Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Phật giáo ứng dụng
Pháp Môn Hạnh Phúc
- Tác giả
- Đại Lão Hòa Thượng Thích Tinh Vân
- Thông tin
- Nguồn: adidaphat.net
CHĂM SÓC “ĐÓA HOA” HÔN NHÂN
Trong lòng vô sự là hương hoa của thiên đường, Ca ngợi lời hay là âm nhạc của thiên đường, Tôn trọng bao dung là ánh sáng của thiên đường, Không giận không tham là hiện tại của thiên đường.
Đạo vợ chồng có ba bậc
Giao lưu tình cảm lấy công bằng chính nghĩa làm nguyên tắc; trao đổi ngôn ngữ lấy thông cảm bao dung làm phong thái; chung sống giữa ta và người không lấy trái tình nghịch lý làm lẽ tự nhiên; sử dụng tiền bạc lấy mức thu nhập và mức chi tiêu làm quy tắc. Giữa vợ chồng với nhau nên ăn ở như thế nào? Đạo vợ chồng có ba cấp bậc, bạn ở cấp bậc nào? Dưới đây xin đưa ra 6 điểm để tham khảo:
Người chồng cấp cao, về nhà giúp vợ lo liệu việc gia đình. Người chồng cấp cao biết nghĩ đến người vợ bận rộn với công việc bên ngoài, còn bận rộn với công việc trong gia đình, nhất định khá vất vả. Sau giờ làm, vì người chồng có thể thông cảm nỗi lao nhọc của người vợ, nên giúp vợ lo liệu việc nhà. Người chồng như vậy chắc chắn là người chồng tốt cấp cao.
Người chồng cấp vừa, về nhà uống trà đọc báo, khen ngợi người vợ. Người chồng không biết giúp vợ làm việc gia đình, về đến nhà, tuy chỉ ngồi uống trà đọc báo, nhưng ít nhất còn biết khen ngợi vợ, cảm ơn vợ đã bỏ công sức lo cho gia đình, người vợ dù có vất vả thế nào cũng cảm thấy ngọt ngào mát ruột.
Người chồng cấp thấp, về nhà khí thế át người, chê trách này nọ. Người chồng cấp thấp nhất là khi về đến nhà thì cho mình là người vất vả nhất, là người đóng góp nhiều công sức nhất cho gia đình. Hoặc là chê vợ nấu nướng không ngon, chê vợ không biết trang điểm, chê này chê nọ đủ điều, đó là người chồng cấp thấp nhất.
Người vợ cấp cao, thu dọn nhà cửa ngăn nắp sạch sẽ, hiền thục lễ độ. Tục ngữ nói: “Nhà có vợ giỏi giang như nước có tướng hiền tài”. Một người vợ giỏi giang biết khai thác nguồn lợi, biết tiết kiệm thu chi, giải quyết thỏa đáng việc nhà, giữ gìn môi trường trong sạch, thái độ ôn hòa mềm mỏng, quan tâm chăm sóc chu đáo, vẻ mặt hiền từ hòa thuận, khiến cho người chồng không có gì để lo lắng.
Người vợ cấp vừa, an ủi, khen ngợi sự vất vả của người chồng. Shakespeare nói: “Một người vợ tốt, ngoài lo toan giải quyết việc gia đình ra, còn là một người mẹ hiền, một người bạn tốt, một người tình say đắm. ” Cho nên, khả năng lo liệu việc nhà của người vợ có phần thiếu sót, nhưng ít nhất cũng cần biết nói lời hay đẹp, biết khen ngợi sự đóng góp công sức của người chồng.
Người vợ cấp thấp, huyên thuyên không dứt, khắc bạc ích kỷ. Người vợ cấp thấp, không những không giỏi lo liệu việc gia đình, mà khi người chồng về đến nhà, người vợ còn nói huyên thuyên không dứt, nào là chê trách người chồng chức nhỏ lương ít, nào là than vãn chỗ ở không tốt, áo quần không đủ ấm, như vậy chỉ khiến cho người chồng cảm thấy gia đình như một nhà tù.
Rất nhiều cuộc hôn nhân thất bại đều là do không biết thông cảm cho nỗi vất vả của đối phương, không thấu hiểu sự đóng góp của đối phương. Vì vậy, đạo vợ chồng nên bắt đầu từ ưa thích lẫn nhau, thông cảm lẫn nhau, thì khi gặp khó khăn trở ngại mới có thể giúp nhau vượt qua chông gai, vượt qua hoàn cảnh khó khăn, cuộc hôn nhân mới tốt đẹp, vẹn toàn. Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Bạn lớn tôi bé, không đôi co;
Bạn đúng tôi sai, duyên phận tốt;
Bạn có tôi không, tranh chấp ít;
Bạn vui tôi khổ, hạnh phúc nhiều.
Bí quyết của hôn nhân lâu dài Sự tu tập của ông Vương rất tốt, bất kể người vợ nói huyên thuyên thế nào, ông đều không tức giận, cùng lắm chỉ hỏi một câu: “Bà ơi, bà nói đã xong chưa?” Nhưng tiếng của bà Vương càng lúc càng lớn hơn.
Có một dạo không nghe tiếng huyên thuyên của bà Vương nữa, thì ra bà đã đọc lén một bài thơ của ông Vương: “Tương bạn lao đao tự hữu duyên, lao đao bán thế ý triền miên, khuyến quân hưu yếm lao đao giả, ninh nguyện lao đao đáo bách niên. ” (Thấy bạn huyên thuyên lại có duyên, huyên thuyên nửa kiếp ý triền miên; khuyên ngươi đừng chán người hay nói, thà cứ huyên thuyên đến bách niên)
Từ câu chuyện trên, người ta khuyên những vợ chồng trong thiên hạ rằng: Không liến thoắng nhiều lời, và lời nói lại là của quý (vô thanh thắng hữu thanh, hữu thanh cánh bảo quý), đợi cho đến khi lời huyên thuyên lắng ngớt, thì những ngày qua cũng không còn nhiều. Nói một cách đại khái, hôn nhân trong thiên hạ có thể chia làm hai loại: một loại là hôn nhân có tình cảm, một loại là hôn nhân không có tình cảm. Hôn nhân ngày xưa là do lệnh của cha mẹ, và lời của bà mối, đôi bên nam nữ sau khi kết hôn mới bắt đầu nảy sinh tình cảm; hôn nhân thời hiện đại thì tự do yêu đương, đôi bên nam nữ sau khi đã có tình cảm mới bắt đầu tính đến chuyện cưới hỏi. Đương nhiên, hôn nhân hiện đại cũng phải “theo lệnh của con cái” mới thành thân. Bất kể hôn nhân có tình cảm hay không, ai ai cũng hy vọng hôn nhân sẽ lâu bền mãi mãi, trăm năm hòa hợp.
Hôn nhân là bản khế ước hợp pháp trong việc truyền sinh liên tục của loài người, là quy tắc được công chúng tán đồng. Có người nói hôn nhân là cuộc đen đỏ, có người nói hôn nhân là sổ gửi tiền, có người nói hôn nhân như con diều, có người nói hôn nhân như nhà tù, có người nói hôn nhân là sản phẩm của yêu đương, cũng có người nói hôn nhân là nấm mồ của tình yêu, có người trước khi kết hôn thì đối với hôn nhân xem chết như về, cũng có người sau khi kết hôn thì đối với hôn nhân xem về như chết.
Phụ nữ thời xưa sinh ra không được đối xử bình đẳng với nam giới, cũng không có quyền tự chủ. Phụ nữ lấy chồng muộn cũng bị người đời bàn tán xôn xao; sau khi kết hôn, không thể ngồi ăn cùng mâm với người chồng và con cái, người chồng có thể tùy ý tìm cớ bỏ vợ; phụ nữ ngoài sự cam chịu, còn phải tuân thủ tam tòng tứ đức, tam tòng nghĩa là tại nhà theo cha, lấy chồng theo chồng, chồng chết theo con; tứ đức đó là công, dung, ngôn, hạnh. Ý thức nữ quyền trong xã hội hiện đại được đề cao, giới nữ đã không còn giống như trước kia suốt đời chỉ đóng một vai diễn bị sắp đặt, bị chi phối, do đó, “chủ nghĩa đại nam tử” trong quá khứ đã biến thành “chủ nghĩa người đàn ông tốt đời mới”.
Hôn nhân thời hiện đại chú trọng đến bình đẳng nam nữ, đôi bên nam nữ phải tôn trọng nhau, kính lễ nhau, nhẫn nhịn nhau, bao dung nhau, do đó Hồ Thích đã đổi tam tòng tứ đức của người phụ nữ trong quá khứ thành “tam tòng tứ đắc” mà người đàn ông hiện đại phải thực hiện. Tam tòng là vợ ra khỏi nhà phải đi theo, mệnh lệnh của vợ phải tuân theo, vợ nói sai cũng nhắm mắt nghe theo, tứ đắc là vợ trang điểm phải đợi, sinh nhật của vợ phải nhớ, vợ trách mắng phải nhịn, vợ tiêu tiền phải đưa. Thực ra, “tam tòng tứ đắc” của Hồ Thích là nhắc nhở những đôi nam nữ đã kết hôn phải nên chiều lòng nhau, thông cảm nhau, đôi bên tin tưởng nhau, như vậy mới có thể duy trì cuộc hôn nhân tốt đẹp, trọn vẹn. Người nam và người nữ trong hôn nhân không thể yêu cầu thay đổi ý nghĩ của đối phương mà là đối phương thích nghi lẫn nhau, tôn trọng đối phương, đôi bên dành cho nhau một khoảng không gian. Hiện tại có người vì cách nặn kem đánh răng, cách cởi vớ của đôi bên không giống nhau mà sinh ra ly hôn, tức là muốn đem hôn nhân làm trò đùa; cũng vì đôi bên không hiểu biết lẫn nhau, không chịu chiều theo những gì đối phương ưa thích.
Nhà triết học Hy Lạp cổ đại Socrates có người vợ rất hung hãn, nói huyên thuyên suốt ngày, thường làm Socrates bẽ mặt trước đám đông. Có người hỏi kết cục cuộc hôn nhân của Socrates là gì, ông nói: “Người đàn ông cưới một người vợ tốt tính sẽ biến thành một người vui sướng, người đàn ông cưới một người vợ xấu tính sẽ trở thành một nhà triết học. ” Người nam và người nữ trong hôn nhân phải cống hiến và nhẫn nại, phải học tập mở một con mắt, nhắm một con mắt, bỏ qua và chịu đựng khuyết điểm của đối phương. Người nam và người nữ trong hôn nhân phải học tập lắng nghe, không thể truy tìm căn do của mọi việc, đôi lúc cần thông cảm sai sót của đối phương.
Lời trích từ sách “Thái căn đàm” Vợ chồng đẹp đôi không phải do trời định, trong cảnh sống chung, nên:
Nhiều hơn sự hóm hỉnh, ít hơn sự toan tính, Nhiều hơn sự thông cảm, ít hơn sự đôi co,
Nhiều hơn sự quan tâm, ít hơn sự chê trách.
Mẹ chồng con dâu và mẹ ruột con gái Tết Đoan ngọ đã đến, mẹ chồng bảo cô con dâu nấu bánh tét. Cô con dâu không biết gói bánh tét, gói từ sáng sớm đến giữa trưa mà cũng không dễ gì gói xong. Khi nấu bánh tét, cô con dâu nghe mẹ chồng gọi điện thoại cho con gái đã lấy chồng bảo nhanh nhanh về nhà ăn bánh tét. Cô con dâu vô cùng tức giận, nói thầm trong bụng: Mình bận đến mồ hôi chảy ướt đẫm lưng, còn bà thì chẳng quan tâm gì đến nỗi vất vả của mình, nay còn gọi con gái về ăn bánh tét nữa! Do trong lòng bất bình nên càng nghĩ càng tức, cô cởi bỏ cái tạp dề ra, thay áo quần định chạy về nhà mẹ đẻ. Đang khi vừa ra khỏi cửa, chuông điện thoại reo lên, thì ra người mẹ gọi qua nói: “Con gái à, hôm nay mẹ bảo chị dâu con gói bánh tét, con mau mau về ăn bánh nhé!” Cô con dâu nghe vậy hơi ngớ ra, đúng là mẹ và con gái trong thiên hạ đều giống nhau cả! Trong gia đình, vấn đề giữa mẹ ruột và con gái tương đối ít, vấn đề giữa mẹ chồng và con dâu tương đối nhiều.
Mẹ và con gái có tình cảm của mẹ và con gái, mẹ chồng và con dâu có quan hệ của mẹ chồng và con dâu. Bạn có thể nhận rõ sự quyến luyến vi diệu giữa mẹ ruột với con gái và giữa mẹ chồng với con dâu, tất cả đúng là không có gì để nghi ngờ. Quan hệ của mẹ và con gái, con gái là máu thịt từ trong thân thể của người mẹ; con dâu rốt cuộc chỉ là người của gia đình khác cưới hỏi đem về, huống hồ con gái yêu quý nhất của mình bị bà ta chiếm hữu, quan hệ tốt đẹp của mẹ chồng và con dâu sẽ chôn chặt mọi nguy cơ tiềm ẩn. Mẹ ruột và con gái cũng được, mẹ chồng và con dâu cũng được, chỉ cần nhận ra một cách thấu đáo mối quan hệ hỗ tương ấy thì đôi bên mới có thể chung sống.
Thế gian cũng có những quan hệ giữa mẹ ruột và con gái không mấy hài hòa, nhưng cũng có đôi bên mẹ chồng và con dâu thân thiết hơn cả mẹ ruột và con gái. Đạo chung sống giữa người với người, như một cái bát không thể tạo tiếng kêu, hai cái bát mới leng keng thành tiếng. Bác sĩ Triệu Lệ Vân có lần kể chuyện bà và mẹ chồng chung sống với nhau. Bà đã nói ra một bí mật: mẹ chồng và con dâu sống trong một gia đình nên như điệu nhảy Tango, người tiến kẻ lui. Ngày xưa có hai nhà ở gần nhau, người của nhà họ Trương thì hòa thuận vui vẻ, sống những ngày tràn đầy hạnh phúc, còn người của nhà họ Lý thì ba ngày một lần cãi cọ, năm ngày một lần ẩu đả, sẽ rất khó chung sống với nhau.
Một hôm, người của nhà họ Lý chạy sang hỏi người của nhà họ Trương: Người nhà các bác sao không có cãi vã tranh chấp mà có thể chung sống hòa thuận với nhau như vậy? - Bởi vì người nhà chúng tôi đều cho rằng mình là người xấu đã làm sai việc này việc nọ, nên có thể chịu đựng lẫn nhau, nên không có mâu thuẫn. Người nhà các bác đều tự cho mình là người tốt, do đó tranh cãi không thôi, thậm chí còn thượng cẳng tay hạ cẳng chân!
- Như vậy nghĩa là gì?
- Ví như tách trà để ở đây, có người không chú ý làm vỡ nó. Người làm vỡ tách trà không chịu nhận sai, lại còn hùng hổ nói lý lớn tiếng mắng: “Ai đã để tách trà ở đây thế?” Người để tách trà cũng không chịu thua cãi lại: “Tao để đó, tại sao mày không chú ý làm vỡ nó?” Hai người không ai chịu nhường ai, đều tự cho mình là người đúng, giằng co mãi không thôi, đương nhiên là cứ cãi nhau. Trái lại, người làm vỡ tách trà nếu biết xin lỗi, chỉ cần nói: “Xin lỗi, tôi vô ý đã làm vỡ cái tách.” Đối phương nghe thế, liền nói: “Việc này không nên trách anh, đúng ra là tôi không nên để cái tách trà ở chỗ ấy.” Đôi bên thẳng thắn thừa nhận là lỗi của mình, khiêm nhường lẫn nhau, làm sao có thể sinh ra tranh cãi được?
Cho nên giữa mẹ chồng và con dâu thường ấp ủ một thái độ “xin lỗi, tôi sai rồi”, cho mình là người xấu, học tập đức tính của nước là chảy xuống chỗ thấp, khiêm tốn hạ mình, điều tốt nhường người khác hưởng thụ, điều xấu tự mình gánh chịu, từ trong sự nhượng bộ chịu thiệt để rèn luyện tâm tính của mình, mở rộng tấm lòng bao dung độ lượng của mình.
Thực ra, ta và người chung sống, không chỉ giữa mẹ chồng và con dâu mới cần nhảy điệu Tango, mà giữa mẹ ruột và con gái, giữa vợ chồng, giữa bạn bè với nhau cũng cần nhảy điệu Tango. Trên đời bất cứ quan hệ nào giữa người với người cũng đều nên học nhảy điệu Tango, bạn tiến tôi lui, tôi tiến bạn lui. Nếu bước chân hai người cùng tiến tới thì sẽ giẫm đạp lên đối phương, nếu cả hai người cùng lui, thì điệu ấy cũng không thể nào nhảy được.
Điệu nhảy Tango ấy giữa mẹ chồng và con dâu phải nhảy thế nào mới hài hòa, mới mềm mại uyển chuyển? Đó là cần nhìn vào sự thỏa thuận ngầm giữa họ với nhau. Sinh mệnh của chúng ta chỉ là một nửa của thế giới mà mọi người liều mạng chen nhau tiến lên nhưng lại không biết rằng sau lưng còn có cả nửa thế giới rộng lớn. Chúng ta nên học tập thái độ không so sánh, không so đo, phải biết ở một góc độ khác để tìm hiểu cuộc đời.
Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Nếu vừa ý người thì không vừa ý mình;
Nếu vừa ý mình thì không vừa ý người;
Muốn được ý mình như ý người, trừ phi ý người như ý mình; Người người đều được như ý, mọi người vạn sự như ý.
Bí quyết hạnh phúc của vợ chồng Có người nói yêu nhau dễ, ở với nhau khó, Bịt mắt dễ, bịt miệng khó lắm thay, tất cả là thời đã qua.
Có người đem hạnh phúc làm sự nghiệp để kinh doanh, có người vì tự do hôn nhân bảo phải dừng.
Đến cuối cùng thì ai là người thắng, ai là kẻ thua, không ai đánh giá được.
Thực ra hạnh phúc không phải là chỉ dành cho hoàng tử và công chúa,… Nhưng cho dù là hoàng tử và công chúa như trong lời đồng dao của trẻ con, thì hạnh phúc cũng cần tưới bón, và yêu quý giúp đỡ nhau.
Tề Dự, “Hạnh phúc thị thập ma”
Vợ chồng chung sống với nhau cần ôn hòa nhẫn nại mới có thể xây dựng một gia đình vui vẻ hòa thuận.
Cần lấy thái độ khoan dung thay cho ương gàn cố chấp, lấy lòng thành thật để đối đãi với nghi ngờ bất tín, dùng lối thông cảm để giải quyết sự sai lầm va vấp, lấy bất cầu báo đáp tình cảm quan tâm của đối phương, như vậy chắc chắn sẽ như nước sữa tan hòa, thân mật khăng khít. Rốt cuộc giữa vợ chồng với nhau cần phải chung sống như thế nào?
1. Cần trao đổi chuyện trò để biểu hiện sự cảm nhận của đôi bên. Điều quan trọng nhất giữa vợ chồng là trao đổi chuyện trò, có khơi gợi, trao đổi mới hiểu rõ sự cảm nhận của đôi bên, nói ra những điều còn tồn đọng trong lòng mới có cơ hội tiến bộ trưởng thành. Điều gọi là “Bé nhỏ biến thành lớn rộng” , tức là một chuyện nhỏ nhặt chất chứa trong lòng lâu ngày, nhưng đôi bên không trao đổi hỏi han, không quan tâm lẫn nhau, tạo thành cuộc chiến tranh lạnh, hố ngăn cách tình cảm ấy có thể càng ngày càng sâu, và thường không thể vãn hồi. Là người chồng cần biết nể vợ. Sợ vợ có nghĩa là kính nể. Một người đàn ông kính nể vợ tức là biết tôn trọng nữ giới. Một người đàn ông kính nể vợ tức là trong gia đình không so tính quyền lực lớn nhỏ, tất cả cho người vợ là lớn, mình là nhỏ, giao quyền lo liệu việc gia đình cho người vợ gánh vác. Nếu được như vậy, thì gia đình ấy nhất định gọn gàng trật tự, thuận hòa đầm ấm. Trái lại, nếu đề cao chủ nghĩa “đại nam tử”, và so tính quyền lực với người vợ, thì gia đình ấy chắc chắn mây đen khí độc, khó được bình yên. Ông Hồ Thích đã từng cực lực đề xướng “phong trào sợ vợ”, chủ trương tổ chức “Câu lạc bộ sợ vợ” để đề cao địa vị nữ giới trong xã hội.
2. Cần hài hòa để rút ngắn khoảng cách của đôi bên. Vợ chồng chung sống với nhau, thì quan điểm ý kiến, mục tiêu lý tưởng của đôi bên, cách thức làm người làm việc, giao tiếp qua lại, khó tránh khỏi có chỗ bất đồng, những lúc như vậy nên làm thế nào? Cần hài hòa, cần nhường nhịn lẫn nhau, từ trong sai khác tìm sự hòa đồng, số lần như vậy cần nhiều hơn nữa, đôi bên suy nghĩ hình thức và phương pháp làm việc để có thể rút ngắn khoảng cách, và dần dần tạo ra sự thỏa thuận ngầm.
3. Cần thích ứng để tạo ra niềm hứng thú chung giữa đôi bên. Có một số cặp vợ chồng sau khi kết hôn mới phát hiện sở thích của hai người hoàn toàn khác nhau, thông thường vì yêu cầu đối phương theo sự ưa thích của mình nên khiến đôi bên không vui vẻ. Nếu hai vợ chồng cố gắng tạo ra niềm hứng thú giống nhau thì có thể dẫn dắt lẫn nhau, bàn bạc lẫn nhau và có tiếng nói chung.
4. Cần thông cảm, cần khen ngợi sự khó nhọc của đối phương. Có một số người chồng về đến nhà chỉ có phàn nàn mình đi làm việc quá vất vả, mà không tự nguyện giúp đỡ người vợ một vài việc lặt vặt trong gia đình; người vợ thấy người chồng về nhà không giúp đỡ được gì thì đâm ra oán thán mình hàng ngày bận việc trong ngoài túi bụi, quá cực nhọc, những lần như vậy thì cãi cọ và bất mãn có thể xảy ra. Giữa vợ chồng với nhau nên thông cảm sự vất vả của đối phương nhiều hơn, đừng tiếc lời khen ngợi sự đóng góp công sức của đối phương. Ngạn ngữ phương Đông có câu: “Gia đình hòa thuận, mọi sự tốt lành”, “Vợ chồng hòa thuận, gia đạo mới hưng vượng”, đều nói đến vợ chồng chung sống nên lấy hòa làm quý. Shakespeare cũng nói: “Sự bất hòa trong gia đình là hang ổ của thần nghèo túng”, sự nghèo túng ấy không chỉ là thiếu thốn về mặt tiền bạc vật chất, mà bao gồm cả sự nghèo túng về mặt tinh thần, tâm lý. Rốt cuộc, vợ chồng đồng tâm hợp lực mới có thể cùng đối mặt với thách thức, cùng trưởng thành, xây dựng gia đình hạnh phúc.
Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Từ bi là thế giới của sự dịu hiền tốt đẹp, Tôn trọng là phép mầu của may mắn và hoan hỷ, Cảm ơn là nguồn suối của hạnh phúc và an lạc, Khen ngợi là pháp bảo của lợi người và cảm hóa người.
Điều kiện chọn vợ chồng Hứa Doãn người nước Tấn, qua lời của bà mối cưới về một người vợ. Đêm động phòng, thấy mặt vợ, thoạt nhìn mặt mày quá xấu xí, cảm thấy không vui, bèn hỏi vợ: “Phụ nữ cần có bốn đức, đó là công, dung, ngôn, hạnh, vậy xin hỏi nàng có mấy đức? Người vợ nói: “Trong bốn đức ấy, thiếp có đủ ba đức, chỉ thiếu ‘dung’ mà thôi”.
Hứa Doãn không vui, người vợ hỏi lại: “Quân tử có trăm hạnh, vậy chàng có bao nhiêu hạnh?” Hứa Doãn đáp: “Ta có đủ trăm hạnh.”
Người vợ cười nhạo, nói: “Trăm hạnh của người quân tử thì lấy ‘đức’ làm đầu, nay chàng nhìn thấy thiếp, ‘háo sắc’ đã vượt hơn cả ‘háo đức’ , sao lại nói có đủ trăm hạnh? Hứa Doãn nghe vậy, cảm thấy rất xẩu hổ. Từ đó về sau, hai người tình nghĩa mặn nồng đến đầu bạc răng long.
Con người nói chung đều tìm đối tượng để kết hôn, bởi vì một nửa phần còn lại là cần làm bạn suốt đời, nên người ta đều chọn ưu điểm mà không muốn khuyết điểm. Thực ra, việc chọn ưu điểm nhất định là tốt rồi, nhưng chọn khuyết điểm chưa hẳn đã là không tốt. Chọn ưu điểm cố nhiên ai ai cũng nói tốt; nếu khuyết điểm có cơ hội cải tiến, thì khuyết điểm cũng có thể trở thành ưu điểm, nên có điều gọi là “nguy cơ tức là chuyển cơ”, điều này chẳng phải là đã nói rõ cho chúng ta biết đó sao?
Có người bàn về hôn nhân nhấn mạnh đến vấn đề môn đăng hộ đối, lấy tiền của, quyền thế để đánh giá, lấy hứa hôn làm quà tặng cảm ơn. Nhưng hôn nhân là chuyện cả đời người, vợ chồng đi với nhau suốt cả cuộc đời, vậy làm sao có thể tùy tiện được? Ngày nay môn đăng hộ đối khó giữ mãi là môn đăng hộ đối; ngày nay có tiền của, có quyền lực, thì khó giữ tiền của, và quyền lực có ngày cũng bị thất thế.
Cho nên, hôn nhân không chỉ là điều kiện của một phía, lại càng không thể tự do đa tình.
Rốt cuộc, đôi bên nam nữ nên chú ý đến điều kiện tuyển chọn vợ chồng như thế nào?
1. Hứng thú cần dung hợp. Hôn nhân là sự kết hợp của hai cá thể không giống nhau, hứng thú sai biệt có thể ảnh hưởng cuộc sống chung. Hứng thú của hai bên cần dung hợp với nhau, cùng chung mưu cầu một cuộc sống hài hòa vui vẻ. Nếu hai người ai theo ý nấy thì suốt ngày mâu thuẫn với nhau, không ai chịu ai, như vậy cuộc sống làm sao vui vẻ hạnh phúc cho được? 2. Khuyết điểm cần bổ trợ cho nhau. Con người ai cũng có khuyết điểm, bạn không thể xem vợ, chồng như một vị thánh mà hãy xem họ như là con người để yêu cầu, cần bao dung cả sở trường sở đoản của họ và cả ưu điểm lẫn khuyết điểm của họ. Lại nói, khuyết điểm của mình cũng có rất nhiều chứ! Cho nên đôi bên cần lấy chỗ dài bù chỗ ngắn, lấy cái hay phụ cho cái dở. Quả dứa, quả hồng lúc chưa chín thì chua, chát, nhưng được nắng chiếu rọi, gió phe phất chúng chín mọng thì trở nên ngon ngọt; cho nên chọn đối tượng kết hôn thì chọn ưu điểm, nhưng không nên bài xích khuyết điểm quá đáng, bởi vì khuyết điểm cũng có thể sửa đổi.
3. Cần tôn trọng nhân cách của nhau. Quan niệm truyền thống Trung Quốc đã tạo nên hiện tượng nam tôn nữ ty trong xã hội, cái gọi là chủ nghĩa “đại nam tử” mà nó biểu hiện ra chính là mặc cảm tự tôn của giới đàn ông. Đến ngày nay, ý thức nữ giới đã vùng dậy, tranh đòi nữ quyền; hoặc từ nhỏ được thương yêu chiều chuộng, nên ở đâu cũng cần người đàn ông chiếu cố, giúp đỡ. Trên đây là hai loại nhân cách lệch lạc đều cần cân bằng mới có thể đạt đến sự bình đẳng của nhân cách đáng tôn trọng. Kinh Phật nói: “Ân ái thân mật, cùng lòng khác tướng, tôn sùng kính cẩn, không yếu ớt lạnh nhạt; giỏi việc trong ngoài, nhà giàu phong thạnh, tiếp đãi khách khứa, xưng tán danh lành, đó là chồng vợ. ”
Đoạn kinh dẫn trên nói rõ sự quan trọng của việc tôn trọng nhân cách lẫn nhau giữa vợ và chồng. 4. Chung sống cần kính trọng lẫn nhau. Vợ chồng chung sống với nhau, nếu không kính trọng lẫn nhau thì cuộc đời lâu bền ấy thực sự không thể vượt qua được. Cho nên giữa vợ chồng cần tôn kính, cùng tin tưởng, cùng thông cảm lẫn nhau, thì sự thân tình ấy mới giữ được lâu dài. Dù thân mật như tình vợ chồng nhưng cũng phải kính trọng nhau như khách.
Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Học tập vui vẻ có thể trở thành một vị “Phật vui vẻ” , Học tập tự tại có thể trở thành một vị “Phật tự tại”.
Học tập bao dung có thể trở thành một vị “Phật bao dung”, Học tập viên thông có thể trở thành một vị “Phật viên thông”.
VŨ KHÍ CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ
Làm cho dồi dào gọi là đẹp, dồi dào mà có sáng chói gọi là lớn.
Phụ nữ phương Đông và phụ nữ phương Tây
Có một phụ nữ phương Đông do người chồng ngoại tìnhnên ly hôn, bà hận ông ta mười mấy năm trời; trong hôn lễ giữa bà với một người Australia, hai người vợ trước của người chồng mới đều đến chân thành chúc phúc họ, bà ta vô cùng cảm kích: cùng là phụ nữ, nhưng sự khác biệt về quan niệm Đông- Tây quả là rất lớn.
Trong thế giới loài người, một nửa dân số là phụ nữ, so với đàn ông không thua kém bao nhiêu, thậm chí còn quan trọng hơn cả đàn ông. Nhưng lâu nay, người phụ nữ luôn bị kỳ thị, ngay như giữa những người phụ nữ với nhau, thì phụ nữ phương Đông và phụ nữ phương Tây cũng có những sự đãi ngộ vô cùng khác nhau.
Phụ nữ phương Tây được ví như là những thiên sứ của nhân gian, nữ thần của thượng đế, là sứ giả hòa bình, phụ nữ cần được người đàn ông tôn trọng. Cho nên trong xã hội phương Tây, đâu đâu cũng có thể thấy đàn ông nhường chỗ cho phụ nữ, đàn ông nhấc ghế cho phụ nữ ngồi, dìu phụ nữ lên xe… Trong xã hội, người phụ nữ phương Tây được tôn trọng đầy đủ, do đó, ở phương Tây, có nhiều phụ nữ là giám đốc, là hiệu trưởng, là nhà doanh nghiệp, tất cả giới nữ đều có thể ngẩng cao đầu, thành đạt ngang với đàn ông, ít có người phụ nữ nào cam chịu giới tính của mình, chấp nhận thua kém giới đàn ông nửa bước.
Ở phương Tây, tài sản để lại của cha mẹ không chỉ giao cho con trai, mà con gái cũng được chia đều. Thậm chí rất nhiều phụ nữ chủ trương yêu cầu người chồng phải trả lương. Thực ra, nếu đúng là trả lương thì người chồng không trả nổi, bởi vì thời gian người phụ nữ làm việc ở gia đình tính ra nhiều hơn so với thời gian công tác của người chồng ở bên ngoài, với lại công việc cũng khá nhiều và nặng nhọc, tiền lương nhất định phải rất cao.
Tuy việc trả lương chưa hẳn đã thành sự thật, nhưng chắc chắn đàn ông, phụ nữ phương Tây không có vấn đề ai nuôi ai, mọi người thực sự được tôn trọng như nhau, có địa vị bình đẳng. Quan điểm “nam nữ bình đẳng”, thể hiện địa vị và giá trị của người phụ nữ.
Phụ nữ phương Đông thường bị cho là “bà chằng gieo họa”, “quỷ Dạ xoa”, “cọp cái” “sư tử Hà, Đông”
… Người đàn bà đẹp cũng thường bị ví như “người đẹp độc ác”, “hồ ly tinh” . Người phương Đông thường hình dung người đàn bà rất đáng sợ, cho nên hàng ngàn năm nay, phụ nữ phương Đông muốn tranh giành địa vị nam nữ bình đẳng, nhưng trước sau chỉ là mộng tưởng. Nhiều năm trước đây, phụ nữ phương Đông chỉ như là người giúp việc trong gia đình, ba bữa cơm được dọn lên, đàn ông luôn ăn trước. Đàn ông có thể năm thê bảy thiếp, đàn bà chỉ mảy may nghi ngờ bị mất trinh, thì cả xã hội đều nhìn người đàn bà ấy bằng nửa con mắt. Trong nhà nếu có chuyện không may xảy ra, nhất định trách người đàn bà có số tử vi không tốt, là “sao chổi” , là “số khắc phu”. Đàn ông có thể bỏ vợ, nhưng không bao giờ nghe nói đàn bà có thể “bỏ chồng”. Đàn ông trong xã hội, đi đâu cũng đều nói “phụ nữ không có tài ấy là đức vậy”, phụ nữ không cần phải học hành, chỉ cần lo liệu việc nhà, nuôi nấng con cái, đã là vợ đảm mẹ hiền. Đáng thương cho người phụ nữ, cả đời chịu đủ thứ giày vò, chỉ vì tâm tính lương thiện mà cam tâm tình nguyện.
Trên đây là những so sánh giữa phụ nữ phương Tây và phụ nữ phương Đông, nhưng chưa hoàn toàn đúng. Phương Tây cũng có những người đàn bà bị ngược đãi, phương Đông cũng có những người phụ nữ được hạnh phúc. Phật giáo nói: “Chúng sinh đều có Phật tính”, về bản chất, chúng sinh đều bình đẳng, loài người có quan niệm bình đẳng mới có thiện đức của Phật tính. Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Thế giới ta bà có đủ thứ đau khổ, bất hạnh, oan ức, bất bình, Làm thế nào mới có thể sống đời tự tại? Chỉ có một cách duy nhất, Đó là dùng trí tuệ Bát nhã của mình tìm đến tịnh độ ở trong tâm.
Hương vị của người mẹ Cha mẹ sinh ra ta, nuôi nấng ta, cha mẹ dạy bảo ta, dưỡng dục ta, ta chỉ nhận ở cha mẹ mà báo đền thì rất ít. Khi ta kêu khóc, cha mẹ cho ta niềm vui, khi ta thất vọng, cha mẹ động viên khích lệ ta; ăn mặc, đi ở, cha mẹ đều cung cấp, giúp đỡ ta; khi bị trắc trở hoạn nạn, cha mẹ an ủi vỗ về ta. Bao nhiêu dáng hiền lời ngọt, bao nhiêu dịu dàng thông cảm của cha mẹ, ta cũng chẳng báo đáp được bao nhiêu! Một số người xa quê hương học tập, làm việc, thường nhớ đến hương vị của mẹ ở trong gia đình; thậm chí ngay trong cuộc đời của mỗi người, thỉnh thoảng cũng hồi tưởng thời gian trưởng thành đều có hương vị của mẹ, chẳng hạn những chuyện xa xưa của thời thơ ấu như hơi ấm bồng ẳm của mẹ, dòng sữa ngọt ngào của mẹ, lời dạy bảo nhẹ nhàng đầy thương yêu của mẹ, cách giả vờ để đùa bỡn với bé của mẹ…
Điều gọi là “hương vị của mẹ”, thực ra đó là tấm lòng của người mẹ hiền dịu. Lòng yêu thương hiền dịu của mẹ mỗi một người con nào cũng đều cảm nhận, cho nên từ bé đến lớn, thậm chí khi mình đã làm cha làm mẹ đều luôn luôn nhớ đến “hương vị của mẹ”.
Vậy hương vị của mẹ là gì?
Lời nói của mẹ. Khi còn là đứa bé bọc trong tã lót, mẹ đã tự nói một mình với em bé. Đến lúc đứa bé ê a học nói, người mẹ từng chữ từng câu dạy cho bé nói năng. Mới đầu chỉ học một chữ như “nào”, “ngoan”, “tốt”; tiếp theo là hai chữ, như “cục cưng”
“bão bão”, , “ăn ngoan”. Sau đó là dạy nói đến ba chữ, bốn chữ, cho đến khi đứa bé có thể diễn đạt ý nghĩ của mình, lúc ấy có những đứa con lại bắt đầu trách mẹ nói nhiều, một câu đã nói rồi lại nói nữa, đã dặn rồi lại dặn nữa. Cứ cho là mẹ nói nhiều, nhưng cũng phải cảm ơn sự ân cần yêu thương của mẹ.
Hành động của mẹ. Đối với đứa bé, sự quan tâm chăm sóc của mẹ thường biểu hiện qua hành động. Ví như, mẹ dang vòng tay ra, tức là biết mẹ muốn ôm ta; mẹ giấu tay sau lưng, tức là mẹ đang cất giữ một vật gì muốn cho ta. Mẹ làm ra vẻ muốn đánh ta, nhưng thực ra trong lòng mẹ đang yêu thương ta; mẹ ôm ta vào lòng, đó là lúc mẹ cảm thấy vui sướng nhất; mẹ ư ư không thành câu chữ, kỳ thực là biểu hiện ý yêu thương đối với ta; mẹ sợ ồn ào làm tỉnh giấc ngủ say của ta, nên nói nhỏ đi nhẹ; mẹ đặt ta vào nôi thực ra là mẹ đang đặt ta vào lòng của mẹ.
Nét mặt của mẹ. Thời kỳ trẻ con, mẹ là tất cả của đứa bé: nét cười của mẹ đó là thiên đường; vẻ mặt ủ dột của mẹ, đó là chuyện buồn của nhân gian. Bất kể mẹ có những chuyện lo nghĩ gì, nhưng đứng trước mặt em bé, nhất định xem như không có việc gì, nét mặt vẫn vui vẻ tươi cười. Đôi mắt của mẹ là đại dương màu xanh trong lòng của bé; đôi môi của mẹ nói lời hay hơn cả chim hoàng anh đang hót. Tình ý của mẹ. Tình ý của mẹ vô cùng sâu rộng, nhưng đứa bé trẻ thơ không thể nào hiểu hết, có lúc bé cố ý kêu khóc, tức là muốn mẹ ôm mình một lát, thậm chí quấy rầy vô lối, những muốn được mẹ quan tâm. Trong tâm hồn bé bỏng của đứa trẻ, chỉ muốn chinh phục người mẹ, khiến cho mẹ hoàn toàn là sở hữu của mình, đâu có thể hiểu thấu trong lòng mẹ còn có đủ thứ những phiền não thị phi của thế giới người lớn?
Bữa ăn của mẹ. Mẹ mang thai khó nhọc, chịu khó bên ướt mẹ nằm bên ráo con lăn, đó đều là những việc người khác không thể thay thế được, thậm chí ba bữa ăn của mẹ lại càng thể hiện “hương vị của mẹ” . Mẹ sửa soạn ba bữa ăn cho gia đình, đủ các thứ mùi vị chua cay mặn nhạt, đều chiều theo ý thích của em bé, không hề nghĩ đến mình nên ăn những gì, luôn luôn muốn đem lại niềm vui cho đứa con thơ dại trong việc ăn uống. Cuộc đời của mẹ, từ lúc con cái ra đời cho đến lúc lớn khôn tự lập, mãi mãi yêu thích con cái, cần có con cái, cho nên cuối cùng “hương vị của mẹ” còn là niềm yêu thích con cái, đó là sự thực khó có thể phân biệt cho rõ ràng.
Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Cuộc sống như củi cháy hết thì có lửa truyền, tức là đời đời liên miên không dứt, Dù cho con người trên đời lui tới không nhất định, Nhưng chân tâm Phật tính của chúng ta luôn luôn không đổi.
Vũ khí của người phụ nữ Hán Vũ Đế đã từng vì một việc sai trái của bà nhũ mẫu mà muốn xử tử bà ta. Nhũ mẫu quá sợ bèn chạy đến nhà Đông Phương Sóc cầu cứu, Đông Phương Sóc nói: “Bà cứ để cho nhà vua xử tử, nhưng khi bà đi qua trước mặt nhà vua, bà nhớ phải nhiều lần quay đầu nhìn nhà vua. ” Sau đó, sai người đến bắt nhũ mẫu dẫn đi thọ hình, khi đi qua trước mặt Hán Vũ Đế, nhũ mẫu quay đầu nhìn Hán Vũ Đế, Đông Phương Sóc đứng bên cạnh, giả làm bộ mặt tức giận, mắng lớn: “Bà già kia, sao không đi nhanh lên! Hiện giờ hoàng thượng đâu còn cần sữa của bà nữa!”
Hán Vũ Đế nghe thế, trong lòng bỗng rộn lên, hàng loạt những chuyện trước đây hiện ra trước mắt, nhà vua bèn tha tội chết cho nhũ mẫu.
Con người muốn sống còn cần phải có sức mạnh. Phụ nữ mềm yếu nhưng lại rất kiên cường. Đối lại với sức mạnh, dũng khí, can đảm của đàn ông, phụ nữ được trời ban cho những thứ vũ khí nào?
1. Nước mắt. Thứ vũ khí phụ nữ thường dùng nhất là nước mắt, nó thể hiện sức mạnh của giới nữ.
Nước mắt vốn là vũ khí của trẻ con, nhưng đôi lúc để biểu hiện một phần của người yếu đuối, phụ nữ cũng dùng nước mắt để thị uy. Rất nhiều trường hợp hội họp xảy ra chuyện tranh luận, phụ nữ không nói lại cánh đàn ông, họ dùng nước mắt để thay thế, khiến một số đàn ông mềm lòng, chỉ còn cách kết thúc qua loa cho xong cuyện.
2. Cãi cọ. Là khả năng mạnh nhất của người phụ nữ đối phó với những thành viên trong gia đình, trước đây có điều gọi là “nhất khóc, nhì cãi, ba treo cổ tự tử”. Vở kịch ấy thường diễn ra trong gia đình, và cũng chẳng phải là phúc phận của gia đình. Xã hội hiện đại coi trọng giáo dục, coi trọng lý chứng rõ ràng, dùng đạo lý mới có thể thuyết phục người khác, dùng cãi cọ không thể thuyết phục được ai cả. Cho nên người cãi vã, quấy rầy vô lối thì không ai đếm xỉa đến, và cũng không ai thèm làm bạn với người ấy.
3. Làm nũng. Làm nũng cũng là một thứ vũ khí của phụ nữ. Loại vữ khí này không thể dùng bừa, chỉ có thể làm nũng một cách hạn chế trước mặt cha mẹ, ông bà, hoặc thỉnh thoảng sử dụng trước mặt người chồng của mình, và cách này cũng có thể đạt được mục đích, thu được kết quả. Nhưng cuộc sống bình thường cần có luân lý đạo đức bình thường, không thể vượt qua bình thường, không thể lạm dụng, nếu không, đến một lúc nào đó người ta sẽ coi thường, và việc làm nũng sẽ không có tác dụng nữa. 4. Sắc đẹp. Tục ngữ nói: “Anh hùng khó qua ải mỹ nhân” , người phụ nữ xinh đẹp dịu hiền thường dùng phong thái mềm mại nhu mì để chinh phục đàn ông, khiến cho cánh đàn ông phải khuất phục. Do đó, phụ nữ có thể sánh vai hoạt động trong xã hội cùng với nam giới. 5. Quan tâm, chăm sóc. Vũ khí tốt nhất của phụ nữ còn thể hiện ở mặt tích cực, như quan tâm, chăm sóc. Đây là sức mạnh rất to lớn. Người phụ nữ dịu hiền, quan tâm chăm sóc mới có thể làm tăng thêm tình cảm vợ chồng, mới có thể có được sự kính trọng của các thành viên trong gia đình; người phụ nữ biết quan tâm, chăm sóc mới là một tay cao thủ thượng thừa. Một lời an ủi, một tách trà nóng, một miếng bánh bao,… trong một thời khắc thích hợp còn mạnh hơn cả đầu đạn nguyên tử. Nguyên tử có thể giết người, nhưng không thể khiến con người tâm phục; chỉ có quan tâm, chăm sóc mới có thể chinh phục lòng người.
6. Lòng yêu thương. Người phụ nữ cần có lòng yêu thương, đối với cha mẹ chồng cần chân thành hiếu kính, đối với con cái cần chịu khó răn dạy, đối với người chồng cần tận tâm giúp đỡ. Khi ra ngoài xã hội, người phụ nữ cần thăng hoa lòng yêu thương ấy thành lòng từ bi. Lòng từ bi, sự chăm sóc rất cần cho xã hội, ví như quyên góp làm việc công ích, tham gia công tác từ thiện, cứu giúp người nghèo khổ… Những hoạt động như vậy đều được xã hội ca ngợi, đồng thời cũng có thể bồi dưỡng đức hạnh của chính mình.
Ngoài ra, còn một thứ vũ khí quan trọng nhất của người phụ nữ, đó là trí huệ. Phụ nữ có trí huệ, biết cương biết nhu, biết tiến biết thoái; phụ nữ có trí huệ biết lớn biết nhỏ; phụ nữ có trí huệ biết trong biết ngoài.
Lời trích từ sách “Thái căn đàm” Yêu thương mới có được sự yêu thương, hận thù không thể có được yêu thương;
Kính trọng mới có được sự kính trọng, tức giận không thể có được kính trọng. Cuộc đời của người phụ nữ Hôm ấy bước vào động phòng, hai chân người vợ đạp lên đôi giày của người chồng. Người chồng cười nói: “Lại giở trò mê tín.” Người vợ nói: “ Mẹ em bảo đạp lên giày của người chồng thì suốt đời không bị người chồng tức giận.”
Về sau, người vợ sai người chồng bưng bô nước tiểu đi đổ, người chồng làm ngay; trồng cấy ngoài ruộng, người vợ bảo trồng cây gì thì người chồng trồng cây ấy; người chồng đang ngồi nói chuyện phiếm với người khác, người vợ gọi một tiếng, người chồng ngoan ngoãn chạy về nhà. Người vợ quản chặt được người chồng vô cùng đắc ý. Đến một hôm, người vợ nói trước mặt người chồng là bà mẹ chồng không tốt, người chồng nổi giận, nói: “Cô biết vì cái gì mà tôi làm theo cô không? Trước đây cha tôi tính khí nóng giận, thường hay đánh đập mẹ tôi. Tôi quyết thề nếu tôi cưới vợ, tuyệt đối không làm đau một cái ngón tay của vợ. Tôi không bao giờ quên câu nói của mẹ tôi, ‘Vợ là người đáng được người chồng yêu thương chứ không phải bị người chồng đánh đập’ ” .
Người vợ ngẩn người kinh ngạc, từ đó thay đổi thành một người khác, đối xử với người chồng rất dịu dàng, nhỏ nhẹ, tận tình chăm sóc. Có người lấy làm lạ, hỏi: “Làm sao mà chỉ dạy hay như vậy?” Người chồng nói: “Đánh đập thì người vợ chỉ phục ngoài miệng, yêu thương thì người vợ mới phục trong lòng.”
Trên đời có đàn ông thì cũng có đàn bà. Có người đàn ông oán thán, hận là mình không sinh ra làm phận nữ nhi; có người đàn bà lại oán thán mình sinh phải nhằm đàn bà khổ đời. Rốt cuộc làm phụ nữ tốt hay không tốt? Tôi thử trình bày “cuộc đời của người phụ nữ” như sau:
Thứ nhất, cuộc đời của người phụ nữ bị người khác quản lý.
“Bị người khác quản lý” tức là số phận buộc phải như vậy, không thể nào khác. Cha mẹ ngày trước dạy dỗ trông nom con gái khá nghiêm khắc, ví dụ như nói năng không được lớn tiếng, không được tranh giành đồ vật với anh trai em trai, trong nhà có khách không được xuất đầu lộ diện, phải học tập nữ công gia chánh từ nhỏ, phải giúp đỡ việc gia đình, phải coi sóc nhà cửa, không cho phép đi ra ngoài. Trái lại, con trai trong nhà tương đối tự do hơn. Sau khi xuất giá, phụ nữ lại bị chồng quản lý. Đàn ông là người chủ của gia đình, yêu cầu người vợ chăm lo việc tính toán thu chi trong gia đình, coi sóc xử lý vệ sinh trong ngoài, hàng ngày phải giặt áo quần, nấu cơm nước, cung cấp ăn mặc cho toàn thể các thành viên trong gia đình, lại còn phải hòa mục thuận thảo với người thân và bạn bè, phục vụ cho bà con bằng hữu phải đặc biệt cân nhắc chừng mực. Ngoài ra, người chồng bận rộn công việc làm ăn bên ngoài, người vợ ở nhà phải lo ứng phó nhiều mặt. Thường ngày thức khuya dậy sớm, chải đầu trang điểm, đi chợ mua sắm, người chồng đều đòi quản… Người phụ nữ sau khi kết hôn có danh xưng rất kêu là “nữ chủ nhân”, nhưng trên thực tế đều chịu sự giám sát và quản lý nghiêm ngặt trong tầm mắt của người chồng. Đợi cho đến lúc con cái khôn lớn thì người mẹ đã trở nên già lão, và lúc ấy lại phải bị con cái quản. Con cái không những thường hay chê mẹ cái này không biết, cái kia không hiểu, mà thậm chí còn luôn luôn ra lệnh mẹ không thể làm điều này, mẹ không thể làm điều kia… Đó là sự miêu tả chân thực đáng thương về cuộc đời của người phụ nữ.
Thứ hai, cuộc đời của người phụ nữ bị người khác sử dụng. Như trên đã nói, cuộc đời của người phụ nữ tuy được gọi bằng danh xưng hay đẹp là “nữ chủ nhân” , nhưng trên thực tế phần lớn thời gian của cuộc đời bị người khác lợi dụng. Có một số người con gái trước khi chưa lấy chồng thì thân kiêm luôn chức năng của người mẹ, giúp đỡ chăm sóc em út; sau khi lấy chồng, ngoài việc hầu hạ cung phụng cha mẹ chồng, còn phải giúp chồng dạy con. Có những phụ nữ sinh đẻ nhiều, lúc con cái còn nhỏ, vừa cõng con trên lưng, vừa tay bồng tay dắt, rồi còn phải nấu cơm, nấu canh, làm việc nhà, thật là vô cùng vất vả. Theo thống kê, thành quả công việc hàng ngày của người phụ nữ vượt xa người đàn ông làm việc ngoài xã hội. Nếu phụ nữ làm việc gia đình có ăn lương thì thu nhập tất nhiên phải cao hơn người đàn ông.
Thứ ba, cuộc đời của người phụ nữ bị người khác ức hiếp. Phụ nữ từ nhỏ vì thể chất yếu ớt, mảnh khảnh, nên trong nhà không thể nào tranh hơn thua với anh trai em trai, chỉ thường bị ức hiếp. Gặp chuyện cãi cọ ồn ào, cha mẹ cũng chỉ có trách mắng con gái: Mày là con gái, sao lại tranh chấp với anh trai em trai? Lớn lên, ra xã hội tìm việc, phụ nữ dễ bị xem thường. Cùng công tác, cùng chức vụ, nhưng đàn ông được đãi ngộ vượt trội hơn phụ nữ, đặc biệt là nếu có cơ hội thăng chức, thì phụ nữ thường không dễ được ưu tiên chiếu cố, cũng không được coi trọng và tiến cử. Nữ hoàng nước Anh có địa vị cao, nhưng trong số phụ nữ chiếm một nửa nhân khẩu thế giới có mấy người được như nữ hoàng
Anh?
Thứ tư, cuộc đời của người phụ nữ được người khác yêu thương. Điều hạnh phúc nhất của người phụ nữ là được người khác yêu thương. Có những bé gái được cha mẹ có đầu óc tiến bộ yêu thương, trở thành hạt minh châu được nâng niu bảo bọc. Lớn lên, thướt tha mềm mại, xinh đẹp nền nã, được nhiều nam tử theo đuổi, tôn sùng là tiên nữ, đó là thời gian hạnh phúc nhất của người con gái. Đến lúc hoa thơm có chủ, cần nhìn xem mức độ người chồng yêu thương cô ấy như thế nào. Có những phụ nữ tuy lấy chồng quyền quý, nhưng đáng tiếc chuyện đời phức tạp, hồng nhan bạc phận; có những phụ nữ ganh ghét kiêu ngạo lại gặp bao nhiêu là phiền não. Chỉ có những phụ nữ phát huy lòng yêu thương của nữ tính, tỏa sáng cái đức của người mẹ hiền, thì dù đến già lão cũng được người đời tôn trọng. Điều đó chỉ cần nhìn sự biểu hiện của người phụ nữ là có thể nhận ra.
Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Con cái có sự dạy bảo của người mẹ hiền, đó là điều hạnh phúc nhất của con người;
Người chồng có người vợ hiền giúp đỡ, đó là cảnh giới tốt đẹp vẹn toàn nhất của thế gian.
Đức của người phụ nữ Đức của người phụ nữ đưa dẫn ta tiến lên.
Goethe, “Faust”
Phụ nữ ngày nay vất vả hơn phụ nữ ngày trước. Họ thường phải đóng nhiều vai trò khác nhau. Ban ngày phải đi làm, tan sở phải nhanh chóng về nhà nấu ăn, đốc thúc con cái làm bài, học bài, dọn dẹp nhà cửa v.v… Giữa trưa hay nửa đêm mới có chút thời gian để làm việc của mình, đọc chút sách báo.
Làm thế nào để trở thành một người phụ nữ vừa thong thả vừa có trí huệ? Điều này cần phải có một cái tâm bình thường, dù làm việc gì cũng phải làm hết nhân duyên của mình, đem hết sức lực để gánh vác.
Làm vợ thì làm hết chức năng của người vợ, làm mẹ thì làm như người mẹ thật sự, trong xây dựng sự nghiệp thì làm một người tôn kính sự nghiệp ấy.
Phụ nữ có bốn đức: 1. Là người con dâu, cần phải hiếu thuận với cha mẹ chồng. Làm một người con dâu không những phải chăm sóc chồng, con mà còn phải hiếu thuận với cha mẹ chồng. Đặc biệt người con dâu đến từ một bối cảnh trưởng thành khác nhau, nghĩa là không cùng huyết thống trong một gia đình, nên trong sinh hoạt hàng ngày, ngôn ngữ, cử chỉ khó tránh khỏi có chỗ chưa quen, cuộc sống mới phải tích cực chủ động để thích ứng. Ví như nhà thơ Vương Kiến đời Đường kể lại tâm lý căng thẳng của người con gái mới về làm dâu trong bài “Tân giá nương”: “Tam nhật nhập trù hạ, tẩy thủ tố canh thang, vị ám cô thực tính, tiên khiển tiểu cô thường” (Ba ngày vào nhà bếp, rửa tay nấu cơm canh, chưa tường tính mẹ thích, nên nhờ cô nếm giùm). Có thể dùng trí thông minh nhanh nhạy để xử lý những việc nhỏ nhặt trong sinh hoạt, những thành viên trong gia đình sẽ vui vẻ, cuộc sống sẽ thuận lợi.
2. Là người vợ cần phải kính trọng và phục vụ chồng. Một không khí gia đình vui vẻ đầm ấm cần dựa vào sự sáng tạo chung giữa vợ và chồng. Làm người vợ, trước mặt người khác cần phải nể mặt người chồng ba phần, giải quyết khéo léo ý kiến người khác, dùng trí huệ hóa giải vấn đề. Cần khích lệ nhiều hơn, điều này không chỉ làm tăng thêm sức mạnh mà còn có thể đem lại ảnh hưởng sâu đậm cho con cái. Vợ chồng tin tưởng lẫn nhau, đôi bên dành cho nhau khoảng không gian đáng tôn trọng, như vậy có thể giảm bớt những mâu thuẫn không cần thiết.
3. Là người mẹ cần phải yêu thương con cái. Xã hội ngày nay, nhiều người chồng chỉ nghĩ đến chuyện kiếm tiền, còn việc dạy dỗ con cái thì không mấy quan tâm. Người ta tạo ra nhiều hình thức như “chìa khóa nhi đồng”, “bữa ăn nhanh nhi đồng”, “vi-ta-min nhi đồng” … Nhưng tình thương của mẹ thì không có cách gì có thể thay thế được. Lòng yêu thương chân chính của mẹ sẽ hướng dẫn trẻ con nhận biết giá trị của cuộc sống, quan tâm đến sự sướng khổ của cuộc đời. Người mẹ lấy mình ra để răn dạy thì con cái dần dần thay đổi, khiến cho cuộc đời của chúng có phương hướng đúng đắn. 4. Là người em gái cần phải hòa thuận với anh em. Trong nhà hòa thuận thì gia đạo hưng vượng;
chuyện ngoài hòa thuận thì mọi việc ắt nên. Một người phụ nữ có trí tuệ, không những biết kính yêu người chồng, hiếu thuận với cha mẹ chồng, mà còn biết tử tế với bà con, hòa mục với xóm giềng và kết giao quan hệ tốt đẹp với bạn bè thân hữu, đến nỗi trở thành người hiền nội đối với sự nghiệp của người chồng, xây dựng thành công nhân duyên tốt đẹp cho sự nghiệp. Cho nên có thể nói hòa thuận là cái gốc của gia đạo hưng vượng.
Đẹp là một thứ cảm giác vui vẻ, một thứ đức hạnh nội tại. Người phụ nữ trong gia đình cần làm Bồ tát Quan Thế Âm, nên có điều gọi là “Ngàn nơi cầu nguyện ngàn nơi ứng nghiệm”, hóa thân làm Bồ tát tức là đem từ bi hoan hỷ đến cho mỗi cá nhân, khi mỗi người tiếp nhận sự hoán chuyển nhiều vai trò khác nhau thì đó là người phụ nữ tốt đẹp nhất, chính là:
Dùng nét mặt dịu hiền nhìn người khác thì được người khác dịu dàng, Dùng thái độ khiêm cung đối xử người khác thì được người khác tôn trọng, Dùng cái tâm cung kính đối đãi người khác thì được người khác kính trọng.
Dùng lời lẽ khen ngợi nói với người khác thì được người khác kết duyên phận.
Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Nét mỉm cười của ông bà là mặt trời của con cháu;
Tiếng nói của con trẻ là âm nhạc của cha mẹ;
Lời yêu thương của vợ là ngọn gió mát của người chồng;
Cánh tay của người chồng là chỗ nương tựa của cả gia đình.
Nét đẹp của phụ nữ Mai làm cho con người cao khiết, lan làm cho con người thanh nhã, cúc làm cho con người thư nhàn, sen làm cho con người thanh đạm. Trương Triều, “U mộng ảnh” Đẹp là điều mà mỗi phụ nữ đều khát khao và theo đuổi. Hiện nay giới nữ đang nghĩ mọi cách để bảo vệ làn da, làm dẹp dung mạo, trang điểm, giải phẫu thẩm mỹ, nghĩa là cố gắng hết sức vì sắc đẹp của mình. Giới nữ thích đẹp, nhưng không hẳn là chỉ đẹp về diện mạo, mà còn bao gồm mấy điểm dưới đây:
1. Đẹp giản dị. Chịu ảnh hưởng của giáo dục tri thức hiện đại, mốt trang điểm của nữ giới đã chuyển từ cách tô hồng chuốt lục trong thời quá khứ thành phong cách tự nhiên giản dị và lịch sự. Trương Hộ đời Đường trong “Tập Linh Đài” có câu: “Khước hiềm chi phấn ô nhan sắc, đạm tảo nga mi triều chí tôn” (Lại ngại phấn son dơ nhan sắc, mày ngài tô nhạt chầu đức vua). Người đẹp chân chính là phải đẹp về chất, còn các vật trang sức bên ngoài không quan trọng lắm. Vậy nên phụ nữ không nhất thiết phải trang điểm thật kiều diễm, mà chỉ cần giản dị lịch sự cũng là một thứ đẹp rồi.
2. Đẹp điềm đạm. Có người phê bình phụ nữ tập trung lại với nhau thì nói huyên thuyên đủ thứ, ồn ào như một cái chợ. Nữ giới bị cho rằng vì tính tình bộp chộp, hung dữ nên thường bị hình dung là “sư tử Hà Đông”. Truyền thuyết kể rằng Ba Tư Nặc Vương có một người con gái, vì dung mạo quá xấu xí, nên không dám đi theo chồng ra ngoài giao tiếp. Mỗi ngày bà lễ Phật, trong lòng tự nhiên tỏ lộ sự an định thong dong, dung mạo nhân đó cũng có chiều thay đổi. Điều đó gọi là người mãi kiên trì an định, tĩnh lặng thì tinh thần dễ thăng hoa, thể hiện một thứ mỹ cảm đặc biệt.
3. Đẹp khỏe mạnh. Thân thể của người phụ nữ béo gầy không quan trọng, nhưng cần thiết phải khỏe mạnh. Hiện nay có một số người phụ nữ ăn kiêng để cho thân thể yểu điệu mảnh khảnh, thậm chí mua những thức ăn giảm béo không qua kiểm nghiệm của cơ quan chức năng, kết quả tổn thương đến thân thể, và có thể nguy hại đến tính mệnh. Thôi Hộ đời Đường có câu thơ “Nhân diện đào hoa tương ánh hồng” (mặt người hồng hào như màu hoa đào), tức muốn nói phụ nữ phải có thân thể khỏe mạnh mới có sắc mặt hồng hào tươi mịn, mới hiện rõ nét đẹp của phụ nữ. 4. Đẹp trong lời ăn tiếng nói. Có người nói năng dịu dàng lịch sự, nghe ra như được tắm mát suối xuân, có người giỏi về viện dẫn nghe rất thích thú hấp dẫn, đó đều là những nét đẹp trong cách ăn nói.
Năm 1943, Tống Mỹ Linh diễn thuyết tại Quốc hội Hoa Kỳ, bà nói chỉ trong khoảng 20 phút, nhưng đã hấp dẫn rất nhiều người Mỹ hôm đó; “người đàn bà thép” nước Anh, bà Thatcher, được xem là thủ tướng diễn thuyết hay nhất trên chính trường nước Anh, sau thủ tướng Churchill. Do đó, là phụ nữ cũng cần biểu hiện nội hàm, phong cách ăn nói không thể thiếu. 5. Phong thái đẹp. Bạch Cư Dị trong “Trường hận ca” chỉ cần “đưa mắt mỉm cười vẻ đẹp xinh, sáu cung trang điểm đều như không” (hồi mâu nhất tiếu bách mị sinh, lục cung phấn đại vô nhan sắc) để hình dung sức hấp dẫn về phong thái của Dương Ngọc Hoàn thể hiện trong cử chỉ động tác của nàng. Thực ra, phong thái không chỉ ở sự thể hiện bên ngoài, ví như tỳ kheo ni Đại Ái Đạo uy đức hơn người, tỳ kheo ni Diệu Hiền đức mạo kiêm toàn, họ đều vì tu dưỡng cao thượng mà được mọi người tôn trọng, kính yêu. Tu dưỡng trang nghiêm, cử chỉ đoan chính, thể hiện một phong thái đẹp. 6. Đẹp trí tuệ. Socrates nói: “Trên thế giới, ngoài ánh sáng mặt trời, không khí, nước và nụ cười, chúng ta còn cần phải có trí tuệ.” Nữ tác gia người Mỹ Suzanne Santos được công nhận là “lương tâm của nhân dân Mỹ”, là “Paganini của phê bình văn học”; Lý Thanh Chiếu đời Tống là phụ nữ xuất sắc về tài làm thơ, văn, từ; đến như đồng nữ Diệu Huệ là người có trí tuệ thâm diệu, phát nguyện vững vàng được mọi người kính trọng; tỳ kheo ni Tịnh Kiểm thanh nhã lễ độ, thuyết giảng giáo hóa lưu loát như gió lùa cỏ rạp. Họ đều thể hiện nét đẹp thông minh nhanh nhẹn của trí tuệ vốn có.
7. Đẹp khí chất. Trang điểm cho xinh đẹp chỉ là tạm thời, nét đẹp chân chính lâu dài thường tỏ lộ ở khí chất của nội tâm. Khí chất như dòng nước thơm, lan tỏa hương thơm khắp chốn, ví như gần đây Lâm Huy là người thành thạo về kiến trúc và nghệ thuật, dịu dàng mà kiên định, tình cảm sâu nặng mà chân thành, thái độ tự tin cao khiết của bà khiến mọi người khâm phục. 8. Đẹp tâm hồn. Vị thi thánh người Nhật là Ba Tiêu Ông, một hôm nọ đi xem hoa, giữa đường có một cô gái hiếu thảo đã làm ông cảm động, ông lấy hết tiền bạc có trong người đem biếu tặng cô gái, cũng không đi xem hoa nữa, bèn quay người về nhà. Người bạn hỏi ông vì sao, ông nói: “Đã xem được người đẹp nhất rồi, không xem hoa cũng chẳng sao cả!” Gọi là đẹp, tức là có thể làm xúc động sâu sắc từ chỗ thâm sâu trong trái tim của con người. Thấy một người mặt mày xinh đẹp mà ngạo mạn hách dịch không bằng nhìn một cô gái bình thường trên chuyến xe buýt biết nhường chỗ cho một người già cả. Từ tâm hồn lan tỏa lòng từ bi, sự thông cảm, sự hòa giải, tình thân ái, đó mới là nét đẹp chân chính.
Đông Thi bắt chước nhíu mày khiến người ta chê cười; con gái của Hoàng Thừa Ngạn xấu xí, nhưng do tài học và đức hạnh được Gia Cát Lượng khen ngợi. Đúng như Mạnh Tử nói: “Người mà lòng thiện đầy đủ, hợp với ý lành thì gọi là đẹp, người đã có đẹp đầy đủ mà làm cho cái đẹp ấy sáng chói hơn nữa gọi là lớn.”
Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Dáng đẹp khiến cho người ta vui mắt, đạo đức khiến cho người ta kính trọng, Trinh bạch khiến cho người ta trong sạch, chân thành khiến cho người ta tin tưởng.
Phụ nữ hiện đại Người quản lý hỏi một nữ ca sĩ, rằng trong cuộc đời, lúc gian nan vất vả nhất, điều gì đã giúp cô ta chống đỡ tốt nhất, trên bảng đề nhiều đáp án có sẵn như “xinh đẹp, lương thiện, hiền dịu, tự lập, giỏi hợp ý người, kiên cường”. Ca sĩ ấy nhìn qua một lượt, lắc đầu nói: “Không, không phải những điều ấy, điều giúp tôi vượt qua cửa ải khó khăn là trí tuệ, là bao hàm tất cả các thứ trí tuệ ấy!” Trong xã hội ngày nay, rốt cuộc người phụ nữ cần có những đức tốt nào mới có thể làm cho xã hội vừa ý, làm cho nam giới vừa ý, làm cho chính mình vừa ý?
Đó là thế giới của 50/50, tức là một nửa đàn ông và một nửa phụ nữ. Ngày xưa, phụ nữ được xem là không có tài ấy là đức vậy, suốt ngày từ sáng đến tối bận rộn việc gia đình; thời đại khác nhau, xã hội ngày nay chú trọng nam nữ bình đẳng, phụ nữ không còn bị ràng buộc bởi gia đình, họ tự quyết định cuộc sống của mình. Phụ nữ làm thế nào xây dựng được niềm tin, làm thế nào vận dụng được trí tuệ một cách ung dung thoải mái trong xã hội hiện đại?
1. Có đức tốt truyền thống, và cũng cần có tri thức hiện đại. Socrates nói: “Đồ vật trang sức quý báu nhất của người phụ nữ là đức tốt, chứ không phải kim cương. ” Đức tốt độc đáo của phụ nữ như hiền lành phúc hậu, dịu dàng hòa thuận, lương thiện thương người là những đức tính được mọi người ca tụng; nhưng một người phụ nữ hiện đại, ngoài đức tốt truyền thống, cần phải có đủ tri thức hiện đại như khoa học, tài chính, quản lý, nghệ thuật… mới có thể ứng phó thuận lợi với những trào lưu của xã hội đa cực.
“Tri thức tức là sức mạnh.” Có tri thức mới có thể xây dựng niềm tin, mới có khả năng thực hiện lý tưởng. 2. Có thế giới tình cảm, và cũng cần có đời sống lý trí. Có người nói “phụ nữ là loài giàu tình cảm” , thực ra, mọi người ai cũng có tình cảm, nhưng chỉ có phụ nữ tương đối dễ dàng biểu lộ tình cảm. Ngoài thế giới tình cảm tế nhị, phụ nữ cũng cần chú trọng đến đời sống lý trí. Ví như công việc thì dốc toàn lực để thực hiện, không tùy tiện qua loa; đối nhân xử thế thì lịch sự nhường nhịn, không dễ dàng kích động; sử dụng tiền bạc hãy nghĩ đến ngày mai, không phô trương quá mức; làm việc chú trọng nguyên tắc, thấu tình đạt lý, có kế hoạch. Có đủ tình cảm và lý trí, nhưng người phụ nữ cũng cần có đủ khả năng thích ứng với cuộc sống.
3. Có quan niệm gia đình, và cũng cần có quan niệm xã hội. Gia đình nói chung xem “người đàn ông chủ bên ngoài, người phụ nữ chủ bên trong” là một thứ đức tốt, nhưng theo sự thay đổi của thời đại, trình độ giáo dục được nâng cao, ý thức tự chủ được tăng tiến. Thực tế, người phụ nữ có thể làm được rất nhiều việc, không hẳn chỉ có một con đường là giúp chồng lo việc nhà, nuôi dạy con cái. Ngoài việc chăm lo gia đình, người phụ nữ còn có thể tham gia công việc xã hội, kết rộng duyên lành với đại chúng, mở rộng tầm nhìn. Ví như đảm đương công tác từ thiện của các hội đoàn, làm bà mẹ từ ái, thậm chí có thể khai sáng sự nghiệp cá nhân, đó đều là những chọn lựa rất tốt cho người phụ nữ hiện đại.
4. Có tính cách dịu dàng, và cũng cần có sức mạnh của lòng kiên nhẫn.
“Kiên nhẫn là đức hạnh hữu ích nhất, chịu khổ là trợ duyên hữu dụng nhất.” Phụ nữ đem đến một ấn tượng mềm yếu, nhưng thực ra từ xưa đến nay không thiếu những phụ nữ hào kiệt dựa vào nghị lực kiên nhẫn của họ mà tạo nên những công tích to lớn trong lịch sử, ví như đời Tống, Lương Hồng Ngọc cùng chồng chống giặc Kim, cuối đời Thanh có nhà nữ cách mạng Thu Cẩn, người phụ nữ anh hùng không thua kém nam giới. Đến thời hiện đại, có Ngô Kiện Hùng được ca ngợi là nhà vật lý học thực nghiệm vĩ đại nhất của thế kỷ XX. Xã hội hiện nay cạnh tranh khốc liệt, áp lực công việc rất lớn, nếu phụ nữ có thể phát huy tính cách kiên nhẫn trong vấn đề đảm đương, phụ trách công việc thì có thể thành công trong sự nghiệp.
Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Người không có chí khí, dù vạn câu ngàn lời cũng như gió thoảng qua tai; Người có hoài bão chí lớn, dù một lời nửa câu cũng như mưa lành đúng lúc.
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
