Đại Tập 61 · Bộ Kinh Tập VIII · Số 639tt–655

Kinh Quan Sát Chư Pháp Hạnh - Quyển 2 - Phẩm 2: Siêng Năng Đời Trước ( Phần 1 )

KINH QUAN SÁT CHƯ PHÁP HẠNH

QUYỂN 2

Phẩm 2: SIÊNG NĂNG ĐỜI TRƯỚC (Phần 1)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại bảo Đại Bồ-tát Hỷ Vương:

–Này Hỷ Vương! Lại nữa, Bồ-tát nên biết, các pháp chẳng nương tựa; nên biết các pháp chẳng phát xuất, chẳng diệt, chẳng tạo tác, chẳng sinh; xa lìa hư dối tự nó không, chẳng bền chắc, chẳng lấy, chẳng bỏ; nên biết các pháp vô thường, khổ, vô ngã, tịch tĩnh ; nên biết các pháp Không, Vô tướng, Vô nguyện, nên biết các pháp vô ngã, vô chúng sinh, vô mạng, vô phú-già-la (20).

Nên biết các pháp chẳng hòa hợp, chẳng thể tạo tác, không tự thể, không tướng, không có; nên biết các pháp lìa ô nhiễm chẳng vận hành, lìa hý luận chẳng vận hành, đến tối thắng chẳng có nhiều loại (30).

Không hý luận, lìa hý luận, chẳng thể nắm, chẳng giữ, không trú xứ, chẳng đến, chẳng đi, chẳng trụ, không văn tự, chẳng thể nói (40).

Các pháp chẳng thể nói, chẳng thể đem lại, không nghiệp, không báo; nên biết các pháp chẳng phân biệt, không đủ loại phân biệt, đoạn trừ hết phân biệt, các tưởng và niệm đều đã đoạn trừ, vượt trên đời sống cõi trời được qua năm đường, qua khỏi chúng sinh, thắng chúng ma, vượt qua ma phiền não, ra khỏi Ma-la tụ họp, đoạn dứt ma chết, đầy trí vô trước, nắm giữ sắc thù thắng ba đời, được các chúng sinh yêu thích, được sự cúng dường của người trí, có thể thấy được pháp thể ở các pháp, được Nhục nhãn thanh tịnh đến Thiên nhãn sáng, đến Trí nhãn vận hành chẳng động Pháp nhãn, đầy đủ Phật nhãn như trăng hiển chiếu, biết vận hành trong tâm của các chúng sinh, người chẳng siêng năng phải tạo sự xét biết, bỏ những điều đã chấp thủ (50).

Ở trong tam thiên đại thiên thế giới, vì những trời người tạo tác chi thể, thuận theo đế tướng, được địa hạnh thanh tịnh, thông suốt cõi vô ngã, biết đến cõi phát xuất, chỗ của các chúng sinh, phải gần gũi bậc tôn trọng, lìa tăng thượng mạn, có được sức nhẫn vượt qua năm chướng ngại, có thể biết bản tánh danh sắc, giác ngộ thuận theo ngôn từ mà các Đức Phật đã nói, biết rõ ba mươi hai tướng (60).

Với được, chẳng được, tâm có đối tượng thủ đắc đều đã vượt qua cái được của thế gian mà được pháp chẳng nhiễm ở đời, với các chúng sinh sẽ vì họ làm nhà, mở cửa Niết-bàn, khiến cho các chúng sinh vào được thành Vô úy, cho vị cam lộ, diễn nói giáo pháp, tỉnh ngủ phiền não, làm tan phiền não của chúng sinh, đoạn dứt sự chấp trước, các kiến chấp trói buộc… của họ; sáu căn chẳng nhiễm mà vì chúng sinh nói pháp, được pháp môn mười sáu chữ, phát xuất Đà-la-ni.

Những gì là mười sáu Đà-la-ni đó?

Đó là chữ A là nghĩa chẳng sinh, chữ Ba là nghĩa tối thắng, chữ Già là nghĩa bốn thật, chữ Na là nghĩa biết danh sắc sinh, chữ Đà là nghĩa điều phục, chữ Sa là nghĩa vượt qua chấp trước, chữ Ca là nghĩa chẳng mất nghiệp báo, chữ Ta là nghĩa các pháp bình đẳng, chữ Dà là nghĩa thậm thâm, chữ Tha là nghĩa thế lực, chữ Xà là nghĩa vượt qua sinh lão tử, chữ Xa là nghĩa đoạn sạch phiền não, chữ Tha (Sa) là nghĩa xuất phát cao, chữ Sá là nghĩa trụ, chữ Trà là nghĩa giáo hóa Di-lê-xa ở biên địa (bản chữ Phạm cũng thiếu một chữ).

Này thiện gia tử! Đây là mười sáu chữ đã phát ra Đà-la-ni. Gọi là được Đà-la-ni là nơi sinh ra trí khéo léo biết rõ các pháp vốn tự rỗng không, lựa chọn tâm các chúng sinh, thoát khỏi các phiền não, thông đạt pháp tướng và sự chấp thủ của phàm phu, vượt qua biển lưu chuyển, khéo giảng nói khiến họ hoan hỷ, lập hội pháp thí, khéo sinh ra trí văn tự âm thanh biết rõ được không, ưa giải thoát của Phật; bỏ ái, chẳng ái mà không nuối tiếc, với lập luận khác của các ngoại đạo thì đúng như pháp mà hàng phục; nói như tiếng gầm sư tử, đạt được Phật trí, hưng khởi Pháp thí, bỏ các

phiền não, phá nghĩa oán ác, tin pháp luân của chư Phật chuyển, thông đạt được Như cho đến biết pháp, sân hận kiêu mạn đã lìa, bùn đục chẳng nhiễm, điều ngự chúng sinh, trừ khử nhơ bẩn, có thể dùng nước Bi gột rửa, chúng sinh, thống lãnh đồ chúng, thuận được thế lực, vượt qua già chết, nhớ ngàn số kiếp, được pháp tạng tổng trì, thông đạt cõi tịch tĩnh , được Không đẳng trí, thuận giác ngộ pháp tận, đáng được chúng sinh… khen ngợi, đầy vô chướng trí, không còn phiền não, huân tập thuận hạnh, tiêu diệt quân ma, bóng che tam thiên đại thiên thế giới, biết rõ đời trước, chứng Địa Niết-bàn, làm nơi nương tựa, che chở hết người tại gia; biết xứ và phi xứ, chẳng bỏ lời thệ nguyện trước; đối với các chúng sinh rải tâm Từ đầy khắp, biết rõ vô sinh, nghe, ý nhớ nghĩ đều chánh chân, được hương giới Chiên-đàn-na, dứt đường sinh tử, thuận được Niết-bàn, biết các pháp như chạm xúc chữ Na. Này Hỷ Vương! Đó là từ chữ Na trở lên là không chữ. Đó cũng không tên, cũng chẳng thể nói, cũng không có tiếng, chẳng thi hành thiết lập tên, chẳng biết tên gọi. Trong ngôn từ các tiếng đó chẳng quá khứ, chẳng vị lai, chẳng hiện tại. Các Đức Phật đó chẳng đã nói, chẳng đang nói, chẳng sẽ nói, chẳng sinh, chẳng xuất. Các pháp tướng như vậy… Bồ-tát nên biết.

Này Hỷ Vương! Lại có mười sáu chữ nhập môn Đà-la-ni. Gọi là giác ngộ hành tướng của chữ là nói Pháp thắng nghĩa, qua khỏi bốn dòng (tứ lưu), nói không có pháp danh sắc, khéo léo bố thí, tự an trụ ở Nhẫn, chẳng nương sáu căn, hành theo sáu Độ, khiến diệt phiền não dục mà vì chúng sinh nói pháp, khéo biết các pháp sai biệt, không được nghi ngờ sâu, nói về xứ, phi xứ, biết vận hành của các chúng sinh, nhịn lời thô ác, xả bỏ da thịt tủy, biết hạnh niệm ý, an trụ pháp giới, biết rõ chữ Na nhập vào hết các pháp.

Này Hỷ Vương! Đây là mười sáu chữ nhập môn Đà-la-ni. Này Hỷ Vương! Nếu Đại Bồ-tát hiểu đúng mười sáu chữ nhập môn Đà-la-ni này như chữ A là nghĩa vô sinh, chữ Ba là nghĩa tối thắng chữ Già là nghĩa vượt bốn dòng, chữ Na là nghĩa nói danh sắc, chữ Đà là nghĩa bố thí tự giữ hòa hợp, chữ Sa là nghĩa trí lục thông, chữ Ca là nghĩa chẳng thấy nghiệp báo, chữ Sa là nghĩa các pháp bình

đẳng, chữ Dà là nghĩa thậm thâm, chữ Tha là nghĩa thị hiện thế lực, chữ Xà là nghĩa thị hiện sinh tử, chữ Xoa là nghĩa thị hiện sức nhẫn, chữ Xa là nghĩa vứt bỏ phiền não cực ác, chữ Ta-ma là nghĩa tự đại chứng giác, chữ Ta Tha là nghĩa nói xứ, phi xứ, chữ Đa là nghĩa nói tận biên tế… thì những Bồ-tát đó được Tam-muội này tên là Quyết định quan sát hạnh các pháp. Nhờ mười sáu chữ Đà-la-ni này, các Đại Bồ-tát chẳng bị sự quở trách của người trí, bỏ tham dục, sân hận, ngu si, diễn nói đạo đến bờ kia, được bốn Vô úy, thọ thân lực sĩ, cắt đứt cành dục, được sức mười Lực, gặp được diệu âm, diệt trừ phiền não, thọ ký cho Thanh văn, Độc giác, xa lìa ngoại đạo, được Như Lai địa, như lời nói mà làm liền đạt được, chúng sinh cao mạn sẽ khiến cho giải thoát, làm sự nghiệp của Phật, thuận được tụ trí, chúng sinh bị nghi thì đoạn sự nghi hoặc ấy, do sự có hòa thiện nên cùng ở yên vui, tràn đầy đại Bi, vượt cảnh giới ma, tràn đầy tiếng hay, trừ kiêu mạn phóng dật đạt được Nhẫn, giỏi Định sâu, khiến đi qua các cõi mà vì họ nói pháp, ở trong các pháp khiến cho được chỗ cạn vì trụ bờ kia khiến họ đến bờ, biết hạnh của các chúng sinh, biết hạnh phương tiện của các pháp, nhớ vô số kiếp giữ các pháp thể, diệt sạch các ác, thanh tịnh các điều nghi, được không đẳng trí, thuận đến chỗ diệt phiền não, chóng đi lên đạo tràng giác ngộ, trời rồng phải khen ngợi, thuận thông các trí, khéo diệt cháy nóng, nói tự thể của các chúng sinh, ăn món ăn cam lộ, đoạn các nghi hoặc, thụy miên, lìa bỏ sự theo chấp trước và tập khí vốn có, dùng đại Bi ấy che chở các chúng sinh, biết trước đời trước, thấy công đức ở Niết-bàn, thuận hiểu hạnh của phàm phu, được Đại trí bí mật, hủy hoại các niệm khác, kêu loa pháp, khiến trụ Phật trí, vượt chủng loại tướng, sinh ra thông hiểu, biết trú xứ của chúng sinh, có thể khiến cõi Phật hưng thịnh, không bừng cháy phiền não, lìa khỏi già bệnh, chóng có thể thuận hiểu mật ngữ phương tiện, đoạn trừ đường sinh tử, thuận đến Niết-bàn yên ổn, với ác ma chóng có thể hàng phục, thấy Phật Thế Tôn ở trong vô lượng thế giới, lìa tham dục rồi mà nghe pháp, cũng chẳng quên trí, đạt đến cõi Phật như đã mong, khéo biết tự tại, sinh ra các Tam-ma-địa.

Này Hỷ Vương! Đại Bồ-tát nếu được giảng nói Tam-muội Quyết định quan sát chư pháp hạnh này thì nên biết cũng được Nhất thiết trí. Vì sao? Nhưng lúc nào thì Bồ-tát đó muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác? Hoặc một đời, hoặc hai, hoặc ba, hoặc bốn, hoặc năm, hoặc mười, hoặc hai mươi, hoặc trăm đời, hoặc ngàn đời, hoặc trăm ngàn đời, hoặc một kiếp, hoặc trăm kiếp, hoặc ngàn kiếp, hoặc trăm ngàn kiếp… cho đến muốn vào thời gian lâu thì Bồ-tát đó cũng lâu mới được giác ngộ. Dùng nguyện tự tại, ở trong lưu chuyển, đến tận bờ cõi kiếp sau cùng. Vì sao? Nhưng về sau, tự tại ở trong các pháp.

Khi Đức Phật nói pháp căn bản phẩm Đà-la-ni tự môn này, ba mươi hai ngàn Bồ-tát đạt được Nhẫn. Lúc đó, tam thiên đại thiên thế giới này chấn động sáu cách. Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói bài kệ tụng:

Không lẫn, không đục, không uế tạp

Chẳng phải đường đi đến cam lồ

Ứng Thiên Địa Cúng, không ai sánh

Trì phương tiện này, hành mười Lực.

Tạo vui xa oán, diệt phiền não

Mặt như hoa nở, người trời vui

Bậc Ứng Thắng, đức độ cho đời

Trì phương tiện này hành mười Lực.

Trừ diệt chúng khác, khéo hạnh khác

Người trời quý trọng, ý khác tan

Phân biệt hạnh khác, ý khéo khôn

Trong đạo này hành hạnh mười Lực.

Có, chấp, bất Như đều bỏ hết

Xét hiểu người trời, ý quyết Như

Hạnh sáng như trăng trong không trung

Bậc hạnh Hữu nhãn, hạnh bậc Trí.

Người trời thương yêu người ý đó

Chẳng ưa cảnh giới, không lầm lẫn

Giảng nói trong chúng, hàng trăm hạnh

Hạnh bậc Trí này soi các hướng.

Được mười, hai mươi… lại có hai

Người, trời cúng dường, tướng vi diệu

Được, mất chẳng chấp, lìa cả hai

Do được hạnh này soi mọi hướng.

Thí chủ cam lồ khéo bố thí

Thường cùng trâu chúa, báu thù thắng

Sức lớn mười lực, hàng lực khác

Chẳng lâu được hạnh người trí ấy.

Được nhiều đức, niệm, ý thù thắng

Diệt trừ nhiều khổ được nhiều vui

Nhiều người tôn trọng, khéo phụng thờ

Học trí này, vui công đức Phật.

Như trâu chúa, chẳng lâu hàng phục

Diệt trăm phiền não, lìa thiêu đốt

Bay đường hư không, qua trăm cõi

Hành phương tiện này soi các hướng.

Niềm tin khéo thế gian tin tưởng

Ý tin, thẹn niệm không ai bằng

Trừ trăm đắm trước tạo hương đời

Trì phương tiện này, chứa trăm đức.

Phân biệt nhiều đức, trừ ba cấu

Đó có lời mỹ diệu thấm nhuần

Giỏi nói trăm phần trong trời đất

Trì đức này tài không ai bằng.

Độ người trời, trụ thành vô úy

Lời nói Như, rũ sạch phiền não

Thực hành theo Như, không phiền não

Trì phương tiện này, hạnh mười Lực.

Tài sản cam lồ được tiếng khen

Đức không ai sánh được hành Như

Ý Như, người trời, lời nói Như (?)

Người trí học đạo cam lộ ấy.

Không bụi trần, soi khắp mười phương

Thoát mạn, chúng sinh thẳng không cong

Đến thành vô úy, lìa kiêu mạn

Trì phương tiện này, hạnh mười Lực.

Giáo hóa người trời bằng ngôn thuyết

Chẳng vui thích dục, thích pháp chân

Nói làm, người làm, nói trăm hạnh

Học phương tiện này, bậc thiện ý.

Tịnh chúng sinh hạnh, ý bình đẳng

Nói thiện hợp, thiện mỹ, thiện hành

Trong các pháp khéo thường cùng vui

Hành phương tiện này ưa cam lộ.

Lực ác ma, chẳng lâu hàng phục

Trừ bỏ cấu uế, ba cấu tan

Hành ở Địa này thêm tài sản

Trì phương tiện ấy, hạnh mười Lực.

Ở cõi thù thắng vượt đường ác

Chúa thú voi ngựa, người buông lung

Khen đức, trì đức, đủ trăm đức

Chẳng lâu được hạnh người trí ấy.

Hành xử khéo léo, chẳng chấp có

Thị hiện thế lực quyết định hơn

Đến đất, trụ nước cấu bẩn tan

Như học hạnh này, hạnh mười lực.

Bỏ thành cùng đất đai thôn xóm

Bỏ ái, chẳng ái, cảnh chẳng yêu

Bỏ cây quý, bỏ người oán thù

Người trí học đây, lực quyết tiến.

Nhớ nghĩ nhiều trăm kiếp quá khứ

Nhớ chết và sinh trong các đời

Và nhớ pháp thuở trước đã nghe

Trì định thù thắng tịch tĩnh này.

Đuốc pháp cháy rực, thường khiến “Hữu”

Bố thí pháp vui, pháp tài sản

Và luôn giữ gìn hạnh mười Lực

Trì định thù thắng tịch tĩnh này.

Trụ Xa-ma-tha, ý Từ bi

Chỉ ý tịch tĩnh , căn tịch tĩnh

Tịnh giới, tiếng ái ngữ ngọt ngon

Trì Tam-ma-địa này phải có.

Như tê giác đi, không ngã sở

Được đến phương nhàn cùng đạo nhàn

Theo chỗ trụ, lìa tám chẳng nhàn

Trì định thù thắng tịch tĩnh này.

Với niệm giác tri, hạnh tự tánh

Cũng sẽ biết pháp tận thiện xảo

Lực kham nhẫn tối thắng hiện lên

Trong này học hạnh nghĩa thù thắng.

Nên được các thế gian tán thán

Được hàng trăm trời sẽ ngợi khen

Chỗ làm, người làm đều lặng yên

Ở biển trí này trụ thân cận.

Dấu chân chim bay sẽ thuận theo

Dược tịch diệt với các não phiền

Phương tiện đó, các ma chẳng làm

Tịnh này khó thấy, siêng tương ứng.

Nói giác quyết định, hạnh Thiện Thệ

Tạo vô hữu, bứng hữu ái lên

Thường được người trong đời cung phụng

Trì định thù thắng tịch tĩnh này.

Người đoạn đã hợp với tịnh ấy

Đoạn xong phiền não, chiếu ba cõi

Tạo nên bóng che khắp mọi nơi

Như trì Thắng Tam-ma-địa này

nghĩ đến hạnh mình và người khác

Rồi vì họ nói thuận theo hành

Hạnh không kiêu mạn, hạnh thù thắng

Trì định thù thắng tịch tĩnh này.

Có thí xả rồi, điều phục ý

Cõi Thiện Thệ đi đến mau chóng

Nói vô úy, ban cho vô úy

Được định tối thượng thù thắng này.

Ở trong các đời làm người thân

Lầm lẫn khỏi rồi lại hiểu thông

Họp chung nói bàn thật khéo léo

Như người tu hành Tam-muội ấy.

Thân bằng kim cương hợp nhất lại

Mau chóng phá tan các quân ma

Thuần pháp tịnh soi không bợn nhơ

Trì định thù thắng tịch tĩnh này.

Thị xứ là chỗ đáng an trụ, phù hợp

Chỗ chẳng nên trụ như ý trên

Đối xứ, phi xứ có khéo léo

Như người giữ được định ý này.

Không chấp giảng nói công đức Phật

Phát sinh ra trăm ức hiểu biết

Kia chẳng chính ý không nghi ngờ

Thắng định ý này có thể giữ.

Chóng có thể tin cam lộ đó

Cũng thường tin cùng với người vui

Hộ đời khác khi được quả rồi

Thắng định ý này có thể giữ.

Tự biết rỗng không đối nhóm họp

Kia không lẫn lộn không mê lầm

Đến các hạnh lành trong ba cõi

Tam-muội này, nếu người gìn giữ.

Sẽ được xa lìa bệnh và già

Khéo thẳng ngay chẳng bị hàng phục

Tâm ấy trì giới luôn vui mừng

Như người gìn giữ định ý này.

Cắt đứt cây sinh là Thánh đạo

Mau chạm đến tịch tĩnh Niết-bàn

Đất Di-lê-xa chẳng nhiều thêm

Nếu người gìn giữ Tam-muội này.

Chẳng tự tán dương, lời xảo diệu

Trên mọi đức, công đức lừng vang

Vào chúng, đoan chánh hiện rõ ràng

Như sao Mão, trời, trăng trong sáng.

Chúng quyến thuộc, đủ nhà danh tánh

Người đó gần bà con Thiện Thệ

Tài biện luận đó như Thủy vương

Là Tam-muội này phải gìn giữ.

Pháp hạnh tự tánh tướng vô ngã

Ở trong các đời thuận giác xong

Mau làm chúa dũng kiện ba ngàn

Hạnh bình đẳng kinh này hiếm có.

Cho đến rừng trong ba ngàn cõi

Chủng tánh, ba loại hạnh chúng sinh

Với thù thắng đó được trí tuệ

Siêng năng tương ưng chạm cam lộ,

Dao độc và lửa chẳng xâm nhập

Chẳng sợ cùm trói, các phiền não

Dạ-xoa, La-sát chẳng thể hại

Nếu lòng tịnh tín tương ưng này.

Của không mất, của chẳng ly tán

Không nghiệp báo, không bệnh, không lo

Chẳng câm, chẳng chột cũng chẳng mù

Trì bốn câu này như vậy đó.

Trên Đức Phật, sáu mươi ba ức

Khắp nghĩ đến sự tương ứng này

Chỗ đó nếu cùng tạng Tổng trì

Tịch này khó thấy đã tương ứng.

Nếu muốn mau chạm đến Bồ-đề

Nếu muốn lấy đức yên ổn hơn

Nên khiến tu kinh thù thắng này

Thì các mong cầu đều đầy đủ.

Kia đã nghe niềm vui thiện hỷ

Nếu người ở trong cầu Bồ-đề

Siêng năng tương ứng bốn ngày qua

Người ấy sẽ được định thù thắng.

Tám mươi ức ở trên Đức Phật

Còn hơn sáu mươi na-do-đa

Đều nghĩ cùng với tương ứng này

Chuyên tu, tụng Tam-ma-địa này.

Nếu nghe thiện này, được lợi ích

Nghe rồi nếu có thể tin hiểu

Trong công đức Phật, không nghi ngờ

Như đến Bồ-đề, trì như vậy.

Do đã nghe nói thật hạnh này

Không được không đức chớ biếng lười

Các phước nhất định đến trong tay

Như trì kinh này hoặc ghi chép.

Ta nhớ trước đây vô số kiếp

Có Bậc Tối Thắng tên Biện Tràng

Ngài đã tuyên dương Tam-muội này,

Vương tử Nguyệt Diệu nghe điều đó

Liền bỏ ngôi vua mà xuất gia

Ông ấy nghe một đêm một ngày

Đến lúc chết, trong phần sau này

Lại được sinh đến những cõi khác.

Nghe được kinh đó nhiều như cát

Gặp rồi, lại gặp, rất thù thắng

Các chỗ nghe Tam-muội này xong

Thì trong ba kiếp, chứng Thắng Giác.

Gọi là bậc Bảo Viêm Tối Thắng

Được Phật Nhiên Đăng thọ ký cho

Lợi ích như vậy, nhờ kinh này

Nên đã nghe rồi chớ lười biếng.

Ta nay muốn bảo với đại chúng,

Những điều tốt đẹp của trời, người

Ta ở trong này mở kho báu

Tài sản mười Lực ông lấy đi!

Lại nữa, này Hỷ Vương! Đời quá khứ trước kia, kiếp số chẳng thể tính được lại vượt qua sự lâu xa chẳng thể tính được, vô lượng chẳng thể nghĩ , chẳng thể lường, vào thời đó, có Đức Phật tên là Biện Tài Anh Lạc Trang Nghiêm Vân Minh Xuất Hống Hiển Âm Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, xuất thế Minh Hành Cụ Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Giáo Sư, Phật Bà-già-bà (Thế Tôn). Cõi nước của Đức Phật ấy tên là Vô Biên Bảo Công Đức Trang Nghiêm, thế giới tên là Vô Cấu, kiếp tên là Ái kiến.

Này Hỷ Vương! Đức Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Tri Biện Tài Anh Lạc Trang Nghiêm Vân Minh Xuất Hống Hiển Âm đó có vô lượng Thanh văn, có bảy mươi hai ức Đại Bồ-tát, những vị ấy đều được Nhẫn, đạt đến địa Quán đảnh.

Lại nữa, này Hỷ Vương! Ở trong chúng Bồ-tát đó, có vị Bồ-tát nói pháp tên là Vô Biên Công Đức Biện Tràng Du Hý Minh Âm. Vị Bồ-tát đó có vô số hạnh biện tài tàm quý. Ở trong Đà-la-ni, Bồ-tát ấy dạo bước đến tận cùng, được trí ngũ thông. Vị Bồ-tát đó bạch Đức Phật kia, xin Đức Phật quan sát xong mà vì bốn bộ chúng nói rộng rãi Tam-muội Thuyết quyết định quan sát chư pháp hạnh này.

Này Hỷ Vương! Vào lúc đó, có vương tử tên là Phước Báo Thanh Tịnh Nhân Sơ Ái Minh Thanh Tự Tại, hình thể đẹp đẽ, đoan nghiêm của vương tử đó có thật đáng nhìn, sắc đẹp thanh tịnh tối thắng, thành tựu mỹ mãn, từ lâu đã phát khởi hạnh Vô thượng Chánh giác.

Này Hỷ Vương! Vương tử Phước Báo Thanh Tịnh Đa Nhân Sơ Ái Minh Thanh Tự Tại đã nghe Bồ-tát Vô Biên Công Đức Biện

Tràng Du Hý Minh Âm nói pháp tên là Tam-ma-địa Quyết định quan sát chư pháp hạnh. Nếu Bồ-tát vào trong thôn, thành, ấp, làng xóm, kinh đô của vua mà giảng nói thì vương tử đó luôn ở bên cạnh để nghe Tam-ma-địa này. Nghe rồi, vương tử đó rất vui mừng, yêu thích vừa lòng, lại sinh thiện ý đi đến chỗ vị Đại Bồ-tát nói pháp đó. Đến rồi, vương tử đảnh lễ dưới chân, tôn trọng, cung kính chắp tay mà trụ trong Tam-ma-địa này. Vương tử ấy lại vui mừng nhiều hơn nữa, muốn nghe Tam-ma-địa này, vị nói pháp đó lại biết vương tử kia có lòng tin thanh tịnh nhiều hơn, nên lúc đó lại nói rộng rãi Tam-ma-địa này.

Này Hỷ Vương! Như vậy, vị vương tử đó ở bên vị nói pháp kia nghe Tam-ma-địa này xong lại vô cùng hoan hỷ, yêu thích thỏa lòng, rồi lại sinh thiện ý, đem áo đang mặc dâng cúng, nói lời như vầy: “Ngài khiến cho chúng sinh được báu Tam-ma-địa này.” Nhờ căn lành bố thí cho vị nói pháp kia, nên ở trong pháp hiện tại, vương tử đó thờ những Đức Phật nhiều như số cát tám mươi sông Hằng, ở bên các Đức Phật Thế Tôn đó, được nghe Tam-ma-địa này, đều tạo sự cúng dường tối thắng đến chư Phật, ở trong giáo pháp của các Ngài, xuất gia giữ gìn chánh pháp, ở các chỗ chẳng nghe trăm ngàn ức kinh điển đều có thể giảng nói, sinh ra ý niệm luôn tròn đầy, thọ sinh biến hóa được trí ngũ thông, được Đà-la-ni, biện tài trôi chảy. Vương tử đó thuận theo thứ lớp hành các pháp trợ Bồ-đề. Mãn rồi, vương tử đó, ở trong cõi Phật Vô Biên Công Đức Bảo Trang Nghiêm, chứng Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, sống lâu không lường, chúng Thanh văn không lường, chúng Bồ-tát không lường, ánh sáng không lường, nguyện công đức trang nghiêm không lường.

Lại nữa, này Hỷ Vương! Trong thời đó, vị nói pháp tên là Vô Biên Công Đức Biện Tràng Du Hý Minh Âm, ông chớ nghĩ là ai khác, Vì sao? Này Hỷ Vương! Vì đó là Như Lai Đại Nhãn vậy. Vị ấy đã được Đức Như Lai Bất Động thọ ký Bồ-đề. Lại vương tử tên là Phước Báo Thanh tịnh Đa Nhân Sở Ái Minh Thanh Tự Tại kia chính là Đức Như Lai Vô Lượng Thọ ấy, tức là vương tử lúc đó vậy.

Này Hỷ Vương! Vương tử đó nghe Tam-ma-địa này xong thì

nghiệp chướng của bảy mươi ngàn kiếp đều diệt hết, liền được pháp môn Phân biệt chư pháp cú phẩm xuất vô biên gọi là Đà-la-ni và chẳng xa lìa Tam-ma-địa cho đến đạo tràng Bồ-đề.

Này Hỷ Vương! Nhân duyên như vậy nên ông phải biết, Tam-ma-địa này ở chỗ các Đại Bồ-tát như vậy tạo nhiều thanh tịnh, chuyển các nghiệp chướng, trang nghiêm cõi Phật thanh tịnh, chuyển công đức, mau tròn đầy vận chuyển Phật pháp.

Lại nữa, này Hỷ Vương! Đời quá khứ xa xưa, kiếp số chẳng thể tính được lại vượt qua sự xa xưa chẳng thể tính, vô lượng chẳng thể nghĩ , chẳng thể lường, vào lúc đó, có Đức Phật hiệu là Tịnh Diện Vô Cấu Nguyệt Diệu Oai Tạng Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Xuất Thế Minh Hành Cụ Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Giáo Sư, Phật Bà-già-bà.

Này Hỷ Vương! Đức Như Lai Ứng Chánh Biến Tri Tịnh Diện Vô Cấu Nguyệt Diệu Oai Tạng đó đã có một cõi Phật công đức trang nghiêm mà ta hôm nay chẳng thể ở trong một kiếp, giảng nói rộng hết được vô lượng công đức như vậy để trang nghiêm cõi Phật thanh tịnh. Chúng Đại Bồ-tát, ở trong Phật pháp đều trụ vững chắc.

Này Hỷ Vương! Vào lúc đó, có con ông trưởng giả tên là Hiển Diệu Quảng Thân. Ông đó đi đến chỗ Đức Như Lai Tịnh Diện Vô Cấu Nguyệt Diệu Oai Tạng. Đến rồi, ông đảnh lễ dưới chân Đức Thế Tôn đó, rồi đem vô lượng chuỗi ngọc báu ma-ni có hàng trăm ngàn ngọc xen lẫn để cúng dường Đức Phật đó rồi đứng trước Đức Phật vì muốn được nghe pháp. Đức Như Lai đó biết ông ấy đã có lòng tin thanh tịnh nên giảng nói Tam-ma-địa này, lúc đầu, đoạn giữa và về sau.

Này Hỷ Vương! Như vậy, con ông trưởng giả đó ở bên Đức Phật kia nghe Tam-ma-địa này xong rất đỗi vui mừng, yêu thích, thỏa lòng rồi phát sinh thiện ý, được pháp lực lớn. Được pháp lực rồi mà chẳng dùng để cầu trong trời người, ông ấy xả bỏ bảy mươi ngàn phụ nữ, xả bỏ một dũ-xà-na (do-tuần) bốn kho tàng lớn đầy vô số báu, xả bỏ tám trăm vườn rừng, xả bỏ mọi đồ dùng của mình, ở trong giáo pháp của Đức Thế Tôn đó, cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-

sa, dùng niềm tin xuất gia, bỏ nhà mà tu hành.

Lại nữa, này Hỷ Vương! Con ông trưởng giả đó, lúc còn ở nhà, đất chẳng trải vải thì chẳng bao giờ đạp chân xuống. Khi đã xuất gia rồi, trong mười ngàn năm, vẫn chẳng trải vải thì chân chẳng đạp đất, chẳng ngồi, chẳng nằm, chỉ trừ khi thọ dụng bữa ăn. Trong mười ngàn năm, ông ngủ nghỉ chẳng lâu, cho đến trong khoảnh khắc gảy móng tay cũng chẳng từng phân biệt dục, phân biệt sân, phân biệt hại. Trong mười ngàn năm, ông luôn nhất tâm đối với Biến trí tương ứng phát khởi tu hành tinh tấn, được Đà-la-ni Chư từ thanh nhiếp chư Phật ngữ danh, thành tựu Đà-la-ni Phổ âm nhập môn danh. Ông ấy mạnh mẽ tinh tấn đầy đủ như vậy nên mới có sáu mươi ức chư Thiên ở chỗ vị Bồ-tát đó siêng năng cung cấp, hợp với ý Bồ-tát, khiến cho thân tâm Bồ-tát ấy an vui, đủ khả năng tinh tấn. Con ông trưởng giả đó xuất gia rồi, tinh tấn mạnh mẽ như vậy, được nghe Tam-ma-địa này nên chín mươi chín ức trăm ngàn kiếp lưu chuyển đều quay lưng bỏ hết, hiện tại gặp được bảy mươi ngàn Đức Phật. Có những chỗ, lúc đi xuất gia rồi, ông ấy thọ trì, đọc tụng, tư duy Tam-ma-địa này, vì người khác giảng nói rộng rãi, lại phát khởi tu hành tinh tấn chẳng hành động buông lung, thành tựu được Tam-ma-địa này, ở trong tám kiếp chứng ngộ Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, đạt được tướng trang nghiêm công đức của cõi Phật như vậy như cõi Phật của Đức Thế Tôn Tịnh Diện Vô Cấu Nguyệt Diệu Oai Tạng Như Lai đó. Ta nay thấy ông ấy ở trong địa phận phương Nam, qua khỏi đây bốn mươi bốn trăm ngàn cõi Phật, có thế giới tên là Đại trang nghiêm. Vị ấy ở trong cõi đó làm Phật hiệu là Thiện Ý Hỷ Lạc Như Lai, đang nói pháp cho vô lượng chúng Đại Bồ-tát tụ tập tính chẳng thể hết.

Này Hỷ Vương! Các vị Đại Bồ-tát đó nếu muốn mau chóng đối với các pháp thuận theo được tự tại thì phải nghe, phải trì, phải nói, phải nhớ nghĩ Tam-ma-địa này.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại muốn khen ngợi công đức của Tam-ma-địa này nhiều hơn nữa nên liền nói kệ khen ngợi:

Ta nhớ đời trước vô biên kiếp

Giống như vô lượng cát sông Hằng

Có bậc Trí dẫn đường thế gian

Các phương nghe vang tiếng biện tài.

Có Tỳ-kheo trong pháp tối thắng

Bậc trí nhân trì pháp, nói pháp

Đức Phật giảng định tịch tĩnh này

Bên Phật, vương tử đã nghe nhận.

Liền đem áo mình mà cúng dường

Hồi hướng đạo Bồ-đề tối thắng

Lại gặp vô biên những Đạo sư

Được đạo, hiệu là Vô Lượng Mạng.

Trước kia có tuệ tạo tác nghiệp

Đều hết không còn, không nghiệp báo

Nghe Tam-muội vi diệu này xong

Người có biện tài đủ công đức.

Người nào lúc đời sau

Nếu có muốn cầu đạo

Phải nên nghe định này

Tự sẽ trừ các ác.

Lại Phật Vô Cấu Nguyệt

Nói Tam-ma-địa này

Con trưởng giả nghe rồi

Chọn lấy hạnh xuất gia.

Mười ngàn năm ông ấy

Tư duy Tam-muội này

Chân chẳng đạp không vải

Cũng chẳng vào ngủ nghỉ.

Đạt được Bồ-đề này

Chỉ có cùng nghe nhận

Chẳng ưa ở trong nhà

Cũng không muốn tài vật.

Ông đến các cõi Phật

Ở đó đều nghe xong

Các hạnh đã nhập môn

Chẳng lâu được giác ngộ.

Tâm trước, kia thỏa mãn

Cũng đầy xe ý kia

Mau chóng được Bồ-đề

Sao chẳng siêng năng tu.

Đời vị lai về sau

Nhiều người cầu Bồ-đề

Không tài sản, không vui

Hành xuất gia chẳng tham.

Giận mắng mà kêu trách

Hủy nhục nói lời ác

Mỗi mỗi đều nghe xong

Mà nói sẽ làm Phật.

Khổ hàng ngàn chẳng một

Nhịn chịu vì dục thôi

Vì dục làm tôi tớ

Mà nói sẽ làm Phật.

Trong mơ đã thấy Phật

Kia tạm được hồi sinh

Với người thường khi nhờn

Bồ-đề ta chẳng nghi.

Đã nghe xong kinh này

Tiếng nói, nghĩa chẳng thông

Mà chấp là trong lòng

Chẳng lâu sẽ làm Phật.

Những người nghe kinh Phật

Nếu đã nghe đây xong

Thì họ không chấp trước

Như gió thổi không trung.

Có người xuất gia rồi

Cầu Bồ-đề nhiều hơn

Vì tri thức nên sân

Mỗi mỗi mà sinh khởi.

Kia nghèo cùng phước thiếu

Nghe ít liền vui mừng

Người có tâm lừa dối

Ta tới bờ Bồ-đề.

Đã được cõi thấy sáng

Chúng sinh mà cúng dường

Do đây thiếu vui mừng

Biết sẽ đến Bồ-đề.

Bồ-đề đó xa lắm

Nếu dua nịnh ghét ghen

Ta đạt trí đôi lần

Thì càng xa Tối thắng.

Đã nghe kinh điển này

Biết sẽ được Bồ-đề

Thấy cõi Vô Lượng Thọ

Sẽ chẳng lâu làm Phật.

Bồ-đề đó xa lắc

Có thấy được chỗ nương

Mà lòng chẳng tương ưng

Thì ta chẳng thọ ký.

Con ông trưởng giả ấy

Của cải đã bỏ lìa

Về sau đã xuất gia

Làm người đi khất thực.

Như được Tam-muội này

Ở chỗ Phật Nhiên Đăng

Nếu nghe khéo tu hành

Chẳng lại sinh ái dục.

Kia cạo tóc xuất gia

Lợi tri thức buộc ràng

Trong biển chấp gánh gai

Mà xả bỏ trân bảo.

Trong nghe chẳng thanh tịnh

Không giới, chẳng xuất gia

Tu hành đạo Bồ-đề

Kia chớ nên buông thả.

Sau này nếu có chỗ

Nói pháp phải lắng nghe

Người kia vì tri thức

Lại làm chẳng khen nói.

Ở trước phải lễ bái

Và khen ngợi điều lành

Vậy tung áo cúng dường

Lại làm chẳng khen nói.

Khóc lóc rơi nước mắt

Cung phụng đối tự thân

Kia ở trong đại chúng

Mà nói ác hạnh ấy.

Chẳng kính A-xà-lê

Chẳng trong người thân cận

Vì thiếu mà phá nhau

Do nhà mà ganh ghét.

Chỉ tin phước người khác

Đức mình chẳng nghĩ suy

Độc ác sẽ sinh sôi

Biết người khác giàu cúng,

Hương hoa, bột thơm, cờ

Lọng, phướn cùng tràng hoa

Tấu nhạc… cúng dường ta

Rằng: Sẽ được Bồ-đề.

Đây, thật cúng dường ta

Nghe thắng định này rồi

Lợi, tri thức bỏ rơi

Tu hành thì tương ứng.

Sao cúng dường thân mạng

Các tụ ta bỏ xong

Nên cúng dường Pháp thân

Cũng như cúng thiện thật.

Mạng quý đã bỏ hết

Trú ngụ A-lan-nhã

Kinh này tụng niệm luôn

Đến hết đời sống này.

Này Hỷ Vương! Ta bảo

Tu theo điều đã nghe

Không cùng bè đảng đây

Dua nịnh làm phe đảng.

Ở trong ta chẳng khen

Trong chúng phải nói rằng:

Đây thật! Đây chẳng chân!

Ở trong chớ muốn tin,

Chẳng chấp các cảnh giới

Muốn chứng Phật Bồ-đề

Đạt được các hạnh kia

Thì Bồ-đề xa lắm.

Thần thông ta đã chứng

Sức đại thể thấy đây

Các loại cấm giới này

Ta đã tu hành được.

Thích giới mà phân biệt

Trong chúng tợ thú hoang

Lợi, tri thức bỏ xong

Ở riêng nơi thanh vắng.

Ta không có chỗ đó

Lời ta nói chắc thật

Đời mạt thế sau này

Phú chúc ông Kinh ấy.

Vô Lượng Thọ phóng quang

Và Bất Động Pháp Vương

Sáu mươi ba ức Phật

Chúng hội đã thấy hết.

Giáo sư phú chúc cho

Khiến hộ pháp về sau

Như kinh này, trí ấn

Về sau ta trì khắp.

Ba ngàn cõi chấn động

Chư Thiên khen: Lành thay!

Có nhiều hoa mưa xuống

Khi nghe phú chúc này.

Kinh Quan Sát Chư Pháp Hạnh - Quyển 3 - Phẩm 2: Siêng Năng Đời Trước (Phần 2)

KINH QUAN SÁT CHƯ PHÁP HẠNH

QUYỂN 3

Phẩm 2: SIÊNG NĂNG ĐỜI TRƯỚC (Phần 2)

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Hỷ Vương cùng ba mươi ngàn vị Bồ-tát nghe những sự phá diệt của chánh pháp sau năm mươi năm vào đời mạt thế như trên thì trào nước mắt, thân thể rúng động, nổi da gà, toát mồ hôi, liền đứng dậy, sửa áo bày một vai, gối phải quỳ xuống đất, hướng về Đức Phật chắp tay, cùng nghẹn ngào mà bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Về sau, năm mươi năm trong đời mạt thế, lúc chánh pháp tiêu mất, lúc trong đó tai nạn lớn đến, lúc mỗi mỗi đều tan nát, lúc người nói pháp bị bức bách, lúc biến trí diệt, lúc pháp thiện tan, lúc rỗng không, không mạng sống, lúc chánh pháp bị hủy diệt, lúc chánh pháp bị bài báng, lúc ngôn ngữ thiếu trí hiện lên, lúc tạp thoại cùng ở dẫy đầy, lúc dùng việc ác tìm sự sống, lúc mỗi mỗi hành động chẳng khen ngợi, lúc nghi thức trang nghiêm của ma tăng trưởng, lúc trong đó chuyển bức não lớn…

Bạch Thế Tôn! Lúc đó, chúng con sẽ bỏ thân mạng mình và bỏ những niềm vui tri thức, như loài tê giác ra đi, hoặc trong rừng, hoặc trong rừng nhỏ, lìa khỏi các ái chấp trước. Chúng con ở chỗ có những kinh như thế này, giữ lấy trí Như Lai, đạt đến trí đại pháp thể, lấy chủng tánh làm kho tàng, chẳng làm điên đảo hạnh đã ấn chứng, nhiếp lấy vô lượng căn lành và kinh Đà-la-ni đã được ấn khả, đả phá các luận ngoại đạo, giác ngộ Biến trí, giữ gìn chánh pháp, thị hiện những niềm vui của chúng sinh. Chúng con đều sẽ ghi chép, đọc tụng, thọ trì, giảng nói kinh này.

Bạch Thế Tôn! Chúng con chấp nhận chịu ở Nê-la-gia (địa ngục) vì kinh báu Tam-ma-địa này! Chúng con cũng lại chẳng bỏ Như Lai, Pháp, Tăng và chẳng bỏ Vô thượng Chánh giác.

Bấy giờ, các vị Đại Bồ-tát do Bồ-tát Hỷ Vương đứng đầu, đồng thanh một lòng ở trước Đức Phật và chư Thiên cùng thế gian, nói lên tiếng gầm sư tử Đại pháp Vô thượng xong, liền nói bài kệ khen ngợi:

Biết rõ tâm chúng con

Con muốn cầu Giác ngộ

Không có đèn sáng khác

Chỉ trừ Đấng Trượng phu.

Tâm chúng con tự nhiên biết rõ

Con muốn cầu trí Phật thù thắng

Con trong ba cõi không chứng khác

Người vượt mọi đức đến bờ kia.

Thân mạng đã bỏ đi

Không ai trên Lưỡng Túc

Thọ trì Tam-muội này

Về sau, lúc kinh sợ

Với thân chẳng tiếc, lìa mạng mình

Lợi lạc thân gần đều bỏ hết

Hành Tam-muội không phiền não này

Về sau khó bị gặp ác lớn.

Hoặc chẳng thể lường vô lượng kiếp

Trụ Nê-la-gia sợ ác khổ

Thọ trì Tam-muội không phiền não

Con sẽ chịu đựng trong mọi thời.

Khổ não như vậy không bờ bến

Ở địa ngục, khốn không ai cứu

Trì thọ Tam-muội thanh tịnh này

Khổ ác hại con đều cam chịu.

Con ở trong kham nhẫn

Chẳng động bền tinh tấn

Con mời các chúng sinh

Pháp thí chẳng xin vật.

Mình lợi, chúng sinh lợi

Đồ cúng, các của cải

Tiếng tốt và khen chê

Con đã nhẫn, xả bỏ,

Con thỉnh các sinh chúng

Thật pháp, chẳng cầu vật

Con nói pháp rộng rãi

Chúng sinh đủ no pháp.

Thanh tịnh đã có rồi

Sẽ làm hạnh Bồ-đề

Sẽ tạo nhiều nghĩa lợi

Vì xót thương chúng sinh.

Da, thịt và cả xương

Tủy, máu đều khô khan

Con sẽ chẳng lười biếng

Vì thấy chúng sinh khổ.

Da thịt và da mỏng

Và máu con khiến khô

Con nay bỏ thân này

Chẳng sinh tinh tấn nhỏ.

Thấy này chúng sinh khổ

Phải bệnh, trong lo sợ

Sẽ khiến qua biển khổ

Trên đất yên không sợ.

Con trụ A-lan-nhã

Các ái đã lìa bỏ

Tâm từ đã đầy khắp

Ban vui, khiến không nóng.

Rừng nhàn A-lan-nhã

Con ở nơi thanh vắng

Xa lìa lời nói tạp

Chẳng cùng với ái kia.

Con sẽ có tâm Từ

Ban vui cho chúng sinh

Và cam lộ thù thắng

Được thuốc hay, lành bệnh.

Nếu người chẳng học theo

Lìa lời nói chân thật

Con sẽ trụ tu hành

Theo lời nói trong Kinh.

Chúng con chẳng theo họ

Thuận học tập hạnh đó.

Nếu chẳng phải hạnh phàm

Chẳng thật lìa đạo chân.

Chúng con sẽ luôn trụ

Trong cảnh giới thật ngữ

Giảng nói như Kinh này

Con sẽ có ý kia.

Con sẽ chẳng buông lung

Như điều Đức Phật biết

Ban sức cho chúng sinh

Ở trong, con đi trước.

Con sẽ thường có chẳng buông lung

Như Thắng giả biết, Biến trí thấy

Trong các chúng sinh, con cho lực

Con sẽ đi trước trong trí Phật.

Con sẽ vào đám cháy

Nếu ăn thức ăn độc

Chẳng cúng dường tri thức

Chẳng nói Phật Bồ-đề.

Con vì pháp nên rơi trong lửa

Ăn thức ăn độc con vào khổ

Lợi, tri thức chẳng bị buộc ràng

Vô thượng Bồ-đề chẳng tuyên dương.

Nếu ma nhiều vô lượng

Làm chướng ngại bên con

Đã bỏ các chúng ma

Sẽ làm vua thế gian.

Các ma trăm ngàn chẳng thể lường

Ở trong, chúng làm con chướng ngại

Không não phiền, con đều lìa xong.

Thế gian sẽ sinh vua Vô thượng.

Lại nữa, trong khi Đại Bồ-tát Hỷ Vương dùng tiếng gầm sư tử để giảng nói thì tam thiên đại thiên thế giới này, chấn động sáu cách, ánh sáng lớn soi khắp thế gian, các chúng sinh đều dùng hoa tung lên trong hư không nhiều chẳng phải một lần. Chư Thiên có đến ức ức trăm ngàn người, phát ra tiếng khen ngợi, lại tấu lên vô lượng vô số ức ức trăm ngàn âm nhạc và nói lên lời như vầy: “Vị Đại Bồ-tát Hỷ Vương này, chẳng bao lâu nữa sẽ hướng về Bồ-đề đạo tràng, sẽ gầm lên lời nói sư tử của Như Lai như tiếng gầm của Như Lai trước chư Thiên và loài người”.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn ở chỗ của Đại Bồ-tát Hỷ Vương, ban lời khen ngợi:

–Rất hay! Rất hay! Này Hỷ Vương! Ông có khả năng giữ gìn chánh pháp, phát ra tiếng gầm đại sư tử vô thượng này! Như ông đã ở bên các Đức Phật Thế Tôn nhiều như cát sông Hằng, cũng gầm tiếng sư tử như vậy. Này Hỷ Vương! Hãy lắng nghe! Lắng nghe! Chánh niệm suy nghĩ ! Ta sẽ vì ông nói về sự sinh khởi phước của Đại Bồ-tát do giữ gìn chánh pháp. Này Hỷ Vương! Ta nay vì ông đưa ra thí dụ. Ở trong ví dụ này, sẽ có một bậc Trượng phu trí giả biết được ý nghĩa của điều nói ra.

Này Hỷ Vương! Như trong phần phương Đông kia có những cõi Phật nhiều như cát sông Hằng, như vậy trong phần phương Nam, phương Tây, phương Bắc, phương Trên, phương Dưới, như vậy trong mười phương và trong các phương phụ đều có những cõi Phật nhiều như cát sông Hằng. Các cõi đó đều làm một vòng tường thành vây quanh. Nhưng tường ấy được đo lường đến bờ mé trời Hữu đảnh, mọi người đều cho là lớn. Dọc ngang trên thành báu lớn ấy đầy dây leo chằng chịt, đầu nhọn buộc vào đứng vững, chẳng gạt mà khiến cho bằng phẳng. Có một vị trượng phu khác sinh ra để phân chia riêng biệt cây dây leo ấy. Nếu vị đó, tay phải nắm lấy những hạt cây dây leo, ném lên không. Những hạt đã ném ấy không rời ra mà chúng tụ lại thành một đám hạt dây leo lớn. Cho đến khi có một ngọn gió thổi đến, như vậy đám hạt dây leo lớn đó bị xao động tan rã, văng đến trong mỗi một cõi Phật khắp mười phương. Nhưng mỗi cõi Phật chỉ rơi xuống một hạt dây leo, nhất định không có hai. Đám hạt dây leo lớn nói trên rơi hết vào các cõi mà mỗi một cõi chỉ rơi xuống một hạt.

Này Hỷ Vương! Ý ông thế nào? Số cõi Phật đó có thể dùng phương tiện để biết được bờ cõi không?

Bồ-tát Hỷ Vương đáp:

–Bạch Thế Tôn! Chẳng thể được vậy! Thưa Đấng Tu-già-đa! Chẳng thể được vậy! Chỉ có Đức Như Lai mới đạt được sự hiểu biết như vậy!

Đức Phật bảo:

–Này Hỷ Vương! Nếu lại có vị Bồ-tát tin hiểu bố thí, ở các cõi Phật nhiều vô lượng vô số, lại chẳng thể tính được, đem bảy báu chất đầy trong đó rồi dùng để bố thí. Nếu có bất kỳ Bồ-tát nào tôn trọng chánh pháp, hộ trì chánh pháp, thậm chí chỉ trong một ngày đêm kham nhẫn vì khiến cho chánh pháp trụ thế lâu dài. Như vậy, phước của vị này phát sinh nhiều hơn phước vị ở trên kia. Vì sao? Này Hỷ Vương! Vì vị ấy ở chỗ một Đức Như Lai để hộ trì chánh pháp rồi, tức là đã ở chỗ những Đức Phật Thế Tôn quá khứ, vị lai và hiện tại để được hộ trì chánh pháp.

Này Hỷ Vương! Khi xả bỏ các báu thì còn phiền não, còn chấp

thủ. Này Hỷ Vương! Lại khi pháp thí thì vô lậu không chấp thủ, các khổ trở nên tiêu diệt.

Này Hỷ Vương! Do đó, nên các ông phải tin hiểu pháp thí, chớ tin vào của cải thế gian. Các ông nên dùng pháp cúng dường để cúng dường cho ta, chớ dùng của cải thế gian để cúng dường, dùng pháp cung kính để cung kính ta, chớ dùng tài vật để cung kính. Vì sao? Này Hỷ Vương! Vì Bồ-đề của các Đức Phật Thế Tôn từ pháp mà ra, chẳng do của cải mà ra.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Hỷ Vương bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Chúng con cũng sẽ tôn trọng chánh pháp, chẳng tôn trọng tài vật. Vì sao? Bạch Thế Tôn! Vì nhất định do pháp nên Đại Bồ-tát chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, chứ chẳng phải do tài vật. Lại nữa, tài vật khiến cho phiền não tăng thêm, pháp khiến cho phiền não chuyển biến, diệt tận.

Đức Phật khen Đại Bồ-tát Hỷ Vương:

–Rất hay! Rất hay! Này Hỷ Vương! Ông khéo nói lời nói này! Pháp khiến cho phiền não chuyển biến tận diệt! Lại nữa, này Hỷ Vương! Ông hãy lắng nghe! Lắng nghe! Chánh niệm suy nghĩ ! Ta sẽ vì ông giảng nói! Như Đại Bồ-tát đời trước hộ trì chánh pháp, siêng năng tu tập, chẳng tiếc thân mạng, lìa bỏ các niềm vui và dùng tài lợi tri thức để cung kính, hộ trì chánh pháp.

Đại Bồ-tát Hỷ Vương bạch Phật:

–Như vậy, bạch Thế Tôn! Con rất ưa thích nghe!

Đức Phật nói:

–Này Hỷ Vương! Thuở xưa, ở đời quá khứ, kiếp số chẳng thể tính được, lại trải qua vô số vô lượng, chẳng thể lường, chẳng thể suy nghĩ được, vào thời gian đó, có Đức Phật hiệu là Quảng Tịnh Hậu Kim Phổ Vô Nghi Quang Oai Vương Như Lai, Ứng Chánh Biến Tri, Minh Hành Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Giáo Sư, Phật Bà-già-bà ra đời.

Lại nữa, này Hỷ Vương! Đức Như Lai Ứng Chánh Biến Tri Quảng Tịnh Hậu Kim Phổ Vô Nghi Quang Oai Vương có tuổi thọ không lường, cõi Phật vô biên công đức trang nghiêm và có bảy mươi ức trăm ngàn quyến thuộc Thanh văn vây quanh cùng với vô

lượng chúng Bồ-tát. Tất cả đã phát ra vô biên hạnh, thuận vào pháp giới.

Này Hỷ Vương! Như vậy, Đức Như Lai Thế Tôn Quảng Tịnh Hậu Kim Phổ Vô Nghi Quang Oai Vương ở quá khứ đã diệt rồi. Lâu sau, khi chánh pháp mất đi, có vị nói pháp tên là Vô Biên Bảo Chấn Thanh Tịnh Hạnh Tụ. Vị ấy tu hành hết các hạnh, được trí năm thông, Tổng trì tự tại, biện tài trôi chảy, thuận vào pháp hạnh. Vị đó đi vào thôn, thành, phường ấp, kinh đô vua… vì chúng sinh nói pháp. Pháp vị ấy nói ra cũng là Tam-muội Quyết định quan sát chư pháp hạnh này, lấy đó làm phát khởi. Vị đó theo thứ lớp đã kiến lập được sáu mươi ức ức trăm ngàn chúng sinh ở đạo Vô thượng Chánh giác. Trong lúc đó, có nhiều Tỳ-kheo xem ra giống như người nhập đạo mặc Phú-già-la, nhưng những người đó chẳng tu Tam-ma-địa này, cũng chẳng thể nhẫn. Họ bị sự trói buộc của ganh ghét xan tham nên ở chỗ vị Tỳ-kheo nói pháp kia, bảo những người trong lãnh thổ cai trị của vua, những thôn, thành, phường ấp, kinh đô chẳng nên nghe biết, chẳng lệnh cho vào, chẳng cùng nói, chẳng gần gũi…

Này Hỷ Vương! Bấy giờ, người nói pháp kia bị đuổi ra khỏi thôn, nhưng lòng không khiếp sợ lẩn tránh, lòng không yếu hèn, lòng không sân động, lòng không vẩn đục, lòng không ô tạp… mà chỉ hộ trì chánh pháp như vậy, chẳng tiếc thân mạng, xả bỏ các tài lợi cung kính thôi. Có vị chúa rừng lớn tên là Nhị Sinh (Nhị sinh là chim vậy. Đầu tiên sinh trứng là một lần sinh, ra khỏi vỏ trứng là hai lần sinh. Phàm loài noãn sinh thì đều có hai lần sinh. Vì chim phần nhiều là noãn sinh nên riêng một mình được hiệu là Nhị sinh) lên tiếng, tung hoa mà đi đến chỗ người nói pháp đó. Đến rồi, vua Nhị Sinh vào ngồi chung với ba mươi ngàn ức Bồ-tát. Cùng đến với vua rừng có Tứ đại Thiên vương… cho đến trời Sắc cứu cánh. Vì nghe pháp nên họ đi đến chỗ ấy. Vị nói pháp đó, ở trong chúng đại thiên mà nói pháp. Bên vị nói pháp đó đầy ắp ba dũ-xà-na (do-tuần) trăm ngàn trời người hiển hiện. Vị ấy ở trong chỗ vua rừng đó vì chúng Tứ đại Thiên vương mà nói pháp như vầy, như vầy… khiến cho trăm ngàn trời của chín mươi chín tầng trời chẳng thoái

chuyển đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, vô lượng trăm ngàn Thiên tử chứng được trí kiến đạo. Ở chỗ đó, Tứ đại Thiên vương, chúa của ba mươi ba tầng trời và Phạm thiên, chúa của cõi Ta-bà… siêng đến cung cấp hầu hạ tùy theo sự cần thiết của vị nói pháp đó. Cũng có ba mươi ngàn ức Bồ-tát cung cấp hầu hạ vị nói pháp đó.

Này Hỷ Vương! Vào lúc đó, có vị vua tên là Đa Nhân Vô Ưu Phổ Dục Hỷ Âm xuất hiện ở châu Diêm-phù. Là bậc Pháp vương dùng pháp, cai trị ở trong bốn châu, tự tại chuyển bánh bảy báu đầy đủ. Này Hỷ Vương! Lại nữa, vua Đa Nhân Vô Ưu Phổ Dục Hỷ Âm đó đầy đủ một ngàn người con trai, nhưng tất cả đều hóa sinh trong tư thế kiết già, chẳng mất chánh niệm.

Tám mươi bốn ngàn phụ nữ trong cung đều có phạm hạnh. Lại nữa, vua Đa Nhân Vô Ưu Phổ Dục Hỷ Âm đó thường thuận phạm hạnh, thường vào chánh định. Này Hỷ Vương! Bấy giờ, vị nói pháp Vô Biên Công Đức Bảo Chấn Thanh Tịnh Hạnh Tụ biết tâm vị vua đó đã ở đời trước tương ứng thành tựu, quyết định phát tâm tu hành Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Trong đêm tịch tĩnh , vị nói pháp ấy biến hóa thân mình làm voi Ma-na-bà vào trong vầng trăng, ở trên điện với các quần thần trong cung vây quanh. Rồi từ rừng chúa đó, ông bay lên trong hư không giống như chúa chim ưng mà không vướng mắc, đi đến chỗ vua Đa Nhân Vô Ưu Phổ Dục Hỷ Âm. Đến nơi, ông ra khỏi vầng trăng hóa làm hình sắc Phạm thiên, ở trước mặt vị vua đó, trên không trung. Phát ra ánh sáng soi cùng khắp cung điện xong, liền vì vị vua kia mà nói bài kệ tụng:

Chủ đất người chớ làm phi pháp

Vang danh khen ngợi ắt chẳng tăng

Dùng hạnh phi pháp chẳng an vui

Chúa loài người hiện tại không vui.

Chúa đất, trước cũng tu pháp hạnh

Nay được lợi tự tại bốn châu

Không đoạn chủng tánh, hộ pháp mầu

Với pháp hạnh, chúa người hộ trì.

Với mắt chánh pháp nên thuận theo

Chánh pháp hộ xong rất vui mừng

Có nhiều Tỳ-kheo, không trì giới

Bài báng Bồ-đề và Thiện Thệ.

Chúng tôi khởi tu Phật Bồ-đề

Như vậy chúng sinh có kiến chấp

Nếu khi thực hành những hạnh này

Như vậy chúng sinh rơi đường ác.

Châu Diêm-phù này có Tỳ-kheo

Hiệu Vô Biên Tụ Địa Chấn Thanh

Quan sát nghĩa, giảng nói chánh định

Phú-già-la, vô ngã, vô mạng.

Ngài nói Tam-ma-địa tịch tĩnh

Mà Tỳ-kheo bị đời đuổi đi

Trong rừng chúa, Chấn Thanh vi diệu

Tá túc trong đó khéo hộ pháp.

Do trụ rừng đó, khắp mừng vui

Trời Sắc cứu cánh đều đến nơi

Để nghe Ngài nói Tam-muội này

Nhiều ức cõi trời phát hạnh đạo.

Voi chúa, ông muốn đi đến đâu

Nghe biển công đức Tam-ma-địa?

Và vì chúng sinh làm nhiều lợi?

Nay nên đến người nói pháp kia.

Như Lai sinh ra rất khó gặp

Bạn nói chánh pháp lại khó gặp

Chúng sinh cầu pháp càng khó hơn

Gặp người hộ pháp rất khó khăn.

Châu Diêm-phù này, ông tự tại

Vì chánh pháp ông nên hộ trì

Người nói pháp, thường ban vô úy

Như vậy đến trong thành nói pháp.

Nếu lời tôi nói vua thực hiện

Vị lai chắc được nhiều lợi ích

Và vì chúng sinh làm lợi hơn

Thì sẽ đạt được Bồ-đề Phật.

Này Hỷ Vương! Như vậy, người nói pháp kia thức tỉnh vua đó xong, trở lại hư không vào với nguyệt luân, lại đi đến chỗ rừng chúa kia. Vị vua đó nghe sự thức tỉnh này rồi rất đỗi vui mừng, ưa thích, thỏa lòng thì thiện ý lại phát sinh. Qua đêm đó, nhà vua cùng với một ngàn người con và bốn binh chúng cùng rất nhiều dân chúng khác đi đến chỗ rừng chúa lớn Nhị Sinh Chấn Thanh Tán Hoa đó. Đến rồi, nhà vua hướng về chỗ vị nói pháp kia. Vào lúc đó, vị nói pháp đang vì chúng Đại thiên và Đại Bồ-tát giảng nói Tam-ma-địa này.

Bấy giờ, vị vua đó và các con cùng những người vây quanh đều thấy vị nói pháp đó và các vị Đại Bồ-tát liền được niềm vui mừng cùng lòng tin thanh tịnh. Những người đó đem lòng tin thanh tịnh đảnh lễ dưới chân vị nói pháp đó và đảnh lễ dưới chân các vị Đại Bồ-tát kia xong, ngồi về một bên. Những người theo nhà vua đã ngồi xong, vị nói pháp kia vì họ giảng nói Tam-ma-địa này. Những người kia nghe Tam-ma-địa này xong, được niềm tin thanh tịnh yêu thích mừng rỡ. Bấy giờ, vị vua đó đạt được Tam-ma-địa này, trong số rất nhiều người đó có tám mươi bốn ngàn chúng sinh đều phát tâm Vô thượng Chánh giác, một ngàn người con đều cùng đạt được Bất đoạn biện tài.

Này Hỷ Vương! Như vậy, vua Đa Nhân Vô Ưu Phổ Dục Hỷ Âm vui mừng hớn hở tràn đầy trong lòng, liền đứng dậy, đem hai chiếc áo vô giá dâng lên vị Tỳ-kheo nói pháp đó, các vật dụng của nhà vua đều đem ban cho và bố thí vô úy, tô tức…. cho đến cung cấp, hầu hạ trọn đời, tùy theo sự cần dùng của vị ấy mà dâng y phục, thực phẩm và nói như vầy: “Thưa Tỳ-kheo! Ngài nên đi vào thôn, thành, phường, ấp, vương tôi xin làm thị giả, khiến cho các chúng sinh sẽ được trí này.”

Này Hỷ Vương! Nhà vua kia nói lời như vậy rồi đảnh lễ dưới chân vị nói pháp đó và quyến thuộc xong, đi ra trở về cung điện. Này Hỷ Vương! Bấy giờ, Tỳ-kheo Vô Biên Công Đức Bảo Chấn Thanh Tịnh Hạnh Tụ từ trong rừng chúa đó đứng dậy đi ra, rồi vào

trong thôn, thành, phường, ấp, kinh đô vì chúng sinh nói pháp. Nhà vua đó ở những chỗ có người đều ban sắc lệnh: “Không một người nào đối với vị Tỳ-kheo mà chẳng kính mến, chẳng vui lòng, chẳng kính trọng, chẳng thân thiện.” Một ngàn người con trai của vị vua đó theo sau vị nói pháp kia, tiếp nối nhau ủng hộ pháp lợi ích. ba mươi ngàn vương tử quyến thuộc khác cũng vì Đại Bồ-tát kia mà làm người hầu hạ sai bảo, tùy theo việc làm của vị ấy mà họ làm cho người được những hạnh vui.

Này Hỷ Vương! Vị nói pháp đó vì thành tựu chúng sinh nên tự thân trì kinh nửa kiếp, khiến cho vô lượng chúng sinh đều đã thành thục ở trong ba Thừa. Nhà vua đó và các con cùng mọi quyến thuộc, hoặc là tôi tớ của các vương tử kia hay người làm thị giả của Bồ-tát đó, ở trong số ấy đều đã phát tâm Bồ-đề. Do nghe Tam-ma-địa này và hạnh căn lành đời trước nên họ đều cùng ở trong tám mươi kiếp, phụng sự sáu mươi tần-bà-la (mười triệu) các Đức Phật Thế Tôn ở các nơi họ đều được nghe Tam-ma-địa này đúng như điều họ mong ước mà hộ trì cõi Phật. Ở trong ấy, hoặc có người đạt đến Bồ-đề, hoặc có người hiện thực hành hạnh Bồ-tát vì thành thục chúng sinh.

Này Hỷ Vương! Vị nói pháp tên là Vô Biên Công Đức Bảo Chấn Thanh Tịnh Hạnh Tụ. Lúc đó ý ông nghi là ai khác chăng? Chớ thấy như vậy! Vì sao? Vì chính Đức Như Lai Vô Lượng Thọ là người nói pháp lúc đó. Lại nữa, này Hỷ Vương! Lúc đó có vị vua tên là Đa Nhân Vô Ưu Phổ Dục Hỷ Âm, ông cho là ai khác chăng? Chớ thấy như vậy! Vì sao? Vì chính là Đức Như Lai Bất Động. Này Hỷ Vương! Một ngàn người con của vị vua kia trong lúc đó, ông cho là ai khác chăng? Ông chớ thấy như vậy! Vì sao? Vì đó là những Đại Bồ-tát trong kiếp Hiền này, hay một ngàn vị Phật sẽ ra đời trong đại kiếp Hiền vậy.

Lại nữa, này Hỷ Vương! Người nói pháp Vô Biên Công Đức Bảo Chấn Thanh Tịnh Hạnh Tụ, lúc đó có ba mươi ngàn Bồ-tát bằng hữu theo sau nối nhau vây quanh. Ý ông nghi họ là ai khác chăng? Ông chớ thấy như vậy! Vì sao? Vì các Đại Bồ-tát đó ở trong một kiếp, sẽ chứng giác đạo Vô thượng Chánh giác. Này Hỷ Vương! Như

vậy hộ trì chánh pháp siêng năng tương ứng với Đại Bồ-tát, vì vô lượng vô số chúng sinh mà làm việc lợi ích và mau chóng được Tam-ma-địa này.

Này Hỷ Vương! Do đó hoặc ta hiện tiền, hoặc ta diệt độ thì nên thọ trì, đọc tụng, giảng nói, tư duy, vì người khác diễn nói rộng rãi Tam-muội này sẽ mau chóng phá được quân ma.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn làm cho ý nghĩa này rộng rãi hơn nữa nên liền nói bài kệ tụng:

Với các chúng sinh nếu ban vui

Ngàn ức năm, chẳng thể nghĩ bàn

Phước này chẳng thể ví dụ được

Nếu tâm này sinh nhân Bồ-đề.

Nếu chúng sinh khắp trong mười phương

Đều thành tựu Độc giác thù thắng

Cúng dường họ cả ngàn ức kiếp

Thường ban cho tâm tịnh an vui.

Nếu muốn đạt được Bồ-đề này

Rằng: “Ta sẽ được thành Nhị túc

Trì một kệ Tam-ma-địa này

So với người đó phước nhiều hơn.

Các chúng sinh gặp đời có Phật

Ngàn ức kiếp cúng dường Đức Phật

Họ cũng chẳng sánh được phước này

Nếu một lòng phát tâm Bồ-đề

Hoặc hộ trì đối với Phật pháp

Bốn câu kệ Tam-ma-địa này

Phước như vậy, phi tâm Bồ-đề

Như người hộ trì chánh pháp kia.

Chúng sinh trong thế giới Ta-bà

Hoặc dùng Bồ-đề hóa độ họ

Với người chẳng tin đạo, nghe xong

Thì chẳng sinh ra sợ phước này.

Nếu Bồ-tát bố thí tài sản

Trải qua hằng hà sa ức kiếp

Dùng trân bảo đầy ắp các cõi

Cũng chẳng nghe Tam-ma-địa này.

Như vậy, nếu người trí thọ trì

Bốn câu kệ tụng của định ấy

Thì phước đức tụ nhiều lắm vậy

Chẳng cần nhiều ức kiếp bố thí.

Nếu bậc Thắng giả hộ Bồ-đề

Được định Vô Trần chẳng thể nghĩ

Chẳng thể dùng lời mà nói đủ

Như người có phước trùm khắp kia.

Ở trong sinh tử thấy nhiều Phật

Ý niệm đó chưa từng quên mất

Ở trong đất nước hạnh ưa thích

Tam-muội này nên chép giữ gìn.

Niềm vui của thân như của tâm

Được sinh lên trời gặp bậc Thánh

Vị lai, khổ não chưa từng chịu

Vua Tam-ma-địa tùy hỷ theo.

Ngàn ức pháp môn để thể nhập

Bậc ánh sáng vô biên hứa khả

Ta trụ lực thù thắng nói ra

Cốt do được định Bồ-đề này.

Như được biện tài Tổng trì môn

Được Tam-ma-địa như Thần túc

Bậc trí chứng quả Thánh thanh tịnh

Nếu diễn nói Tam-ma-địa này.

Người trí ra đời trong các cõi

Sẽ được thấy chư Phật hiện tiền

Nghe được pháp Phật thọ trì hết

Tụng, tu tập, giáo hóa do định này.

Nếu được đoan chánh, căn đủ đầy

Ba mươi hai tướng cùng trăm phước

Chúng sinh thấy rồi rất mừng vui

Tụng, tu, giáo hóa do định này.

Người trí tiếng tốt lời ý hay

Có đủ sáu mươi phần âm thanh

Bao gồm tiếng Phật tịnh chúng sinh

Do nghe định này khen lành thay.

Họ sẽ được tuệ lại lanh lợi

Họ cũng được trí, không nhơ uế

Cũng biết rõ tâm các chúng sinh

Nếu trì Tam-muội thanh tịnh này.

Pháp môn hội nhập không một tiếng

Do ở trong ấy chẳng biện luận

Mà đối các tiếng được thiện xảo

Do tụng Tam-muội không phiền não.

Được tâm rộng lớn, chẳng thẹn thùng

Lại được hoan hỷ rất mừng vui

Hỷ lạc đó chưa từng giảm bớt

Do giảng rộng Tam-ma-địa này.

Việc ta thấy rõ như bàn tay

Các ông nên chính tâm dấy khởi

Các ông là con, thuận ta dạy

Phát tu định này sẽ được thành.

Đây có ông hứa, ta giảng nói

Các ông tâm tịnh làm tương ứng

Ta trụ đến nay nên siêng tu

Chớ để về sau phải buồn khổ.

 Phẩm 3: THỌ KÝ (Phần 1)

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Hỷ Vương bạch Phật:

–Thật hiếm có! Bạch Thế Tôn! Thưa Đấng Tu-già-đa! Thật hiếm có! Thậm chí Đức Như Lai cũng khen ngợi công đức của Đại Bồ-tát hộ trì chánh pháp này. Bạch Thế Tôn! Pháp nào mà Bồ-tát phải đầy đủ để được Tam-ma-địa này?

Đức Phật nói:

–Này Hỷ Vương! Có một pháp đầy đủ để Bồ-tát được Tam-ma-địa này. Thế nào là một? Này Hỷ Vương! Ở trong, thệ nguyện Bồ-tát bền chắc trụ trong Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Chỗ đó, hoặc bị phá hoại, hoặc đối trước đùa giỡn, hoặc hướng về người khác hủy báng, hoặc tranh sai trái, hoặc sân mắng, hoặc quở trách, người kia ở trong hoàn cảnh ấy không phẩn hận, không tî hiềm, không sinh oán kết, mà trụ ở trên sự quan sát tâm mình. Khi ta phát tâm Bồ-đề không người thỉnh ta, hoặc Trời, Rồng, hoặc Dạ-xoa, A-tu-la, Già-lưu-trà, Kiền-thát-bà, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già và phi nhân, chẳng phải phi nhân, cũng chẳng có một người thế gian khác thỉnh ta, chỉ tự tâm của ta suy nghĩ mà sinh tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Nhưng khi tâm đó của ta sinh ra thì các Đức Phật đều biết. Ta nay chẳng nên như thế này: Như ta vì người khác phá vỡ tự tại, như đối trước người khác đùa giỡn, như giận mắng, như quở trách, như khinh khi, như học không nghiêm túc, như nói hại, như đánh… muốn khiến cho họ sợ hãi xả bỏ Bồ-đề hay xả bỏ chúng sinh, hoặc ta lại khởi ý nhỏ nhoi, hoặc sinh ra tâm Thanh văn hoặc tâm Độc giác… thì ta đã lừa dối các Đức Phật Thế Tôn. Nếu tâm này sinh ra Bồ-đề thì ta nay cần phải trụ chắc chắn ở thệ nguyện. Khi tâm đó sinh thì nhất định chẳng buông bỏ cho đến khi chưa ngồi Bồ-đề đạo tràng.

Này Hỷ Vương! Đây là đầy đủ một pháp để Bồ-tát được Tam-ma-địa này.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn cho ý nghĩa này sáng tỏ hơn nữa nên liền nói kệ tụng:

Người trí thường sinh thệ bền chắc

Vì cầu Vô thượng đại Bồ-đề

Ta ở trung gian chẳng mỏi mệt

Dùng tâm chẳng mệt hành Bồ-đề.

Nếu bị đùa giỡn và tranh cãi

Giận mắng, quở trách, chẳng cúng dường

Tự tâm như vầy thuận an ủi:

Ở trong không có giận phá sinh.

Như ta khi tâm Bồ-đề sinh

Chẳng phải trời rồng… thỉnh ta vậy

Đối các chúng sinh ta Từ bi

Sinh tâm duyên với đạo Bồ-đề.

Nếu ta nay lại khởi ý nhỏ

Thì ta lừa dối các Thế Tôn

Ta bền tinh tấn chẳng mỏi mệt

Hộ trì thệ nguyện mà làm Phật.

Hành giả như vậy đại danh xưng

Tam-ma-địa này có hiện tiền

Tâm Bồ-đề căn bản đứng vững

Hành pháp Bồ-đề chẳng khó khăn.

Này Hỷ Vương! Lại có hai pháp đầy đủ khác để Bồ-tát được Tam-ma-địa này.

Những gì là hai? Như lời nói mà làm, giữ các hạnh pháp lành mà chẳng nhàm chán.

Này Hỷ Vương! Ở trong, cái gì là như lời nói mà làm? Bồ-tát này nghe nói có hạnh Bồ-tát, nghe có Phật pháp đầy khắp thì Bồ-tát đó giữ lấy những điều này mà làm. Ta cũng tu hành những điều này. Bồ-tát hành rồi, nhân đây sẽ giác ngộ Phật pháp vô thượng. Bồ-tát đó làm đúng như lời nói tức là giữ lấy mà làm. Nếu việc làm thành tựu, hành động thanh tịnh thì đây là như lời nói mà làm. Sao gọi là trong các hạnh thiện chẳng nhàm chán? Bồ-tát này khởi ý niệm này: “Biến trí không lường, như vậy chúng sinh không lường, ta làm lợi ích nên họ chẳng thể do thiếu căn lành, thiếu hạnh. Đối với vô lượng

Biến trí mà được đầy khắp, vì vô lượng chúng sinh mà làm lợi ích”. Bồ-tát đó nếu khi phát khởi ý thiện như vậy mà đem hồi hướng hết vô lượng hồi hướng đó thì sẽ như biển cả cầu mong nghe chẳng nhàm chán.

Này Hỷ Vương! Đây là hai pháp đầy đủ để Bồ-tát được Tam-ma-địa này.

Đức Phật lại nói kệ:

Như lời nói mà làm

Đó không chẳng nói Như

Mà cũng chẳng nói năng

Nếu có sai biệt này.

Bồ-tát đó là nói năng Như

Hạnh tướng như vậy nghe đã hành

Người trí như lời nói mà làm

Là được định này công đức Phật.

Chẳng nhàm chán pháp thiện

Những vị đó không chán

Bồ-đề kia không lường

Vô lượng tánh công đức.

Với pháp thiện lại chẳng, nhàm chán

Ý thường chẳng đủ giống như biển

Vô lượng vô biên cõi chúng sinh

Chẳng thể ý nhỏ mà nhàm chán.

Như lời đã nói mà thực hành

Lại chẳng nhàm chán mong cầu pháp

Với hai pháp này thuận tu học

Thì được định này công đức Phật.

Này Hỷ Vương! Lại có ba pháp đầy đủ khác để Bồ-tát được Tam-ma-địa này.

Những gì là ba? Bồ-tát này có thành tựu ba cấm giới.

Những gì là ba? Đó là thân giới, ngữ giới và ý giới; lại không có ba thứ phiền não thiêu đốt.

Những gì là ba? Đó là tham dục thiêu đốt, sân ác thiêu đốt, ngu si thiêu đốt và chẳng nương trong ba cõi mà tu hành Phạm hạnh. Có ba pháp đầy đủ này thì Bồ-tát được Tam-ma-địa này.

Đức Phật lại nói kệ:

Cấm ngăn ở ba nơi

Thân, miệng và tâm ý

Ba phiền não thanh tịnh

Chẳng nương trong ba cõi

Cấm ngăn thân, ngữ và cả ý

Ba thứ phiền não, ý tịch tĩnh

Và chẳng nương nhờ trong ba cõi

Nên Tam-ma-địa mau được thành.

Này Hỷ Vương! Lại có bốn pháp đầy đủ khác để Bồ-tát đạt được Tam-ma-địa này. Những gì là bốn?

Đó là biết nhân sinh ra pháp, biết nhân đó và biết nhân sinh ra pháp rồi liền xả bỏ nhân ấy, chẳng chấp trước nhân sinh ra pháp. Bồ-tát đó biết đầy đủ như vậy thì Bồ-tát chẳng thấy có một pháp nào chẳng phải do nhân sinh ra. Bồ-tát đó nghĩ như vầy: “Nếu pháp đó nhân duyên sinh thì bản tánh “không” kia chẳng sinh. Lại nữa, Bồ-tát đó có trí đầy đủ như vậy rồi, nên chẳng khởi vô minh còn khiến cho vô minh diệt nên vì chúng sinh nói pháp. Bồ-tát đó chẳng khởi các hành và khiến biết rõ các hành nên vì chúng sinh nói pháp… cho đến chẳng khởi lão tử và khiến vượt qua lão tử nên vì chúng sinh nói pháp.

Này Hỷ Vương! Đây là bốn pháp đầy đủ để Bồ-tát được Tam-ma-địa này.

Lúc ấy, Đức Phật lại nói kệ:

Đã biết ở nhân duyên

Nhân sinh ra cũng biết

Người đó không chấp thủ

Như đoạn và cả thường.

Cũng biết rõ các nhân

Hoặc tướng, hoặc tự thể

Hoặc pháp thuộc về nhân

Ở trong, trí chẳng chấp.

Sự sinh của nhân duyên

Nếu có thật là không

Nếu trí chuyển bên trong

Thì được Tam-ma-địa.

Biết rõ vô minh xong

Thì các hành chẳng sinh

Biết Như nói cũng Như

Lợi ích cho chúng sinh.

Nếu có bốn pháp này

Bồ-tát, các Thắng giả

Thì chẳng khó được thành

Là Tam-muội Phật khen.

Này Hỷ Vương! Lại có năm pháp đầy đủ khác để Bồ-tát đạt được Tam-ma-địa này.

Những gì là năm? Này Hỷ Vương! Đó là Bồ-tát biết Tác biết Hợp, biết Môn, biết Hạnh, biết Đạo. Ở trong, sao gọi là Tác? Sở dĩ nói Tác là, nếu ở trong chúng sinh mà tâm bình đẳng, xả bỏ mọi tưởng, đối với các chúng sinh chỉ dùng một vị Từ. Đây gọi là Tác. Trong đây, sao gọi là Hợp? Nếu biết quả báo chín muồi trong thân, đem thiện nghiệp đã làm hồi hướng về đạo Bồ-đề, ở trong chẳng chạm đến. Đây gọi là Hợp. Sao gọi là Môn? Gọi là môn chính là không môn hay cam lộ môn (y vào Phạm bản thì gọi là Bất tử. Từ xưa đến nay theo nghĩa gọi là cam lộ), cũng chẳng do cái gì khác. Đây gọi là Môn. Sao gọi là Hạnh? Đó là hạnh không, hạnh một mình, hạnh như. Hạnh của các pháp bản tính đều thanh tịnh. Đây gọi là Hạnh. Sao gọi là Đạo? Là lìa khỏi ngã tác và ngã sở tác (ta làm và cái ta làm) là chánh kiến của bậc Thánh. Đây gọi là Đạo.

Này Hỷ Vương! Đây là năm pháp đầy đủ để Bồ-tát đạt được Tam-ma-địa này.

Đức Phật lại nói kệ:

Bình đẳng đối chúng sinh

Những bậc đó làm vậy

Nghiệp báo chín cũng tin

Thì hợp vô thượng này.

Phi đạo, pháp nhơ đều xa lìa

Cầu đến pháp lành chẳng ngưng bỏ

Đều đem hồi hướng đạo Bồ-đề

Mà với Bồ-đề, không chạm đến.

Biết được cửa giải thoát

Là vô tướng và không

Cũng chẳng làm với nguyện

Đây, pháp môn vô thượng.

Ở trong các pháp có thiện xảo

Ở trong các pháp thường chẳng nương

Riêng tự hợp với cảnh vô sinh

Ngã và ngã sở, đó chẳng sinh.

Việc làm kẻ trí hợp với hạnh

Và thường an trụ trong bốn đạo

Là Hợp Bồ-đề chẳng khó được

Huống chi Tam-muội tịch tĩnh này.

Này Hỷ Vương! Lại có sáu pháp đầy đủ khác để Bồ-tát đạt được Tam-ma-địa này.

Những gì là sáu? Đó là biết về nhãn (mắt) và biết tự tánh của Nhãn; khi biết nhãn rồi và biết tự tánh của nhãn rồi, đối với sắc đáng ưa và sắc không đáng ưa, không có chấp trước ngăn ngại đạt đến bình đẳng. Sắc này nhãn căn chẳng đốt cháy. Như vậy biết nhĩ, tỹ, thiệt, thân, ý và biết… tự tánh của ý… khi biết ý rồi, biết tự tánh của ý rồi, đối với pháp ưa thích và pháp chẳng ưa thích không có chấp trước ngăn ngại, đạt đến bình đẳng. Pháp này ý căn chẳng đốt

cháy. Này Hỷ Vương! Đây là sáu pháp đầy đủ để Bồ-tát đạt được Tam-ma-địa này.

Đức Phật lại nói kệ:

Biết đến tự tánh nhãn

Phi tự tánh, tự tánh

Đối trong sắc chẳng ngại

Hoặc không, hoặc bất tịnh.

Đạt bình đẳng trong sắc

Sắc không có dục nhiễm

Biết thể bản tánh xong

Sắc không bị đốt cháy.

Như vậy nhĩ, cùng tỹ

Thiệt, thân và cả ý

Biết tự tánh kia xong

Trong các pháp chẳng chấp.

Sáu cảnh giới giam cầm

Khiến chẳng chạy bên ngoài

Trí tự tánh đủ thành

Phi dục, phi ly dục.

Trí như vậy tối tôn

Là Bồ-tát thù thắng

Người đó chẳng khó khăn

Được Tam-muội Phật khen.

Này Hỷ Vương! Lại có bảy pháp đầy đủ khác để Bồ-tát đạt được Tam-ma-địa này.

Những gì là bảy? Đó là chẳng dua nịnh, ngay thẳng, ưa thích pháp, cầu pháp, quan sát pháp, khai mở pháp, thực hành pháp. Này Hỷ Vương! Nhờ bảy pháp đầy đủ này, nên Bồ-tát đạt được Tam-ma-địa này.

Đức Phật lại nói kệ:

Không có dua nịnh luôn ngay thẳng

Và cả lời, ý đều không khác

Ý luôn suy nghĩ như lời nói

Người trí tự vui, cùng người vui.

Trụ ở trong thuận pháp, hành pháp

Chưa từng dùng tiếng làm Tối thắng

Như vậy siêng hợp thì được định

Mau chạm đại Bồ-đề vô thượng.

Vì ưa thích pháp Đại danh xưng

Cầu được nghe chưa từng nhàm chán

Như nghe chánh niệm mà quan sát

Vì người nghe đó lại tuyên dương.

Này Hỷ Vương! Lại có tám pháp đầy đủ khác để Bồ-tát đạt được Tam-ma-địa này.

Những gì là tám? Đó là: Giới tụ đều thanh tịnh, xa lìa các ái nhiễm, tâm thường xuất gia, ưa ở chỗ tịch tĩnh , chẳng vì các lợi dưỡng, lòng chẳng tiếc thân, tin hiểu rộng rãi, đối với ái, chẳng ái tâm luôn bình đẳng.

Này Hỷ Vương! Đầy đủ tám pháp này thì Bồ-tát đạt được Tam-ma-địa này.

Đức Phật lại nói kệ:

Khắp tịnh với giới tụ

An trụ thiện thanh tịnh

Đã lìa các ái nhiễm

Xuất gia trong Thắng giáo.

Thiện Thệ dạy Tỳ-kheo

Nên xả bỏ lợi dưỡng

Mà cầu trụ tịch tĩnh

Định này rất khó thấy.

Nếu tu hành hạnh tối thượng này

Trong ái, chẳng ái không có khác

Giữ gìn tám pháp mà tu hành

Chắc chứng Tam-muội Tối thượng này.

Này Hỷ Vương! Lại có chín pháp đầy đủ để Bồ-tát đạt được Tam-ma-địa này.

Những gì là chín? Này Hỷ Vương! Đó là Bồ-tát này xả bỏ chín việc sân, vượt khỏi chín chỗ chúng sinh, thành tựu chín lớp định, qua khỏi tám tà kiến điên đảo, vào trong tám chánh, lìa khỏi tám nơi chẳng an ổn, chứng tám Giải thoát, biết bảy Thức trụ, tu bảy Giác phần.

Này Hỷ Vương! Đầy đủ chín pháp này, Bồ-tát được Tam-ma-địa ấy.

Đức Phật lại nói kệ:

Chín trú xứ chúng sinh

Ở trong chúng sinh nương

Đoạn lìa khỏi các kiến

Kia không có chỗ nương.

Đoạn tám nơi chẳng an

Đạt được tám giải thoát

Ở chỗ trụ bảy thức

Dùng chánh niệm biết khắp.

Người trí tu niệm bảy Giác phần

Đoạn các phân biệt, bứng não phiền

Siêng năng như vậy thì được định

Cũng mau chứng Bồ-đề thù thắng.

Này Hỷ Vương! Lại có mười pháp đầy đủ để Bồ-tát đạt được Tam-ma-địa này.

Những gì là mười? Đó là: Bỏ các vật sở hữu, kham nhẫn ngay thẳng để giữ gìn sự lưu chuyển không lường, đầy đủ trí xuất thế, chẳng phải chỉ vì các chúng sinh mà đại Từ, học rộng hiểu nhiều, giữ gìn những điều đã nghe, dùng đại Bi, vượt trên các sự bố thí, chẳng dùng các phương tiện vui khéo léo, nhớ nghĩ khắp các Đức Phật, mười nghiệp đạo thiện này, thậm chí trong mộng cũng chẳng quên mất, nói pháp nương vào tâm Bồ-đề, chẳng tham muốn thừa khác.

Này Hỷ Vương! Đầy đủ mười pháp này thì Bồ-tát được Tam-ma-địa ấy.

Đức Phật lại nói kệ:

Bỏ các sở hữu mà vui mừng

Cũng có lời nhẫn, tâm ngay thẳng

Trong ức kiếp, không hề thiếu thốn

Người đó mau được Tam-muội này.

Người có trí tuệ không phiền não

Bậc có lòng từ không mong cầu

Ghi nhớ điều nghe chẳng quên mất

Người đó đạt được Tam-muội này.

Bi đối chúng sinh, chẳng hý luận

Các phương tiện khéo chẳng ưa thích

Chánh niệm nghĩ khắp các Thế Tôn

Người đó đạt được Tam-muội này.

Hộ trì mười thiện đều thanh tịnh

Thậm chí trong mộng chẳng từng mất

Tâm luôn nghĩ đến hạnh Bồ-đề

Trong tiểu thừa chưa từng ham thích.

Nếu có pháp tối thắng như vầy

Thì được Phật pháp chẳng khó khăn

Quân chúng Ma mau chóng phá được

Sẽ đạt được Bồ-đề tối tôn.

Khi Đức Thế Tôn nói pháp căn bản này, bảy mươi ngàn chúng sinh xa trần lìa cấu, ở trong pháp được Pháp nhãn tịnh, bảy ngàn chúng sinh đều phát tâm Vô thượng Chánh giác, đều được thọ ký không thoái chuyển, ba mươi ngàn Bồ-tát trong pháp Vô sinh được nhẫn, về sau muốn hộ trì thành lũy pháp, vô lượng chúng sinh thành tựu căn lành. Tam thiên đại thiên thế giới này, chấn động sáu cách, ánh sáng lớn soi khắp thế gian, ba đường ác lặng dừng, các chúng sinh, đều thấy Đức Như Lai trước mặt. Từ nơi thân Đức Thế Tôn, lại phóng ra ánh sáng, nhờ ánh sáng này nên vô lượng vô số thế giới tràn đầy ánh sáng. Chúng sinh ở những nơi đó do ánh sáng chạm đến thân rồi họ đều đối với Đức Phật, chánh niệm thuận theo, cùng vui tương ứng, lìa bỏ phiền não. Ánh sáng của Thế Tôn đó, ở trong mười

phương hiện ra, vô biên trân bảo trang nghiêm, chẳng phải một trăm ngàn màu sắc, có ức ức hoa sen trăm ngàn cánh mọc ra khắp các chỗ. Trong hoa sen có hình tượng giống như Đức Thế Tôn Thích-ca Mâu-ni Như Lai. Nhưng hình tương tự Như Lai đó, ở trong hoa sen kia, ngồi ngay thẳng hiển hiện. Trong những hoa sen đó, trên đài hoa sen có vị tương tự Đại Bồ-tát Hỷ Vương, gối phải quỳ xuống đài hoa sen rồi, cũng hỏi Tam-ma-địa này, các Đức Như Lai đó cũng giảng nói rõ Tam-muội này. Mỗi một vị Như Lai đó giác ngộ, thành thục vô lượng ức ức trăm ngàn chúng sinh. Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Đại Bồ-tát Hỷ Vương:

–Này Hỷ Vương! Ông có thấy khắp mười phương vô lượng vô số vị Như Lai tương tự ta ngồi trong hoa sen và những Đại Bồ-tát tương tự ông như vậy chăng?

Bồ-tát Hỷ Vương đáp:

–Con thấy, bạch Thế Tôn! Con thấy, thưa Tu-già-đa! Nhưng con chẳng biết số lượng.

Đức Phật bảo:

–Này Hỷ Vương! Có thể biết hết số lượng cát sông Hằng mà chẳng thể biết số lượng của những Đức Phật Thế Tôn đó. Như vậy, các Đức Phật Thế Tôn ông đã thấy cùng. Số Đại Bồ-tát tương tự ông kia cũng lại chẳng thể biết số lượng của họ.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn thu lại thần lực hiếm có xong liền bảo Đại Bồ-tát Hỷ Vương:

–Này Hỷ Vương! Ý ông thế nào? Như Lai từ cõi Phật này có chỗ ra đi sao? Ngồi mà động sao? Ông cũng có chỗ ra đi sao?

Bồ-tát Hỷ Vương đáp:

–Chẳng phải vậy, bạch Thế Tôn! Chẳng phải vậy, thưa Tu-già-đa!

Đức Phật nói:

–Này Hỷ Vương! Do chính nhân duyên! Ông nên biết rằng, các pháp đều Như, sinh ra tướng trụ, khởi ra phân biệt, không đến không đi, như điều ưa thích, như điều tạo tác vì không ai làm chủ vậy. Ông nên biết, những cái đó đều không phân biệt.

Này Hỷ Vương! Vậy nên, ông đối với các pháp nên phải tin hiểu, thấy chúng như sóng nắng, như chiêm bao, như bóng hình, như tiếng vang, như trăng đáy nước, như điện chớp, như bọt nước… các ông nên học như vậy. Vì sao? Vì Bồ-tát tin hiểu sâu sắc sẽ được Tam-ma-địa này.