Đại Tập 61 · Bộ Kinh Tập VIII · Số 639tt–655

Kinh Quan Sát Chư Pháp Hạnh - Quyển 4 - Phẩm 3: Thọ Ký (phần 2)

KINH QUAN SÁT CHƯ PHÁP HẠNH

QUYỂN 4

Phẩm 3: THỌ KÝ (Phần 2)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại bảo Đại Bồ-tát Hỷ vương:

–Này Hỷ Vương! Nếu lại có Bồ-tát nương vào ngã, chúng sinh trải qua số kiếp nhiều như cát sông Hằng, mà bố thí, hộ trì giới, niệm nhẫn, phát khởi tinh tấn, vào thiền định, tu trí tuệ, nếu lại có Bồ-tát tin hiểu các pháp là vô ngã thì vị này hơn vị kia về phước đức tụ và mau chóng chứng Vô thượng Chánh giác. Vì sao?

Này Hỷ Vương, thuở xưa, đời quá khứ, chẳng thể tính được kiếp, lại không thể tính toán, chẳng thể lường, vô lượng chẳng thể nghĩ Ca-la, Tam-ma-gia đó có Đức Như Lai ra đời hiệu là Bảo Quang Uy Luân Vương Ứng Chánh Biến Tri, Minh Hành Cụ Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn, thế giới tên là Hữu bảo; kiếp tên là Ứng vãng.

Lại này Hỷ Vương! Trong ca-la và tam-ma-gia đó, Đức Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai có thế giới Hữu bảo giàu có sung túc rất là vui sướng, dân chúng đông đúc, đất đai bằng phẳng như bàn tay, không có sành sỏi, vàng bạc thừa thải, đất mịn như sờ vào áo Cơ-chân-lâu-nê-ca, tám con đường nối liền trang hoàng thuần dạ lưu ly màu xanh. Và có hoa sen bằng vàng Diêm-phù-na-đa tự nhiên sinh ra trong phần lớn đất đai. Hoa lớn như bánh xe, hương sắc đẹp đẽ thơm lừng. Thế giới đó rộng rãi có đến sáu mươi bốn trăm ngàn ức châu. Trong mỗi một bốn châu có sáu mươi bốn trăm ngàn ức thành. Những thành lớn đó đều rộng ba mươi hai dũ-xà-na, đều có tường vách bằng bảy báu và có nhiều trăm ngàn ức chúng sinh ở. Mỗi một thành lớn có mười hai ngàn thôn, thành, phường, ấp vây quanh. Những thành lớn đó đều có năm trăm ngôi vườn để sử dụng

với đủ những loại cây báu đầy hoa trái hương thơm vây quanh trang nghiêm. Trong mỗi khu vườn đều có ba mươi hai ao hoa, trong ao ấy đầy tràn nước tám công đức. Cát vàng trải khắp, lan can báu vây quanh xen lẫn những dạ lưu ly xanh và có hoa báu Ưu-ba-la, Ba-đầu-ma, Cứu-mâu-đà, Bôn-trà-lợi… sinh ra trong vườn ấy. Những loài chim như ngỗng, nhạn, giao thanh, khổng tước, uyên ương, ca-la-tần-già, mạng mạng ở trong những hoa Ưu-ba-la, Ba-đầu-ma, Cứu-mâu-đà, Bôn-trà-lợi đó đều cất tiếng hót.

Này Hỷ Vương! Nơi kiếp số ca-la, tam-ma-gia đó, Đức Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai có khu vườn tên là Ái kiến, là nơi Đức Thế Tôn cư ngụ. Đức vua cai trị xứ ấy tên là Hữu Nguyệt cùng nương tựa, ở chung với bảy mươi hai ức Thanh văn và tám mươi bốn ức Bồ-tát đều chẳng thoái chuyển.

Này Hỷ Vương! Nước Nguyệt vương cai trị, có bảy mươi hai ức chúng sinh ở. Trong các nơi đều có tám đường thông nhau.

Lại nữa, này Hỷ Vương! Nước Nguyệt vương cai trị, rộng sáu mươi bốn dũ-xà-na với bảy lớp tường vách, lan can bằng bảy báu, đủ các trụ cửa báu và cây Đa-la thẳng hàng đều mắc lưới gắn chuông nhỏ.

Lại nữa, này Hỷ Vương! Vào thời điểm ca-la, tam-ma-gia kiếp số đó, nước đó có Nguyệt vương cai trị, có vua tên là Bảo Nguyệt, làm chuyển luân tự tại, ở trong bốn ngàn châu, dùng pháp làm vương pháp.

Lại nữa, này Hỷ Vương! Vua Bảo Nguyệt đó với vua Hữu Nguyệt kia, chỗ cai trị đều tạo lập cung điện, nhà cửa bằng bảy báu đều rộng bốn dũ-xà-na với bảy lớp tường ngăn… cho đến giăng lưới gắn chuông bằng bảy báu vây quanh và lưới bằng ngọc ma-ni che bên trên. Trong cung điện nhà cửa đó, bốn phương có bốn ngôi vườn lớn, một tên là Tạp họa xa, hai tên là Thường khai hoa, ba tên là Hy kiến, bốn tên là Chánh hạnh lạc. Trong những vườn lớn đó có đủ loại cây sinh ra. Đó là cây báu, cây cho hoa, cây cho mùi thơm, cây cho quả, cây anh lạc, cây cho vải, cây âm nhạc, cây phú sa, cây nguyệt thượng, cây nhật thượng viêm. Trong các vườn lớn đó đều có bốn ao hoa lớn đầy ắp nước chiên-đàn-na với lan can báu giáp vòng,

đáy ao trải cát vàng Diêm-phù-na-đa. Các hoa báu Ưu-ba-la, Ba-đầu-ma, Cứu-mâu-đà, Bôn-trà-lợi che bên trên ao ấy. Chim uyên ương hót vang.

Lại nữa, này Hỷ Vương! Vua Bảo Nguyệt đó có bốn mươi hai ngàn thể nữ đứng vào hàng các đồng nữ cõi trời. Trong số đó có một Thiên nữ lớn nhất tên là Hữu Phước. Nhan sắc người ấy sáng đẹp hơn hẳn các trời.

Lại nữa, này Hỷ Vương! Vua Bảo Nguyệt đó có mười hai ngàn người con, hình sắc thù thắng vi diệu, người nhìn thấy đều tin yêu, sắc tướng tối thượng thanh tịnh viên mãn, có hai mươi tám tướng đại trượng phu trang nghiêm khắp thân.

Này Hỷ Vương! Vua Bảo Nguyệt ra khỏi cung, đến trong vườn Ý Hỷ Kiến vui vẻ dạo chơi, từ nơi Thiên nữ bậc nhất tên là Hữu Phước, bỗng có một đứa trẻ hóa sinh trong tư thế kiết già, hình sắc thù thắng vi diệu, người nhìn thấy đều tin yêu, có đầy đủ hai mươi tám tướng Đại trượng phu. Đứa trẻ đó, lúc sinh ra liền nói như vầy: “Các hành vô thường, vô trụ không có dừng yên, điên đảo, nên hướng về pháp.”

Đứa trẻ đó lại nói kệ này:

Các hành vô thường không dừng yên

Không trụ, không bền nên hướng pháp

Phàm niệm nhỏ, đây là thường an

Vì dục buông lung không chánh niệm.

Người và chư Thiên theo “hữu dục”

Đều là vô thường, tận pháp thể

Với dục chưa từng có chán đủ

Không chắc khổ dục là gốc khổ.

Có Thế Tôn hiệu là Bảo Quang

Phật nói pháp vô cấu vô vi

Các căn luôn ở trong tịch tĩnh

Và Thánh lạc Bồ-đề vô lậu.

Nay nghe con trình lời này:

Như Lai ra đời khó gặp được

Nên cùng đi đến bên Thế Tôn

Trời hơn cả trời, hạnh sáng rõ.

Này Hỷ Vương! Bấy giờ, vua Bảo Nguyệt hướng về đồng tử kia nói kệ:

Ông là Trời, Rồng, Dạ-xoa, Thần

Đồng tử vì ta nói nghĩa ấy

Ông mới sinh, nói lời như vậy

Với Phật pháp nói lời khen ngợi.

Ông chết ở đâu, đến nơi này?

Ông tên là gì? Nói với ta!

Ánh sáng soi khắp trong vườn này

Oai đức thù thắng chiếu soi khắp.

Đồng tử đáp lại:

Có Đấng Trượng Phu ở phương Đông

Tên Đạo sư Tu-mê-lưu-tụ

Tôi chết ở đó đến nơi này

Vì muốn thấy Pháp vương Bảo Quang

Như vậy, Pháp Thượng là tên tôi

Tôi nay phát nguyện tu trí Phật

Ngài nếu muốn nghe Đấng Tối Tôn

Nên cùng đi đến bên Thiện Thệ.

Này Hỷ Vương! Bấy giờ, vua Bảo Nguyệt cùng với đồng tử Pháp Thượng và các thể nữ, các vương tử và rất nhiều người đều đi đến vườn Ái kiến, chỗ của Đức Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai Ứng Chánh Biến Tri. Đến rồi, nhà vua đảnh lễ dưới chân Đức Phật, nhiễu quanh bên phải ba vòng rồi lui về đứng một bên. Mọi người đi theo vua cũng đảnh lễ dưới chân Đức Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương rồi lui về đứng một bên. Đồng tử Pháp Thượng làm lễ dưới chân Đức Thế Tôn đó rồi, quỳ ở dưới chân mà nói lời như vầy: “Bạch Thế Tôn! Đức Như Lai Tu-mê-lưu-tụ gởi lời hỏi thăm Đức Thế Tôn có được ít bệnh ít phiền não, đi đứng nhẹ nhàng, sức lực vận động thư thái chăng?” Đồng tử nói rồi, đứng

trước Đức Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai và hướng về Đức Thế Tôn đó mà nói kệ:

Đấng Vô Thượng Tư Nghì Ứng Cúng

Tối Thắng diễn nói hạnh Vô tránh

Độ thoát chúng sinh nhiều không lường

Ngài ngự tại tòa, nay con lễ.

Làm Giáo chủ ba ngàn cõi này

Thế Tôn dùng Pháp bảo bố thí

Vì người giảng nói kho pháp báu

Phá vua Ma-la, quân La-sát.

Trong chúng như trăng soi khắp cùng

Nói đạo đi qua bờ giải thoát

Giảng dạy năm Lực và năm Căn

Ngũ nhãn Thiện Thệ, con nương tựa.

Bậc xa lìa hết các não phiền

Vua Chuyển luân ở trong cõi này

Trừ bỏ ba cấu giống như mắt

Mắt tịnh lìa cấu bẩn thế gian.

Ma-hầu-la-già, người, chúng sinh…

Không ai chẳng hướng về Thượng nhân

Tối Thắng không cao cũng không thấp

Con nay kính lễ các Thế Thân.

Được cùng chẳng được, hạnh bình đẳng

Các tướng hoa nở, tướng trăng rằm

Như hoa sen, chẳng nhiễm thế pháp

Thế Thân khiến cành ái tan rã.

Khéo điều phục tâm rất hoàn hảo

Bình đẳng Thí, giới, lòng không sân

Chúng sinh khó phục, đã điều phục

Thiện Thệ điều tâm, trăng sáng ngời.

Ngôn ngữ dịu dàng ý khéo thuận

Khi nói chấn động ba ngàn cõi

Trời, Rồng, Tu-la và loài người

Họ nghĩ đây là do con nói.

Đây là không, không tánh chúng sinh

Không có tướng, nguyện cũng xa lìa

Phật nói trong này, không nơi đi

Cũng không có đến, cũng không chết.

Pháp giới chẳng động, không trú xứ

Đời trước, đời sau chẳng đắm tham

Ở trong khoảng ấy như hư không

Phật nói pháp này, không nhớ nghĩ .

Thế Tôn thường nói đến thật tế

Trong các đời này chuyển mê loạn

Như mù, đầy phiền não, sân hận

Họ khởi ý niệm ngã và nhân.

Pháp này tợ như mây cùng huyễn

Điều mắt thấy chẳng động, rỗng không

Nếu có được nhẫn thắng diệu này

Người đó luôn theo lời thầy dạy.

Như vẽ đủ loại vào hư không

Không chỗ, không có một chỗ dừng

Như vậy tự nhiên biết chỗ trụ

Nên kia không có một chỗ dừng.

Khi nghe các tiếng không có thật

Cũng chẳng thể thấy không trú xứ

Hoặc nghe, hoặc nói cũng lại vậy

Bản tánh chúng chẳng động, rỗng không.

Pháp thắng giả, thể tướng cũng không

Sẽ thấy sự thị hiện như huyễn

Nếu thấy thể như, không phân biệt

Sẽ thấy Thiện Thệ cũng như vậy.

Cõi, chẳng cõi, đềy cùng bình đẳng

Công đức của chư Phật bình đẳng

Các pháp bình đẳng, pháp tịch tĩnh

Các chúng sinh bằng không chúng sinh.

Bất tận mất hết ở trong tận

Bất tận mất hết không trong tận

Tận ấy chẳng tận, tận chẳng tận

Như vậy luôn thuận theo nhẫn này.

Phân biệt, phân biệt khởi phân biệt

Các pháp cũng không chỗ khởi lên

Nếu đã khởi thì thường chẳng khởi

Như vậy luôn thuận theo nhẫn này.

Thấy thấy thường, không thấy được thể

Hoặc thấy chẳng như, quán như thế

Hoặc thấy những pháp này rỗng không

Như vậy luôn thuận theo nhẫn này.

Chưa từng có thể biết đời trước

Tối thắng thật tế do chẳng biết

Nếu biết thông tế thường không tế

Thì tiền tế đó đoạn dứt theo.

Chẳng nương ở trong biên, vô biên

Bờ này, bờ kia thường chẳng trụ

Nếu trong ba cõi không trú xứ

Thì kia, trụ ở trong thật tế,

Nếu kia trụ ở trong thật tế

Thì trong ba cõi, không trú xứ

Nếu trong ba cõi không trú xứ

Thì kia thường trụ trong thật tế.

Nếu sắc tợ như chùm bọt nước

Biết thọ cũng như bọt nước nổi

Tưởng, niệm cũng giống như sóng nắng

Nếu biết thì trụ trong thật tế.

Các tụ là hữu vi, không bền

Nếu biết tợ như là cây chuối

Biết ý cùng huyễn kia tương đồng

Thì tụ tan đó đã tiêu diệt.

Nếu với Từ bi khéo tu hành

Không nương tựa ở mình và người

Tu niệm hạnh tối thượng thanh tịnh

Thì sẽ làm Phật như trời Tịnh.

Nếu lìa rộng khắp các não phiền

Thì kia chưa từng có thủ trước

Bỏ các sở hữu, không nắm giữ

Bố thí đó được Phật ngợi khen.

Nếu thân giống như trăng đáy nước

Biết lời nói ra như tiếng vang

Biết tâm như ánh chớp trong không

Giới kia thù thắng trong ba cõi.

Nếu Nhẫn điều xong đến bờ kia

Ý đó việc ngoài chẳng tổn hại

Biết rõ sáu căn như thôn vắng

Nhẫn đó được Thiện Thệ tán thán.

Nếu ưa thanh nhàn không sợ hãi

Đôi lần tu cảnh giới trí sáng

Thân tâm tịch tĩnh , hạnh ngay thẳng

Tấn đó thù thắng trong ba cõi.

Nếu người diệt bản tánh phiền não

Rỗng không phân biệt người tịch trí

Nếu tưởng chẳng chuyển trong ba cõi

Thì định kia Thiện Thệ ngợi khen.

Nếu biết trong này không có nhân

Thì với Thượng trí, kia được liền

Nên lìa hý luận mà tịch tĩnh

Trong ba cõi trí đó thù thắng.

Nếu ở trong “hữu” không mệt mỏi

Trong ức kiếp lúc tu khổ hạnh

Chưa từng ham thích thừa thấp nhỏ

Chúng Ma-la kia đều kinh hồn.

Con nói Tối Thắng, công đức trên

Như lấy giọt nước ở trong biển

Phật pháp rộng rãi không giới hạn

Chưa từng biết được bờ cõi đó.

Này Hỷ Vương! Bấy giờ, đồng tử Pháp Thượng ở trước Đức Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai, nói bài kệ này thì khắp tam thiên đại thiên thế giới chấn động sáu cách, trăm ngàn ức âm nhạc đồng thời tấu lên và mưa xuống các hương thơm, vòng hoa, hương xoa, hương bột. Tám ngàn vị Bồ-tát đều sinh ra nhẫn ở trong pháp Vô sinh. Vua Bảo Nguyệt cùng các thể nữ, các đồng tử với đại chúng đó đều phát tâm Vô thượng Chánh giác.

Này Hỷ Vương! Bấy giờ, đồng tử Pháp Thượng hướng về Đức Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai bạch như vầy: “Bạch Thế Tôn! Những Tam-ma-địa nào khiến cho Đại Bồ-tát sẽ được thọ trì các pháp? Sẽ được hộ trì cõi Phật công đức trang nghiêm? Sẽ được đủ đầy chúng Thanh văn, Bồ-tát? Sẽ được của cải, vật dụng vô thượng? Sẽ được vượt qua các Ma-la, các phiền não ác? Sẽ được đủ đầy chánh niệm, chánh ý, chánh thú, tàm quý, đạt được trí tuệ? Sẽ được tu tập theo các điều đã nghe? Sẽ được đủ đầy năm phép thần thông thắng trí? Sẽ được không chấp trước, ưa nói Tổng trì? Sẽ được đủ đầy biện tài? Sẽ được đủ đầy sáu pháp Ba-la-mật? Sẽ được đủ đầy sinh vào gia đình dòng họ hình sắc đẹp đẽ? Sẽ được vừa lòng với tiếng nói và việc làm? Sẽ được đủ đầy các công đức? Sẽ được giỏi biết vào, ra các định giải thoát Tam-ma-địa? Sẽ được đủ đầy các trí công đức, chưa được trí rộng lớn mà luôn làm Phật sự vì chúng sinh?” Đồng tử ở trước Đức Phật ấy nói như vậy xong, Đức Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai hướng về đồng tử Pháp Thượng bảo: “Này Đồng tử! Hãy lắng nghe! Lắng nghe! Khéo suy nghĩ kỹ! Ta sẽ vì ngươi diễn nói! Nếu đầy đủ Tam-ma-địa thì Đại Bồ-tát sẽ được những điều này và vô lượng vô số chẳng thể lường công đức thù thắng khác nữa, cũng sẽ mau chóng hướng về đạo tràng Bồ-đề. Này Đồng tử! Có Tam-ma-địa tên là Quyết định quan sát chư pháp hạnh. Nếu được Tam-ma-địa này rồi, Đại Bồ-tát vượt qua các cảnh giới ma, sẽ mau chóng chứng giác đạo Vô thượng Chánh giác”. Đức Như Lai lại vì đồng tử kia dùng lời kệ giảng rộng Tam-ma-địa này:

Như lời nói mà làm

Làm rồi chẳng nói dối

Thân, miệng, ý sạch trong

Có tâm Từ ích lợi.

Với Bi chẳng quên mất

Và chán các tham dục

Vì pháp luôn vui cầu

Thệ trí cũng chẳng bỏ.

Khéo léo trong ngôn từ

Nhập vào trí chúng sinh

Chẳng tiếc với nghiệp thân

Trong thân chẳng tham muốn.

Phải lìa lời thô ác

Với lòng chẳng hý luận

Cứu giúp khổ chúng sinh

Giác ngộ kẻ buông lung.

Người siêng dạy tương ưng

Kẻ hối khiến ra khỏi

Chẳng trụ tưởng chúng sinh

(Bản Phạm văn thiếu một câu).

Tưởng việc chẳng phân biệt

Xa lìa khỏi chấp thủ

Các tướng cũng sẽ diệt

Chẳng động trong thọ nhận.

Thường phải cầu trí tuệ

Xa lìa lời thế gian

Phải cầu được xuất thế

Chánh niệm chẳng quên mất.

Thuận niệm với các pháp

Như vậy sẽ khéo léo

Việc làm, làm đầy đủ

Và thuận hạnh thế gian.

Nên phải tin nghiệp báo

Xa lìa lòng chẳng tin

Nên phải tin chư Phật

Nên nhớ nghĩ thuận theo.

Thường nên nói tội lỗi

Phước tụ phải tùy hỷ

Và thỉnh cầu chư Phật

Lễ bái, lại hồi hướng.

Thường hàng phục kiêu mạn

Làm thiện không nhàm chán

Cũng thường siêng tương ứng

Luôn làm chớ bỏ buông.

Thành tựu hạnh tu chính

Phải biết nhân tạo tác

Chớ theo danh. biện bày

Bị trách chớ nổi sân.

Chớ chấp trước ngôn ngữ

Chớ nghĩ đây thật chân

Chẳng cầu trụ Dục giới

Chủng tánh Sắc, Vô sắc.

Như nghiệp đã chịu báo

Quả đó phải nên tin

Phân chia vật cần dùng

Dạy bảo chẳng chê bai.

Bình đẳng với chúng sinh

Một người cũng chẳng hại

Siêng, lười đều chẳng sân

Không ghét người chứng đắc.

Tâm luôn đầy mong ước

Như pháp hộ thệ nguyện

Với giới không xa lìa

Kiêu mạn phải trừ diệt.

Chuyển đổi lỗi hận sân

Ngu si cũng bứng đứt

Tham dục chẳng dấy khởi

Theo được liền biết đủ.

Lìa bỏ các thân quen

Không lợi chẳng tự ti

Được lợi chẳng tự cao

Chỉ mừng được pháp lợi.

Thường làm hạnh bình đẳng

Phải lìa khỏi tích trữ

Nghe được lời nói ác

Nhẫn nhục mà nghe nhận.

Thường hộ trì ngữ ngôn

Phải nói Bồ-đề thừa

Thường khuyên như siêng năng

Người tinh cần kề cận.

Luôn thưa hỏi bậc trí

Tăng tu kỹ chánh định

Chớ bỏ nơi thanh nhàn

Trụ Đầu-đà, ít muốn.

Nên tin hiểu về không

Với việc không đắm trước

Chẳng nương ở xóm làng

Chẳng tham dục các cõi.

Bên trong chẳng chấp ta

Chẳng đắm trước cảnh giới

Diệt các ý đảo điên

Với tâm luôn gìn giữ.

Nên phát sinh trí tuệ

Thường hành nghiệp chân chánh

Tâm ấy chẳng khiếp hèn

nghĩ ruộng phước thanh tịnh.

Các hành phải bỏ buông

Thí rồi không cầu mong

Cũng chẳng nghĩ trì giới

Với Nhẫn không phân biệt.

Chẳng phát khởi tinh tấn

Cũng chẳng nương trong định

Chẳng quên mất các pháp

Trí tuệ nên thông đạt.

Nên nhập vào các Ba-la-mật

Trong công đức mình, chưa từng nghĩ ,

Nghe công đức người chẳng giận ghét

Hữu vi, vô vi tâm bình đẳng.

Lúc nào cũng vin vào Niết-bàn

Với Hữu vi thường phải xa lìa

Giải thoát yên ổn luôn luôn biết

Trong xóm tưởng như kẻ sát nhân.

Với chỗ Niết-bàn thường ưa thích

Luôn luôn trụ ở trong hòa nhẫn

Mặt vui không làm vẻ nhăn nhó

Gặp người khác trước phải hỏi han.

Với bậc tôn túc luôn kính trọng

Và tâm trí tuệ khéo nối liền

Với người khác chưa từng trách phạt

Nếu có đấu tranh khiến lặng yên.

Với chỗ tịch tĩnh thường khen ngợi

Thường dạy. chúng sinh luôn hòa hợp

Yêu ghét trong lòng thường bình đẳng

Thường phải cầu đến Tổng trì môn.

Như mẹ yêu thương các chúng sinh

Như cha yêu thương các thánh nhân

Yêu thương tôn trọng như thân cận

Yêu Bồ-tát như Phật Thế Tôn,

Yêu pháp cũng như yêu tự thân

Và cầu điều nghe không nhàm chán

Đã nghe pháp xong tu chân chánh

Với Như Lai cũng thường cúng dường.

Nên tin hiểu đối pháp thù thắng

Không tâm khiếp nhược, không biếng nhác

Với Tam bảo luôn phải cúng dường

Thường phải nhịn chịu lời bất chánh.

Thường chẳng luyến tiếc với tự thân

Cũng lại chẳng tham tiếc tuổi thọ

Sống đời thanh tịnh, thường khất thực

Chẳng bỏ Đầu-đà, theo thứ lớp.

Chưa từng lìa chỗ ở thanh vắng

Xa, xa nữa, phải bỏ đồ chúng

Chớ ưa ở chung với tại gia

Với người xuất gia chớ quấy nhiễu.

Chớ yêu, dối trá, nói lời lành

Giáo hóa nhiều người vào Phật trí

Khi nói pháp, lòng không khiếp hèn

Phương tiện khéo quán sát người khác.

Trong tâm luôn luôn nghĩ đến Phật

Và thường nghĩ pháp chẳng buông lung

Cũng ở chỗ Tăng luôn tôn trọng

Và thường cúng dường cho người trí,

Cũng thường gần trí phương tiện khéo

Thường không tranh cãi với người định

Với kẻ tinh cần giúp tâm tốt

Cũng niệm tu pháp tin việc phước.

Giáo hóa chúng sinh khiến làm lành

Người tin phải yêu, lòng ngay thẳng

Nếu chạm việc khổ hay khai mở

Thường nương đúng thời, bỏ phi thời.

Thường nên biết sợ và hổ thẹn

Trong tội ác đó sinh xấu hổ

Các hạnh bất chánh nên xa lìa

Gặp người chánh hạnh, luôn thân cận.

Vì giải thoát, nên giữ gìn giới

Cũng lại phải cầu đến hạnh Thánh

Luôn nghĩ tu hành bốn Niệm xứ

Cũng thường thân cận bốn Chánh đoạn.

Và bốn Như ý túc sẽ thành

Với các căn cũng sẽ phát sinh

Nên phải cầu lực cũng như định

Với bảy Giác phần luôn quán sát.

Thường phải tu hành tám Phần đạo

Xa-ma-tha cũng cầu tích chứa

Tỳ-bát-xá-na luôn sinh Đế

Tâm đã tùy hỷ mà quán sát.

Trong pháp hoan hỷ lại sinh hỷ

Cũng vượt qua vướng mắc các duyên

Nghe không trú xứ chẳng kinh sợ

Chỗ chẳng thể được, chớ buông lung.

Thường phải cầu mong hạnh Bồ-đề.

Hạnh Phật sẽ làm, tin, khen ngợi

Nên phải chán bỏ hạnh cảnh giới

Cũng phải bỏ những hạnh trước làm.

Nghiệp mình tịnh, không nói người khác

Luật hạnh chẳng phá, luôn tuân giữ

Giỏi học cấm giới biệt giải thoát

Bỏ phi thời, nương thời thực hành.

Khéo léo suy xét nên đi, đến

Vật tốt biết lường tự cấm dừng

Và ở dòng Thánh đều biết đủ

Cũng lại cầu vào Thắng trí thông.

Trong Tam-ma-địa phải vin giữ

Và với định hạnh, biết vào trong

Nên biết lòng chúng sinh ưa muốn

Theo đúng lời nói thầy dẫn đường.

Cũng nên thông đạt thuyết vô ngã

Nếu kẻ siêng năng khiến vui mừng

Niệm tu hành như thể Tối thắng

Tam-ma-địa này phải niệm luôn.

Nghe đã tin Thanh văn chánh hạnh

Đạo Duyên giác phải học, thuận theo

Chủng tánh chư Phật phá ma đạo

Tam-ma-địa này phải cầu luôn.

Phát khởi Thắng giác do bố thí

Người chẳng thoái chuyển hạnh

Thế Tôn Nhiều ức kiếp tu hạnh bậc trí

Chính biển nghe là pháp hành xứ.

Trong cảnh giới này, tôn trọng pháp

Nếu tin hiểu là tài sản thật

Thị hiện, trú xứ của Phật này

Ở pháp tạng này cầu châu báu,

Ở trong ruộng này cầu quả đó

Lửa phiền não ở trong vườn vui

Ưa trì pháp, đây là vườn tược

Là người thích thấy Tam-ma-địa.

Cầu pháp thanh tịnh, mẹ này sinh

Người muốn được, không nên nương tựa

Các tướng thắng diệu sẽ buộc lấy

Các tướng đẹp đẽ cũng hiện lên.

An trụ trong đất nước trang nghiêm

Lại cũng được nghe và giữ gìn

Sinh ra đủ loại, được giác ngộ

Lời thanh tịnh, tiếng nói thật chân.

Cũng vượt qua được cảnh giới ma

Bao gồm tất cả, mặc giáp đồng

Giết hại phiền não, nương điều phục

Đây cũng phá tan điều chẳng lành.

Muốn cho các thiện được hưng thịnh

Muốn được cầu nguyện làm trang nghiêm

Nhiều chúng mà ma chẳng phá được

Đây, lúc nói cũng không tận cùng.

Mong cầu cùng thế gian bình đẳng

Luận sư ngoại đạo nói chẳng thật

Đây vượt qua khỏi pháp Thanh văn

Bậc Độc giác thắng, đây là duyên

Trí Nhất thiết trí, đây gìn giữ

Cõi chúng sinh đây cũng an trụ

Đây là chân thật giáo hóa người

Trong lúc lựa chọn lời, bạn lành

Bậc căn thanh tịnh là Thiên nhãn

Và với Pháp nhãn muốn cầu tìm.

Cầu người nói pháp đây thắp đuốc

Cầu lời thệ nguyện, đây thành thật

Cầu người tài thí, đây là xả

Cầu giải thoát chấp, đây siêng năng,

Cầu người vui định, đây niềm tin

Muốn nghe biển pháp, đây chánh hạnh

Cầu mê lưu định, đây là lực

Muốn cầu đạo pháp, đều bình đẳng.

Vì muốn sự trang nghiêm vi diệu

Tự tâm điều phục, đó là Phạm

Phương tiện cầu pháp, đây tâm hỷ

Và bất thoái chuyển, đây hành hóa.

Đây là nẻo đến hạnh nói năng

Thường nghĩ người trí tuệ lợi căn

Đây là phương tiện nghiệp bắt đầu

Trượng phu trâu chúa, đó cờ trí.

Muốn cầu thù thắng, bằng cung tên

Cầu vô ngã là na-la-dạ

Nếu hướng trí tuệ, đây là đường

Cầu giải thoát là giới bình đẳng.

Đây là chỗ trời… lễ bái luôn

Đây là chỗ rồng thường tung hoa

Và cả loài người đều cúng dường

Dạ-xoa khen ngợi: Thật hiếm có!

Hàng trăm La-hán cũng đảnh lễ

Bồ-đề Thắng Thiên cũng khen ngợi

Nếu tự nhớ nghĩ chư Như Lai

Muốn hộ căn, đó là thành quách.

Trụ như pháp là hợp phương tiện

Nương tựa Định, đó được bình đẳng

Các nghi ngờ thì khiến tan rã

Có mê hoặc thì khiến đoạn trừ.

Ngã mạn phiền não khiến diệt tan

Muốn qua bờ kia, khiến vượt qua

Bệnh ràng buộc, đây là thuốc lành

Người có bệnh, đây là trị thật.

Nhổ bật lên tên độc phiền não

Muốn hợp lý là tạo suy nghĩ

Trong chúng, sư tử gầm không sợ

Ở chỗ Thiện Thệ cầu nghe pháp.

Và đường này thường là Niết-bàn

Đoạn trừ tất cả các đường ác

Ở chỗ ba cõi đều vượt lên

Cầu cõi công đức, đây trang nghiêm.

Ví định Kim cang đây với đó

Sinh tòa Sư tử lần sau cùng

Việc cầu phước đức, đây chẳng mất

Các việc muốn cầu, đây bao gồm.

Thường mệt mỏi thì khiến ngưỡng mong

Chưa có tinh tấn, đây phát khởi

Nương cậy duyên thì khiến yên ổn

Việc làm khác biệt, che khiến trụ.

Có thể bình đẳng, đây thành tựu

Nương vật kiêu, buông lung, trừ hết

Lấy vật ngang ngược, đây buông bỏ

Biết hết các thứ, trí khắp cùng.

Cầu trí tuệ thì đây phát sinh

Lập hội cầu phước đây chẳng mất

Nương ba hữu thì dứt thệ nguyện

Thường không có tướng cầu Bồ-đề.

Ba đời các pháp không

Biết rồi mà chẳng xả

Trí phương tiện mọi lúc

Làm vì các thế gian.

Mong cầu chủng tánh Phật

Trí Phật là từ đó

Chớ tìm cầu lỗi lầm

Ở người nói pháp đó.

Cũng lại chớ khi khinh

Chưa học, chưa thấy biết

Người nói pháp, chớ sân

Phải ở gần tôn trọng.

Nghe thật phải biết thật

Chớ huỷ báng bậc trí

Thí pháp, chớ mong vật

Nói pháp chớ lẫn tiếc.

Nghe pháp và tôn trọng

Tâm ý chớ tán loạn

Vì nói pháp hết lòng

Nếu thấy người ưa muốn.

Giảng pháp chớ gián đoạn

Chớ duyên vào việc khác

Kham nhẫn lời hỏi thẳng

Hoặc hỏi vì giải thoát.

Hoặc kẻ có ác tâm

Với họ, nên nhẫn nhục

Hối hận và nghi hoặc

Nên đoạn dứt vì họ.

Nếu thấy chưa được đạo

Đem đạo vì tuyên dương

Khi tư duy định này

Dễ được trí Thế Tôn.

Các việc làm, cúng dường

Ở bên người nói pháp

Cầu tám phần thắng đạo

Chớ duyên theo việc khác.

Nếu tâm ác cạnh tranh

Khó phục khiến phục hàng

Không nương Thần túc đó

Nên cầu mong Thần túc.

Niệm tuệ và hành xứ

Vì những người cầu pháp

Phát khởi đều nói rằng:

Nếu muốn hành Bồ-đề

Thị hiện ức chư Phật

Đều trụ trong cõi đó.

Nói hóa độ chúng sinh

Nếu người thuyết pháp nói

Vị này là rất ngon

Nếu kia tu thanh tịnh

Cầu thần thông tự tại

Mà gầm tiếng sư tử.

Hạnh những trí giả đó

Ngợi khen hạnh tịch diệt

Trừ nóng có mát mẻ

Đây là câu “bất đọa”.

Nói lợi ích mở trói

Hỷ lạc phát ở thân

Lòng ấy cũng vui mừng

Người trí, trí tự tại.

Kia cầu trí khắp cùng

Tin vào những pháp đó

Trụ Phật trí chẳng thoái

Quyết định vì Bồ-đề.

Thuận huân tập pháp lành

Các ác đều bỏ đi

Trừ sạch các pháp ác

Pháp lành liền tự đến.

Những người học giới kia

Nếu muốn cầu phước đức

Những người đó được thành

Nếu cầu thì tương ưng

Những người đó đạt được

Tướng đoan nghiêm trong thân.

Hạnh này Phật thuận biết

Thân cận các Thánh xong

Trí sáng soi trong trí

Được trí Phật sáng khắp.

Trụ đây rồi sẽ thấy

Ức ức bậc đoan nghiêm

Trong này, đại lực đó

Hỏi nghi nơi bậc trí.

Đoạn trừ các nghi ấy

Các hoặc đều diệt tan

Trong này sinh Phật pháp

Bậc Thù Thắng ngợi khen.

Lìa bỏ các đời ác

Và phiền não nhiễm ô

Chẳng mất các phước đức

Với phước nếu cầu mong.

Thì họ nương kẻ trí

Thích pháp là tột cùng

Và vui mừng pháp nhãn

Thân gần người dũng kiện.

Biện luận pháp trôi chảy

Muốn cầu ngữ ngôn khéo

Đã nói kia hộ trì

Nếu có người nói pháp

Và biết các nhân duyên

Ưa gặp người nương cậy.

Trong các pháp ứng hợp

Hòa hợp chẳng hòa hợp

Thể trí, phần phương tiện

Nói đến các pháp xong.

Như vậy hiện các pháp

Trí tư duy chân thật

Ở trong đoạn lưới khát

Phải bỏ các tham đắm

Vô minh ở trong tan

Sẽ được sáng hiện tiền

Biết rõ khắp ở trong

Chỗ đó nói vô chấp.

Biết đủ loại tâm, ý

Ở đây giảng rộng xong

Hiểu rõ cùng danh

Những pháp đã giảng nói.

Chỗ sáu căn quan sát

Như thấy làng trống không

Với xúc biết bên ngoài

Sẽ được thấy trí Phật

Nếu lìa ba ngôn ngữ

Thì họ chấp ở trong

Và diệt ba ái nhiễm

Thì họ nói ở trong

Nói xả bỏ ở trong

Nếu ở chỗ sinh ra

Với hữu họ đoạn tan

Ở trong định này nói

Dứt hẳn sinh bệnh tật

Và lìa tên độc chết

Các khổ đều vắng lặng

Thì các dòng phân biệt

Các lo khiến vui mừng

Ý ác khiến giải tán

Thành phương tiện sạch trong

Nếu người hành pháp đó

Đầy đủ sự xét xem

Nếu mong cầu thù thắng

Tạo sáng trong ác sân

Nếu có con mắt mê

Trong này sấm Phật vang

Khi chuyển bánh xe pháp

Hạnh mạnh, đây xưng dương

Nếu trí thế gian đó

Trong này trừ tan hết

Nếu não phiền ô nhiễm

Trong này trừ các kiến

Nếu nương tựa vào ngã

Nhận lấy và giữ gìn

Trong này đều đã nói

Chẳng lẫn trong trí Phật

Như vậy được thù thắng

Các pháp luôn tăng trưởng

Đây là đạo trí khéo

Luôn chứa nhóm pháp thiện

Xa lìa các nghiệp ác.

Siêng tu niệm pháp Phật

Giảng nói không lẫn tiếc

Chẳng đoạn chủng tánh Phật

Phải trụ ở trong đó

Chủng tánh pháp sáng lên

Thánh chúng đều hộ trì.

Thu phục các luận sư

Ngoại đạo muốn khởi dậy

Nói pháp khen: Lành thay

Họ đều sẽ khen ngợi

Thường tu hạnh Bồ-đề

Ở đó không tâm niệm.

Các chúng sinh như trăng

Thường tạo ý bằng hữu

Các pháp, như mặt trời

Luôn giữ suy nghĩ đúng

Luôn tưởng khởi đến thầy

Tư duy trong định ấy.

Định này giống như vua

Vì chúng sinh nói rõ

Vì người trí dẫn đường

Tâm tin kính pháp lành

Quả cam lộ chín muồi

Đời trước khiến niệm trụ

Thọ thai, không nhiễm bẩn

Nhàm chán pháp ngu si

Công đức Phật đại Tiên

Khi khen không bờ bến

Khi trì trí tuệ Phật

Khi pháp nói Thiện Thệ

Và trí khi chép thành

Khi nói sẽ được phước.

Xa lìa các ngoại đạo

Đây là chỗ bất động.

Lời nói ở thế gian

Lời nói của chư Phật

Công đức Phật quá khứ

Ở đời sau cầu mong

Hiện tại chư Phật trụ

Đây là các kho báu.

Khiến chúng sinh vào hạnh

Vì nói thừa Thanh văn

Với trí chẳng quên mất

Đây là Ấn Phật pháp

Đây phát ra mạnh mẽ

Đây, báu không biến đổi

Và các trí mau thành

Muốn hỏi công đức Phật

Ham pháp không chán nhàm

Tan các lửa phiền não

Trí phương tiện sẽ thành

Tư duy về địa giới

Thủy giới sẽ vào trong

Vào với định Hỏa giới

Phong giới, không trú xứ

Không giới chẳng mê hoặc

Trong giới trí hiện lên

Khiến vào với Pháp giới

Chán lìa khỏi các hành

Khiến tan các ái nhiễm

Lánh xa các biển “hữu”

Trừ diệt các hoạn nạn

Khiến xả bỏ các pháp

Tự phân biệt biết rõ

Hạnh khác cũng biết rành

Muốn nói không cùng tận.

Trong phương tiện sạch trong

Chỗ ra sẽ thuận biết

Ngã kiến nên lìa bỏ

Cũng xa lìa ngã sở

Nhiễm trước phải trừ tan

Kiêu mạn nên điều phục

Như chó đi vì ăn

Không tham trong bố thí

Đã ăn nên no tràn

Ăn rồi biết an vui

Tại ấm không thiếu được

Nước lớn phải qua nhanh

Các luận chẳng thể phá

Ngay thẳng không vin duyên

Xa lìa khỏi thụy miên

Thân cận người nói pháp

Trạo hý vượt qua liền

Cũng nên diệt nghi hoặc

Và các dục khiến tan

Cũng lìa xa lười nhác

Chỗ ngã chẳng chấp giữ

Vô ngã khiến hiển bày

Chẳng trụ chấp nơi mạng

Cũng chẳng nên giữ pháp

Chẳng đấu tranh trong pháp

Nói nghĩa hợp bình đẳng

Dùng tâm khéo suy nghĩ

Các hành không thật có

Phải gần gũi người trí

Các nơi, không khiếp nhược.

Trong đó phải tin hiểu

Trong chúng chớ kinh sợ.

Nói công đức người khác

Chớ tự đề cao mình

Chỗ hành xứ Biến trí

Luôn luôn cần thực hành

Không chấp trước trú xứ

Như chim bay mất tăm.

Chớ làm vì lợi dưỡng

Cũng chẳng chấp thân mình

Tâm cũng chẳng giảm kém

Khéo biết chỗ kinh hành

Phải thuận theo tu niệm

Chớ nghĩ , chớ nhớ mong

Cũng sẽ cầu giải thoát

Luôn ở chỗ lặng yên.

Thường tu niệm phạm hạnh

Với định sẽ được nhanh.

Từ ở lòng bình đẳng

Bi là bao gồm khắp

Dùng Hỷ làm pháp lạc

Chỗ Xả phải bỏ luôn

Dùng Giới thương người khác

Do định sẽ hiểu pháp

Do trí làm nên làm

Về sau không hối hận.

Phát ra trí vô tận

Cũng nên lời khéo léo

Nói ngã vào ngữ ngôn

Chỗ nói không cầu lợi

Không ưa lời tạp nhiễm

Là trụ không mệt thiếu

Chẳng bỏ chẳng lấy thêm

Các pháp là Bồ-tát

Chớ hủy hoại các pháp

Như vậy nói minh hiển

Chẳng lừa dối chúng sinh

Phải quy y Tam bảo

Bao gồm hết chánh pháp

Tạo nguyện phải bền chắc

Vói Tiểu thừa không ham

Ngày đêm nên siêng năng.

Vì cầu các pháp nên

Biến trí từ đó lại

Đây kho tàng chư Phật

Tam-ma-địa như biển.

Này Hỷ Vương! Bấy giờ, Đức Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai vì đồng tử Pháp Thượng, dùng kệ tụng, giảng nói rộng rãi Tam-muội Chư pháp hạnh quyết định quan sát thuyết này. Khi Đức Như Lai nói Tam-ma-địa này, vua Bảo Nguyệt và các con, quyến thuộc đạt được sự không thoái chuyển nơi đạo Vô thượng Chánh giác, một ngàn chúng sinh phát tâm Vô thượng Chánh giác, học địa của vô lượng chúng sinh tăng trưởng.

Này Hỷ Vương! Ý ông thế nào? Về thuở đó, đồng tử Pháp Thượng là ai khác ư? Ông chớ có thấy khác như vậy? Vì sao? Này thiện gia tử, vì vào thuở ấy, ông tên là đồng tử Pháp Thượng đó. Này thiện gia tử, Thuở đó vua tên là Bảo Nguyệt thì nay là Đại Bồ-tát Từ Thị đó. Còn các con của vua đó tức là chúng Đại Bồ-tát ngồi trong hội này đó.

Này Hỷ Vương! Bấy giờ Đại Bồ-tát Pháp Thượng cùng với cha, mẹ, tôn trưởng và bạn bè tri thức, đầy đủ ba mươi sáu ngàn ức chúng sinh cùng ở trong giáo pháp của Đức Như Lai Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương mà bỏ nhà xuất gia. Này Hỷ Vương! Họ yêu thích giáo pháp của Đức Thế Tôn đó, làm Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-ba-bà-ca, Ưu-bà-tư-ca rất nhiều.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn đã nói cho họ biết ý nghĩa này rồi, lại muốn hiển minh thêm nữa nên liền nói kệ:

Ta nhớ thuở xưa nhiều ức kiếp

Có Đấng Tối Thắng hiệu Bảo Quang

Phật có Tăng chúng cũng nhiều lắm

Và các Bồ-tát lậu tận xong.

Cõi Phật đó thanh tịnh đáng ưa

Trang nghiêm tự nhiên như cung Trời

Trang hoàng, vườn, xóm làng, thành ấp

Bằng hoa trải bằng như bàn tay.

Trong đó có vua tên Bảo Nguyệt

Vua tự tại với hàng ngàn châu

Là bậc trí phước tuệ đầy đủ

Nhiều thần túc, vô biên kho tàng

Vua ở vườn rừng vui dạo chơi

Hoàng hậu mang thai, sinh đồng tử

Tên là Pháp Thượng đáng chiêm ngưỡng

Tướng tốt rực sắc vàng, thù thắng.

Vừa sinh liền nói lời vi diệu

Nói về pháp Phật mà ngợi khen

Nói tại gia ác, đức tịch tĩnh

Các tội lỗi dục cũng nói lên

Hóa độ mẹ cha và thân thuộc

Trí giả nghĩ khiến tin thanh tịnh

Nhà vua đó rất đỗi vui mừng

Hướng về bên Tối thắng Đại Tiên.

Đồng tử chẳng lại vào trong cung

Liền cùng cha mình ở trong vườn

Cùng với thân thuộc và đại chúng

Ba mươi sáu ức bên Thế Tôn

Vua Đại Tượng đó đã đi đến

Thấy Phật Bảo Quang Pháp Vương rồi

Lòng thêm hớn hở, thêm kính yêu

Lễ dưới chân rồi ngồi một bên

Pháp Thượng cũng lễ chân Tối Thắng

Rồi chắp tay mà hầu Thế Tôn

Đã kính trọng Phật đó như vậy

Đồng tử ca tụng bằng kệ khen

Với Tối thắng, ông nhiều khen ngợi

Pháp thể thật đức, thầy dẫn đường

Vua và các con cùng đồ chúng

Duyên theo Bồ-đề mà phát tâm

Pháp Thượng thưa hỏi với Đức Phật

Nói định này, Tịch tĩnh ly trần;

Mạnh mẽ trụ Tam-ma-địa ấy

Chứng đắc Bồ-đề, ma phục hàng.

Đấng Lưỡng Túc Tôn nhận lời thỉnh

Biết tâm đồng tử tin thanh tịnh

Liền vì ông nói định khó thấy

Và dùng kệ khen uy đức lớn

Phật đó nói Tam-ma-địa này

Chư Phật Bồ-đề lìa trần cấu

Vua và các con cùng thần dân

Liền trụ Phật trí chẳng thoái chuyển.

Phần nhiều đều trụ học, vô học

Đã nghe định tịch tĩnh như vậy

Lại còn nhiều ức chúng sinh khác

Duyên với Bồ-đề mà phát tâm

Vua và các con cùng đồ chúng

Đều khiến lìa, nhàm phước ngũ dục

Lúc đó đồng tử là đứng đầu

Ở đây bỏ nhà liền xuất gia

Rất đỗi yêu thích lời thầy dạy

Khắp nơi đầy người và chư Thiên

Đồ chúng Thiện Thệ đó nhiều lắm

Ở trong, chẳng dễ biết số lượng

Hỷ Vương! Ông ở thuở xưa đó

Chính tên là đồng tử Pháp Thượng!

Người ở trong đó làm phụ vương

Nay là Bồ-tát Từ Thị đó!

Các vương tử con vua lúc đó

Tức là các chúng hội ngồi đây!

Chúng sinh tại cõi tương tục này

Biết rồi khiến tu hạnh thanh tịnh

Vậy nên, đã nghe định tịch tĩnh

Nên phải giữ lấy, luôn tin tưởng

Thường vì người nói không lẫn tiếc

Sẽ có Phật trí chẳng khó khăn

Số lượng phước đó chẳng dễ được

Thời gian nói, nhiều kiếp không lường

Nếu gìn giữ định Thắng thượng này

Vì chúng giảng nói chớ buông lung.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Hỷ Vương bạch Đức Phật:

–Hy hữu thay! Bạch Thế Tôn! Tam-ma-địa này tạo ra nhiều lợi ích, mới có thể cho các Bồ-tát các công đức pháp, khiến cho các vị ấy chuyển sinh. Bạch Thế Tôn! Bồ-tát được Tam-ma-địa này thì nên phải thân cận, nên phải tu niệm, nên phải làm nhiều những pháp gì? Nên chẳng thân cận, nên chẳng tu niệm, nên chẳng làm nhiều những pháp nào? Rất hay! Bạch Thế Tôn! Có những pháp nào? Không có những pháp nào? Bạch Thế Tôn! Xin nguyện vì con giảng nói! Thưa Đấng Tu-ca-đa! Xin nguyện vì con phân biệt! Bồ-tát pháp nào có? Pháp nào không?

Đức Phật nói:

–Này Hỷ Vương! Bồ-tát đối với lưu chuyển, không có mỏi mệt. Bồ-tát đối với chúng sinh, không có sai biệt. Bồ-tát đối với của cải, không có giữ lấy. Bồ-tát đối với thí luôn luôn bình đẳng. Bồ-tát đối với sự học thường kính trọng, trì giới không có chỗ sinh, tâm không phiền não, không khiếp nhược, không hiểu theo tà, không chẳng suy nghĩ mà có chứng đắc. Bồ-tát đối với chúng sinh không có giết hại, đối với của cải người không có trộm cắp, đối với vợ người không có tham ái, không nói nghiệp ác, không lời phá hoại, không có ác khẩu, không có nói thêu dệt, chẳng tham của người khác, không theo sân hận, không có rừng kiến chấp, không vượt qua ưa thích Bồ-đề, chẳng hủy báng pháp, chẳng khinh thường Tăng, đối với những bậc đáng tôn không ai chẳng kính trọng, đối với cửa giải thoát không có kinh sợ, đối với việc làm người khác không có mệt mỏi, chẳng tự ngợi

khen, chẳng chê bai kẻ khác, trong hành động lưu chuyển không có tùy thuận, trong hành động phi lưu chuyển không gì chẳng thuận theo, đã phát lời thề thì nhất định chẳng thay đổi, đối với việc đã làm nhất định chẳng hủy bỏ, việc làm của người khác thì biết ân, việc làm của mình thì không mong cầu, đối với người không thế lực không có khinh khi, đối với người chưa học không có khinh chê, chẳng lưu luyến vợ con, không có yêu ghét, đối với giáo sư không có bí mật riêng, trong pháp làm thầy không có giấu giếm, đối với các pháp không có tư tưởng phá hại, đối với pháp thí không có mệt mỏi, đối với cầu pháp không có lười chán, chẳng do lợi ràng buộc mà có điều giảng nói, chẳng do bố thí mà làm bạn bè, chẳng dua nịnh, không có hai lưỡi, chẳng vì huyễn hoặc mà gần gũi phụng sự, chẳng ghét đối với pháp, không ngã, ngã sở, chẳng luyến tiếc đối với thân, chẳng ưa thích đối với mạng, không có ngã kiến, không có tạo oán, đối với thật, chẳng thật không có hủy báng, đối với pháp không sân mới giác ngộ, chẳng phải thích trẻ nhỏ, chẳng phụ bạn bè, đối với chỗ gần gũi cận kề không có dối lừa, đối với thật và chẳng thật chẳng phạm nâng lên, thả xuống, chẳng làm lừa dối; chẳng điều khiển phi thời, đối với chúng sinh khác không có tư tưởng cạnh tranh, đối với mọi việc không có giải đãi, chẳng tổn đến nhẫn, chẳng đáp lại lời ác, chẳng ràng buộc với oán, chẳng khinh thấp hèn, theo tiếng nói đùa không có hâm mộ, đối với siêng năng chẳng xả, đối với ăn uống không được chẳng phân chia, khi bố thí chẳng dùng vật xấu, đối với phụ nữ không có hạnh quấy, đối với trượng phu không có nhiễm ô, chánh tín chẳng bỏ, học giới chẳng thong thả, không gì chẳng hổ thẹn, không gì chẳng xấu hổ, không có thiếu phước, không có thiếu nghe, thí rồi chẳng hối, với trí chẳng lầm lẫn, đối với Tam bảo không gì chẳng kính trọng, đối với thế đế chẳng là bền chắc, đối với thắng nghĩa không có nhiễm trước, không có rừng kiến chấp, không chấp ngã, chẳng quên chánh niệm, đối với chánh đoạn không có làm khác, đối với thần túc không có vị say, đối với căn chẳng mềm, lực chẳng yếu, đối với giác phần không có chẳng biết, với đạo không điên đảo, đối với Tam-ma-địa không có tướng chấp trước, trong Xa-ma-tha không có trụ chắc chắn, đối với Tỳ-bát-xá-na

không có phân biệt, với minh giải thoát không riêng chứng đắc, đối với các đế không có chướng ngại, “qua bờ kia” không chẳng phát khởi, trong các tụ chẳng đắm trước, trong giới chẳng nương nhờ, chẳng phải thời chẳng được, đối với Thanh văn không có thấy chứng (100).

Đối với các Bồ-tát là giáo sư, đối với các Nhập không có ý niệm, ở các cảnh giới không có nương tựa, chẳng do tự nghiệp mà sinh đường ác, ở trong thai không có khổ não, đối với lưu chuyển không có hỷ lạc, đối với lưu chuyển không có tưởng khổ, đối với những chỗ sinh ra không có kinh sợ, đối với các chúng sinh là ruộng, không thiếu hạt giống, ở chỗ gieo trồng chẳng hề mong cầu, ở các ruộng phước người nhận không có trống khuyết, đối với bố thí chẳng ràng buộc hạn lượng, trì giới chẳng ràng buộc hạn lượng, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ cũng chẳng ràng buộc hạn lượng, lưu chuyển cũng chẳng ràng buộc hạn lượng, Từ chẳng chia cắt, đại Bi không thiên lệch, không có kiêu mạn, về nhà không kiêu mạn về của cải, không kiêu mạn về sắc, không kiêu mạn về tự tại, không kiêu mạn về quyến thuộc, không kiêu mạn về đa văn, không kiêu mạn về trì giới, không kiêu mạn về ở nơi thanh vắng, không có kiêu mạn công đức ít muốn của Đầu-đà, không có mạn mạn, không có sân si, không có tùy miên ái, trong điên đảo không cho là thật, đối với tịnh và bất tịnh chẳng cho là hai, chẳng ham sinh lên cõi trời, chẳng ưa thích Dục, chẳng phải người đồng nghiệp nhất định chẳng thân cận, luôn siêng năng, chẳng giữ gìn biện luận của thế gian, đối với ngoại đạo luôn thương xót, đối với sự vật không có tư tưởng ràng buộc, đối với tự thân ấy chẳng muốn cầu vui, không có yêu giả trá, chẳng nương cậy ma. Này Hỷ Vương, các Đại Bồ-tát đã phát lời thề thì nhất định chẳng dời đổi cho đến đạo tràng Bồ-đề rốt cùng (150).

Này Hỷ Vương! Các vị Đại Bồ-tát, những vị này đều không, việc khác của mình chẳng được làm thì chớ nên làm, có những pháp nào nên làm thì làm.

Này Hỷ Vương! Các Bồ-tát chẳng nên hủy báng. Bồ-tát chẳng hủy báng người khác thì tự được an định, đối với các việc

làm chẳng động, chẳng trì hoãn, phải gánh vác gánh nặng, đối với việc xấu ác thì chẳng làm theo, đối với việc thiện phải làm lợi ích, đối với phần ít hạnh phải làm vượt qua, vô lượng hạnh cũng phải nhập vào, đối với việc thấm nhuần yêu thương phải làm xa lìa, đối với pháp lượng sẽ chẳng xa lìa, đối với khổ sinh tử sẽ được giải thoát, đối với cuộc sống nên suy nghĩ : “Đã sinh ra thì sẽ chẳng giải thoát, trong nghiệp bất thiện phải chẳng chấp giữ, đối với các căn phải làm hộ trì, đối với phiền não bố thí Bồ-tát phải bỏn sẻn, đối với pháp thí Bồ-tát phải chẳng bỏn sẻn, chẳng tu học theo ngoại đạo, các chỗ Phật cho học phải khéo tu học, chẳng bình đẳng thấy nhẫn phải chẳng làm nhẫn, đối với chánh kiến nhẫn phải đầy đủ nhẫn, tạo nghiệp ác, phải biếng nhác, làm nghiệp thiện phải tinh tấn, phi tưởng, phi phi tưởng sinh thì phải quên nhớ nghĩ , đối với năm thông tự tại phải có mùi vị định, đối với chú thuật đáng sợ, đạo dùng độc, khiến thây chết đứng dậy phải làm vô trí, đối với trí xuất thế phải làm trí tuệ, phải như vầng trăng đối với các chúng sinh lòng bình đẳng, pháp lành tăng trưởng, phải như mặt trời xa lìa tối đen, tạo ra trí sáng rõ, phải như đất xa lìa cả hai, đối với các chúng sinh lòng bình đẳng, phải như nước không ghét sạch, chẳng sạch và các cặn, phải như lửa, thiêu cháy các phiền não, phải như gió, đối với các pháp không chấp trước. Phải như hư không, trí không bờ bến, phải như biển, cầu thiện căn không chán đủ, phải như núi Mê-lưu, các luận sư khác chẳng thể hàng phục, phải như hoa sen, tám pháp thế gian chẳng nhiễm trước, phải như cây cối, không phân biệt, phải như chủng tánh, pháp vô tận, các phiền não chẳng thể dày xéo, đối với hạnh chúng sinh phải hướng đến, chẳng chấp trước các cõi, phải hướng vào trong Niết-bàn, nên làm ruộng thiện, trừ khử gai nhọn ác sân hận, phải khéo chọn lựa niềm tin làm hạnh ban đầu, phải được quả lớn, nói bốn Đế, phải được lợi lớn ở trong Phật pháp, phải được không chướng ngại đối với Trí giải thoát Tam-ma-địa, Tam-ma-bật-đế, phải được hoan hỷ bằng pháp hỷ, phải được đã qua ở trong bùn khổ sinh tử, phải rơi vào tương ứng, phương tiện khéo léo, phải làm nghiệp thiện, thoát khỏi chẳng tương ứng, phải quan sát thiện nhẫn đối với chứng đắc, phải

ái ngữ bằng tịnh tín bên trong, phải tạo bạn bè bền chặt cho đến Niết-bàn, bạn bè tối thắng vậy, phải thuần hậu, không huyễn hoặc, phải chất trực, không dua nịnh quanh co, phải nhu nhuyến, dễ ở chung, phải đáng ưa, tin nhuần bên trong, phải đến các nơi, tùy thuận di chuyển, phải thấm nhuần bằng đại Bi, phải khát ngưỡng đối với đạo tràng Bồ-đề, phải tạo sự chẳng thèm khát ở trong các dục, phải khiến no đủ đối với các Thanh văn, phải tạo sự giáo hóa đối với các Duyên giác, phải tạo nhớ nghĩ đối với các căn lành, phải tạo sự giác ngộ ở trong bất thiện, phải hộ trì đối với chánh pháp, phải tạo sự chẳng đoạn dứt đối với chủng tử Tam bảo, phải tạo sự rực cháy đối với các pháp thiện.

Này Hỷ Vương! Các Đại Bồ-tát phải diệt trừ sạch các nghiệp ác. Này Hỷ Vương! Ta lược nói pháp bất thiện mà các Bồ-tát không có vậy. Các hạnh, các thiện pháp là ứng hợp nên ta nói có vậy. Như thế, các ông phải học! Ta nói lời dạy bảo như vậy!

Khi Đức Phật nói kinh này, Đại Bồ-tát Hỷ Vương vui mừng và những Đại Bồ-tát từ các phương khác đến tập họp, cùng các đại chúng Trời, Người, A-tu-la, Càn-thát-bà… nghe lời Đức Phật nói không ai chẳng tùy hỷ, rất đỗi vui mừng, chẳng thể tự kềm chế, siêng năng cúng dường, đối với những lời Đức Phật nói họ đều rất vui mừng.

Số 650 - Kinh Chư Pháp Vô Hành - Quyển Thượng

SỐ 650

KINH CHƯ PHÁP VÔ HÀNH

Hán dịch: Đời Diêu Tần, Tam tạng Pháp sư Cưu-ma-la-thập,

người nước Quy Tư.

QUYỂN THƯỢNG

Tôi nghe như vầy:

Có một thời, tại núi Kỳ-xà-quật, trong thành Vương xá; Đức Thế Tôn đang nhóm họp cùng năm trăm vị Tỳ-kheo, với chín vạn hai ngàn vị Đại Bồ-tát. Những vị Bồ-tát này có tên như: Đại Bồ-tát Chúng Đức Trang Nghiêm, Bồ-tát Sư Tử Du Bộ, Bồ-tát Quang Vô Chướng Tịnh Vương, Bồ-tát Cao Sơn Đảnh Tự Tại Vương, Bồ-tát Ái Hỷ Tịnh Quang, Bồ-tát Quang Tế Nhật Nguyệt, Bồ-tát Diệu Tịnh Kế, Bồ-tát Thân Xuất Liên Hoa Quang, Bồ-tát Phạm Tự Tại Vương Âm, Bồ-tát Du Hý Thế Sư Tử Vương Ý, Bồ-tát Kim Sắc Tịnh Quang Oai Đức, Bồ-tát Nhu Nhuyến Thân, Bồ-tát Kim Sắc Tướng Trang Nghiêm Thân, Bồ-tát Thập Quang Phá Ma Lực, Bồ-tát Chư Căn Oai Nghi Thiện Tịch, Bồ-tát Đức Như Cao Sơn, Bồ-tát Thiên Âm Thanh, Bồ-tát Pháp Lực Tự Tại Du Hành, Bồ-tát Sơn Đức Tịnh Thân, Đại Bồ-tát Diệu Đức. Những Bồ-tát như vậy, có đủ chín vạn hai ngàn vị.

Bấy giờ, thấy đại hội đông như vầy, Bồ-tát Sư Tử Du Bộ liền đứng dậy, trịch vai áo bên phải, gối phải chạm đất, chắp tay hướng Phật, mà nói kệ thưa hỏi:

Thế Tôn đại Đạo Sư

Danh, đức thật vô lượng

Đại chúng, nay nhóm hội

Xin nói pháp tịnh diệt.

Tà kiến, sai, ái, mạn

Tánh ganh ghét, giận dữ

Đạo là như thế nào?

Đại Âm phương tiện nói.

Tướng Niết-bàn thế nào?

Không khác với thế pháp

Các pháp tánh không hai?

Xin Đại Bi diễn nói.

Tánh các pháp là gì?

Rốt ráo không ngăn ngại

Tánh ấy như Niết-bàn

Cũng đồng với giải thoát,

Không buộc, cũng không mở

Cũng như tướng hư không

Âm Ca-lăng-tần-già

Tiếng Đại Phạm trong sạch.

Sắc thân tựa vàng trời

Mạng sáng vô lượng đức

Diễn nói pháp thật tướng

Cứu cánh không buộc, mở.

Thế nào là năm cái?

Ngang bằng với Bồ-đề

Thế nào là Bồ-đề?

Tức đồng các nghiệp tánh.

Là pháp là chẳng pháp

Đồng một tướng là gì?

Rốt ráo sạch như vậy

Cúi xin Phật diễn nói.

Vô số, vô phi số

Các pháp rốt ráo diệt

Tướng tất cả các trí

Và cả đạo Bồ-đề

Nhị pháp, thế nào không

Cúi xin Phật diễn nói.

Vô tác, vô phi tác

Vô trước, vô phi trước

Rốt ráo không chúng sinh

Không ngại trong các pháp

Không giới, không nhẫn nhục

Cũng không người hủy giới

Không trí cũng không tuệ

Cũng chẳng không trí tuệ

Pháp này thường thanh tịnh

Cúi xin Phật diễn nói.

Tất cả pháp là gì?

Vắng lặng như hư không

Vô tâm, tâm số pháp

Vô kiến đoạn chứng tu

Tất cả loài chúng sinh

Giống như tướng hư không

Một tướng pháp, cũng không

Tâm hành đều chẳng được

Các pháp không sinh diệt

Không học, không La-hán

Cũng không Bích-chi-phật

Cũng không cầu Bồ-tát

Không trụ, không nương tựa

Không đến, cũng không đi

Các pháp không tướng động

Thường trụ như Tu-di

Không tướng cũng không sắc

Tánh sắc tức là đạo

Tánh sắc là đạo Phật

Pháp như vậy, xin nói.

Không Phật pháp là gì?

Và cả không chúng Tăng

Tam bảo là một tướng

Cúi xin Phật diễn nói.

Vô không vô vô tướng

Và cả không vô tác

Không hợp cũng không tan

Danh tướng pháp, cũng không

Các pháp cứu cánh, không

Như tiếng vang, ai tạo

Vô sinh, vô vô sinh

Không diệt, không qua lại

Không Trời, Rồng, Quỷ Thần

Cả Dạ-xoa, Khẩn-na

Không người, không địa ngục

Không ngạ quỷ, súc sinh

Không chúng sinh năm đường

Cúi xin nói pháp này.

Đạo Sư, Phật, Thế Tôn

Những ngoại đạo, tà kiến

Được nghe lời diễn nói

Đẳng, không hai là gì?

Những văn tự ngôn ngữ

Pháp này đều một tướng

Thế Tôn, đại Từ bi

Xin mở pháp môn này.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn khen ngợi Đại Bồ-tát Sư Tử Du Bộ:

–Thật lành thay! Này thiện nam! Những lời ông hỏi, thật là hiếm có, là những điều, mà tất cả thế gian, khó có thể tin được. Thiện nam! Hãy thôi chớ có hỏi nữa. Tại sao vậy? Bởi vì đối với pháp: Không kiến, vô tướng kiến, vô sinh kiến, vô sở hữu kiến, vô thủ tướng kiến, Phật kiến, Bồ-đề kiến này; hàng Bồ-tát mới phát khởi ý, không có khả năng theo kịp. Thiện nam! Do đó, không nên

nói pháp này, trước hàng Bồ-tát mới học. Vì sao? Vì nếu như nghe được pháp này, họ có thể cắt đứt nghiệp lành, ở trong Phật đạo, họ sẽ đi vào con đường tà; còn nếu như đọa vào đoạn diệt, hoặc đọa vào kế thường; thì họ sẽ không biết được Như Lai dùng phương pháp gì, để tùy nghi thuyết pháp.

Khi đó, Đại Bồ-tát Sư Tử Du Bộ bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Cúi xin Phật thương xót thế gian mà nói pháp này. Trong đời sau, nếu có vị Bồ-tát nào đối với pháp không kiến, vô tướng kiến, vô tác kiến, vô sinh kiến, vô sở hữu kiến, vô thủ tướng kiến, Phật kiến, Bồ-đề kiến này, mà phân biệt được, đâu là không, là vô tướng, là vô tác, ưa chuộng việc đọc học, chăm chỉ lo sự nghiệp, thích câu nệ vào văn từ, coi việc biện thuyết là tốt, coi trọng danh lợi, … những người như vậy, nghe Như Lai nói về pháp vô văn tự, cứu cánh thanh tịnh, thì sẽ bỏ được các kiến này. Đó là các hàng Bồ-tát, tùy theo khả năng tin giải, tùy vào lòng tin và sự hiểu biết của chúng sinh mà dùng sức phương tiện, vì họ thuyết pháp; tuy nói là ít ham muốn, biết vừa đủ, nhưng không vì thế, mà cho là hơn hết; tuy nói kinh giới, cũng không vì thế mà cho là hơn hết; tuy nói ở giữa các lỗi ác, nhưng cũng biết được tướng xa lìa của tất cả pháp; thường khen ngợi việc ở một mình, không ở nơi ồn ào, náo nhiệt, nhưng không vì thế, mà cho là hơn hết; tuy khen ngợi việc phát tâm Bồ-đề, nhưng biết tánh của tâm, tức là Bồ-đề; tuy ca ngợi kinh Đại thừa, nhưng biết tất cả các pháp đều là đại tướng; tuy nói Bồ-tát đạo mà không phân biệt được A-la-hán, Bích-chi-phật, chư Phật; tuy khen ngợi việc bố thí, nhưng vẫn hiểu rõ bố thí có tướng bình đẳng; tuy khen ngợi việc trì giới, những vẫn hiểu rõ các pháp cùng là tánh giới; tuy khen ngợi việc nhẫn nhục, nhưng vẫn biết tướng các pháp là vô sinh, vô diệt, vô tận; tuy khen ngợi tinh tấn, nhưng vẫn biết tướng các pháp là không phát, không hành; tuy thường khen ngợi thiền định, nhưng vẫn biết được tướng của tất cả pháp là thường định, tuy mỗi mỗi khen ngợi trí tuệ, những vẫn hiểu được thật tánh của trí tuệ; tuy nói tham dục là tội lỗi, nhưng vẫn không thấy pháp có chỗ, để đáng tham; tuy nói tức giận là tội lỗi, nhưng không thấy pháp có chỗ để có thể giận; tuy nói ngu si là

tội lỗi, nhưng biết tướng các pháp là vô si, vô ngại; tuy chỉ cho chúng sinh, sự khổ đau, sợ hãi, khi đọa trong ba đường ác; nhưng không đạt được cái tướng của địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh. Như vậy, này các Bồ-tát! Tuy tùy theo lòng tin và hiểu biết của chúng sinh, dùng sức phương tiện thuyết pháp cho họ, nhưng vẫn tự mình tín giải, pháp của một tướng. Đó chính là những điều gọi là không, vô tướng, vô tác, vô sinh, vô sở hữu, vô thủ tướng. Bạch Thế Tôn! Cúi xin Thế Tôn, hãy vì sự tín giải về pháp một tướng sâu xa, mà nói pháp phương tiện không thể nghĩ bàn này; pháp, mà tất cả các hàng Thanh-văn, Bích-chi Phật và cả hàng Bồ-tát mới phát ý, không thể theo kịp!

Khi ấy, Đức Phật bảo đại Bồ-tát Sư Tử Du Bộ:

–Thiện nam! Nay ta sẽ vì ông mà giải nói nghĩa này. Vậy, ông phải cố gắng, lắng lòng mà nghe và suy nghĩ cho thật khéo. Thưa vâng, bạch Thế Tôn! Con sẽ cố gắng lãnh thọ.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ trả lời:

Nếu người muốn thành Phật

Với tham dục, chớ hoại

Các pháp tức tham dục

Biết vậy tất thành Phật.

Tham dục và sân si

Là điều không dễ đạt

Pháp này đều như không

Biết vậy ắt thành Phật.

Thấy, chẳng thấy một tướng

Chấp, không chấp cũng vậy

Đây không Phật, không pháp

Biết vậy là đại trí.

Nhưng người ở trong mộng

Đắc đạo, độ chúng sinh

Không đạo, không chúng sinh

Tánh Phật phát cũng vậy.

Đạo tràng không chỗ được

Nếu đạt, thì không có

Sáng, không sáng một tướng

Biết vậy là Thế Tôn.

Chúng sinh tức Bồ-đề

Bồ-đề tức chúng sinh

Bồ-đề, chúng sinh: Một

Biết vậy là Thế Tôn.

Ví như nhà ảo thuật

Biến ra rất nhiều việc

Cái thấy được, không thật

Không trí số, ngần ấy

Tham, sân, si như huyễn

Huyễn không khác ba độc

Chính phàm phu phân biệt

Ta tham, ta sân giận,

Như vậy kẻ ngu si

Ắt đọa ba đường ác

Thật tướng, không tham sân

Ngu cũng không thể được,

Phân biệt pháp như huyễn

Đốt tự tánh, phiền não

Thật tướng, không phiền não

Không Phật, không chúng sinh,

Phân biệt, pháp vô sinh

Phàm phu muốn thành Phật

Không thấy chư Phật pháp

Cũng không thấy chúng sinh

Ai biết pháp tướng này

Chóng thành Chúng Sinh Tôn.

Nếu ai cầu Bồ-đề

Thì không có Bồ-đề

Người ấy xa Bồ-đề

Ví như trời và đất

Biết các pháp như huyễn

Chóng thành thượng Nhân trung.

Nếu ai phân biệt giới

Thì lại không có giới

Nếu ai có giữ giới

Thì lại là mất giới

Giới, chẳng giới: Một tướng

Biết vậy là Đại Sư.

Trong mộng, hành năm dục

Tự lấy làm vui sướng

Nữ sắc, phân biệt, thấy

Thật trong đấy, không có!

Giới, hủy giới như mộng

Phàm phu phân làm hai

Thật: Không giới, hủy giới

Biết vậy là Đạo Sư.

Phàm phu chấp danh tự

Không biết tánh ngôn ngữ

Danh tự chẳng danh tự

Biết vậy được Vô sinh.

Tự gọi là Bồ-đề

Đọc tụng, nói cho người

Chính mình không thực hành

Chỉ dựa vào các tánh

Chỉ đọc kinh cầu đạo

Thường thấy lỗi người khác

Chấp oai nghi, văn tụng

Thấy người kính, tự tôn

Ỷ chủng tánh, văn tụng

Không biết pháp thật tướng

Những hạng người như vậy

Chẳng thể nào thành Phật.

Vì nói các pháp không

Ác tâm, ưa tranh luận

Người này không Phật pháp

Cũng không có Bồ-đề.

Biết sân cùng tướng nhẫn

Hiểu vậy trọn không sân

Không rõ tánh chúng sinh

Thì sẽ sinh sân hận

Người tự nói Bồ-tát

Cũng lại nói như vậy.

Ta thương xót khắp cả

Thành Phật độ chúng sinh

Người chọc khiến ta giận

Nhẫn nhục, ta không nói

Thường cầu người chỉ lỗi

Vui vẻ trong tranh luận

Ca ngợi hạnh nhẫn nhục

Và nói các pháp không.

Tâm ta nhiều kiêu ngạo

Do thường xét lỗi người

Tham đắm mùi vị ngon

Ngày đêm nhớ năm dục

Người này vào thành ấp

Tự nói mình độ người

Thương nghĩ các chúng sinh

Làm lợi ích cho họ

Tuy miệng nói như vậy

Nhưng lòng ưa quấy người

Ta chưa từng thấy nghe

Thương xót mà gây não.

Lại cùng nhau giận dữ

Cầu sinh A-di-đà

Nếu người như hằng sa

Ác khẩu, thêm dao gậy

Vậy mà có thể nhẫn

Tất sinh cõi trong sạch.

Cõi Phật chẳng cõi Phật

Biết như tướng hư không

Không phân biệt cõi nước

Và công đức cõi nào

Những người như vậy đấy

Sẽ sinh các cõi Phật.

Tự nói nhẫn các ác

Thấy Bồ-tát như Phật

Ta chưa từng thấy nghe

Tướng Phật có sân giận!

Mỗi tự khen hủy người

Ưa Đàn-việt, tri thức

Những người ta dạy dỗ

Che chở khiến như pháp.

Ngươi nên theo ta độ

Chớ thân gần ai khác

Người kia hạnh không trọn

Thường ở nơi ồn ào

Người này với Phật đạo

Không siêng năng tu hành

Người ngay, cầu Phật đạo

Ngày đêm cả ba thời

Đảnh lễ các Bồ-tát

Nên sinh lòng cung kính

Tùy theo chỗ hành đạo

Mà không nói lỗi lầm.

Nếu thấy đắm năm dục

Cũng không nói sai lầm

Mà phải nghĩ người ấy

Sẽ đắc đạo về sau.

Thứ lớp hành nghiệp đạo

Không thể vội thành Phật

Hoặc phát tâm không lâu

Rồi mới hành việc này,

Chớ phân biệt tham dục

Tánh tham dục là đạo

Phiền não, trước đã không

Mai sau, cũng không có.

Hãy tin hiểu như vậy

Liền đắc vô sinh nhẫn

Quán âm thanh tốt xấu

Biết chẳng tánh âm thanh,

Nên nhập vô văn tự

Pháp môn của thật tướng

Nếu tin được pháp này

Tất không dâm, nộ, si.

Quán tham, dục, ngu si

Tức là tướng vô lượng

Cả hai không văn tự

Dùng văn tự để nói,

Những nơi có văn tự

Thì đều không có thật

Tất cả các âm thanh

Xem là tánh một âm.

Phật thuyết và tà thuyết

Thì đều không phân biệt

Pháp tuy dùng ngôn thuyết

Thật không pháp, không thuyết.

Hãy vào nhất tướng môn

Tức được Vô thượng nhẫn

Là nhẫn, là chẳng nhẫn

Chớ nên có phân biệt.

Với tâm dục sân tức

Chớ tính lợi trong đấy

Biết cả hai không sinh

Sẽ làm Thế Trung Tôn.

Hướng Đông, Tây, Nam, Bắc

Cõi như các sông Hằng

Nhỏ nhặt như bụi trần

Mỗi trần là một nước

Trong đấy đầy châu báu

Với vô ương số kiếp

Cúng dường các Như Lai

Những công đức đạt được

So người nghe kinh này

Chẳng bằng phần trăm ngàn,

Nếu có người xuất gia

Một lòng cầu Phật đạo

Ta giao cho người ấy

Yếu pháp bí mật này,

Nếu ai tụng kinh này

Cùng giải nói nghĩa lý

Vô lượng Tổng trì biện

Tự nhiên điều đạt được

Lợi căn, tuệ, vô tận

Thích nói trí biện tài

Vô lượng ức chư Phật

Đều cũng như người này

Chư kinh báu, pháp màu

Tự nhiên đều nói được.

Khi đó, Bồ-tát Sư Tử Du Bộ bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Nay Thế Tôn nói kệ này, sẽ có bao nhiêu người, tự mình đạt được sự lợi ích?

Phật đáp:

–Này Thiện nam! Ông thấy đại chúng ở đây không?

–Dạ, đã thấy.

Phật tiếp:

–Nay, khi ta nói pháp này, có cả vô lượng, vô số chúng sinh, ở trong chúng hội, cùng với các hàng Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Khẩn-tu-la, Ca-lầu-la, Ma-hầu-la-già, đầy khắp cả hư không, do nghe lời pháp mà được sáng suốt; cho đến các thế giới ở phương khác, cũng đều được lợi ích; chín vạn hai ngàn Dạ-xoa thần, đều phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác; có năm trăm vị Tỳ-kheo tăng thượng mạn chưa đắc nói là đắc, nay nghe được pháp này, không còn tăng thượng mạn nữa, đạt được sự tín giải về lòng tin và sự hiểu biết đối với pháp chân chánh, về tất cả các pháp đều là một tướng; do không thọ nhận các pháp, nên các lậu chấm dứt, liền được giải thoát. Thế rồi, trong hàng Bồ-tát, cũng có sáu vạn hai ngàn vị, tin hiểu được các pháp là không có tướng chướng ngại và đạt được Vô sinh pháp nhẫn. Tại sao vậy? Bởi, đây là bài pháp cao tột nhất, trong tất cả bài pháp được nói.

Này Thiện tử! Như khi xưa, ở chỗ Phật Nhiên Đăng, ta tin hiểu được các pháp là một tướng không ngại, rồi sau đó, ta mới đạt được Vô sinh pháp nhẫn, đầy đủ sáu pháp Ba-la-mật. Vì sao? Vì trong hằng hà sa kiếp, nếu có Bồ-tát nào, thực hành Bố thí, Trì giới, Nhẫn nhục, Tinh tấn, Thiền định, Trí tuệ mà lại không thể biết được tướng các pháp là như vậy; thì vị ấy, sẽ bị mất sạch tất cả các căn lành. Thiện nam! Ông thấy chăng, Đề-bà-đạt-đa có căn lành và đức lớn, được thành tựu ba mươi tướng của bậc Đại nhân; có công đức như vậy, thế mà do không biết tướng các pháp này, nên đã mất sạch căn lành, đọa vào địa ngục lớn.

Thiện nam! Ông nên biết, dù phát tâm đã lâu, có công đức lớn; nhưng nếu không nhập vào pháp môn này, thì đều có thể bị mất sạch các công đức và căn lành. Thiện nam! Như vô lượng, vô biên, không thể nghĩ bàn, a-tăng-kỳ kiếp, ở quá khứ; có vị Phật, tên là Cao Tu-di Sơn Vương Như Lai, là Bậc Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn; thọ mạng chín ngàn chín trăm ngàn vạn ức na-do-tha năm; cõi nước tên Kim diệm minh. Ở nước ấy, đất được làm bằng vàng ròng, pháp vị

Phật ấy nói, cũng dùng ba thừa, để độ thoát chúng sinh. Chúng hội hội ban đầu, của vị Phật ấy, có tám mươi trăm ngàn vạn ức na-do-tha đệ tử Thanh văn. Chúng hội lần hai, có bảy mươi trăm ngàn vạn ức na-do-tha đệ tử Thanh văn. Chúng hội lần ba, có sáu mươi trăm ngàn vạn ức na-do-tha đệ tử Thanh văn. Chúng hội lần bốn, có năm mươi trăm ngàn vạn ức na-do-tha đệ tử Thanh văn. Các chúng đệ tử Thanh văn này, đều đắc quả vị A-la-hán, đã vứt bỏ được gánh nặng, tìm được sự lợi ích cho bản thân, đã dứt sạch mọi trói buộc, biết chắc được giải thoát. Chúng Tỳ-kheo-ni, có gấp đôi số trên và cả các chúng như: Chúng Ưu-bà-tắc, chúng Ưu-bà-di, chúng Bồ-tát, mỗi chúng, đều gấp đôi số lượng chúng ở trên; đều đạt được Vô sinh pháp nhẫn đều đạt được vô lượng vô biên Đà-la-ni-môn, Tam-muội môn; đều có khả năng chuyển bánh xe pháp không thoái, huống gì là những vị Bồ-tát mới phát tâm? Lại nữa, những vị phát đạo tâm Bích-chi-phật cũng có vô lượng, vô biên. Thiện nam! Bấy giờ, trong chúng hội của vị Phật ấy, chúng đệ tử có đến vô lượng, vô biên. Trong nước Kim diễm kia, cây cối được làm bằng bảy báu. Các cây báu ấy thường phát ra âm của các pháp đó là: Âm thanh tất cả các pháp không, âm thanh không tướng âm thanh không tạo ra âm thanh không sinh, âm thanh không chỗ có, âm thanh tướng không nắm giữ. Những người dân trong nước ấy, nghe pháp âm này, tự nhiên đều đạt được thật tướng của các pháp, tâm được giải thoát. Sau khi vị Phật ấy diệt độ, giáo pháp tồn tại được ngàn năm, thì các cây báu ấy, không còn phát ra âm thanh nữa. Thiện nam! Vị Phật Cao Tu-di Sơn Vương này, đem giáo pháp giao phó cho Bồ-tát Tịnh Oai Nghi, khiến phải giữ gìn. Sau khi phó thác, Đức Phật liền vào cõi Vô dư Niết-bàn. Lúc đó, có một vị Tỳ-kheo, tên là Hữu Oai Nghi, giữ giới trong sạch, đạt được bốn thiền bốn vô sắc định và năm thần thông, khéo tụng tạng Tỳ-ni, thích việc khổ hạnh, không hay khéo biết lòng người khác. Vị đệ tử này cũng đều khổ hạnh, rất coi trọng pháp Đầu-đà. Vị Pháp sư Tịnh Oai Nghi này, cũng giữ giới trong sạch; ở trong vô sở hữu pháp, đạt được phương tiện khéo léo. Sau đấy, Pháp sư Tịnh Oai Nghi dẫn các đệ tử cùng đến ở chung chỗ với Tỳ-kheo Hữu Oai Nghi. Bởi

lòng thương xót chúng sinh, Pháp sư Tịnh Oai Nghi rồi chỗ ở, vào các xóm làng khất thực, dùng xong rồi trở về, giáo hóa cho trăm ngàn vạn nhà đều trở thành đệ tử, khiến cho họ phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Chúng đệ tử của vị Pháp sư ấy, cũng khéo giáo hóa, nên thường vào các xóm làng thuyết pháp, khiến cho bao nhiêu là trăm ngàn chúng sinh đều phát tâm tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Trong khi ấy, Tỳ-kheo Hữu Oai Nghi, lại thường vui ở nơi tháp chùa. Chúng đệ tử của ông không giữ sạch giới, nhưng lại ưa thích thực hành Đầu-đà. Tỳ-kheo Hữu Oai Nghi, siêng năng chăm chỉ, lòng đã quyết định; lấy việc làm của chính mình dạy dỗ các đệ tử, phải đam mê pháp lành để có được những kiến đắc (sự chứng ngộ) cho rằng, tất cả pháp hữu vi đều vô thường, khổ; tất cả pháp vô ngã; nhưng lại không hay khéo hành các pháp thiền định, không hay khéo thực hành đạo Bồ-tát nên gốc tâm tán loạn. Pháp sư Tịnh Oai Nghi khéo biết, căn tánh chúng sinh có nhanh chậm, biết tâm ý của Tỳ-kheo Hữu Oai Nghi, không thường vào xóm làng và các đệ tử của ông cũng vậy. Tỳ-kheo Hữu Oai Nghi, thấy Pháp sư Tịnh Oai Nghi cùng chúng đệ tử thường đi vào xóm làng, sinh tâm không sạch, liền đánh bảng họp chúng, đặt ra điều lệ: “Các ngươi, từ nay trở về sau, không được vào xóm làng, không thể một lòng tu hành vắng lặng, đi vào xóm làng, được lợi ích gì chứ? Đức Phật thường khen ngợi, ở nơi yên vắng, các vị đã một lòng ưa thích hành thiền, chớ nên vào nhà người khác.” Đệ tử của Pháp sư Tịnh Oai Nghi, không chịu nghe lời của Tỳ-kheo Hữu Oai Nghi, nên vẫn đi vào xóm làng. Sau đấy, Tỳ-kheo Hữu Oai Nghi, thấy các đệ tử của Pháp sư Tịnh Oai Nghi, từ trong xóm làng đi ra, lại liền đánh bảng họp chúng, nói những lời như vầy: Nếu ai vẫn tiếp tục vào xóm làng, thì không được ở đây.

Khi ấy, Pháp sư Tịnh Oai Nghi, vì muốn che chở cho Tỳ-kheo Hữu Oai Nghi, nên bảo với các đệ tử của mình, là từ nay trở về sau, chớ nên vào xóm làng. Các đệ tử của Pháp sư nghe theo lời thầy dạy, không đi vào xóm làng nữa. Lúc bấy giờ, mọi người dân, không thấy vị Pháp sư, cùng chúng đệ tử của ông vào xóm làng, nên ôm

lòng buồn rầu, căn lành lui mất. Trải qua ba tháng tự sám hối đã xong, Pháp sư Tịnh Oai Nghi đến ở Tăng phường khác, nơi ở chỗ ở mới, thầy trò Pháp sư lại đi vào xóm làng, thành, ấp nói pháp cho mọi người. Lâu sau, Tỳ-kheo Hữu Oai Nghi, thấy Pháp sư Tịnh Oai Nghi, tiếp tục đi vào nhà người, thấy các đệ tử của Pháp sư phá hủy phép tắc thường dùng, liền sinh ác tâm, nghĩ thầm: “Tỳ-kheo này, phá giới hủy giới, sao có Bồ-đề?” Liền nói với mọi người rằng: “Tỳ-kheo này, có hạnh bậy bạ, cách Phật rất xa.” Tỳ-kheo Hữu Oai Nghi đã gây ra tội vậy rồi, về sau mất đi, liền phải chịu hậu quả của việc chính mình đã gây ra, đọa vào địa ngục lớn A-tỳ, chín trăm ngàn vạn ức kiếp, phải chịu các khổ não; ra khỏi địa ngục, trải qua sáu mươi ba vạn đời, thường bị chê bai, thì tội ấy mới dần dần giảm đi. Sau đó, trải ba mươi hai vạn đời làm Tỳ-kheo, sau khi xuất gia, vì do nghiệp duyên này, nên phải trả giới, trở về đời. Và cũng vì nghiệp duyên này, còn có những tội khác, nên gặp được Phật Tịnh Minh liền xuất gia, nhập đạo, siêng năng chăm chỉ, như cứu lửa cháy đầu, trong ngàn vạn ức năm vẫn không đạt được Nhu thuận pháp nhẫn, trong vô lưỡng ngàn vạn đời, các căn vẫn ám độn. Này Sư Tử Du Bộ! Ông nghĩ như thế nào? Lúc đấy, Tỳ-kheo Hữu Oai Nghi, có phải là ai khác đâu? Đừng nghĩ gì khác, người ấy chính là thân ta đây. Do ta đã khởi lên tâm không sạch dù là rất nhỏ này, nên phải chịu cái khổ của tội gây ra, phải đọa vào địa ngục.

Này Sư Tử Du Bộ! Nếu ai không muốn khởi nghiệp tội này, thì đừng nên khởi ác tâm đối với vị Bồ-tát ấy. Những việc làm của Bồ-tát, đều phải tin hiểu không nên khởi tâm sinh hận, nên nghĩ như vầy: “Ta cũng không có khả năng khéo biết được tâm người khác, những việc làm của chúng sinh, cũng khó biết được.” Thiện nam! Như Lai thấy được ích lợi ấy, nên thường nói pháp này. Thế nên, người tu hành, không nên bình luận người khác; chỉ có Như Lai và những vị như Như Lai, mới có khả năng biết được mà thôi. Bởi thế, các vị tu hành, nếu muốn tự giữ gìn mình, thì phải cẩn thận, chớ bình luận người mà chống trái lẫn nhau. Hàng Bồ-tát, nếu muốn tu tập Phật pháp, ngày đêm, nên hết lòng nhớ nghĩ . Những vị đã phát tâm Bồ-tát sâu xa, thì không nên ưa tìm cầu cái tốt xấu của người. Bồ-tát

nào có khả năng giáo hóa, khiến cho các chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới, thực hành mười điều lành thì chẳng bằng vị Bồ-tát, chỉ trong khoảng thời gian một bữa ăn, ở nơi vắng lặng, một lòng nhập vào pháp môn nhất tướng; cho đến nghe, nhận lãnh, đọc tụng, giải nói; thì phước đức của vị này, đã vượt trội hơn phước đức của vị kia rất nhiều. Tại sao vậy? Bởi vì, các hàng Bồ-tát, nên áp dụng pháp môn này, thì có thể diệt trừ tất cả nghiệp chướng trọng tội, cũng có thể ở trong tất cả chúng sinh mà vẫn xa lìa tâm ưa ghét và chóng đạt được Nhất thiết chủng trí.

Khi ấy, Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử, bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Như Thế Tôn nói, là diệt trừ nghiệp chướng tội, vậy thì, thế nào gọi là diệt trừ nghiệp chướng tội?

Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Nếu các Bồ-Tát, thấy được tánh tất cả pháp, là không tạo tác, không quả báo thì có thể diệt trừ hết tội của nghiệp chướng.

Lại nữa, này Văn-thù-sư-lợi! Nếu các Bồ-tát, thấy được giới hạn của tham dục, tức là giới hạn của chân thực, thấy được giới hạn của sân giận tức là giới hạn của chân thật; thấy được giới hạn của ngu si, tức là giới hạn của chân thật thì có thể diệt trừ hết tội của nghiệp chướng.

Lại nữa, này Văn-thù-sư-lợi! Nếu các Bồ-tát, thấy được tánh của tất cả các chúng sinh tức là tánh Niết-bàn, thì có thể diệt trừ hết tội của nghiệp chướng. Vì sao? Ví như có người, dựa vào những kiến chấp của mình, có thể khởi nghiệp không biết, không nghe; kẻ ngu si phàm phu này, không biết tướng diệt rốt ráo của các pháp, tự thấy thân mình thế nào, nghĩ thấy thân người cũng vậy; do đó, dựa vào cái thấy đấy, mà khởi lên nghiệp về thân, miệng, ý. Người này, do có cái thấy sai lầm, nhớ nghĩ phân biệt, nên có suy nghĩ : “Ta là kẻ tham dục, sân giận, ngu si.” Phân biệt như vậy rồi, người nọ, ở trong Phật pháp, liền xuất gia học đạo, rồi lại suy nghĩ : “Ta là người trì giới, tu phạm hạnh, ta phải vượt qua sinh tử, thoát mọi khổ não, nhập vào Niết-bàn.” Người này phân biệt: “Các pháp là tốt là không tốt, là nên biết, là nên đoạn, là nên chứng, là nên tu, gọi đó là khổ nên phải biết, nên đoạn diệt, nên tu, nên chướng

đạo.” Đã vậy, lại còn phân biệt: “Tất cả các hành đều vô thường, tất cả các hành thảy đều là khổ, tất cả các hành đều là ba độc thiêu đốt. Do đó, ta phải mau chóng xả bỏ pháp hữu vi này.” nghĩ như vậy rồi, liền sinh tâm nhàm chán đối với mọi tướng thủ trong các hành.

Lúc đó, người này lại nghĩ : “Nếu thấy các hành như vậy, thì gọi là đã thấy khổ ác nhàm chán các hành; gọi là đoạn tập phân biệt các hành.” Nhưng khi thấy diệt đế, người nọ liền nghĩ : Nay ta thấy diệt, thì gọi là chứng diệt. Ta cần tu đạo, thì phải đến nơi yên vắng, nghĩ về pháp như vậy. nghĩ vậy rồi, người nọ liền thâu tóm tâm, trụ vào yên lặng. Người này, trước đạt được tâm nhàm chán, nay đạt được tâm an định, nên đối với các hành, tâm liền được xa lìa, rồi tự thấy hổ thẹn, nhàm chán, không vui, không mừng, rồi lại nghĩ : Nay đối với tất cả pháp, ta đã được giải thoát, không còn gì để làm nữa; thân ta đã đắc đạo quả A-la-hán. Người này, khi chết, thấy nơi thọ sinh, Bồ-đề trong tâm liền sinh mối nghi hoặc. Do đó, sau khi chết rồi, người này bị đọa vào địa ngục lớn. Tại sao? Vì người này, đã có sự phân biệt, đối với pháp vô sinh.

Khi ấy, Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử, bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Nay vì sao phải quán bốn Thánh đế.

Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Nếu người tu hành nào có khả năng, thấy tất cả pháp, tức là tánh vô sinh; thì gọi là Thấy khổ. Nếu có khả năng, thấy tất cả pháp là không tập, không khởi; thì gọi là đoạn tập. Nếu có khả năng, thấy tướng diệt rốt ráo của tất cả pháp; thì gọi là chứng diệt. Nếu có khả năng, thấy tánh vô sở hữu của tất cả pháp; thì gọi là tu đạo.

Văn-thù-sư-lợi này! Nếu người tu hành nào, có khả năng, thấy bốn Thánh đế như vậy mà người ấy không khởi lên sự phân biệt như vầy: Pháp này tốt, pháp này không tốt, pháp này nên biết, pháp này nên dứt, pháp này nên chứng, pháp này nên tu; đó gọi là khổ, nên biết tập, nên đoạn diệt, nên chứng đạo, nên tu. Vì sao? Bởi những việc làm của hàng phàm phu, đều là tham dục, sân nhuế, ngu si. Người tu hành thấy pháp này, đều là không, là không sinh, là không chỗ có, là không thể phân biệt; chỉ gồm toàn là giả

dối. Khi đó, đối với pháp; không có gì để nắm giữ, không có gì để lìa bỏ, tâm hoàn toàn không bị ngăn ngại trong ba cõi; thấy ba cõi tất cả rốt ráo, không sinh; thấy tất cả pháp tốt, không tốt, điên cuồng, giả dối, không thật đều như huyễn, như mộng, như ảnh, như tiếng vang, như sóng nắng. Người tu hành, thấy tánh tham dục tức là tánh Niết-bàn, tánh sân giận tức là tánh Niết-bàn, tánh ngu si tức là tánh Niết-bàn. Nếu có thể thấy, tánh của tất cả pháp là như vậy; thì không còn khởi lên sự yêu ghét, đối với tất cả chúng sinh. Tại sao? Đó là vì, người tu hành không đạt được pháp này, hoặc sinh chỗ yêu, hoặc sinh chỗ ghét. An trụ ở trong tâm hư không, cho đến không thấy Phật, không thấy Pháp, không thấy Tăng; tức là không thấy tất cả pháp. Nếu không thấy tất cả pháp, thì không sinh sự hoài nghi hoặc đối với các pháp. Nếu không sinh nghi hoặc, thì không thọ tất cả pháp. Không thọ tất cả pháp, thì trụ vào sự vắng lặng.

Này Văn-thù-sư-lợi! Trưởng lão Tu-bồ-đề, biết pháp như vậy, nên không đến lạy dưới chân Phật. Tu-bồ-đề còn chưa đạt được thân mình huống gì là đạt được thân Như Lai. Không được thân mình mà đạt được thân Như Lai, thì điều này hoàn toàn không thể xảy ra.

Văn-thù-sư-lợi lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Người tu hành, sao lại phải quán bốn Niệm xứ?

Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Đời sau, có một vị Tỳ-kheo, nói như vầy: Quán nội thân xứ như quán bất tịnh là Thân niệm xứ; quán lạc xướng đều khổ là Thọ niệm xứ; quán tánh sinh diệt của tâm là Tâm niệm xứ; quán tướng hòa hợp của hư loại, chỉ được pháp tướng, là Pháp niệm xứ.

Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Vậy, thế nào là quán chân chánh bốn Niệm xứ?

–Thôi, thôi, Văn-thù-sư-lợi! Chớ nên hỏi điều này! Như Lai tùy nghi thuyết pháp, khó có thể hiểu được.

Văn-thù-sư-lợi thưa:

–Bạch Thế Tôn! Cúi xin Thế Tôn thương xót chúng sinh, hãy nói ra.

Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Nếu người tu hành nào thấy thân như hư không, thì là Thân niệm xứ. Kẻ tu hành, nếu biết các thọ, không ở trong, không ở bên ngoài, cũng không ở giữa, thì là Thọ niệm xứ. Nếu kẻ tu hành, biết tâm chỉ là danh tự, thì là tâm niệm xứ. Nếu kẻ tu hành, không đạt pháp tốt, không đạt pháp không tốt, thì là Pháp niệm xứ. Văn-thù-sư-lợi, nên quán bốn Niệm xứ như vậy.

Văn-thù-sư-lợi lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Tại sao người tu hành, phải quán tám phần Thánh đạo?

Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Nếu người tu hành, thấy tất cả pháp là bình đẳng, không hai, không phân biệt, thì gọi là Chánh kiến. Thấy tất cả pháp không suy nghĩ , không phân biệt, do cái thấy đó, nên gọi là Chánh suy nghĩ . Thấy tất cả pháp, không có tướng nói năng, khéo giữ gìn tướng bình đẳng của lời nói, thì gọi là Chánh ngữ. Thấy tất cả pháp không có tướng tạo tác, người tạo tác và không thể đạt được, thì gọi là Chánh nghiệp. Không phân biệt mạng sống chân chánh hay mạng sống tà vậy, khéo tu tập mạng sống bình đẳng; thì gọi là Chánh mạng. Không phát, không khởi, tất cả pháp, vì không có gì để làm, thì gọi là Chánh tinh tấn. Không có sự nhớ nghĩ đến tất cả pháp, xa lìa các tánh nhớ nghĩ ; thì gọi là Chánh niệm. Thấy tánh của tất cả pháp là thường định, không phân tán, không nối kết, không thể được thì gọi là Chánh định. Văn-thù-sư-lợi! Người tu hành, phải nên quán tàm phần Thánh đạo như vậy.

Văn-thù-sư-lợi lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Tại sao người tu hành phải quán năm Căn?

Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Nếu người tu hành, tin tất cả pháp là rốt ráo, không sinh; tự nó vốn có từ xưa đến nay; thì gọi là Tín căn. Đối với tất cả pháp, tâm không trụ vào xa gần cách nhau; thì gọi là Tinh tấn căn. Không còn sự nhớ nghĩ đến tất cả pháp, xa lìa tánh nối kết, không buộc

niệm vào duyên, thì gọi là Niệm căn. Không có sự suy nghĩ đối với tất cả pháp, hai pháp là không thể được; thì gọi là Định căn. Thấy tất cả pháp là thường không, xa lìa với tướng sinh; thì gọi là Tuệ căn. Văn-thù-sư-lợi! Người tu hành, phải nên quán năm Căn như vậy.

Văn-thù-sư-lợi lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Tại sao người tu hành, phải quán bảy phần Bồ-đề?

Phật dạy Văn-thù-sư-lợi:

–Nếu người tu hành, thấy tất cả pháp, mà không nhớ nghĩ , thì gọi là Niệm Bồ-đề phần. Nếu tất cả pháp hoặc tốt, hoặc không tốt, hoặc vô ký; không thể lựa chọn, không thể được, không thể quyết định; thì gọi là Trạch Bồ-đề phần. Nếu không nắm giữ tất cả tướng trong ba cõi, khéo phá bỏ tướng trong ba cõi; thì gọi là Tinh tấn Bồ-đề phần. Nếu không sinh tướng vui mừng, đối với tất cả pháp hữu vi, khéo phá bỏ tướng có vui mừng, thì gọi là Hỷ Bồ-đề phần. Nếu trừ bỏ được tâm có trong tất cả pháp, tướng nối kết không thể được; thì gọi là Trừ Bồ-đề phần. Nếu tất cả pháp không thể được, khéo tu tướng hủy hoại; thì gọi là Định Bồ-đề phần. Nếu không nương tựa, không tham, không dính mắc vào tất cả pháp; không thấy tất cả pháp mà liền xả được tâm; thì gọi là Xả Bồ-đề phần.

Văn-thù-sư-lợi! Người tu hành, phải nên quán bảy phần Bồ-đề như vậy. Nếu người tu hành, có khả năng thấy như vậy, về bốn Thánh đế, bốn Niệm xứ, tám Thánh đạo, năm Căn, bảy phần Bồ-đề; thì ta gọi, người này là người đã được độ, đã đến bờ giải thoát, đã ra khỏi nơi đất liền vô úy, đã vứt bỏ gánh nặng, đã trừ các bụi trần dơ bẩn. Người này được gọi là: Người không có gì để có; là người không có gì để buồn rầu; là người không có chỗ thọ nhận; là bậc A-la-hán; là Sa-môn; là Bà-la-môn; là Tỳ-kheo; là người tắm rửa sạch sẽ; là người trí; là người giải thoát; là người nghe; là Phật tử; là Thích tử; là người phá bỏ mọi ràng buộc; là người mở cửa Niết-bàn; là người đã nhảy qua hào; là người không còn sự ham muốn; là người mở cánh cửa; là Hiền thánh thắng tướng.

Văn-thù-sư-lợi! Nếu có Tỳ-kheo nào thành tựu được pháp như

vậy, thì được gọi là ruộng phước, đáng được nhận cúng dường theo hàng trời, người ở thế gian.

Văn-thù-sư-lợi! Nếu Tỳ-kheo nào, muốn làm người ban bố cho người nghèo đói ở trong nước, làm người phá hủy lưới ma; làm người muốn vượt qua bể sinh tử, làm người muốn được Niết-bàn, làm người muốn cởi bỏ mọi khổ não, là người muốn làm ruộng phước cho tất cả hàng Trời, người ở thế gian; thì cần phải siêng năng, tu tập pháp như vậy.

Khi Đức Thế Tôn nói pháp này xong, có ba vạn hai ngàn các trời chứng đắc thật tướng của của các pháp. Tất cả cùng đem hoa trời Mạn-đà-la, rải lên trên Đức Phật, rồi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Nếu người nào nghe được kinh pháp này, thì người ấy được gọi là kẻ xuất gia tốt, cần gì phải tin thọ, đọc tụng và thực hành như lời dạy.

Bạch Thế Tôn! Nếu người nào trong chốc lát, mà nghe được pháp này, thì gọi là không có tăng thượng mạn.

Bấy giờ, Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử, bạch Phật:

–Cúi xin Thế Tôn, hãy nói Đà-la-ni. Bởi Đà-la-ni này, khiến các Bồ-tát đạt được vô ngại biện tài; không còn sự sợ hãi, đối với các âm thanh; có khả năng khiến các pháp đều trở thành Phật pháp; lại giúp tin hiểu các pháp đều là một tướng.

Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Nay ông hãy lắng nghe, ta sẽ vì ông mà nói pháp môn bất động chủng tánh. Nếu các Bồ-tát nhập vào pháp môn này, thì có khả năng, dùng ánh sáng trí tuệ, chiếu soi tất cả pháp, chóng đạt Vô sinh pháp nhẫn.

Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Sao gọi là pháp môn bất động xứ chủng tánh?

Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Tâm của tất cả chúng sinh đều là một, đó gọi là chủng tánh.

–Bạch Thế Tôn! Tại sao việc đấy lại là chủng tánh?

Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Tất cả chúng sinh đều không có tâm, tánh kết nối không thể

được, gọi là chủng tánh. Văn-thù-sư-lợi! Tất cả chúng sinh đều đồng một lượng, gọi là chủng tánh.

–Bạch Thế Tôn! Tại sao việc đấy gọi là chủng tánh?

Phật nói:

–Tất cả chúng sinh đều như lượng hư không, hoàn toàn không có sự chướng ngại, đó gọi là chủng tánh. Văn-thù-sư-lợi, tất cả chúng sinh, đều là một chúng sinh, đó gọi là chủng tánh.

–Bạch Thế Tôn! Việc này sao gọi là chủng tánh?

–Này Văn-thù-sư-lợi! tất cả chúng sinh đều là một tướng, rốt ráo, không sinh, lìa các danh tự, tư tưởng nghiêm về một phía, không thễ được; gọi là chủng tánh. Này Văn-thù-sư-lợi! Tham dục là tướng bất động.

–Bạch Thế Tôn! Việc này sao gọi là tướng bất động?

Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Tham dục là tướng bất động, an trụ trong pháp tánh mà như không trụ, đó là tham dục không thể được, tánh thường xa lìa, thì gọi là tướng bất động.

Này Văn-thù-sư-lợi! Sân giận là kim cang. Bạch Thế Tôn, sao gọi là kim cang? Này Văn-thù-sư-lợi! Sân giận không thể đứt không thể tan nát; cũng như kim cang không thể đứt, không thể tan nát. Tất cả pháp cũng như vậy, không thể đứt, không thể tan nát. Các pháp vốn không quyết định, gọi là như kim cang. Này Văn-thù-sư-lợi! Ngu si là tánh trí tuệ.

–Bạch Thế Tôn! Tại sao gọi việc đó là tánh trí tuệ?

–Văn-thù-sư-lợi, tất cả pháp lìa trí tuệ, cũng lìa ngu si. Ví như hư không không có trí tuệ, cũng không có ngu si. Tất cả pháp, cũng như vậy, không có trí tuệ, cũng như không có ngu si. Trí tuệ, ngu si; trí có thể biết, pháp từ xưa đến nay, đều vắng lặng, đó gọi là trí tuệ xứ. Này Văn-thù-sư-lợi! Sắc ấm là bất động xứ.

–Bạch Thế Tôn! Sao gọi việc đó là bất động xứ?

–Văn-thù-sư-lợi! Như cây hoa của Thiên đế, gốc sâu chắc chắn, không thể lay chuyển được. Tất cả pháp cũng vậy, do pháp không trụ nên an trụ ở trong pháp tánh. Pháp này không nơi đến,

không nơi đi, không nắm, không bỏ, an trụ ở nơi không trụ. Thế nên, sắc gọi là tướng bất động. Văn-thù-sư-lợi! Thọ ấm là diệt tánh.

–Bạch Thế Tôn! Sao gọi việc đó là diệt tánh?

–Này Văn-thù-sư-lợi! Tất cả các thọ tướng; tánh thường vắng lặng. Các thọ chẳng phải có từ bên trong, cũng chẳng phải có từ bên ngoài, chẳng phải từ hướng Đông, chẳng phải từ hướng Tây, Nam, Bắc, bốn góc, Trên, Dưới. Vì sao? Vì nếu cái vui nhận được, có từ bên trong, thì tất cả chúng sinh, thường phải nhận vui. Nếu cái khổ nhận được, có từ bên trong, thì tất cả chúng sinh thường phải nhận khổ. Nếu không khổ, không vui, có từ bên trong thì tất cả chúng sinh thường phải nhận không khổ, không vui.

Văn-thù-sư-lợi này! Nếu muốn cho tất cả các sự thọ nhận, thật sự không có từ bên trong, không có từ bên ngoài, không ở trung gian, không ở hướng Đông, Tây, Nam, Bắc và bốn góc, Trên, Dưới thì tất cả các sự thọ nhận phải như cỏ cây, ngói đá, rốt ráo không sinh, không diệt không tướng. Thế nên, sự thọ nhận gọi là Niết-bàn tướng. Này Văn-thù-sư-lợi! Tưởng ấm là chủng tánh.

–Bạch Thế Tôn! Tại sao việc đó gọi là chủng tánh?

–Này Văn-thù-sư-lợi! Tưởng này đều là những ý tưởng phân biệt, nó phát sinh từ hư vọng. Ví như nắm hư không, như ngựa hoang, bản tánh tự lìa. Thế nên, tưởng ấm gọi là chủng tánh. Này Văn-thù-sư-lợi! Hành ấm là chủng tánh.

–Bạch Thế Tôn! Tại sao việc đó gọi là chủng tánh?

–Văn-thù-sư-lợi, tất cả các hành, lìa số, vô số nhập vào bình đẳng, ví như vây chuối, rốt ráo không có lõi, bản tánh nó là như vậy. Tất cả pháp cũng như vậy, không danh tự, không tánh. Thế nên, hành ấm gọi là chủng tánh. Này Văn-thù-sư-lợi! Thức ấm là chủng tánh.

–Bạch Thế Tôn! Sao gọi việc đó là chủng tánh?

–Văn-thù-sư-lợi! Thức này như huyễn, không thật, không khởi, không sinh, không, không tướng, không tác. Như năm ngón tay vẽ vào hư không, hư không không hiện ra tướng. Thế nên, thức ấm gọi là chủng tánh. Này Văn-thù-sư-lợi! Sắc là chủng tánh.

–Bạch Thế Tôn! Tại sao gọi là chủng tánh?

–Văn-thù-sư-lợi! Ví như những hình ảnh trong gương, tuy mắt có thể thấy, nhưng những hình ảnh ấy, thật ra không có thật. Tất cả sắc cũng như vậy. Tuy thấy không thật, nhưng chỉ vì mắt bị lừa, tâm bị lừa, giả dối, không thật mà thôi. Thế nên sắc gọi là chủng tánh. Này Văn-thù-sư-lợi! Thanh là chủng tánh.

–Bạch Thế Tôn! Tại sao thanh là chủng tánh?

–Văn-thù-sư-lợi! Tất cả pháp không có tướng khác biệt, rốt ráo, trống không, chẳng khác nào tiếng vang giữa núi. Thế nên, thanh là chủng tánh. Này Văn-thù-sư-lợi! Hương là chủng tánh.

–Bạch Thế Tôn! Tại sao hương là chủng tánh?

–Văn-thù-sư-lợi! Tất cả pháp không hương, tướng tánh không biết, do đó, nó là không, nó như hư không. Mũi ngửi mùi hương, nhận thức thì không thể được. Thế nên, hương là chủng tánh. Này Văn-thù-sư-lợi! Vị là chủng tánh.

–Bạch Thế Tôn! Tại sao vị là chủng tánh?

–Này Văn-thù-sư-lợi! Tánh của vị, tức là tánh không thể nghĩ bàn, không thể biết xa lìa với biết, tự tánh thường xa lìa. Thế nên, vị gọi là chủng tánh. Này Văn-thù-sư-lợi! Xúc là chủng tánh.

–Bạch Thế Tôn! Tại sao xúc là chủng tánh?

Văn-thù-sư-lợi! Xúc như hư không, tánh nó tự xa lìa, không đụng chạm, không hợp. Tất cả pháp cũng như vậy; khéo hoại thân, nên đối với xúc, xa lìa tướng xúc, không thể được. Thế nên, xúc là chủng tánh. Này Văn-thù-sư-lợi! Pháp là chủng tánh.

–Bạch Thế Tôn! Vì sao gọi pháp là chủng tánh?

–Văn-thù-sư-lợi! Tất cả pháp không tướng, không tâm, lìa tâm tánh, lìa danh tự; không quyết định đều là tướng của pháp tánh. Thế nên, pháp là chủng tánh. Này Văn-thù-sư-lợi! Đất là chủng tánh.

–Bạch Thế Tôn! Vì sao gọi địa là chủng tánh?

Văn-thù-sư-lợi! Tất cả pháp, không có tướng chắc chắn, không có tướng mền mại, nó do giả dối hòa hợp, nhưng con người lại cho là chắc chắn. Thế nên, đất là chủng tánh. Văn-thù-sư-lợi! Nước là chủng tánh.

–Bạch Thế Tôn! Vì sao gọi nước là chủng tánh?

Văn-thù-sư-lợi! Tất cả pháp không ẩm ướt, không hợp, như bóng nắng, không nước. Thế nên, nước là chủng tánh. Văn-thù-sư-lợi! Lửa là chủng tánh.

–Bạch Thế Tôn! Vì sao gọi lửa là chủng tánh?

Văn-thù-sư-lợi! Tất cả pháp không có nóng, xa lìa tướng nóng giả dối, bản tánh thường vắng lặng; chỉ do điên đảo, phân biệt, kỳ thật không định, không sinh. Thế nên, lửa gọi là chủng tánh. Này Văn-thù-sư-lợi! Gió là chủng tánh.

–Bạch Thế Tôn! Vì sao gọi gió là chủng tánh?

–Văn-thù-sư-lợi! Tất cả pháp không chướng, không ngại, không tướng, không tánh, không lay động, lìa tướng gió. Thế nên, gió là chủng tánh. Này Văn-thù-sư-lợi! Phật là chủng tánh.

–Bạch Thế Tôn! Thế nào Phật là chủng tánh?

–Văn-thù-sư-lợi! Tất cả pháp không hiểu, không biết, lìa tướng biết. Thế nên, Phật là chủng tánh. Này Văn-thù-sư-lợi! Pháp là chủng tánh.

–Bạch Thế Tôn! Vì sao gọi pháp là chủng tánh?

–Văn-thù-sư-lợi! Các pháp không thể hoại mất, không thể đoạn đứt, xa lìa sự đoạn diệt tan hoại nên không tướng, không danh, không tánh, ra ngoài con đường ngôn ngữ. Thế nên, pháp là chủng tánh.

Văn-thù-sư-lợi! Tăng là tướng bất động.

–Bạch Thế Tôn! Vì sao gọi tăng là tướng bất động?

Văn-thù-sư-lợi! Thánh chúng an trụ trong pháp tánh, thật tế, định loạn, bình đẳng, an trụ trong tất cả pháp trí tuệ, ngu si, giải thoát, phiền não, bình đẳng. Tâm không có chỗ để trụ, nếu trụ thì không thể được. Thế nên, tăng là tướng bất động. Này Văn-thù-sư-lợi! Tất cả pháp hành xứ là tướng bất động.

–Bạch Thế Tôn! Vì sao gọi tất cả pháp hành xứ là tướng bất động?

–Văn-thù-sư-lợi! Tất cả hư không hành xứ, không thể nghĩ bàn hành xứ, đoạn hành xứ là không nguồn gốc, không khác biệt, không

thể được. Thế nên, tất cả pháp hành xứ gọi là tướng bất động. Này Văn-thù-sư-lợi! tất cả pháp vô duyên, là tướng bất động.

–Bạch Thế Tôn! Vì sao gọi tất cả pháp vô duyên, là tướng bất động?

–Văn-thù-sư-lợi! Tất cả pháp là không chỗ nương tựa, không nơi trụ, không duyên, không thuận, lìa các duyên. Thế nên, tất cả pháp không duyên là tướng bất động. Này Văn-thù-sư-lợi! Tất cả tướng của pháp không nắm giữ, không xả bỏ, gọi là tướng bất động.

–Bạch Thế Tôn! Vì sao gọi tất cả tướng của pháp không nắm, không bỏ, gọi là tướng bất động?

Văn-thù-sư-lợi! Tất cả pháp đều quy về sự bình đẳng, quy về pháp tánh. Pháp này không thể nắm bắt, không thể buông bỏ, không cầu, không mong, các hy vọng đều dứt trừ; xưa nay, nó thường vắng lặng, tương đồng với hư không. Thế nên, không nắm, không buông, gọi là tướng bất động. Này Văn-thù-sư-lợi! Tất cả pháp không xấu gọi là tướng bất động.

–Bạch Thế Tôn! Vì sao gọi tất cả pháp không xấu là tướng bất động?

Văn-thù-sư-lợi! Tất cả pháp là không bợn nhơ, không chỗ có, trong sạch, tỏa sáng rực rỡ như hư không, không bị che phủ, các tội định tướng không thể đạt được. Thế nên, tất cả pháp không xấu gọi là tướng bất động. Này Văn-thù-sư-lợi! Tất cả pháp không có chỗ quay về, gọi là tướng bất động.

–Bạch Thế Tôn! Vì sao tất cả pháp không có chỗ quay về, gọi là tướng bất động?

–Văn-thù-sư-lợi! Tất cả pháp là trống rỗng, không nguồn gốc, do đó, không có chỗ để quay về. Thế nên, không có chỗ quay về gọi là tướng bất động. Này Văn-thù-sư-lợi! Tất cả pháp không học gọi là tướng bất động?

–Bạch Thế Tôn! Vì sao gọi tất cả pháp không học là tướng bất động?

–Văn-thù-sư-lợi! Tánh của tất cả pháp là không học, không nên học, không nên tu, không nên nghĩ , không nên nhớ, không nên

ở, không nên phát, không nên hành, không nên dứt, không nên chứng, không nên có lời, không nên nói, không nên cầu, không nên giữ, không nên bỏ, không nên lìa, không nên trừ. Vì sao? Này Văn-thù-sư-lợi! Tất cả pháp, tướng rốt ráo, xa lìa; xưa nay, nó không có chỗ để nắm bắt, thường là tướng buông bỏ. Các pháp này, là nơi mà có trí tuệ cũng không thể đạt đến được, là chỗ mà hàng ngu si không cách gì đạt đến được. Thế nên, không học là tướng bất động.