Giáo Khoa Phật Học Cấp Ba

Bài 35: Tông Tịnh Độ (Phần 6)

TRÍCH YẾU PHÁP NGỮ của CHƯ CỔ ĐỨC

Niệm câu “A Di Đà Phật” được thuần thục rồi, thì những giáo lí tiêu biểu nhất trong 3 tạng 12 bộ kinh đều gồm chứa trong đó; 1.700 công án, cơ quan hướng thượng, cũng ở trong đó; 3 ngàn oai nghi 8 vạn tế hạnh, 3 nhóm tịnh giới, cũng ở trong đó. Chỉ một mực niệm Phật, buông bỏ cả thân tâm và thế giới, đó là đại bố thí; chỉ một mực niệm Phật, không một niệm tham sân si, đó là đại trì giới; chỉ một mực niệm Phật, không màng chuyện thị phi nhân ngã, đó là đại nhẫn nhục; chỉ một mực niệm Phật, không gián đoạn, không để cho tạp niệm xen lẫn vào, đó là đại tinh tấn; chỉ một mực niệm Phật, không để bị vọng tưởng xua đuổi, đó là đại thiền định; chỉ một mực niệm Phật, không bị các đường hiểm trở khác mê hoặc, đó là đại trí tuệ. (Đại sư Ngẫu Ích)

Trong tất cả các pháp môn tu hành, nếu tìm pháp môn dễ hành trì nhất, dễ thành tựu nhất, thích hợp nhất, viên đốn nhất, thì không pháp môn nào bằng lấy tâm tín nguyện sâu sắc mà trì danh hiệu Phật. Tin sâu sắc tức là tin đức Thích Ca Như Lai có tướng phạm âm, lời nói quyết không hư dối; tin đức Thế Tôn A Di Đà có tâm đại từ bi, lời nguyện quyết định chắc thật. Vả lại, lấy niệm Phật cầu vãng sinh làm nhân thì chắc chắn sẽ cảm được cái quả vãng sinh thấy Phật; như trồng dưa được dưa, trồng đậu được đậu, điều này không đợi hỏi Phật mà phải tự tin vậy. (Triệt Ngộ thiền sư(1))

Người đời chỉ biết, nơi thiền môn lấy sự liễu ngộ làm trên hết. Tỏ ngộ nguồn gốc của tâm thì thoát khỏi sinh tử. Vậy niệm Phật há không phải là pháp môn giải thoát sinh tử ư? Người tham thiền phần đông chưa chắc đã thoát sinh tử, nhưng người niệm Phật thì chắc chắn là thoát sinh tử, không nghi ngờ gì cả. Nguyên nhân là vì, tham thiền thì lìa tư tưởng, còn niệm Phật thì chuyên ở tại tư tưởng. Vì chúng sinh từ lâu đã chìm trong vọng tưởng, xa lìa quả thật là khó. Nếu ngay ở tư tưởng ô nhiễm mà biến đổi thành tư tưởng thanh tịnh – tức là lấy độc chống độc, là phương pháp hoán chuyển vậy. Cho nên tham cứu thì khó ngộ, mà niệm Phật thì dễ thành. Nếu quả thật có tâm tha thiết với việc sinh tử, xin hãy đem cái tâm tham thiền để niệm Phật, thì lo gì trong một đời này không liễu thoát sinh tử! (Đại sư Ham Sơn(2))

Trong khi niệm Phật không nên có tư tưởng nào khác; không có tư tưởng nào khác tức là “chỉ”. Trong lúc niệm Phật thì tâm phải thấy biết rõ ràng; thấy biết rõ ràng tực là “quán”. Trong một niệm có đầy đủ chỉ và quán, chẳng phải có chỉ và quán riêng biệt. Chỉ tức là nhân của định, định tức là quả của chỉ; quán tức là nhân của tuệ, tuệ tức là quả của quán. Một niệm không sinh mà thấy biết rõ ràng. Một niệm không sinh tức chiếu soi mà vắng lặng. Được như thế thì tịnh nghiệp chắc chắn thành tựu; mà thành tựu như thế thì đều là Thượng phẩm. (Thiền sư Triệt Ngộ)

Ngày nay người tu tịnh nghiệp, có người suốt ngày vừa niệm Phật vừa sám hối phát nguyện, mà Tây phương vẫn còn xa vời, sự vãng sinh không bảo đảm, chẳng có gì lạ, đó là tại vì cái cây ái chưa bị nhổ bỏ, sợi dây tình vẫn còn buộc chặc. Nếu có thể xem sự ân ái ở cõi Ta bà đồng như nhai sáp, bất luận là bận rộn hay nhàn rỗi, động hay tịnh, khổ hay vui, lo hay mừng, chỉ cần dựa vào một câu Phật hiệu, vững vàng như núi Tu di, tất cả cảnh duyên đều không lay động. Hoặc có lúc thấy mình lười mỏi, tập khí phiền não hiện ra trước mắt, hãy phấn chấn khởi câu niệm Phật, tức thì, như cây trường kiếm ỷ thiên(3), làm cho ma quân phiền não không nơi trốn thoát! Lại cũng như cái lò lửa lớn đang cháy to phừng phực, đốt cháy tiêu tình thức từ vô thỉ, không có gì còn sót lại. Người ấy tuy hiện ở nơi làng ngũ trược, nhưng toàn thân thật sự đã ngồi ở nước hoa sen; đâu phải đợi đức Di Đà nắm tay, đức Quán Âm dắt dẫn, mới tin họ được vãng sinh! (Thiền sư Triệt Lưu).

Niệm Phật cần nhất tâm bất loạn, chỉ dùng một câu danh hiệu Phật mà cực lực đuổi dính(4), sức đã mạnh lại càng thêm mạnh. Tình thức một khi đã dứt, thì việc quá khứ không có để suy lường, việc vị lai trống rỗng để dự đoán, cảnh hiện tại tâm thức không nắm được; cả ba tâm đều dứt tuyệt, gọi là “khoảng trước khoảng sau đều dứt”. Đến bấy giờ thì hư không nát vụn, đại địa lắng chìm, vật ngã đều không, một pháp không lập. Trước mắt như vạn tượng hiện ra trong tấm gương lớn tròn đầy, không một điểm nào có thể so đo phân biệt, thân tâm trống rỗng, như mây bay qua lại; quang cảnh ấy gọi là “nhất tâm bất loạn”, và đến lúc này thì cũng chẳng có tâm để loạn. (Thiền sư Tam Phong(5))

Tôi thấy có kẻ hậu học, vừa mới đem câu niệm Phật đặt vào lòng thì đã nghĩ ngợi lung tung, tâm trí sục sôi không tỉnh giác, bèn cho rằng công phu niệm Phật không thể giúp mình nhiếp tâm! Ông đâu biết rằng, gốc rễ sinh tử đã có từ vô lượng kiếp, nay dễ gì đoạn trừ ngay trong phút chốc! Nhưng, trong lúc muôn niệm rối tung lại chính là lúc phải khởi công phu, mới thu vào đã tan ra, vừa tan ra đã lại thu vào, một thời gian lâu về sau, khi công phu thuần thục thì tự nhiên vọng niệm không sinh khởi nữa. Lại nữa ông nên biết, vọng niệm trùng trùng là vì thiếu câu niệm Phật. Không niệm Phật thì tâm như sóng cuộn triều dâng, sát na không dừng nghỉ, há tự mình có thể giác tỉnh được ư? (Đại sư Liên Trì)

Đã có lòng tin chân thành, tâm nguyện thiết tha, ắt phải chí tâm chấp trì 6 chữ thánh hiệu “Nam Mô A Di Đà Phật”. Không luận đi đứng ngồi nằm, nói im động tĩnh, mặc áo ăn cơm, khi đại tiểu tiện v.v..., đều không rời 6 chữ (hoặc 4 chữ) này. Phải giữ cho toàn tâm là Phật, toàn Phật là tâm, tâm và Phật không hai, tâm Phật nhất như. Nếu có thể niệm niệm luôn hiện tại, niệm đến chỗ tục tình tan biến, tâm trống Phật hiện, thì ngay trong đời sống này có thể thân chứng tam muội, đến khi lâm chung liền vãng sinh bậc Thượng phẩm thượng sinh; có thể nói đó là cách tu trì cực kì rốt ráo vậy. (Đại sư Ấn Quang)

CHÚ THÍCH

01. Thiền sư chỉ điểm cho người học, những biểu thị bằng ngôn ngữ, động tác, gọi là “công án”. Trong sách Ngũ Đăng Lục, số công án ghi chép được có 1.700 tắc.

02. Từ ngọn đến gốc gọi là “hướng thượng”; kĩ xảo chỉ dạy gọi là “cơ quan”. Thiền tông, những kĩ thuật chỉ dạy, dắt dẫn cho người học khai ngộ, gọi là “cơ quan hướng thượng”.

03. Những con đường hiểm trở khác là chỉ cho ngoại giáo, ngoại đạo v.v..., gọi tắt là “tha kì”. 04. Dụ cho sự không có lạc thú, như miệng nhai sáp, không có thú vị gì. Kinh Lăng Nghiêm nói: “Ta vốn không có tâm ái dục, chỉ vì đáp ứng người mà làm việc phòng sự, đối với thân thể người để lộ ra đó, ta thấy thật vô vị, giống như miệng nhai sáp.”

05. Xin xem lại bài học số 32, sách Sơ Cấp Giáo Bản.

06. Sóng lớn gọi là “瀾” (lan); chữ “涌” vốn là chữ “湧” (dũng), nghĩa là nước dâng tràn trề. Ở đây có ý nói vọng niệm quá nhiều, như sóng cuộn triều dâng.

PHỤ CHÚ

(01) Triệt Ngộ: tức đại sư Mộng Động. (Xin xem lại chú thích số 24, bài “Tổng Hợp Yếu Chỉ Các Bài 34, 35 và 36”, sách GKPH I.)

(02) Ham Sơn (1546 1623): Ngài họ Sái, tên Đức Thanh, tự Trừng Ấn, hiệu Hạm Sơn (người Việt quen đọc là Hám Sơn), quê ở huyện Toàn tiêu, tỉnh An huy. Từ năm 12 tuổi đã thường lên chùa Báo ân ở Kim lăng để học tập kinh giáo, lại học thông cả Nho và Lão học. Năm 19 tuổi ngài lên núi Thê hà (ở

Trấn giang) học thiền pháp với thiền sư Pháp Hội (1500 1579); rồi trở lại chùa Báo ân xin xuống tóc xuất gia, thọ giới cụ túc. Vì ngưỡng mộ đại sư Trừng Quán nên tự đặt tên tự cho mình là Trừng Ấn. Năm 20 tuổi, ngài trở lại Thê hà để theo tu học với ngài Pháp Hội, được truyền pháp môn niệm Phật công án, song tu Thiền Tịnh. Năm 28 tuổi (1573) ngài du hành đến núi Ngũ đài, thấy núi Ham sơn kì tú, bèn đặt hiệu cho mình là Ham Sơn. Ngài từng cư trú ở các chùa Hải ấn (ở Sơn đông), Bửu lâm (ở Tào khê), v.v... để hoằng dương thiền pháp, đề xướng tu tập song hành công phu niệm Phật và khán thoại đầu. Ngài thị tịch năm 1623, thế thọ 78 tuổi, người đời xưng là Ham Sơn đại sư, cùng với các ngài Châu Hoằng, Chân Khả và Trí Húc, được xưng là bốn vị đại cao tăng của thời đại nhà Minh.

(03) Trường kiếm ỷ thiên: “Ỷ thiên” nghĩa là dựa vào trời, ý nói là cây kiếm rất dài, sắc bén.

(04) Đuổi dính: Từ Hán ngữ là “truy đảnh” (xin xem lại mục “Niệm Truy Đảnh” ở đoạn XIII, bài 33 ở trước).

(05) Tam Phong (1573 1635): Ngài họ Tô, hiệu là Hán Nguyệt, còn gọi là Pháp Tạng, hay Hán Nguyệt Pháp Tạng, quê ở huyện Vô tích, tỉnh Giang tô, là khai tổ của thiền phái Tam Phong, một chi phái của tông Lâm Tế thời nhà Minh. Ngài xuất gia năm 15 tuổi, rất ham thích học Thiền, nhân đọc Cao Phong Ngữ Lục có điểm nghi ngờ, bèn để tâm tham cứu. Trải hơn 10 năm, một hôm bỗng nghe tiếng cây tre gẫy mà hốt nhiên đại ngộ. Năm 52 tuổi ngài đến chùa Kim túc tham yết thiền sư Mật Vân Viên Ngộ (15661642), được ấn khả phú pháp. Sau đó ngài khai pháp tòa ở thiền viện Tam phong (núi Ngu sơn, Tôchâu), được người đời xưng là Tam Phong Tạng Công. Ngài cũng cư trú tại nhiều chùa khác để hoằng pháp. Đương thời, tông Tào Động bài xích tông chỉ của “năm nhà”, chỉ đề xướng thuyết “tự tánh tự ngộ” do truyền thuyết “niêm hoa vi tiếu” của đức Phật Thích Ca mà thôi. Nhân đó ngài liền soạn sách Ngũ Tông Nguyên để phản bác, trong đó nhấn mạnh, từ Phật Oai Âm Vương cho đến nay, không một lời, một pháp nào mà không phù hợp với tông chỉ của “năm nhà”. Sự việc này đã làm khơi dậy cuộc tranh luận sôi nổi một thời trong giới học Phật ở Trung quốc. Ngài thị tịch năm 1635, thế thọ 62 tuổi.

BÀI TẬP

1) Chân thành niệm Phật tức là tu hành sáu pháp qua bờ, tại sao?

2) Lấy lòng tin và tâm nguyện sâu sắc mà trì danh hiệu Phật; tin việc gì mà gọi là tin sâu sắc?

3) Người tham thiền chưa chắc thoát khỏi sinh tử, người niệm Phật thì chắc chắn thoát sinh tử, không có gì nghi ngờ; hãy nói duyên cớ vì sao.

4) Tại sao niệm Phật tức là chỉ quán?

5) Thời nay có người suốt ngày niệm Phật và sám hối phát nguyện, mà cảnh giới Tây phương vẫn còn xa vời, việc vãng sinh không bảo đảm, vì sao?

6) Niệm Phật cần phải đạt đến trạng thái như thế nào mới gọi là nhất tâm bất loạn?

Bài 36: Lời Kết

Đức Thích Tôn ứng nhiều căn cơ mà nói nhiều pháp môn, cho nên mới có đại tiểu, quyền thật, tiệm đốn, chân tục, thiên viên, không hữu, v.v... khác nhau; đó đều là tùy bệnh mà cho thuốc. Hành giả chỉ cần lựa chọn trong các pháp môn ấy, pháp nào thích hợp với căn cơ cá tánh của mình, siêng năng hành trì nó, thì tự mình sẽ thu được hiệu quả. Nếu không hiểu ý này, mà cứ đại tiểu khinh nhau, quyền thật chối bỏ nhau, đốn tiệm phỉ báng nhau, chân tục e dè nhau, thiên viên chấp nhất nhau, không hữu tranh cãi nhau, thì đề hồ biến thành độc dược vậy.

Ở trong Kinh Luận, nhân vì chúng sinh phần nhiều chấp có, cho nên kinh Bát

Nhã và Ba Bộ Luận đã đặc biệt nhấn mạnh cái nghĩa không, để phá trừ tâm mê chấp kia. Người học Phật về sau, vì chịu ảnh hưởng của thuyết Không ấy, cho nên đã lấy Không làm giáo nghĩa cứu cánh, thành ra rơi vào chỗ “thiên Không”. Do đó, phái Du Già Duy Thức phải đem thuyết “Diệu Hữu” để bổ cứu. Ở trong tông phái, Thiền tông một pháp cũng không lập, cả Phật cũng không có chỗ đứng, nói chi cái gì khác! Nhưng trong ba kinh Tịnh Độ thì lại nói về hạnh nguyện của Phật A Di Đà cùng cảnh giới trang nghiêm của nước Cực lạc thật là tường tận. Hai tông Thiền và Tịnh, vì lập trường không giống nhau nên giáo pháp tiêu biểu cũng không giống nhau. Người tu tập có trí tuệ, có thể tự mình bơi lội ung dung giữa hai tông ấy, dung hội để quán thông, mà đạt lợi ích lớn; chỉ có hạng người kiến thức thiển cận mới chấp cứng vào một thứ giáo nghĩa để kích bác người khác.

Người học nếu không hiểu rõ thâm ý của Thiền môn là quét sạch dấu tích, làm hiển lộ thẳng chân tâm, mà học theo Đan Hà đốt Phật, rồi Đức Sơn Vân Môn, vẫn phải bị quả báo đau khổ trong địa ngục Vô gián. Đó là vì không tỏ ngộ tông chỉ của cổ nhân mà lại bắt chước những hành động quá khích của các ngài (nhằm giải cứu cái tâm thiên chấp tệ hại), cho nên phải chiêu cảm quả báo xấu ác như thế.

Nói đến Luật, đó là nhân tố trọng yếu trên đường tu hành. Trong Luật Thiện Kiến có nói: “Tạng Tì ni là thọ mạng của Phật pháp. Tì ni còn ở đời thì Phật pháp còn ở đời.” Cho nên bất luận là tông phái nào, xuất gia hay tại gia, đối với giới luật đều phải tôn trọng như nhau. Nếu trong Phật pháp mà không có giới luật, thì tất cả mọi người tu hành, không những thân phận không rõ ràng, mà còn không biết nương vào đâu để duy trì trật tự. Hơn nữa, nếu muốn làm lành bỏ dữ, cũng phải nương nhờ giới luật thì mới có hiệu quả. Bởi vậy, tất cả các tông phái đều phải tuân giữ giới luật, chứ không riêng gì Luật tông.

Còn Giáo thì sao? Đó là pháp bảo có công năng chuyển phàm thành thánh. Tất cả tông chỉ, phép tắc trong cửa Phật đều chứa đựng trong đó. Vì có ba tạng Kinh Luật Luận ấy mà trong hai ngàn mấy trăm năm qua không biết đã có bao nhiêu người được độ! Nói một cách nghiêm chỉnh, đức tin do hiểu được giáo nghĩa mới là chánh tín, không phải là mê tín. Hiểu được giáo nghĩa mà tu hành thì mới là chân tu, không phải là tu mù. Hành giả trong ba a tăng kì kiếp, trải qua ba hiền mười thánh, mỗi bước mỗi bước đều phải vận dụng cả giải (hiểu) và hành (thực hành); lấy giải mà dẫn đạo cho hành, lấy hành mà chứng thực cho giải, nhờ đó mới không đi lạc vào con đường hiểm ác. Phải tư duy nhiều để nhận chân được tính trọng yếu của giáo nghĩa.

Nếu là tự độ, thì phải chọn lựa pháp môn dễ thực hành mà công hiệu cao. Đã có được tự lực mà lại có cả pháp tha lực, xin hãy siêng năng hành trì, thì ngay trong đời này có thể thành tựu. Nếu kiêm cả độ tha thì chắc chắn cần phải thâm nhập giáo lí mới được! Cổ nhân nói pháp, chỉ nói sai có một chữ mà còn phải đọa làm thân con chồn trong 500 đời; giả như nói năng tùy tiện, xa rời kinh điển, trái ngược giáo nghĩa, chắc chắn phải đọa vào địa ngục cắt lưỡi! Đã là đệ tử cửa Phật, ít nhiều gì thì cũng sẽ có cơ hội nói pháp cho người ta nghe; cho nên đối với giáo lí không thể không học tập, để khỏi mở miệng là nói sai, làm đứt huệ mạng của người!

Xin nêu lên đây những điều cốt yếu nhất: cung kính Tam Bảo, tuân thủ giới luật, học hỏi kinh luận, trì niệm Phật hiệu; đó đều là những điều cơ bản vô cùng trọng yếu của người học đạo, dù cho vội vàng, khốn đốn như thế nào, cũng không phóng túng được. Nếu hành trì trọn vẹn rồi mà còn có sức thừa, thì bấy giờ học Thiền học Mật gì cũng được. Nên biết, bất cứ pháp môn nào cũng chảy ra từ biển tâm nguồn giác của đức Như Lai, mà cũng vốn có sẵn trong tự tánh của tất cả chúng sinh. Điều ta làm chưa chắc người khác có thể làm; điều người khác làm chưa chắc ta có thể làm, cho nên đức Như Lai mới phải nói nhiều loại giáo pháp để tiếp độ nhiều loại căn cơ. Nếu chỉ chấp vào một pháp mà chê bai các pháp khác thì tội lỗi vô lượng!

Pháp chư Phật cao sâu mầu nhiệm,

Con nay tùy thuận tuần tự nói, Nguyện cùng tất cả người thấy nghe, Mạng chung liền sinh nước Cực lạc.

CHÚ THÍCH

01. Tên thực phẩm, do sữa bò chế luyện làm thành, vị ngon bậc nhất, cũng dùng làm thuốc chữa nhiều bệnh. Trong kinh Niết Bàn, nó được dùng để dụ cho Phật tánh.

02. Thiền sư Thiên Nhiên ở núi Đan hà tại Đặng châu, có lần đến chùa Tuệ lâm ở Lạc đông, gặp lúc trời lạnh, bèn lấy tượng Phật gỗ trên chánh điện xuống đốt cho ấm. Ngài viện chủ thấy thế vội la lớn: “Tại sao Thầy đốt tượng Phật của tôi?” Sư bèn cầm cây gậy bươi tro nói: “Tôi đốt để lấy xá lợi.” Viện chủ hỏi: “Tượng Phật bằng gỗ thì làm sao có xá lợi?” Sư nói: “Đã không có xá lợi thì phải đốt một tượng nữa!” Ngài viện chủ nghe thế liền tỏ ngộ tự tánh. Hành động đó nhằm phá trừ cái tệ hại của người đời là cố chấp vào các ngẫu tượng bằng gỗ, đất v.v... ở bên ngoài là Phật, mà không thấy Phật tự tánh.

03. Đời Đường, thiền sư Tuyên Giám ở thiền viện Đức sơn, Lãng châu, một hôm lên giảng đường nói: “Ta ở nơi đây, Phật cũng không, pháp cũng không, Đạt Ma là lão mọi hôi hám, Bồ tát Mười địa là kẻ gánh phân, Đẳng giác và Diệu giác là phàm phu phá giới, bồ đề niết bàn là cây cột buộc lừa, mười hai phần giáo là sổ ghi tên người chết, là giấy lau ghẻ, Phật là lão mọi chùi nhà xí. Mặt khác, có vị tăng hỏi thiền sư Văn Yển ở núi Vân môn, Thiều châu rằng: “Phật là thế nào?” Sư đáp: “Que cứt khô.” Sư cũng từng nói: “Thích Ca lúc mới sinh, một tay chỉ trời, một tay chỉ đất, đi quanh bảy bước, mắt ngó bốn phương, nói rằng trên trời dưới trời chỉ riêng ta là tôn quí nhất, lão tăng này lúc đó nếu thấy, một bổng đánh chết đem cho chó ăn, may ra thiên hạ thái bình.” Những lời trên đều nhằm thức tỉnh người đời: phàm hễ có hình tướng thì đều là hư vọng; dù là kinh điển, tượng Phật, hoặc thánh, hoặc hiền, đã rơi vào

hình tích thì đều thuộc trong vòng sinh diệt, hoàn toàn không phải là đạo như thật chân thường.

04. Thiện Kiến Luật là tên gọi tắt của bộ Thiện Kiến Luật Tì Bà Sa, là một trong năm bộ luật tiểu thừa, giải thích rộng bộ Luật Tứ Phần, gồm 18 quyển, do ngài Tăng Già Bạt Đà La dịch vào thời Tiêu Tề.

05. Cựu dịch là Tì ni, tân dịch là Tì nại da, là tên tiếng Phạn của tạng Luật, dịch nghĩa Hán ngữ là thiện trị, hay giới luật.

06. Có một ông lão đến chỗ thiền sư Bách Trượng nghe pháp, nói với ngài Bách Trượng rằng: Ngày xưa con ở tại núi này, có người hỏi: “Bậc tu hành cao cả có còn rơi vào vòng nhân quả hay không?” Con trả lời: “Không rơi vào vòng nhân quả.” Do sự sai lầm đó mà 500 đời con phải đọa làm thân chồn, nay xin Hòa Thượng dạy cho một lời. Ngài Bách Trượng bảo: Ông cứ hỏi! Ông lão liền hỏi câu hỏi như trên. Sư dạy: “Nhân quả phải phân minh!” Ông lão nghe xong thì tỉnh ngộ, nói: Nay con đã thoát khỏi thân chồn! Bèn ra sau núi, xin y áo của những vị tăng đã viên tịch, tự thiêu mà hóa.

07. “Tín khẩu khai hợp” (信口開合) tức là mặc ý mở hay ngậm miệng, tùy tiện nói năng. Người sau bèn nói trại ra là “tín khẩu khai hà” (信口開河), nhân vì hai chữ “合” (hợp) và “河” (hà) phát âm giống nhau.

08. Nê lê dịch là địa ngục. Tạo khẩu nghiệp xấu ác phải đọa vào loại địa ngục bị rút lưỡi, lưỡi trong miệng bị kéo ra rồi dùng đinh sắt căng ra như căng da trâu.

09. Chỉ học sơ sài, không tinh chuyên, gọi là “thiệp liệp” (涉獵).

10. “Tháo thứ” là lúc gấp gáp vội vàng; “điên bái” là lúc ngửa nghiêng khốn đốn. Sách Luận Ngữ nói: “Người quân tử, trong thời gian một bữa ăn cũng không làm trái đạo nhân; vội vàng cách mấy cũng nhất định như thế, khốn đốn cách mấy cũng nhất định như thế.”

BÀI TẬP

1) Vì sao kinh Bát Nhã và Ba Bộ Luận nói tính Không? Du Già Duy Thức vì sao nói có?

2) Thiền sư Đan Hà đốt tượng Phật có tác dụng gì? Hai thiền sư Đức Sơn và Vân Môn mắng Phật chưởi Tổ có tác dụng gì?

3) Vì sao đối với giới luật, khắp cả các tông phái đều phải tuân thủ?

4) Hành giả trong suốt ba a tăng kì kiếp, vì sao cần phải tinh tấn tu tập gồm đủ cả giải và hành?

5) Những điều nào được coi là cơ bản trọng yếu của người học đạo?

Tổng Hợp Yếu Chỉ Các Bài 34, 35 và 36

1. Niệm Phật rõ ràng là tâm trụ nơi Phật, vậy tại sao nói là “vô trụ sinh tâm”? Nên biết rằng, Tịnh là Tịnh, Thiền là Thiền, mỗi pháp môn đều có cảnh giới riêng của nó, không nên lẫn lộn. Phàm có chỗ trụ sinh tâm thì sẽ có nơi sinh. Phàm phu trụ nơi sáu trần mà sinh tâm, trụ nơi phiền não tham sân si mà sinh tâm, cho nên chỗ sinh sẽ là ba cõi sáu đường. Người niệm Phật thì trụ nơi Phật mà sinh tâm, cho nên chỗ sinh sẽ là quốc độ thanh tịnh của Phật, cảnh tuy không giống nhau nhưng chỗ sinh thì giống nhau. Sinh về nước Phật, đến cuối cùng vẫn phải đem cái niệm ấy – tức cái tâm niệm Phật – vất bỏ đi, mới gọi là niết bàn vô tướng vô vi, không sinh không diệt. Đó không những là việc sau khi vãng sinh, mà còn là việc sau khi đã vượt khỏi ba hiền mười thánh. Xưa kia, Tứ tổ Thiền tông là ngài Đạo Tín, thừa lúc thiền sư Pháp Dung không có mặt, đã viết một chữ “Phật” ngay trên chiếc ghế dựa của sư. Khi sư về đến, lòng nghi sợ, không dám ngồi. Tổ mói: “Nguyên lai thầy vẫn có cái đó mà!” Đó là Tổ chê sư vẫn còn một niệm dính mắc là “có Phật”, chưa dứt bỏ đế đạt được cái tâm thanh tịnh tinh thuần, cho nên vừa nghe thì thiền sư Pháp Dung đại ngộ, bèn trở thành khai tổ một hệ phái Thiền tông. Xem thế thì biết, nếu trong tâm có tồn tại một đức Phật, đó là cảnh giới của tông Tịnh Độ, hoàn toàn không phải là cảnh giới của Thiền tông.

2. Nếu cần tu kiêm Thiền Tịnh, cũng tốt! Nhưng tôi xin phép được nhắc nhở: có được tuệ giải ấy thì thu được lợi ích của cả hai, còn không có tuệ giải ấy thì cả hai tông đều hỏng; có được tuệ giải ấy thì Thiền Tịnh thành tựu cho nhau, còn không có tuệ giải ấy thì Thiền Tịnh lại đối địch nhau. Cho nên không thể không thận trọng suy xét. Ngoài ra, còn có vài câu khẩn yếu cần được nói ra: Nếu không thể tu tập song hành cả hai pháp môn, thì nên thành thật biết bỏ đi cái khó, tùy thuận căn cơ của chính mình mà chọn một trong hai môn Thiền Tịnh, rồi cứ một môn ấy mà tu tập cho thâm nhập, đó cũng là biện pháp tốt. Nếu lại hỏi kĩ thêm: chọn môn nào thì ổn, thì xin hãy lấy điều này mà suy: vạn người tu vạn người đều đi theo môn NIỆM PHẬT.

3. Đốt tượng Phật, mắng Phật chưởi Tổ, đó là tạo tội làm thân Phật chảy máu và hủy báng Tam Bảo, phải đọa địa ngục Vô gián; nếu thế thì các thiền sư Đan Hà, Đức Sơn, Vân Môn có phải đọa địa ngục không? Phàm việc gì muốn luận đến kết quả của nó, trước phải tìm hiểu nguyên nhân, không nên chỉ y vào việc mà luận việc. Các thiền sư Đan Hà v.v... đốt Phật, mắng Phật, là khai thị cho hành giả thấy rằng, nếu ngộ nhận cho rằng ứng thân cũng như ngẫu tượng là chân Phật thật Tổ, thì không thể biết được có Phật pháp thân, Phật tự tánh; cho nên mới đốt ngẫu tượng, mắng chưởi ứng thân để phá trừ mê chấp. Tuy là đốt mắng, nhưng trong tâm thì đầy ắp niệm từ bi độ người. Trong phút hiện tại ấy đã gieo vào ruộng thức thứ tám các chủng tử có tính chất từ bi độ người như thế, thì trong tương lai, khi quả báo phát sinh, đương nhiên, không những là không đọa địa ngục, mà còn thành Phật, thành Bồ tát. Ngày nay, các thế lực ngoại giáo, ngoại đạo, cho đến các tập đoàn hung bạo, vô thức, cùng nhau phá hoại Phật pháp, hủy chùa đuổi tăng, hủy báng kinh luật. Ngay trong khi phát động, trong tâm họ đầy ắp niệm sân hận, ác độc, tàn bạo, tự tư, phẫn nộ, ngu si v.v... Những chủng tử mang tính chất như thế được gieo vào trong ruộng thức thứ tám, thì trong tương lai, khi quả báo phát sinh, làm sao tránh khỏi đọa địa ngục! Cả hai đàng, vì tâm miệm không giống nhau, khiến nên, sai một hào li mà xa cách nhau ngàn dặm!

4. Người học đã đọc qua ngữ lục của các ngài thuộc hai tông Thiền và Tịnh. Chúng tôi xin làm một cuộc so sánh, với sự dè dặt, đại thể như sau: Thiền là quay trở về cái buổi ban sơ, Tịnh là định tâm vào một chỗ; huyền chỉ của hai tông đều là pháp yếu trị tâm, là luận cứ ngàn đời không phai mờ. Trong ngữ lục của chư Thiền đức như: buông bỏ; xa lìa các tư tưởng; không có điều mong cầu; đạo không cần tu, nhưng chớ ô nhiễm; tức tâm tức Phật; hà sa diệu đức đều ở tại nguồn tâm; dứt niệm diệt suy nghĩ; tâm không thì cảnh liền không; v.v... đều dạy người đời hãy dứt trừ vọng tưởng nhiều đời, quay về chỗ “vô tâm”. Trong ngữ lục của chư Tịnh đức như: niệm Phật đến chỗ thuần thục thì tất cả giáo lí đều nằm trong đó; dùng tín nguyện sâu sắc để trì danh hiệu Phật; trong một niệm đã đầy đủ cả chỉ và quán; một niệm phấn khởi như trường kiếm ỷ thiên, khiến cho ma quân phiền não không nơi trốn tránh; niệm đến chỗ cùng thì thế tình tan biến, tâm trống không thì Phật hiện tiền; v.v... đều dạy người đời hãy mượn một câu hồng danh để đánh tan muôn vọng niệm. Hai pháp môn như thế bày trước mặt người học, như hoa cúc mùa thu và hoa lan mùa xuân, thảy đều xinh đẹp; nếu đi vào núi châu báu mà trở về tay không thì thật đáng đau xót vậy!

5. Bậc tu hành cao đức, dù không làm ác mà chỉ làm thiện, vẫn không nằm ngoài vòng nhân quả. Ví dụ như bố thí thì được giàu to, trì giới được sinh về cõi thiện, không sát hại sẽ được sống lâu, khiêm cung thì có uy đức lớn, cúng đèn thì được thiên nhãn, dùng âm nhạc cúng dường Phật thì được thiên nhĩ, dùng lời hòa ái an ủi chúng sinh thì có được âm thanh của chim ca lăng tần già v.v..., đó đều là trồng nhân như thế thì nhận được quả như thế. Lại cũng như Sơ trụ là nhân của Nhị trụ, Nhị trụ là quả của Sơ trụ; Nhị trụ lại là nhân của Tam trụ, Tam trụ là quả của Nhị trụ; từ đó mà suy thì 42 giai vị của Bồ tát hạnh, không có giai vị nào là không nằm trong vòng nhân quả. Nói cho đến cùng thì tu hành cũng là nhân mà thành Phật cũng là quả; rồi thành Phật cũng là nhân mà chuyển pháp luân, nhập niết bàn cũng là quả! Xem như thế thì ở trong Phật môn đâu có sự việc gì rời khỏi nhân quả! Như thế có thể biết: nói rằng bậc tu hành cao đức không rơi vào vòng nhân quả, là lời nói làm đui mù tuệ nhãn của người, chịu quả báo năm trăm đời làm thân chồn đâu có gì là oan uổng!

6. Lúc không niệm Phật thì hoàn toàn không thấy có ý niệm gì cả, nhưng đến lúc niệm Phật thì có quá nhiều ý niệm hiện ra. Những ý niệm này không phải sau khi niệm Phật mới phát sinh, nhưng chúng vốn đã có sẵn rồi, nay nhân việc niệm Phật mà phát giác ra vậy. Tất cả chúng sinh, ngày thường, trong lòng lúc nào cũng có vô số vọng tưởng, nghĩ tưởng đến đi, làm nguồn gốc cho sinh tử, làm cội rễ cho ba ác đạo, mà kẻ chủ nhân xưa nay vẫn mê đắm nơi trần cảnh thì hoàn toàn không biết được. Rồi một ngày nào đó, gặp lúc đường đời trắc trở, hoặc được bạn lành cảnh giác, bèn lập tức tỉnh ngộ, tinh cần niệm Phật; bấy giờ mới phát giác ra là mình vọng tưởng quá nhiều, làm nhiễu loạn tâm trí. Từ sau đó, nếu tiếp tục niệm Phật, tinh cần không bỏ dở, thì vọng tưởng sẽ tự tiêu mất dần; cuối cùng thì chứng nhập cảnh giới chân thường, thành tựu Phật đạo. Ví như một vị hôn quân, đắm say tửu sắc, không quan tâm đến công việc triều chính, đến nỗi quyền thần thao túng, cừu địch ngấm ngầm gầy dựng thế lực. Nhưng đến một hôm, bỗng nhiên được kích thích, vị hôn quân kia tức thì giác tỉnh, mạnh mẽ tu sửa triều chính, mới phát hiện ra hai bên tả hữu toàn là kẻ gian nịnh và gián điệp, liền ra sức thanh trừng, nhờ đó mà quốc gia được an định. Cho nên, nếu nói lúc niệm Phật vọng tưởng càng nhiều, thì đó là lời nói điên đảo. Giờ phút này chính là lúc đức vua sáng suốt, phát hiện gian nịnh, là tin tức tốt lành, mà dụng công cũng hiệu quả.

7. Hành giả vì muốn xa lìa ba đường dữ, giải thoát biển sinh tử, cho nên mới niệm Phật. Nói cách khác, vì một đại sự nhân duyên là cùng tận đời vị lai được ra khỏi căn nhà lửa, được mát mẻ tự tại, cho nên hành giả niệm Phật. Người đời chê cười người niệm Phật, vì họ hồ đồ vô tri thức, như đứa con nít đang ở trong căn nhà lửa mà không biết, vẫn vui chơi, rồi trở lại chê người lớn sao lại hoảng sợ trốn chạy, đáng cười! Người niệm Phật chúng ta, đối với những người ngu muội kia, phải có lòng xót thương, quyết không sợ họ chê cười mà không dám ngang nhiên niệm Phật. Nếu niệm Phật mà sợ người cười, tức là nhận thức mình không trong sáng, tâm sinh tử không tha thiết. Hãy thử suy nghĩ đó là những việc gì, mà phải lén lén lút lút, tự thấy hổ thẹn? Chư vị Phật tử hãy nên học theo các ngài Thiện

Đạo, Thiếu Khang, để cải biến phong tục, khiến cho người đời ai ai cũng biết niệm

Phật. Nếu tự mình không dám lộ mặt ra trước thì làm sao khiến cho người cùng đồng hóa với mình!

8. Nói rằng, niệm Phật tu thiền không cần thiết phải xem kinh giáo, đó là lời nói không phải trung đạo. Người niệm Phật nghiên cứu kinh giáo thì làm cho đức tin thêm mạnh, không bị tà sư ngoại đạo mê hoặc, không bị những lời bình luận lao xao làm cho rối loạn, không bị thị dục làm cho nhiễm ô, không bị tâm biếng nhác lung lạc; mà lại được cả hai mặt sự và lí đều không phế bỏ, đó là điều tốt. Người tu thiền nghiên cứu kinh giáo, đó là lấy lời Phật dạy để ấn chứng cho tâm, không tập theo tà định, không đi lạc vào con đường nguy hiểm; mà lại được cả tông và giáo đều thông đạt, đây cũng là điều tốt. Sự thật, xem kinh giáo hay không, ở đây không thể đưa ra một lời nói khẳng định được. Việc này cũng giống như khát thì uống nước, lạnh thì mặc áo, hành giả phải tự mình biết rõ ràng điều cần làm để tự điều chỉnh lấy; cho nên chỉ cần hỏi một câu: “Cần hay không cần?” Nếu cần thì làm; không cần thì không nhất định phải làm. Hễ có lời phán đoán khẳng định, không tránh khỏi lệch về một bên.

9. Hành giả trong cửa Phật nên mở rộng tâm trí để dung nạp các pháp. Từ cửa này vào cửa kia, ra cửa kia vào cửa khác, sống sinh động, vui phơi phới, thõng tay du hành, đường không chướng ngại; trong đó, có thể đi thì đi, không thể đi thì hỏi thăm này nọ, để kiến văn thêm rộng, tùy hỉ công đức, đó gọi là “du học” vậy. Lúc bình thường tuy giữ một pháp nhất định, thâm nhập tông chỉ, nhưng đó là phương tiện, mà không phải là chí nguyện; nếu nói đến chí nguyện thì “pháp môn vô lượng thệ nguyện học” mới là hoài bão của bậc đại Bồ tát.

10. Khi không thể dụng tâm một lần cả sáu chữ, chỉ tập chú vào một chữ thôi, thì đồng thời cũng đầy đủ cả sáu chữ. Đại khái: lúc niệm gấp, chỉ tập chú vào chữ “A”; lúc niệm huỡn, chỉ tập chú vào chữ “ĐÀ”, thì tâm tự định tĩnh. Xin hãy thử!

11. Nước Cực lạc đương nhiên cũng là do thức biến hiện, cũng là hư giả không chân thật. Nó là một biến hiện tổng hợp gồm thức của đức Phật A Di Đà, thức cá biệt của từng hành giả tu tịnh nghiệp, và thức chung của mọi chúng sinh vãng sinh, của cả hải hội liên trì. Mười phương thế giới, tất cả chúng sinh trong sáu đường và thánh giả trong ba thừa, nếu thân tự kinh lịch trong cảnh giới ấy, đều không biết được nó là hư giả. Phải đến khi thành Phật mới biết được tất cả y chánh, tất cả động tác của nước Cực lạc, đều chỉ là một cảnh mộng lớn, một trò ảo thuật vĩ đại; trên thực tế không có một cái gì là sở hữu, trống rỗng như thái không!

Dịch xong ngày 7 tháng 12 năm 2006

Miền Tây Gia nã đại

Hạnh Cơ

PHỤ LỤC

Vài Nét về Cư Sĩ PHƯƠNG LUÂN, tác giả của bộ sách Phật Học Giáo Bản

Chúng tôi không được biết nhiều về cư sĩ Phương Luân, cũng không có duyên may đọc được các tài liệu nói về cuộc đời của tiên sinh. Vài nét đơn sơ về tiên sinh được trình bày sau đây là hoàn toàn dựa theo bộ Phật Quang Đại Từ Điển mà thôi.

Cư sĩ Phương Luân sinh năm 1896, quê Phúc châu (tỉnh Phúc kiến), tốt nghiệp trường Hảiquân Mã vĩ ở Phúc kiến, từng giữ các chức vụ cơ khí trưởng Quân hạm, khoa trưởng Bộ Tổng Tư Lệnh Hải quân, v.v... Ông là một Phật tử thuần thành, phục vụ lâu năm trong ngành giáo dục Phật giáo, từng làm giáo sư ở các Phật học viện Đài loan như Đông Phương Phật Giáo Học Viện, cùng diễn giảng Phật pháp ở các đạo tràng và đài phát thanh miền Nam Đài loan. Khi tuổi đã cao, ông chuyên hành trì và cực lực đề xướng pháp môn Tịnh Độ. Tác phẩm của ông có Đại Thừa Khởi Tín Luận Giảng Kí, Duy Thức Tam Thập Tụng Giảng Kí, Thiền Thoại Dữ Tịnh Thoại, Tịnh Pháp Khái Thuật, bộ Phật Học Giáo Bản (Sơ cấp, Trung cấp và Cao cấp), v.v...

Bộ Phật Quang Đại Từ Điển ấn hành lần đầu vào năm 1988. Năm đó tác giả được 92 tuổi, và còn tại thế (vì bộ từ điển ấy đã không nói gì tới ngày vãng sinh của cụ). Giờ đây, cuối năm 2006, tính từ năm sinh (1896) thì nay cụ đã 111 tuổi, có thể cụ còn tại thế, cũng có thể cụ đã vãng sinh rồi, chúng tôi không biết rõ! Dù sao, chúng tôi vẫn thấy như cụ vẫn đang sống ở thế gian, vẫn đang đứng lớp để giảng dạy Phật Pháp ở một trường Phật học nào đó. Người phật tử chân chánh ấy không thể nào mất ở thế gian. Đại đạo tâm của cụ vĩnh viễn tồn tại như tấm gương sáng tròn đầy, chiếu soi hai hàng tăng tục. Chỉ cần đọc bộ sách Phật Học Giáo Bản, cũng đủ thấy rõ cụ là một hành giả chân tu thực học, thấu rõ ba tạng, luận bàn thông suốt sắc bén, lòng tin Tam Bảo cứng chắc như kim cương, thâm sâu như đáy biển; luôn luôn quan tâm cho

Phật Pháp trường tồn, nẻo chánh ngày càng lan rộng, đường tà càng lúc tiêu ma.

Suốt trong thời gian dịch sách, cứ mỗi lần dịch xong một bài cụ viết, chúng tôi lại thấy xúc động, lại cảm nhận được suối nguồn Phật Pháp tuôn chảy tràn trề, tưới tẩm bao hạt giống bồ đề nẩy mầm tươi tốt. Có nhiều bè bạn, sau khi đọc suốt các tập Cấp Một và Cấp Hai, đã điện thoại nói với chúng tôi rằng, chỉ cần học hết bộ sách này cũng đủ để tu trọn một đời! Công đức của cụ thật là vô lượng!

Thành kính tri ân cư sĩ tại gia Bồ tát giới PHƯƠNG LUÂN, một Phật tử hiếm có ở thời đại này.

Thành kính giới thiệu,

Miền Tây Gia nã đại, tuần lễ cuối cùng năm 2006 kẻ hậu học Hạnh Cơ Tịnh Kiên