Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Phật giáo ứng dụng
Pháp Môn Hạnh Phúc
- Tác giả
- Đại Lão Hòa Thượng Thích Tinh Vân
- Thông tin
- Nguồn: adidaphat.net
CẨM NANG VỀ NGHỀ NGHIỆP
Có người mắng lão già, lão già chỉ nói tốt;
Có người đánh lão già, lão già tự nằm xuống; Có người nhổ vào mặt lão già, thì nó sẽ tự khô;
Bạn cũng đỡ tốn hơi sức, mà tôi cũng ít phiền não.
Từ trong cống hiến sẽ có được niềm vui
Sáng sớm, tôi gặp cô Tăng Thục Phương ở quầy hàng, cô tốt nghiệp trường văn học ngoại ngữ của Thiên Chúa giáo. Tôi hỏi cô: “Cô phục vụ ở đây, đối với Phật giáo, cô có niềm tin hay không có niềm tin? Bởi vì cô được giáo dục khá lâu trong môi trường đạo Cơ Đốc, nay tiếp xúc với Phật giáo, cô có cảm tưởng như thế nào?” Cô nói: “Tôi không có niềm tin đối với Thiên Chúa giáo, trái lại là đằng khác, tôi rất tin ở Phật giáo. Nhưng ở Thiên Chúa giáo, tôi nhận được một thứ gợi ý, đó là các mẹ và các xơ rất coi trọng sự cống hiến, họ rất lạc quan đối với cuộc sống, mà niềm lạc quan của họ có được là từ trong sự cống hiến.”
Chúng ta mong muốn sự nghiệp tương lai có thể thành công, trước tiên cần nuôi dưỡng một quan niệm, đó là từ trong cống hiến sẽ có được niềm vui. Con người nói chung là do lòng ham muốn mà theo đuổi khoái lạc, là do ích kỷ cá nhân mà chiếm hữu khoái lạc, là do sự hưởng thụ vật chất mà tìm kiếm khoái lạc. Nhưng muốn có được sự quân bình chân chính của nội tâm, ắt hẳn phải từ bỏ quan niệm tự tư ích kỷ, tẩy sạch thân tâm của chính mình, thay đổi khí chất của chính mình, chỉnh lý tư tưởng của chính mình, từ trong cống hiến sẽ có được niềm vui. Giúp người là gốc rễ của niềm vui. Trong Phật giáo, cống hiến cũng là cái gốc của sự hoan hỷ. Một tín đồ tôn giáo nếu không biết cống hiến thì về căn bản không đủ tư cách tiếp cận với tôn giáo ấy. Ông Tôn Trung Sơn từng nói: “Phật giáo lấy hy sinh làm chủ thuyết”, hy sinh tức là cống hiến. Nếu chúng ta muốn nắm chắc tinh thần cơ bản của Phật giáo, thì cần bắt đầu từ sự cống hiến.
Hiện nay, các bạn có gì có thể cống hiến người khác? Nói: “Tôi có năng lực vì đại chúng phục vụ” , “Tôi có trí tuệ cống hiến cho mọi người”, điều đó đương nhiên rất tốt; giả như bạn nói mình không có năng lực, cũng không có trí tuệ, thì làm thế nào nhỉ? Thực ra vẫn còn có một cách cống hiến đấy, đó là bạn thấy người khác thành công, ít nhất bạn có thể khởi cái tâm tùy hỷ, nói một lời khen ngợi, hoặc nở một nụ cười, hoặc kể cả một cái gật đầu đối với người thành công ấy, tức là bạn đang dâng tặng niềm vui cho người khác… bấy nhiêu cũng có thể được xem là cống hiến.
Cho nên cống hiến không nhất thiết phải chú trọng đến sự ban cấp vật chất, mà chỉ cần bày tỏ một tấm lòng chân thật là cũng đủ rồi. Chúng ta đối với việc cứu độ chúng sinh, cần có khí phách gánh vác phù hợp với sức vóc của mình, đối đãi bạn bè, thầy giáo, cha mẹ cũng cần có tấm lòng chân thành khẩn thiết, đối với tôn giáo tín ngưỡng lại càng phải có lòng tin của trí năng. Cho nên gọi là cống hiến tức là không ngoài sự cống hiến bằng cả một tấm lòng từ bi chân thành thanh tịnh của chúng ta, đó chính là điều trân quý nhất.
Ngoài ra, chúng ta cũng thấy trong xã hội còn bao nhiêu người có danh vọng khác nữa - xưa gọi là “viên ngoại lang”, nay gọi là “nhà từ thiện” “thân sĩ thái bình”, .Trong xã hội, họ được mọi người khen ngợi, vì danh tiếng. Danh tiếng của họ không phải từ trên trời rơi xuống, mà phải trải qua bao nhiêu hy sinh cống hiến, ví như quyên tiền làm việc công ích, chẩn tế xã hội, hoặc cúng dường phúc điền, giúp đỡ đại chúng. Do họ đã gieo hạt giống dâng tặng niềm vui cho mọi người, nên qua thời gian tích lũy, mới có được quả ngọt thanh danh cao vời. Như vậy, tất cả đều cần có nhân mới có quả. Người lấy sự cống hiến làm niềm vui có thể nói là người có tính cách của vị Bồ tát, việc nâng cao nhân cách tự ngã ấy không những nhanh chóng hơn so với người bình thường, mà trong lòng còn có được pháp hỷ hơn so với người bình thường. Mọi người, nếu có thể phát nguyện như cây đèn sáp chiếu sáng người khác, cống hiến khả năng của mình, lấy việc giúp người làm vui, hy sinh, phục vụ, dâng hiến trong mọi công việc, thì đây không chỉ là nguyên nhân của mọi thuận lợi mà còn là một trợ duyên lớn của việc thành công sự nghiệp trong tương lai.
Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Mặt trời vì tỏa ra sức nóng mà mọi người ấm áp, Bông hoa vì tỏa hương thơm mà làm cho mọi người vui thích, Biển cả vì bao bọc vạn hữu mà được con người xem trọng, Con người vì tích lũy từ bi mà được mọi người tôn kính.
Địa vị Có con chuột trú ngụ trong tháp Phật, hàng ngày được hưởng các thứ đồ cúng. Mỗi khi thiện nam tín nữ dâng hương khấu đầu, con chuột đều cười thầm trong bụng: Loài người chẳng qua cũng chỉ có thế, bảo quỳ là quỳ, đều ở dưới chân của ta cả! Một hôm, có con mèo hoang đột nhập vào tháp, sắp bắt con chuột. Con chuột liền nói: “Ngươi không thể ăn được ta, ngươi phải quỳ lạy ta, ta là đại biểu của Phật!” Mèo hoang chế giễu: “Người ta quỳ lạy là hướng theo vị trí mà ngươi đã chiếm giữ, chứ không phải hướng theo chính ngươi.”
Vấn đề người đời quan tâm thì rất nhiều, trong đó có một điều người ta lo lắng nhất là địa vị của mình như thế nào. Như địa vị trong gia đình, địa vị trong công ty, địa vị trong bạn bè, địa vị trong bà con quyến thuộc v.v, nói chung là cần có một địa vị phù hợp với thân phận của mình.
1. Địa vị trong thứ tự chỗ ngồi. Hội họp, yến tiệc, hội nghị… chỗ ngồi của tôi có thể đại biểu cho địa vị của tôi. Nếu tôi là người không có tiếng tăm gì trong quần chúng thì đương nhiên không tính đến chuyện địa vị; nếu tôi có nhiều tiền của, có quan chức cao, thì có thể tính toán chỗ ngồi có phù hợp với thân phận của tôi hay không. Cái gọi là chỗ ngồi, tức là sau khi khách quan nói chung đã yên định, bỗng có một vị khách quý đến, thì phải chuyển đổi vị trí, đó gọi là nhường chỗ ngồi. Trong truyện “Thủy Hử” rất nhiều hảo hán tụ tập tại Lương Sơn Bạc, vậy phải lấy địa vị để định thân phận: Chỗ ngồi tôn quý thứ nhất là của Hô Bảo Nghĩa Tống Giang, chỗ ngồi tôn quý thứ hai là của Ngọc Kỳ Lân Lư Tuấn Nghĩa, chỗ ngồi tôn quý thứ ba là của Trí Đa Tinh Ngô Dụng… Xã hội hiện nay, trong tiệc tùng hay hội nghị, có chỗ ngồi hình vuông, có chỗ ngồi hình tròn, có chỗ ngồi hình chữ nhật, lại còn dùng thẻ chỗ ngồi để sắp xếp thứ tự chỗ ngồi, hầu tránh ngồi sai vị trí lẫn lộn thân phận, cũng tức là lẫn lộn thứ tự của địa vị.
2. Địa vị trong quan trường. Thứ tự trước sau, trái phải, trên dưới của địa vị ở quan trường được phân biệt rất rõ ràng, các loại đẳng cấp quan chức không thể lộn xộn. Theo đạo lý của quan trường, quan chức càng cao thì uy quyền càng lớn; người càng có uy quyền thì lời nói càng có uy lực. Thực ra cũng không thể nói quan trường luôn là quyền thế và lợi lạc, quan trường vẫn có lớn nhỏ trước sau, để định thứ tự cao thấp, trên dưới.
3. Địa vị trong xã hội. Có những người trên trường chính trị không có địa vị, hay trong giới học thuật cũng không có địa vị, họ chỉ có thể tranh thủ địa vị trong xã hội. Ví như người nhiệt tâm làm việc nghĩa, vui vẻ giúp đỡ người khác, người ngay thẳng ở chốn xã thôn, người chủ trương công bằng hợp đạo, những người như vậy có thể có địa vị nhất định trong xã hội; người vui làm việc thiện, hay giúp đỡ người khác, người không bỏ rơi người khác, người luôn làm việc công ích, người đem hết sức mình để giúp người khác, tất cả họ có thể có địa vị trong xã hội; người nói lời vắn tắt mà hợp lý có thể là lãnh tụ của ngôn luận cũng có thể có địa vị trong xã hội; người viết sách lập ngôn, tạo phúc cho làng xóm, quan tâm đến mọi người, họ cũng có thể có địa vị trong xã hội. Trong dân gian có rất nhiều lãnh tụ xã hội như vậy, và có một địa vị xã hội, được các nhân sĩ trong xã hội tôn trọng, ca ngợi. Nếu một nền chính trị dân chủ thật sự, “tuyển hiền chọn đức” , thì những người có địa vị xã hội ấy sẽ rất dễ dàng đáng được tuyển chọn.
4. Địa vị trong lịch sử. Có những ông vua thi hành nền chính trị đúng đắn thì họ có địa vị trong lịch sử; một trận chiến không kể thắng thua, chỉ cần có một nhân vật anh hùng thì vị anh hùng ấy có địa vị trong lịch sử. Ví như Quan Vũ, Nhạc Phi, Văn Thiên Tường, Sử Khả Pháp,… đều có địa vị lịch sử của họ.
Thực ra, một nhân vật nhỏ bé cũng có thể có địa vị lịch sử, ví như Vũ Huấn xin xây dựng trường học, hiện nay, những người chấn hưng nền giáo dục đều lấy Vũ Huấn làm gương. Lão Tử, Khổng Tử, Mạnh Tử đều chưa từng làm quan to nhưng căn cứ vào đạo đức, trí tuệ, nhân cách của họ đều có địa vị xứng đáng trong lịch sử. Do đó, con người không nên chán nản, chỉ cần cống hiến cho quốc gia, cho xã hội, lịch sử sẽ không thể phụ người có công, chắn chắn đều có thể dành cho một địa vị trong lịch sử.
Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Tình cảm nếu là ý nguyện đơn phương thì khó lâu bền mãi mãi, Tiền của nếu là cướp đoạt bằng mánh khóe sẽ có ngày tan biến Tiếng tăm nếu là do lừa đám đông để lấy lòng thì rốt cuộc bị người đời phỉ nhổ, Địa vị nếu ngồi không mà hưởng thì sẽ khiến người ta chê trách.
Điều hòa hơi thở Học trò hỏi tôi một vấn đề: “Làm thế nào để không tức giận?” Thực ra, tức giận là chứng tỏ mình không có sức mạnh. Ngoài việc hiểu cách để hóa giải, cách tu tiến để không tức giận chính là nhẫn nhịn. Bởi vì nhẫn nhịn có thể kích động sức mạnh ở bên trong, có sức mạnh tự nhiên sẽ không phiền não, không khởi tâm, không nổi sân, và càng bị làm nhục càng mạnh mẽ. Nhẫn đến cuối cùng tức trở thành một thứ trí tuệ, và khi đã có trí tuệ thì nhìn mọi lẽ trên thế gian còn có gì để đáng tức giận? Tình cảm của con người, mừng giận buồn vui đều có ảnh hưởng đến sự thở ra hít vào của thân thể, nếu thở ra hít vào không quân bình, tất nhiên thân thể đang bị tổn thương. Phép ngồi thiền của Phật giáo dạy con người ngồi nhắm mắt định thần, điều hòa thân thể, điều hòa hơi thở, điều hòa tâm thái, trong đó điều hòa hơi thở gọi là điều khí. Thông thường, con người chỉ tranh nhau một hơi thở mà hai bên làm tổn thương hòa khí lẫn nhau. Nhưng nói một cách nghiêm túc, sự sống của con người chẳng phải là ở khoảng giữa sự hô hấp của một hơi thở đó sao? Một hơi thở không trở lại thì sự sống của con người xem như đã kết thúc.
Cho nên, chúng ta cần điều hòa hơi thở của mình một cách bình hòa thoải mái, làm cho tâm hoan hỷ, làm cho hơi thở hoan hỷ, và người khác khi tiếp xúc với mình cũng sẽ nhận được sự hoan hỷ; không hoan hỷ, tức giận, thì không những người khác loại trừ mà chính mình cũng rất khó chấp nhận. Do đó, chúng ta phải biết điều hòa hơi thở.
1. Tiến lên phía trước, chứ không nên tức giận. Từ nhỏ, cha mẹ, thầy giáo thường khuyến khích chúng ta cần cố gắng tiến lên phía trước, cần phải làm một người có tiền đồ, tức là tranh lên phía trước. Nhưng tiến lên phía trước hoàn toàn không phải là người của “trên”, “giữa”
“trước”, , mà là cần làm một người dằn được nỗi bực, chịu được nỗi khổ, không nên động một chút gì cũng tức giận. Tức giận không giúp được việc gì mà chỉ có hại thôi, cho nên làm người cần tiến lên phía trước mà không nên tức giận. Chỉ cần mình có chí lớn, kinh qua dùi mài tôi luyện, thì có thể đi đến thành công.
2. Tức giận, chứ không nên căm tức. Nếu như tu tập không đầy đủ, khó điều khiển được tính khí của mình, gặp chuyện bất bình khó tránh khỏi tức giận. Đã giận thật sự thì nên nói rõ dứt khoát với mọi người rằng “Tôi đang tức giận đây”. Nhưng bạn không được căm tức, căm tức thì sinh ra uất ức, giữ sự uất ức ấy trong lòng sẽ có tổn hại đến bản thân, khí tốt nhất là cần có chỗ thoát ra ngoài. Chúng ta xây dựng phòng ốc đều cần lắp đặt cửa nhằm để thông khí, phòng ốc, nhà cửa thông khí sáng sủa thì chỗ ở mới thoải mái dễ chịu; con người nếu thường hay ấm ức trong lòng, không cho nó thoát ra ngoài, thì đó là điều vô cùng nguy hiểm.
3. Căm tức, chứ không nên chán nản. Lòng bạn không vui là bạn đang căm tức cha mẹ chăng? Đang căm tức bạn bè chăng? Đang căm tức công việc chăng? Đang căm tức đồng tiền chăng? Căm tức không có gì quan trọng, nhưng không được chán nản. Con người sống trên đời, có điều gọi là “Phật dựa vào một nén hương, người dựa vào một hơi thở”, có hơi sức mới có thể lập chí tiến lên, có hơi sức mới có thể khởi tâm phát nguyện. Một trái banh da bị xì hơi thì không thể chơi được, con người khi đã chán nản thì xem như đồ bỏ đi, không thể sử dụng. Sở Bá Vương một đời chí khí trùm thiên hạ, nhưng cuối cùng chán nản, trầm mình tự vẫn ở sông Ô Giang; Đường Huyền Tông trên đường trốn chạy, vì đám tùy tùng can gián nhà vua không thể không để cho Dương Quý Phi phải thắt cổ chết ở đồi Mã Ngôi, từ đó ý chí nhà vua suy sút, ủ rủ buồn rầu mà chết.
4. Chán nản, chứ không nên làm liều. Chán nản chỉ là sự không tranh đấu tiến lên của chính bản thân mình mà thôi, điều quan trọng là không thể làm liều. Vì khi làm liều mất hết lý trí sẽ để lại tai họa, hậu quả khó có thể sửa chữa. Vì khi đã chán nản thì không có chính khí, không có ý chí nữa, chỉ có tà khí và oán khí, vì khi đã làm liều thì có thể đưa đến nhiều chuyện sai lầm. Con người không có lý tính thì hậu quả thật khó suy lường.
Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Người nhẫn nhịn ắt có thể phấn đấu, Người nhẫn nhục ắt có thể biết xấu hổ, Người nén giận ắt có thể hài hòa, Người chịu khổ ắt có thể có ngọt bùi.
Công việc là sử dụng thời gian hiệu quả Tổng giám đốc của một công ty ở Cao Hùng nói: “Tài sản hiện có của tôi, dù mỗi ngày tôi tiêu 10000 vạn nguyên, tôi sống đến 100 tuổi tiêu cũng không hết tiền của tôi. Tôi có rất nhiều tiền, nhưng tôi vẫn làm việc. Tôi tham lam không biết chán chăng? Không phải, tôi làm việc là để sử dụng thời gian hiệu quả.
Con người chỉ ở trong công việc, cuộc sống mới có nơi an trú, đời người mới có ý nghĩa. Người không có công việc là người khổ nhất trên thế gian, nỗi đau khổ lớn nhất của con người là vắng lặng buồn chán. Có một số người trẻ tuổi rong chơi suốt ngày, không làm việc gì cả, giống như những cô hồn không biết an trú thân tâm vào một nơi nào, giống như đám lục bình không biết trôi dạt theo phương hướng nào, đó là điều bất hạnh biết dường nào! Chỗ ích lợi của công việc thì rất nhiều, tôi chỉ đưa ra ba điểm:
1. Trong công việc mới có sự sống. Một người nếu không có công việc chẳng khác nào một cái xác biết đi, không có tinh thần, không có tâm hồn; một ngày kia có công việc mới có thể phát huy tiềm năng của cuộc sống, thể hiện giá trị của cuộc sống, cho nên nói trong công việc mới có sự sống.
2. Trong công việc mới có duyên phận. Trong một tập thể, người không có duyên phận nhất là người lười biếng nhất, người không phát tâm lập chí nhất là người không chịu làm việc nhất. Muốn khởi tâm làm việc thì từ trong công việc sẽ có được duyên phận; muốn cần mẫn làm việc thì người ta mới tiếp nhận bạn. Cho nên tôi thường khuyến khích mọi người: “Công việc không có sang hèn, phục vụ là cao cả nhất.”
3. Trong công việc mới có tiền của. Thế gian có rất nhiều người đều muốn có gia tài lớn, vậy làm thế nào mới có được? Con đường dẫn đến giàu có là gì? Đó chính là làm việc và làm việc. Tiền của không làm mà có là không đáng quý, chỉ có tiền của kiếm được do mồ hôi, công sức, tinh thần của mình mới là đáng quý nhất. Vàng trong cát theo nước triều đưa đến, nhưng phải có bàn tay của mình sàng lọc mới có được vàng ròng. Tất cả mọi thứ có được đều phải dựa vào sự làm việc của chính mình. Chỉ có làm việc mới có lợi tức, trong công việc tự nhiên sẽ có tinh thần, có sức mạnh, và cũng chỉ có công việc mới có thể an định thân tâm của chúng ta, bởi vì công việc đem lại lạc thú cho chúng ta. Con người có làm việc, cuộc sống mới có ý nghĩa, đời người mới có giá trị.
Ngày xưa, có một người cha, khi sắp chết, ông gọi các con lại và nói với chúng: “Cha có rất nhiều tài sản để lại cho các con, đó là có một số vàng chôn ở dưới dàn nho.” Sau khi người cha qua đời, mấy người con đào xới rất kỹ đất dưới dàn nho, hy vọng tìm được di sản của người cha. Dưới dàn nho ấy có chôn vàng chăng? Không có. Nhưng nhờ thường hay đào đất lật cỏ mà đất cát trở nên tơi xốp, phì nhiêu, những cây nho trên dàn ra nhiều trái ngọt, đó là cái để những người con có được rất nhiều tiền của.
Một cỗ máy nếu để lâu ngày không khởi động, không sử dụng, sẽ sinh ra gỉ sét; thân thể con người nếu không thường hay luyện tập thì cũng sẽ suy yếu. Con người không thường làm việc, ý chí sẽ sa sút, suy nghĩ sẽ cạn kiệt. Một ngày có 24 giờ đồng hồ, một đời cũng có sáu, bảy mươi năm. Trong cuộc sống dài đằng đẵng ấy, làm sao tiêu phí hết thời gian, đó là vấn đề rất quan trọng. Viện Phật học Mân Nam có pháp sư Trí Tạng, lúc 16 tuổi vào viện Phật học, một chữ cũng không biết, nhưng đến 22 tuổi, ông trở thành chủ biên của tờ báo Hải Triều Âm. Thời gian chỉ có sáu năm, vậy năng lực trí tuệ của ông do đâu mà có? Ông chẳng phải hoàn toàn không làm việc gì, mà chỉ lo học tập đâu, ông vẫn làm việc bình thường. Ông quét dọn nhà vệ sinh không bao giờ dùng chổi mà chỉ dùng tay lau chùi; phàm cống ngầm không có người khơi thông, việc khó không ai chịu làm thì ông đều làm tất. Trong bản tính của ông là muốn mình khắc khổ, siêng năng. Sau khi tạo thành thói quen chịu thương chịu khó như vậy, ông lại say sưa học tập, và sẽ thu được kết quả nhanh như những người khác. Chịu được lạnh giá mùa đông là cây tùng cây bách, người chịu được khổ hạnh sau này mới trở thành tài năng của rường cột.
Bất cứ sự thành công của người nào, hoàn toàn không phải do từ sự an hưởng nhàn nhã mà đều từ sự phấn đấu cần mẫn khắc khổ mới thu hoạch được.
“Ai ăn thì tự biết no nấy, ai sống chết thì tự hiểu biết nấy.” Chắc chắn tự mình từ trong siêng năng cố gắng để làm nên vẻ vang, từ trong siêng năng hăng hái để hoàn thành lý tưởng của chính mình.
Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Bận rộn mới có thể thúc đẩy sự mạnh mẽ của tâm hồn, Bận rộn mới có thể bồi dưỡng nhân duyên của chính mình,
Bận rộn mới có thể phát huy sức mạnh của cuộc sống,
Bận rộn mới có thể nâng cao giá trị của con người.
Tiềm năng kinh người Có một anh chàng say rượu, đêm hôm khuya khoắt đi nhậu về không chú ý bị rơi xuống một cái hố sâu.
Cú té ngã ấy làm anh ta tỉnh rượu phần nào, thế là anh ta rán sức bò lên, lúc ấy phía sau bỗng có một tiếng nói đưa lại: “Ông anh ơi, không cần bò lên nữa, vô ích thôi!” Chàng say rượu cho là có ma, liền nhảy một cú lên khỏi miệng hố. Sau khi lên rồi, quay đầu nhìn kỹ thì ra cũng là một gã say bét nhè như mình đã rơi xuống hố sâu trước mình một bước.
Bị thất kinh bất ngờ, kích phát tiềm năng của người say rượu khiến anh ta may mắn thoát nạn. Con người giống như một ngọn núi, trong núi ấy ẩn chứa các thứ của quý như vàng bạc sắt đồng v.v;trong thân thể của con người cũng ẩn chứa các thứ năng lượng như từ bi, trí tuệ Căn cứ lời phát biểu của các nhà khoa học, năng lực đích thực của con người chỉ mới được sử dụng chưa đến 10%, còn trên 90% tiềm năng đang chờ khai thác. Đức Phật nói: “Người người đều có Phật tính”, ý nói là mọi người đều có tính năng thành Phật; tính năng thành Phật đều có, còn năng lực khác làm sao có thể có được? Con người có bản năng thích ứng hoàn cảnh, cũng có tính năng biến an thành nguy, các loại sát hạch, huấn luyện thường ngày là để kích thích tiềm năng của mỗi cá nhân. Có người có thể nói được tám ngôn ngữ, nếu họ không khai phá tiềm năng thì làm sao có được như vậy? Có người có thể phát minh nhiều loại khí cụ, nếu không khai phá tiềm năng thì làm thế nào họ có được thành tựu như thế?
Tiềm năng của con người là vô hạn, nhưng cần phải được khai phá. Con người cần khai phá tiềm năng như thế nào?
1. Hoàn cảnh có thể kích thích tiềm năng. Ở vào cảnh ngộ khó khăn, không có người trợ giúp, chỉ dựa vào sự phấn đấu của chính mình mới mong sống còn, lúc đó, để tồn tại không thể không đấu tranh với hoàn cảnh, không thể không tìm biện pháp vượt ra khỏi cảnh ngộ khó khăn. Ví như người vợ trong nhà không biết nấu nướng, nhưng để duy trì gia đình, để mọi người có bữa ăn, cô ta buộc phải học kỹ năng nấu nướng.
2. Hy vọng có thể khuyến khích tiềm năng. Con người sống trong hy vọng, cuộc đời sẽ có ý nghĩa; nếu cuộc sống mất đi hy vọng thì sẽ như lời tuyên bố cuộc đời đã kết thúc. Có sự sống ắt có hy vọng; có hy vọng sẽ có thể khích lệ cuộc sống, sẽ có thể khai phá tiềm năng. Bạn hy vọng kiếm tiền mưu sinh, nhưng không có năng lực làm sao có thể kiếm tiền lo cho cuộc sống? Chỉ cần bạn có hy vọng, thì hy vọng có thể cổ vũ bạn tìm được năng lực mưu sinh. Bạn mong muốn học hành để hướng thượng, làm con người chính nhân quân tử, chỉ cần bạn có hy vọng, vùi đầu chịu khó học tập, hy vọng có thể khích lệ bạn, khai phá tiềm năng nội tại của bạn, thuận lợi đạt được nguyện vọng.
3. Quyết chí có thể phát huy tiềm năng.
“Người có chí, việc ắt thành” , con người có tiềm năng vô hạn, có quyết chí thì có thể hoàn thành tất cả mọi việc. Mong muốn trở thành một nhà chính trị, vì dân phục vụ, quyết chí trở thành một nhà học giả, tạo phúc cho thế gian… Chỉ cần chịu quyết chí, đồng thời không ngừng rèn luyện chính mình, luôn luôn cố gắng kiên trì, chí nguyện có thể kích phát tiềm năng, thành tựu mục tiêu.
4. Hiếu thắng có thể khai sáng tiềm năng. Mọi người đều có cảm giác của sự vinh dự, đều có tinh thần hiếu thắng. Các vận động viên điền kinh, vì quyết tâm chiến thắng, khi tham gia dự thi, họ có thể chạy hết mình để có được thành tích tốt; người chơi bóng rổ phải dốc hết bản lĩnh hiện có vì khát khao chiến thắng, kích phát năng lực bản thân cao hơn bình thường. Người chơi bóng đá phải chạy khắp sân bóng trong thời gian dài mà không mệt cũng là do tinh thần hiếu thắng đã phát động tiềm năng.
Con người có tiềm năng vô hạn, như ngọn núi chứa chất bên trong nhiều khoáng sản; bạn có biết để khai thác chăng?
Lời trích từ sách “Thái căn đàm” Mỗi cá nhân đều là người sáng tạo của chính mình, Mỗi cá nhân đều là công trình sư của xã hội.
Không nên xem nhẹ tiềm năng của chính mình, Nếu tự hứa “Không làm chuyện rang mầm diệt giống”, thì chẳng những mình đã có lợi rất nhiều mà xã hội cũng hưởng được lợi không kém.
Tìm kiếm việc làm Có một người nước Lỗ sở trường về đan giày cỏ, người vợ của ông ta lại sở trường về dệt lụa. Hai vợ chồng muốn chuyển về sống ở nước Việt. Bạn bè nói với họ: “Nếu anh đến nước Việt, chắc chắn anh sẽ nghèo đói. Người nước Việt có thói quen đi chân trần, không mang giày; tập tục của họ là để đầu trần không vấn khăn đội mũ. Đến đấy, nghề cũ của hai vị sẽ trở thành không có đất dụng võ, làm sao mà không nghèo đói cho được?”
Xã hội hiện nay tuy có tỷ lệ thất nghiệp khá cao, nhưng biết được một số kỹ năng kỹ xảo thì tìm một công việc thực ra không phải là chuyện quá khó. Một số người tìm việc không được là vì vào không đúng cửa, hoặc do mình không có ngón nghề; đặc biệt là không thể yêu cầu đãi ngộ quá đáng, trước hết cần mong cầu có việc, rồi sau đó mới mong cầu lý tưởng, không nên cao không thành thấp không xong. Nếu phù hợp với sở thích thì có thể phát huy sở trường, nhất là công việc chính đáng có ích cho mọi người trong xã hội, đó đều là công việc tốt, cần tận tâm thực hiện.
Con người ở đời đều cần có một công việc. Công việc có mặt tốt cũng có mặt không tốt, có ưa thích cũng có không ưa thích. Ví như, làm Tổng thống là điều mọi người đều ngưỡng vọng, nhưng trong một cuộc thăm dò ý dân ở nước Mỹ, Tổng thống bị xếp hạng dưới 150 nghề ưa thích của nhân dân Mỹ; ba hạng người mà phụ nữ Nhật Bản ưa kết hôn nhất là bác sĩ, thầy tu và giáo sư, như vậy có thể thấy ba nghề đó là công việc tốt nhất tại Nhật Bản.
Nếu bản thân mình không có năng lực đặc biệt, hoặc tài nghệ của mình nhiều người khác cũng đã có, thì tìm được việc làm lý tưởng cho mình là điều không phải dễ dàng. Tìm công việc cũng cần phải có biện pháp tốt, ý tưởng hay, ngoài sở trường đặc biệt ra, cũng nên chú ý đến dáng dấp và thành ý của mình.
Sinh viên tốt nghiệp ở các trường đại học hiện nay tìm không ra việc là vì xã hội hiện đại không cần những người chỉ ngồi tại văn phòng vạch kế hoạch, thiết kế đồ án, mà sản xuất theo dây chuyền, người lao động chân tay cũng không cần phải có học lực cao, cho nên hiện nay phần lớn sinh viên đều dùng chứng chỉ tốt nghiệp bậc trung học để đi xin việc.
Trước khi tìm việc làm cần chuẩn bị thật tốt, phải kinh qua phỏng vấn, nếu không được chọn, cũng cần dũng cảm chấp nhận. Bị trắc trở thất bại nhất thời không có gì quan trọng, chỉ cần bạn tiếp tục làm lại, nhất định bạn sẽ có cơ hội thành công.
Hiện nay thường có một số người ở sở giới thiệu việc làm đi xin việc nhưng lại bị lừa dối, cho nên khi đi tìm việc, không những mình cần có năng lực phán đoán tốt xấu, mà còn phải nghe ý kiến của người thân và người lớn tuổi. Tìm việc không nên phó thác cho người khác để tránh áp lực do người khác mang lại, cần dựa vào kiến thức chuyên môn của mình, tự mình viết đơn xin việc, nói rõ mình chịu để cho ông chủ thử việc, như vậy ông chủ nhất định vui lòng thu dụng. Người đi tìm việc, ngoài năng lực ra, còn phải chú trọng tư cách làm người, khi phỏng vấn cần phải nhanh trí mới có thể được chú trọng. Có một bạn trẻ mới bước chân vào đời, đến một công ty nọ trình danh thiếp, muốn tự giới thiệu mình, nhưng bị từ chối thẳng thừng. Anh bạn trẻ coi như không, nói: “Không can chi! Lần sau tôi sẽ đến thăm lại, xin ông nhận lấy danh thiếp của tôi. ” Không ngờ, đối phương cầm tấm danh thiếp xé làm hai mảnh, đồng thời lấy từ trong túi ra một đồng bạc, và nói: “Xé một tấm danh thiếp bồi thường một đồng bạc, có đủ không?” Anh bạn trẻ ấy lại vui vẻ nhận đồng bạc, nói: “Một đồng có thể mua được mấy tấm danh thiếp, như vậy là tôi đã mắc nợ ông. ” Liền sau đó cậu ta lại đưa ra một tấm danh thiếp nữa. Khiêm tốn, thành ý của anh bạn trẻ rốt cuộc đã đánh động tấm lòng của ông chủ. Nếu khi đi xin việc có tinh thần không nhụt chí, có khả năng tùy cơ ứng biến như vậy, thì nhất định có thể được thu dụng. Khi đi xin việc cần đem theo bản lý lịch cá nhân, người phỏng vấn sẽ xem tuổi tác, trải nghiệm của bạn, có thể nhìn thấy năng lực, nhân cách, cá tính của bạn. Cho nên, một khi được tuyển dụng, nhất định phải toàn tâm toàn lực, tích cực chủ động làm việc, tài năng sáng tạo thuộc vào tương lai của chính mình.
Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Thách thức với khó khăn, thực ra là thách thức với chính mình, Có thể thực hiện ngay từ ban đầu thông qua kinh nghiệm, Cuộc sống của chúng ta mới có thể từ trong đột phá sáng tạo mà có được muôn vàn ý nghĩa.
Con người nên có năng lực ứng biến như thế nào Có một binh sĩ cụt chân đã giải ngũ gặp một người đi đường, nói: “Con người thật đáng thương, lẽ nào anh cầu xin thượng đế để được có lại cái chân đã cụt ấy chăng?” Người binh sĩ nghe được, quay người lại nói: “Tôi không cầu xin có được cái chân mới, mà là cầu xin thượng đế giúp cho tôi biết sống như thế nào sau khi tôi mất đi một cái chân.”
Tiến hóa luận của Darwin nói: “Mọi vật theo sự chọn lựa tự nhiên, vật nào thích nghi được với hoàn cảnh thì sống còn”, con người cần có khả năng ứng biến mới có thể sống còn.
Con người sinh ra ở đời, nơi cư trú có thể có chuyển dời, thời tiết nóng lạnh có thể có thay đổi, đặc biệt là sự thích ứng về nghề nghiệp, sự điều tiết về nhân sự, những việc đó đều cần chú trọng đến các loại năng lực thích ứng. Làm người không thể một thay đổi nhỏ cũng không có, khiến người ta cảm thấy bạn cố chấp và không tùy duyên. Người ta sống ở đời chú trọng đến triết lý viên dung, ngoài việc không vi phạm pháp luật, đạo đức, mọi người cũng cần biết lẽ tiến thoái, cần có đủ năng lực ứng biến.
Vậy con người nên có năng lực ứng biến như thế nào?
1. Năng lực giải quyết lo lắng hoạn nạn. Có câu “Người không nghĩ xa, ắt có lo gần”, trời nắng không thể không phòng bị trời mưa, ban ngày không thể không biết ban đêm sắp đến. Con người cần có năng lực giải quyết lo lắng hoạn nạn, đó là điều cần thiết của sự sống còn, như đề phòng hỏa hoạn thời bình, đề phòng không kích thời chiến, kể cả khi đi du lịch nước ngoài cũng phải chuẩn bị đầy đủ các thứ vật dụng. Con người có thể xây dựng ý thức lo lắng hoạn nạn, cùng với năng lực phòng bị và xử lý, thì nào còn sợ chuyện gì xảy ra?
2. Năng lực kiên nhẫn vượt qua khó khăn. Con người ở đời, kể cả vua chúa cũng có khó khăn của vua chúa, nhà buôn cũng có khó khăn của nhà buôn, không ai dám nói cuộc đời của mình là không có khó khăn. Con người không thể bị khó khăn đánh gục. Kinh tế rơi vào tình cảnh khó khăn, không thể ngồi than cảnh khổ, mà cần thoát khổ làm giàu; bị tình làm khổ, cần biết điều tiến thoái, tình cảm phải là đôi bên, không thể chỉ có một phía, việc gì phải chịu khổ vì ai? Mỗi người cần nghĩ cho thoáng, cần rũ bỏ lo lắng, mới có thể kiên nhẫn thoát khổ, mới không đến nỗi chết rấp trong ngõ hẹp.
3. Năng lực xử lý khẩn cấp. Có người bị bệnh khẩn cấp, cần biết nhanh chóng đưa vào bệnh viện chẩn đoán chữa trị gấp, hoặc thực hiện các biện pháp cấp cứu tại chỗ; trong nhà có xảy ra tai nạn như hỏa hoạn, trộm cướp, hoặc động đất, đều cần có biện pháp ứng phó khẩn cấp. Đặc biệt là trong một tập thể, một tổ chức, người phụ trách cần phải có năng lực ứng biến các trường hợp khẩn cấp. Bỗng nhiên bị nạn cắt nước, chưa cần nói người chủ quản phải chịu trách nhiệm, mà một nhân viên quản lý nào đó của cơ quan hành chính tổng hợp cũng phải có năng lực ứng phó tương đương, mới có thể hóa giải được tai nạn.
4. Năng lực sắp xếp hiện trường. Thường chúng ta có thể thấy một cuộc sinh hoạt đã bắt đầu, nhưng khách mời không đến, người tham gia không đầy đủ; hoặc đến giờ học, bỗng phát hiện không đem theo sách giáo khoa… tức là xảy ra đủ các thứ bất ngờ, trong những trường hợp như vậy cần biết sắp xếp hiện trường. Có một nhà quân sự học nói, đánh thắng trận chiến dễ, nhưng khi bị bại trận biết dàn xếp việc trước mắt càng cần có một đại bản lĩnh.
5. Năng lực biến phức tạp thành đơn giản. Trong ứng biến năng lực, điều quan trọng là trong bận rộn không được làm cho bận rộn thêm, không được làm cho rối loạn thêm, phải biết trong bận rộn cần có nhàn tản, phải biết biến phức tạp thành đơn giản. Biến phức tạp thành đơn giản là phương pháp tốt nhất để tiết kiệm thời gian và sức lực.
Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Học mà có sử dụng, tức là học thực, Biết mà có làm, tức là biết thực,
Học thực biết thực, tức là trí huệ.
Thái độ quyết định hiệu quả Có hai người nông dân, đất đai của hai nhà chỉ cách nhau một mương nước. Một hôm, Giáp vui vẻ nói: “Xem ra mùa thu hoạch năm nay không tồi!” Ất nói: “Đằng ấy có gì mà vui vẻ thế? Ngày ngày bám đất kiếm ăn, chỉ có trà thô cơm nhạt!” Giáp nói: “Cày cấy trồng tỉa trong đám đất của mình, tôi thấy mùa màng xanh tốt, hy vọng một mùa bội thu đang hiện ra trước mắt, làm sao mà không vui cho được?” Ất không cho là như vậy, sau đó, Ất cho Giáp thuê phần đất của mình, rồi lên thành phố đi làm công. Mấy năm sau, Giáp trở thành một nhà nông giàu có nổi tiếng khắp gần xa, còn Ất thì không nên cơm cháo gì cả.
Rất nhiều người mỗi ngày đều làm việc ít nhất là một phần ba thời gian, thậm chí có nhiều người xem công việc là cuộc sống. Đối với người duy trì được thành quả sự nghiệp mà nói thì công việc chỉ là sinh kế; đối với người có chí lớn mà nói thì công việc chính là học tập lại một lần nữa; đối với người có mưu đồ, biết đề ra kế hoạch mà nói thì công việc chính là thực hiện lý tưởng. Giống như công việc, thái độ như thế nào mới giúp chúng ta trưởng thành hơn?
1. Cần xây dựng thái độ luân lý chân thực. Trong xã hội, mỗi người cần có chỗ đứng, trước hết điều cần học tập là quan niệm về luân lý. Có luân lý trong gia đình, như cha từ con hiếu, anh thân em kính; có luân lý trong công việc, như tôn trọng nề nếp, tuân theo kỷ luật, kính trọng nghề nghiệp, yêu thương đồng bạn. Ngoài ra, thái độ làm việc thành thực cũng rất quan trọng, bất kể có cấp trên trước mặt hay không, bất kể có người trước kẻ sau hay không, luôn luôn tuân theo chức nghiệp, không tùy tiện không sai sót, đó mới là thái độ làm việc đúng đắn.
2. Cần phát huy trách nhiệm chủ động phục vụ. Vương Trinh Trị vừa mới đến Nhật Bản tham gia đội bóng vũ dã cầu, một hôm đại biểu đội bóng nói: “Nếu lấy sự thể hiện trên sân bóng và sự cống hiến cho tập thể thì cần trừ bớt lương của anh. Nhưng chúng tôi quyết định tăng lương cho anh. ” Vương Trinh Trị vô cùng kinh ngạc. Đại biểu đội bóng nói tiếp: “Bởi vì anh rất quý tiếc những quả bóng của chúng ta.” Thì ra Vương Trinh Trị lúc đó phụ trách quản lý những quả bóng của đội, anh ta thường thu nhặt các quả bóng bị hư rách lại và mỗi đêm bỏ ra khoảng một hai tiếng đồng hồ để khâu vá. Trong ý vốn là chỉ muốn làm hết phận sự của người quản lý bóng, không ngờ sự chủ động phục vụ và trách nhiệm của mình lại được đội cầu khẳng định. Do đó, có thể thấy người nhiệt tình làm việc, có tinh thần trách nhiệm có thể từ trong một việc nhỏ tạo ra được giá trị của việc làm vô cùng to lớn. 3. Cần khiêm tốn thỉnh giáo học tập. Thước có thể ngắn, tấc có thể dài, tận thiện tận mỹ rất là khó khăn, nói chung là luôn có chỗ thiếu sót. Do đó, cần mãi mãi duy trì tinh thần học tập, không ngừng theo đuổi để hướng thượng, mới có thể ngày một tiến bộ. Trong quá trình học tập, cần có tâm ý chân thành, có thái độ khiêm tốn cầu học, tin tưởng người chỉ dạy, như vậy mới có thể khiến người ta động lòng mà dốc hết tâm huyết truyền thụ.
4. Cần tạo sự vui vẻ hài hòa giữa người và việc. Chúng ta cảm thấy làm việc dễ, làm người khó, thực ra, quan hệ giữa người với người hòa thuận thì sự việc càng dễ dàng giải quyết. Không thể coi thường tính chất quan trọng của việc kết giao rộng rãi duyên lành. Tục ngữ nói; “Không được dang tay đánh người đang vui cười” , chúng ta hòa nhã đối đãi với người khác thì đối phương cũng phải dùng lễ đối đãi lại chúng ta. Ngoài sự hài hòa giữa người và việc ở bên ngoài, còn phải chú ý đến sự vui vẻ ở bên trong; tùy lúc mà thể hiện tâm hoan hỷ, điều này không chỉ có ích cho sự mạnh mẽ thân tâm của mình mà còn là sự thể hiện lòng từ bi đối với người khác.
Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Công việc không nên dây dưa, phải trọng nghề nghiệp mà không ham chơi biếng nhác,
Báo cáo không được lừa dối, phải tích cực mà không ủ rũ chán nản, Lệnh cấp trên không được vi phạm, phải chịu quở trách mà không tỏ vẻ giận hờn, Theo yêu cầu chung mà không đòi đặc quyền, phải viên dung mà không được cực đoan.
Không sợ chê bai Thời xưa có một vị tể tướng, phong thái khoan dung đại độ. Một hôm, người em của ông muốn đến nơi khác để làm quan, người anh nói: “Tính khí em không đằm thắm, anh lo sự nghiệp của em sẽ không thuận lợi.” Người em nói: “Không sao đâu! Em nghe lời dạy bảo của anh, người khác có chê bai phỉ báng em, em đều không đôi co tranh cãi!” Người anh nói: “Có thật không? Nếu như có người nhổ nước bọt vào mặt em, em làm thế nào?” Người em trả lời: “Em không đôi co với kẻ ấy, chỉ cần chùi sạch chỗ nước bọt là xong!” Người anh ngừng một lát, nói: “Nếu là anh, anh không làm như vậy. Sở dĩ người khác nhổ vào mặt em là vì người ta không thích thú em, em chùi nó đi thì người ta càng không thích thú. Trong trường hợp này, cứ để cho nó tự khô, không cần phải lấy tay chùi đi, đó mới được xem là đạt đến bản lĩnh thượng thừa của sự nhẫn nhục”. Con người sống ở đời chắc chắn sẽ nhận chịu rất nhiều điều chê cười phỉ báng. Ở vào trường hợp đó, mỗi người làm thế nào cung cấp cho mình một sức mạnh? Và từ trong sự phỉ báng chê cười ấy cần học tập phước huệ nghiêm trang. Một người tu hành đích thực nghe người khác chê cười, phỉ báng mình, không những không tức giận mà còn cảm thấy như được uống nước cam lộ. Hòa thượng Bố Đại từng nói: “Có người mắng lão già, lão già chỉ nói tốt; có người đánh lão già, lão già tự nằm xuống; có người nhổ vào mặt lão già, thì nó sẽ tự khô; bạn cũng đỡ tốn hơi sức, mà tôi cũng ít phiền não.” Từ những câu nói trên, chúng ta có thể thấy đối với những đánh mắng, phỉ báng của người khác, hòa thượng Bố Đại đã giải quyết rất là thoải mái tự nhiên.
Một người, từ khi bắt đầu hiểu được việc đời, không biết đã gặp bao nhiêu chê cười phỉ báng của người khác. Ví như ông Hồ Thích được mọi người trong xã hội tôn sùng cũng phải là “tiếng khen vừa đến, lời chê theo liền”. Thử nhìn những bậc thánh hiền vĩ đại của thế giới, có vị nào là không đi ra từ trong những lời chế giễu phỉ báng? Chế giễu phỉ báng có thể đánh đổ một số người, nhưng chỉ có thể đánh đổ những người yếu đuối tầm thường, không có năng lực, không thể đánh đổ người có lý tưởng, có trách nhiệm, có nhiệt tình. Đối với việc chê cười phỉ báng, chúng ta nên xem nó làm tăng ngược thượng duyên của trí năng phước đức để làm trang nghiêm chúng ta, tuyệt đối không nên để nó khích động cái tâm sân hận của chúng ta. Sách “Thành thực luận” ghi: “Lời ác độc mắng chửi kẻ tiểu nhân, không thể chịu nổi như chim bị ném đá, lời ác độc mắng chửi người quân tử, như voi được rải hoa. ” Sự khác biệt giữa tiểu nhân và quân tử có thể thấy rõ từ trong thái độ ứng phó trước những lời chế giễu chê bai. Khi cư sĩ Lý Bính Nam đến hoằng dương Phật pháp lần đầu tiên ở Đài Loan cũng gặp nhiều rắc rối.
Lúc đó, cư sĩ Lý Bính Nam hòa nhã khiêm tốn nói: “Các vị thiện tri thức, tôi không dám xem thường các vị, các vị đều đáng là các vị Phật!” Thậm chí còn nói: “Các vị thiện tri thức, cảm ơn các vị, các vị đã đem lại cho tôi những điều khó chịu này tức là đang tiêu trừ tội nghiệp của tôi, cảm ơn các vị đã cho tôi cơ hội để tiêu trừ tội nghiệp.” Do đó, xem ra chê cười phỉ báng của người đời không những không có chỗ xấu, chỗ dở, trái lại, nó còn là nhân tố làm trang nghiêm chính mình, làm tăng trưởng trợ duyên cho trí năng phước đức. Đen tối là điềm báo trước của sự sáng sủa, những trái ngược bên ngoài càng làm tăng ngược thượng duyên của việc hành thiện. Tóm lại, có thể nói rằng không có chế giễu phỉ báng chưa hẳn đã làm tỏ lộ được nhân cách vĩ đại của con người, chưa hẳn đã tỏ rõ tiết tháo của các bậc thánh hiền. Làm thế nào chịu đựng được sự chế giễu phỉ báng, tôi xin đưa ra ba điểm dưới đây:
1. Không nói lời chế giễu phỉ báng. Không nói lời chế giễu người khác, không nói lời phỉ báng người khác. Nếu có người phát hiện thường ngày mình hay nói chế giễu người khác, thì bắt đầu từ nay tuyệt đối mình không nói nữa, tức là mình không phải là người ác khẩu.
2. Không nghe lời chế giễu phỉ báng. Không cần để ý đến những lời chế giễu phỉ báng lan truyền từ bên ngoài. Nếu một người thường chú ý đến những lời đồn nhảm thì trong lòng sẽ càng khó chịu, một khi đã khó chịu sẽ không có sức mạnh, không có tinh thần để làm các việc khác. Cần biết “lời thị phi thường do nơi người hiểu biết” , một người có trí năng không thể lan truyền tin nhảm, và đương nhiên cũng không thể tùy tiện tin vào lời đồn nhảm.
3. Không sợ chế giễu phỉ báng. Phỉ báng, chê bai có thể tiêu trừ tội nghiệp của chúng ta, cho nên không những không sợ chê cười phỉ báng mà càng có thể chuyển biến chê cười phỉ báng thành sự kích thích sức mạnh của thân tâm.
Lời trích từ sách “Thái căn đàm” Không nói lời thị phi là chân thành khoan hậu, không biện hộ điều sai trái của mình là cao kiến, Biểu dương điều thiện của người khác là sự báo ơn, thương cảm tội lỗi của người khác là việc tu đức.
HỌC TẬP QUẢN TRỊ ĐỜI SỐNG
Lãnh đạo hạng dưới thì cần làm hết khả năng của mình, Lãnh đạo hạng giữa thì cần sử dụng hết sức lực của người, Lãnh đạo hạng trên thì cần dùng hết cái trí của người, Lãnh đạo hạng cao thì cần sử dụng cái có của mọi người. Sự tu dưỡng của người lãnh đạo
Một hôm, Sở Trang Vương và quần thần luận bàn việc nước, mọi người bàn tới bàn lui đều không như ý tưởng cao minh của Sở Trang Vương. Thế là Sở Trang Vương có vẻ buồn buồn ngồi trong thư phòng, Thân Công Vu quan tâm hỏi nhà vua: “Điều gì khiến bệ hạ không vui?” Trang Vương nói: “Thời nào cũng có hiền nhân thánh nhân, điều mấu chốt là có người phát hiện hay không. Có được thánh hiền làm quân sư, có thể thành tựu nghiệp vương; có được bạn tốt có thể thành tựu nghiệp bá. Ta tự biết năng lực của ta không đủ, nhưng quần thần, mưu sĩ phò tá cho ta đều xa lánh ta, theo đó mà xét thì tiền đồ của nước Sở rất là nguy hiểm, đó là nguyên nhân khiến ta không vui.”
Bởi vì Sở Trang Vương không những đánh giá chính xác năng lực của mình mà còn dám giao trách nhiệm cho những người có năng lực vượt trội, cho nên về sau, nước Sở trở thành một quốc gia cường thịnh. Do đó, người lãnh đạo không bắt buộc phải có tài cán hơn người, nhưng phải giỏi về cách điều hòa phối hợp, phải có tấm lòng bao dung như biển cả, tất cả chỉ có thể vì chúng ta.
Rất nhiều người đều mong muốn làm một người quản lý mà không muốn bị người khác lãnh đạo. Thực ra, người quản lý đương nhiên phải có năng lực, nhưng có thể bị người khác lãnh đạo cũng không dễ dàng. Làm một người quản lý cần phải có nhân cách của người quản lý mới có thể làm hết công sức của lãnh đạo, mới có thể hoàn thành được việc của đại chúng. Vậy làm thế nào mới là một người quản lý tốt?
1. Đối xử với người khác cần điềm đạm lễ độ. Làm một người quản lý, đối đãi với thuộc cấp của mình, hay với tất cả những người mà mình quan hệ qua lại, điều quan trọng nhất là cần thân mật nhẹ nhàng, cần làm cho họ cảm thấy mình là người bình dị dễ gần. Có câu rằng “Làm tướng không được kiêu ngạo, kiêu ngạo là thất lễ, thất lễ thì mọi người xa rời, mọi người xa rời thì quần chúng phản bội. ” Càng là người lãnh đạo tối cao, thì thái độ của bạn càng bình dị và lễ độ, như vậy thuộc hạ sẽ khởi tâm cung kính, chấp nhận sự lãnh đạo của bạn.
2. Làm việc cần tinh giản hợp pháp. Là một người lãnh đạo, các mặt cần quan tâm thì rất nhiều, nhưng bạn không nên quá tủn mủn, quá càm ràm, tủn mủn khiến người ta chán, càm ràm khiến người ta bực.
Biến phức tạp thành đơn giản, người cấp dưới mới có thể hiểu rõ nguyên tắc phương châm của bạn, mới có thể tự nguyện cùng nhau làm việc với bạn.
3. Lý luận cần trung dung, có chừng mực. Một sự nghiệp của tập thể nhất định phải có quan điểm của việc sáng lập, bạn là người quản lý, ắt hẳn bạn phải biết rõ và nắm vững quan điểm ấy, như vậy bất kể làm việc gì mới không tổn thất, không sai trật. Đặc biệt là phải cần có chừng mực, không thể thiên tả hoặc thiên hữu, luôn giữ chính đạo, hành sự trung dung, có như vậy mới không thể đi sai phương hướng.
4. Lãnh đạo quần chúng cần hòa hợp, có tình nghĩa. Thói quen xấu nhất của tâm lý con người là “đôi bên cùng chết, đố kỵ hẹp hòi”, do đó, lãnh đạo và quản lý đại chúng cần hòa hợp và rộng lượng. Chỉ có hòa hợp mới có thể khoan dung đại độ, chỉ có hòa hợp mới có thể giao lưu qua lại. Không những hòa hợp mà còn phải có tình có nghĩa.
“Giao hảo với người, cần có tình có nghĩa, mưu sự với người, cần có trung có tín.” Bạn đối đãi có tình có nghĩa, không những lãnh đạo mà người khác cũng muốn tiếp nhận bạn, muốn đi theo bạn. “Vị tướng giỏi, không ỷ mạnh, không dựa thế, được thương cũng không vui, bị nhục cũng không sợ. ” Bạn có tấm lòng khoan dung, có tinh thần bình đẳng, không ỷ thế, không ức hiếp, không cao ngạo, đối với thuộc hạ thì hay cất nhắc, hay khen ngợi, có tội cùng gánh vác, có công cùng chung hưởng, như vậy tự nhiên bạn sẽ được thuộc hạ ủng hộ.
Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Quản lý tốt nhất là tự quản lý chặt chẽ chính mình, Quản lý xấu nhất là lời mình nói và việc mình làm bất nhất.
Sự thịnh vượng của nền kinh tế cần sự cộng hưởng của các xí nghiệp lớn nhỏ Năm 2008, do nguy cơ tiền vay cầm cố thứ cấp của Mỹ đưa đến nguy cơ khủng hoảng tiền tệ cuốn hút toàn thế giới, người dân các nước không ai là không lo lắng trước tình hình này, cuộc sống của mọi người nhân đó cũng nảy sinh biến đổi. Kinh tế làm thay đổi thế giới, kinh tế làm thay đổi cuộc sống.
Lịch sử loài người là một bộ lịch sử về kinh tế, các nhu cầu hàng ngày như cơm ăn, áo mặc, nhà ở, đi lại, giáo dục, vui chơi giải trí… không một thứ gì mà có thể tách rời kinh tế. Kinh tế và dân sinh gắn bó chặt chẽ với nhau, nếu một quốc gia không có nền kinh tế sung túc, nước giàu dân mạnh, thì nhân nghĩa đạo đức cũng khó được thi hành. Quản Trọng nói: “Kho đụn dồi dào thì biết lễ nghĩa, ăn mặc đủ thì biết vinh nhục. ” Khổng Tử cũng nói: “Giàu có mới chuộng lễ nghĩa.”
Kinh tế làm thay đổi thế giới, kinh tế làm thay đổi cuộc sống! Ở những nơi kinh tế phồn vinh, văn hóa, đạo đức tất nhiên được đề cao; dốt nát, nghèo đói có thể tạo ra nhiều thứ tội ác. Do nguy cơ tiền tệ đưa đến sự suy thoái kinh tế, một số công ty, cửa hiệu phải đóng cửa nghỉ việc, nhiều người rảnh việc ngồi nhà, làm thế nào phục hưng kinh tế là việc cấp bách cần phải thực hiện. Nếu không, tình hình này cứ kéo dài như vậy, an ninh trật tự của xã hội tất nhiên càng thêm rối loạn, lòng người càng khó ngay thật, quốc gia cũng khó bình yên, ổn định.
Kinh tế đã sớm có xu thế toàn cầu hóa, thị trường chứng khoán New York lên xuống, nhất cử nhất động ở phố W all, đều có ảnh hưởng trên toàn thế giới. Kinh tế như sóng triều lên lên xuống xuống, có nơi thì suy thoái, có nơi thì hưng vượng, hầu như có tính chu kỳ, hoàn toàn không có gì đáng lo; điều mọi người chú ý nhất hiện nay là một số xí nghiệp nhỏ dần dần bị các tập đoàn tài phiệt thôn tính, nền kinh tế hầu như đã bị lũng đoạn. Đối với những xí nghiệp lớn, tập đoàn lớn, chính quyền cần ràng buộc chế tài, nếu không thì những tập đoàn, những cá nhân quá giàu cũng là hiện tượng không tốt. Đối với các xí nghiệp cỡ nhỏ, cần dựa vào sự giúp đỡ của nhà nước và các xí nghiệp cỡ lớn, để họ có được một không gian để phát triển. Tập đoàn lớn cùng với xí nghiệp nhỏ có thể nương tựa nhau, giúp đỡ nhau, có như vậy mới có thể khiến toàn dân đều có cơ hội phát triển, khiến tiền của lưu thông như dòng nước chảy, kế thừa và sáng tạo để cho toàn xã hội đều giàu có.
Nói về toàn xã hội đều giàu có, kinh tế, tiền của cần phải giống như một dòng nước chảy, nước có chảy mới không bị hôi thối. Tiền của cũng cần có sự lưu thông, tiền của của người nhà giàu cần tạo phúc cho người bình dân, sự cố gắng làm việc của người bình dân cũng có thể đổi lấy tiền của của người giàu có, người nghèo, người giàu cần cung ứng cho nhau. Những gì Phật giáo nói về bố thí, về hợp tác hoan hỷ, tức là cần làm cho tiền của đem biếu tặng lẫn nhau, nhưng tiền của không chỉ là sự trao đổi mua bán, mà cũng cần trở thành sự giao lưu tấm lòng yêu thương nhau giữa con người với con người. Hy vọng trong xã hội có một số nhà giàu nhân cách cao thượng, để làm cho mọi người không chỉ biết tham lam, toàn dân không chỉ biết nhìn thấy đồng tiền, mà người người nên chú trọng đến đạo đức, sự hài hòa, tinh thần trách nhiệm, lòng bao dung, biết tôn trọng lẫn nhau; không đầu cơ trục lợi, không ăn hối lộ uốn cong pháp luật, không cậy thế kiếm lợi, không kinh doanh phi pháp, mọi người đều là công dân thành thật của nước nhà, có như vậy mới làm cho nền kinh tế quốc gia phồn vinh thật sự.
Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Đồ vật của thiên hạ, nên để cho thiên hạ dùng, Tiền của của thiên hạ, nên trả về cho thiên hạ lấy.
Triết lý của người phụ tá Nữ doanh nhân Đài Loan bà Trương Diêu Hoằng Ảnh từng nói: “Sở dĩ tôi có được thành tựu như ngày hôm nay là vì tôi đã khom lưng trước bao nhiêu người mới đạt được.” Đối với những lời nói từ đáy lòng của bà, tôi xem như là tri âm. Nhớ lại pháp sư Từ Hàng từng nói: “Nếu muốn người ta ghét bạn, bạn chỉ cần ưỡn ngực ngẩng cao đầu.” Ngạn ngữ phương Tây cũng nói: “Nhà chỉ cao có năm thước, muốn chứa được người cao sáu thước thì phải cúi thấp đầu xuống thôi!” Người ta ai cũng thích làm người lãnh đạo, không thích làm người phụ tá, bởi vì người Trung Quốc có câu ngạn ngữ “Thà làm đầu gà chứ không chịu làm đuôi trâu”. Thực ra người phụ tá giống như một chiếc cầu, một bình dầu nhờn, trong một tập thể, nếu có được một nhân vật trung tâm như vậy thì bầu không khí nhất định sẽ hài hòa, chính lệnh cũng dễ thông tỏ để thực thi. Làm lãnh đạo cũng cần có người phụ tá, nếu không đủ điều kiện, gánh nặng sẽ không đảm đương nổi. Nhưng một phụ tá giỏi giang so với người chủ quản còn khó đảm trách hơn. Xin trình bày dưới đây bốn điểm của “triết lý người phụ tá”:
1. Cần giúp đỡ chủ quản lãnh đạo. Trong lãnh đạo, nếu chủ quản không toàn diện, có chỗ thiếu sót, người phụ tá cần giúp đỡ ông ta, trên dưới nhịp nhàng, làm cho tập thể ổn định. Ví như Khổng Minh Gia Cát Lượng trung thành phò tá Lưu Bị, Lưu Thiện luôn tận tụy, để lại tiếng khen muôn đời. Người ngoài trông vào, thấy công việc như vậy cho là rất vất vả, khó khăn, nhưng một phụ tá hiểu được lẽ khinh trọng, hiểu được sự thành công không phải do tại mình, thì tự nhiên cam tâm tự nguyện đóng góp tất cả công sức của mình vào việc chung.
2. Cần giúp đỡ thuộc cấp lập công. Những người thuộc cấp đều mong muốn được dìu dắt, mong muốn có cơ hội thể hiện sự rèn luyện học tập của mình. Thân làm phó chủ quản thường gần gũi với thuộc cấp, tự nhiên hiểu rõ việc làm thế nào để khích lệ thuộc cấp, khiến họ tự nguyện chuyên tâm làm việc, đạt đến thành công. Bồi dưỡng người tài, thương yêu mọi người là hoài bão căn bản của người phó chủ quản trong sự quý trọng cất nhắc thuộc cấp, liên kết sức mạnh tập thể.
3. Cần thay người gánh vác sai trái. Bất kể làm việc trong một ngành nghề nào, khó tránh khỏi người có công, kẻ có tội. Làm người cần hiểu lẽ thành công không lãnh, thất bại không đùn. Trong một tập thể, nếu ai ai cũng tranh giành công tích, đùn đẩy sai trái, thì không thể hài hòa, không thể phát triển. Do đó, khi thuộc hạ có sai trái, làm người phụ tá cần thay thuộc hạ gánh vác một phần trách nhiệm; đôi lúc vì sự phát triển của đại cuộc và tương lai của tập thể, người làm phụ tá cũng cần vì người chủ quản mà gánh vác một số công việc để thể hiện mình có năng lực đảm đương.
4. Cần chia sẻ sự thụ hưởng công tích. Công lao hay chuyện vui của tập thể cần chia sẻ cho mọi người chung hưởng, bởi vì có mọi người mới có cá nhân. Có điều hay không nên tranh hơn, có điều ích lợi không nên độc chiếm, bất kể công lao nhiều ít, nhất định nên có quan điểm này: “Công lao ấy là thành tựu của mọi người, cần chia sẻ cho mọi người cùng hưởng, đem vinh quang về cho mọi người. ” Một công ty, một tập thể có thể nhờ một vị phụ tá hay giỏi mà gặt hái được rất nhiều lợi ích. Tính cách khiêm tốn, mục tiêu cao xa là phong thái phải có của một người lãnh đạo thời đại mới. Rất nhiều phiền não của con người đều vì không biết đến vai trò của người phụ tá, nếu hiểu được “triết lý của người phụ tá” thì sẽ biết mình có một không gian thoáng rộng khác. Đó cũng là nhu cầu xã hội hiện đại của chúng ta. Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Đảm đương vai quản lý cấp cao có thể lãnh đạo quần chúng, cố nhiên là rất tốt;
Làm người phụ tá kết hợp thành công mọi người, cũng rất là vĩ đại.
Người anh cả có thể yêu quý em út, làm anh hai cần tôn trọng tiền bối.
Thứ hạng của người lãnh đạo Có người hỏi một nhà doanh nghiệp nổi tiếng: “Bí quyết thành công trong sự nghiệp của ông là gì?” Nhà doanh nghiệp lấy một viên phấn vẽ lên bảng đen một cái vòng, nhưng chừa lại một chỗ khuyết, nói: “Các bạn hỏi tôi bí quyết thành công của sự nghiệp, đó là tôi không làm tất cả các việc, giống như vẽ cái vòng vậy, nhất định chừa lại một chỗ khuyết để cho các thuộc cấp của tôi lấp đầy.”
Xã hội hiện nay coi trọng sự sáng tạo của tập thể, sự thành công của một người siêu việt xét cho cùng cũng rất hữu hạn, tập hợp trí tuệ quần chúng có thể tạo nên thành quả to lớn. Cho nên, khi làm việc, tiếp xúc với người khác, cần tôn trọng và bao dung lẫn nhau, mọi việc cần lấy phương châm làm tốt nhiệm vụ làm tiền đề. Người lãnh đạo cần có tư tưởng “thành công không hẳn do tôi, vinh quang thuộc về tập thể”.
Lãnh đạo là một môn học, là một loại nghệ thuật, và cũng là một thứ công đức, người lãnh đạo phải vì đại chúng mà mưu cầu phúc lợi, giảm bớt gánh nặng, vạch kế hoạch cho tương lai, đảm đương trách nhiệm. Triết học của lãnh đạo có hạng cao, hạng vừa, hạng kém, tức là xem năng lực của người lãnh đạo như thế nào. Người lãnh đạo đúng phương pháp thì thuộc cấp của ông ta như tắm gội gió xuân, đoàn kết làm việc; nếu không thì xa tâm rời đức, hoặc cố ý gây rối, hoặc mong cho ông ta đi khuất mắt. Thứ tự của người lãnh đạo có những hạng bậc nào?
Lãnh đạo hạng dưới, cần làm hết khả năng của mình. Người lãnh đạo thuộc hạng dưới cố gắng thể hiện sở trường của mình, phát huy năng lực của mình, tất cả mọi việc đều tự mình làm lấy. Người lãnh đạo như vậy đúng là rất phi thường, rất tài năng, nhưng ông ta chỉ thể hiện chính mình, bỏ qua giá trị hợp tác của tập thể, không thể xem là sáng suốt, chỉ có thể xem là người lãnh đạo thuộc hạng dưới. Lãnh đạo hạng giữa, cần dùng hết sức của người. Người thì dùng hết tài năng, vật thì khai thác hết công dụng. Nếu một người lãnh đạo, tấm lòng của ông rộng như biển cả, không chọn thô tinh, có thể dùng hết sức lực của người khác, nghĩa là thuộc hạ của mình có sức mạnh gì thì đều được ông cho phát huy ra hết. Đó là người lãnh đạo thuộc hạng giữa.
Lãnh đạo hạng trên, cần sử dụng hết trí tuệ của mình. Một người lãnh đạo hạng trên, ông ta không những biết làm cho sức mạnh của mỗi cá nhân đều được thi thố, mà còn khiến cho tài năng trí tuệ của mọi người đều được phát triển, nhà nhà tranh tiếng, hoa hoa tranh nở. Đó là người lãnh đạo thuộc hạng trên.
Lãnh đạo hạng cao, cần sử dụng hết cái sở trường của mọi người. Người lãnh đạo ở tầng thứ cao hơn có thể sử dụng “hết cái sở hữu của mọi người”, khiến cho những người làm việc với ông ta không cá nhân nào là không cống hiến năng lực của mình, không cá nhân nào là không đem trí tuệ của mình ra để phục vụ, thậm chí không một cá nhân nào là không đem tất cả tâm tình của mình ra để cống hiến, như nhà Phật thường nói: “Sắc thân quy về thường trú, cuộc sống trao cho long thiên”, mọi người chung kế sách chung sức lực, đồng lòng thành tâm, đôi bên đều toàn tâm toàn ý chung sức, chung lòng, khi bắt tay vào việc sẽ đỡ tốn công sức, việc chóng thành tựu.
“Dùng hết cái sở hữu của mọi người”, đó chính là người lãnh đạo ở hạng tối cao vậy. Sách “Tuân Tử” viết: “Miệng nói, thân làm, đó là của quý của quốc gia, miệng không nói mà thân làm, đó là tài năng của quốc gia, miệng nói mà thân không làm, đó là cái dụng của quốc gia. Miệng nói lời lành mà thân làm điều ác, đó là yêu nghiệt của quốc gia. Người trị nước kính của quý, yêu tài năng, tin cái dụng, trừ yêu nghiệt.”
Lời trích từ sách “Thái căn dàm”
Nguyên tắc quản lý sáng suốt nhất là làm cho tập thể luôn hiểu biết lẫn nhau, là khiến cho họ tạo thành một khối;
Phương thức quản lý tốt đẹp nhất là trao quyền thay vì can thiệp, là lấy tâm mình để thể tất lòng người.
Bận rộn là liều thuốc bổ cho cuộc sống Một người nếu sợ làm việc, lười nhác, thì làm sao có thể thành công được? Con người khởi tâm phiền não, bất an đều do không biết cố gắng làm việc, học tập, thời gian rảnh rỗi quá nhiều, cho nên bận rộn là liều thuốc bồi bổ cho cuộc sống.
Bận rộn là hình thái sinh hoạt của rất nhiều người, có điều công việc mà mỗi người bận rộn thì không giống nhau. Có người bận rộn việc nước, có người bận rộn việc xã hội, có người bận rộn việc gia đình, có người bận rộn việc cá nhân.
Bận rộn là một sinh hoạt không thể thiếu của toàn nhân loại. Người không phải bận rộn, trừ phi người ấy dùng tiền thay mình làm việc. Người hai tay buông xuôi, hai chân duỗi thẳng, sắp làm bạn với thần chết mới không bận rộn.
Bận rộn cũng có những thứ bậc không giống nhau:
1. Bận rộn mà thần thái an nhàn. Cùng là bận rộn, nhưng có người bận đến rối cả lên, bận đến khổ sở; người có trí tuệ làm việc theo trình tự, bận mà thần thái có vẻ an nhàn. Điều gọi là “người bận, tâm không bận” , tức là có người thì biết giao công việc, có người thì biết giao quyền, có người thì biết phân công, có người thì biết chỉ huy. Rất nhiều công việc phức tạp, qua tay của những người tài giỏi thì có thể biến phức tạp thành đơn giản, đưa ra cái chính, nắm điều quan trọng, nhờ vậy, sự việc tuy nhiều nhưng không có cảm giác bận rộn. Do đó, người hiểu được trong bận có nhàn, thì dù có bận rộn hơn cũng vẫn có những giây phút rảnh rỗi, chứ không đến nỗi bận đến độ chán ghét cuộc sống, chán ghét công việc, mà trái lại, anh ta yêu thích bận rộn, từ trong bận rộn mới cảm thấy cuộc sống đầy đủ, dồi dào. Bận rộn như vậy, con người sống có ý nghĩa.
2. Bận rộn mà tính khí xốc nổi. Có người không hiểu sự bận rộn, làm việc không có thứ tự trước sau, bận tíu tít một hơi, bận đến độ tâm tính trở nên bộp chộp, nóng vội. Chúng ta nhìn con ruồi, con muỗi bay vào cửa kính. Chúng loay hoay tìm đường ra, tông mạnh vào tấm kính mà không biết cạnh đó có một khe hở có thể chui ra. Chúng ta lại nhìn một đàn kiến, chúng bận rộn chạy lui chạy tới, nhưng chúng được phân công, có con báo hiệu, có con chỉ huy, tuy bận mà có trật tự. Có người nhắm mắt tông mạnh như con ruồi con muỗi, miệng luôn kêu bận, nhưng giải quyết công việc một cách lộn xộn. Chúng ta nên biết chia công việc theo thứ tự ưu tiên, để thực hiện, mới không dẫn đến sự bận rộn khiến cho tâm khí trở nên xốc nổi nôn nóng.
3. Bận rộn mà vui vẻ. Bận rộn là ý nghĩa của cuộc đời, là động lực của sự sống, con người bận rộn là con người đáng tự hào. Bạn xem, có nhà buôn phát tài nào mà không bận rộn? Những quan chức, lãnh đạo sao có thể không bạn rộn? Bận rộn đem lại sự đầy đủ cho cuộc sống, ý nghĩa cho con người, thành tựu cho sự nghiệp, tăng trưởng cho tiền tài. Con người cần phải bận rộn, nhưng bận rộn trong vui vẻ, hưng phấn. Nếu một người không chịu bận rộn, tức là biểu hiện cuộc sống của người đó không còn ánh sáng nữa. Bận rộn là có ích, không bận rộn thì trở thành vô dụng; người vô dụng thì ai có thể sống cùng với anh ta? Cho nên, con người cần bận rộn một cách vui vẻ, vì cuộc sống sung túc mà bận rộn.
4. Bận rộn mà không tự nguyện. Có người bận rộn mà trong lòng không cam chịu, đó là con người khổ nhất. Người không cam chịu bận rộn, tất nhiên sẽ không vui vẻ gì trong sự bận rộn ấy, sẽ không nhận ra nơi gởi gắm thân tâm của mình là sự bận rộn. Vậy không bận rộn thì làm gì? Đương nhiên có người nói: “Vì ai làm cho ai phải bận?” Bởi vì anh ta không hiểu con người vì sao phải bận rộn, nên không chịu giúp đỡ mọi người. Thực ra, ở đời không ai ăn không ngồi rồi, bạn giúp đỡ mọi người cũng là giúp đỡ chính mình. Người không tự nguyện bận rộn cần phải thay đổi quan niệm: tất cả sự bận rộn cho mọi người cũng đều có ích cho chính mình, ví như có thể thăng quan, lên cấp, được thưởng… Nếu bạn nghĩ đến tất cả sự bận rộn và tương lai của mình đều có liên quan với nhau, đều có sự trợ giúp, thì sẽ hiểu được bận rộn là một loại dinh dưỡng, là sức mạnh, là thành tựu, lúc ấy bạn có thể hỏi lại: “Con người tại sao lại không chịu bận rộn nhỉ?”
Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Bận rộn mới có thể thúc đẩy sự mạnh mẽ của tâm hồn, Bận rộn mới có thể bồi dưỡng nhân duyên của chính mình, Bận rộn mới có thể phát huy sức mạnh của cuộc đời, Bận rộn mới có thể nâng cao giá trị của con người.
Sống chung với cấp dưới Có hai anh em đi xa. Trên đường đi, hai anh em ai nấy tự xách túi hành lý của mình, thỉnh thoảng đổi tay. Về sau, người anh thấy bên đường người ta có bán đòn gánh, bèn mua một cái rồi đem hành lý móc vào hai đầu đòn gánh và gánh đi, trông rất nhẹ nhàng.
Một công tác đoàn đội có tạo ra được thành tích tốt nhất hay không, vai trò người lãnh đạo luôn là then chốt. Quan niệm trước đây đều cho rằng cấp dưới muốn được lãnh đạo tán đồng không phải là chuyện dễ. Hiện nay, do ý thức cá nhân phát triển, đối mặt với nhân loại mới tư duy mới, nên công việc lãnh đạo thường không dễ dàng. Đôi lúc chỉ cần điều chỉnh phương thức lãnh đạo là có thể có lợi cho sự hòa hợp với cấp dưới, lại có thể phát huy năng lực của đoàn thể một cách hữu hiệu.
1. Lấy quan tâm thay cho can thiệp. Quan tâm cấp dưới là thể hiện sự yêu quý, bảo vệ họ. Nhưng có một số người đứng đầu vì trải nghiệm quá phong phú nên đem kinh nghiệm của mình can dự vào công việc của cấp dưới, làm cho hai bên đều không vui vẻ. Do đó, người đứng đầu nên là người cố vấn với một mức độ vừa phải phù hợp với nguyên tắc chỉ huy, lấy quan tâm thay cho can thiệp, để cho cấp dưới khoảng không gian phát triển, nhằm phát huy ưu điểm nổi bật của cá nhân. 2. Lấy phục vụ thay cho đòi hỏi. V ai trò của người đứng đầu là vạch kế hoạch tổng quát, quyết định sách lược, cung cấp phục vụ. Có một số vị lãnh đạo năng lực nhiều, tính khí mạnh, làm việc vượt thời gian, vượt chất lượng, yêu cầu nghiêm khắc, khiến cho cấp dưới không kham nổi gánh nặng. Một tập thể dựa vào vị lãnh đạo độc chiếm toàn cục có thể đem lại thành công, nhưng cũng cần có vị quản lý tập thể tốt giỏi mới có thể tiếp tục kinh doanh lâu dài. Do đó việc đòi hỏi người khác quá nhiều, quá cao, khiến họ làm không nổi, sẽ ảnh hướng đến tinh thần làm việc, vậy chi bằng lấy phục vụ thay cho yêu cầu lại có thể dễ dàng phát huy tiềm năng của cấp dưới.
3. Lấy hợp tác thay cho mệnh lệnh. Quản lý không phải chỉ ngồi trên cao đưa ra mệnh lệnh, vì mệnh lệnh quá nhiều chưa hẳn được mọi người vui vẻ tiếp nhận. Phật giáo có câu: “Cùng làm việc với nhau” , chi bằng bạn hợp tác cùng với họ, làm việc cùng với họ, bước đi nhịp nhàng, lấy hiệp lực bàn bạc thay cho mệnh lệnh, khiến cho mọi người đôi bên trao đổi hiểu biết lẫn nhau, phát huy sáng tạo tập thể, tinh thần cùng chung sống, mới là phương cách quản lý cao nhất. 4. Lấy khích lệ thay cho trách móc. Người lãnh đạo mà giận dữ sẽ khiến mọi việc là sắt không thể thành thép. Nhưng cũng nên nghĩ rằng mỗi người đều có căn tính và nhân duyên không giống nhau. Kinh nghiệm của cấp dưới không đầy đủ sẽ khó tránh khỏi sai lầm và thiếu sót, nên việc tranh cãi, phàn nàn, trách mắng không bằng nỗ lực hiểu rõ khó khăn, thiếu sót của họ. Trong Thiền môn, thiền sư Bàn Khuê lấy từ bi, tình thương làm động lòng tên đầu trộm đuôi cướp giúp hắn thay đổi tật xấu, thiền sư Tiên Nhai dùng phương thức nói thẳng thắn chân thành đã cảm hóa chú tiểu bướng bỉnh. Vì đối phương, cần giữ lại một phần thể diện, cho họ sự chỉ dẫn thiết thực và sự khích lệ thích đáng, tin tưởng. Như vậy cấp dưới chắc chắn sẽ vui vẻ thành phục, chuyên tâm cải tiến.
5. Nói chuyện đạo lý không nên quá sâu sắc mà chỉ nên ngắn gọn rõ ràng. Đôi lúc người cấp trên nói chuyện đạo lý với cấp dưới nhưng quá sâu sắc, quá cao siêu, sẽ khó nhận biết tiếp thu, như vậy cũng bằng vô dụng. Do đó, điều quan trọng nhất là nói ngắn gọn, rõ ràng, người nghe sẽ dễ hiểu, dễ chấp hành.
6. Ra lệnh không nên phức tạp mà nên đơn giản. Lời nói là cây cầu giao lưu trao đổi giữa người với người. Đối với cấp dưới của mình, khi công bố mệnh lệnh, đương nhiên không thể sáng ra lệnh chiều thay đổi, nhưng cũng không nên quá tủn mủn. Bạn cần nắm vững nguyên tắc ngắn gọn để cấp dưới dễ dàng thực hiện, dễ dàng tạo ra một sự hiểu biết chung. 7. Dạy người không nên nghiêm khắc mà nên hiền từ. Gia Cát Lượng nói: “Vị tướng giỏi, thì cái cương của ông không thể bẻ gãy, cái nhu của ông không thể uốn cong, cho nên lấy yếu chế mạnh, lấy nhu chế cương, thuần nhu thuần nhược thì còn, thuần cương thuần cường thì mất; không nhu không cương hợp với đạo thường.” Khi chỉ bảo cấp dưới, không nên quá nghiêm khắc, mà nên có tâm từ bi, tạo cho họ phương tiện để dễ dàng thực hành. Nói năng không làm tổn thương họ, làm việc không quấy rầy họ, nhất định họ sẽ vui vẻ tiếp nhận. Hiện nay nhiều cấp trên hạch sách cấp dưới, nói năng khắc bạc với nhân viên, đó là những người không sáng suốt. Cần để cho cấp dưới có một khoảng không gian phát triển, cam tâm tự nguyện, đôi bên mới dễ hợp tác.
8. Đối xử với người không nên hà khắc mà nên khoan dung. Nếu bạn là một lãnh đạo khoan hậu thì cấp dưới chắc chắn phục tùng và tôn trọng bạn. Nhưng nếu bạn quá hà khắc, thường làm khó dễ họ, gây phiền phức cho họ, tăng thêm khó khăn cho họ, tăng thêm khối lượng công việc cho họ, kéo dài thời gian làm việc của họ, có những đòi hỏi thái quá, họ sẽ không vâng theo bạn, thậm chí họ còn lười nhác, bỏ việc, như vậy không có ích lợi gì cả. Nếu không thông cảm cấp dưới thì sớm muộn gì cũng thất bại.
Muốn trở thành một người quản lý ưu tú, có đủ bản lĩnh thử thách, cần vạch chiến lược lâu dài và biết tư vấn tâm lý, phối hợp trao đổi nhịp nhàng, quan hệ tốt giữa người với người… Nhưng bí quyết tuyệt diệu nhất là trước tiên phải quản lý thật tốt cái tâm của mình, tức là quản lý cái tâm của mình bằng cả lòng từ bi dịu dàng, người với ta là một, việc sống chung với cấp dưới chắc chắn sẽ suôn sẻ.
Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Là kẻ thuộc hạ nên như đất, khiêm tốn thấp bé, Là người chủ quản, nên như biển, không kén thô chọn tinh;
Với bạn bè giao hảo nên như rừng, chất chứa mọi thứ, Với mọi người chung sống nên như nước, co duỗi tự nhiên.
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
