Phật Tổ Đạo Ảnh - Quyển 2

Đời Thứ 70: Thiền Sư Tam Nghi Minh Vu (1599 - 1665)

ĐỜI THỨ 70

THIỀN SƯ TAM NGHI MINH VU

(1599- 1665)

Nhìn thấu buông ra mới được an

Tình không nghiệp hết sống thanh nhàn

Đáp xa ý hỏi căn cơ bén

Giả dại chờ thời huệ nhãn quang

Giũ áo đi ra nào phải giận

Học theo Bố Đại miệng cười vang

Kính thầy, trọng bạn người đều biết

Tài đức như sư khó nghĩ bàn.

Thiền sư Tam Nghi Minh Vu họ Đinh, người Tiền Đường, tham học với tổ Vân Môn Viên Trừng. Một hôm, ngài vào thiền đường ngồi im lặng, đợi chỉ dạy. Bỗng nhiên Vân Môn Viên Trừng bước vào, quát rằng” Buông bỏ đi”, bất giác ngài có chút tỏ ngộ. Tổ Vân Môn Viên Trừng hỏi:

-Vì sao trâu ở Hoài Châu ăn lúa mà ngựa ở Ích Châu bị trướng bụng?

-Bạch hoà thượng! Ngài hỏi lấy cây cột lộ thiên a!

-Cây ngã, dây khô, rốt cuộc câu nói này hướng về đâu?

-Trường Giang xao sóng trắng.

-Do ông còn nghi ngờ.

Ngài trình kệ” Đến nơi gặp mi, nhận ra mi”

Tổ Vân Môn Viên Trừng dẫn dụ khơi mở lối giải thoát. Ngài giũ áo đi ra và nói:

Cuối xuân hoa núi rụng đầy

Tiếng chim thánh thót lối này quy gia.

Ngài tiếp tục tham yết thiền cơ, có khi nhập định liên tiếp mấy ngày. Sau đó, ngài bắt đầu ra trụ trì ở Long Môn, kế đến Hoá Sơn. Năm Quý Mùi ( 1643), niên hiệu Sùng Trinh thứ 16, nhà Minh, ngài kế thừa pháp tịch của tổ Vân Môn. Về sau ngài trụ trì hơn mươi ngôi chùa ở Chân Tịch, Phạm Thụ, Châu Minh….vvv… Đến năm Ất Tỵ (1665), niên hiệu Khang Hi thứ 4, ngaì an nhiên thị tịch, trụ thế 67 năm, nhục thân nhập tháp tại chuà Hiển Thánh ở Vân Môn.

Bài tán

Đông Độ Thích- ca

Cơ trí siêu việt

Nghịch buông nắm trở

Minh Châu Bố Đại

Tông thông nói thông

Du hí tam- muội

Chân thành lễ sư

ở khắp mọi nơi.

Đời Thứ 70: Thiền Sư Nhĩ Mật Minh Phục (1591 - 1642)

ĐỜI THỨ 70

THIỀN SƯ NHĨ MẬT MINH PHỤC.

(1591- 1642)

Quyết tâm tham cứu chủ nhân ông

Vẳng tiếng chuông ngân, trăng lặn xong

Buông bỏ thân tâm không trở ngại

Hiển bày Phật tánh mặc dung thông

Đêm sương giá lạnh càng tu hiếm

Đạo sáng chân thành chớ nệ công

Sinh tử lối về mau quyét sạch

Cười vang Bắc đẩu giữa tầng không

Thiền sư Nhĩ Mật Minh Phục họ Vương, người Cối Kê Chiết Giang, bẩm tánh cương trực thẳng thắn. Năm 22 tuổi, ngài theo hoà thượng Trinh Bạch xuất gia, thọ giới cụ túc, rồi quyết chí tham học nghiên cứu với bạn là thiền sư Đức Thanh ở Chu Trung. Một hôm nghe tiếng chiêng, ngài chợt tỏ ngộ, liền trình sở chứng lên hoà thượng Vân Môn Viên Trừng. Vân Môn nói:

-Ông đã có thiện căn từ đời trước, nhưng phải biết chỗ thiền pháp chí cực vi diệu nữa.

-Thưa vâng!

Một hôm, hoà thượng Vân Môn thượng đường bảo: “ Buông bỏ đi”. Ngài hoát nhiên đại ngộ, liền trình kệ:

Sương lạnh trời khuya trăng xuống gần

Người vừa kịp đến đã tỏ phân

Một mình cất bước trên đường thẳm

Bắc đẩu chòm sao sáng nhạt dần.

Ngài đọc kệ xong, Vân Môn Viên Trừng liền ấn khả. Hai năm sau, Vân Môn giao phó đại pháp lại cho ngài. Năm Mậu Thìn (1628), niên hiệu Sùng Trinh thứ nhất, đời Minh, ngài dấn thân hành đạo, trụ trì chùa Quốc Khánh ở Đông Sơn; kế đến, trụ trì các chùa Mai Dã, Hậu Lưỡng và Hiển Thánh. Năm Canh Thìn (1640), niên hiệu Sùng Trinh thứ 13, ngài trở về Đông Sơn. Mùa hạ năm Nhâm Ngọ (1642), niên hiệu Sùng Trinh thứ 15, ngài thị hiện chút bệnh, tuyệt thực hơn mười ngày, rồi an nhiên thị tịch, trụ thế 53 năm. Khi sắp thị tịch, ngài cười nói như trước đây, nhục thân nhập tháp ở chùa Hiển Thánh.

Bài tán

Nghe tiếng thanh la

Quên đi đường cũ

Đến gặp Vân Môn

Trời rộng mây bay

Bắc đẩu chiếu soi

Đêm trăng dong thuyền

Tường vi trước động

Kín đáo ẩn mình.

Đời Thứ 70: Thiền Sư Tuyết Quang Đạo Ngân (1585 - 1637)

ĐỜI THỨ 70

THIỀN SƯ TUYẾT QUAN ĐẠO NGÂN

(1585- 1637)

Xúc cảnh minh tâm mắt huệ khai

Bỏ lìa ý thức thoát trần ai

Sáu năm nhập thất mau thành đạo

Nhiều tháng toạ thiền kết thánh thai

Tai lấp chẳng nghe điều tốt xấu

Miệng im không nói phước và tai⁸³

Xây chùa nổi tiếng làm thiền chủ

Thấp, hoá, noãn, thai, hưởng đức ngài.

———

83. Tai: tai hoạ

Thiền sư Tuyết Quan Đạo Ngân⁸⁴ họ Phó, người Tín Châu, tham học với tổ Bác Sơn. Một hôm, nhân có vị tăng xay bột trong nhà trù, bỗng kéo tuột tai cối xay, nhân đó ngài có chút tỏ ngộ, liền làm kệ trình lên Bác Sơn. Bác Sơn bảo:

“ Hãy bỏ thức đi mới đạt được tâm”. Ngài liền nhập thất sáu năm mới triệt ngộ được thiền cơ. Một hôm, ngài làm kệ Tuyết ngân ca trình Bác Sơn. Bác Sơn khen ngợi và bảo ra thất làm thủ chúng. Một ngày nọ, Bác Sơn hỏi:

-Thế nào là con mắt của trời, người?

-Bạch hoà thượng! Ở trên trán.

-Ông nhờ nó soi chiếu?

-Bộ hoà thượng không thấy sao!

-Khỏi mất công đi tìm kiếm thêm các tri thức khác.

Ngài bịt tai lại bỏ đi. Đến năm Đinh Mão( 1627), niên hiệu Thiên Khải thứ 7 ngài trụ trì chuà Doanh Sơn; năm Tân Mùi (1631), niên hiệu Sùng Trinh thứ 4, ngài nối pháp tổ Bác Sơn, năm Bính Tý⁸⁵(1636), ngài đến Hổ Bào ở Chiết Giang, kế đến ngài ở chùa Diệu Hạnh. Năm Đinh Sửu(1637), niên hiệu Sùng Trinh thứ 10, tứ đại bất an, ngài liền trở về Cổ Sơn. Mật Công hỏi:

-Bạch hoà thượng! Thầy khoẻ không?

Ngài khảy ngón tay. Mật Công lại thưa:

-Xin hoà thượng chỉ dạy lời sau cùng!

Ngài bảo:

-Ông nói đi! Ta sống hay chết?

Mật Công vừa quay lại nhìn, thì ngài đã an nhiên thị tịch từ lúc nào không hay; trụ thế 53 năm, tháp được an trí phía tây ngọn Liên Hoa ở Bác Sơn.

———

84. Thiền sư Tuyết Quan Đạo Ngân( Tuyết Quan Đạo Ngân thiền sư): gọi đủ là thiền sư Tín Châu Doanh Sơn Tuyết Ngân Quang.

85.Năm Bính Tý( Bính Tý niên) : trong chánh văn viết năm Bính Ngọ, nhưng niên hiệu Sùng Trinh( 1628- 1645), đời Minh không có năm Bình Ngọ, chỉ có năm Bính Tý, niên hiệu Sùng Trinh thứ 9, Tư Tông nhà Minh

Bài tán

Tai cối tuột ra

Đôi mắt Thập Đắc

Rọi sáng vô cùng

Chiếu rọi xưa nay

Cuộc đời biệt lập

Bốc đất thành vàng

Anh tài xuất chúng

Vang dội tùng lâm.

Đời Thứ 70: Thiền Sư Giác Lãng Đạo Thạnh (1592 - 1659)

ĐỜI THỨ 70

THIỀN SƯ GIÁC LÃNG ĐẠO THẠNH

(1592- 1659)

Thấy điều chưa thấy vẫn thâm u

Chợt tiếng mèo kêu hết tối mù

Đại địa, hư không nào biến đổi

Sum la, pháp giới thật nhàn du

Hoả tai bốc cháy tiêu tan hết

Đời ác Ta- bà ít kẻ tu

Kiếm huệ giơ cao trừ Phật quỷ

Đạo lành đức sáng rạng thiên thu.

Thiền sư Giác Lãng Đạo Thạnh họ Trương, người Chá Phố, do thấy ông nội qua đời trong tư thế ngồi, nên khởi nghi tình. Một hôm, đang đi trên đường, ngài chợt nghe tiếng mèo kêu liền có chút tỏ ngộ. Sau đó, ngài đọc Bách Trượng , lại tham cứu công án thì hoát nhiên đại ngộ. Ngài liền đi đến yết kiến thiền sư Thọ Xương, nhưng trên đường lại gặp đại sư Đông Uyển ở Thư Lâm, Đông Uyển hỏi:

-Ta nghe Thọ xương đề xướng kinh Duy- ma phải không?

-Bạch hoà thượng! Có nghe.

-Di – lặc được thọ ký một đời là thế nào?

-Thưa có rất nhiều người hoài nghi

-Còn ông đã tới đâu rồi?

Ngài lấy làm lạ. Một hôm, nhân lúc hơ lửa sưởi ấm, ngài nêu ra câu thoại vị tăng hỏi Đức Sơn kiếp hoả cháy sạch. Có người nói hoại, có người nói không hoại. Ý này thế nào?

Đại sư Đông Uyển hỏi lại:

-Còn ông thì sao?

Chẳng bao lâu, ngài trình những điều chứng đắc. Đại sư Đông Uyển vui vẻ nói kệ phó chúc . Ngài thông minh bén nhạy, biện tài vô ngại. Năm Kỷ Mùi (1619), niên hiệu Vạn Lịch thứ 47, ngài ra hành đạo, xây dựng hơn năm mươi đạo tràng ở La Sơn, biên tập nội điển và ngoại điển hơn sáu mươi thể loại sách. Ngài an nhiên thị tịch vào năm Kỷ Hợi (1659), niên hiệu Thuận Trị thứ 16, đời Khang Hi nhà Thanh, tháp an trí tại Nhiếp Sơn.

Bài tán

Trong núi Cổ Thạch

Dây leo mọc tràn

Xoay mình bước đến

Sáng sớm ngày dài

Mộng vẽ hoa tươi

Bầu trời trăng sáng

Kiếm báu rút ra

Quét hết Phật, ma

Đời Thứ 70: Thiền Sư Cổ Sơn Vi Lâm Đạo Bái (1615 - 1702)

ĐỜI THỨ 70

THIỀN SƯ CỔ SƠN VI LÂM ĐẠO BÁI

(1615- 1702)

Tuổi trẻ xuất gia đượm pháp mầu

Khắp nơi cây cỏ thấm nhuần lâu

Đi tìm tri thức kiêm tài đức

Tham học Nguyên Hiền chứng ngộ sâu

Chấn động tông phong tuyên chánh giáo

Hoa nghiêm luận giải thật công đầu

Ngũ Đài, núi Cổ luôn phù hợp

Khác nẻo cùng về bến giác thâu.

Thiền sư Vi Lâm Đạo Bái họ Đinh, người Kiến An. Năm 15 tuổi xuất gia, 18 tuổi thọ đại giới, sau đó ngài đi khắp nơi tham học, cuối cùng liễu ngộ thiền cơ với đại sư Vĩnh Giác qua thoại đầu “ Ném hạt cải trúng đầu mũi kim”. Năm Vĩnh Giác 80 tuổi thì phó chúc đại pháp cho ngài , rồi giũ áo nói kệ:

Cầu Thọ Xương ta từng qua

Chớ theo dòng tục nhạt nhoà bể dâu

Nghìn mạch thánh sợi tóc thâu

Lòng này tri kỷ ngõ hầu mấy ai

Tám mươi lão thật buồn thay

Việc đời lớn nhỏ ông hay lo dùm

Ba mươi năm sống thung dung

Người xưa lời thật chằng dùng dối ai

Chèo thuyền ngược gió chớ nài

Mới mong tới bến từ nay an lành

Vào ngày 7 tháng 9 năm Nhâm Ngọ (1702), niên hiệu Khang Hi thứ 41, ngài tập hợp chúng lại rồi an nhiên thị tịch, trụ thế 88 năm. Ngài xây dựng bốn ngôi chùa Bảo Phúc, Bạch Vân, Quảng Phúc, Khai Nguyên ở Cổ Sơn. Ngoài ra, ngài còn trứ tác các kinh luận như Hoa nghiêm sớ luận toản yếu…vv tổng cộng có 28 thể loại, 196 quyển được lưu hành ở đời.

Bài tán

Lại về Thạch Cổ

Toàn ra chánh lệnh

Tâm say Hoa nghiêm

Đọc ba mươi năm

Táo, bách mát mẻ

Xưa, nay toả sáng

Lén trộm ấn vua

Đến chỗ rốt ráo

Nhìn tướng đạo mạo

Tỏ lòng cung kính.

Đời Thứ 70: Thiền Sư Duy Tĩnh Đạo An (1617 - 1688)

ĐỜI THỨ 70

THIỀN SƯ DUY TĨNH ĐẠO AN

(1617- 1688)

Hồ tộc sinh ra tổ Đạo An

Tấn Giang truyền nối thịnh gia cang

Xuất gia Vân Tái còn chưa ngộ

Nhập thất Vĩnh Gia giữ pháp tràng

Non Cổ, Nhiếp Sơn hưng đại pháp

Bờ nam, biển bắc vận từ thoàn

Trăng in đáy nước xa nghìn dặm

Chiếu rạng muôn phương phúc nhuận toàn.

Thiền sư Duy Tĩnh Đạo An họ Hồ, người Tấn Giang, ban đầu ngài xuất gia tham học với hoà thượng Cổ Hàng ở núi Tái Vân, huyện Đức Hoá nhưng chưa triệt ngộ. Sau đó, ngài đến nương học với đại sư Vĩnh Giác liền tỏ ngộ chân tâm. Ban đầu, ngài ở Cổ Sơn, sau đó lại dời đến Nhiếp Sơn ở Kim Lăng. Từ đó, ngài nổi tiếng khắp thiên hạ. Ngày mồng 1 tháng 4 năm Mậu Thìn (1688), niên hiệu Khang Hi thứ 27, ngài an nhiên thị tịch, trụ thế 72 năm, có ngữ lục lưu hành ở đời.

Bài tán

Thổi ống không lỗ

Hát điệu thái bình

Cổ Sơn, Nhiếp Sơn

Trăng chiếu nghìn sông

Các thánh không truyền

Hướng thượng chánh yếu

Toàn thân buông xả

Linh quang độc chiếu.

Đời Thứ 70: Thiền Sư Tung Nhũ Đạo Mật (1588 - 1658)

ĐỜI THỨ 70

THIỀN SƯ TUNG NHỮ ĐẠO MẬT

(1588- 1658)

Ấu thơ sớm ngộ lẽ vô thường

Tham học Hám Sơn bậc pháp vương

Bỏ giáo học thiền siêng quét dọn

Tuân theo quy củ quyết noi gương

Mọi người lên núi xem mây phủ

Chỉ một mình sư hiểu tỏ tường

Từ đó thong dong nhìn các pháp

Trụ trì bảy chỗ thật miên trường.

Thiền sư Đạo Mật họ Đường, người Tứ Châu. Năm 14 tuổi, ngài chứng kiến cảnh bà nội qua đời, liền ngộ ra thân này là huyễn hoá. Thế rồi, ngài tìm đến chùa Cảnh Hội ở Hoài An xin xuất gia, nghiên cứu giáo môn. Được một thời gian, ngài từ giã nơi đây, đến yết kiến đại sư Hám Sơn ở Cơ Long; tiếp đó, đến yết kiến hoà thượng Bắc Sơn Lai. Ngài lại tham học với thiền sư Ngộ ở chùa Kim Túc, thiền sư Trừng ở Vân Môn. Sau đó, ngài lên Bác Sơn theo chúng hái trà. Bỗng nhìn thấy vầng mây trắng cuồn cuộn từ khe suối vọt lên tới đỉnh núi, ngài chợt hiểu thân tâm và thế giới không thể nắm bắt, liền làm kệ trình đại sư Bác Sơn. Bác Sơn ấn khả, nói bài kệ phú pháp cho ngài.

Sau đó, ngài lui về ẩn cư trong núi Uất Châu, rồi ra hành đạo giảng pháp, trụ trì bảy ngôi chùa. Ngài sinh năm Mậu Tý, niên hiệu Vạn Lịch thứ 16, thị tịch ngày 11 tháng 3 năm Mậu Tuất, niên hiệu Thuận Trị thứ 15, trụ thế 71 năm, tháp an trí ở bên phải tịnh xá Bồ- đề.

Bài tán:

Phái tây Trường Hoài

Lưu lại dấu vết

Hái trà thấy mây

Đánh mất tông chỉ

Liên luỵ cháu con

Hối hận vô cùng

Xem câu hoà nam

Phép tắc nghìn xưa.

Đời Thứ 70: Thiền Sư Di Sơn Không Ẩn Tông Bảo (1600 - 1661)

ĐỜI THỨ 70

THIỀN SƯ DI SƠN KHÔNG ẨN TÔNG BẢO

(1600- 1661)

Đồng chân Nam Hải chí xuất gia

Rừng sâu qua buổi chút dưa cà

Đá đè măng mọc nhô ra nhánh

Vách núi dị hình rễ túa ra

Chất pháp hiển bày trang xuất chúng

Điạ hình nhân kiệt chẳng ngươi ta

Gặp y khắp chốn nhưng không biết

Người đá vỗ tay cười ha ha.

Thiền sư Không Ẩn Tông Bảo họ Lục, người Nam Hải. Năm 16 tuổi, ngài đến một tảng đá lạy Phật, rồi tự cầm dao cắt tóc, dựng am tranh ở Long Sơn, tham cứu thiền pháp vi diệu. Một hôm, ngài đọc Ngữ lục, liền thốt lên rằng:” Đá đè măng mọc nghiêng, hoa nở ngược vách núi, tuyết tan chảy cùng khắp”

Là người con chí hiếu, khi mẹ qua đời, ngài dựng lều ở bên mộ suốt ba tháng. Sau đó, ngài tham học với tổ Bác Sơn. Một hôm, Bác Sơn nêu câu thoại đầu” Cưỡi trâu đi ngược vào điện Phật”, bảo đại chúng trình kiến giải. Ngài liền trình kệ:

Dòng tham trôi chảy mãi

Càng tìm mờ mịt thêm

Gặp nhau hoài không chán

Mới hay rằng đảo điên

Con kiến kéo đá lớn

Người đá vỗ tay cười

Riêng chỉ sự sống còn

Chẳng lạc điệu cung, thương ⁸⁶

Bác Sơn ấn khả cho ngài. Sau đó, ngài trụ trì các chùa La Phù, Trường Khánh, Hải Tràng, Đại Hoằng để hoằng dương thiền pháp của Bác Sơn.

Ngày 22 tháng 7 niên hiệu Thuận Trị thứ 18( 1661), ngài ngồi ngay thẳng thị tịch, trụ thế 62 năm, tháp tôn trí nhục thân tại đài Hoa Thủ, La Phù.

Bài tán

Đá đè măng mọc

Hoa nở ngược hướng

Mở to hai mắt⁸⁷

Mặt trời canh ba

Khắp nơi gặp mặt

Cơ tựu sấm sét

Bác Sơn vô cớ

Cưỡi trâu lên chùa

———

86.Cung, thương: một trong ngũ âm nhạc cổ thời nhà Chu

87. Hai mắt. ( lưỡng nhãn) pháp nhân và huệ nhân.

Đời Thứ 71: Thiền Sư Phan Quang Tịnh Xán (1600 - 1658)

ĐỜI THỨ 71

THIỀN SƯ PHAN QUANG TỊNH XÁN

(1600- 1658)

Họ Chu Tịnh Xán đất Kim Lăng

Đóng cửa tụng kinh ẩn bóng tăng

Cây chuyển, quả rơi, dưa rụng cuống

Hoa khai, chim hót, đổi toàn thân

Mắt nhìn thực cảnh nghi tình khởi

Tai thấu lý không ngộ cảnh trần

Tự thân làm gương cho chúng học

Vĩnh hằng mô phạm lập công huân.

Thiền sư Phan Quang Tịnh Xán⁸⁸ họ Chu, người Kim Lăng. Ngài đến tham vấn đại sư Biện Sơn, có sự tỏ ngộ, liền đóng cửa thất toạ thiền. Một hôm, chợt nghe tiếng trái cây rụng trên nền gạch, ngài đại ngộ, rồi nói kệ có câu” Bao phen gặp gỡ lại tương phùng”. Ngài ra thất đến yết kiến Biện Sơn ở Bách Trượng và thưa:

-Con từ ngìn dặm đến đây xin ngài tiếp nhận!

Ngài vừa nói xong, thiền sư Biện Sơn liền vung gậy đánh tới tấp

-Tạ ơn hoà thượng đã tiếp đón con chu đáo!

-Tiền giầy cỏ bảo ai trả đây

-Trước hoà thượng sao con dám bỏ trốn

-Bị đánh rồi mới thưa trình à!

-Tháng giêng còn lạnh, cúi xin hoà thượng bảo trọng.

Thưa xong, ngài liền đi ra.. Không bao lâu, thiền sư Biện Sơn truyền cho ngài y và phất trần. Năm Bính Tuất (1646), niên hiệu Thuận Trị thứ 3, ngài kế thừa pháp tịch của thiền sư Biện Sơn. Về sau, ngài trụ trì chuà Kim Tiên ở Cô Tô. Đạo hạnh của ngài trác tuyệt, luôn dùng thân giáo làm gương để dạy chúng. Mùa xuân năm Mậu Tuất, ngài ngồi an nhiên thị tịch, nhục thân được an trí ở phía bắc cầu Tráp Thuỷ. Biện Sơn. Ngài trụ thế 59 năm, đệ tử nối pháp của ngài hơn 20 người.

Bài tán:

Trên cây trái rụng

Nắng ấm hiện ra

Thấu triệt nguồn cơn

Đoạt cờ Bách Trượng

Nối pháp Biện Sơn

Dấu lân rầm rập

Đạo truyền khắp chốn

Cổ Phật Kim Tiên.

———

88. Thiền sư Phan Quang Tịnh Xán ( Phan Quang Tịnh Xán thiền sư) : thiền tăng cuối đời Minh đầu Thanh, thuộc tông Tào Động. Lúc nhỏ ngài làm đạo sỹ, sau đó mới xuất gia theo Phật.

Đời Thứ 71: Thiền Sư Cửu Mặc Đại Âm (1593 - 1642)

ĐỜI THỨ 71

THIỀN SƯ CỬU MẶC ĐẠI ÂM

(1593- 1642)

Khắp tham Vân lão với Thiên Đồng

Nơi đến ai không tán thán ông

Thuỵ bạch chặt tre khai vũ trụ

Đại Âm niêm chí rõ hanh thông

Biện tài vô ngại ban gai góc

Lục độ bến bờ thật luống trông

Cửu Mặc hét rền thiên hạ khiếp

Chúng sanh pháp giới đạt chân tông

Thiền sư Cửu Mặc Đại Âm họ Diêu, người Ngữ Khê, Gia Hoà. Ngài là người uyên thâm kinh điển, cầu học khắp nơi, tham vấn các bậc tôn túc ở chùa Thiên Đồng Vân Môn. Sau đó, nghe hoà thượng Thuỵ Bạch ở tịnh thất Thiết Bích Cư, ngài liền đến tham vấn. Thuỵ Bạch bảo chặt tre, ngài hỏi:

-Hạ thủ thế nào đây?

Thuỵ Bạch nói:

-Dùng rìu chặt để có đường vào

Về sau, nhân lúc nhắc chiếc bát lên, ngài hoát nhiên đại ngộ, liền đến ra mắt Biện Sơn.

Đại sư Biện Sơn hỏi:

-Chính ngay lúc ấy thì làm sao?

-Thị giả thắp đèn lên

-Thắp xong thì thế nào?

-Soi sáng trời đất

-Như thế thì chiếu sáng khắp thế giới rồi còn gì

-Thật khó gạt được hoà thượng.

Đại sư Biện Sơn ấn khả, ngài kế thừa pháp tịch đời thứ hai ở Biện Sơn. Về sau, ngài an nhiên thị tịch, trụ thế 59 năm, đệ tử nối pháp có hơn 20 vị, tháp được an trí tại phía bắc núi này

Bài tán

Ép phá tường sắt

Giơ cao ngọn đèn

Soi khắp thiên hạ

Pháp truyền khắp nơi

Biện tài vô ngại

Mưa gió mịt mù

Trên đỉnh Biện Sơn

Ba căn nhuần thấm

Đời Thứ 71: Thiền Sư Cô Nhai Tịnh Thông (1591 - 1647)

ĐỜI THỨ 71

THIỀN SƯ CÔ NHAI TỊNH THÔNG

(1591- 1647)

Mai danh ẩn tích Giới Châu đường

Giá đắt chờ người chẳng dám trương

Thân trú Tây toà hoá Đông độ

Tâm không cấu nhiễm tức thanh lương

Đổng Sơn huyết mạch lưu thiên quốc

Đỉnh chóp Cô Nhai thấm vạn phương

Đại thánh hiện thân dìu dắt chúng

Khúc ca đơn điệu địa thiên trường.

Thiền sư Cô Nhai Tịnh Thông người phủ Đức An, Hồ Quảng , vốn là thiền tăng ở Hoàng Bá, Vân Môn. Về sau, ngài lại đến tham vấn hoà thượng Thuỵ Bạch chùa Giới Châu ở Thiệu Hưng và được đề bạt làm đệ nhị toà.

Một hôm, hòa thượng Thuỵ Bạch dạy chúng:

-Thế giới vô cầu làm sao phải làm nhà tắm?

Ngài thưa:

-Nếu không làm nhà tắm sao hiển bày được vô cấu.

Hoà thượng Thuỵ Bạch nói:

-Ai không biết ông là Tây đường.

Ngài phẩy tay áo bỏ đi ra. Hoà thượng liền truyền y, phất trần cho ngài từ đó, ngài phục hưng lại thiền phái Đồng Sơn, làm chấn động cả nước. Người dân Giang Tây đều tôn xưng tụng ngài là Đổng Sơn Cổ Phật tái lai. Khúc hát Tân Phong xướng cao hoà hợp. Vào tháng 3 năm Đinh Hợi( 1647), niên hiệu Thuận Trị thứ 4, ngài an nhiên thị tịch, trụ thế 57 năm, tháp được an trí dưới núi Kim Ngưu.

Bài tán

Ngọc ẩn trong đá

Châu giấu ánh quang

Vào thất Biện Sơn

Thể dụng toàn bày

Được xưng Cổ Phật

Cả nước ngợi khen

Tân phong một khúc

Chấn động Giang Tây.

Đời Thứ 71: Thiền sư Nguyên Khuyết Tịnh Oánh (1612 - 1672)

ĐỜI THỨ 71

THIỀN SƯ NGUYÊN KHIẾT TỊNH OÁNH

(1612- 1672)

Tráng nhi Nguyên Khiết dậy Sơn Hà

Hương bảng thiền đường dứt trược ba

Trâu đất đáy sông không dấu tích

Cọp gỗ đèo mây có sống à

Dưới hèo Thuỵ Bạch nên hào kiệt

Cầm ngọc Biện Sơn nhập võng la

Nổi trận lôi đình xua ác quỷ

Thái bình thiên hạ niệm ma- ha.

Thiền sư Nguyên Khiết Tịnh Oánh họ Trang, người Duy Dương. Đến tham vấn hoà thượng Thuỵ Bạch chùa Giới Châu ở Thiệu Hưng. Một hôm, ngài tham câu thoại “ Niệm Phật là ai”, chợt nghe tiếng hương bảng, ngộ ngay được hư không tan vỡ, liền vào phương trượng trình sở chứng. Hoà thượng Thuỵ Bạch tiếp nhận. Một hôm, hoà thượng Thuỵ Bạch dạy chúng và nêu câu thoại đầu:” Núi cao, đáy biển có trâu bùn” để hỏi chúng; lại nói:

-Câu này có thể bỏ, có thể lấy

Ngài chỉ vị tăng bên cạnh và thưa:

-vị tăng này là người Thiệu Hưng.

Hoà thượng Thuỵ Bạch liền đánh, ngài liền hét lên một tiếng. Hoà thượng Thuỵ Bạch liền vung gậy đánh tiếp, ngài lui ra và đứng hầu thầy. Suốt mười hai năm, ngài dốc hết tâm huyết giảng pháp ở các chùa Động Sơn, Vân Nham, Biện Sơn, Hiển Thánh. Năm Nhâm Tý⁸⁹ (1672), niên hiệu Khang Hi thứ 11, đời Thanh, ngài an nhiên thị tịch ở chùa Hiển Thánh, trụ thế 61 năm. Môn nhân phụng theo di mệnh của Thầy an táng và xây tháp ở chùa Vân Nham, Giang Tây.

Bài tán

Bóp nát Thiên Mục

Khám phá Hùng Phong

Đáng bị đuổi ra

Ý trong câu đó

Chợt đánh chợt hét

Điện chớp sấm gầm

Thấu triệt nguồn tâm

Vạn cổ lưu thông.

———

89.Năm Nhâm Tý ( Nhâm Tý niên) : trong chánh văn viết năm Tân Mùi, không đúng với niên đại và tuổi thọ của ngài. Bởi vì năm Tân Mùi thuộc niên hiệu Khang Hi (1691)

Đời Thứ 71: Thiền Sư Vân Tông Tịnh Nột (1610 - 1673)

ĐỜI THỨ 71

THIỀN SƯ VÂN TÔNG TỊNH NỘT

(1610- 1673)

Thanh minh quét tháp thấy sư ông

Xương già hoá đá khoác y bông

Có bao chỉ dạy không hề nói

Không một ngôn từ tiện hoán đồng

Người chết hoá ma, ma sợ quỷ

Phàm chuyển thành thánh, thánh càng thông

Tâm quyết thân gần hàng thánh trí

Ta- bà ngũ trược, Tịnh hằng mong.

Thiền sư Vân Tông Tịnh Nột⁹⁰ họ Vương, người Hồ Quảng, ngài tham học với lão nhân Thuỵ Bạch ở Bách Trượng. Vào tiết thanh minh, ngài đi tảo tháp tổ Đại Trí trở về, Thuỵ Bạch hỏi:

-Ông có gặp tổ không?

-Một thạch xương tàn trắng

Áo tang phủ đầy rừng.

-Có chỉ dạy gì không?

-Gió nhẹ thổi mát mặt

-Bây giờ thì sao?

-Hiện vẫn còn

-Sau đó thế nào?

-Núi cao nhảy vọt lên

-Chỉ được một nửa

-Cũng đã nhiều rồi.

Ngài ra giảng pháp giáo hoá ở Nghĩa Sơn, Hồ Quảng. Ngày 23 tháng 4 năm Quý Sửu ( 1673), niên hiệu Khang Hi thứ 12, ngài an nhiên thị tịch, tháp tôn trí tại Nghĩa Sơn.

Bài tán

Tổ sư vừa đến

Nhảy vọt núi cao

Châu chạy mâm tròn

Then cửa khép kín

Thầy trò nghiêm mật

Cùng nhau nới rộng

Sáng soi trùng trùng

Gương báu rực toả

———

90. Ngài người Hồ Quảng, Hà Nam ngày nay, là thiền tăng cuối nhà Minh đầu nhà Thanh, thuộc tông Tào Động, Ngài mồ côi cha từ thuở nhỏ, vào chùa thấy tướng hảo của đức Phật và bồ- tát nên cảm ngộ xuất gia, 25 tuổi thọ giới cụ túc trên đỉnh Kinh Tử thuộc Nam Nhạc. Sau đó, ngài đến Hồ Châu, Chiết Giang tham yết thiền sư Thuỵ Bạch ( 1584- 1641) và được ấn chứng . Sau đó, ngài trở về Sở Châu, Hồ Nam khai pháp giáo hoá, trụ trì tại Biện Sơn, trụ thế 64 năm.

Đời Thứ 71: Thiền Sư Bạn Ngã Tịnh Lữ (1607 - 1669)

ĐỜI THỨ 71

THIỀN SƯ BẠN NGÃ TỊNH LỮ

(1607- 1669)

Biết giả tầm chân khắp mọi nơi

Bồi trần hợp giác quyết không rời

Nhận giặc làm con điên đảo quá

Cho khổ là vui khổ suốt đời

Tịnh Lự chịu đau ăn lắm gậy

Ngã công lập chí vượt trùng khơi

Qua sông thuyền đốt không lùi lại

Tông trượng pháp môn sáng vạn đời.

Thiền sư Bạn Ngã Tịnh Lữ họ Trương, người Đức Thanh. Ngài tham học với lão nhân Thuỵ Bạch ở Biện Sơn.’

Một hôm Biện Sơn hỏi:

-thế nào là tự kỷ của ông

Ngài do dự, hoà thượng Biện Sơn liền giáng cho một gậy rồi đuổi ra. Ngài chợt thấu tỏ dụng ý của thiền sư Biện Sơn, liền cười to.

Nghe thế, Biện Sơn gọi ngài vào phương trượng và hỏi:

Tối qua vì sao ông cười to vậy?.

-Thì hôm nay con không cười nữa.

Biện Sơn bảo:

-Hãy đến đây.

Ngài phủi aó bỏ đi

Biện Sơn tặng ngài bài kệ, có câu:” Trên vách cá vàng lội”, lại nói:

-Ông hãy đi xem thử

Ngài đảnh lễ và thưa:

-Long trời lở đất

Biện Sơn nói:

-chưa tin ông được

Ngài nói:

-Xin vâng lời! Nghi ngờ muôn đời dứt sạch.

Năm Kỷ Sửu (1649), niên hiệu Thuận Trị thứ 6, ngài ra giảng pháp ở các chùa Tư Phước, Biện Sơn, Khê Hổ, Tiêu Diêu. Đức hạnh của ngài cao vời, tánh tình hiền hoà, nhân từ. có thể nói, ngài là bậc đại hiền trong Nho học, là bậc tông tượng trong chốn tòng lâm. Về sau, ngài thị tịch, tháp được an trí bên phải tháp thiền sư Biện Sơn.

Bài tán

Cười vang một tiếng

Lở đất long trời

Mắt trần khép lại

Nắm được thiền cơ

Xưa nay đạo lớn

Mây nổi mưa tuôn

Suối nhỏ ngược dòng

Chảy lan khắp chốn.

Đời Thứ 71: Thiền Sư Viễn Môn Tịnh Trụ (1601 - 1654)

ĐỜI THỨ 71

THIỀN SƯ VIỄN MÔN TỊNH TRỤ

(1601- 1654)

Aỏ ảnh giàu sang tợ bóng câu

Vợ con, tài lộc có gì đâu

Vật, tâm và Phật đều không phải

Trung hữu với vô chẳng thấy đâu

Xuân đến hoa ngàn khoe sắc thắm

Cuối thu lá rụng gợi thêm sầu

Chuyện gì trong ấy ai nào biết

Tháng lụn ngày qua nắng dãi dầu

Thiền sư Viễn Môn Tịnh Trụ⁹¹ họ Trần, người Mân chương, nhân xem Thất bút cú của đại sư Vân Thê⁹², cảm động nên quyết chí xuất gia. Ngài đến tham vấn hoà thượng Thạch Vũ ở Tấn Minh. Một hôm, Thạch Vũ hỏi:

-Chẳng phải tâm, chẳng phải Phật, cũng chẳng phải vật, cuối cùng là gì?

-Trời, người , quần sanh đều nhờ công ơn này

-Bỏ Hoài Châu ăn lúa, ngựa Ích Châu sinh bụng là thế nào?

Ngài dùng kệ thưa:

Xuân đến muôn hoa nở

Thu về lá rụng đầy

Con cháu thêm năng lực

Trong nhà chẳng hề hay.

Thiền sư Thạch Vũ ấn chứng và truyền trao chánh pháp nhãn tạng cho ngài. Từ đó, môn phái Long Đường được hưng thịnh trở lại dưới thời của ngài. Ngày 30 tháng chạp năm Giáp Ngọ(1654), niên hiệu Thuận Trị thứ 11 , ngài tập hợp đại chúng và dạy:” Cổ nhân than khổ, nói vui để giở trò quỷ quái. Sơn tăng không làm kiểu này. Vì sao? Nhà Hán có phép tắc của mình” Nói xong, ngài nhắm mắt an nhiên thị tịch, tháp an trí nhục thân tại Long Đường.

Bài tán

Tâm Phật đều không

Vượt khỏi tâm thức

Lá rụng, hoa nở

Nanh vuốt lộ ra

Chống đỡ Phật pháp.

———

91.Ngài người Mân Chương nay thuộc Long Khê, tỉnh Phúc Kiến là thiền tăng cuối đời Minh đầu đời Thanh thuộc tông Tào Động. Người mẹ cảm mộng hai con rồng lượn quanh giường rồi sanh ra ngài. Sau khi xuất gia thọ giới cụ túc, nhân đọc Đăng sư, ngài cảm ngộ liền đi du phương hoằng hoá xiển dương tông phong của thầy. Ngài trụ thế 54 năm.

92.Thiền sư Vân Thê( Gđ: Mân Thê Châu Hoằng thiền sư): thiền tăng Liên Trì, tên Châu Hoằng sống vào đời Minh , ở chùa Vân Thê tại Hàng Châu thuyết pháp, người đời gọi ngài là “ Vân Thê châu Hoằng”

Long tượng qua sông

Gìn giữ thực hành

Hán gia quyết định.

Đời Thứ 71: Thiền Sư Tam Tật Tịnh Phủ (? - 1660)

ĐỜI THỨ 71

THIỀN SƯ TAM TẬT TỊNH PHỦ

(?- 1660)

Hành tung quân tử khó biết thay

Đến đi thuận ngịch chẳng ai hay

Trường Giang mấy độ cuồn cuộn chảy

Phiền não bao phen tít mù quay

Thuyền Tử, Giáp Sơn hồng nương tiếu

Hứa Do, Sào Phủ lục châu này

Thiền sư Tam Tật ngời mắt huệ

Thấy rõ thị phi, xứng tổ thay

Thiền sư Tam Tật Tịnh Phủ họ Lữ, người Thiệu Hưng. Lúc đầu, ngài theo đạo Nho nhưng sau lại quyết chí xuất trần. Một hôm, ngài đang tham cứu câu “ Vạn pháp quy nhất thể” thì nghe tiếng chim oanh hót, liền đại ngộ. Ngài đến yết kiến hoà thượng Mật Vân ở Kim Túc, có lời khế hợp.

Hoà thượng Mật Vân liền lấy bài tụng của Thuyền Tử tiếp Giáp Sơn để dạy, vừa mới đọc câu cuối, ngài liền cất tiếng đọc câu:’ Oanh Oanh kia vẫn đẹp lạ thường”

Hoà thượng Mật Vân liền ấn khả

Sau đó ngài đến tham vấn hoà thượng Tam Nghi ở chùa Hiển Thánh

Hoà thượng Tam Nghi bảo:

-Ông hãy đến cầu Vọng Tiên bái thỉnh ngài Bản Đạo, xem ngài ấy có thể thâu nạp không?

Ngài thưa:

-Ngày hôm qua, có sáu phân bạc con thỉnh được bộ Huyền sa lục.

Hoà thượng Tam Nghi nói:

-Chưa lên thuyền mà đã căng buồn thì làm sao ông tránh khỏi ba mươi gậy?

Ngài hỏi:

-Hoà thượng nói gì?

Từ đó, hoà thượng Tam Nghi rất xem trọng ngài. Ngài đến đúng như lời tiết lộ của các bậc tiền bối.

Ngài ra hành đạo, trụ trì chùa Thanh Lương ở Ngô Hưng. Mùa đông năm Canh Tý (1660), niên hiệu Thuận Trị thứ 17, ngài an nhiên thị tịch. Môn nhân an táng và xây tháp ở phía sau am Ngương Thuý

Bài tán

Một lời kinh chúng

Chấn động Kim Túc

Lại vào Vân Môn

Sư tử há miệng.

Mở rộng cửa lò

Nếp nhà nghiêm túc

Trong núi Thanh Lương

Huệ nhật chiếu sáng.

Đời Thứ 71: Thiền Sư Thiên Ngu Tịnh Bảo (1609 - 1675)

ĐỜI THỨ 71

THIỀN SƯ THIÊN NGU TỊNH BẢO

(1609- 1675)

Trí kém thông minh vốn bẩm sinh

Tham cầu Cửu Mặc thật chuyên tinh

Như mài khối ngọc thành châu báu

Tợ luyện quặng vàng đúc khánh linh

Một chiếc khăn tay sanh tử rõ

Nghìn môn tam – muội độ quần sanh

Người người ngưỡng vọng ghi ân maĩ

Tuyết lạnh mới hay tùng mãi xanh.

Thiền sư Thiên Ngu Tịnh Bảo họ Âu Dương, người Tân Thành , tỉnh Giang Tây. Ban đầu, ngài tham học với hoà thượng Cửu Mặc ở Biện Sơn. Sau khi hoà thượng thị tịch, ngài lại tham yết hoà thượng Thạch Vũ ở Bảo Thọ. Thạch Vũ hỏi:

-Ông từ đâu đến?

-Từ Biện Sơn đến

-Đã ở Biện Sơn còn đến đây làm gì?

-Xin được hầu cận hoà thượng

-Đem vật gì đến hầu cận lão tăng?

Đưa khăn tay lên, ngài thưa:

-Chiếc khăn thô sơ này!

-Đó là đồ thừa thải!

-Bạch hoà thượng!. Đây là vật thường dùng, không thể thiếu được.

Sau đó, ngài được hoà thượng ấn chứng. Vào năm Bính Thân (1656), niên hiệu Thuận Trị thứ 13, ngài lần lượt giảng pháp tại bốn đạo tràng: Nam Sơn ở Vũ Hàng, Hiển Thánh ở Việt Châu, Hưng Thiện ở Gia Hoà, Tử Vân ở Hàng Châu xiển dương tông phong hưng thịnh một thời.

Ngày 13 tháng 8 năm Ất Mão (1675), niên hiệu Khang Hi thứ 14, ngài an nhiên thị tịch, trụ thế 67 năm , hạ lạp 41, tháp được an trí tại khu đồi phía đông chùa Nam Sơn.

Bài tán

Tiếng vàng vừa gióng

Hai tai điếc đặc

Giơ khăn tay lên

Khéo dùng, khéo dắt

Quét sạch tượng phong

Phượng hoàng bay lướt

Sông Thiều rộng sâu’

Cả dòng trong mát.

Đời Thứ 71: Thiền Sư Đa Phúc Tịnh Khải ( ? - 1674)

ĐỜI THỨ 71

THIỀN SƯ ĐA PHÚC TỊNH KHẢI

(?- 1674)

Đất Phật Hàng Châu Đa Phúc sinh

Đức tài thiên phú cứu mê tình

Trăng tàn gặp mặt truyền tâm ấn

Trời mọc rạng soi pháp cổ đình

Một nhánh liền cành sương sớm lạnh

Trăm dòng khác giống khắp nơi tin

Thiền sư Tịnh Khải nêu phong cách

Ba cõi đều tôn “ Mắt hữu tình”

Thiền sư Đa Phúc Tịnh Khải ⁹³ họ Trần, người Tiền Đường, Hàng Châu. Gia đình nhiều đời theo Nho giáo, nhưng ngài xuất gia với hoà thượng Thạch Vũ.

Một hôm, ngài nghe kinh Lăng nghiêm đến câu” Nếu thấy cây này…”, thì thân tâm rỗng rang, thể hội được núi sông, trời đất dao chặt không dứt.

Hoà thượng Thạch Vũ hỏi:

-Cởi trói chưa?

-Con chưa từng bị trói

Hoà thượng Thạch Vũ thị tịch, ngài đến tham yết Tam Nghi lão nhân. Tại đạo tràng Hiển Thánh, ngài hỏi:

-Người xưa nói:” Sau khi trăng lặn đến gặp nhau? ”

Hoà thượng Nghi hỏi lại:

-Sau khi trăng lặn gặp nhau là thế nào?

Dâng hộp hương lên, ngài thưa:

-Đa tạ hoà thượng đã khai thị!

Hoà thượng Nghi bảo:

-Thôi đi! Cho dù ông có nói gì đi nữa thì cũng chỉ được tám phần mười mà thôi!

Ngài thưa:

-Một nhánh liền cành sương sớm lạnh

Ngay đó, ngài được hoà thượng ấn chứng.

Hơn hai mươi năm, ngài ẩn cư ở Phụng sơn, đạo đức cao vời, mở mang chánh pháp nơi chốn thiền môn tĩnh lặng

Ngày 16 tháng 9 năm Giáp Dần( 1674), niên hiệu Khang Hi thứ 13, ngài an nhiên thị tịch, tháp được an trí ở phía đông nam Phụng Sơn.

Bài tán

Dao chặt chẳng dứt

Đó là vật gì?

———

93. Ngài thuộc thế hệ thiền tăng cuối đời Minh đầu đời Thanh, tông Tào Động

Nói được tám phần

Chắc chắn được sống

Ẩn danh núi Phụng

Đạo đức cao vời

Mưa pháp rưới nhuần

Ba căn đều khắp.

Đời Thứ 71: Thiền Sư Vị Trung Tịnh Phù

ĐỜI THỨ 71

THIỀN SƯ VỊ TRUNG TỊNH PHÙ

Cứ mãi vòng vo hỏi nẻo mô?

Cưỡi lừa tìm chúng chỉ hư vô

Thiền cơ Bác, Biện khôn tâm hội

Ngũ, Cửu Nhị phong chẳng xướng hô

Rừng thẳm mênh mang màu lan nhã

Trúc xinh dìu dặt cảnh phù đồ

Ba cõi nhờ ân thầy hoá độ

Viên dung vô ngại đạo huyền phô

Thiền sư Vị Trung Tịnh Phù họ Lưu, người Lư Lăng, xuất gia từ thuở nhỏ. Ban đầu, ngài tham học với hoà thượng Ngân ở Bác Sơn, kế đến tham yết đại sư Tuyết và Lệnh Tham ở Biện Sơn. Trải qua ba nơi như thế, ngài đều không khế hội, liền trở về quê, đóng cửa không tiếp khách.

Một hôm, nhìn thấy con chim ngậm cành lê đang bay bỗng rơi xuống đất, ngài có chút tỏ ngộ. Sau đó, ngài xem Truyền đăng lục, đến đoạn có vị tăng hỏi thiền sư Cửu Phong:- Thế nào là bản lai diện mục của học nhân

Thiền sư Cửu Phong hỏi vặn:

-Còn hỏi ai nữa?

Ngài bỗng triệt ngộ, thâm tâm rỗng rang. Từ đó, ngài thông suốt giáo pháp của Phật, không còn nghi ngờ gì nữa. Thời gian sau, ngài tham vấn hoà thượng Bảo Thọ Phương, trình sở ngộ của mình, được ấn chứng và nối pháp.

Mùa đông năm Tân Tỵ (1641), niên hiệu Sùng Trinh thứ 14, vì thích cảnh đẹp sông núi ở Chiết Giang, ngài trụ tại chùa Bạch Nham, chỉ trong vài năm đã có nhiều người đến đây tu học.

Ngài trứ tác các sách tổng hệ pháp môn, danh tiếng vang khắp thiên hạ, học tăng bốn phương kéo đến tham học như nước trăm sông chảy về biển cả.

Một hôm, ngài thị hiện có chút bệnh, rồi an nhiên thị tịch, tháp được an trí bên phải chuà Bạch Nham.

Bài tán

Nghe tiếng của sư

Như ngọc như vàng

Nghe lời sư dạy

Như sấm như chớp

Ánh huệ bừng sáng

Trong lòng rỗng rang

Tài năng kiệt xuất

Tợ như rồng thần.

Đời Thứ 71: Thiền Sư Nam Am Đại Y (1617 - 1683)

ĐỜI THỨ 71

THIỀN SƯ NAM AM ĐẠI Y

(1617- 1683)

Đau lòng em út chết bi thương

Gom góp hành trang đến Phật đường

Tham ít ngộ nhiều sanh tử rõ

Pháp toà nghe lỏm vọng không vương

Bên hồ Bạch Lộc hương lan toả

Đỉnh núi Hoài Âm pháp xiển dương

Pháp hạnh như ngài đâu dễ thấy

Đạo phong muôn thuở mãi lưu phương.

Thiền sư Nam Am Đại Y họ Ngô, người Bồ Điền, tỉnh Mân⁹⁴. Năm 12 tuổi, ngài vào trường học. Sau đó, chứng kiến cảnh những người em lần lượt qua đời, ngài bỏ nhà xuất gia, tham học với hoà thượng Trúc Lâm Dự.

Nhân nghe câu hỏi của vị tăng đến tham vấn, ngài bỗng vỡ lẽ. Một hôm, thấy vị thủ toà khai thị cho vị tăng bên cạnh, ngài chợt tỏ ngộ, thân tâm thoát trần. Sau đó, ngài đi về phiá bắc, đến Hạ Tương, kết am tranh bên hồ Bạch Lộc để tu tập.

Một hôm, tình cờ dạo thuyền lênh đênh giữa hồ, ngài ngửi được mùi hương hoa trong khoảng mười giây, thì mọi điều thắc mắc lâu nay tan biến. Về sau, ngài được hoà thượng Tung Nhũ Mật phó chúc hoằng hoá tại sáu đạo tràng. Về già, ngài trở về an dưỡng tại chùa Hồ Tâm bên dòng sông Hoài.

Ngày 17 tháng 8 năm Quý Hợi (1683), niên hiệu Khang Hi thứ 22, ngài an nhiên thị tịch, trụ thế 67 năm, đệ tử nối pháp có 37 người, tháp được an trí ở Chung Lĩnh, đối diện núi Tây Hoa, huyện Giang Phổ, tỉnh Giang Ninh.

Tác phẩm của ngài có hơn trăm quyển Ngữ lục, thi văn lưu hành ở đời.

Bài tán

Nước tại Chấn Đán

Tuyên thuyết pháp màu

Chẳng cần đường lối

Ngay giữa pháp đường

Độ người vô số

Tăng tục tựu về

Khuôn mẫu đời sau

Lưu danh muôn thuở.

———

94.Mân: tên đất thời xưa, nay thuộc tỉnh Phúc Kiến

Đời Thứ 71: Thiền Sư Linh Thụy Hoằng Đàm (1602 - 1671)

ĐỜI THỨ 71

THIỀN SƯ LINH THUỴ HOẰNG ĐÀM

(1602- 1671)

Căn lành kiếp trước thật sâu xa

Ý chí cao vời nguyện xuất gia

Tung Nhũ pháp đường mong thế độ

Thiên Đồng phương trượng ngộ tâm ta

Liên hồi đánh hét không lo sợ

Tận dụng cơ uy có tiến xa

Phương tiện khéo bày tuôn pháp nhũ

Thiền môn long tượng khắp Ta- bà

Thiền sư Linh Thuỵ Hoằng Đàm sanh ngày 16 tháng 11 năm Nhâm Dần (1602), niên hiệu Vạn Lịch, họ Tô, huý Hoằng Đàm , tự Linh Thuỵ, người Chư Thành, Thanh Châu. Thuở nhỏ, ngài không màng đến điều gì khác ngoài chí xuất trần; khi lớn lên, ý chí ấy càng nung nấu mãnh liệt hơn.

Bấy giờ, hoà thượng Tung Nhũ Mật đang thuyết pháp ở Ốc Châu, ngài bỏ nhà đến đó xin xuất gia. Một hôm, ngài ra trước pháp toà, chưa kịp đảnh lễ thì hoà thượng Tung hét một tiếng thị uy, mối nghi chợt tan biến, ngài vui mừng lui ra.

Ngay sau đó, ngài đi về nam, đến yết kiến hoà thượng Thiên Đồng Ngộ để trình sở ngộ của mình, ngài vẽ vòng tròn trên tảng đá dựng đứng. Hoà thượng ngoái nhìn, ngài liền đảnh lễ. Hoà thượng chợt đánh một gậy, ngài liền hét. Hoà thượng lại đánh, ngài lại hét.

Sau đó, ngài trở về thăm hoà thượng Tung ở Ốc Châu, được ngài phó chúc thuyết giảng tại các chùa : Báo Ân, Bồ- đề, Trác Tích.

Mùa đông năm Tân Hợi (1671) niên hiệu Khang Hi tứ 10, ngài ngồi kiết già an nhiên thị tịch, trụ thế 70 năm, tháp được an trí bên phải chùa Báo Ân.

Bài tán

Con trưởng Bồ- đề

Cháu đích Bác Sơn

Ngày đêm thiền toạ

Hạnh giải tương ưng

Mày cao tóc trắng

Cốt cách uy nghiêm

Nào khác chi thần

Cười gã Hồ tăng.

Đời Thứ 71: Thiền Sư Hằng Đào Đại Tâm (1652 - 1728)

ĐỜI THỨ 71

THIỀN SƯ HẰNG ĐÀO ĐẠI TÂM

(1652- 1728)

Sơn môn Phúc Kiến thật xương minh

Đức Hiếp lão nhân tạo kiệt linh

Hư Bạch truyền trao chân giới thể

Vi Lâm chấp dịch quỷ thần kinh

Dũng Tuyền an trú chuyên tu niệm

Chánh đạo hoằng dương nối pháp vinh

Cốt cách sáng ngời lưu vạn loại

Bản lai diện mục vẫn hằng tinh.

Thiền sư Hằng Đào Đạo Tâm họ Tống, người Cổ Điền, tỉnh Phúc Kiến. Năm 13 tuổi, ngài lễ Đức Hiếp lão nhân ở chùa Thượng Sinh thuộc quận nhà xuất gia, thọ giới cụ túc với hoà thượng Hoàng Bá Hư Bạch. Về sau, ngài tham học với hoà thượng Lâm ở Cổ Sơn, hơn hai mươi năm mới ngộ được tâm yếu

Năm Nhâm Ngọ (1702), niên hiệu Khang Hi thứ 41, hoà thượng Lâm tập hợp tăng chúng nói kệ phó chúc và trao y, phất trần cho ngài nối dòng pháp Cổ Sơn.

Ngài trụ trì chùa Dũng Tuyền 27 năm, học theo gia phong của tổ Bách Trượng sống đời khổ hạnh, ăn mặc thô sơ, không nề hà bất cứ việc gì.

Ngày 25 tháng 10 năm Mậu Thân (1728), niên hiệu Ung Chính thứ 6, ngài an nhiên thị tịch, trụ thế 77 năm, tháp được an trí ở Cổ Sơn

Về tác phẩm, ngài có các bài tụng lưu hành ở đời như Niêm cổ, Hoài cổ ..vvv…

Bài tán

Dung mạo uy nghi

Tu hành khổ hạnh

Sanh tử tới lui

Tuyết Phong, Cổ Thạch

Thể nhập tam – muội⁹⁵

Như Ngu, như Lỗ

Chợt tỏ chân tâm

Ngâm vang Hoài Cổ.

———

95.Thể nhập tam muội( Nguyên văn là trần trần tam- muội): trong một hạt bụi nhỏ mà vaof tất cả tam- muội.

Đời Thứ 71: Thiền Sư Sơn Dữu Hoằng Năng

ĐỜI THỨ 71

THIỀN SƯ SƠN DỮU HOẰNG NĂNG

Bẩm sinh nhiều bệnh, ngộ vô thường

Thế phát du hành khắp bốn phương

Sớm tối tham cầu hàng thánh triết

Ngày đêm tĩnh toạ chốn thiền đường

Đạp phăng đại địa lìa không- hữu

Phá vỡ hồ lô lại cố hương

Nước chảy, non cao xưa vẫn thế

Người người khắp chốn ngộ chân thường.

Thiền sư Sơn Dữu Hoằng Năng họ Phan, huý Hoằng Năng, tự Sơn Dữu, người Dư Dao, tỉnh Chiết Giang. Thuở nhỏ, ngài bệnh tật triền miên nên muốn hiểu rõ lẽ tử sanh

Đến năm 33 tuổi, nhân đọc Cao Phong ngữ lục, ngài quyết chí tìm thầy xuất gia học đạo. Đầu tiên, ngài yết kiến hoà thượng Thuỵ Quang Triệt Mệnh, tham câu thoại đầu về cây trúc bề⁹⁶, không nằm suốt bốn mươi lăm ngày và được tỏ ngộ.

Một hôm, ngài nói kệ trình kiến giải, trong đó có câu:” Đạp đổ đại địa cùng hoa trời”.

Hoà thượng hỏi:

-Trong đó, ông đạp chỗ nào?

Ngài hét một tiếng

Hoà thượng nói:

-Hoa trời!

Ngài hỏi:

-Dám lặp lại không?

Hoà thượng nói:

-Phải lễ ba lạy chứ!

Ngài phẩy tay áo, bỏ đi

Sau đó, ngài tham học với hoà thượng Bồ - đề Mật, thông đạt ý chỉ của tông Tào Động nên được ấn chứng

Ban đầu, ngài ở chùa Cảnh Hội, sau đó đi về nam, đến Giang Phổ, tăng tục theo học rất đông và thỉnh ngài trụ trì chuà Độc Phong.

Cuối đời, ngài ẩn cư nơi am Dương Cốc và viên tịch tại đây, trụ thế 67 năm, tháp được an trí bên trái am Dương Cốc.

———

96.Trúc bề: còn gọi là tỉnh thức côn, cây này làm bằng tre hoặc gỗ, cán tròn, đầu dẹt, giống như cái dầm, dài 80- 100cm. Đây là công cụ của Thiền sư dùng để dánh thức người toạ thiền ngủ gật hoặc điều chỉnh sống lưng của họ cho ngay thẳng.

Bài tán

Đạp đổ đại địa

Dẹp trừ bản ngã

Một pháp chẳng còn

Không người không ta

Khêu đèn đáy biển

Bắt cá đầu non

Diệu dụng vô cùng

Danh vang khắp chốn.

Đời Thứ 71: Thiền Sư Linh Diễm Hoằng Chúc (1610 - 1683)

ĐỜI THỨ 71

THIỀN SƯ LINH DIỄM HOẰNG CHÚC

(1610- 1683)

Đêm nghe tiếng thét nhẹ toàn thân

Gia sản tiêu vong chẳng ngã nhân

Sinh tử, thế gian đường huyễn mộng

Lợi danh, phú quý tợ phù vân

Núi long đất lở tri thờ vận

Biển rộng trời cao thấy tánh chân

Tự tại tiêu dao về chốn cũ

Diêm- phù ngũ trược hiện kim thân.

Thiền sư Linh Diễm Hoằng Chúc họ Mao, người Sơn Dương, quy y hoà thượng Tung Nhũ Mật ở chùa Bồ- đề. Liền đó, ngài đến đảnh lễ hoà thượng Lâu Hiển Dao ở Lô Sơn, tỉnh Giang Tây, xin xuất gia

Đầu tiên, ngài tham yết hoà thượng Ngân ở Bác Sơn. Đêm nọ, tình cờ ngài nghe tiếng gầm thét phát ra từ khu rừng vọng lại, bỗng toàn thân rỗng rang, mới hay gia sản tiêu tan, cơ dụng dứt bặt. Ngài lại đến tham lễ hoà thượng Mật Vân Ngộ ở Thiên Đồng.

Thời gian lâu sau, ngài trở về vùng sông Hoài, được hoà thượng Tung Nhũ Mật ấn chứng. Ngay sau đó, ngài về mai danh ẩn tích ở vùng Mai Li.

Mùa xuân năm Quý Mão(1663), niên hiệu Khang Hi thứ 2, nhận lời thỉnh cầu ân cần của bốn chúng chùa Hồng Phúc, ngài đến trụ trì và hoằng dương thiền pháp tại nơi này.

Vào đêm trước ngày Đông chí, năm Quý Hợi (1683), niên hiệu Khang Hi thứ 22 nhân nghe tiếng vang như trời long đất lở, ngài vui mừng căn dặn đệ tử:

-Việc đến rồi! Canh năm nghe tiếng chuông rung.

Đúng giờ, thị giả đem nước cho ngài rửa mặt. Rửa xong, ngài ngồi kiết gìa như thường ngày. Chỉ trong khoảnh khắc thị giả đảnh lễ, ngài đã an nhiên thị tịch, trụ thế 74 năm, tháp được an trí bên trái chùa Bồ- đề. Ngài có hai đệ tử nối pháp.

Bài tán

Huệ mạng Phật, Tổ

Thánh nhân khêu tỏ

Người trí tựu về

Tôn nghiêm rực rỡ

Phẩm hạnh của sư

Như vầng nhật nguyệt

Thế gian chói lọi

Càn khôn rạng ngời.

Đời Thứ 71: Thiền Sư Phá Nham Hoằng Kế (1605 - 1688)

ĐỜI THỨ 71

THIỀN SƯ PHÁ NHAM HOẰNG KẾ

(1605- 1688)

Hiện thân tuỳ nguyện chốn phù vân

Thấy rõ tử sanh thoát luỵ trần

Phật đạo tham cầu, rời Nho giáo

Gần xa yết kiến, lễ hiền nhân

Trăng treo đầu liễu thông bản thể

Hoa rụng thềm rêu ngộ lý chân

Nhật nguyệt sáng soi người ngưỡng vọng

Thong dọng tự tại đạt chân thân

Thiền sư Phá Nham Hoằng Kế họ Bộc, người Liên Thuỷ. Năm lên 8 tuổi thấy bạn học mặc áo tang, ngài thắc mắt đến hỏi. Người bạn đáp:

-Bà nội tôi chết

Ngài lại hỏi:

-Con người có chết sao?

Từ đó, ngài canh cánh trong lòng hai chữ tử sanh

Năm 17 tuổi, ngài học trường làng. Đến 33 tuổi, ngài vào Quốc học. Bấy giờ ngài đến tham yết hoà thượng Tuyết Kiệu Tín Thâm và được hoà thượng khai thị, nhưng khối nghi trong lòng càng trĩu nặng thêm.

Bỗng một hôm, đang đi trong rừng, ngài ngẩng lên thấy trăng treo đầu ngọn liễu, bỗng toàn thân rỗng rang, chỉ còn khối nghi về công án” Nữ nhân xuất định” . Lần nọ, ngài tình cờ thấy hoa mẫu đơn nở rộ, khối nghi liền tan vỡ.

Mùa thu năm Giáp Ngọ (1654), niên hiệu Thuận Trị thứ 11, ngài được hoà thượng Tung Nhũ Mật phó chúc:” Năm sáu mươi tuổi, ông hãy đến trụ trì và hoằng dường thiền pháp tại chùa Tích Dương”. Những tác phẩm Ngữ lục của ngài được lưu hành ở đời

Mùa thu năm Bính Dần (1686), niên hiệu Khang Hi thứ 25, ngài ngồi an nhiên thị tịch, trụ thế 82 năm, tháp được an trí bên sườn núi Thanh Long chùa Tích Dương.

Bài tán

Tuỳ nguyện hiện thân

Từ Nho vào Phật

Giầy đỏ, áo lam

Tham khắp Ngô Việt⁹⁷

Trí huệ chiếu soi

Như vầng trăng sáng

Thế gian rạng ngời

Trời người hoan hỉ

———

97.Ngô Việt: Nước ngô và nước Việt ở thời Ngũ Đại Trung Hoa

Đời Thứ 72: Thiền Sư Tử Thành Truyền Toại (1632 - 1660)

ĐỜI THỨ 72

THIỀN SƯ TỬ THÀNH TRUYỀN TOẠI

(1632- 1660)

Mộng thấy Như Lai ký đỉnh đầu

Mẹ sinh con quý rõ lòng đâu

Ấu niên nhập đạo tâm bừng sáng

Mười tuổi du phương trí huệ sâu

Mãnh liệt dụng công luôn tỉnh thức

Vịnh ngâm thi Hán tỏ duyên mầu

Vang danh pháp chủ thời niên thiếu

Thuyết giảng xa gần khắp bốn châu.

Thiền sư Tử Thành Truyền Toại họ Vũ, người đất Hoài. Một hôm, người mẹ mộng thấy đức Phật đến xoa đầu, liền biết mình mang thai và sau đó sinh ra ngài.

Năm lên 6 tuổi, ngài theo cha đến xin xuất gia với hoà thượng Tiềm Am Càn. Năm 10 tuổi, ngài theo thầy đến tham yết hoà thượng Giáp Sơn và vui sống ở đây, tham công án “ Sa- di có chủ” . Sau đó, ngài dụng tâm miên mật, sáng suốt chánh niệm, oai nghi tự tại

Đêm nọ, đang cao giọng ngâm bài thơ của người Hán, đến câu “ Kết tóc làm phu thê, dứt mối nghi ân ái”, ngài bỗng hoát nhiên đại ngộ. Từ đó, đối với các công án trước đây mù mờ thì nay quán triệt dễ dàng

Bấy gìơ, ngài trở về đảnh lễ hoà thượng Bồ- đề và được phó chúc kế thừa pháp tịch Tiềm Am Càn.

Về sau ngài làm thủ chúng tại chùa Báo Ân, Quán Âm, Đàn Độ. Mỗi khi cầm phất trần lên toà thuyết pháp, tăng chúng đến nghe mấy trăm vị. Tiếng ngài giảng pháp rền vang như sấm cồn, cả hội chúng đều hoan hỉ.

Tháng 3 năm Canh Tý( 1660), niên hiệu Thuận Trị thứ 17, ngài an nhiên thị tịch, trụ thế 29 năm, tháp được an trí tại núi Bát Trì.

Bài tán

Nương sức trí huệ

Trải qua bao đời

Vừa mới sinh ra

Phẩm hạnh cao vời

Như sóng biển cả

Như trăng trên trời

Tự nhiên ẩn hiện

Đâu lúc nào vơi.