Phật Tổ Đạo Ảnh - Quyển 2

Tổ Thứ 19: Thiền Sư Ứng Văn

TỔ THỨ 19

THIỀN SƯ ỨNG VĂN

Khai quyền ứng hiện bậc vương công

Sớm ngộ căn nguyên thoát cõi hồng

Khổ hạnh quyết tu lìa chướng nghiệp

Mật truyền tạm lánh lậu hoàn thông

Tám mươi an tịch nơi cung nội

Chín phẩm Tây phương hướng đại dồng

Đạo đức lưu truyền muôn vạn thuở

Khắp cùng pháp giới tận hư không.

Thiền sư Ứng Văn họ Chu, ngài chính là hoàng đế Kiến Văn¹³⁰. Trong cuộc biến loạn Yến phiên vương¹³¹, cửa Kim Xuyên bị phá, nội thần trình lên di mệnh của Cao Hoàng đế, có ba bộ điệp tên là Ứng Văn, Ứng Hiền và Ứng Năng và ba bộ tăng bào. Khi trong cung bị phát hoả, vua thay tăng phục tự xưng là Ứng Văn, men theo đường hầm thoát ra ngoài. Đi theo ngài có ngự sử Diệp Hi Hiền, thái sư của Ngô Vương¹³²là Dương Ứng Năng. Cả hai cùng thay tăng phục , xưng là Ứng Hiền, Ứng Năng. Họ lần lượt đi qua các vùng Ngô, Sở , Kiềm, Thục¹³³ rồi vào đất Điền¹³⁴. Ngài ẩn cư trên núi Sư Tử nhiều năm, đến nay di tượng vẫn còn. Đến tuổi già, ngài trở về cố hương¹³⁵, mãn duyên ngồi viên tịch ở trong cung, trụ thế 80 năm, an táng tại Tây Sơn ¹³⁶.

Bài tán

Nhân vương và Pháp vương

Đều thực hành chính lệnh

Luôn luôn toả sáng ngời

Tuỳ duyên mà cảm ứng

Rốt cuộc là thế nào

Thánh phàm đều bặt dứt

Lá rụng sẽ về cội

Không thiếu cũng không dư.

———

130.Kiến Văn: cháu của Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương, con của Chu Biểu

131. Yến Phiên Vương: chính là Yến phiên vương Chu Lệ; lật đổ Kiến Văn Đế, lên ngôi lấy hiệu là Minh Thành Tổ.

132.Ngô Vương: hiệu của Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương lúc mới kiến lập vương triều.

133. Ngô, Sở, Kiềm, Thục: tên gọi các tỉnh Tô Châu, Hồ Nam, Quý Châu, Tứ Xuyên, thuộc Trung Quốc.

134. Điền: tỉnh Vân Nam, Trung Quốc.

135. Cố hương: đông quy: khi chiến loạn, phần nhiều người dân từ miền đông di cư xuống miền nam lánh nạn, khi trở về gọi là đông quy, tức trở về cố hương. Ở đây chỉ cho Nam Kinh, tỉnh Giang Tô , Trung Quốc.

136. Tây Sơn:tên một ngọn núi phía tây nam huyện Ngô, tỉnh Giang Tô,tức Động Đình Sơn.

Tổ Thứ 20: Thiền Sư Chân Khả Tử Bách (1543 - 1603)

TỔ THỨ 20

THIỀN SƯ CHÂN KHẢ TỬ BÁCH

(1543- 1603)

Thánh đức ngày xưa phát nguyện riêng

Thẩm gia nay đã đủ nhân duyên

Căn trần vượt thoát, hư không nát

Ngôn ngữ tuyệt đường trời đất nghiêng

Ganh ghét chướng ngăn tù tội lãnh

Gông cùm xiềng xích lắm truân chuyên

Tử sanh như thể là phương tiện

Hé mắt mỉm cười rõ bổn nguyên.

Thiền sư Chân Khả Tử Bách họ Thẩm, người Than Khuyết, huyện Ngô Giang¹³⁷ . Lúc đi du phương, ngài nghe cư sĩ Trương Chuyết¹³⁸ tụng bài kệ đến chỗ:” Đoạn trừ phiền não càng thêm bệnh, hướng đến chân như cũng lại tà” thì đại nghi. Một hôm đang tu Bát quan trai, ngài hốt nhiên tỏ ngộ, liền bảo: “ Nếu ta ở dưới toà của Đức Sơn Lâm Tế bị một bạt tai mà tỏ ngộ, thì đâu phải khổ sở như thế này”

Mùa thu năm Quý Mão (1603), niên hiệu Vạn Lịch thứ 29, có người ganh ghét tìm cách hãm hại khiến ngài bị giam cầm, đánh đập, tra khảo, nhưng thần sắc vẫn thản nhiên. Ngài nói:” Thà chết để duy trì ngọn đèn chánh pháp chưa có người kế tục , vì ta ra đời là để gánh vác trọng trách tiếp nối huệ mạng, chứ chẳng có lời gì khác”. Pháp ti¹³⁹ tuyên án tử hình ngài, ngài nói:” Luật pháp thế gian như thế thì sống lâu làm gì”

Thế rồi, ngài yêu cầu được tắm gội, sau đó ngồi ngay thẳng, nói kệ rồi viên tịch. Ngự sử Tào Học Trình ¹⁴⁰(1563- 1608) hay tin liền đến thăm, ngài lại mở mắt mỉm cười từ biệt. Tháp của ngài được an trí ở Kính Sơn ¹⁴¹ . Ngài trứ tác Tử Bách tập nổi tiếng, lưu truyền ở đời.

Bài tán

Xương cứng như thép

Hơi như cầu vồng

Vai gánh đại pháp

Cứu vãn tệ phong

Như hộ quân vương

Chẳng kể thân mình

Dù nạn lâm nguy

Môn phong chẳng thẹn.

———

137.Huyện Ngô Giang( Ngô Giang) thuốc tỉnh Giang Tô, Trung Quốc

138. Trương Chuyết: cư sỹ sông vào thời đầu nhà Tống, Ngũ Đại Trung Quốc , được thiền sư Thạch Sương truyền pháp.

139. Pháp ti: quant ư pháp có quyền tuyên án xử phạt tội nhân

140. Tào Học Trình: Ông tự là Hi Minh, hiệu Tâm Lạc, người trấn Toàn Châu, thành phố Quế Lâm, tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc. Năm Kỷ Mão, niên hiệu Vạn Lịch ( 1579) ông đỗ Tú tài, năm Quý Mùi (1583) đỗ Tiến sĩ.

141. Kính Sơn: tên núi, nằm ở trấn Kính Sơn, khu Dư Hàng, thành phố Hàng Châu, Chiết Giang, Trung Quốc.

Tổ Thứ 21: Thiền Sư Hám Sơn Đức Thanh (1546 - 1623)

TỔ THỨ 21

THIỀN SƯ HÁM SƠN ĐỨC THANH

(1546- 1623)

Bồ- tát độ đời hoá chúng sanh

Thai nhi áo trắng hiện điềm lành

Tiếu Nham thân cận thông tâm địa

Đài Bắc kết tranh ngộ tánh linh

Hoằng pháp cam mang tù tội khổ

Độ sanh nào ngại thị phi thanh

Lành thay nhân đức lưu nghìn thủa

Mạch pháp Tào Khê mãi thịnh hành.

Thiền sư Hám Sơn Đức Thanh họ Sái, người huyện Toàn Thục, đất Kim Lăng. Cha tên Sàn Cao, mẹ họ Hồng. Một hôm, mẹ ngài nằm mộng thấy một vị đại sĩ dẫn một bé trai bước vào cửa, bà liền ôm đứa bé vào lòng, tỉnh dậy thì thọ thai. Đến ngày khai hoa nở nhuỵ, bà sanh ra ngài trong một caí bọc màu trắng có mùi hương lạ. Lớn lên, ngài xuất gia ở chuà Báo Ân, sau đó tham vấn hoà thượng Tiếu Nham. Tiếu Nham bảo ngài giữ bổn phận đánh kiền chuỳ. Về sau, ngài cất am ở Long Môn Đài Bắc.

Một hôm, khi dùng cháo xong, ngài đi kinh hành, bỗng nhiên đứng khựng lại, không thấy thân tâm đâu nữa, chỉ có ánh hào quang sáng rỡ trong lặng tròn đầy như kính đại viên.

Ngài nói kệ:

Bỗng nhiên một niệm dứt tâm ngông

Căn trần đều lặng tánh rỗng không

Xoay người chạm nát hư không đó

Vạn tượng xum la thảy diệt vong

Vì hoằng pháp cứu giúp thế gian mà ngài gặp rất nhiều chướng nạn, nhưng đạo hạnh lại càng cao

Năm Quý Hợi (1623), niên hiệu Thiên Khải thứ 3, ngài viên tịch ở Tào Khê¹⁴² trụ thế 78 năm. Ngài có trứ tác rất nhiều, trong đó có tác phẩm Mộng du tập được lưu hành ở đời

Bài tán

Hoằng pháp gặp tai nạn

Đạo hạnh càng vang xa

Tào Khê một giọt nước

Cả thiên hạ thái bình

Bước chân bậc long tượng

Thức tỉnh kẻ điếc mù

Một túi da linh thông

Sáng rực cả lò hồng.

———

142.Chùa Tào Khê( Tào Khê tự) còn có tên là Bảo Lâm, Nam Hoa, thuộc thành phố Thiều Quan, tỉnh Quảng Đông Trung Quốc.

Tổ Thứ 22: Thiền Sư Văn Cốc Quảng Ấn (1566 - 1636)

TỔ THỨ 22

THIỀN SƯ VĂN CỐC QUẢNG ẤN

( 1566- 1636)

Hộ đạo thần nhân kết thánh duyên

Xuất gia thế phát tại Khai Nguyên

Thoại đầu tham cứu chân dung lộ

Đạp nát thùng sơn hiện bổn nguyên

Hỏi khắp đạo ngài đều ấn chứng

Rộng bước trần lao độ nhân thiên

Trụ trì Phật pháp công huân khắp

Ngưỡng vọng non cao bậc thánh hiền

Thiền sư Văn Cốc Quảng Ấn họ Chu, người Gia Thiện. Một hôm, mẹ ngài nằm mộng thấy có vị thần hộ tống một người đi vào nhà, mẫu thân liền thọ thai rồi sau đó sanh ngài. Năm 7 tuổi, gia đình đưa ngài đến chùa Khai Nguyên xuất gia, tham vẫn hoà thượng Nghi Phong. Nghi Phong bảo ngài xem nhân duyên công án” Vân môn lộ tự” ¹⁴³. Ngài tham công án đến nỗi quên ăn bỏ ngủ. Sau đó, ngài kết am tranh ở Song Kính, lúc xem những lời thần cơ của Lượng toạ chủ tham vấn thiền sư Mã Tổ, thì nghi tình chợt khởi. Một hôm, nhìn thấy hoa thuỵ hương, ngài đại ngộ. Sau đó, ngài lần lượt tham vấn hoà thượng Vân Thê, Long Trì và đều được ấn chứng.

Hôm nọ, lúc từ biệt, Long Trì tiễn ngài ra cửa , vỗ vào lưng và nói:

-Lão điệt, ta còn nghi ngờ ông đấy!.

-Nghi điều gì?

-Thế nào là ý mật khải?

- Hôm này không cao hứng đối đáp

Long Trì bật cười ha hả, ngài liền đội nón cỏ ra đi

Về sau, ngài trụ trì chàu Chân Tịch, khắp nơi đều ngưỡng mộ.

Bài tán

Đến có nguồn gốc

Thần nhan hộ tống

Đội nón du phương

Mặc tình tự tại

Nghi thì cứ tham

Phàm thánh chẳng đồng

Một giọt Diêu Khê¹⁴⁴

Ngược dòng biết được

Là Tế hay Động.

———

143.Vân Môn lộ tự: chữ “ lộ” là ngữ cú dạy thiền sinh cuả ngài Vân Môn. Có vị tăng hỏi:” Giết cha mẹ sám hối trước Phật, giết Phật, giết tổ sám hối với ai? Ngài Vân Môn đáp:” Lộ nghĩa là hiển lộ, khắp pháp giới chưa từng che giấu, sám hối tội đã tạo”

144. Diêu Khê: dòng sông ở trấn Dư Hàng, Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang , Trung Quốc.

Tổ Thứ 23: Thiền Sư Định Đường Bổn Thiếp (1517 - 1570)

TỔ THỨ 23

THIỀN SƯ ĐỊNH ĐƯỜNG BỔN THIẾP

(1517- 1570)

Bể khổ lênh đênh một chiếc thuyền

Chúng sanh hoá độ đến bờ duyên

Ẩn mình Kê Túc tu tam- muội

Mấy lượt long đầu hiện phép thiêng

Tiêu mộc phóng quang điềm lạ tỏ

Cỏ cây nhuần thấm đức thâm huyền

Thánh âm diễn giáo người người độ

Thuyết tướng ly ngôn chốn chốn truyền.

Thiền sư Định Đường Bổn Thiếp họ Dương, người Tầm Điện¹⁴⁵. Niên hiệu Gia Tĩnh( 1522- 1566), ngài du phương, đến núi Tú Tung lễ hoà thượng Bạch Trai xuất gia. Sau đó, ngài nhờ tham câu “ Vạn pháp quy nhất” mà phát minh tâm địa. Rồi ngài đến đầm Kim Long, núi Kê Túc, nhiều lần thấy rồng vàng xuất hiện, lại cảm thấy cây Tiêu phát ánh sáng. Vì vậy, ngài cất am đặt tên là Hoa Tiêu. Lúc sắp viên tịch, ngài viết kệ:

Tánh không tăng giảm ngộ mê gì

Vốn chẳng đến đi khéo lạ kỳ

Bao phen gắng sức tâm tròn sáng

Ngồi thoát tử sanh da mặt chì

Bài tán

Vạn pháp về một

Được cá quên nơm

Nước biển cạn khô

Lộ mặt san hô

Cây tiêu toả sáng

Rồng hiện điềm lành

Chân tâm tròn đủ

Chẳng thể nghĩ bàn.

———

145.Tầm Điện: địa danh thuộc thành phố Côn Minh, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc.

Tổ Thứ 24: Thiền Sư Tam Phong Pháp Tạng (1573 - 1635)

TỔ THỨ 24

THIỀN SƯ TAM PHONG PHÁP TẠNG

(1573- 1635)

“Nhập lưu vong sở” nhĩ viên thông

Mầu nhiệm tánh nghe ngộ ở trong

Tâm chứa thái hư trùm pháp giới

Ngã nhân sạch hết khắp trần không

Đốn siêu một niệm vô biên kiếp

Trăm pháp không ngoài tam- muội dung

Hạnh đức Tam Phong trùm pháp giới

Thấm nhuần đại giáo khắp tây, đông.

Thiền sư Tam Phong¹⁴⁶ Pháp Tạng họ Tôm người Tích Sơn ¹⁴⁷, chuyên nghiên cứu kinh Thủ- lăng- nghiêm, tu pháp môn Nhĩ căn viên thông của đức Quán Thế Âm. Một hôm, ngài thấy vị tăng chui qua bờ rào, nghe tiếng trúc nổ vang lên như sấm, liền đại ngộ. Sau đó, ngài đến tham kiến hoà thượng Kim Túc Mật Vân.

Một hôm, hoà thượng Kim Túc nêu công án, có một vị tăng hỏi thiền sư Cổ Đức:

-Lúc trăng sáng trên không thì như thế nào?

Thiền sư Cổ Đức đáp:

-Giông như anh chàng đứng dưới thềm.

Vị tăng nói:

-Xin hoà thượng dắt lên thềm

Thiền sư Cổ Đức bảo:

-Sau khi trăng lặn thì gặp nhau

Lại hỏi:

-Khi trăng lặn thì làm thế nào để gặp?

Tiếp đó, ngài liền rời thiền đường của hoà thượng Kim Túc, đến Tam Phong mở đạo tràng, hoằng truyền hưng thịnh tông Lâm Tế¹⁴⁸. Sau khi ngài viên tịch, tháp được an trí tại Tam Phong.

Bài tán

Tiếng trúc nổ giòn

Đốn nhập viên thông

Sum la vạn tượng

Đều hợp tông này

Trước thềm trăng rụng

Thấy mặt gặp nhau’

Phủi áo ra đi

Tam Phong một cõi.

———

146.Tam Phong: thuộc tỉnh Giang Tô, Trung Quốc.

147. Tích Sơn: núi nằm ở phía đông nam, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc.

148. Tháng 7 niên hiệu Sùng Trinh thứ 8(1635) thiền sư Tam Phong viên tịch, trụ thế 62 năm.

Tổ Thứ 25: Thiền Sư Nga Hồ Dưỡng Am Quảng Tâm (1547 - 1627)

TỔ THỨ 25

THIỀN SƯ NGA HỒ DƯỠNG AM QUẢNG TÂM

(1547- 1627)

Vật, ta bình đẳng đạo tâm không

Liễu ngộ ngay lời thấy chủ ông

Hò đẩy thuyền trôi đệ nhất nghĩa

Mở vòng Bất nhị đã làu thông

Trâu kia cày nát vùng trời rộng

Quạ ấy bay qua ánh lửa hồng

Đàm tiếu trở về Thường Tịnh độ

Vui thay dạo bước khắp tang bồng.

Thiền sư Nga Hồ¹⁴⁹ Dưỡng Am Quảng Tâm họ Chu, người Thượng Nhiêu¹⁵⁰. Một hôm, tình cờ đến nhà người thân, gặp một đạo nhân đang bàn luận về nghĩa Tứ sinh¹⁵¹ ngày đó, ngài thông suốt được đại ý” vật và ta đều bình đẳng”. Về sau, nghe tiếng hò đẩy thuyền giữa dòng sông, ngài bừng ngộ và làm bài kệ:

Đêm vắng dòng sông rộng

Tiếng hò đẩy thuyền trôi

Biết dừng nơi đâu nghỉ

Cho vơi nửa gánh đời

Ngài thường lấy bài kệ” Vô môn toả” đặt trong trượng thất để chứng nghiệm lời dạy cuả chư vị tổ sư. Kệ viết:

Người xưa lưu truyền khoá

Nhờ người trí mở ra

Nếu như không cách mở

Gặp nhau có ích gì?

Ngày 30 tháng 2 năm Đinh Mão (1627), niên hiệu Vạn Lịch¹⁵², ngài thượng đường thuyết pháp, thiết trai từ giã đại chúng, rồi nói kệ khuyên:

Hơn tám mươi năm trong huyễn mộng

Trâu sắt cày nát vụn hư không

Ra đi đôi lời xin gởi lại

Nửa đêm toả rạng ánh dương hồng

Nói xong, ngài ngồi kiết- già an nhiên thị tịch

Bài tán

Ngay trong lời từ giã

Vật bình đẳng cùng ta

Đêm khuya trên sông vắng

Tiếng hò đẩy thuyền xa.

———

149.Nga hồ: tên núi nằm ở huyện Diên Sơn, tỉnh Giang Tây, Trung Quốc

150.Thượng Nhiêu: tên thành phố nằm ở miền đông Bắc bộ tỉnh Giang Tây

151. Tứ sinh: thai sinh, noãn sinh, thấp sinh, hoá sinh.

152. Vạn Lịch: niên hiệu của vua Thần Tông thời Minh, Trung Quốc, 1573- 1620.

Cửa chưa từng mở khoá

Nga Hồ đã ngộ ra

Hư không cày nát vụn

Ánh dương toả sáng loà.

Tổ Thứ 26: Thiền Sư Thích Thiền Bổn Vô (Đời Minh)

TỔ THỨ 26

THIỀN SƯ THÍCH THIỀN BỔN VÔ

(Đời Minh)

Trời riêng hun đúc bậc kỳ tài

Vốn sẵn canh lành mắt huệ khai

Nước biếc sen xanh điềm lạ hiện

Non cao mây trắng bặt trần ai

Nghe tên đậu hũ an nhiên ngộ

Thấy cảnh bồ- đề tức khắc xây

Ấp ủ tình thương đầy pháp giới

Lại qua cõi nước khắp trần ai.

Thiền sư Thích Thiền Bổn Vô họ Trương, người Côn Minh¹⁵³, sớm mồ côi cha mẹ. Một hôm, ngài đi dạo bên hồ Côn Minh, nhìn thấy hoa sen xanh nổi trên mặt nước, nhưng người khác không thấy, mọi người đều lấy làm lạ. năm 19 tuổi, ngài quy y hoà thượng Không Công ở Tú Sơn ¹⁵⁴ rồi lễ hoà thượng Sở Am xuất gia và thọ tâm pháp. Ngài thường than thở pháp nhãn chưa thông nên quyết tâm tham cứu. Một hôm, ngài ôm bát vào thành Nhĩ Hải¹⁵⁵ khất thực nghe trong xóm có người ca:

Trương đậu hũ và Lý đậu hũ

Đêm đêm kê gối mơ nghìn thứ

Tỉnh ra mọi chuyện có khác gì

Vẫn là anh chàng bán đậu hũ

Ngài hoát nhiên tỉnh ngộ, thân tâm rỗng rang. Về sau, Mộc Công trấn nhậm vùng Điền Nam tỉnh Vân Nam, đặc biệt xây dựng chùa Tất Đàn, thỉnh ngài về hoằng pháp. Ngài trứ tác bộ Phong hưởng tập được lưu hành ở đời.

Bài tán

Hoá duyên từng nhà

Chẳng quên bổn phận

Một câu rỗng suốt

Nghiền nát hư không

Lời thô nói khẽ

Thắng nghĩa uyên thâm

Như hổ thêm sừng

Gió lành thổi mát.

———

153. Côn Minh: thành phố Thủ Phủ tỉnh Vân Nam, Trung Quốc

154. Tú Sơn: tên núi ở huyện Thông Hải, thành phố Ngọc Khê, Vân Nam, Trung Quốc

155 Nhĩ Hải: tên hồ ở huyện Nhĩ Nguyên, thành phố Đại Lý, Vân Nam, Trung Quốc.

Tổ Thứ 27: Thiền Sư Độc Triệt Thương Tuyết (1587 - 1656)

TỔ THỨ 27

THIỀN SƯ ĐỘC TRIỆT THƯƠNG TUYẾT

(1587- 1656)

Pháp còn phải xả nói chi là

Khéo, vụng bậc thấy chớ nói ra

Gom lại một câu trùm pháp giới

Đồng quy vạn pháp diễn Ma- ha

Bản lai diện mục luôn rành rẽ

Tự tánh Di- đà kịp nhớ ra

Vượt thoát tại toà hoà pháp giới

Bến bờ Bát- nhã chẳng đâu xa.

Thiền sư Độc Triệt tự Thương Tuyết, họ Triệu, người huyện Trình Cống, tỉnh Vân Nam. Thuở nhỏ, ngài theo cha đến chùa Diệu Trạm, thành phố Côn Minh xuất gia. Sau khi thọ giới cụ túc, ngài làm thị giả hầu hoà thượng Thuỷ Nguyệt một thời gian lâu. Ngài vốn thông minh lanh lợi, nối tiếng thơ văn thời bấy giờ. Giữa niên hiệu Sùng Trinh¹⁵⁶, ngài đến Ngô Cối¹⁵⁷, tham vấn khế hợp với thiền sư Nhất Vũ và được cử làm thủ toà. Về sau, ngài nối pháp thiền sư Trung Phong¹⁵⁸ từ đó danh đức vang khắp chốn thiền môn. Sau đó, ngài đến nhí Bảo Hoa lần lượt giảng kinh Lăng nghiêm. Một hôm, ngài từ giã đại chúng và thị tịch ngay trên pháp toà. Ngài trứ tác kinh Hoa nghiêm hải ấn, gồm 42 quyển, được lưu hành ở đời.

Bài tán

Miệng tợ hư không

Lưỡi trùm vạn tượng

Một câu gồm hết

Nói suốt đêm ngày

Gậy Đức Sơn buộc

Miệng Lâm Tế dán

Lửa hồng rực sáng

Là bởi trăng trong

———

156.Sùng Trinh: niên hiệu của vua Tư Tông thời nhà Minh, Trung Quốc, CN 1628- 1644

157.Ngô Cối: thời Tần Hán là tên gội chung của huyện Ngô và quận Cối Kê . nay là thành phố Tô Châu, tỉnh Giang Tô Trung Quốc.

158.Trung Phong: thiền sư Minh Bản(1263- 1323), hiệu Trung Phong, người Tiền Đường là thiền tăng đời Nguyên , cũng là Phỏ Ưng quốc sư núi Thiên Mục, tỉnh Chiết Giang Trung Quốc.

Tông Thiên Thai - Sơ Tổ - Tôn Giả Bắc Tề Huệ Văn (550 - 578)

TÔNG THIÊN THAI

SƠ TỔ

TÔN GIẢ BẮC TỀ HUỆ VĂN

(550- 578)

Họ Cao có trẻ tánh viên thông

Triệt ngộ thiên chân hoá chúng đông

Xa nối Long sư truyền đại pháp

Gần nương mã Tổ tiếp tông phong

Nhân duyên vừa chớm bừng khai ngộ

Bát- nhã hành thâm đã tỏ thông

Nam Nhạc tiếng lành kinh mộng ảo

Thiên Thai từ đó mãi xương long.

Tôn giả Huệ Văn Bắc Tề, là bậc danh tăng thời Bắc Tề( 550- 570). Ngài họ Cao, người Bột Hải, xuất gia từ thuở nhỏ. Ngài vốn thông minh dĩnh ngộ, sẵn có căn tánh Đại thừa, sớm hấp thụ được nền giáo lý nhất thừa viên đốn. Một hôm, ngài xem Đại trí độ luận đến chỗ” Nhất tâm tam trí”, rồi theo đó tu tập quán tâm. Nghĩa là, quả nhờ nhất tâm mà được thì lẽ nào nhân lại có trước sau? Nếu quán pháp này thành công thì chứng được Nhất tâm tam trí, cùng ẩn, cùng soi chiếu, liền nhập vào giai vị Sơ trụ Vô sanh nhẫn. Ngài lại đọc đến câu” Nhân duyên sở sanh pháp” của “ Trung luận”, thì bỗng nhiên tỉnh ngộ, thấu triệt các pháp đều do nhân duyên sanh. Nhân duyên này , có không nhất định là “ có”, không không nhất định là “ không”, có không không hai, gọi là Trung đạo. Ngài đã hoàn thoàn nương theo Thích luận, biết kế thừa bồ- tát Long Thọ. Pháp môn mà ngài thâm nhập chẳng phải tri thức của thế gian. Từ đó, người ngưỡng mộ, theo ngài học đông không kể xiết. Ngài lại truyền tâm quán cho đại sư Nam Nhạc Huệ Tư, nên trở thành Sơ Tổ tông Thiên Thai.

Bài tán

Pháp từ Tây đến

Bao cuộc thịnh suy

Chỉ ngài khởi xướng

Ngộ tánh thiên chân

Thọ pháp Long Thọ

Nhất tâm tam trí

Viên đốn nhiệm mầu

Vầng dương ló dạng.

Tổ Thứ 2: Tôn Giả Nam Nhạc Huệ Tư (515 -577)

TỔ THỨ 2

TÔN GIẢ NAM NHẠC HUỆ TƯ

(515- 577)

Dòng phái Linh sơn chuyển đến đây

Pháp Hoa chúng hội thảy vui say

Xem kinh rơi lệ lòng đau xót

Nghe đạo bồ- đề, trí huệ khai

Hợp chúng tỏ bày tri kỷ vắng

Kiết già viên tịch mấy người thay

Phổ Hiền xoa đảnh trao truyền pháp

Thích tử thiền môn có mấy ai.

Tôn giả Nam Nhạc Huệ Tư họ Lý, người Vũ Tân¹⁵⁹ rất thích bộ kinh Pháp hoa nên mượn bản kinh vào khu mộ xem, cảm động đến rơi lệ. Một hôm, ngài mộng thấy bồ- tát Phổ Hiền đến xoa đảnh. Từ đó, những văn kinh trước đây ngài chưa hiểu, nay tự nhiên đều thông suốt, trên đảnh được bồ- tát xoa lại nổi lên nhục kế . Năm 15 tuổi, ngài xuất gia và được tổ Huệ Văn truyền pháp yếu tâm quán, ngài hoát nhiên đại ngộ, chứng đắc Pháp Hoa tam- muội, từ đó về sau nghe kinh, không còn nghi ngờ nữa, nên đến núi Đại Tô cất am tu hành. Bấy giờ vận mệnh nước Tề sắp mất, ngài chạy đến Nam Nhạc lánh nạn. Tại đây nhiều điềm lành xuất hiện, có chư thiên, đồng tử theo hộ vệ.

Lúc sắp viên tịch, ngài tập hợp các môn nhân lại thuyết pháp, thiết tha quở trách:” nếu có mười tám người không tiếc thân mạng, tu Pháp Hoa sám thì ta sẽ cung cấp mọi thứ, nếu không ta sẽ đi xa”

Rốt cuộc không ai lên tiếng, ngài liền ngồi kiết- già nói:” Đức Phật đến đón ta” dứt lời thì an nhiên thị tịch, nhằm niên hiệu Thái Kiến thứ 9 nhà Trần( 577- 588), trụ thế 63 năm.

Bài tán

Xem kinh trong mộ vắng

Rơi lệ xót xa lòng

Cảm Phổ Hiền xoa đảnh

Lặng lẽ nói pháp Không

Được thầy truyền pháp quán

Thấu lý mầu Pháp hoa

Mở rộng môn diệu nghĩa

Mô phạm cho đời sau.

———

159.Vũ Tân: tên gọi cũ của huyện Thượng Thái, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc.

Tổ Thứ 3: Đại Sư Trí Giả (538 - 597)

TỔ THỨ 3

ĐẠI SƯ TRÍ GIẢ

(538- 597)

Pháp hoa cùng hội tại non tiên

Trung Quốc tương phùng há ngẫu nhiên

Nào phải ông thông ta mới biết

Tham tu chỉ nói pháp là duyên

Gia phong Nam Nhạc nghiêm mà khó

Tông phái Thiên Thai khắp mọi miền

Học giả nương theo thông bản tánh

Cao vời ân đức mãi muôn niên.

Đại sư trí Khải họ Trần, người Kinh châu¹⁶⁰. Năm 18 tuổi, ngài đến chùa Quả Nguyện xuất gia, học tập thông suốt bộ kinh Pháp hoa. Khi ngài đến núi Đại Tô đảnh lễ tổ Huệ Tư, vừa thấy ngài, tổ liền nói:

-Thuở xưa trong hội Linh Sơn, cúng ta cùng nghe kinh Pháp hoa, duyên xưa kết chặt, giờ lại gặp nhau .tổ Huệ Tư liền hiển thị đạo tràng của bồ- tát Phổ Hiền, rồi dạy ngài bốn pháp An lạc hạnh. Một hôm, ngài tụng kinh Pháp hoa đến câu:” là chân tinh tấn, gọi là chánh pháp cúng dường Như Lai”, thì thâm tâm chợt rỗng lặng nhập định. Ngài liền đem việc này trình lên tổ Huệ Tư.

Tổ dạy:

-Nào có ông, nào có chứng đắc, nào có ta, nào có nhận biết. Định ông nhập là Pháp hoa tam – muội tiền phương tiện, điều ông phát khởi là Sơ triền – đà- la- ni.

Sau đó, ngài ra hoằng hoá, danh tiếng vang khắp mọi nơi trong nước. Có thể nói, ngài là người xiển dương hưng thịnh tông Thiên Thai. Ngài thuyết giảng và chú giải rất nhiều bộ kinh nổi tiếng, đã được đệ tử thân tín Quán Đảnh ghi lại như : Kim cang bát- nhã kinh sớ, Nhân vương hộ quốc bát- nhã kinh sở, Pháp hoa huyền nghĩa, Pháp hoa văn cú, Quán âm huyền nghĩa, Di- đà nghĩa ký vv.v..v

Về già, ngài đến núi Thiên Thai. Tuỳ Dạng Đế tôn ngài làm thầy, ban hiệu là Trí Giả. Lúc lâm chung, ngài xướng niệm danh hiệu Tam Bảo rồi an nhiên thị tịch, trụ thế 60 năm, được ban thuỵ hiệu là Pháp Không Bảo Giác Linh Huệ Tôn Giả.

Bài tán

Giữ lấy một lời hứa

Nay gặp lại người xưa

Nối dòng phái Nam Nhạc

Tỏ ngộ pháp Đại Thừa

Thâm nhập kinh Pháp hoa

Mưa pháp rưới chan hoà

Lại hoằng truyền diệu nghĩa

Chẳng phụ công ơn thầy.

———

160.Kinh Châu: thành phó thuộc miền Trung nam bộ, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc.

Tổ Thứ 4: Pháp Sư Chương An Quán Đảnh (561 - 632)

TỔ THỨ 4

PHÁP SƯ CHƯƠNG AN QUÁN ĐẢNH

(561- 632)

Rạng rỡ Thiên Thai Quán Đảnh ngài

Bẩm tánh trời ban khác hẳn ai

Ba trăng đọc rõ tên Tam bảo

Bảy tuổi xin nương dưới Phật đài

Thoát hoá kiết- già chân thật định

Vô sanh thiết lập pháp môn khai

Kết thành pháp tạng mưa cam lộ

Trí Giả nhập lưu mầu nhiệm thay.

Pháp sư Quán Đảnh họ Ngô, tự Pháp Vân, người Chương An, Lâm Hải¹⁶¹ mới ba tháng tuổi mà đã xưng niệm được danh hiệu Tam bảo. Có vị tăng bảo mẹ ngài:” Đứa bé này chẳng phải tầm thường”, nhân đó đặt tên cho ngài là Quán Đảnh. Năm lên bảy tuổi, ngài lễ thiền sư Huệ Chửng ở chùa Nhiếp Tịnh xuất gia. Về sau thọ pháp quán với đại sư Trí Giả, chuyên nghiên tầm giáo điển, một thời gian lâu thì được ấn chứng.

Ngài đã kết tập hơn 100 bộ luận Đại, Tiểu thừa và có công lao lớn với Giáo quán của tông Thiên Thai. Ngoài ra, ngài còn trứ tác Niết- bàn huyền nghĩa 2 quyển , sớ 20 quyển. Bộ sớ này hoàn thành, dù lửa dữ đốt cũng không cháy.

Lúc lâm chung, ngài ngồi kiết- già căn dặn đệ tử, rồi đột nhiên chắp tay niệm danh hiệu Phật A- Di- Đà và hai vị đại sĩ rồi an nhiên thị tịch, trụ thế 72 năm. Trước đây, lúc lâm chung ngài Trí Hi nói: “ Ta sanh lên cõi trời Đâu- suất gặp ngài Trí Giả, thấy bên cạnh ngài còn một chỗ trống, có vị trời nói:” Chỗ này, chờ sáu năm sau pháp sư Quán Đảnh đến ngồi”. Tính thời hạn, quả đúng như lời ngài Trí Hi.

Bài tán

Giáo quán Long Thọ

Tiếp nối Thiên Thai

Có ngài kết tập

Sóng pháp dâng cao

Chú kinh gặp nạn

Tuyết phủ giường băng

Ngại gì lửa dữ

Mối đạo mãi truyền.

———

161. Chương An, Lâm Hải: huyện Chương An , thành phố Lâm Hải, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc.

Tổ Thứ 5: Tôn Giả Pháp Hoa Trí Uy (Đời Đường Mất 680)

TỔ THỨ 5

TÔN GIẢ PHÁP HOA TRÍ UY

(Đời Đường, mất 680)

Phương tiện hiện vào quan tể thân

Lắng nghe Trí Giả giảng huyền trân

Bỗng nhiên chứng nhập Pháp hoa định

Khoảnh khắc tựu thành chơn pháp thân

Mây tía lọng che công đức cảm

Rang hồng vây phủ vạn quần nhân

Thiên Thai Ngũ Tổ cao phong nhã

Phật giáo Tây phương tắm gội ân.

Tôn giả Pháp Hoa Trí Uy tiền thân là Từ Lăng¹⁶². Tương truyền vào đời Trần(537- 589), Từ Lăng làm quan Thượng thư Tả bộc xạ, nghe ngài Trí Giả giảng kinh bèn lập năm lời nguyện. Sau khi từ trần, ngài sanh vào nhà họ Chu ở Tấn Vân¹⁶³. Năm 18 tuổi, lúc sắp kết hôn thì gặp vị tăng nhắc lại cho ngài năm lời nguyện thuở xưa. Thế là, ngài liền đến chùa Quốc Thanh lễ thiền sư Chương An xuất gia và ở đây nhận được tâm yếu, định huệ cùng phát, chứng Pháp hoa tam – muội. Ngài muốn chọn nơi để dừng chân thuyết pháp, bèn ném tích trượng lên hư không, tích trượng bay đến ngọn núi luyện đơn của vua Hiên Viên¹⁶⁴. Thế là ngài dừng lại nơi đó và đặt tên cho vùng đất này là Pháp Hoa. Từ đó, ban ngày ngài giảng kinh, tối lại tham thiện, học chúng đến tham học mấy trăm người.

Ngài có vóc dáng cao lớn, cốt cách thanh thoát phi phàm, mỗi khi đăng toà thuyết pháp đều có vầng mây màu tía như chiếc lọng báu che trên đỉnh đầu. Mỗi ngày, ngài đến Tiên Cư¹⁶⁵ cách đó khoảng 40km để dùng cháo, nên mọi người đều cho là ngài có thần túc thông

Niên hiệu Vĩnh Long thứ nhất(680) đời Đường Cao Tông, ngài ngồi kiết già an nhiên thị tịch. Đến triều Thái Tông sắc phong ngài là Tứ Đại Sư; đời Tống ban thuỵ hiệu là Huyền Đạt Tôn Giả.

Bài tán

Bỏ dinh cao tể tướng

Vào nhà đấng Pháp vương

Định huệ cùng khai phát

Chứng Pháp hoa vẹn toàn

Ném gậy chọn đạo tràng

Trống pháp mãi rền vang

Nguyện nhỏ đạt quả lớn

Phương tiện đến nơi này.

———

162.Từ Lăng: tự là Hiếu Mục (507- 583), người huyện Đàm Thành, thuộc Đông Hải, nay là huyện Đàm Thành tỉnh Sơn Đông, vào đời TRần hậu Lịch giữ chức Thượng thư Tả bộc xạ.

163: Tấn Vân:tên huyện thuộc tỉnh Chiết Giang , Trung Quốc

164: Hiên Viên: núi này chính là Hoàng Sơn, nằm ở tỉnh An Huy, Trung Quốc. Vào thừi thượng cổ, hoàng đế Hiên Viên luyện đơn thành tiên tại núi này

165: Tiên Cư : tên huyện, nay thuộc tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc.

Tổ Thứ 6: Tôn Giả Thiên Cung Huệ Oai (634 - 713)

TỔ THỨ 6

TÔN GIẢ THIÊN CUNG HUỆ OAI

(634- 713)

Xuất gia tu đạo liễu tử sinh

Giải thoát trần lao chông nhục hình

Tma quán chuyên tu bừng tỏ ngộ

Nhất thừà thâm chứng trút nghi tình

Hang sâu lui ẩn xa trần thế

Vạn loại nương nhờ chánh pháp vinh

Từ bi thấm đượm lòng muông thú

Hết thảy càn khôn dạ kính tin.

Tôn giả Thiên Cung Huệ Oai họ Lưu, người quận Đông Dương, Vụ Châu ¹⁶⁶. Từ nhỏ, ngài đã chán cuộc sống vất vả phiền luỵ, nên vào chốn thiền môn xuất gia, rồi thọ giới cụ túc. Nghe đại sư Pháp Hoa xiển dương rộng rãi giáo nghĩa Thiên Thai, ngài liền đến thọ giáo, chuyên tâm tu pháp thiền, ngày đêm chuyên cần tu pháp môn Tam quán, nên nhanh chóng được khai ngộ. Bấy giờ, mọi người thấy ngài thâm nhập pháp yếu của đại sư Trí Uy, nên gọi ngài là tôn giả Tiểu Trí Uy.

Về sau, ngài trở về quận Đông Dương, ẩn cư chốn thâm sơn cùng cốc, ít giao tiếp với bên ngoài. Sau khi đại sư Pháp Hoa nhập diệt, người đến cửa thiền hỏi đạo với ngài đông không kể xiết, nhưng người đắc pháp chỉ có Tả Khê Huyền Lãng mà thôi. Vua Đường Cao Tông sắc phong ngài là Triều Tán Đại Phu Tứ Đại Sư. Vua Ngô Việt nhà Tống ban thuỵ hiệu Toàn Chân Tôn Giả.

Vào niên hiệu Khai Nguyên thứ nhất ( 713), Huyền Tông nhà Đường, ngài an nhiên thị tịch, trụ thế 80 năm.

Bài tán

Ngôi nhà Đại Uy

Và sâu, vừa rộng

Chỉ ngài được vào

Xiển dương pháp mầu

Quyết ẩn non sâu

Dạo cùng muôn thú

Hành xử đúng thời

Giáo hoá muôn nơi.

———

166.Đông Dương, Vụ Châu: tên khu vực hành chính thời cổ đại Trung Quốc, nay thuộc huyện Đông Dương, thành phố Kim Hoa, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc.

Tổ Thứ 7: Tôn Giả Tả Khê Huyền Lãng (673 - 754)

TỔ THỨ 7

TÔN GIẢ TẢ KHÊ HUYỀN LÃNG

(673- 754)

Thiền môn đầu Phật khá muộn màng

Khổ hạnh đầu- đà quyết tự trang

Sáu lượt khỉ thần dâng cúng trái

Một phen linh điểu phủ hàng ngang

Chó mù tu sám thành thông sáng

Người điếc nghe kinh nhận tiếng vang

Muôn vật đều do tâm cảm ứng

Hữu, vô tình chứng ánh từ quang.

Tôn giả Tả Khê Huyền Lãng tự Huệ Minh, người Đông Dương, Vụ Châu, cháu đời thứ sáu của Phó Đại Sĩ, đến 50 tuổi mới xuất gia. Nghe Thiên Thai hoằng truyền pháp môn Chỉ Quán, ngài liền đến cầu học, chưa được bao lâu đã thông suốt tông chỉ của tông này. Sau đó, ngài ẩn cư chốn hang sâu, tự lấy hiệu là Tả Khê; khi rửa bát thì có bầy khỉ tranh nhau bưng bát; lúc tụng kinh thì có đàn chim bay lượn. Một hôm, có chú chó mù đến núi, nằm mọp trên mặt đất rên sủa mãi. Ngài sám hối cho nó, chưa đầy tuần lễ thì mắt liền sáng lại. Mạch nước trong núi thường bị cạn, ngài đưa gậy chọc vào khe suối, nước liền tuôn ra. Khi ngài đang khấn nguyện sanh lên cung trời Đâu – suất thì chợt cảm ứng có xá- lợi từ hư không rơi xuống.

Ngày 19 tháng 9 niên hiệu Thiên Bảo thứ 13 (753), đời Huyền Tông nhà Đường , ngài gọi đệ tử đến dạy:

-Ta đã chứng Lục tức¹⁶⁷, đạo đã viên mãn, vạn hạnh không chỗ được . Giới là gốc của tâm, các ông nên lấy giới làm thầy.

Nói xong, ngài ngồi kiết- già an nhiên thị tịch, trụ thế 82 năm, được ban thuỵ hiệu Minh Giác Tôn Giả.

Bài tán

Thiên Thai ngài vào muộn

Giáo quán thảy làu thông

Đầu- đà làm hạnh sống

An vui chốn thanh nhàn

Chim muông đều cảm hoá

Xá- lợi chứng lời nguyền

Đạo hạnh đều tròn sáng

Dung nghi toả rạng ngời.

———

167. Lục tức: sáu hành vị của bồ- tát Viên giáo do tông Thiên Thai lập ra, tức là sáu giai đoạn hợp thành một thể với chân lý như: Danh tự tức, Quán hạnh tức, Tương tự tức, Phần chứng tức.

Tổ Thứ 8: Tôn Giả Kinh Khê Trạm Nhiên (711 - 782)

TỔ THỨ 8

TÔN GIẢ KINH KHÊ TRẠM NHIÊN

(711- 782)

Dòng dõi Nho gia, chính thật hề

Trạm Nhiên tôn giả, hiệu Kinh Khê

Tầm sư mười bảy cầu tinh tấn

Thế phát hai tư giác đạo về

Giáo nghĩa rộng thông truyền chánh pháp

Lý màu tỏ ngộ hoá quần mê

Chối từ sắc chỉ phong cao vị

Phú quý không vương vẹn mọi bề

Tôn giả Kinh Khê Trạm Nhiên họ Thích, xuất thân trong một gia đình Nho giáo. Năm 17 tuổi, ngài đến Kim Hoa tỉnh Chiết Giang tham vấn đạo và được thiền sư Phương Nham trao cho pháp Chỉ Quán. Năm 20 tuổi, ngài theo thiền sư Tả Khê học đạo. Một hôm, ngài kể cho Tả Khê nghe giấc mộng thấy mình đắp pháp y, kẹp hai bánh xe, dạo chơi trên sông lớn. Tả Khê nói:” Ha ha! Đó chẳng phải là điềm nói ông sẽ dùng hai pháp Chỉ Quán độ người ra khỏi vực sâu sinh tử sao?” . Thế rồi, thiền sư Tả Khê trao pháp lý giáo quán cho ngài. Năm 38 tuổi, ngài xuất gia, thọ giới. Từ đó, ngài hoằng truyền diệu pháp, thực hành vạn hạnh, ghi lại chú thích ba bộ sách lớn của tông Thiên thai và những trứ tác khác của chư tổ truyền dạy, đến mấy mươi vạn lời, khiến giáo lý viên đốn của Thiên Thai đều quy về chánh lý. Người hiểu biết cho rằng:” Nếu Kinh Khê không ra đời thì giáo nghĩa Viên đốn sẽ mãi mãi không toả sáng được”:

Giữa niên hiệu Thiên Bảo và niên hiệu Đại Lịch, triều đình nhà Đường đã ba lần ban chiếu vời vào cung, nhưng ngài đều viện cớ bị bệnh mà từ chối. Cuối đời, ngài về Phật Lũng, thị hiện chút bệnh, thuyết pháp xong, tựa vào ghế an nhiên thị tịch, trụ thế 72 năm. Vua ban thuỵ hiệu Viên Thông Tôn Giả

Bài tán

Nếp nhà nằm lòng

Đạo vẫn chưa thông

Khi được nối pháp

Làm rạng tông phong

Kẹp xe trong mộng

Dạo khắp núi sông

Lý mầu tỏ thấu

Dựng cờ tối thắng.

Tổ Thứ 9: Tôn Giả Đạo Thúy ( Giữa Thế Kỷ Thứ 8 - Đầu Thế Kỷ Thứ 9)

TỔ THỨ 9

TÔN GIẢ ĐẠO THUÝ

( giữa thế kỷ thứ 8- đầu thế kỷ thứ 9)

Thiên Thai long tượng hợp một nhà

Đạo Thuyết kế thừa giảng Pháp Hoa

Đốn ngộ bản lai thông giáo nghĩa

Tỏ tường vạn tượng pháp sum la

Rộng ban đức thạnh ân nhuần khắp

Khéo bủa từ nhân độ chúng xa

Mặt nhựt ban mai soi tỏ đất

Hư không vũ trụ sáng chan hoà.

Tôn giả Đạo Thuý không rõ người xứ nào. Giữa niên hiệu Đại Lịch¹⁶⁸đời Đường, ngài đến Phật Lũng quy y thiền sư Kinh Khê và lĩnh hội thấu triệt đạo lý sâu mầu, không hề ngăn ngại

Thiền sư Kinh Khê khen:” Đệ tử có thể kế thừa đạo của ta” . Rồi thiền sư trao cho ngài pháp Chỉ quán phụ hạnh. Ngài mở đạo trạng thuyết pháp và phát minh ý chỉ thâm sâu cho đại chúng, người nghe thảy đều lĩnh hội. Bạn đồng môn Nguyên Hạo vừa gặp ngài thì rất kính phục.

Niên hiệu Trinh Nguyên thứ 21 (805), vi tăng Tối Trừng từ nước Nhật Bản xa xôi đến cầu pháp, nghe ngài giảng, lĩnh hội lời dạy, ngày đêm không ngừng nghỉ, viết ra bộ Nhất Tông Luận Sớ đem về. Trên đường về, Tối Trừng dừng lại một ngọn núi tên là Thiên Thai, sáng lập một ngôi chùa để truyền pháp giáo hoá, tông phong hưng thạnh. Người tham học ngày càng đông. Tối Trừng liền tôn xưng ngài Đạo Thuý là Sơ tổ. Về sau, ngài thị tịch ở chùa Quốc Thanh, trụ thế không rõ. Thuỵ hiệu là Hưng Đạo Tôn Giả.

Bài tán

Vĩ đại Kinh Khê

Truyền thừa nào dễ

Tuệ giác của thầy

Đạo Thuý thừa kế

Pháp vượt biển khơi

Sáng cả vùng trời

Như ánh ban mai

Xua tan màn đêm

———

168. Đại Lịch: niên hiệu Đường Đại Tông

Tổ Thứ 10: Tôn Giả Quảng Tu (710 - 843)

TỔ THỨ 10

TÔN GIẢ QUẢNG TU

(710- 843)

Hữu giáo không quán tức là sai

Chỉ Quán không giáo ấy lệch ngoài

Chuyên cần tham cứu viên song ngộ

Hiểu rõ dốc lòng đẹp cả hai

Duyên đủ đúng thời tự nhiên hoá

Tương ưng cơ cảm chẳng ta, ngài

Thiên Thai cao tột đồng quy ngưỡng

Nhất hướng nguyện cầu đức độ dày.

Tôn giả Quảng Tu họ Lưu, người Hạ Tỳ, Đông Dương ¹⁶⁹, sớm lĩnh hội yếu chỉ của tổ Đạo Thuý. Từ đó, ngài chuyên tinh nghiên tầm giáo quán, dốc tâm tu hành. Thời khoá mỗi ngày, ngài tụng các kinh Pháp hoa, kinh Tịnh danh, kinh Quang minh, kinh Phạm võng, Tứ phần giới bản, sáu thời hành lễ sám hối; về già lại càng dốc lòng tu tập. Mỗi năm, ngài thực hành Tuỳ tự ý tam- muội ¹⁷⁰, suốt 49 ngày không lúc nào ngừng nghỉ. Thứ sử Thiên Thai là Vi Hành thỉnh ngài giảng pháp Chỉ Quán. Nghe xong, ông ta tin hiểu sâu sắc về tông chỉ, đồng thời những người còn lại nghe pháp ai nấy cũng vui mừng.

Niên hiệu Hội Xương thứ 3 ( 843) , đời Đường Vũ Tông, ngài viên tịch và được an táng tại đạo tràng Kim Địa. Khi an táng, toàn thân ngài đều có ánh sáng vàng chiếu khắp đạo tràng. Về sau, môn đồ Lương Tư khai quật tháp, thiêu thi thể của ngài, thu được hơn một nghìn viên xá- lợi lớn như hạt đậu. Họ liền xây lại tháp trên nền tháp cũ để tôn thờ.

Bài tán

Khéo thông quán giáo

Thấu đạt pháp mầu

Lòng thành tu tập

Rỗng rang tự hào

Thính chúng trong hội

Tâm trí tỏ thông

Tháp xây đất vàng

Báu soi lấp lánh

———

169.Hạ Tỳ Đông Dương: nay thuộc thành phố Đông Dương, tỉnh Chiết Giang Trung Quốc

170. Tuỳ tự ý tam muội: tên khác của tam – muội Phi hành phi toạ, nghĩa là tuỳ ý mà hiện khởi, không liên quan đến đi và ngồi.

Tổ Thứ 11: Tôn Giả Quốc Thanh Vật Ngoại (813 - 885)

TỔ THỨ 11

TÔN GIẢ QUỐC THANH VẬT NGOẠI

(813- 885)

Quốc Thanh thiền tự ẩn cao tăng

Vật Ngoại siêu nhiên truyền tiếp đăng

Bát- nhã hành thâm vi diệu định

Niết- bàn tu chứng bặt nói năng

Đến đi tự tại chân thường, lạc

Thuận nghịch tinh cần hiển pháp đăng

Dẫn khách môn đồ lay thức tỉnh

Thường theo Trí Giả học thiền tăng.

Tôn giả Quốc Thanh Vật Ngoại họ Dương, người huyện Hầu Quan, tỉnh Phúc Kiến, từ lâu đã theo thiền sư Quảng Tu học pháp chỉ Quán, lời nói việc làm đều hợp với nhau. Cuối niên hiệu Đại Trung( 847- 860), đời Đường Tuyên Tông, dân chúng mất mùa, ngài ngồi kiết- già trong phòng, khéo nhập chánh định , bảo đệ tử:” Nếu quý vị không chết, đến mùa thu hoạch ngũ cốc năm sau, hãy dùng khánh đánh thức ta dậy”

Hơn một năm sau, đệ tử vâng theo lời dạy đánh khánh, ngài liền xuất định. Niên hiệu Trung Hoà thứ 5 ( 885) Đường Hi Tông, ngài an nhiên thị tịch và được an táng bên cạnh tháp của đại sư Trí Giả

Bài tán:

Gặp năm mất mùa

Giáo pháp chìm sâu

Mây tan chim lạc

Trốn biệt rừng sâu

Ngài khéo vào định

Thân tịnh lắng trong

Mạch pháp bé nhỏ

Chờ lúc rạng đông.

Tổ Thứ 12: Tôn Giả Quốc Thanh Nguyên Tú

TỔ THỨ 12

TÔN GIẢ QUỐC THANH NGUYÊN TÚ

Cung trời giáng hạ tuyệt không đồng

Gặp buổi loạn ly nổi đại phong

Nghe pháp dị tăng thăng mất dạng

Học kinh Kỳ sĩ đạo liền thông

Cao vời đức hạnh người quy hướng

Thanh tịnh nhất tâm thể tánh không

Xưa nguyện độ sanh kham nhẫn độ

Bi tâm nào nệ sá gì công.

Tôn giả Quốc Thanh Nguyên Tú người Thiên Thai, nương thiền sư Vật Ngoại chùa Quốc Thanh học pháp Chỉ Quán, thấu tột yếu chỉ. Ngài rất giỏi giảng thuyết, không vì học chúng nhiều hay ít mà sanh tâm phân biệt. Một hôm, ngài thăng toà thuyết pháp thì có mười vị tăng lạ từ ngoài bước vào, uy nghi đĩnh đạc, cung kính ngồi ở cuối hàng nghe pháp. Buổi giảng kết thúc, các vị ấy bước tới xá chào rồi đi, ngài sai thị giả mời lại nhưng họ đều bay lên hư không, vẫy tay chào từ biệt.

Đến giữa đời Đường Hi Tông và Đường Chiêu Tông, thiên hạ đại loạn, đồ chúng theo học lúc tụ lúc tán. Người muốn đạt định huệ rất khó, chỉ có thiền sư Thanh Tùng và thiền sư Thường Thảo theo ngài tu hành lâu ngày mới thông suốt tất cả.

Bài tán

Người khéo thuyết pháp

Nhất định nói đúng

Không phân thính chúng

Pháp vang khắp cùng

Cảm thánh tăng đến

Nghe xong giã từ

Cười tràn hư không

Bặt dứt suy tư.

Tổ Thứ 13: Tôn Giả Quốc Thanh Thanh Tủng

TỔ THỨ 13

TÔN GIẢ QUỐC THANH THANH TÙNG

Thiên thai pháp tượng đức tài cao

Tổ vị kết thừa giữ chánh đao

Gắng chí tu hành đền nợ nước

Chuyên tâm tiến đạo đắp thiên tào

Đăng toà bồ- tát hành sự sống

Luận giảng ngày đêm chúng chẳng xao

Đời loạn vẫn hay hoằng chánh pháp

Công huân cửa Phật lợi đồng bào.

Tôn giả Thanh Tùng người Thiên Thai, nương pháp sư Nguyên Tú tu tập pháp Chỉ Quán, ngày đêm tinh cần không mệt mỏi, kế thừa sự nghiệp của tổ ở Quốc Thanh, lời nói việc làm đều ứng hợp với tông chỉ.

Bấy giờ, tiên vương họ Tiền dựng nước, Thiên Thai thuộc lãnh thổ của nước Ngô- Việt. ngài lãnh đạo đồ chúng đến ở nơi yên ổn và sách tấn ý chí mọi người:” Nhờ vua quan ngoại hộ mà chúng ta tránh khỏi nạn đao binh, suốt ngày được sống yên ổn, sao không lo tiến tu đạo nghiệp để đền ân quốc gia”. Mỗi ngày, ngài đều đăng toà thuyết pháp không ngơi nghỉ, đại chúng không ai dám lộ vẻ mệt mỏi lười biếng.

Bài tán

Nhà Đường hết thời

Quần hùng tranh ngôi

Lãnh thổ yên ổn

Nhờ ân vua hộ

Khuyến chúng siêng tu

Báo ân quốc chủ

Luận không ngơi nghỉ

Thắp đuốc đêm tối

Tổ Thứ 14: Tôn Giả Loa Khê Tịnh Quang (919 - 987)

TỔ THỨ 14

TÔN GIẢ LOA KHÊ TỊNH QUANG

(919- 987)

Vĩnh Gia đại thánh Tịnh Quang ngài

Tiếp bước người xưa thật chẳng sai

Từ mẫn Quán Âm là thể tánh

Văn- thù trí huệ hiệu huy đài

Biện tài nhạo thuyết vô cùng tận

Diệu định thệ nguyên khó sánh tày

Vua Việt thỉnh kinh từ hải ngoại

Công dày nối pháp khó nhường ai.

Tôn giả Loa Khê Tịnh Quang tự Thường Chiếu, họ Hồ ở Vĩnh Gia, xuất gia từ nhỏ và tu học pháp Chỉ Quán với tổ Thanh Tùng. Sự lĩnh hội của ngài nội hàm những tinh hoa của các trường phái. Có lần, ngài cư ngụ tại chùa A- dục vương, nằm mộng thấy mình lên chùa Quốc Thanh, phía trên toà có tràng phan báu đề chữ “ Đài Văn – thù”. Bên ngoài có lan can ngăn cách, ngài định bước vào nhưng không được. Bỗng chốc, ngài thấy Bồ- tát Quán Thế Âm từ trong nhà chính bước ra, tay rút thanh cây gác ngang lan can xoay liên tục. Ngay lúc ấy, ngài chợt cảm thấy thân mình và thân của bồ- tát Quán Âm hợp thành một. Từ đó về sau, hiện tài nhạo thuyết của ngài vô cùng tận. Gặp thời loạn, kinh điển đều hư rách, ngài thiết tha nghĩ đến việc thu thập lại. Nhân dịp vua Ngô- Việt thỉnh ngài đến hỏi về thuyết Tứ trụ là ngang nhau, ngài liền đáp: “ Tư tưởng này xuất phát từ đạo lý nhiệm mầu của đại sư Trí Giả, kinh này phần nhiều có ở nước ngoài”

Nhà vua liền sai sứ đến Nhật Bản xin thỉnh giáo điển mang về và cho xây dựng chùa Loa Khê, biển để “ Định Huệ” . Vua ban hiệu cho ngài là Tịnh Quang. Ngài là người có công khôi phục giáo quán của tông Thiên Thai.

Bài tán

Quán Âm thể viên dung

Chiếu dụng vô tận cùng

Tông phong sắp tắt lịm

Nhờ ngài lại thịnh hưng

Góp nhặt bao kinh tạng

Thỉnh từ xứ Phù Tang

Làm vẻ vang đạo Tổ

Tông phong được huy hoàng.

Tổ Thứ 15: Tôn Giả Bảo Vân Nghĩa Thông (927 - 988)

TỔ THỨ 15

TÔN GIẢ BẢO VĂN NGHĨA THÔNG

(927- 988)

Phật giáo xưa nay vốn đại đồng

Quốc gia chủng tộc thảy viên dung

Cao ly bảo địa từng sinh Thánh.

Nhật bản danh cầu nối giáo tông

Trung Quốc trùng hưng thừa đại pháp

Tây phương truyền bá tiểu thừa tông

Hư không bao quát trùm muôn vật

Sông suối cùng về một biển đông.

Tôn giả Bảo Văn nghĩa Thông tự Duy Viễn, họ Y, người Cao li, dung mạo đoan nghiêm thanh tịnh trên đảnh có nhục kế, lông mày xoắn lại duỗi ra dài sáu tấc. Thuở bé, ngài vào viện Quy Sơn xuất gia, học kinh Hoa Nghiêm và luận Khởi tín. Sau đó, ngài sang Trung Quốc, đến Thiên Thai Vân Cư¹⁷¹ tham vấn đạo, bỗng có chỗ khế ngộ. Khi yết kiến thiền sư Loa Khê, nghe được ý chỉ Nhất tâm tam quán, ngài mới tán thán:” Pháp học viên đốn, đến đây mới thật sự cùng tột” và ngài ở lại thọ học. Học xong, ngài trở về nước, Giả Đạo Tứ Minh đưa ngài lên thuyền, thái sư Tiền Duy Trị cố giữ ngài ở lại. Đến niên hiệu Khai Bảo thứ nhất ( 968), đời Bắc Tống, Tào sử Cố Thừa Huy sửa nhà thành pháp viện¹⁷² và thỉnh ngài đến đó ở.

Niên hiệu Thái Bình hưng Quốc thứ 7( 982), vua ban hiệu cho chùa là Bảo Vân . Ngài ở đó hoằng dương Giáo quán gần hai mươi năm

Niên hiệu Đoan Củng thứ nhất ( 988) , đời Tống Thái Tông, ngài năm nghiêng bên phải thị tịch. Trà- tì xong , xương của ngài toàn là xá – lợi, an táng tại phía Tây bắc chùa A- dục vương. Về sau tháp bị hư hoại, xương của ngài phát sáng, trên xương sinh ra xá- lợi năm màu

Bài tán

Tướng hảo uy nghi

Tăng xứ Cao li

Sang Trung Quốc học

Thấu triệt không ngại

Bảo Vân lưu danh

Pháp âm vang thanh

Xá- lợi lấp lánh

Tịch diệt viên thành.

———

171,.Thiên Thai Vân Cư theo Phật tổ thống ký đây chính là nơi cư ngụ của Đức Thiều Quốc sư , là chùa Ho Đinh ngày nay

172. Tảo sử Cố Thừa Huy sửa nhà thành pháp viện( Tào sử Cố Thừa Huy sã trạch vì truyền giáo viện) đoạn này trích dịch từ Phật Tổ cương mục.

Tổ Thứ 16: Tôn Giả Tứ Minh Pháp Trí (960 - 1028)

TỔ THỨ 16

TÔN GIẢ TỨ MINH PHÁP TRÍ

(960- 1028)

Họ Kim Pháp Trí bậc siêu nhiên

Tĩnh mộng ba phen dứt luỵ phiền

Phú chướng hạ sanh nơi cõi thế

Thần tăng hộ tống dặn tu thiền

Cam lồ rót miệng khai thông huệ

Tướng lưỡi rộng dài diễn pháp duyên

Xá – lợi năm màu không đếm xuể

Thiên Thai lại có bậc thâm uyên.

Tôn giả Pháp Trí huý Tri Lễ, họ Kim, người Tứ Minh ¹⁷³. Một hôm, mẹ ngài mộng thấy vị thần tăng dắt đứa bé đến tặng cho bà và nói:” Đứa bé này là La- hầu- la con của Phật”, nhân đó bà mang thai. Đến ngày khai hoa nở nhuỵ, bà hạ sinh một bé trai rất khôi ngô tuấn tú, dung mạo phi phàm.

Năm 15 tuổi, ngài thọ giới cụ túc, sau đó theo ngài Bảo Vân học giáo quán của tông Thiên Thai. Một đêm nọ, người cha mộng thấy tôn giả Bảo Vân lấy bình nước rót vào miệng ngài. Từ đó, ngài thọ học và liễu ngộ yếu chỉ viên đốn của Thiên Thai.

Khi thiền sư Bảo Vân viên tịch, ngài mộng thấy mình mang thủ cấp của thiền sư trên vai trái mà đi. Ngay lúc đó, ngài chợt hiểu ra:” Trước tiên phải học cho thông suốt, sau đó nắm vững cương yếu Nhất thiết chủng trí, rồi mới độ sanh”.

Lúc ra hoằng hoá, ngài đưa ra những vấn nạn nhằm phát huy yếu chỉ chính của tông Thiên Thai , nên được ban hiệu là Trung Hưng.

Niên hiệu Thiên Thánh thứ 6 ( 1028), đời Tống Nhân Tông, ngài ngồi niệm Phật rồi an nhiên thị tịch. Nhục thân của ngài tôn trí suốt mười bốn ngày mà gương mặt vẫn tươi như còn sống. Sau khi trà- tì, lưỡi của ngài không cháy, xá- lợi năm màu nhiều vô số.

Bài tán.

Thiên Thai suy tàn

Thời gian chưa lâu

Nhờ chân Phật tử

Giữ lấy trí mầu

Phá sạch kiến chấp

Tiếng sư tử vang

Chỉ cần một chữ

Chiết phục luận bàn.

———

173. Tứ Minh : thuộc quận Ngân, tỉnh Chiết Giang , Trung Quốc.

Tông Hoa Nghiêm - Tổ Thứ Nhất - Hòa Thượng Đế Tâm Đỗ Thuận (557 - 640)

TÔNG HOA NGHIÊM

TỔ THỨ NHẤT

HOÀ THƯỢNG ĐẾ TÂM ĐỖ THUẬN

(557- 640)

Văn- thù hiện thế độ nhân sinh

Ngăn nước giữa dòng thần quỷ kinh

Trăng đổi sao dời đâu chuyện lạ

Trời rung đất chuyển vốn vô tình

Cọp rồng quy phục vì ân đức

Bệnh tật tiêu trừ bởi đạo minh

Thương xót người đời không hiểu biết

Đài sơn nối gót lễ thần minh

Hoà thượng Đỗ Thuận người huyện Vạn Niên, Trường An. Năm 18 tuổi ngài xuất gia, tu học ở chùa Nghĩa Thiện, Ung Châu.

Hoà thượng nổi tiếng là người phi thường, có thể xua đuổi côn trùng, thuần phục ác thú, trừ tà, chữa bệnh; làm cho người điếc nghe thông, người câm nói được.

Khi đi đến một con kênh lớn, gặp lúc nước dâng cao, hoà thượng dẫn mọi người lội qua, dòng nước liền ngưng chảy. Đoàn người vừa lên bờ thì dòng nước chảy trở lại như cũ. Chính vì hòa thượng có thần thông quảng đại như thế , nên vua Thái Tông( 627- 650) nhà Đường mời vào cung, ban hiệu là Đế Tâm . Niên hiệu Trinh Quán thứ 14 ( 640), hoà thượng an nhiên thị tịch, trụ thế 84 năm, nhục thân vẫn tươi tỉnh như còn sống, phát ra mùi thơm kỳ lạ

Một hôm, có vị tăng đến lễ núi Ngũ Đài, gặp một ông lão bảo rằng:” Hoà thượng Đỗ Thuận ở núi Chung Nam chính là bồ- tát Văn- thù đấy”. nghe xong, vị tăng vội vàng trở về, nhưng hòa thượng đã viên tịch.

Hoà thượng triệt ngộ tông chỉ kinh Hoa Nghiêm, biên tập Pháp giới quán và Hoàn nguyên quán, trao cho đệ tử Trí Nghiễm Hiền Thủ xiển dương tông phong

Bài tán

Hoa nghiêm biển cả

Nước cuồn cuộn chảy

Chẳng phải đại trí

Ai thấu tận nguồn

Mở cửa pháp giới

Chỉ về nẻo xưa

Biết đó thầy ta

Chắc họ Văn- thù.