hằng”. Nhưng thời gian quý báu có phải chỉ giới hạn trong mỗi năm một tiếng tích tắc, mỗi thế kỷ chuông đổ một hồi của cái đồng hồ vĩnh cửu hiện đại hay không?

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Người biết tận dụng thời gian vụn vặt ít ỏi giống như người giỏi tích cóp, lâu dần gom ít thành nhiều, lại có được một suất thu nhập ngoài định mức. Tương tự như vậy, thời gian vụn vặt ít ỏi có thể thành tựu được nhiều công việc to lớn.

Thay đổi số phận như thế nào Có một sa di theo học đạo với một vị thiền sư có thần thông kiệt xuất. Một hôm, vị thiền sư phát hiện sa di kia chỉ còn sống được bảy ngày nữa thôi, lòng thấy bất nhẫn, bèn tìm cớ cho sa di về nhà thăm cha mẹ.

Sau bảy ngày, sa di bình an vô sự trở lại chùa, thiền sư nhìn thấy rất đỗi kinh ngạc, bèn hỏi: “Trong bảy ngày con về nhà con có làm việc gì không?” Sa di nghĩ một lát rồi nói: “Trên đường về nhà, khi đi qua một hồ nước thấy một đàn kiến đang bị nạn trong nước, con bèn quẳng xuống hồ một ngọn lá để giúp đàn kiến đang khốn khổ tìm đường sống.” Thiền sư nghe xong biết sa di vì khởi niệm từ bi cứu được đàn kiến mà có thể kéo dài mạng sống của mình.

Một niệm từ bi của tiểu sa di không những cứu được mạng sống của đàn kiến, mà còn biến cải cả số phận của chính mình. Phật giáo cho rằng số phận không phải đã được định hình, mà có thể biến đổi. Thói quen, mê lầm, tình cảm, quyền lực, tham vọng, nghiệp lực khống chế số phận của chúng ta, nhưng tất cả thói quen cho đến nghiệp lực các thứ đều do chính chúng ta tạo ra, chỉ cần chúng ta tăng bổ điều lành, nhiếp trì chánh niệm, nói làm thận trọng, thì có thể chuyển đổi số phận không may thành số phận tốt đẹp.

Thay đổi số phận gồm những phương cách nào?

1. Quan niệm có thể thay đổi số phận Sau khi đức Phật thành đạo, ngài nói rõ cho chúng ta chân lý thế gian đầy đau khổ, tiếp theo ngài nói đến phương cách diệt trừ đau khổ là thực hành Bát Chánh đạo. Trong Bát Chánh đạo, điều quan trọng nhất là chánh kiến, khi đã có chánh kiến thì bảy chánh đạo còn lại chỉ dựa vào luật tắc đã có mới không bị sai lạc. Gọi là chánh kiến tức là kiến giải đúng đắn, quan niệm đúng đắn. Xây dựng quan niệm đúng đắn vô cùng hệ trọng đối với việc tu thân lập nghiệp của cá nhân, sự tiến bộ phồn vinh của xã hội, sự yên vui hòa bình của thế giới. Phật giáo cho rằng mỗi hành vi của cá nhân có khuyết điểm đều có cơ hội cứu vãn; nhưng nếu quan niệm sai trái bất chính thì sẽ để lại tai họa to lớn cho loài người.

Trên đời, có nhiều gương thành đạt trong sự nghiệp, tuy có vô vàn nhân tố, nhưng quan niệm có đúng đắn hay không đó mới là vấn đề mấu chốt. Ví như có người siêng ăn nhác làm, người lớn trách mắng anh ta lười biếng, anh ta ngoan cố thêm nữa: “Lười biếng thì lười biếng. Ông nói tôi không tốt thì tôi càng không tốt để ông thất vọng.” Như vậy là mình tự hại mình, tự thoái lui, không muốn tiến bộ, cam tâm ở vào hàng thấp kém. Lại có một số người bị người khác chê trách thì liền tự mình phản tỉnh, quyết chí sống tốt, hy vọng sẽ có biểu hiện mới để người khác thay đổi ấn tượng về con người cũ của mình trước đây. Do quan niệm của hai hạng người trên khác nhau, nên kết quả khác nhau như trời với vực. Lại có một hạng người, luôn tìm ra sự tích cực trong khó khăn, có ý tưởng lạc quan, tìm ra hướng phấn đấu trong khó khăn, hiểu được niềm vui cuộc sống trong đau thương. Cũng có người lại tiêu cực, nhụt chí, bi quan, cuộc đời đầy rẫy những u ám, suốt ngày sống trong lo buồn, với hạng người này mà nói thì cuộc đời quá thừa thãi, không đáng sống. Như vậy, có thể thấy quan niệm có ảnh hưởng đến thái độ sống của mỗi chúng ta, thay đổi số phận của chúng ta. Đối với cuộc sống, nếu giữ được quan niệm từ bi hỷ xả bố thí sẽ làm cho chúng ta trở nên giàu có, còn quan niệm keo bẩn tham lam sẽ khiến cho chúng ta nghèo nàn. Giữ lòng yêu thương để đối xử với tất cả thế gian thì sẽ có cuộc sống vui vẻ, thế giới sẽ tươi đẹp, cõi ta bà sẽ là tịnh độ. Nếu đem lòng sân hận để đối xử thì nước Phật mát lạnh cũng sẽ biến thành nhà cháy nóng rát. 2. Tín ngưỡng có thể thay đổi số phận Có tín ngưỡng ví như trong hàng hải có mục tiêu, trong lữ trình có phương hướng, làm việc có quy củ, có thể quyết chí tiến lên, nhanh chóng đạt được mục đích, giảm bớt những tìm kiếm không cần thiết. Sức mạnh của tín ngưỡng giống như động cơ, là động lực tiến lên phía trước giúp thay đổi số phận của chúng ta.

Sức mạnh của tín ngưỡng là điều không cần bàn cãi, mà đối tượng của tín ngưỡng cũng không giới hạn trong tôn giáo. Như nhà nghệ thuật hết lòng đối với nghệ thuật, xem thành tựu của nghệ thuật là tín ngưỡng của mình, cam tâm vì nghệ thuật mà lao tâm khổ tứ. Trong lịch sử văn hóa, rất nhiều nhà tư tưởng, triết học, suốt đời vì cộng đồng nhân loại chỉ để hoàn thành những khái niệm lý tính trong phạm trù tư tưởng triết học. Họ đã bôn ba khắp nơi, như trường hợp của bách gia chư tử thời Tiên Tần. Hoặc như Nhạc Phi đời Tống suốt đời lấy “tận trung báo quốc” làm tín ngưỡng, cuối cùng cầu nhân được nhân, tận lực trung thành, hiến dâng cả tính mệnh. Đối với quốc gia, tín ngưỡng “tận trung” của ông đã làm thay đổi số phận của mình, đã xây dựng nên một hình tượng kiên nghị lẫm liệt cho lịch sử, đến nay vẫn còn ảnh hưởng đến lòng dân trong xã hội, trở thành vị anh hùng được mọi người dân lễ bái.

Trong các loại tín ngưỡng, tôn giáo đem lại sức mạnh lớn lao nhất cho con người. Đối với tôn giáo, một khi đã có tín ngưỡng, thì tất cả những nghịch cảnh, bức hại của cuộc sống đều không đau khổ, mà ngon ngọt như mạch nha, đường phèn. Lòng thành kính đối với tôn giáo làm cho chúng ta có dũng khí để đối mặt với những đả kích chết người, có lòng khoan hồng độ lượng để bao dung những bất bình của thế nhân mà khai phá những số phận khác nhau. 3. Kết rộng duyên lành có thể thay đổi số phận Con người là một thành viên của xã hội không thể sống đơn độc, tách rời quần chúng. Số phận cuộc đời của chúng ta có mối quan hệ mật thiết với quần chúng xã hội. Những nhu cầu ăn mặc hàng ngày đều dựa vào sự phân công hợp tác của các tầng lớp trong xã hội, phương tiện đi lại vận chuyển thường ngày cũng không thể thiếu được. Đến trường học tập, do sự tận tình dạy bảo của các thầy cô chúng ta mới thoát khỏi sự yếu kém. Sau này dấn thân phụng sự xã hội, rất cần sự giúp đỡ của các đồng nghiệp, những người đi trước, sự dìu dắt của lãnh đạo, mới có thể phát huy năng lực của mình, mới có thành tựu. Do đó, nếu chúng ta muốn mọi sự như ý, vận hội hanh thông thì cần duy trì sự qua lại với người khác một cách hài hòa. Điều Phật giáo gọi là “kết duyên” có nghĩa là xây dựng mối quan hệ tốt đẹp giữa người với người.

Phật giáo nói khi chưa học Phật pháp, thì trước tiên hãy kết duyên với mọi người. Chúng ta cần kết rộng duyên lành với mọi người để đem phương tiện cho mọi người, kết duyên càng rộng thì chắc chắn phương tiện hồi báo cho mình càng nhiều, giúp người tức giúp mình. Bởi vì mình và người không phải là đối kháng mà là nhất thể, chỉ có ở trong sự hoàn thiện người khác mới có thể hoàn thiện chính mình. Do đó, Bồ Tát lấy chúng sinh làm nơi tu hành, thực hành rộng rãi lòng từ bi, từ trong sự kết pháp duyên Bồ đề với chúng sinh mà thành tựu đạo pháp. Kết duyên có thể thay đổi số phận của chúng ta, cũng là con đường đi đến Phật pháp. Trong cuộc sống hàng ngày, một nụ cười thân mật, câu khen ngợi khích lệ, cử chỉ giúp đỡ nhẹ nhàng, lời thăm hỏi chân thành… đều có thể đem lại niềm vui to lớn cho đối phương, tăng thêm mối quan hệ hòa thuận giữa đôi bên. Kết duyên làm cho cuộc sống của chúng ta càng rộng rãi, vận số hanh thông, có niềm vui nào hơn nữa?

4. Giữ giới có thể thay đổi số phận Quan niệm, tín ngưỡng, kết duyên có thể thay đổi số phận của chúng ta, giữ giới cũng có thể chuyển biến số phận của chúng ta. Giữ giới không sát sinh sẽ chuyển tuổi thọ ngắn yểu thành tuổi thọ lâu dài; giữ giới không trộm cắp sẽ biến cuộc sống nghèo khổ thành cuộc sống giàu có; giữ giới không tà dâm sẽ duy trì hạnh phúc gia đình luôn luôn tốt đẹp vẹn toàn; giữ giới không dối trá sẽ được sự tin tưởng, khen ngợi của người khác; giữ giới không uống rượu có thể giữ gìn sự khỏe mạnh cho thân thể và sự sáng suốt cho tinh thần. Giữ giới có thể biến đổi số phận vốn gặp nhiều long đong vất vả thành số phận phúc lạc an lành.

Có một nhà buôn ra chợ mua bán hàng hóa, thấy một chú rùa nhỏ nước mắt giàn giụa đang chăm chú nhìn mình, lập tức nhà buôn khởi lòng trắc ẩn, thế là bỏ ra một số tiền lớn để mua chú rùa và thả nó vào hồ nước để được sống còn. Qua một khoảng thời gian, nhà buôn ra ngoài mua bán, đường đi phải băng rừng qua núi, gặp phải trộm cướp, tiền bạc bị lấy sạch, người cũng bị ném xuống hồ. Đến lúc gần bị chết chìm, thì bỗng nhiên ông cảm thấy dưới chân có vật gì đó đang đỡ mình lên, mượn lấy sức mạnh ấy, nhà buôn cuối cùng cũng lên được bờ bình an. Tập trung nhìn kỹ thì ra chú rùa mà ông đã cứu mạng trước đây đã đem bạn bè đến cứu ông để báo ơn. Giữ gìn giới luật, không sát hại sinh linh, một lòng yêu quý sinh linh, tăng phước báo cho người và trời là điều không cần phải nói ra. Làm thế nào chúng ta thoát ra khỏi sự khống chế của số phận để mở ra cuộc sống riêng mình? Đó là chỉ cần bồi dưỡng quan niệm đúng đắn, có tín ngưỡng kiên định, biết kết rộng duyên lành với mọi người, giữ nghiêm giới luật thanh tịnh. Được như vậy thì sẽ không bị số phận khống chế, mà còn có thể tự do điều khiển số phận.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Nhìn tướng tay, tướng mặt, không bằng nhìn tướng của tâm, tâm là chủ nhân của chúng ta.

Chuyện xấu chuyện tốt của thế gian này đều do từ tâm, tâm sinh thì vạn pháp sinh, tâm diệt thì vạn pháp diệt.

Làm thế nào biến đổi thế giới ở ngoài tâm là điều không thể khống chế được, nhưng chắc chắn tâm của tự ngã thì có thể làm chủ của chính mình.