Đại Tập 61 · Bộ Kinh Tập VIII · Số 639tt–655

Số 648 - Kinh Tịch Chiếu Thần Biến Tam-Ma-Địa

SỐ 648

KINH TỊCH CHIẾU THẦN BIẾN TAM-MA-ĐỊA

Hán dịch: Đời Đường, Tam tạng Pháp sư Huyền Tráng.

Tôi nghe như vầy:

Thuở nọ, Đức Phật ngụ tại núi Linh thứu, thành Vương xá cùng với một ngàn hai trăm năm mươi vị Tỳ-kheo và chúng Đại Bồ-tát nhiều như số bụi trần trong mười ức cõi Phật đều hội đủ. Tên của các vị là: Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi, Bồ-tát Quán Tự Tại, Bồ-tát Dược Vương, Bồ-tát Dược Thượng, Bồ-tát Chế Đa Lôi Âm, Bồ-tát Hồng Liên Hoa Thủ, Bồ-tát Nhật Quang, Bồ-tát Nguyệt Quang, Bồ-tát Viễn Trần Dũng Mãnh, Bồ-tát Đoạn Chư Ác Thú, Bồ-tát Trí Thượng Trí, Bồ-tát Bảo Thượng Trí, Bồ-tát Hữu Tình Thượng Trí, Bồ-tát Hương Hoa Thượng Trí, Bồ-tát Nhật Thượng Trí, Bồ-tát Nguyệt Thượng Trí, Bồ-tát Ly Cấu Thượng Trí, Bồ-tát Kim Cang Thượng Trí, Bồ-tát Viễn Trần Thượng Trí, Bồ-tát Biến Chiếu Thượng Trí, Bồ-tát Minh Tràng, Bồ-tát Cao Tràng, Bồ-tát Bảo Tràng, Bồ-tát Vô Trước Tràng, Bồ-tát Hương Hoa Tràng, Bồ-tát Ly Cấu Tràng, Bồ-tát Nhật Tràng, Bồ-tát Nguyệt Tràng, Bồ-tát Viễn Trần Tràng, Bồ-tát Biến Chiếu Tràng, Bồ-tát Trì Oai Quang, Bồ-tát Bảo Oai Quang, Bồ-tát Đại Tuệ Oai Quang, Bồ-tát Trí Kim Cang Oai Quang, Bồ-tát Ly Cấu Oai Quang, Bồ-tát Nhật Oai Quang, Bồ-tát Nguyệt Oai Quang, Bồ-tát Phước Sơn Oai Quang, Bồ-tát Trí Chiếu Oai Quang, Bồ-tát Đẳng Thắng Oai Quang, Bồ-tát

Trì Tạng, Bồ-tát Hư Không Tạng, Bồ-tát Hồng Liên Hoa Tạng, Bồ-tát Bảo Tạng, Bồ-tát Nhật Tạng, Bồ-tát Nguyệt Tạng, Bồ-tát Công Đức Thanh Tịnh Tạng, Bồ-tát Pháp Ấn Tạng, Bồ-tát Biến Chiếu Tạng, Bồ-tát Tề Tạng, Bồ-tát Hồng Liên Hoa Thắng Tạng, Bồ-tát Nhật Nhãn, Bồ-tát Thanh Tịnh Nhãn, Bồ-tát Ly Cấu Nhãn, Bồ-tát Vô Trước Nhãn, Bồ-tát Phổ Kiến Nhãn, Bồ-tát Thiện Lợi Nhãn, Bồ-tát Kim Cang Nhãn, Bồ-tát Bảo Nhãn, Bồ-tát Hư Không Nhãn, Bồ-tát Phổ Nhãn, Bồ-tát Thiên Quan, Bồ-tát Pháp Giới Quang Ảnh Mạt Ni Châu Quan, Bồ-tát Diệu Giác Quan, Bồ-tát Biến Chiếu Quan, Bồ-tát Xuất Sinh Nhất Thiết Phật Tạng Quan, Bồ-tát Xuất Hiện Nhất Thiết Thế Gian Quan, Bồ-tát Phổ Biến Chiếu Quan, Bồ-tát Vô Năng Thắng Quan, Bồ-tát Đẳng Phú Nhất Thiết Như Lai Sư Tử Tòa Quan, Bồ-tát Phổ Châu Pháp Giới Hư Không Quang Ảnh Quan, Bồ-tát Phạm Chủ Đảnh Kế, Bồ-tát Long Chủ Đảnh Kế, Bồ-tát Nhất Thiết Phật Hóa Quang Ảnh Đảnh Kế, Bồ-tát Diệu Giác Đảnh Kế, Bồ-tát Nhất Thiết Nguyện Hải Âm Thanh Mạt-ni Châu Vương Đảnh Kế, Bồ-tát Nhất Thiết Tam Thế Bình Đẳng Âm Thanh Đảnh Kế, Bồ-tát Đại Quang, Bồ-tát Ly Cấu Quang, Bồ-tát Bồ-tát Bảo Quang, Bồ-tát Bồ-tát Viễn Trần Quang, Bồ-tát Minh Quang, Bồ-tát Nhất Thiết Như Lai Thần Biến Quang Ảnh Mạt-ni Tràng Vương Mạt Ni Bảo Võng Đẳng Phú Đảnh Kế, Bồ-tát Nhất Thiết Như Lai Pháp Luân Âm Thanh Đảnh Kế, Bồ-tát Nhất Thiết Như Lai Phóng Đại Quang Luân Mạt-ni Bảo Châu Lôi Âm Đảnh Kế, Bồ-tát Nhất Thiết Không Trung Chúng Tạp Hiển Chiếu Mạt-ni Bảo Châu Trang Nghiêm Đảnh Kế, Bồ-tát Pháp Quang, Bồ-tát Tịnh Quang, Bồ-tát Nhật Nguyệt Quang, Bồ-tát Thần Biến Quang, Bồ-tát Thiên Quang, Bồ-tát Phước Đức Cao Tràng, Bồ-tát Trí Tuệ Cao Tràng, Bồ-tát Thần Thông Cao Tràng, Bồ-tát Quang Minh Cao Tràng, Bồ-tát Hương Hoa Cao Tràng, Bồ-tát Mạt-ni Cao Tràng, Bồ-tát Giác Tuệ Cao Tràng, Bồ-tát Phạm Cao Tràng, Bồ-tát Phổ Chiếu Cao Tràng, Bồ-tát Phạm Thanh, Bồ-tát Trì Hống Thanh, Bồ-tát Hải Thanh, Bồ-tát Thế Chủ Thanh, Bồ-tát Chư Đại Sơn Vương Hổ Tương Kích Thanh, Bồ-tát Nhất Thiết Pháp Giới Biến Mãn Thanh, Bồ-tát Nhất Thiết Pháp Hải Lôi Thanh, Bồ-tát Hàng Phục

Nhất Thiết Ma Luân, Bồ-tát Đại Bi Lý Thú Vân Lôi Thanh, Bồ-tát An Úy Nhất Thiết Chúng Sinh Khổ Thanh, Bồ-tát Pháp Dũng, Bồ-tát Thắng Dũng, Bồ-tát Trí Dũng, Bồ-tát Phước Diệu Cao Dũng, Bồ-tát Đức Tuệ Dũng, Bồ-tát Danh Xưng Dũng, Bồ-tát Phổ Chiếu Dũng, Bồ-tát Đại Từ Dũng, Bồ-tát Trí Hiện Dũng, Bồ-tát Như Lai Tộc Tánh Dũng, Bồ-tát Quang Thắng, Bồ-tát Diệu Thắng, Bồ-tát Sinh Thắng, Bồ-tát Biến Chiếu Thắng, Bồ-tát Hư Không Thắng, Bồ-tát Bảo Thắng, Bồ-tát Cao Tràng Thắng, Bồ-tát Trí Thắng, Bồ-tát Cao Chủ Vương, Bồ-tát Thế Chủ Vương, Bồ-tát Phạm Chủ Vương, Bồ-tát Sơn Chủ Vương, Bồ-tát Bất Động Chủ Vương, Bồ-tát Tôn Chủ Vương, Bồ-tát Diệu Giác Chủ Vương, Bồ-tát Tịch tĩnh Âm, Bồ-tát Vô Trước Âm, Bồ-tát Trì Thanh Âm, Bồ-tát Hải Triều Âm, Bồ-tát Bổn Nguyện Giác Âm, Bồ-tát Đạo Tràng Thanh Âm, Bồ-tát Trí Cao Giác, Bồ-tát Hư Không Giác, Bồ-tát Ly Cấu Giác, Bồ-tát Vô Trước Giác, Bồ-tát Giác Ngộ Giác, Bồ-tát Chiếu Tam Thế Giác, Bồ-tát Bảo Giác, Bồ-tát Quảng Giác, Bồ-tát Phổ Minh Giác, Bồ-tát Chiếu Pháp Giới Lý Thú Giác… các Bồ-tát ấy đều là những bậc đứng đầu.

Lại có các Đại Bồ-tát nhiều như số bụi trần trong mười ức cõi Phật, tất cả chư vị ấy đều trụ ở quả vị không thoái chuyển, đã thành tựu ở vô lượng cõi hư không, thành tựu sự bình đẳng không chướng ngại khắp pháp giới, tin hiểu quả Dị thục do nghiệp mà khởi, tin hiểu các quả báo tùy nhân duyên mà khởi, do ấn chân như khởi lên ấn thành tựu tất cả pháp, tánh trí bình đẳng, thấy rõ các pháp giống như ánh sáng và hình ảnh, tánh bình đẳng nên thấy các pháp, giống như tiếng vang của âm thanh, thông đạt tánh bình đẳng. Tất cả chư vị ấy đều đã chứng đắc định giải thoát thù thắng không thể nghĩ bàn, an trụ và thực hành các Tam-muội, có thể an trụ đưa đến vô biên sắc thân chư Phật, trọn vẹn các Tam-muội, trong mỗi lỗ chân lông có thể thị hiện tất cả các cõi Phật, trong mỗi lỗ chân lông có thể thị hiện ra sự lâm chung, sự sinh khởi, ra khỏi bào thai hoặc xuất gia, dùng phương tiện thị hiện các hạnh khổ khó làm, đến tòa Bồ-đề, hàng phục quân ma, thành Bậc Đẳng Chánh Giác, vận chuyển bánh xe chánh pháp, cuối cùng lại thị hiện nhập đại Niết-bàn, một lần ngồi

kiết già là thành tựu. Có thể dùng trí biết hết tất cả các thế giới khắp mười phương, thị hiện một Đức Như Lai nơi chúng hội của tất cả các Đức Như Lai trong tất cả các thế giới khắp mười phương. Đối với một Đức Như Lai trong chúng hội thì có thể thị hiện tất cả chư Như Lai, dùng phương tiện thiện xảo để giảng nói vô số các pháp, thấu đáo bờ bến không cùng tận của tất cả các pháp, thể nhập vào vô số các huyễn vọng, hiển hiện khắp vô biên vô số các kiếp của chúng sinh. Đối với tự thân thì có khả năng ngộ nhập, dùng phương tiện khéo léo hiểu rõ tất cả các thân của chúng sinh, trong một thân cũng có khả năng hội nhập khắp cả, dùng phương tiện thiện xảo để thông đạt, an trú vào tất cả các thân của chư Như Lai. Trong thân Phật cũng có khả năng thể nhập khắp cả, hiện bày tất cả các thân của chư Như Lai, dùng phương tiện thiện xảo không bỏ sót một chúng sinh nào. Trong tự thân thì thể nhập khắp nơi, đều dùng phương tiện khéo léo để thị hiện nơi tất cả thế giới khắp mười phương. Trong một Pháp thân lại thị hiện khắp tất cả, biến khắp chúng sinh trong ba cõi, có khả năng dùng một thân thể nhập vào Tam-muội, thị hiện ra vô biên thân chúng sinh. Trong một thân, hiện bày chứng quả vị Đẳng giác, có khả năng hiển hiện các thân giống như thân của tất cả chúng sinh. Ở trong thân của tất cả chúng sinh, có khả năng thị hiện ra một thân; lại có thể trong một thân, thị hiện khắp tất cả thân chúng sinh, trong thân chúng sinh có khả năng hiện ra Pháp thân, trong Pháp thân hiện ra thân chúng sinh. Trong tất cả các nguyện của Bồ-tát có khả năng ngộ nhập vào vô nguyện phương tiện thiện xảo vững chắc, có thể vì chúng sinh mà thị hiện chư Phật chứng đắc đạo quả Chánh đẳng giác, nơi chỗ nguyện lực mà thị hiện chứng quả vị vô lượng, vì muốn thành tựu cho các chúng sinh mà tùy theo sự ứng hợp để giáo hóa, có thể thị hiện đạo quả Vô thượng Bồ-đề, có khả năng bặt dứt tất cả các kiếp số, không có ước nguyện. Đối với tất cả chúng sinh mà thị hiện sự tự tại của nguyện lực, chuyển đổi thân thức, kiến lập thân trí tuệ, thị hiện sự đoạn diệt của thân khắp nơi, làm cho ước nguyện của chúng sinh được viên mãn, hiện bày khắp tất cả chúng sinh khiến họ thành tựu nguyện rộng lớn. Trong mỗi thế giới đều thị hiện sự thực hành hạnh Bồ-tát không hề chấm

dứt suốt trong tất cả các kiếp số, dùng năng lực thệ nguyện rộng lớn nên nơi mỗi lỗ chân lông có thể hiện bày tất cả các cõi Phật, nơi vô số vô số thế giới. Trong mỗi thế giới thị hiện đủ các thân thành tựu quả vị Đẳng chánh giác, đối với một câu pháp thì hiện bày giảng nói đầy đủ, biến khắp tất cả pháp giới, có thể rưới xuống dòng pháp rộng lớn, khởi lên vị cam lồ vi diệu, các ánh sáng giải thoát hiển hiện chiếu soi khắp nơi. Tiếng sấm của pháp chân thật làm chấn động, khiến tất cả các cõi chúng sinh đều trọn vẹn nguyện rộng lớn, hội nhập vào sự giải thoát tịch tĩnh , có thần thông trí tuệ sáng suốt, chỉ tạm khởi tâm để hành hóa khắp các cảnh giới. Ở nơi chỗ sinh tử xoay vần của chúng sinh trong tất cả thế giới khắp mười phương mà thị hiện thân tướng sai biệt của tất cả chúng sinh đã sinh ra, không bị chướng ngại. Trí tự biết tâm mình và có trí biết tâm người khác, trí biết tâm một chúng sinh và biết về sự vận hành nơi tâm của tất cả chúng sinh đều đạt được thiện xảo; trong khoảng một sát-na thể nhập vào trí mười lực vi diệu của Như Lai đều đạt được thiện xảo. Trí hội nhập vào tất cả các kiếp số trong ba đời mà không hề chướng ngại, trí hiện bày sự tiếp nối vi diệu của chúng sinh đều được thiện xảo; trong khoảng sát-na nhất tâm, thị hiện nơi lưu chuyển của tất cả chúng sinh ở tất cả các thế giới khắp mười phương, đều được thiện xảo. Lại có thể nghĩ đến tất cả chúng sinh không hề bỏ sót, trí vi diệu thấy rõ sự tạo nghiệp của tất cả chúng sinh đều được thiện xảo. Đối với tiếng nói phát ra của một chúng sinh mà dùng trí vi diệu để hội nhập, thị hiện ra tiếng nói của tất cả chúng sinh đều được thiện xảo, duyên theo một thân để hiện bày các thân khắp tất cả các thế giới đều được thiện xảo. Ở nơi chúng hội của một Đức Như Lai mà hội nhập, thị hiện sự thuyết pháp, thọ trì nơi chúng hội của tất cả chư Như Lai, đều được thiện xảo. Nơi chúng hội của tất cả chư Như Lai mà hội nhập, hiện bày sự thuyết pháp, thọ trì nơi chúng hội của một Đức Như Lai đều được thiện xảo; đạt được tất cả Đà-la-ni vi diệu, thể nhập an trú vào biện tài quyết định khéo léo, giảng nói hợp với căn tánh của tất cả chúng sinh đều được thiện xảo. Dùng một tâm chúng sinh làm đối tượng duyên dựa rồi hiện bày vô số sự chứng đắc đại Bồ-đề, là trí giác

ngộ cho tất cả chúng sinh đều được trí thiện xảo. Dùng âm thanh một lời nói để giảng dạy khiến tất cả thế giới đều hiểu rõ, tùy theo sự ưa thích khác nhau của tất cả chúng sinh mà hiển bày cho họ không gián đoạn đều đạt được thiện xảo. Dùng nhất tâm tùy theo từng ý niệm mà thể nhập vào kiếp số không cùng tận của tất cả chúng sinh, hiển hiện tất cả nghiệp quả Dị thục đã tạo tác, tùy theo sự ứng hợp của chúng sinh mà mở bày, khiến họ hiểu rõ, đều đạt được thiện xảo. Làm trang nghiêm tất cả các thế giới đều đạt được thiện xảo. Thể nhập khéo léo vào tất cả các đời, có tánh giác bình đẳng đối với tất cả chư Phật, tự lập hạnh nguyện rộng lớn của Bồ-tát, thông đạt khắp cả, phóng ánh sáng pháp đều đạt được thiện xảo. Có khả năng khiến vô số thế giới hội nhập vào một hạt bụi trần cực nhỏ, đều được thiện xảo. Có thể khiến một hạt bụi trần cực nhỏ chứa hết tất cả các thế giới, đều được thiện xảo; ở nơi một cõi Phật, thị hiện khắp tất cả các cõi Phật, đều đạt được thiện xảo. Lấy nước trong tất cả các biển chứa vào một lỗ chân lông, qua lại trong vô lượng thế giới nhưng không làm tổn thương chúng sinh, đều được thiện xảo. Khiến vô số thế giới hiện có hội nhập vào tự thân, hiện bày sự tạo tác của tất cả chúng sinh, đều được thiện xảo. Có thể đem vô số không thể lường xét, không thể tính kể, không có giới hạn, không thể nói hết các núi chúa Thiết vi, núi Thiết vi và các núi chúa khác để vào một lỗ chân lông, đến đi khắp tất cả thế giới nhưng không hề làm chúng sinh kinh sợ, đều đạt được thiện xảo. Dồn vô số vô số kiếp thành một kiếp, có thể kéo dài một kiếp thành vô số vô số kiếp, hiện bày sự thành hoại, sai khác trong ấy đều đạt được thiện xảo. Tùy sự ứng hợp của chúng sinh mà giáo hóa cho họ, ở trong một cõi nước mà hiện bày khắp nơi, tùy theo từng nơi mà hiện ra tai họa về nước, hoặc hiện bày tai họa về lửa hoặc tai họa về gió, đều được thiện xảo. Dùng ngón chân phải để đẩy vô số vô lượng thế giới mà không làm tổn hại chúng sinh, đều được thiện xảo. Tất cả đều đã an trụ nơi địa Pháp vân, có thể nắm giữ, giáo hóa cho chúng sinh khắp mười phương, những nơi có tai ương, lo buồn, đói khát, nguy hiểm, đều được thiện xảo mà không làm tổn hại các chúng sinh khác. Dùng năng lực thần thông chư

Phật xuất hiện nơi các cõi nước không có Phật, vô lượng vô biên công đức đều được thành tựu như vậy. Lại cùng năm trăm vị Đại Bồ-tát hội đủ, Bồ-tát Hiền Hộ là vị đứng đầu, tất cả đều an trụ ở quả vị không thoái chuyển.

Bấy giờ, trong thành Phệ-xá-ly có Đồng tử Lê-triếp-tỳ tên là Bảo Khoáng cùng với hai vạn một ngàn đồng tử Lê-triếp-tỳ hội đủ, tất cả đều cùng nhau đi đến núi Linh thứu, chỗ cư ngụ của Đức Như Lai, đảnh lễ dưới chân rồi lui ngồi bên phải, chiêm ngưỡng Đức Thế Tôn không chớp mắt và cung kính an trụ.

Trong thành Yết-xà có cư sĩ tên là Xa-ma cùng với năm trăm Ưu-bà-tắc hội đủ, tất cả đều cùng nhau đi đến núi Linh thứu, chỗ cư ngụ của Đức Như Lai, đảnh lễ dưới chân rồi lui ra ngồi một bên, chiêm ngưỡng Đức Thế Tôn không chớp mắt và cung kính an trụ.

Lại có cư sĩ tên là Thiện Điều Phục cùng năm ngàn cư sĩ hội đủ, tất cả cùng đến núi Linh thứu, chỗ cư ngụ của Đức Như Lai, đảnh lễ dưới chân rồi lui ra ngồi một bên, chiêm ngưỡng Đức Thế Tôn không rời mắt và cung kính an trụ.

Lại có cư sĩ tên là Thương Chủ cùng rất nhiều quyến thuộc hội đủ, tất cả đều đến núi Linh thứu, chỗ cư ngụ của Đức Như Lai, đảnh lễ nơi chân rồi lui ra ngồi một bên, chiêm ngưỡng Đức Thế Tôn không chớp mắt rồi cung kính an trụ.

Ở thành Chiêm-ba có con một trưởng giả tên là Thiện Tý, cùng tám vạn bốn ngàn người con của các trưởng giả hội đủ, tất cả đều đến núi Linh thứu, chỗ cư ngụ của Đức Như Lai, đảnh lễ nơi chân rồi lui ra ngồi một bên, chiêm ngưỡng Đức Thế Tôn không chớp mắt rồi cung kính an trụ.

Lại có một thiếu niên tên là Na-la-đạt-đa cùng năm trăm thiếu niên khác hội đủ, tất cả đều đến núi Linh thứu, chỗ cư ngụ của Đức Như Lai, đảnh lễ nơi chân rồi lui ra ngồi một bên, chiêm ngưỡng Đức Thế Tôn không chớp mắt rồi cung kính an trụ.

Lại có thiếu niên tên là Lạc Dục cùng năm trăm thiếu niên khác hội đủ, tất cả đều đến chỗ của Đức Thế Tôn ở núi Linh thứu, đảnh lễ nơi chân rồi lui ra ngồi một bên, chiêm ngưỡng Đức Thế Tôn không chớp mắt rồi cung kính an trụ.

Vua nước Ma-kiệt-đà tên là Vị Sinh Oán cùng năm ngàn người hội đủ, tất cả đều cỡi voi chúa Hộ tài đến chỗ Đức Như Lai nơi núi Linh thứu, đảnh lễ dưới chân rồi lui ra ngồi một bên, chiêm ngưỡng Đức Như Lai không chớp mắt rồi cung kính an trụ.

Lại có Thiên vương Đế Thích, Đại phạm Thiên vương chủ cõi Ta-bà, Tứ Hộ Thế vương, Thiên tử Đại Tự Tại, Thiên tử Nhật Nguyệt, Thiên tử Thiện Dũng Mãnh Tư, Thiên tử Tô-thất-lợi-ma và vô số vô biên Thiên tử không thể lường xét được, mỗi Thiên tử này lại cùng với vô số trăm ngàn ức Thiên tử quyến thuộc hội đủ, tất cả đều đến chỗ của Đức Như Lai ở núi Linh thứu, mỗi vị Thiên tử đều sắm sửa vô số vật dụng hảo hạng, tùy theo khả năng của mình để cúng dường Đức Như Lai rồi lui ra ngồi một bên, chiêm ngưỡng Đức Thế Tôn không chớp mắt và cung kính an trụ.

Khi ấy, từ nơi mỗi tướng tốt ở mỗi lỗ chân lông của Đức Thế Tôn phóng ra ánh sáng đủ màu sắc nhiều như số vi trần cực nhỏ trong mười cõi Phật, mỗi ánh sáng này chiếu khắp mười phương, ở mỗi phương lại phân ra cõi Phật, rồi chiếu đến khắp các thế giới bằng số bụi trần cực nhỏ trong ức cõi nước. Từ một thế giới có trăm ngàn ức vô số Bồ-tát triệu tập đến, mỗi Bồ-tát này đều ngồi trên đài báu quý giá, rộng lớn trăm ức do-tuần, lầu gác báu bao quanh, trang hoàng bằng báu trân châu Ma-ni, có cờ, phướn, lọng trang nghiêm, trăm ngàn ức, vô lượng vô số Thiên nữ không thể lường xét được cùng đến chỗ của Đức Như Lai nơi núi Linh thứu, tất cả đều đảnh lễ nơi chân, đem mây hoa, mây báu, mây vải vóc, mây chiên-đàn phúc hành kiên cố, mây các loại âm nhạc, ca múa, khen ngợi… nơi các cõi nước của chư Thiên rải xuống để cúng dường, rồi lui ra ngồi một bên, chiêm ngưỡng Đức Thế Tôn không chớp mắt và cung kính an trụ.

Bấy giờ, những bậc có oai đức rộng lớn khắp tam thiên đại thiên thế giới như Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Đế Thích, Phạm thiên, Hộ Thế, Nhân phi nhân và các chúng Bồ-tát đều an trụ, thậm chí không có khoảng trống nào bằng đầu sợi lông mà chẳng đầy khắp.

Lúc ấy, trong chúng có Bồ-tát Hiền Hộ rời chỗ ngồi đứng dậy,

sửa áo bày một vai, gối phải quỳ sát đất, chắp tay cung kính bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Con có một ít điều muốn thưa hỏi Đức Như Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác. Cúi xin chấp thuận cho con.

Đức Thế Tôn bảo:

–Này Bồ-tát Hiền Hộ! Ông muốn hỏi điều gì thì hãy tùy ý, Như Lai sẽ giải đáp khiến ông được hoan hỷ.

Bồ-tát Hiền Hộ bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Do ở đâu, do thực hành gì, do quy tắc nào, do căn lành gì, do siêng năng như thế nào, do nương tựa vào đâu, do trí tuệ khéo léo như thế nào, do trí vi diệu nào, do nhớ nghĩ điều gì, do hướng đến đâu, do ai hướng dẫn, do giữ gìn điều chân thật nào, do mặc áo giáp gì mà khiến chúng Đại Bồ-tát không hề thoái chuyển nơi quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác và càng tăng trưởng dũng mãnh đối với đạo quả ấy?

Thế nào là Như Lai luôn siêng năng hành hóa dũng mãnh? Thế nào là trí tuệ vi diệu của Như Lai? Thế nào là tuệ rộng lớn và phương tiện khéo léo bằng trí tuệ? Thế nào là giới thanh tịnh? Thế nào là đầy đủ ý niệm, không quên mất những pháp đã nghe? Thế nào là chánh niệm biết rõ những căn lành đã tạo trong kiếp trước? Đạt được thiện xảo ở kiếp trước như thế nào để có thể giáo hóa cho tất cả chúng sinh? Thế nào là thông đạt trọn vẹn về sự thù thắng của các căn? Thế nào là đầy đủ tướng tốt, được gặp Phật, nghe pháp và cúng dường chúng Tăng? Thế nào mà ở thế giới khác nhưng có thể thấy vô biên cõi nước của chư Phật, nghe pháp của chư Phật, gìn giữ, thông suốt tất cả và giảng nói rộng rãi cho người khác? Làm thế nào để có khả năng thiêu đốt tất cả các căn bất thiện giống như ngọn lửa? Làm thế nào để đạt được tất cả các pháp thiện giống như ánh trăng? Làm thế nào để nắm giữ tất cả các căn lành thù thắng ví như núi chúa? Làm thế nào để kham nhẫn sâu xa không thể phá hoại giống như kim cang? Làm thế nào để không sợ hãi như đỉnh núi? Làm thế nào đạt được âm thanh trong trẻo, biện tài vô ngại? Làm thế nào để học rộng hiểu nhiều trọn vẹn, bẻ gãy tất cả các pháp, đạt được thiện xảo? Làm thế nào để có được khuôn mặt thanh tú, thường

mỉm cười, không hề nhăn nhó? Làm thế nào xa lìa ganh ghét? Làm thế nào để âm thanh nói pháp vang khắp vô biên thế giới? Làm thế nào đem vô biên vô số thế giới để vào một lỗ chân lông mà chúng sinh trong các cõi ấy không hề biết rõ?

Hôm nay, chúng con nên làm gì để đạt được những điều ấy? Chỉ có Đức Như Lai mới có thể thông đạt được. Làm thế nào mà tất cả chư Như Lai khắp mười phương ở trong chúng hội có thể hiện bày khiến thành tựu cho các chúng sinh nhưng không rời chỗ ở? Làm thế nào để hiển hiện nơi một lỗ chân lông từ khi ẩn mất nơi cung trời Đâu-suất rồi nhập thai, đản sinh, vượt thành xuất gia, thị hiện tu hành khổ hạnh, đến tòa Bồ-đề hàng phục quân ma, thành Bậc Đẳng Chánh Giác, chuyển bánh xe pháp vi diệu, nhập Đại Niết-bàn và chánh pháp đang tồn tại? Làm thế nào để tâm biết rõ khắp sự vận hành nơi tâm của tất cả chúng sinh trong khoảng một sát-na?

Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Đại Bồ-tát Hiền Hộ:

–Lành thay! Lành thay! Này Bồ-tát Hiền Hộ! Hôm nay, ông đã thưa hỏi Như Lai về những ý nghĩa sâu xa như vậy. Ông thực hành những hạnh này vì muốn làm lợi ích cho nhiều chúng sinh, vì muốn nhiều chúng sinh được an lạc, vì thương xót chúng sinh ở thế gian, làm lợi ích lớn khiến hàng trời, người được an lạc nên nay ông đã thành tựu lòng bi rộng lớn.

Này Bồ-tát Hiền Hộ! Ông hãy lắng nghe và khéo suy nghĩ , Như Lai sẽ giảng nói rõ ràng cho ông.

Đại Bồ-tát Hiền Hộ thưa:

–Bạch Thế Tôn! Con xin muốn nghe!

Đức Phật bảo Đại Bồ-tát Hiền Hộ:

–Này Bồ-tát Hiền Hộ! Có Tam-muội tên là Tịch chiếu thần biến Bồ-tát sở hành Phật địa sở nhiếp, Đại Bồ-tát nào an trụ trong Tam-muội này thì đạt được lợi ích như vậy và có được vô lượng công đức thù thắng khác.

Này Bồ-tát Hiền Hộ! Thế nào gọi là Tam-muội Tịch chiếu thần biến? nghĩa là biết như thật về tướng thông đạt của tất cả các pháp, thông đạt tướng không điên đảo, thông đạt tướng điên đảo,

làm tăng trưởng tướng, làm giảm bớt tướng điên đảo, không chấp nơi Địa mình an trụ, không nắm giữ Địa người khác an trụ, không nương nhờ mạng sống, luôn tự tại trong sinh tử, biết khắp tất cả các pháp, lúc nào cũng tu tập theo Chỉ và Quán. Quán về nghiệp nên hiện tại tâm luôn an trụ, niệm không tán loạn, tầm và tứ tịch tĩnh , xa lìa pháp ác, gần gũi pháp lành, ngăn chận tham dục, sân hận và ngu si, trừ bỏ vô minh, tích chứa, gần gũi trí tuệ, biết rõ về nhân quả, xa lìa tăm tối, chấm dứt ái, đoạn trừ hết hỷ và tham, được Phật thọ ký, thông suốt giáo pháp, tin sâu xa nơi chúng Tăng, lời nói không gây chia rẽ mà luôn hòa hợp với ý thâm sâu, hướng đến sự buông xả: lời nói cực hay và khéo léo, tướng mạo trang nghiêm, xa lìa mùi vị đắm nhiễm, không làm các điều ác, không nhờ vào sự giúp đỡ, thoát khỏi ràng buộc: đối với những việc vặt vãnh ở thế gian không khởi tâm ưa thích, thấy ở trong sinh tử là vô cùng tai họa, biết được công đức thù thắng của Niết-bàn. Do có sự an lạc đối với ý thù thắng nên thích nhập Niết-bàn, không có sự dua nịnh, không lừa dối, không giả tạo, không nói dối, không hiện tướng dối gạt, cũng không tìm cầu sự gian dối, thường ưa tránh xa tài sản, lợi lộc và sự cung kính, luôn siêng năng, dũng mãnh, gắng nhận hết sức mình, không hề biếng nhác. Vĩnh viễn chấm dứt các triền cái, thường được gặp mười nghiệp lành, đầy đủ giới uẩn, định uẩn không bị lay động, không duyên dựa mà thể nhập vào chánh định, đầy đủ các pháp Ba-la-mật, không hề nhàm chán, biến chuyển tự tại đối với thiền, giải thoát và định, đối với các thần thông thì hiển hiện tùy ý, tự tại nơi Nhất thiết trí mà vẫn biết phân biệt để chuyển thành thiện, tánh không ngu si, không câm ngọng cũng chẳng bị người khác sai khiến, trong lúc hành hóa tánh có thể giải thoát, đạt được sự an trụ của bậc thiện, không quan sát người ác, xa lìa phàm phu, thích gặp bậc thông tuệ, giữ gìn năng lực về niệm, nắm giữ diệu lực của trí tuệ, không thích tại gia và xuất gia nơi ồn ào, chỉ ưa thích ở nơi thanh tịnh, đối với pháp Không, Vô tướng, Vô nguyện đều có thể kham nhẫn chân chánh, thông đạt như thật về tất cả các pháp.

Này Bồ-tát Hiền Hộ! Đó là Tam-muội Tịch chiếu thần biến.

Bồ-tát nào siêng năng tu tập Tam-muội này thì đạt được trí không chướng ngại nơi tất cả các pháp.

Lại nữa, này Bồ-tát Hiền Hộ! Tam-muội Tịch chiếu thần biến nghĩa là tánh trí bình đẳng của tất cả các pháp, trí không hiện hành của tất cả ngôn thuyết, xả bỏ việc thế gian, không ưa thích ba cõi cũng chẳng khiếp sợ hay thoái lui, tâm không chấp giữ tất cả các pháp, giữ gìn chánh pháp, bí mật hộ trì các pháp, tin hiểu sâu xa các pháp dị thục, dùng phương tiện thiện xảo thực hành luật, chấm dứt các sự tranh luận, không chống trái, không ganh đua, luôn nhẫn nhục, bình đẳng, đạt đến tánh bình đẳng, thiện xảo về pháp chọn lựa, thiện xảo về pháp quyết định, thiện xảo về pháp cú, trí phân tích pháp cú, trí biết giới hạn của đời trước, trí biết bờ vực của đời sau, trí ba luận thanh tịnh, trí thân an trụ, trí tâm an trụ, trí phòng hộ oai nghi, trí biết khắp các pháp thanh tịnh, vượt trên đối tượng duyên dựa của các uẩn, trí về giới bình đẳng, chiếu soi các xứ, chấm dứt hẳn các ái, đạt đến vô sinh, thông đạt các nhân, diệt hết nghiệp quả, thấy pháp tu đạo, thích gặp Đức Như Lai, trí tuệ sáng suốt, nhạy bén, trí phân biệt về văn tự, biết khắp mọi âm thanh, đạt được hoan hỷ, pháp hỷ không giảm sút, dịu dàng, ngay thẳng, luôn vui vẻ, nhu hòa, thuận theo pháp lành, khuôn mặt tươi tắn, không còn biếng nhác, cung kính tôn trọng tuân theo lời dạy của thầy, nhàm chán sinh tử, đầy đủ trọn vẹn pháp lành, đời sống thanh tịnh, không bỏ sự an trú tịch tĩnh , kiến lập Địa thù thắng, luôn chánh niệm, đạt được thiện xảo về các uẩn, các xứ và các giới, chứng đắc thần thông, trừ sạch mọi phiền não, chấm dứt hẳn sự tiếp nối của tất cả tập khí, hướng đến tinh tấn, tu tập thành tựu biện tài, đạt được phương tiện thiện xảo, thoát khỏi tội lỗi, diệt trừ hết sự trói buộc của kiến chấp, đoạn trừ các tùy miên, không để chúng sinh khởi, chánh niệm trọn vẹn, không nghi ngờ nghiệp dị thục, không theo sự sinh khởi của tâm và pháp, không tạo tác gia hành đối với các nghiệp, bên trong không tác ý, bên ngoài không hiện hành, không tự đề cao mình, chẳng khinh khi người khác, không chấp giữ pháp thiện, không theo sự sinh khởi nào khác, thông suốt về giới, có khả năng biện luận những điều khó biện luận, thông đạt rõ ràng

về các uẩn, không còn bị dao động, kiến lập các oai nghi, không có sân hận, xa lìa lời nói thô tháo, không quấy nhiễu người khác, theo giúp đỡ bạn lành, trừ hết oán kết, đầy đủ giới thanh tịnh, không bị tổn hại, lời nói dịu dàng, không nương tựa, nắm giữ, tham đắm ba cõi, tùy thuận, kham nhẫn theo tánh của tất cả các pháp không, vô ngã, ưa muốn sự nhạy bén của Nhất thiết trí, ánh sáng trí tuệ chiếu soi, giới luật kiên cố, thể nhập vào thiền định, thường ưa ở một mình, đầy đủ hỷ và trí vô phân biệt, tâm chẳng lo buồn, xa lìa kiến chấp và đối tượng tạo tác, đạt được Đà-la-ni, thể nhập trí vi diệu, hạnh giải chân chánh trọn vẹn đối với đạo và phi đạo, nương vào pháp môn mà các bậc thầy đã truyền trao để tu hành chân chánh, tùy thuận theo nhẫn địa, lúc nào cũng nhẫn nại, kiến lập Địa trí tuệ, chấm dứt hẳn sự không có trí tuệ, tạo lập trí vi diệu, thực hành theo hạnh Du-già-sư-địa của Bồ-tát, thông đạt tất cả các pháp và trí tự tánh vi diệu, gột rửa tâm mình, không sinh khởi, không tiếp nối, không vướng mắc vào trí, không gánh gánh nặng. Trí tuệ vi diệu của Như Lai là để đối trị tham dục, trừ khử sân hận, dứt hẳn ngu si, hợp với lý chân chánh, xa lìa điều phi lý, mong cầu pháp lành, tu hành theo ý thù thắng, thích gần gũi bậc giác ngộ, luôn tinh tấn, giữ gìn pháp lành, là bậc nhất của căn lành, là phương tiện thiện xảo, đoạn trừ sạch các tướng, làm thay đổi các tưởng, thông hiểu kinh và luật, chắc chắn đạt được giải thoát chân thật, ngôn từ nhất định, không bị các duyên chi phối, sinh khởi như thật, hoặc thấy hoặc biết đều cầu học rộng hiểu nhiều, trí không nhàm chán, tâm luôn thanh tịnh, thân và miệng cũng thanh tịnh, ngôn ngữ không nghi ngờ, gần gũi với Không và Vô tướng, không chấp giữ tánh của Vô nguyện, đạt được sự không sợ hãi, không xem thường các khổ, dùng tài sản quý báu để bố thí, không xua đuổi những người nghèo khổ, khởi tâm Từ bi đối với những người phạm giới, luôn tỉnh thức và làm việc lợi ích, dùng pháp để phòng hộ, bố thí tài sản, đối với những người trì giới thì không khen ngợi để dua nịnh, xả bỏ hết tất cả của cải của mình với ý lạc thù thắng, như lời dạy mà tu hành, lúc nào cũng làm phát khởi và tăng thêm lợi ích mạnh mẽ, ân cần hoan hỷ nhận lãnh giáo pháp, thành tựu trí thí dụ,

trước hết đạt được thiện xảo gọi là sự kiến lập giả tạm, có thể hội nhập trí tuệ, vĩnh viễn không còn tạo tác, không mong cầu cung kính, rộng lượng đối với người không cung kính, không mong cầu lợi lộc, Từ bi nhưng không lo buồn, được khen không mừng, bị chê không sân hận, không thích khen ngợi cũng chẳng bị thấp kém khi người khác chê bai, không tham đắm dục lạc, không quay lưng với khổ, không chấp giữ các hành, khen ngợi lẽ thật nhưng không tham chấp, tán thán sự tạm bợ nhưng cũng không nắm giữ, tránh xa việc làm sai quấy, thực hành theo hạnh đúng đắn, gần gũi với quy củ, xa lánh nơi chẳng có phép tắc, không xem thường những chúng sinh có ít căn lành, hộ trì theo lời dạy chân chánh của Phật và Thánh, lời lẽ súc tích, tánh tình nhu hòa, dùng ngôn từ thế gian làm phương tiện thiện xảo, phá trừ hết oán thù, hành hóa đúng lúc, oai nghi thanh tịnh, đoan nghiêm, thành tựu trí thiện xảo thông đạt về nghĩa và phi nghĩa ở thế gian, thấu suốt các luận thuyết, lời lẽ biện tài trôi chảy, ưa thực hành bố thí, thường thư thái, tâm không chấp giữ, đầy đủ hổ thẹn, luôn nhàm chán các pháp bất thiện, thường không bỏ công đức hạnh Đầu-đà, giữ gìn chánh hạnh, việc làm ngay thẳng, cung kính nghênh đón các bậc tôn trọng, cúng dường giường chiếu, trừ hết kiêu mạn, luôn khích lệ tâm ý, thông đạt nghĩa lý, nắm giữ trí tuệ, dứt hẳn ngu si, ngộ nhập trí tuệ, theo sự sáng suốt nơi tự tánh của tâm, có thể thuận theo trí giác ngộ, ở trong sự nêu dẫn không nên dẫn cùng phát triển để thành tựu trí thiện xảo, trí tuệ vi diệu về ngôn từ của tất cả hữu tình, kiến lập vô số trí tuệ vi diệu về ngôn từ, trí biết lựa chọn nghĩa lý, xa lìa vô nghĩa, ở trong thiền định nhưng không tham đắm vị ấy, quan sát tâm của tất cả chúng sinh, trí tuệ vi diệu biết rõ căn tánh chúng sinh nhạy bén hay thấp kém, có thể quan sát chân chánh về chánh pháp hay phi pháp, phân biệt rõ ràng về tất cả các nghiệp đã tạo, trí vi diệu thể nhập đối với phi nghiệp và phi dị thục, hội nhập vào mọi thắng giải không quên mất, biết rõ rằng không phải chỉ một cõi mà vô số cõi, đạt được định như kim cang, không có đối tượng để quan sát, đầy đủ âm thanh thanh tịnh và thiền định, nhờ tùy niệm trí mà thông đạt mọi việc có tên gọi hay không tên gọi và các việc đời trước,

quan sát chân chánh về biến hành và sự vận hành của trí tuệ, diệt tận hoàn toàn thì đạt được thời trí, Thiên nhãn không chướng ngại, quan sát khắp nơi, hiển hiện tất cả sắc tướng tự tại của thần thông, đối với sắc và chẳng phải sắc đều bình đẳng thể nhập vào trí tuệ, thông suốt tất cả chi tiết của ngôn từ, có khả năng thể nhập trí Đà-la-ni, tất cả hình sắc và tiếng vang của âm thanh đều là tánh trí bình đẳng, tùy theo sự ứng hợp mà giảng nói chánh pháp, giảng nói khéo léo khiến tất cả chúng sinh hoan hỷ, các căn đều chuyển thành trí, quan sát đúng thời hay chẳng đúng thời đều hội nhập vào trí chân thật, phàm có thuyết pháp thì không bao giờ uổng công, mà có khả năng khiến họ đầy đủ các pháp Ba-la-mật, luôn khích lệ các chúng sinh đạt được trí thiện xảo, không hề phân biệt đối với các oai nghi, không xen lẫn về pháp giới, đạt được trí vi diệu, đoạn trừ vô số sự phân biệt.

Số 649 - Kinh Quan Sát Chư Pháp Hạnh - Quyển 1 - Phẩm 1: Hạnh Phương Tiện Khéo Vô Biên

SỐ 649

KINH QUAN SÁT CHƯ PHÁP HẠNH

Hán dịch: Đời Tùy, Tam tạng Pháp sư Xà-na-khuất-đa, người xứ Thiên Trúc

QUYỂN 1

Phẩm 1: HẠNH PHƯƠNG TIỆN KHÉO VÔ BIÊN

Lúc ấy, Đức Thế Tôn ở trong gò Thứu điểu tại thành Vương xá, cùng với chúng đại Tỳ-kheo gồm một ngàn vị, chúng Đại Bồ-tát, có đến tám mươi ức vị, từ đủ các cõi Phật đến tập họp. Những vị ấy đều đạt được Đà-la-ni, Tam-ma-địa, Nhẫn và Nhất sinh bổ xứ, chứng được trí đạo quá khứ, vị lai, lời nói thanh tịnh, chẳng làm điều thiện dối trá, chẳng tự khen ngợi, không có tham lam, ngoại đạo chẳng thể hơn, vượt qua nghiệp ma, được các Phật pháp, thành tựu đủ vô úy, pháp chướng đã qua, nghiệp chướng đã diệt, đối với bản tánh các pháp đã được vô ngại, nói câu ca tụng tâm không cùng tận, chẳng thể nghĩ bàn kiếp đã trang nghiêm áo giáp thệ nguyện, tươi cười trước khi nói mặt không nhăn nhó rầu ró, biện tài chẳng đoạn, đã được Đẳng nhẫn Tam-ma-địa, Đà-la-ni, thành tựu đầy đủ vô biên biện tài và vô úy thù thắng, trăm ngàn ức ức kiếp khéo nói một câu mà tin hiểu các pháp, giống như huyễn hóa, như sóng nắng, như trăng đáy nước, như chiêm bao, như bóng hình, như tiếng vang… không đến, không đi, không sinh, không diệt, Không, Vô tướng, Vô nguyện, hiển hiện chẳng thể chấp giữ, không có chướng ngại, biết rõ vô biên trí tuệ, trí khéo biết rõ tâm hành của các chúng sinh, như chúng sinh đó tin hiểu thì tùy theo sự tin hiểu

ấy mà khéo vì họ nói pháp, dùng cấm giới nhiếp lấy tâm mình, lìa khỏi pháp khát ái, đầy đủ nhẫn, không kiêu mạn khéo léo thắng diệu, dùng pháp bản tánh Như nhiếp lấy cõi Phật, trang nghiêm công đức, tạo tác nguyện vô biên, có thể lần lượt đi vô số thế giới, Tam-muội Niệm Phật luôn hiện tiền, khéo thỉnh các Đức Phật, biết diệt các triền, tùy miên phiền não, giỏi biết đi đến tự tại chẳng phải một mà hàng trăm ngàn biển Tam-muội. Những vị đó là: Đại Bồ-tát Từ Thị, Đại Bồ-tát Mạn-thù-thi-lợi, Đại Bồ-tát Quán Thế Tự Tại, Đại Bồ-tát Đại Thế Chí, Đại Bồ-tát Vân Âm, Đại Bồ-tát Thiện Bá Thiên Khai Hoa Trí, Đại Bồ-tát Vô Biên Phan Duyên Xuất Ý, Đại Bồ-tát Lôi Trang Nghiêm Minh Âm Vương, Đại Bồ-tát Vô Số Câu Trí Kiếp Phổ Sinh Trí, Đại Bồ-tát Sư Tử Hống Vương, Đại Bồ-tát Đẳng Bất Đẳng Quán, Đại Bồ-tát Tịnh Mật Kim Vô Nghi Vương, Đại Bồ-tát Tịch Quán, Đại Bồ-tát Trí Vương, Đại Bồ-tát Bất Không Kiến, do Đại Bồ-tát Hiền Hộ đứng đầu gồm mười sáu bậc Thiện trượng phu. Bồ-tát Tượng Hương Thủ Giả, Bồ-tát Vô Biên Bảo Tạng, Bồ-tát Trí Tích, Bồ-tát Biện Tích, Bồ-tát Sư Tử Hống Minh Âm Vương, Bồ-tát Châu Trang Nghiêm Anh Lạc Hạnh, Bồ-tát Sư Tử Hành Bộ, Bồ-tát Đà-la-ni Tự Tại Vương, Bồ-tát Đắc Vô Biên Biện Tài Vô Úy, Đại Bồ-tát Danh Xưng, Đại Bồ-tát Hỷ Vương, những Bồ-tát như vậy đứng đầu cùng với tám mươi ức Đại Bồ-tát.

Như đại vương của tam thiên đại thiên thế giới này, hoặc Đế Thích, hoặc Phạm vương, hoặc Đại Phạm, hoặc Thiên vương, hoặc Long vương, hoặc chúa Dạ-xoa, chúa A-tu-la, chúa Già-lưu-trà, chúa Khẩn-na-la, chúa Ma-hầu-la-già, chúa người, chúa chẳng phải người… họ cùng với quyến thuộc vây quanh, mang theo vòng hoa, hương xoa, vải, lọng, cờ, phướn và tấu nhạc đi đến chỗ Đức Phật. Đến nơi rồi, họ đảnh lễ dưới chân Đức Phật, nhiễu quanh ba vòng, rồi tùy theo vật họ mang theo như vòng hoa, hương xoa, bột thơm, vải, lọng, cờ, phướn, tấu nhạc… ở chỗ Đức Thế Tôn đã cúng dường xong, tôn trọng nghe nhận chắp tay mà trụ.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Hỷ Vương, sau bảy ngày nhịn ăn, hoặc đi kinh hành, hoặc đứng, hoặc ngồi, chẳng nằm, chẳng ngủ tinh cần cầu

pháp. Những Tam-muội nào đã khiến cho Đại Bồ-tát, ở Đại thừa vô thượng, chuyển thành Biến trí, Tài bảo trí… Bồ-tát đó suy nghĩ nhân duyên này rồi liền đứng dậy, sửa áo bày một vai, gối phải quỳ xuống đất, chắp tay hướng về Đức Phật mà bạch:

–Thưa Đại Đức Thế Tôn! Con có điều muốn thưa hỏi Đức Như Lai Ứng Chánh Biến Tri! Nếu Đức Thế Tôn ban cho con tịch tĩnh thì kính xin Ngài giảng nói cho con về điều con đã hỏi!

Nói như vậy rồi, Đức Phật bảo Đại Bồ-tát Hỷ Vương:

–Này Hỷ Vương! Như Lai Ứng Chánh Biến Tri thường an trú tịch tĩnh để giảng nói những vấn nạn. Này Hỷ Vương! Như vậy, nếu ông muốn hỏi Như Lai Ứng Chánh Biến Tri thì ta liền theo từng điều, từng điều ông hỏi mà giải nói đúng như vậy, sẽ khiến cho ông hoan hỷ!

Đức Phật nói như vậy rồi, Đại Bồ-tát Hỷ Vương bạch:

–Bạch Thế Tôn! Bằng những Tam-muội nào, Đại Bồ-tát thành tựu đầy đủ Tam-muội? Đại Bồ-tát biết như thật tâm hành của các chúng sinh? Có thể hiểu ý của các Đức Phật Thế Tôn nói? Không làm trái điều đã nói mà thuận vào tùy âm thật trí? Có thể thấy các Đức Phật Thế Tôn hiện tại không có chướng ngại, thuận được pháp không sân giận tranh cãi? Theo đúng như pháp đã nghe đã nghĩ mà phụng hành, tuy ở và thực hành trong pháp thế gian mà chẳng bị tiêm nhiễm pháp ấy? Tuy hành ở trong định Biến trí mà ở đó tự tại, chẳng sinh? Tuy thực hành trong Niết-bàn mà chẳng ở khoảng giữa Niết-bàn vì chưa đầy đủ các Phật pháp? Tuy tu hành hạnh chân thật trong pháp Thanh văn, pháp Độc giác mà chẳng Niết-bàn ở những thừa đó? Phát ra vô biên ý niệm mà tâm chẳng quên mất? Vào pháp môn đủ các cõi của các chúng sinh, pháp môn vô cùng tận, giảng nói thông suốt nối tiếp nhau, đạt được vô biên công đức, trang nghiêm cõi Phật? Ở trong Biệt trí được Vô dư trí? Tuy thành thục chúng sinh nhưng chẳng nương vào tưởng chúng sinh mà nói pháp? Những chúng sinh đó không có kiến chấp mà đem an trụ ở Niết-bàn, cũng không một pháp nào có thể tịch diệt? Tuy hành Bồ-đề mà chẳng nương trụ? Thành tựu đầy đủ đại trí, lìa bỏ hai bên có và không? Tuy biết các pháp duyên sinh mà ở trong pháp duyên sinh chẳng chấp

trước? Nhanh chóng chứng Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, hàng phục ma cùng đồ chúng của ma, với các luận sư khác thì dùng pháp khuất phục, sẽ chuyển bánh xe pháp vô thượng, vì trời cùng thế gian gầm lên tiếng pháp?

Bạch Thế Tôn! Pháp Phật chẳng thể nghĩ bàn! Pháp Bồ-tát chẳng thể nghĩ bàn! Hạnh Bồ-tát chẳng thể nghĩ bàn! Rất hay, bạch Thế Tôn! Con đã hỏi Đức Như Lai, xin Đức Thế Tôn dùng vô số chẳng thể nghĩ bàn những trí Phật ưu việt để diễn nói. Nếu con ở bên Đức Thế Tôn nghe rồi thì sẽ theo đúng như thật tu hành. Theo đúng như thật tu hành rồi thì sẽ được tròn đầy những trí Phật ưu việt.

Đại Bồ-tát Hỷ Vương nói lời như vậy rồi, lại dùng kệ hỏi Đức Phật. Bài ca tụng này là:

Con hỏi Luân Sư Nguyệt

Gần đời, trên mọi người

Như các hạnh Bồ-tát

Lần lượt mà giảng nói.

Nhiều người tụ đến không bờ đến

Chúng Người, Trời, Dạ-xoa tin tưởng

Nghe giảng nói công đức Phật pháp

Đa phần cùng muốn được giác ngộ.

Công đức của Phật, con đã tin

Con thưa hỏi các bờ công đức

Đấng Danh Vô Biên biết tâm con

Con và chúng sinh chẳng thể biết.

Giải thích phân biệt mười lực, hạnh

An lạc, đức độ hơn, người, trời vui

Đức hạnh Bồ-đề không thể sánh

Trăm phương tiện lớn nói trí hạnh.

Người phá tối tăm, gần cộng lực

Như chóng phóng ra trí sáng suốt

Như động đất ba ngàn thế giới

Như hạnh Bồ-tát nói vì con.

Cây Bà-tra thắng giác

Trụ đây, thêm phấn chấn

Phóng ánh sáng soi khắp

Na-do-tha, ức cõi

Như đại địa chấn động

Một mình chứng thắng trí

Hành giả tu hạnh lành

Như thực hành, sẽ nói.

Như sẽ có được tướng hoa nở

Như sinh, gìn giữ vô biên tiếng

Như được chánh định, vì còn mê

Như thực hành xong hạnh Bồ-tát

Như có tướng hoa nở thanh tịnh

Như nghe khéo léo, giữ gìn ý

Tựa hồ còn mê, chẳng lay động

Đủ trăm công đức như nói, làm.

Vô đẳng, Vô xưng, không dua nịnh

Vô ngã, Ứng cúng, không ba uế

Trí người khen, Sa-môn thù thắng

Con nay hỏi hạnh bậc hơn người.

Ý khéo hành trì lời hoa nở

Lời thanh tịnh, không lầm, thù thắng

Bậc trâu chúa trừ hết nhơ uế

Như chóng làm Phật nói vì con.

Như có nhiều người đến nhóm họp

Ngày đêm tinh cần luôn nhất tâm

Những người đó nghe hạnh thù thắng

Sẽ trụ hạnh Bồ-tát thật chân.

Nhiều người, trời ưa công đức Phật

Ngày đêm miệt mài luôn gắng sức

Nếu nghe hạnh này sẽ tu theo

Sẽ được mười Lực, lực khác tan.

Như sẽ đắc được Tam-ma-địa

Như được biện tài và trí thông

Như Phật quang soi vô biên hướng

Sẽ hỏi trí tuệ Vô biên xưng

Dáng cười Như như nói như vậy

Thông đạt Như như trong các pháp

Như được trí thông giữ gìn khắp

Thấy trăm Vô cấu, Phật mười phương.

Sao gọi sẽ được Vô tỹ trí

Đạt được na-do-đa ức kinh

Nên khi nói pháp không lầm lộn

Giảng nói hạnh Bồ-tát cho con.

Con chẳng hỏi vui “hữu”

Đường “hữu” đều xa lìa

Con chẳng hỏi hạnh nhỏ

Lìa bỏ hết các hành.

Như được đức tối thắng

Trăm loại công đức tròn

Vì con nói như vậy

Tươi cười rạng dung nhan.

Con nay chẳng hỏi đường vui “hữu”

Con nay chẳng hỏi cảnh giới nương

Bậc Thắng! Con muốn sinh bất tử

Thực hành mười Lực, nói thật chân.

Thưa Thiện Thệ! Sao là tịnh thí?

Sao gọi trì giới chấn bỏ trần?

Sao gọi Nhẫn từ đều ưa muốn?

Như có tinh tấn, sẽ tuyên dương!

Sao gọi ái trí ưa đoạn hoặc?

Sao gọi trí tuệ dứt danh ngôn?

Phải biết biển trí chẳng thể động

Như hạnh Bồ-tát vì con nói.

Nếu con chẳng được hỏi Thiện Thệ

Trí con ở trong chẳng tận cùng

Được qua Biến trí, bờ công đức

Vì con đều nói đức vô biên.

Nói lời kệ như vậy rồi, Đức Phật bảo Đại Bồ-tát Hỷ Vương:

–Hay lắm! Này Hỷ Vương! Hay lắm! Này Hỷ Vương! Ông nay phát khởi hạnh vì lợi ích của nhiều người! Vì an lạc của nhiều người! Vì thương xót thế gian đem nghĩa lợi ích, an lạc cho người, trời. Ông cũng vì những Đại Bồ-tát bây giờ và vị lai mà chẳng đoạn chủng tánh Phật, chẳng đoạn chủng tánh Pháp và chủng tánh Tăng. Nên hôm nay ông hỏi Như Lai Ứng Chánh Biến Tri, về ý nghĩa này. Như ông ở bên các Đức Phật Thế Tôn nhiều như cát sông Hằng đã từng thưa hỏi, các Đức Phật đã giải nói. Này Hỷ Vương! Ông phải lắng nghe, khéo chánh niệm! Ta sẽ vì ông giảng nói! Bồ-tát nương vào Tam-muội gì để được những điều này và các công đức khác? Biết tâm hành của các chúng sinh?

Đại Bồ-tát Hỷ Vương thưa:

–Bạch Thế Tôn! Đúng vậy con ưa muốn nghe!

Đức Phật bảo:

–Này Hỷ Vương! Có Tam-ma-địa gọi là Quyết định quan sát hạnh các pháp. Đại Bồ-tát nếu nương vào Tam-ma-địa này thì được tám mươi bốn ngàn Tam-ma-địa, được tám mươi bốn ngàn Đà-la-ni, được tám mươi bốn ngàn Ba-la-mật, mau chóng chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác rồi, chuyển bánh xe pháp Vô thượng, vì trời, người… trong thế gian mà gầm tiếng pháp.

Này Hỷ Vương! Những gì gọi là Tam-ma-địa Quyết định quan sát hạnh các pháp?

Đó là: Nói Như, làm Như, làm Như, nói Như, thân tịnh, lời tịnh, tâm tịnh, cầu đến lợi ích, tạo tâm bạn bè, chẳng vì cầu tham dục, chẳng bỏ được bi, chẳng vì chấp thủ pháp (10).

Chẳng mất niềm tin, tự thệ chẳng động, khéo hiểu chúng sinh, lời nói, việc làm điều thuận, nghiệp thuận thu liễm thân, lìa bỏ lời

nói ác, tâm không lừa dối, người khổ khiến cho an lạc, người vui dạy tu hành (20).

Người buông lung thì biết xét lại, kẻ phát khởi tinh cần thì khiến cho quyết định hợp pháp, người hối hận thì khiến tan mất, chẳng trụ pháp tưởng, lìa khỏi tưởng chúng sinh, chẳng phân biệt sự tưởng, bỏ các chấp thủ, quan sát biết đến tướng, giữ giới chẳng động (30).

Thường cầu đến trí, lìa khỏi lời nói thế gian, cầu lời nói xuất thế, tự tiến chẳng quên, nghĩ thuận với pháp, nhập vào vận hành của Như, làm thuận theo nghi thức, với nghiệp nhất định tin, lìa bỏ chẳng tin (40).

Có nhiều tin hiểu, nghĩ đến Phật, có tội nói lên rõ ràng, với phước thì tùy hỷ, thỉnh cầu Phật, người đáng lễ thì lễ, không có tự cao ngã mạn, chẳng chán thiện căn, thường siêng tương ứng, chẳng bỏ siêng năng (50).

Thông tuệ phát xuất câu cú, tin nhân tạo nghiệp mà thọ quả báo ấy, với duyên biết xét lại, chẳng chấp trước hư thật, có sự nói năng (60).

Chẳng trụ Dục giới, chẳng đồng Sắc giới, chẳng đắm trước Vô sắc giới, đối với quả, nghiệp báo theo đó mà tin, chia đều vật dụng, có tâm bình đẳng, chẳng hại pháp giáo, hợp trong điều chẳng hợp không có sân hận, người khác được có lợi cũng chẳng ganh ghét, thỏa mãn điều mong ước (70).

Đạt đến pháp thệ, chẳng bỏ giới tụ, trừ kiêu mạn, lìa sân giận, cắt hết ngu si, chẳng sinh tham hạnh, theo được tri túc, chẳng cầu quyến thuộc, được lợi chẳng tự cao, không lợi chẳng tự ti (80).

Pháp lợi vui lòng chia, chẳng tích trữ, lời ác chẳng đáp lại, tự hộ trì lời nói của miệng, hiển bày ánh sáng Bồ-đề, xem xét phát khởi tinh cần, hòa hợp, ở nơi thanh vắng (90).

Đối với công đức Đầu-đà và cả quán sát đều có hỷ lạc, tin hiểu đối với không, chẳng đắm trước các việc, trong tụ họp chẳng nương, trong giới chẳng nghĩ , trong Nhập chẳng thấy, trong cảnh chẳng ái, trừ diệt điên đảo, tâm khiến cho niệm trì, trí tuệ phát sinh (100).

Hành theo hạnh Thánh, thuận thu liễm tâm, thuận theo đến đất

phước điền, trừ bỏ các hành, bố thí chẳng cầu báo, đáp trong giới (cấm) chẳng niệm, chẳng phân biệt nhẫn, chẳng ngăn che tinh tấn, chẳng nương định ý, trí biết các pháp (110).

Vào đất lục Độ, chẳng nghĩ đức của mình, chẳng ghét đức của người khác, chẳng nương các hạnh, chẳng xưng lường hạnh, ở trong Niết-bàn không có vin theo duyên, chạy trốn sự lưu chuyển, ở trong giải thoát không có tư tưởng sợ, ở trong nhóm họp không có tư tưởng làm hại, ưa thích diệt độ (120).

Trụ ở nhẫn, dung nhan cười vui, hỏi thăm trước khi nói, mặt không nhăn buồn, kính già, trẻ, trung niên, tâm ấy có niềm tin thanh tịnh, chẳng bức não người khác để làm chủ, diệt tranh cãi, khen nói tịch tĩnh , siêng dạy hòa hợp (130).

Yêu ghét lòng bình đẳng, cầu Đà-la-ni, trong các chúng sinh coi như cha, mẹ, anh em, chị em, con cái, thân thuộc, tôn trưởng, bạn bè, thương nghĩ bình đẳng, yêu bậc Thánh như cha, ở với người thân cận thì yêu kính tôn trọng, ở trong Bồ-tát thì kính nghĩ như Phật, trong pháp thương kính cũng như chính mình, ở trong đa văn, không có chán đủ, trong hạnh thì phụng hành, cúng dường Như Lai (140).

Tin hiểu thượng diệu, không có co rụt lại, tạo hạt giống Tam bảo, nói Nhẫn bất định, trong thân chẳng tiếc, trong mạng chẳng tiếc, sinh sống trong sạch, với hạnh khất thực mà chẳng bỏ ách, khất thực bình đẳng lấy làm điều tốt đẹp, khéo trụ ở chỗ thanh vắng (150).

Lìa bỏ tại gia, lòng thường mừng vui, chẳng xen lẫn tục gia, với người xuất gia cũng mừng vui chẳng xen lẫn, chẳng làm thiện dối trá, chẳng tự khen ngợi, nói năng bằng lời ái ngữ, trong Bồ-tát thừa giáo hóa chúng sinh, người là phương tiện, thường thuận niệm Phật (160).

Tư duy về pháp, thường tôn trọng Tăng, cúng dường người trí, gần gũi bậc giải thoát, hộ trì người định ý, phò trì người siêng năng, nói đạo Bồ-đề tu tập pháp, tin vào phước đức, với việc dạy bảo chúng sinh thì dùng thiện căn (170).

Ái niệm người tin, giúp đỡ kẻ khổ, uy nghi thanh tịnh, thẹn mà có sợ, sợ thấy thẹn và hối hận, lìa khỏi người ác, trụ đúng như

pháp hạnh, hướng về trừ diệt, cầu đến hạnh Thánh, huân tu niệm xứ (180).

Thường trụ chánh đoạn, được mọi Thần túc, giữ gìn các căn; thành tựu được Lực, quán Bồ-đề phần, Đạo chẳng điên đảo, vào Chỉ tức (Xa-ma-tha), xem xét phát khởi Quán (Tỳ-bát-xá-na) với tâm chẳng mừng, trong pháp đều vui (190).

Vượt qua vin theo duyên trong địa mà có thể chẳng trụ, chẳng kinh sợ, không thấy, chẳng sinh đọa tưởng, hộ trì hạnh Bồ-tát, ở trong hạnh Phật tác khởi vô lượng tưởng, chán bỏ hạnh ác, bỏ điều đã làm trước kia, làm sạch nghiệp của mình (200).

Bí mật giới cấm của luật tạng và biệt giải thoát, chẳng hủy báng pháp giáo, đúng lúc mà làm, lìa khỏi phi thời, khéo léo vào ra, biết được nguyện lượng, trong việc sinh sống đủ mà chẳng mừng, được các trí thông, tu Tam-muội, vào với các hạnh (210).

Nhập vào báu vi diệu, lời đã nói của Như Lai giữ lấy mà chẳng chấp, người siêng năng thì vui mừng, hiển bày ánh sáng Phật tử, khiến cho hàng Thanh văn nghe để thực hành, khiến cho hàng Độc giác thuận biết một đường, tài vật của Bồ-tát, chỗ ở của Thanh văn, hành hóa của bậc trí giả chính là thú hướng của người điều thuận (220).

Trọng người nói pháp, quan sát nhiều người tin, thị hiện Phật đạo, là kho tàng cho người cầu của cải, là ruộng cho người cầu quả báo, là vườn cho người ba lửa nóng bức, là ao hoa cho người được Tam-muội, là mẹ cho người sinh ra pháp thiện, người chẳng tin thân thì khiến cho dừng ràng buộc duyên với tướng (230).

Bố trí các việc tốt, bình đẳng trụ ở cõi Phật, được Đà-la-ni, phát ra đủ các trí, siêng huân tu, vượt cảnh giới ma, mạnh mẽ chiến đấu cắt đứt phiền não, tiêu diệt việc bất thiện, phát triển mạnh điều thiện (240).

Siêng năng nguyện cầu là chuỗi ngọc, ma chẳng thể phá, lời nói không tận cùng, thế gian chẳng ngang bằng, ngoại đạo chẳng biết, đã vượt qua trong pháp Thanh văn, đã ra khỏi Độc giác, an trụ trong Biến trí, con đường đến của chúng sinh vào đạo, lời nói của thiện bằng hữu (250).

Biết xem xét như thật, là hỷ đối với người thọ báo, là vị cho người muốn uống, là vòng hoa cho người muốn mừng vui, là xe chở người hướng về Niết-bàn, là thuyền cho người đi qua bờ, là bè cho người muốn vượt qua, là đèn cho người mù, là mắt cho người muốn thấy, là đuốc cho người nói pháp (260).

Là lời thề đối với người chẳng dối trá, là của cải cho người muốn bố thí, là phương tiện cho người muốn giải thoát, là niềm hỷ lạc cho người cầu đùa vui, là niềm tin thanh tịnh người hỷ, là yêu thương người hoan hỷ, là tính xứ người cầu nghe, là mê còn lại cho người được Tam-muội, là Đế Thích cho người mong được mắt, là dũng mãnh cho người vào đấu chiến, là hang động cho người muốn trụ, là Phạm tâm cho người tự tâm hành, là hỷ lạc cho người cầu hợp (270).

Là chỗ ở đối với người chẳng thoái chuyển, là tịnh tâm cho người được Vô sinh pháp nhẫn, là niệm cho người trí hạnh, là phương tiện đầu tiên tu tập, là lẫy nỏ bậc trí, là cung cho người Tam-muội, là Đại thừa cho người nói Vô ngã, là đạo cho người có trí, khiến cho người giải thoát sinh bình đẳng trí, chỗ chư Thiên lễ bái (280).

Các rồng dâng hoa, mọi người cúng dường, chỗ khó của người học, người vô học hướng về lễ bái, Bồ-tát khen ngợi, pháp chủ nhớ nghĩ , đối với người che giấu căn là thành quách, là đạo cho người phương tiện khéo, là lợi ích cho người siêng, là tan biến cho người nghi ngờ (290).

Người tham dục khiến cho đoạn, kẻ phiền não thì ói ra, người muốn độ thì khiến cho nổi lên, đối với người bệnh là thuốc hay, là điều trị cho người chẳng thấy điên đảo, là rút ra cho người bị tên, là tự tại cho người muốn thanh tịnh, là tướng không sợ cho người muốn tạo tiếng rống, là nơi đến của người muốn nghe (300).

Đối với người Niết-bàn là đạo, là xa lìa cho kẻ đi đường ác, là vượt qua đối với người cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, là chuỗi ngọc cho người trang nghiêm cõi Phật, là sinh nhân cho người Tam-muội Kim cang dụ, là tòa ngồi sư tử cho người sinh lần sau cùng, khiến cho người phước đức chẳng mất, cho người cầu khiến cho lấy được, người đi thì khuyến khích tiến lên, cho người rơi xuống thì khiến

đứng dậy, kẻ lười biếng thì khiến cho phát khởi lực (310).

Đối với người phát khởi việc là kiến lập, kẻ phát khởi sự việc quá thì khiến cho dừng lại ở định, khiến cho vào các việc, khiến cho bỏ, lấy, kẻ đấu tranh thì khiến cho họ trừ bỏ, người biết khiến cho họ thỏa mãn, được sinh vô biên pháp môn, người nói nghĩa thù thắng thì khiến cho họ chẳng mất, khiến cho người nói Không rốt ráo tịch tĩnh , người tin vô tướng thì khiến cho diệt phân biệt, người tin Vô nguyện thì đoạn dừng việc gấp (320).

Khiến cho người tin, xả, vượt qua ba đời; thuận đến các xứ, trong phương tiện khéo là đèn đối với giác, đối với chưa học lòng chẳng khinh miệt, đối với người nói pháp thì không có mong cầu, trong pháp lầm lẫn của người nói ấy chẳng sinh sân hận, đối với kẻ cùng một thừa không có hủy báng, chẳng mong đồ vật ấy mà vì nói pháp, là những sự cúng dường đối với người nói pháp, ở trong việc nghe pháp thì lòng chẳng tán loạn (330).

Ở chỗ đồ chúng không có ý niệm lừa dối, ở trong pháp thí không có đoạn tuyệt, đối với ngay thẳng thì khó có thể vấn nạn, đối với người sân giận thì trụ ở tâm nhẫn, kẻ hối hận thì khiến cho tan biến, đối với đạo chẳng dứt cầu đến với trí tụ, khiến cho người nương vào sự giữ gìn mà được giải thoát, kẻ ác khiến cho điều phục, người không trụ xứ thì khiến cho xả bỏ (340).

Người muốn thuận niệm thì khiến cho họ chánh niệm, phát khởi Bồ-tát, hiển thị các Đức Phật khiến cho bốn chúng vui mừng, là vị ngon đối với người thích vị ngon, là sấm với kẻ muốn đùa cợt, là cửa đối với cam lộ, nơi đến của người có hạnh Niết-bàn thì khiến cho ham muốn, mát mẻ không nóng đối với người được chẳng sợ, giải thoát ràng buộc đối với người đắc đạo (350).

Đối với sự thỉnh mời cùng lợi ích của tâm vui thì tâm ấy buông dứt niềm vui của ý, niềm vui của thân, bậc trí đã giữ lấy thì thọ nhận chắc chắn chẳng bỏ, chẳng chuyển đạo hạnh phương tiện của Như Lai, huân tập các căn lành, phá trừ các căn chẳng lành, đó là sự học của bậc Vô trí, là sự thành tựu vào trong phương tiện, là tướng cho người chẳng dối trá, hạnh của người thuận lời dạy của Phật, là ánh sáng bậc trí, lễ bái hàng ức các Đức Phật, có thể tạo ra ức vấn nạn,

đoạn dứt sự nghi ngờ ấy, sinh trưởng các pháp thiện, xả bỏ sự trợ giúp đen tối, chẳng mất các phước hỷ, là sự yêu thích cho người có phước, là sức mạnh cho người hỷ lạc, là biện tài cho người muốn nói, là hộ trì cho người nói pháp, khiến cho các nhân sinh ra ưa thích, ở trong các pháp mà có thiện xảo, biết ở với sinh diệt mà thị hiện như như, trong đồ chúng điều phục tự tâm, người hợp phương tiện thì khiến cho mừng, kẻ kiêu mạn thì khiến cho tan biến, là tòa ngồi cho người thành tựu phương tiện, khiến cho người tư duy quan sát no đủ (400).

Nhìn xem không ác, là danh xưng như sấm của bậc Pháp chủ, bước dũng mãnh của bậc Trượng phu, người phiền não thì khiến dừng lại, người hành theo các kiến chấp thì khiến cho tan rã, người nghe thì khiến họ tu pháp Tổng trì, khiến cho người nói pháp không có lầm lẫn, chẳng chuyển Bồ-đề, khéo vào các pháp môn, là nơi chứa nhóm cho người căn lành, chẳng đoạn Phật nhãn, rực sáng Pháp nhãn, bao trùm Thánh chúng, hàng phục luận sư khác, khéo nói pháp ngữ, là hạnh của Bồ-tát, là vầng trăng với người, lòng bình đẳng, là mặt trời với kẻ cầu nghiệp, là thầy với người muốn học, là hộ trì với các kinh, là người dẫn đường với kẻ trí, hạt giống pháp lành, quả chín cam lộ, thuận niệm với sinh mà chẳng nhiễm lưu chuyển, kẻ si mê nghiệp phàm thì khiến chán bỏ, công đức Như Lai là chân thật, khiến người khen ngợi được quả báo vô biên, người thọ trì thì đưa đến nhân Biến trí, là nơi lợi ích cho người đọc tụng hướng đến (430).

Người chép thành sách thì vào vô biên trí công đức, người giảng nói thì vô lượng phước đức, đó là bến cho bậc Bất lai qua, đó là trụ xứ cho bậc Bất động, với những người thọ thế dục thì vì họ giảng nói, chư Phật đã nói lời khen ngợi, đầy đủ chúng của Phật quá khứ, mong ước của Phật vị lai, là kho trí của Phật hiện tại, hạnh của các chúng sinh nhập môn, với người của thừa Thanh văn là đèn, với người của thừa Độc giác là đuốc sáng, với người của Phật thừa là hộ trì, những người sinh ra chẳng mất, là Ấn thị hiện tay Phật, với kẻ chẳng che giấu là Thật, với kẻ được trí mau chóng là Chuyển sinh, có thể khiến hỏi công đức của Phật, khiến cho người muốn làm

chẳng chán, khiến cho lửa phiền não tịch diệt (450).

Được trí phương tiện, khiến cho hiểu địa giới, khiến cho vào thủy giới, bình đẳng vào hỏa giới, chẳng trụ ở phong giới, sinh ra giải thoát hư không giới, thanh tịnh trí giới, thuận vào pháp giới, chán bỏ các hạnh, ngăn đoạn tùy miên (ngủ, hôn trầm), tiêu tan sân si, trừ bỏ yêu ghét, hạnh của mình khéo léo, hạnh người khác khéo léo, khiến cho người muốn nói có biện tài vô tận, trong những sự sinh ra khiến cho chẳng vào chấp trước, khiến cho kẻ tương ứng chẳng thể ngôn thuyết, bỏ đi ngã tướng, trừ đi tướng ngã sở, lìa xa sự chấp trước (470).

Lòng thấp mà “Như” lớn, nhập môn tối diệu, khéo trụ trong Định, với kẻ thiếu thốn là bóng che, khiến cho qua khỏi dòng, kẻ ngoại luận chẳng thể phá, với người ngay thẳng chẳng thể nói xấu (ác), xa lìa thùy miên, gần gũi người nói pháp, vượt qua trạo cử hối hận, trừ diệt hết si, tiêu tan tham dục, xa lìa biếng nhác, chẳng thấy nơi ngã, hiển sáng vô ngã, chẳng kiến lập mạng, trong pháp chẳng chạm xúc, trong lời nói chẳng tranh cãi, đã biện luận là hợp lý, giỏi suy nghĩ , chẳng tạo tác hạnh, có thân thể điều thuận, có chẳng khiếp nhược, rốt ráo tin hiểu, vào chúng chẳng sợ hãi, chẳng khen đức của mình, đức của người khác chẳng ganh ghét, tâm ấy thường hành Biến trí, chẳng chấp thủ chỗ ở (500).

Lìa lời nói chẳng hợp, các hạnh thường thanh tịnh, chẳng yêu thân ấy, thu giữ tâm, với hạnh khéo léo, suy nghĩ thuận theo niệm, chẳng hủy báng, chẳng kiêu mạn, cầu giải thoát, muốn được không nghi, tu tập phạm hạnh, với Từ thì lòng bình đẳng, với Bi thì thuận nhiếp lấy, với Hỷ thì luôn nghĩ đến, với Xả thì diệt yêu ghét, với Giới thì thuận nhiếp lấy, với Định thì đều sinh ra, với Tuệ thì đều hiểu biết, đã khởi văn tự, lời nói khéo léo (520).

Vào các âm thanh lời nói, chẳng vì tài lợi, diễn nói pháp rộng rãi, chẳng mừng ở cùng chúng, hạnh một đêm dời chỗ, chẳng nâng lên, cũng chẳng đặt xuống, trong ấy hiểu biết, chẳng chấp trước các pháp, hiểu rõ được Như, chẳng lừa dối các chúng sinh, chẳng đoạn chủng tánh Tam bảo, với pháp thì bao gồm (530).

Thỏa mãn nguyện bền chắc chẳng ham muốn Tiểu thừa, cùng

định tương ứng, ngày đêm chẳng xả, đầy những tâm thanh tịnh, trí tuệ công đức. (Nương vào bản chữ Phạm hợp lại có 535 câu, trong đó phân câu dài ngắn, ly hợp không nhất định chuẩn, ngắn nhất thậm chí hai chữ làm một câu, dài nhất cho đến năm chữ mới thành một câu. Đây mới theo nghĩa phân câu nên chẳng thể ở sau mỗi một mà ghi số. Xin tùy nghi mà tường lãm vậy!)

Này Hỷ Vương! Đây gọi là Tam-muội Quyết Định Quan Sát Chư Pháp Hạnh, chính là cảnh giới của Đại Bồ-tát nhập vào hạnh chúng sinh, đạt được trí Biến tri.

Trong khi Đức Phật nói pháp căn bản này, chín mươi hai ức Bồ-tát ở trong pháp vô sinh phát sinh nhẫn, năm ngàn chúng sinh trước đây chưa phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác thì đến hôm nay đều phát sinh. Ba mươi ức trời và người tâm rốt ráo thanh tịnh, xa lìa phiền não trần cấu, ở trong các pháp sinh ra Pháp nhãn, mười trăm ngàn Tỳ-kheo chẳng chấp nên tâm vô lậu giải thoát, tam thiên đại thiên thế giới này chấn động sáu cách, ánh sáng lớn soi khắp thế gian.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại muốn khiến cho ý nghĩa này hiển bày không lường nên liền nói kệ:

Các hạnh thanh tịnh là đạo Thánh

Tâm ấy giải thoát tùy thuận pháp

Mắt Bồ-đề phần biện luận pháp

Tam-muội này Đấng Thiện Thệ hành.

Hàng phục ma, xa lìa nhơ uế

Đoạn hữu ái, diệt trừ chướng sân

Danh xưng và trí đầy đủ đức

Tam-muội này là cờ đức trí.

Đối trí là địa và đường thiện

Các chúng thánh giả, phá ma quân

Giải thoát được Hữu, Thiện Thệ khen

Tam-muội này của cải đức trí.

Khéo vào pháp hạnh các pháp môn

Thuận biết lỗi ác đã đoạn dứt

Diệt trừ khổ, vào vui thù thắng

Tam-muội này là hạnh Thiện Thệ.

Đây là hoa Giác niệm, Giác phận

Tàm quý đầy đủ, bao gồm thiện

Cõi Thiện Thệ, vòng hoa Bồ-đề

Tam-muội thù thắng, đây đã nói.

Đạo tràng Bồ-đề, giải thoát soi

Sáng hơn ánh sáng các vì sao

Tạo ra ánh sáng vượt ba cõi

Khen pháp đó như vậy hơn trăng.

Ba loại phương tiện mong thanh tịnh

Gần gũi vua tối thắng giải thoát

Bỏ thiện dối trá, lợi tri thức

Nên thành tựu Tam-ma-địa này.

Nên xa lìa chê bai người khác

Chớ tự khen ngợi nhân tri thức

Chỉ ba y, thường đi khất thực

Không tích trữ cùng đây hợp chung.

Mong được các Thánh, giới đẳng phần

Thường nên cung kính hỏi người trí

Như thật tu hành theo điều hỏi

Thì sẽ được định Tịch tĩnh liền.

Nếu có giới làm đẹp thế gian

Vui Xa-ma-tha, xa mọi dục

Không kiêu mạn, chớ thiện dối gạt

Thì sẽ mau được định thù thắng.

Thường cung kính với bậc Tôn sư

Hoặc già, hoặc lớn, như người trẻ

Thường thọ giáo những chỗ như thế

Của cải Thiện Thệ muốn cầu xin.

Chớ làm mặt giận, không thẹn thùng

Thấy những người đời thường giảng nói

Chớ cống cao kiêu mạn, tự tại

Thì sẽ được định Tịch tĩnh liền.

Chớ thương tiếc hãy nên xả thân

Chớ có lười biếng, nhiều ngủ nghỉ

Tương ứng ngày đêm tu niệm ý

Thì sẽ đạt được định thù thắng.

Với đời bình đẳng, Từ làm vui

Dùng Bi ý tu hạnh Bồ-đề

Hỷ, Xả bình đẳng ý xưng lượng

Thì sẽ được thắng định ấy liền.

Tài sản mười Lực nên thường giữ

Đến khi pháp phá khổ thế gian

Tài sản pháp nếu thường hộ trì

Thì sẽ được định Tịch tĩnh này.

Ba cõi ý thường chẳng đắm say

Thuận theo nhớ nghĩ khổ lưu chuyển

Muốn cầu Niết-bàn, nơi yên ổn

Chóng được thân tối thắng vô tỹ.

Thuận theo nhớ nghĩ , vô ngã, không

Ở trong các tướng xa lìa hết

Cũng lìa ba cõi, nguyện tu tập

Thì mau chóng đại Bi được thành.

Bố thí tự giữ hoặc điều phục

Trì giới và cả nhẫn, tinh tấn

Thường vui với định và trí tuệ

Thì Tam-muội này mau được thành.

Như ta, trăm kiếp xưa, tu hành

Như ta nói hạnh Bồ-đề này

Như ta được giác ngộ Tịch tĩnh

Những hạnh như vậy mau thành tựu.

Ta là Biến Trí, Thiện Ngưu Vương

Học ta, các hạnh rất thù thắng

Nếu làm như ta làm trước đó

Thì sẽ thành Phật, hơn mọi người.

Ăn vị giải thoát, mặc hổ thẹn

Tâm vui chỗ vắng, tin ở định

Thích vô ngã thường làm ca vịnh

Thì sao trí người, được an vui?

Gánh lời mắng nhiếc, chịu nhịn nhường

Chớ ôm oán hận, chẳng cúng dường

Ứng với nghiệp báo phải tin tưởng

Thì kia sẽ được định thù thắng.

Xa lìa ác đạo và kiến chấp

Phải thân cận nẻo Thánh rỗng không

Ngày đêm lực tinh tấn khởi lên

Thì người đó sẽ được định này.

Chẳng ưa đạo, xa lìa nhị biên

Gần đạo bình đẳng hay nẻo thật

Tu hành như đây, được Phật mến

Như quán chẳng sinh, chẳng khởi pháp.

Tối Thắng chẳng cầu hoa hương tốt

Vải đẹp cùng cờ, phướn, lọng che

Như thuận theo hành với pháp không

Đây tối thắng, cúng dường bậc nhất.