Đại Tập 69 · Bộ Kinh Tập XVI · Số 805–847

Số 814 - Phật Thuyết Tượng Dịch Kinh

SỐ 814

PHẬT THUYẾT TƯỢNG DỊCH KINH

Hán dịch: Đời Tống, Tam tạng Pháp sư Đàm-ma-mật-đa,

người nước Kế Tân.

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại núi Kỳ-xà-quật, thuộc thành Vương xá, cùng với đại chúng, gồm năm trăm thầy Tỳ-kheo, sáu vạn chúng Bồ-tát, các vị đều là những bậc tri thức, họ đã được các pháp Đà-la-ni, giảng nói không ngại, thuyết pháp không rơi vào hai bên, thành tựu thần thông không thể nghĩ bàn. Tên của các vị ấy là Bồ-tát Vô Giảm Tấn Ý, Bồ-tát Quá Danh Thanh Oai Đức Tạng, Bồ-tát Bảo Nguyệt Hoa, Bồ-tát Đại Vân Lôi Đăng, Bồ-tát Vô Lượng Quán Xuất Nhất Thiết Thế, Bồ-tát Sơn Dũng, Bồ-tát Nhạo Hỷ Sinh, Bồ-tát Tịnh Tý Vô Ngại Quang Minh, Bồ-tát Giải Độ Chúng Sinh Tâm, Bồ-tát Kim Cang Đắc Kiên, Bồ-tát Giải Nhất Thiết Chúng Sinh Ngữ Ly, Bồ-tát Phạm Âm Dũng Oai Đức, Bồ-tát Danh Xưng Diện Oai Vô Ngại Giác, Bồ-tát Nhất Thiết Thiện Căn Bảo Tụ, Văn-thù-sư-lợi Đồng tử cùng với sáu vạn Bồ-tát đều là những vị đứng đầu đồng hội tụ.

Khi ấy, Đại đức Xá-lợi-phất, lúc trời đã về chiều, liền xả thiền đứng dậy, đến viếng chỗ Đức Phật. Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn ngồi một mình, dưới gốc cây, đang ở trong cảnh Tam-muội vắng lặng.

Từ xa, Đại đức Xá-lợi-phất đã thấy Đức Thế Tôn oai nghi, vắng lặng nên liền lấy cỏ trải làm tòa, kiết già mà ngồi, trong khoảnh khắc đã ngồi yên ngay ngắn.

Lúc này, Đại đức Xá-lợi-phất mới suy nghĩ: “Thật chưa từng có! Đức Như Lai tu hành vắng lặng như vậy, tự mình được an lạc và còn đem an lạc cho chúng sinh. Như Lai hiểu biết hết thảy pháp tánh Tam-muội”.

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn an tường ra khỏi Tam-muội, đứng dậy hắng giọng. Đại đức Xá-lợi-phất nghe Đức Như Lai hắng giọng, liền lãnh nhận niềm vui sướng và đạt được tâm xót thương, đến trước Đức Phật đảnh lễ, rồi nói kệ:

Nếu có chúng sinh, không phân biệt

Đối với các pháp, chẳng nhớ tưởng

Nhập vào Tam-muội để tu hành

Được pháp như vậy, thường an nhẫn.

Không thấy chúng sinh có sai biệt

Sự giải thoát giống như huyễn tánh

Phân biệt các pháp, thể rỗng không

Người không ngã tưởng, được an vui.

Ở trong hòa hợp, không đắm tưởng

Không có ngu si, theo vật tưởng

Cũng chẳng có khởi, chẳng không khởi

Không thấy thọ mạng, được an vui.

Với các chúng sinh. không nhớ tưởng

Là chúng sinh, chẳng phải chúng sinh

Với các chúng sinh tưởng, không tiếng

Người không ngã kiến được an vui.

Với chúng sinh, trí không phân biệt

Được vào cõi pháp, không tranh giành

Phân biệt trượng phu, hết thảy tưởng

Kẻ vô lượng giác, được an vui.

Nên khéo ban cho và giữ giới

Tu hành tỉnh giác, không keo bẩn

Trụ ở trong pháp, không ô nhiễm

Chẳng thấy cao thấp, được an vui.

Người nhẫn được, rất là dũng mãnh

Không thấy có hai: thương và ghét

Cũng không tinh tấn và biếng nhác

Người không tư tưởng, được an vui.

Tu hành thiền định rất vững chắc

Cũng không tư duy là tán loạn

Khéo biết nương theo pháp thiền định

Người không tưởng thiền, được an vui.

Không có nhớ tưởng, không trí tuệ

Cũng chẳng không trí, được tự tại

Cũng chẳng thông tuệ, chẳng ngu si

Người không tưởng khác, được an vui.

Chỗ vắng, đông người, cũng như vậy

Với mọi nơi, tu hạnh bình đẳng

Ở trong thôn xóm, không lánh ác

Vắng vẻ, không kiêu, được an vui.

Trong việc khất thực được đầy đủ

Cuối cùng không tưởng có khất thực

Cũng chưa từng tưởng ta khất thực

Người không tưởng cầu, được an vui.

Nếu có “áo phấn tảo” vứt bỏ

Lượm lấy kết lại để che thân

Cũng không nghĩ tưởng mang áo xấu

Không xem thường người, được an vui.

Ca ngợi Thiện Thệ, Phật đã hứa

Hãy khéo thọ trì ba pháp y

Không có nhớ tưởng, ta chánh hạnh

Người không tưởng khác là an vui.

Nếu người khéo nói pháp vi diệu

Không thấy có ta và chúng sinh

Cũng không có tâm: “Ta nói pháp”

Không thật, không chấp, là an vui.

Với các căn lành tưởng không thật

Chẳng có tưởng vật, không tưởng yêu

Không nghĩ, phân biệt các kết sử

Chuyên nhất tu hành, được an vui.

Trong pháp sinh khởi, không khởi tưởng

Tưởng đến lỗi lầm, nơi đang ở

Ngày đêm siêng tu hạnh tinh tấn

Người không hý luận, được an vui.

Cũng chẳng vọng tưởng nơi phi xứ

Cũng không phân biệt, trí tăng thượng

Như Lai, ngoại đạo, không sai khác

Người không cống cao, được an vui.

Vô lượng, vô số không hạn lượng

Cũng không xả lìa, như hư không

Ta và chúng sinh, không tưởng khác

Không thấy tăng giảm, được an vui.

Nếu có được hoặc hành ở mộng…

Được biện tài, giáo hóa ngu si

Qua lại thế gian, như trăng nước

Người không tiến hành, thảy đều vui.

Các thứ phương tiện, nghĩa thứ nhất

Không vướng sinh tử, chấp chặt tưởng

Giác ngộ pháp vi tế vắng lặng

Tu hành không tưởng, được an vui.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn ca ngợi Xá-lợi-phất:

–Hay thay, hay thay! Ngươi tu hành, có trí tuệ sâu xa, có thể chuyển vận bánh xe chánh pháp. Này Xá-lợi-phất! Trong núi Kỳ-xà-quật, có các Tỳ-kheo và Bồ-tát… đang ở trong thiền định, ngươi mời họ về nhóm họp.

Xá-lợi-phất bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Con không dám nhận. Vì sao? Vì các vị ấy đều là bậc tu hành dũng mãnh có oai đức lớn.

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn từ trong thân phóng ánh sáng lớn, ánh sáng ấy, chiếu khắp các thế giới, nhiều vô lượng, vô biên, khiến các Bồ-tát, đều cùng nhau đến núi Kỳ-xà-quật. Họ đến, trụ ở giữa hư không. Các vị Tỳ-kheo và các Bồ-tát lúc này đã ra khỏi thiền định, đều đi đến chỗ Đức Phật. Trong thành Vương xá, mọi người rất đông, cũng đến chỗ Phật.

Khi Thế Tôn, biết đại chúng đều đã nhóm họp, liền nhìn thẳng vào Đồng tử Văn-thù-sư-lợi rồi mỉm cười. Bấy giờ, Văn-thù-sư-lợi liền từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa y phục, trịch bày vai bên phải,

gối phải chấm đất, chắp tay, hướng về Đức Phật bạch:

–Bạch Thế Tôn! Vì nhân duyên gì Thế Tôn mỉm cười? Chư Phật Như Lai, Đấng Ứng Cúng Chánh Biến Tri, chẳng bao giờ cười mà không có nhân duyên.

Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Về quá khứ, ở trong núi Kỳ-xà-quật này, đã có mười ngàn Đức Phật nói kinh Tượng Dịch.

Đại đức A-nan nghe Phật nói, liền từ tòa đứng dậy, sửa y, trịch bày vai áo bên phải, gối bên phải chấm đất, chắp tay hướng về Đức Phật, bạch:

–Lành thay Đức Thế Tôn! Lành thay Đức Thiện Thệ! Nay Thế Tôn sẽ nói kinh Tượng Dịch này! Kinh này thật khó được nghe, nếu được Đức Như Lai giảng dạy, sẽ không còn có người nghi ngờ. Kinh điển này thật là sâu xa mầu nhiệm, rất sáng chói! Bạch Thế Tôn! Vì sao Thế Tôn nhìn Tôn giả Văn-thù-sư-lợi, rồi lại mỉm cười?

Bấy giờ, Đức Thế Tôn khen Đại đức A-nan:

–Lành thay, lành thay! Này A-nan! Ngươi có trí tuệ khéo phân biệt. A-nan! Nay ông hãy lắng nghe, lắng nghevà khéo suy nghĩ. Ta nay sẽ nói.

A-nan cúi đầu thọ lời Phật dạy.

Đức Phật nói:

–Này A-nan! Nếu có chúng sinh nào nghe, mà hiểu rõ được kinh này, vị ấy sẽ như là sức lực của con voi lớn, sẽ như sức của con rồng lớn. Những chúng sinh hiểu rõ được kinh này, cũng lại như vậy. Này A-nan! Những chúng sinh hiểu rõ kinh này sẽ như con sư tử, bước từng bước, đi đến con đường tốt đẹp. Này A-nan! Với kinh điển này, đời sau, các Bồ-tát ưa thích. Này A-nan! Kinh này có công năng làm cho Bồ-tát thêm mạnh mẽ. Sau khi ta diệt độ, tương lai Bồ-tát sẽ tự tay nắm giữ kinh này, tự tay viết chép, in ấn kinh này. Chỗ nương tựa của kinh này, chẳng phải là hạng Chiên-đà-la, mà Bồ-tát sẽ tự tay giữ gìn. Cũng chẳng phải hàng Bồ-tát ưa những bàn luận đùa cợt mà có thể nắm giữ được, cũng chẳng phải giả danh Bồ-tát mà nắm giữ được.

Lúc bấy giờ, Thế Tôn hiển hiện một hình tượng, giống như

Văn-thù-sư-lợi. Đức Thế Tôn tạo hình tượng ấy rồi, Văn-thù-sư-lợi cũng hiểu rõ như vầy: “Ta nay, nên thưa hỏi Đức Thế Tôn về pháp rất sâu xa, chẳng phải vì hàng Thanh văn, Duyên giác, mà là vì địa vị Bồ-tát”.

Khi ấy, Đồng tử Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Nay con có một số câu hỏi, muốn thưa thỉnh Đức Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, nếu Đức Phật hứa nghe cho, con mới dám thưa.

Văn-thù-sư-lợi thưa như vậy rồi, Đức Phật liền bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Ngươi cứ thưa hỏi, tùy theo sở thích của tất cả chúng hội.

Khi ấy, Đồng tử Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Thế nào là pháp, mà Bồ-tát có thể khéo léo ở yên trong các công đức, thị hiện tất cả các hạnh Bồ-tát, giáo hóa vô lượng chúng sinh, trải qua a-tăng-kỳ kiếp, hiện các thân hình của chư Phật như bóng trăng dưới nước?

Văn-thù-sư-lợi sau khi đã thưa hỏi như vậy, Đức Phật liền khen ngợi:

–Hay thay, hay thay! Văn-thù-sư-lợi! Ông có thể tóm lược, hỏi Như Lai ý nghĩa như vậy, ta nay sẽ rộng phân biệt, giảng nói.

Này Văn-thù-sư-lợi! Ông hãy lắng nghe, lắng nghe và khéo suy nghĩ kỹ, ta nay sẽ nói.

Văn-thù-sư-lợi thưa:

–Như lời dạy của Thế Tôn, con xin thọ giáo lắng nghe.

Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Bồ-tát thành tựu sáu pháp sẽ được ở yên trong các công đức. Những gì là sáu?

1. Này Văn-thù-sư-lợi! Khi Bồ-tát bố thí, thì hay xả bỏ tất cả, không thấy gì là của mình, lìa bỏ sự tham lam, keo kiệt.

2. Nếu ở yên vào giới, thì không thấy ta hay lìa nghiệp phá giới.

3. Nếu đã thành tựu nhẫn nhục, thì không còn thấy ta hay xa lìa hành động sân tức.

4. Nếu có tinh tấn thì chẳng phải chỉ siêng năng ở thân tâm này.

5. Nếu biết nhập vào trong hết thảy phương tiện thiền định giải thoát Tam-muội, thì cũng không tự nghĩ đến.

6. Nếu thành tựu sự nhất tâm, tu hành được trí tuệ sáng suốt, tự thấy giải thoát được tất cả con đường sinh tử.

Này Văn-thù-sư-lợi! Bồ-tát thực hành sáu pháp này, sẽ khéo được ở yên trong tất cả công đức. Lại nữa, này Văn-thù-sư-lợi! Còn có sáu pháp, có thể thành tựu được tất cả công đức. Những gì là sáu?

1. Khi Bồ-tát vào trong địa ngục, nhiếp hóa chúng sinh, khiến cho họ được niềm vui trên cõi trời.

2. Bồ-tát hóa làm thân súc sinh thì nhiếp hóa cho hàng súc sinh thọ niềm vui thù diệu của loài người.

3. Bồ-tát sinh vào nhà nghèo hèn, cũng nhận được cái vui sướng của vua Chuyển luân.

4. Bồ-tát hiện thân vào trong các cảnh giới, cũng thọ nhận niềm vui của thánh đạo thù thắng.

5. Bồ-tát cũng thường dạo chơi, qua lại trong tất cả cõi Phật, cũng như hình ảnh mặt trăng trong hồ nước phẳng lặng.

6. Bồ-tát khi phát ra lời nói, thì lời nói ấy khiến cho chúng sinh gần gũi, thương yêu nhau.

Này Văn-thù-sư-lợi! Nếu Bồ-tát, thành tựu được sáu pháp này, thì tâm an ổn và được tất cả công đức.

Lúc bấy giờ, Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Vì sao Bồ-tát ở trong địa ngục vẫn thọ nhận niềm vui của cõi trời?

Khi hỏi như vậy rồi, Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Nếu Bồ-tát, khi đã nhập vào Tam-muội có tên là Đại liên hoa; khi ấy, ngài ở trong địa ngục sẽ nhiếp hóa chúng sinh, làm cho chúng sinh cảm thọ niềm vui như ở cõi trời; vì các ngài khi thấy chúng sinh thọ nhiều nỗi khổ, liền hiện ra những thân hình khác nhau, vì họ nói pháp, khiến cho vô lượng chúng sinh đều được giải thoát.

Này Văn-thù-sư-lợi! Như vậy là Bồ-tát ở trong địa ngục, thọ nhận niềm vui như ở cõi trời.

Văn-thù-sư-lợi lại bạch Đức Phật:

–Như thế nào là Bồ-tát sinh trong loài súc sinh, nhiếp hóa súc sinh, làm cho họ cảm nhận niềm vui của trời, người?

Đức Phật nói:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Nếu Bồ-tát, khi đã nhập vào Tam-muội, có tên là Vắng lặng. Tuy hiện thân là súc sinh mà không mất cái tâm, nên vẫn thọ niềm vui của trời, người; lại còn tùy mỗi thân hình khác biệt kia mà vì họ nói pháp. Bồ-tát còn đặt để cho vô lượng chúng sinh, khiến họ được an trụ trong chánh pháp.

Này Văn-thù-sư-lợi! Như vậy Bồ-tát thọ thân súc sinh mà vẫn cảm nhận niềm vui của trời, người.

Văn-thù-sư-lợi lại bạch:

–Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát sinh trong nhà nghèo hèn mà vẫn cảm thọ niềm vui của vua Chuyển luân?

Đức Phật nói:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Khi Bồ-tát đã nhập vào Tam-muội, có tên là Tịnh quá, rồi từ năng lực của Tam-muội này làm cho chúng sinh trong nhà nghèo hèn, cảm nhận được niềm vui của vua Chuyển luân. Này Văn-thù-sư-lợi! Như vậy là Bồ-tát sinh trong nhà nghèo hèn nhưng vẫn thọ niềm vui của vua Chuyển luân.

Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Vì sao Bồ-tát thị hiện vào trong các đường mà vẫn cảm thọ niềm vui của Thánh đạo thù thắng?

Đức Phật nói:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Khi Bồ-tát đã nhập vào Tam-muội có tên là Kiến nhất thiết hạnh vô tác quang minh. Bồ-tát ở trong Tam-muội này thị hiện vào trong các nẻo đường mà vẫn cảm thọ niềm vui của Thánh đạo thù thắng. Này Văn-thù-sư-lợi! Như vậy là Bồ-tát hiện vào trong các đường mà vẫn thọ niềm vui Thánh đạo thù thắng.

Khi ấy, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Như thế nào là Bồ-tát khéo biết dạo chơi, qua lại, trong tất cả cõi Phật, mà vẫn bất động tại chỗ, cũng không qua lại, vẫn hiển hiện nơi các cõi Phật, như bóng trăng hiển hiện trong nước?

Đức Phật nói:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Khi Bồ-tát đã nhập vào Tam-muội, có tên là Quá ư nhất thiết ngôn thuyết (vượt ngoài nói năng). Bồ-tát trụ trong Tam-muội này thì Đông, Tây, Nam, Bắc, bốn phía, trên dưới, trong tất cả mười phương thế giới, ngài sẽ thị hiện thân hình mà vẫn bất động ở một chỗ, chẳng có qua lại. Ở trong Tam-muội này được thấy chư Phật, cũng được nghe pháp. Này Văn-thù-sư-lợi! Như vậy, Bồ-tát khéo biết qua lại, dạo chơi, tất cả cõi Phật mà vẫn bất động ở một chỗ, không có qua lại, hiện ra ở các cõi Phật như trăng trong nước.

Lúc bấy giờ, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Như thế nào là Bồ-tát nói ra tất cả ngôn ngữ, mà không có lời nào, không được người nghe ưa thân cận?

Đức Phật nói:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Nếu Bồ-tát, mà được là Đà-la-ni tên là Vô lượng; được rồi lại luôn thọ trì, nhập vào vô lượng tâm, biết được vô lượng ngôn ngữ; Bồ-tát này được năng lực của Đà-la-ni, nên khi nói ra các thứ ngôn ngữ, ai nghe cũng muốn thân cận. Này Văn-thù-sư-lợi! Như vậy là Bồ-tát nói ra điều gì không lời nào là không được người nghe muốn thân gần.

Lúc bấy giờ, Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Đúng là Bồ-tát thực hành pháp phương tiện rất khó. Bạch Thế Tôn! Bồ-tát nào khi nhập vào trong kinh này, thì nên dùng những pháp gì để được vào?

Đức Phật nói:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Nếu có Bồ-tát, muốn nhập vào kinh này giống như hiểu rõ được tính chất của hư không.

Văn-thù-sư-lợi thưa:

–Bạch Thế Tôn! Hư không là như thế nào?

Đức Phật nói:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Hư không thì không nhiễm dục, cũng không sân, không si. Này Văn-thù-sư-lợi! Tất cả các pháp, cũng lại như vậy, không nhiễm sân, si.

Này Văn-thù-sư-lợi! Đúng là hư không, thì chẳng phải do ban cho mà thành tựu; chẳng phải do điều răn dạy mà thành tựu; chẳng phải do nhường nhịn mà thành tựu; chẳng phải do siêng năng mà

thành tựu; chẳng phải do Thiền định mà thành tựu; cũng chẳng phải do trí tuệ mà thành tựu.

Như vậy, này Văn-thù-sư-lợi! Tất cả các pháp, cũng lại như vậy. Chẳng phải do ban cho mà thành tựu, cũng chẳng phải do răn dạy, nhường nhịn, siêng năng, thiền định, trí tuệ mà được thành tựu.

Này Văn-thù-sư-lợi! Cũng như hư không, chẳng phải trí, chẳng phải đoạn. Văn-thù-sư-lợi! Tất cả các pháp, cũng lại như vậy, chẳng phải trí, chẳng phải đoạn.

Này Văn-thù-sư-lợi! Cũng như hư không, chẳng phải tu, chẳng phải chứng. Văn-thù-sư-lợi! Tất cả các pháp, cũng lại như vậy, chẳng phải cần tu chứng.

Này Văn-thù-sư-lợi! Cũng giống như hư không, chẳng phải tối, chẳng phải sáng. Văn-thù-sư-lợi! Tất cả các pháp, cũng lại như vậy, chẳng phải tối, sáng.

Này Văn-thù-sư-lợi! Cũng như hư không, cùng khắp tất cả, mà chúng ta không thể cầm, nắm. Văn-thù-sư-lợi! Tất cả các pháp cũng lại như vậy, cùng khắp tất cả mà ta không thể cầm nắm.

Này Văn-thù-sư-lợi! Cũng như hư không, chẳng phải tiến đến chánh đạo, cũng chẳng phải tiến đến tà đạo. Văn-thù-sư-lợi! Tất cả các pháp cũng lại như vậy, không phải tiến đến, dù chánh hay tà đạo.

Này Văn-thù-sư-lợi! Cũng như hư không, chẳng phải Thanh văn thừa, chẳng phải Duyên giác thừa, cũng chẳng phải Phật thừa. Văn-thù-sư-lợi! Tất cả các pháp, cũng lại như vậy, chẳng phải Thanh văn, Duyên giác, kể cả Phật thừa.

Này Văn-thù-sư-lợi! Cũng như hư không, chẳng phải suy nghĩ, chẳng phải trí tuệ. Văn-thù-sư-lợi! Tất cả các pháp cũng lại như vậy, chẳng phải suy nghĩ, chẳng phải trí tuệ.

Này Văn-thù-sư-lợi! Cũng như hư không, chẳng phải động, chẳng phải phát; chẳng phải không động, phát. Văn-thù-sư-lợi! Tất cả các pháp, cũng lại như vậy, chẳng phải động, phát, chẳng phải không động, phát.

Này Văn-thù-sư-lợi! Cũng như hư không, chẳng phải động, phát, chẳng phải không động, phát. Văn-thù-sư-lợi! Bồ-tát cũng vậy,

đối với hết thảy các pháp, chẳng phải động, phát, chẳng phải không động, phát.

Này Văn-thù-sư-lợi! Cũng như hư không, không có chúng sinh hay nhiễm ô. Văn-thù-sư-lợi! Tất cả các pháp, cũng lại như vậy, đó là rốt ráo Niết-bàn, không nhiễm, chẳng phải vắng lặng, chẳng phải không vắng lặng.

Này Văn-thù-sư-lợi! Cũng như hư không, trụ không có chỗ trụ, không lay không động, không chỗ trụ. Văn-thù-sư-lợi! Các hàng Bồ-tát cũng lại như vậy; thấy các chúng sinh trụ không chỗ trụ, được thật sự không động, không lay, không trụ. Văn-thù-sư-lợi! Đúng với thật tướng của các pháp; nếu muốn thấy Như Lai thì chính là tà kiến. Chính tà kiến này cũng là chánh hạnh. Nếu là chánh hạnh, thì trong việc ban cho không có quả lớn, cũng không có quả báo lớn. Nếu kẻ kia, trong khi ban cho, không thấy có quả báo lớn, thì đúng là ruộng phước ở đời. Nếu là ruộng phước ở đời, thì trong chỗ ban cho không có quả báo. Nếu thí mà không có quả báo, ấy là đầy đủ trí không thật. Người nào đầy đủ trí không thật thì những vị ấy mau được Vô sinh pháp nhẫn.

Khi ấy, trong chúng có sáu mươi thầy Tỳ-kheo Tăng thượng mạn, nghe Đức Phật nói pháp như vậy, họ liền suy nghĩ: “Thật là một con đường tối tăm. Nếu Như Lai giảng nói như thế, chẳng khác gì ngoại đạo nói. Những ngoại đạo: Phú-lan-na Ca-diếp, Mạt-già-lê Kiều-xá-da, A-kỳ-đa-xí-xá, Khâm-bà-la San-xà-da, Tỳ-la-đê Tử, Ba-phục-đa Ca-chiên-diên, Ni-kiền-đà Nhã-đề Tử… cũng đều nói như vậy. Đức Phật nay cũng nói như vậy!”

Lúc bấy giờ, Thế Tôn biết ý nghĩ của sáu mươi Tỳ-kheo Tăng thượng mạn như vậy, liền bảo Đồng tử Văn-thù-sư-lợi:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Đúng như vậy, đúng như vậy! Đức Như Lai, vừa rồi nói pháp, có kẻ hiểu lầm, cho là giống như ngoại đạo; nhưng ngoại đạo thật, thì không làm sao, hiểu được lời Đức Phật nói pháp!

Khi ấy, sáu mươi Tỳ-kheo tăng thượng mạn, nghe Đức Phật nói như vậy, họ càng tăng thêm sầu khổ, lo lắng, không vui, tâm không an ổn; nhưng không sao hiểu được lời pháp của Đức Phật vừa nói. Họ từ chỗ đứng dậy, muốn đi.

Lúc ấy, Đại đức Xá-lợi-phất hỏi các Tỳ-kheo:

–Các Đại đức! Nay muốn đi đâu? Nên hiểu lời dạy như vậy của Đức Như Lai; do nhân duyên gì Đức Như Lai mới nói như vậy? Các Đại đức khoan đi, tôi sẽ hỏi Đức Như Lai, do nhân duyên gì mà Đức Như Lai dạy như vậy.

Các Tỳ-kheo nghe Đại đức Xá-lợi-phất nói như thế, họ liền trở lại, ngồi vào chỗ của mình. Lúc ấy, Đại đức Xá-lợi-phất mới bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Vì nhân duyên gì, Như Lai vừa rồi, giảng dạy như vậy? Mong Thế Tôn giảng nói rộng ý nghĩa trên, để trừ nghi cho các Tỳ-kheo.

Đức Phật bảo Xá-lợi-phất:

–Ý ông nghĩ thế nào? Nếu có vị Tỳ-kheo, các lậu đã hết, tâm được giải thoát, thì những Tỳ-kheo ấy nghe lời nói vừa rồi, có sinh tâm sợ hãi không?

Xá-lợi-phất nói:

–Bạch Thế Tôn! Không. Nếu có Tỳ-kheo chỉ mới thấy được chân lý của bậc Thánh, nghe tất cả âm thanh giảng nói, còn không kinh sợ; huống gì người mà các lậu đã hết, tâm được giải thoát!

Đức Phật nói:

–Này Xá-lợi-phất! Chỉ có người còn si mê, chạy theo vọng tưởng, phân biệt, đối với pháp không chân thật, được hạnh trống rỗng, nhưng thật sự chỉ là luống không vô ích.

Xá-lợi-phất thưa:

–Nguyện Đức Thế Tôn giảng dạy ý nghĩa, lời pháp, mà Đức Thế Tôn vừa nói, để các vị hết nghi ngờ.

Đức Phật nói:

–Này Xá-lợi-phất! Nếu thấy Đức Như Lai là như mộng, như huyễn, ấy là chánh kiến. Nếu người chánh kiến, ở chỗ Như Lai, không sinh khởi tư tưởng chân thật, không khởi tư tưởng vững chắc, không khởi tư tưởng là vật chất, không khởi tư tưởng là danh xưng, không khởi tư tưởng là nhóm họp. Nếu với Đức Như Lai, không sinh khởi tư tưởng chân thật, không tưởng vững chắc, không tưởng vật chất, không tưởng danh xưng, không tưởng nhóm họp. Những hành động khởi tưởng như vậy và tất cả các hành động khởi tưởng khác,

đều là do hư vọng mà thấy. Nếu tất cả từ hành động tạo ra, đều là do hư vọng mà thấy; vì vậy cho nên biết tất cả các pháp đều là tà kiến. Nếu biết tất cả các pháp là tà kiến, thì những lời Đức Phật nói ra, cũng là tà kiến. Lại nên biết, tất cả các pháp được thấy đều là tà, thì nhận định ấy cũng là tà kiến.

Như vậy, này Xá-lợi-phất! Do nhân duyên như thế, cho nên muốn thấy Đức Như Lai, gọi đó là tà kiến.

Này Xá-lợi-phất! Vì những người này, không thấy thân bí mật của Như Lai, chỉ biết ôm giữ phân biệt; đối với thân Như Lai, họ tưởng là Xá-lợi của Như Lai!

Này Xá-lợi-phất! Nếu đối với Như Lai mà thấy như vậy, gọi là tà trí.

Liền khi ấy, Xá-lợi-phất bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Vì sao tà kiến cũng gọi là chánh hạnh?

Đức Phật bảo Xá-lợi-phất:

–Tất cả phàm phu sinh khởi các giác quán vọng tưởng phân biệt, sự sinh khởi đó, đều nương nơi việc có phát động hoặc không phát động mà khởi ra ngã kiến, chúng sinh kiến, mạng kiến, nhân kiến, rồi dính mắc cho là ta hơn người và các vật thuộc của ta cũng hơn người. Biết sự việc như vậy, kẻ tiểu căn phàm phu bị các việc này lay động, nên mới sinh việc hý luận. Cái biết như vậy đều là không thật.

Này Xá-lợi-phất! Vì vốn không, cho nên nói là không thật; vì không thật, nên gọi là nói dối; vì nói dối nên gọi là tà. Xá-lợi-phất! Các việc như vậy, đều thuộc về không thật. Những tà kiến này, gọi là chánh hạnh.

Này Xá-lợi-phất! Do nhân duyên như vậy, nên tà kiến cũng gọi là chánh hạnh.

Khi ấy, Xá-lợi-phất bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Nếu có chánh hạnh ấy thì sự ban cho sẽ không có quả báo lớn, quả báo nhỏ?

Đức Phật nói:

–Này Xá-lợi-phất! Nếu những người đã được thành tựu được chánh hạnh như vậy, nếu có sự ban cho cùng hướng đến Niết-bàn, thì sẽ nhận ở Niết-bàn từng phần Niết-bàn.

Xá-lợi-phất! Niết-bàn này chẳng phải do quả báo nhỏ, lớn, hoặc có chút ít công đức mà được. Vì sao? Vì Niết-bàn là lìa hết thảy quả báo, không có tính từng phần, cũng không thể phân cho bằng từng phần.

Xá-lợi-phất thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nếu Niết-bàn kia đã không có gì so bằng; sao Như Lai nói công đức tăng trưởng vô lượng, vô biên?

Đức Phật nói:

–Này Xá-lợi-phất! Hàng phàm phu tạo đủ các phiền não, còn đang tu hành, nên mới luận bàn về ngã, luận bàn về chúng sinh, luận bàn về mạng sống, luận bàn về trượng phu. Vì những chúng sinh như vậy, nên nói cảnh giới Niết-bàn, không có sự phân chia so bằng. Niết-bàn này tăng trưởng lợi ích, công đức vô lượng cho đến việc khiến được họ sinh tâm ưa thích.

Này Xá-lợi-phất! Chẳng phải là Thánh phước điền thì không có thể vào Niết-bàn.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Bậc Thánh nhân, lìa tham dục, mới thấy biết ruộng phước.

Này Xá-lợi-phất! Ví như người làm ruộng, gieo giống lúa xuống ruộng, lại mọc lên cỏ giống như lúa và cũng mọc các loại cỏ khác.

Này Xá-lợi-phất! Ý ông nghĩ sao? Người làm ruộng này được loại cỏ giống như lúa, gọi đó là lúa chăng?

–Bạch Thế Tôn! Chẳng phải vậy.

Đức Phật nói:

–Này Xá-lợi-phất! Ví như người làm ruộng gieo lúa mà lại sinh các loại cỏ khác, cùng với loại cỏ tương tợ như lúa. Như vậy, Xá-lợi-phất! Ruộng phước từ sự ban cho của bậc Thánh, tự nhiên sẽ có quả báo lớn, về sau sẽ đoạn các nghiệp hữu lậu, làm khô quả ái dục.

Này Xá-lợi-phất! Những người nông dân này, vốn mong được lúa, nhưng chỉ thấy cỏ giống như lúa, nên tâm không vui vẻ, như vậy chẳng được kết quả và lợi ích.

Này Xá-lợi-phất! Chẳng phải hễ có ruộng là có được quả báo. Này Xá-lợi-phất! Do nhân duyên như vậy, người dùng việc ban cho làm chánh hạnh, thì không có quả, không có báo lớn.

Xá-lợi-phất thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nếu chúng sinh kia ban cho mà không được quả báo lớn thì lấy gì để làm ruộng phước cho đời?

Đức Phật nói:

–Này Xá-lợi-phất! Chẳng phải tưởng đến quả nhỏ, chẳng phải tưởng đến quả lớn mới là ban cho không sinh tâm. Nếu ban cho không sinh tâm, thì mới có thể, đối với Trời, Người, A-tu-la trong thế gian mà thọ nhận sự cúng dường.

Này Xá-lợi-phất! Đối với ruộng phước vô tận, thì không giữ lấy quả báo, không chạy theo quả báo. Vì vậy, này Xá-lợi-phất! Chẳng nên chấp quả báo lớn hay nhỏ, khi làm ruộng phước cho đời.

Xá-lợi-phất thưa:

–Bạch Thế Tôn! Thế nào là ruộng phước ở đời mà không cần được quả báo?

Đức Phật nói:

–Này Xá-lợi-phất! Ý ông nghĩ sao? Nếu là Niết-bàn, có quả báo không?

Xá-lợi-phất thưa:

–Bạch Thế Tôn! Không có. Nếu sự ban cho được quả báo làm nên Niết-bàn, thì các bậc Thánh nhân không gọi là Đấng vô vi.

Đức Phật khen ngợi:

–Hay thay, hay thay! Này Xá-lợi-phất! Do sự việc như vậy, nên việc ban cho mà chấp là ruộng phước ở đời, là không thật có quả báo.

Lúc này, Xá-lợi-phất lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Nếu sự ban cho không có quả báo, làm sao đủ thỏa mãn với tâm trí vọng tưởng của chúng sinh?

Đức Phật nói:

–Này Xá-lợi-phất! Ý ông nghĩ thế nào? Nếu biết hết thảy tánh của các pháp là có thật không?

Xá-lợi-phất thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nên biết tất cả các pháp tánh là như huyễn. Bạch Thế Tôn! Nếu biết là như huyễn, thì cũng biết nó là không thật. Vì sao? Vì Như Lai thường giảng nói, tất cả các pháp, tánh vốn như huyễn, tánh đã như huyễn, tức là không thật.

Bạch Thế Tôn! Nếu người biết được tất cả các pháp tánh là không thật, thì trí biết của người này cũng không thật. Vì sao? Vì không có một pháp nào, mà có thể, cho là thật cả!

Đức Phật khen Xá-lợi-phất:

–Hay thay, hay thay! Này Xá-lợi-phất! Đúng như vậy, đúng như vậy. Xá-lợi-phất! Nếu các pháp mà có sự thật, có sự vật, có chân thật, thì sẽ không có chúng sinh nào, có thể vào cảnh giới Niết-bàn.

Này Xá-lợi-phất! Tất cả các pháp, cũng chẳng phải là thật, chẳng phải là vật, chẳng phải là chân thật, cho nên, này Xá-lợi-phất! Vì vậy mới có hằng hà sa chúng sinh được vào Niết-bàn, vĩnh viễn không trở lại sinh tử, cũng không cần biết là đã hết sinh tử. Chúng sinh cũng không thật. Này Xá-lợi-phất! Nếu tất cả chúng sinh không có tư tưởng ôm lấy cái cho là thật đó, thì mới gọi là đầy đủ trí không thật. Vì vậy, này Xá-lợi-phất! Sự ban cho mà không có quả báo, thì mới có thể thỏa mãn cho trí không thật.

Lúc bấy giờ, Xá-lợi-phất bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Thế nào là trí đầy đủ đối với trí không thật, để mau đạt được Vô sinh pháp nhẫn?

Đức Phật nói:

–Này Xá-lợi-phất! Nếu biết tất cả là không thật, mà cũng không chứng đắc, thì những gì là không thật? Nào là: Ngã kiến, chúng sinh kiến, mạng kiến, nhân kiến, đoạn kiến, thường kiến. Có nhưng vẫn không thật, như tưởng Phật, tưởng Pháp, tưởng Tăng, tưởng Niết-bàn.

Này Xá-lợi-phất! Nếu tâm còn dao động, ưa hý luận, thì tất cả đều là không thật.

Này Xá-lợi-phất! Như vậy, nhờ nắm được những thứ không thật đó, mà đưa đến giải thoát.

Này Xá-lợi-phất! Do nắm được những việc như vậy, nên mới đầy đủ trí không thật, để mau đạt đến Vô sinh pháp nhẫn.

Khi Đức Phật nói pháp này, có bốn vạn hai ngàn người trong chúng hội, được Vô sinh pháp nhẫn, có sáu vạn Ưu-bà-tắc phát đạo tâm Vô thượng chánh chân; có ba vạn sáu ngàn Thiên tử được hướng đến trí chứng; còn sáu mươi Tỳ-kheo Tăng thượng mạn thì dứt hết

tâm hữu lậu, được giải thoát; khi tâm họ đã được giải thoát, họ đều đồng thanh cùng bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Ban đầu, con đến với hàng Lục sư (sáu vị thầy ngoại đạo) xuất gia. Từ nay trở về sau đối với Phật, Pháp, Tăng chẳng phải là nơi con tôn trọng nhớ nghĩ. Bạch Thế Tôn! Con từ nay, sẽ nói các pháp là không tạo tác, nói không nhân duyên, nói không có nghiệp, không có điều phục.

Khi ấy, ở trong chúng, có nhiều chúng sinh, đều nói với nhau: “Các Tỳ-kheo này sẽ bỏ giới của Phật, mặc áo ngoại đạo, nên nói quá điên đảo”.

Bấy giờ, Đại đức Xá-lợi-phất biết tâm của chúng kia, nên nói với các Tỳ-kheo:

–Các Đại đức! Vì nhân duyên gì, mà nói như vậy? Như nói: “Ta bắt đầu xuất gia với sáu vị thầy ngoại đạo”.

Các Tỳ-kheo ấy nói:

–Thưa Đại đức Xá-lợi-phất! Từ nay về sau, chúng tôi, đối với sáu vị thầy ấy hay các sư khác cũng xem đồng một tướng, không tăng, không giảm. Thưa Đại đức Xá-lợi-phất! Chúng tôi nay đã biết các sư đều không khác, với pháp xuất gia không có phân biệt, cho nên mới nói xuất gia như thế.

Xá-lợi-phất nói:

–Các Đại đức, vì nhân duyên gì các vị nói: “Từ nay, chẳng phải chỉ có Phật là nơi tôn trọng của tôi”?

Các Tỳ-kheo ấy nói:

–Thưa Đại đức Xá-lợi-phất! Chúng tôi từ nay về sau, tự nhiên được sáng rõ, bừng cháy rực rỡ, không còn phải mượn các thứ ánh sáng khác. Chúng tôi trở về nương tựa chính mình, chẳng trở về nương tựa chỗ nào khác mà chỉ tự trở về với chính mình và tự tôn trọng chính mình. Vì vậy cho nên, chúng tôi nói: “Chẳng phải chỉ có Phật là tôi tôn trọng”. Vì sao? Vì tôi vốn không lìa Phật, mà Phật cũng không lìa tôi vậy.

Xá-lợi-phất lại nói:

–Đại đức vì nhân duyên gì lại nói: “Không nhớ nghĩ Pháp, không nhớ nghĩ Tăng?”

Các Tỳ-kheo nói:

–Thưa Đại đức Xá-lợi-phất! Chúng tôi từ nay không còn pháp nào để được hoặc để nhớ nghĩ; hoặc để thu về. Vì vậy nên chúng tôi nói: “Từ nay về sau không còn nhớ nghĩ đến Pháp, đến Tăng”.

Xá-lợi-phất nói:

–Này các Đại đức! Còn vì sao lại nói: “Tôi từ nay về sau nói các pháp là không tạo tác?”

Các Tỳ-kheo nói:

–Thưa Đại đức Xá-lợi-phất! Chúng tôi từ nay về sau, đã biết đối với tất cả các pháp, vốn là không tạo tác, mà trong đó chẳng phải tạo tác, cũng chẳng phải không tạo tác. Do vậy nên nói: “Chúng tôi từ nay nói các pháp không tạo tác”.

Xá-lợi-phất nói:

–Đại đức vì nhân duyên gì, lại nói: “Từ nay nói không nhân duyên”?

Các Tỳ-kheo nói:

–Thưa Đại đức Xá-lợi-phất! Chúng tôi từ nay về sau tất cả đã có đường đi, sống theo nhân duyên đã chấm dứt, trong đó cũng không còn có nhân. Vì vậy nên nói: “Chúng tôi từ nay nói không nhân, không duyên”.

Ngài Xá-lợi-phất lại nói:

–Đại đức vì sao nói: “Chúng tôi từ nay về sau nói không có nghiệp” (không điều phục)?

Các Tỳ-kheo nói:

–Thưa Đại đức Xá-lợi-phất! Chúng tôi từ nay về sau biết tất cả các pháp là rốt ráo Niết-bàn; trong đó, không có việc điều phục và chẳng phải vì thế mà không điều phục. Vì vậy, cho nên nói: “Tôi nói vốn không có nghiệp (do không có nghiệp nên cũng không cần điều phục)”.

Đấy là các Tỳ-kheo, vốn là những vị Tăng thượng mạn; khi luận nói pháp này, có ba ngàn sáu trăm Tỳ-kheo nghe được, liền dứt trừ các lậu, tâm được giải thoát.

Khi ấy, Thế Tôn mới khen ngợi các Tỳ-kheo:

–Hay thay! Hay thay! Đúng thật trong hy vọng đó, không có một pháp nào có thể đạt được.

Lúc ấy, Văn-thù-sư-lợi Đồng tử bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Người nghe lời này, sẽ được pháp gì?

Đức Phật nói:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Người đó sẽ được Vô sinh pháp nhẫn.

Văn-thù-sư-lợi nói:

–Bạch Thế Tôn! Bồ-tát muốn được Vô sinh pháp nhẫn, nên học như thế nào? Làm như thế nào? Ở như thế nào? Tu tập như thế nào?

Khi ấy, Thế Tôn muốn trả lời cho Đồng tử Văn-thù-sư-lợi, về câu hỏi Vô sinh pháp nhẫn, nên Ngài liền nói kệ:

Nếu người mong trí Phật

Và các bậc trí cao

Không có pháp nên lấy

Cũng không pháp đáng bỏ.

Không có pháp để được

Nếu sự sống là có

Không có pháp hòa hợp

Phàm phu muốn hòa hợp.

Nếu đã biết, nên đoạn

Nói pháp vì chúng sinh

Phàm phu sống và làm

Không tin pháp vô sinh.

Xả bỏ pháp của ma

Đạo Bồ-đề trên hết

Phàm phu chấp hai pháp

Không biết pháp, không hai.

Đều là huyễn, không thật

Phàm phu thấy khác người

Trong đó thật không khác

Tất cả đồng một tướng.

Nếu có phàm phu nói

Không hai, làm không hai

Cùng huyễn hóa, bình đẳng

Người hoặc phàm phu nói:

Ta không thể hết dục

Dứt sạch sân, ngu si

Ta nên khéo suy nghĩ

Chẳng vật, sinh tưởng vật.

Hết chấp là Niết-bàn

Diệt tham dục, sân, si

Nói chỉ bày pháp không

Không diệt cũng không sinh

Đây gọi là Niết-bàn.

Người siêng năng, tiến lên

Lìa bỏ xa ngã pháp

Nhớ ban cho, giữ giới

Thích nhớ đến Chánh giác

Là không vào Bồ-đề

Bình đẳng hành tưởng hạnh

Giả dối che phàm phu.

Không biết pháp đều không

Các pháp cùng một tướng

Nên giảng nói nhiều cách.

Nếu rõ biết pháp này

Thể tánh kia, không khác

Như năm ngón là tay

Được Chánh giác không khó

Không xa đạo Chánh giác

Cũng không gần Chánh giác

Phân biệt, không phân biệt

Là cách xa Chánh giác

Phàm phu làm sai khác

Cùng nhau cho đúng sai

Người này giữ giới: Tốt

Kẻ kia phá giới: Xấu

Các pháp cũng như mộng

Pháp hữu vi không thật

Trí tuệ không giữ chặt

Biết đó như huyễn hóa

Trong đó, giới không thật

Phá giới, cũng không thật

Nhân duyên sinh các pháp

Trong đó không có ngã.

Với ngàn muôn ức kiếp

Cho cũng như thọ nhận

Bảo vệ giới trên hết

Chư Phật không thọ ký.

Khi ta lìa vọng tưởng

Cũng không tưởng bố thí

Lìa hết thảy điên đảo

Là ta được thọ ký.

Ban cho được giàu có

Giữ giới, sinh cõi trời

Trong đó không nắm bắt

Là giác ngộ cao tột.

Phàm phu dựa vào có

Ngu si nhớ tưởng dối

Chúng ta được pháp nhẫn

Vì vô vi không sinh.

Trong pháp vô sinh ấy

Cũng không nghĩ là sinh

Trong ngàn muôn ức kiếp

Được pháp nhẫn không khó.

Giả tên để nói pháp

Pháp, không có tác giả

Không chỗ ở căn bản

Tất như tướng không nhàn.

Chư Phật nhiều muôn ức

Muốn dứt tham, sân, si

Diễn nói pháp Vô thượng

Là pháp không thể hết.

Thật pháp, không hư vọng

Mau chóng rồi cũng hết

Như vậy pháp không thật

Là thực tế có được

Dâm dục, sân vô biên

Ngu si cũng quá nhiều

Đều là không thật cả.

Trong cái không thật ấy

Như hạt giống không mầm

Làm sao có lá, quả

Cây đã không mọc lá

Làm sao có trổ hoa

Pháp vô sinh là vậy.

Chúng sinh tuy có con

Không sinh cũng không xuất

Việc này thấy như thật

Giống cô gái bằng đá

Sẽ không có con cái

Mà đã không có con

Cũng khỏi lo về con

Tuệ phân biệt như vậy.

Tất cả pháp không sinh

Nhờ vậy không sợ hãi

Chịu khổ trong sinh tử

Dối lo che phàm phu

Không biết pháp như huyễn

Nặng gánh vác hư không.

Kẻ si, không có trí

Nếu biết được pháp này

Không thật, không bờ mé

Vô lượng a-tăng-kỳ

Như thế mới không si

Có chỗ nói bản tế

Ta nói là vô tế

Hậu tế, cũng như vậy.

Chúng sinh nghĩ biên tế

Không tế, tưởng nhớ tế

Vốn không có biên tế

Do biết ý nghĩa này

Trí kia không có hai

Như tướng hư không tế.

Chúng sinh nghĩ biên tế

Bản tế: ảnh trong gương

Là trí không chỗ biết

Người tu hành phân biệt

Tâm kia nghĩ như vầy:

Khi nào ta hết ác

Đến khi nào thành Phật

Chư Phật vốn vô sinh.

Chẳng phải do hòa hợp

Pháp vốn không hòa hợp

Phàm phu muốn hòa hợp

Vốn không mà tạo có.

Cũng không có chỗ dừng

Hư không chẳng chỗ nương

Không ngại không có vật

Nên gọi là hư không.

Như vậy biết Chánh giác

Như vậy biết Bồ-đề

Biết chúng sinh cũng vậy

Giác ngộ cõi hư không

Cõi chúng sinh giống nhau

Nếu biết được như vậy

Được giác ngộ không khó.

Người không tìm lòng từ

Không suy nghĩ làm lành

Với pháp không chỗ lại

Được giác ngộ không khó.

Giác ngộ không thể cầu

Bỏ tất cả cầu mong

Không có tâm mới được

Ngộ Vô thượng Bồ-đề.

Người suy nghĩ ban cho

Ban cho để giác ngộ

Thì không được giác ngộ.

Người không được giác ngộ

Do suy nghĩ chấp giới

Tưởng siêng năng là thực

Chẳng giỏi tiến Phật pháp

Chấp nhớ tưởng như vậy

Đều là pháp điên đảo.

Ta nếu có điên đảo

Chưa, mới có pháp động

Điều thiện là cao tột.

Nếu có người nhớ tưởng

Pháp này là vô lậu

Pháp đó là hữu lậu

Tâm người này không tốt…

Không suy nghĩ theo pháp

Là đồng với hư không

Không buộc cũng không giải

Trí tuệ là cao thượng.

Tưởng người này trì giới

Nghĩ kia phá giới: Xấu

Cả hai đều phá giới

Giới cao tột, không hai

Các pháp không có khác.

Giới không tướng tăng, giảm

Người đã thấy được tánh

Là bảo vệ Phật pháp

Nếu tâm người không chấp

Như chim bay trong không.

Biết đầy đủ như vậy

Thật đúng pháp Sa-môn

Nếu không nghĩ, nhớ tưởng

Tất cả không nghĩ tưởng

Không tâm, không ngã mạn

Được giác ngộ không khó.

Người muốn khỏi tham dục

Không bị dục dẫn dắt

Cũng không bỏ dâm dục

Được giác ngộ không khó.

Không chán chấp vãng tưởng

Vì không còn sợ nữa

Sinh tử không kinh hãi

Được giác ngộ không khó.

Đức Thế Tôn nói kệ này rồi, bảo Đồng tử Văn-thù-sư-lợi:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Nếu có Bồ-tát tin hiểu kinh này, không có nghi hoặc, thọ trì, đọc tụng, khiến được thông thuộc, rồi vì người mà rộng nói, thì người này được hai mươi công đức. Hai mươi công đức ấy là:

1. Chư Thiên ưa mến, bảo vệ.

2. Long thần ủng hộ.

3. Dạ-xoa giữ gìn.

4. Thường không loạn tâm.

5. Sau khi chết, sinh ra chỗ nào, tự biết kiếp trước.

6. Sau khi chết, sinh ra ở đâu, cũng được dễ dàng.

7. Sau khi chết, sinh ra ở đâu, cũng thấy Bồ-tát Di-lặc.

8. Người nhớ nghĩ kinh pháp này, tâm không tán loạn.

9. Khi ngủ, trong mộng, thấy Đức Phật và cũng thấy Bồ-tát.

10. Người tin hiểu kinh này, sẽ được pháp Thuận nhẫn.

11. Người tụng niệm kinh này, ở ngay đời này dứt trừ được sân hận.

12. Người thọ trì kinh này, ở trong rắn độc, cũng không có chỗ sợ hãi.

13. Người luôn nhớ nghĩ kinh này, hàng phục được voi dữ.

14. Người luôn nhớ nghĩ kinh này, được Tam-muội sáng soi khắp.

15. Người học kinh này, diệt trừ được tất cả các nghiệp chướng xấu ác.

16. Người giảng nói kinh này, sẽ được vô lượng trăm ngàn pháp môn; lại cũng không mất tâm Bồ-đề; lại cũng được vô lượng Triền Đà-la-ni.

17. Người nhớ nghĩ kinh này, hết thảy việc ma, không thể sinh khởi.

18. Lại được sinh ra trong hiện tại ở ngay trước Phật, được đầy đủ các hạnh nguyện tốt lành.

19. Người nhớ nghĩ kinh này, thì những loài không chân, hai chân, ba chân, bốn chân, kể cả các thứ trùng độc, đều ưa mến bảo vệ.

20. Người nhớ nghĩ kinh này, không bị phi nhân khủng bố, vua sân giận, còn được hộ trợ.

Này Văn-thù-sư-lợi! Đấy là hai mươi công đức mà vị Tỳ-kheo thuyết pháp này có được, cũng do trì kinh này mà tâm không nghi hoặc, đọc tụng thông suốt, vì người khác rộng giảng.

Bấy giờ, Đồng tử Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Ví như các cây thuốc, trừ được tất cả bệnh. Kinh này cũng vậy, đoạn trừ được hết thảy bệnh của tâm, bệnh của thân.

Đức Phật nói:

–Đúng vậy, đúng như vậy! Này Văn-thù-sư-lợi! Ông đã khéo nói lời này: “Kinh này có thể đoạn trừ tất cả các bệnh”. Vì sao? Này Văn-thù-sư-lợi! Vốn ở đời quá khứ, trải qua vô số kiếp, lại trải qua vô số kiếp nữa, thời ấy có Đức Phật, hiệu Sư Tử Du Bộ Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri xuất hiện ở đời, ở trước vô lượng trăm ngàn đại chúng, diễn nói kinh này. Này Văn-thù-sư-lợi! Khi ấy, trong chúng, có một vị Bồ-tát, hiệu là Kim Cang Tràng, theo hầu Đức Sư Tử Du Bộ Như Lai Ứng Cúng, Chánh Biến Tri. Nghe được kinh pháp này, mà tâm không nghi hoặc, nên vị Bồ-tát ấy thọ trì được công đức vi diệu của kinh này, rất thông lợi, hiểu được sự sâu xa và được oai đức lớn và thường đến trong xóm làng, thành ấp, vương cung, tự mình xướng lên:

–Ta là Lương y!

Thời bấy giờ có vô lượng trăm ngàn chúng sinh, bị các thứ bệnh hành hạ, đều đi đến tìm gặp Bồ-tát Kim Cang Tràng. Khi ấy, Bồ-tát Kim Cang Tràng dùng lòng lành, khéo giảng giải và dùng từng chương, từng câu chú Đà-la-ni của kinh pháp này, để tóm thu hết thảy mà bảo vệ cho các chúng sinh.

Này Văn-thù-sư-lợi! Câu chú Đà-la-ni đó là:

–A lan, ba trà la, tỳ ny na, tu đát tha, tu phục đa, a nậu trà, tỳ

bạn na ê, khư già lưu tha, ma di túc già, a nậu na chiết đà, na lại đà, mật la tu mật la, tố la ê đà, tát bà đa la, mộng già mộng già, yết dã do ha, ma cừu ma y ha.

Bồ-tát dùng câu chú Đà-la-ni này, để giữ gìn, giúp đỡ các chúng sinh kia, dứt trừ các thứ bệnh, hoặc bị rắn độc cắn mổ, hoặc bị bệnh cùi hủi, hoặc bệnh phong bại.

Này Văn-thù-sư-lợi! Bồ-tát Kim Cang Tràng, dùng kinh pháp này để giảng dạy, an ủi, trừ bỏ các bệnh ở thân và tâm cho chúng sinh.

Này Văn-thù-sư-lợi! Ông cho rằng, Bồ-tát Kim Cang Tràng thời ấy là ai vậy? Chớ nghĩ ai khác? Vì sao? Vì ta lúc bấy giờ, là Bồ-tát Kim Cang Tràng vậy. Ta thường giảng giải kinh này, làm lợi ích rất nhiều cho chúng sinh.

Lúc ấy, Đồng tử Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát thọ trì câu chú Đà-la-ni này, đọc tụng thông thuộc, nên thực hành những điều gì và những pháp tắc nào nữa?

Đức Phật bảo:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Nếu có Bồ-tát, muốn thông đạt, sử dụng câu chú Đà-la-ni này, nên ưa đời sống trong sạch, không ăn thịt, không thoa dầu bóp chân, không ở chỗ nhiều người, đối với chúng sinh thường phát khởi tâm lành. Đối với người, chớ làm điều phi pháp, không trong sạch mà đọc giảng kinh này. Cũng chẳng ở nơi không sạch sẽ mà đọc tụng kinh này.

Đồng tử Văn-thù-sư-lợi lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Nếu có Bồ-tát, khi đọc tụng kinh này sẽ không còn tiếc thân mạng?

Đức Phật bảo:

–Đúng vậy, đúng như vậy! Này Văn-thù-sư-lợi! Đúng như ông đã nói.

Lúc này, Đức Phật bảo A-nan:

–Này A-nan! Ông nên thọ trì, ghi nhớ kinh này, vì kinh này sẽ có lợi ích rất nhiều cho chúng sinh đời sau.

A-nan bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Như lời Đức Phật dạy, con xin thọ trì.

Lúc ấy Thế Tôn khen ngợi A-nan:

–Lành thay, lành thay! Này A-nan! Với chúng sinh đời sau, nên tôn trọng dẫn dắt lẫn nhau. Chúng sinh đời sau, nếu được đọc tụng, giảng nói kinh này, như được tiếp thọ từ nơi ta vậy.

Khi ấy, Đại đức A-nan, Đại đức Xá-lợi-phất, Đồng tử Văn-thù-sư-lợi và các hàng Trời, Người, A-tu-la, Càn-thát-bà… nghe Đức Phật giảng dạy đều vô cùng vui mừng.

Số 815 - Phật Lên Trời Đao-Lợi Thuyết Pháp Cho Thân Mẫu - Quyển Thượng

SỐ 815

PHẬT LÊN TRỜI ĐAO-LỢI THUYẾT

PHÁP CHO THÂN MẪU

QUYỂN THƯỢNG

Hán dịch: Đời Tây Tấn, Tam tạng Trúc Pháp Hộ.

Nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật lên trời Đao-lợi, tại tảng đá trắng Vô cấu dưới cây Trúc độ; vì thương xót mẫu thân, nên thuyết pháp để cứu độ. Suốt trong ba tháng an cư, cùng đông đủ chúng đại Tỳ-kheo, gồm có tám ngàn vị, đều là bậc A-la-hán, các lậu đã hết, được đại thần túc, oai quang rực rỡ, chấm dứt sinh tử, không còn trần cấu, vứt bỏ gánh nặng, việc cần làm đã làm xong, đã được tự lợi, tâm được tự tại, được nhẫn bình đẳng, tâm đã được giải thoát, đạt đến trí tuệ, khắp nơi tôn xưng là chánh sĩ, là ruộng phước thế gian, phần lớn được sự an ổn, chỉ trừ một người là Hiền giả A-nan. Có bảy vạn hai ngàn Bồ-tát. Tất cả đại chúng đã đạt được thần thông; đạt được Tổng trì biện tài vô ngại. Những vị ấy đều từ thế giới của Đức Phật khác, ở các phương khác cùng đến để hội họp.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn với vô số trăm ngàn chúng quyến thuộc vây quanh, để nghe thuyết pháp.

Khi ấy, trong chúng hội, có hai Thiên tử, tên là Nguyệt Thị và Nguyệt Thượng. Thiên tử Nguyệt Thị từ tòa đứng dậy, sửa lại y phục, bày áo vai phải, chắp tay, quỳ dài, bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Con có điều muốn thưa hỏi Đức Như Lai Chí

Chân, Chánh Đẳng Chánh Giác. Nếu Đức Thế Tôn cho phép, con mới dám thưa hỏi:

Phật bảo Thiên tử:

–Ông muốn hỏi Như Lai về vấn đề gì?

Thiên tử Nguyệt Thị dùng kệ tụng để thưa:

Đối với loại chúng sinh

Phát khởi lòng thương xót

Để mong cầu Phật đạo

Chí cam lồ không bẩn.

Tự thương nghiệp thân mình

Và thương xót quần chúng

Con vì những việc ấy

Nên hỏi Thích Sư Tử.

Việc làm trong ức kiếp

Đều cố nhẫn, cần, khổ

Tất cả đem ban cho

Chí lặng yên không nghĩ.

Bình đẳng với quần sinh

Đều cứu độ tất cả

Con hỏi thắng nghĩa này

Đem lợi lạc mọi người.

Giả sử thấy đạo này

Tướng đẹp tự trang nghiêm

Ba hai tướng không nhơ

Là ruộng phước đặc biệt.

Người đạt công đức này

Được phụng kính như biển

Nay con hỏi Đại Thánh

Để hiểu về nghĩa này.

Giả sử tâm không khác

Sẽ không có nghĩ khác

Chí luôn cầu tuệ tốt

Bậc cao cả loài người.

Không có ý Thanh văn

Không thích việc Duyên giác

Nay con hỏi nghĩa này

Bậc vững tin không lỗi.

Có lợi hay không lợi

Bình đẳng trước khen, chê

Có danh hay không danh

Khổ vui không lay chuyển.

Tuy sử dụng pháp tục

Mà không bị động chuyển

Nay con hỏi nghĩa này

Bậc xa lìa sợ hãi.

Vì thương việc thân mình

Nên xót thương mọi người

Can ngăn chưa từng có

Hóa độ khắp ba chốn.

Mà tu tập tâm Từ

Không ô uế dua nịnh

Nay con hỏi nghĩa này

Hiền tướng giữ Thập địa.

Tâm luôn siêng năng làm

Bố thí, giới, lìa tà

Thân họ được lặng yên

Giới phẩm không hủy diệt.

Thân, miệng, ý chân chánh

Tướng điều thuận ủng hộ

Nay hỏi thắng nghĩa này

Giữa cấu uế không nhiễm.

Nhẫn nhục, điều nhu đó

Được rồi càng tu thêm

Hay tu sự khổ hoạn

Các huyên náo buông thả.

Cứu độ hết tất cả

Mà không sinh sân hận

Do đó nên con hỏi

Muốn chấm dứt hồ nghi.

Thường siêng năng gắng sức

Cung thuận, không trái nghĩa

Thương xót khắp thế gian

Thí thân không vì mình.

Hành đạo không chán mỏi

Như biển nhận các sông

Nên con hỏi Tối Thắng

Đức ấy như biển lớn.

Tuy tồn tại ba nơi

Không lui theo các tưởng

Dùng trí tuệ Hiền thánh

Trừ sạch các trần cấu.

Lấy diệu thông thiền định

Thần túc tự sướng vui

Nên con hỏi nghĩa này

Bậc khai hóa tất cả.

Trí tuệ đến bờ kia

Thánh đạt không ngằn mé

Vất bỏ các tư tưởng

Xuất gia trừ gốc rễ.

Tự tại không sợ hãi

Hiểu rõ pháp tuệ này

Cho nên nay con hỏi

Bậc Đại Thánh vô cực.

Thần túc được phân biệt

Hiểu rõ hạnh tùy thuận

Du hóa ức cõi Phật

Không có tưởng cõi nước.

Cúng dường nhiều ức Phật

Không có tưởng chư Phật

Nên con hỏi nghĩa này

Khắp mọi người thọ vui.

Đều lìa ma trần, dục

Chợt hóa thân ma ấm

Đã lìa bỏ tử ma

Hàng phục các Thiên ma.

Trừ sạch tất cả ma

Sẽ được thành Phật đạo

Nên con hỏi nghĩa này

Bậc bỏ hẳn tăm tối.

Làm chấn động đất trời

Cây cối và núi non

Ngộ xong thành Phật đạo

Tuệ vô lượng cao tột.

Giả sử được nhất tâm

Tu tập sáng tịch định

Nên con đem nghĩa này

Thưa hỏi Như Kỳ Tượng.

Hiểu rõ tất cả tuệ

Oai quang thật vòi vọi

Nếu ở nơi Phật giáo

Khéo kiến lập pháp hạnh.

Làm lợi ích các Thánh

Chẳng ai chẳng khai hóa

Nên con hỏi nghĩa này

Bậc tế độ ba cõi.

Thiên tử Nguyệt Thị lại hỏi Đức Thế Tôn:

–Kính thưa Đại Thánh! Sao gọi là Bồ-tát được hạnh thần thông đặc biệt cao cả của bậc Đại Thánh, để vượt qua bờ bên kia? Sao gọi là Bồ-tát đạt đến phương tiện thiện xảo, đầy đủ trí tuệ, khuyến khích và hỗ trợ không thể nghĩ bàn? Sao gọi là Bồ-tát, đối với tất cả pháp, chỉ dùng một nghĩa, nhập vào một vị, thú hướng đồng đều, nhập vào một tuệ, nói năng bình đẳng? Sao gọi là Bồ-tát phụng trì cấm giới sâu xa, tu hành không buông lung, để thành đạo Vô thượng chánh chân, là rất Chánh giác?

Đức Phật nói:

–Lành thay, lành thay! Này Thiên tử Nguyệt Thị! Ông vì nhiều lòng thương tưởng, vì nhiều an ổn, thương xót các trời và người trong mười phương, mới có thể thưa hỏi Như Lai những nghĩa như vậy. Các Bồ-tát tu hành trí tuệ Phật đạo chánh chân, mặc áo giáp lớn, xây dựng Đại thừa, nương trên thuyền lớn, vượt qua biển dục lớn, chuyển

bánh xe pháp lớn, ban phát pháp vô tận, khôi phục trí tuệ, mưa pháp cam lồ, diễn nói chánh pháp, đánh trống pháp lớn, chí tợ như sấm sét, lập tràng pháp lớn, thổi loa đại pháp, nêu ánh sáng đại pháp, nắm giữ chánh pháp, diễn nói pháp vô cực, đem ánh sáng soi khắp thế gian, khiến cho Đại thừa mãi mãi tồn tại không đứt đoạn, làm cho sự kế thừa được rốt ráo tròn đầy. Nên dùng những công đức vô cùng cực này, để thương xót quần sinh. Cho nên mới hỏi Như Lai như thế. Vậy hãy lắng nghe và khéo suy nghĩ. Ta sẽ vì ngươi phân biệt giải thích. Việc làm của các Bồ-tát Đại Sĩ và bậc Thánh thông là rất to lớn, đầy đủ giới đức, đã đạt được đạo Vô thượng chánh chân, là bậc Chánh giác cao tột.

Thiên tử Nguyệt Thị và các đại chúng lắng nghe lời chỉ dạy của Phật và đồng thanh, thưa:

–Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Đức Phật bảo Thiên tử:

–Bồ-tát có bốn pháp hạnh, đó là hạnh của bậc Đại Thánh thông, rất đặc biệt và kỳ diệu, vượt qua được bờ bên kia.

Những gì là bốn? Bồ-tát Đại Sĩ hiểu rõ các pháp nên phù hợp với chân đế, đối với tất cả pháp không có chỗ dính mắc hay nương dựa. Bình đẳng nghĩ đến các pháp, không bao giờ dứt. Đạt được Thánh tuệ để làm ngọn đèn sáng, rong chơi trong tất cả pháp, gần gũi tất cả phép tắc. Tuy ở tại các pháp, nhưng không ra khỏi pháp và không thấy pháp khác.

1. Sao gọi là đối với các pháp được phù hợp chân đế? Như quá khứ là không, tương lai, hiện tại cũng là không. Này Thiên tử! Nếu muốn hiểu rõ cái không ba đời bình đẳng này, thì không có chỗ để tưởng về nó. Những người có trí tuệ, phân biệt nơi chốn, chỗ ở, tạo dựng, mở bày giải thích thông suốt đạo phẩm, thông hiểu chánh nghiệp, nên đạt được nghĩa lý ấy. Đó là nhờ hiểu rõ, nên phù hợp với chân đế.

2. Sao gọi là đối với tất cả pháp, không có chỗ dính mắc hay nương tựa? Tất cả các pháp trụ nơi ngã sở, trụ nơi hiện hữu, đối với ngã mà phi ngã. Đó gọi là Bồ-tát hiểu rõ các pháp, không có tôi ta, không nương tựa nơi thân, cho nên gọi là không có chỗ dính mắc hay nương tựa.

Giả sử Bồ-tát đối với các pháp này, thân không chỗ dính mắc, đã không dính mắc rồi, thì không trụ pháp khác. Họ đối với các pháp không sinh, không trụ, nên mới không có chỗ dính mắc, nương dựa hay ỷ lại. Việc cúng dường các pháp, tức là đối với các pháp không có chỗ để ỷ lại.

3. Sao gọi là Bồ-tát hiểu rõ tất cả đều giống như hư không? Đó là: Ba cõi này đều do tâm làm ra; nhưng cái tâm này không có sắc và hình tượng, không thể xem thấy, không có nơi chốn, không có sự sai khiến, giống như huyễn hóa. Nếu lấy cái gốc tâm này, để cầu các pháp, thì không thể được. Nếu đối với tâm, không cầu nơi tâm, sẽ không đạt được, vì tâm không thể đuổi bắt. Vì không được tâm, tất cả các pháp cũng không thể được; các pháp sẽ không có pháp, tưởng không hình loại, cũng không có ảnh, nên không sở hữu, cùng với thật tế, cũng không chỗ thấy. Vì không chỗ thấy, nên đối với tất cả pháp, tâm không chỗ nhập vào, biết tất cả pháp, là không thể thành tựu, cũng không chỗ sinh ra, ví như hư không.

Do vậy này Thiên tử! Muốn quán sát hư không, hoàn toàn không sinh, không chỗ thành tựu, hiểu rõ tất cả pháp, cũng đều như vậy. Giống như hư không, gọi là hư vô, nó làm cho hoảng hốt. Tất cả các pháp cũng lại như vậy, chỉ là giả danh tự, nó vốn vắng lặng.

4. Sao gọi là Bồ-tát đối với tất cả pháp mà thân cận kinh điển? Bồ-tát Đại Sĩ quán sát và suy nghĩ về tất cả các pháp; thấy nó không hiểu biết, cũng không chỗ để thấy, mắt không biết tai, cũng không có chỗ thấy. Tai không biết mắt, cũng không có chỗ thấy. Mũi không biết lưỡi, cũng không có chỗ thấy. Lưỡi không biết mũi, cũng không có chỗ thấy. Thân không biết ý, cũng không có chỗ thấy. Ý không biết thân, cũng không có chỗ thấy. Tất cả các pháp, tuy có si, ám, tăm tối, mù mịt, nhưng thấy nơi cõi pháp, tuệ thường bình đẳng, việc làm đầy đủ; với sáu tình giới, có sự chiếu diệu, nên có chỗ tồn tại, xét ở gốc không có nội pháp, giáo huấn bên ngoài như không có pháp ngoài, giáo huấn bên trong thấy cũng như vậy. Nếu thấy được như vậy, sẽ không có pháp, không có sự khởi lên, cũng không có pháp có chỗ tạo ra; nếu có trụ, dù nhìn không chỗ thấy.

Đức Phật bảo Thiên tử:

–Đó là pháp giới, pháp không có chỗ khởi, cũng không có chỗ diệt, mà cũng không trụ, nên không sở hữu được. Giả sử, có người nghĩ đến các pháp, là không trụ, không sinh, không khởi, không có nơi chốn, người quán như vậy, có đầy đủ trí tuệ chân đế, không có các pháp cùng với pháp giới, không thấy giải thoát. Tất cả pháp này đều gần gũi với kinh điển.

Đó là bốn pháp, Bồ-tát Đại Sĩ được hạnh Đại Thánh thông đặc biệt thù thắng, vượt qua bờ bên kia.

–Sao gọi bốn pháp này là Thánh thông?

Nói là thông, vì đối với tất cả pháp, không tin trí tuệ của người khác, nên mới thưa hỏi.

Nói là tuệ, vì đối với tất cả pháp, không tạo hai việc. Có nghĩa là, nếu không có hai việc này, thì không có tên pháp, không thể biết được.

Này Thiên tử! Giả sử nếu có đầy đủ trí tuệ này, thì Bồ-tát ấy, mau được Thánh thông, để thành tựu bản nguyện, tròn đầy sự hiểu biết. Bồ-tát hiểu rõ trí tuệ như vậy, sẽ được con mắt đạo trong sạch, vượt khỏi trời, người; liền thấy mười phương, vô hạn lượng ức, trăm ngàn các cõi nước Phật, bao nhiêu Thánh chúng của Phật, của Bậc Thiên Trung Thiên, đều nghe chư Phật nói về kinh pháp. Các loại chúng sinh ở trong cõi nước Phật ấy, trong tâm có nghĩ về điều thiện, điều ác, điều tốt, điều xấu, thảy đều biết rõ. Vì nhân dân, bạn nhóm mà hành động như vậy, mới có như vậy, tự biết những nơi kiếp trước họ đã luân chuyển. Dùng trí tuệ sáng, chứng biết bản tế của mình; với những chúng sinh khác, đâu có ngoại lệ, đã sống nơi nào đều chứng minh được hết, bởi do nhân duyên nên nói như vậy.

Phật bảo Thiên tử:

–Bồ-tát Đại sĩ tuy chưa đạt được tất cả thông tuệ, trí Thánh minh cao siêu như vậy nhưng vẫn vì các chúng sinh tạo dựng nên việc Phật, nhanh chóng được đầy đủ tất cả Phật pháp, mau được đạo Vô thượng chánh chân, là bậc Chánh giác cao tột.

Bấy giờ Đức Thế Tôn liền nói bài tụng:

Dùng tuệ khéo léo, đạo sáng phương tiện

Sẽ được thành Đại Thánh thông đầy đủ

Mà thường tu hành cấm giới thâm diệu

Liền dùng một nghĩa hiểu tất cả pháp

Phân biệt chân đế, tất cả kinh điển

Những người mắt sáng, không chỗ chấp nương

Thường quán các pháp giống như hư vô

Vì có quán sát tuyên dương đều không.

Tập gần các pháp, pháp đó giả hiệu

Không thấy các pháp là bậc giải thoát

Vì họ không thấy, theo đó bất quán

Đã được Thánh thông, mới thấy như vậy

Giả sử, pháp quá khứ đã là không

Các pháp tương lai cũng không như vậy

Phân biệt hiện tại thì cũng như thế

Như vậy mới gọi cái thấy chân đế.

Tất cả pháp ba cõi luôn là không

Bậc trí sáng ấy không niệm, chẳng niệm

Đã không có ứng, ứng cái không ứng

Họ đã không sợ vì thấy chân đế.

Nếu tuệ như vậy, không chấp phương tiện

Giảng nói kinh pháp, không có pháp tưởng

Ý không chỗ nhớ nên không chỗ chấp

Nhờ không chỗ chấp nên không lay động.

Tất cả các pháp tự nhiên hưng khởi

Nhờ được tự nhiên, vốn sạch, không ngã

Hiểu rõ các pháp nên không ngô, ngã

Nên mới không khởi, không có pháp khác.

Nó đã không sinh, không có, không đến

Xem xét nơi đó, không chỗ ỷ lại

Mà lại giảng thuyết nơi chốn các pháp

Tuy giảng Phật đạo, không nghĩ có ngã.

Tất cả ba cõi thảy đều do tâm

Tâm ấy cũng sẽ không thể thường thấy

Không sắc, không thọ, giống như huyễn hóa

Nên dùng pháp này, để cầu nơi tâm.

Họ dùng pháp này, cầu nơi tâm rồi

Sẽ biết không tâm, cũng không tâm pháp

Giả sử lấy tâm, cầu nơi chốn tâm

Thì sẽ không thấy, tâm ấy vốn sạch.

Người đối với pháp, đã không chỗ đắm

Ở tại dân thường, không theo các tưởng

Tất cả các pháp, không ý, không thành

Thường phân biệt, biết giống như hư không.

Như xem hư không, không sinh không có

Phân biệt các pháp, cũng lại như vậy

Giả gọi hư không, chớ không có thật

Nói về ngôn từ, pháp ấy hư không.

Con mắt chưa từng xem thấy lỗ tai

Lỗ tai cũng không xem thấy con mắt

Lưỡi không thuộc mũi, mũi không thuộc lưỡi

Chúng nó qua lại mà không thấy nhau.

Cái thân chưa từng xét thấy nơi ý

Ý cũng không xét, hình loại của thân

Chúng nó như vậy, không thể biết nhau

Bởi vì như thế nên thường sợ hãi.

Dính mắc các ác, dua nịnh, si mê

Giới của các pháp, vốn luôn bình đẳng

Việc ở trong ấy, không biết bên ngoài

Nên việc ngoài ấy, cũng không biết trong.

Vì lý do ấy, biết pháp về đâu

Thành tựu trí tuệ thường không giới hạn

Quán thấy mười phương ức các Đức Phật

Và các Thanh văn không có tội báo.

Với các kinh điển chư Phật đã nói

Vô lượng bậc Thánh, đạt nghĩa thanh tịnh

Đều được đến nghe, Phật nói lời hay

Có thể thọ trì, rộng tu bình đẳng.

Liền hay biết rõ tâm niệm chúng sinh

Bay đến đủ cả ức vạn cõi Phật

Nhớ biết vô số việc đời kiếp trước

Ức trăm ngàn kiếp như cát sông Hằng.

Đạt thành năm Thánh thông đẹp như thế

Sẽ được thân cận, an trụ nơi tuệ

Họ nhờ Đức Phật nên mới hiển phát

Đạo không buông lung, hưng tạo nghĩa lợi.

Giả sử nghe được, pháp không như vậy

Sinh tâm mừng rỡ, niềm vui vi diệu

Nên ma không thể tìm lỗi người ấy

Có thể mau thành đạo Vô thượng giác.

Đức Phật bảo Thiên tử:

–Bồ-tát Đại sĩ có bốn việc pháp, cho đến phương tiện quyền xảo không thể nghĩ bàn.

Những gì là bốn? Bồ-tát hiểu rõ pháp qua lại để vượt qua dòng sông. Giống như thân mình có bao nhiêu tai họa, thống khổ, độc hại, thì liền thấy rõ được nguyên nhân; cũng muốn diệt trừ sự khổ của người khác, nên phải tu hành tinh tấn, khuyên các chúng sinh đi vào đường Thánh, khiến cho tất cả pháp lưu tồn tâm đạo, vì các chúng sinh mà chứa dày công đức, đối với ba đời cũng vậy, nên đã khuyến trợ tất cả chư Phật, tập trung hạnh nguyện ba đời, khuyến trợ phẩm công đức, đem gốc lành đã làm mà ban phát cho chúng sinh, phóng, xả, rộng việc ban phát, với những điều đã khai hóa, cũng không sinh tâm. Nếu không khuyến tấn Nhất thiết trí ấy, tâm không lìa thoát, cũng không thấy đạo, tâm không lìa đạo, đạo không lìa tâm. Như tướng của đạo, tướng thân cũng vậy. Dùng tuệ bình đẳng đối với tâm với đạo, cũng không chỗ ỷ lại, thuận với quyền xảo phương tiện, thêm lợi ích gốc đức. Không thấy pháp giới có sự tăng ích. Đối với các pháp không chỗ nghĩ bàn; chứa nhóm công đức, chưa từng mệt mỏi. Không lấy tâm nghiệp để cầu hiểu rõ tâm. Nếu họ ban phát sẽ không vọng tưởng, tu hành cấm giới cũng không để mất, tuân hành nhẫn nhục cũng không chỗ trụ, thực hành tinh tấn cũng không sợ hãi, nhất tâm thiền định, không chỗ ỷ lại, phụng hành trí tuệ cũng không chỗ tu tập, khuyến hóa chúng sinh, cũng không chỗ chấp; vì lòng xót thương nên nghiêm tịnh cõi Phật, mong cầu Thánh quả, không khởi sự mến chuộng, giảng nói kinh pháp cũng không chỗ nhập vào.

Như vậy, này Thiên tử! Bồ-tát đã làm, đã tạo gốc đức, tuy rất

ít, nhưng phương tiện thiện xảo thật không hạn lượng, cho đến đạt được đạo lớn.

Sao gọi là Bồ-tát đã tạo gốc đức, tuy là rất ít, nhưng phương tiện quyền xảo đạt được vô lượng, cho đến chứng đắc được đạo lớn?

–Bồ-tát Đại sĩ! Đối với tất cả pháp, sự nhớ nghĩ phát vô lượng, quán sát các pháp, không có giới hạn, nên đạt được biên tế.

Vì sao như vậy?

–Này Thiên tử! Muốn biết tất cả các pháp, nó vốn là Không, Vô tướng, cũng Vô nguyện. Vì nó là không, cho nên cũng vô lượng. Giả sử đạt được tâm vô lượng này, thì dù giảng pháp tuy ít, nhưng phương tiện quyền xảo thì rộng lớn, không có bờ mé.

Vì sao như vậy?

–Vì Phật đạo là vô lượng, khuyến tâm vô hạn, đến pháp không ngằn mé, nên được đạo của chư Phật Thế Tôn.

Lại nữa, này Thiên tử! Bồ-tát Đại sĩ dùng phương tiện quyền xảo, khuyên bảo chúng sinh, khiến cho họ nhập vào chánh hạnh, muốn cho chúng sinh ưa thích với pháp, nên mới khuyến lập. Nếu ban phát những kẻ cần cứu tế, thì nên nói kinh pháp.

Lại nữa, này Thiên tử! Bồ-tát Đại sĩ không dùng sự ban cho mà lại xét kỹ, nói là ngã sở, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, nhất tâm, trí tuệ, cũng lại như vậy. Không gọi là ngã sở mà có sở thí.

Nếu người trì giới, cũng không chỗ nhớ nghĩ, luôn thuận với cấm giới, đầy đủ nhẫn nhục, thấy người làm điều đúng, điều sai thảy đều nhẫn nhịn cả. Phụng hành tinh tấn, tu hạnh sáng trong, một lòng nghĩ về thiền định, hiểu rõ phương tiện, xem xét trí tuệ.

Lại nữa, này Thiên tử! Bồ-tát Đại sĩ phân biệt, hiểu rõ phương tiện thiện xảo, cùng với Thanh văn mà khai hóa những chúng sinh có những việc làm không vui. Sự tu hành vững chắc, cùng với Duyên giác, không hành động những điều không vui, ý chí vững bền.

Đó là bốn pháp Bồ-tát Đại sĩ đạt được phương tiện quyền xảo, không thể nghĩ bàn.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn liền nói bài tụng:

Hiểu rõ được hai việc

Thân mình và người khác

Sẽ trừ khổ họa mình

Diệt hết các phiền não.

Thương nhớ các chung sinh

Khuyên họ giữ đạo tâm

Suy nghĩ tất cả pháp

Để nhập vào một nghĩa.

Tất cả chúng sinh vui

Hội họp nơi ba đời

Phổ biến công đức Phật

Đều khuyến trợ tất cả.

Để mọi người hiểu rõ

Mà đem cho chúng sinh

Thật lòng mà cho tuệ

Như trí tuệ của Phật.

Tất cả sự phát tâm

Khuyến trợ vào Phật đạo

Không đánh mất đạo tâm

Thấy các pháp giải thoát.

Xét tâm đối với đạo

Không thấy có hai việc

Tướng ấy vẫn tồn tại

Rõ tâm tướng, đồng nhau.

Pháp đẳng nên bình đẳng

Không hai, không chỗ có

Biết rõ quyền phương tiện

Mãi lợi pháp thanh bạch.

Lợi ích giống vô vi

Pháp giới không thể bàn

Chí cầu nơi Phật đạo

Thường không hề mệt mỏi.

Không lấy tâm niệm tâm

Ta được nghĩa thanh bạch

Không quên mất đạo tâm

Khuyến trợ việc đã làm.

Ban cho không cầu báo

Giữ giới không chỗ nghĩ

Thường tu hạnh nhẫn nhục

Không lập kế hữu nhân.

Mãi siêng năng hầu hạ

Thân, khẩu, tâm vắng lặng

Thiền định không chỗ dựa

Trí tuệ độ không cùng.

Khai hóa thoát chúng sinh

Không sống trong điên đảo

Nghiêm tịnh các cõi Phật

Chí tánh không hung hăng.

Thường mong cầu Phật đạo

Với pháp không chỗ xả

Thọ trì các kinh điển

Trí tuệ không thể bàn.

Thuyết pháp cho chúng sinh

Không chấp nơi văn tự

Nếu tu hành như vậy

Mau thành Phật, không khó.

Tâm không tưởng nơi không

Không mạn, không chỗ nghĩ

Không tướng, không chỗ nguyện

Không thể tính hạn lượng.

Biết việc chúng sinh làm

Tùy theo đó mở bày

Tự tại mà ban cho

Thuyết pháp kẻ đói nghèo.

Ban cho chúng sinh

Không nói ta giúp

Với giới không cao

Không quên nhẫn nhục.

Không mạn tinh tấn

Không chấp thiền định

Mà với trí tuệ

Không chỗ keo kiệt.

Thường thích ban cho

Giảng luận các giới

Tu hành, khiêm nhường

Thường hành dũng mãnh.

Tuy nghĩ theo thiền

Nhưng không chỗ chấp

Hưng phát trí tuệ

Mà dùng ban cho.

Ở nơi Duyên giác

Và trong Thanh văn

Bồ-tát Đại sĩ

Du hóa trong đó.

Giả sử trong ấy

Mà có tạo nghiệp

Đại sĩ mắt sáng

Không thích hạnh ấy.

Nhờ hay tạo dựng

Những pháp như vậy

Mới có thể gọi

Là hạnh Bồ-tát.

Hiểu rõ quyền biến

Không thể nghĩ bàn

Đã lấy tuệ cho

Thật không hạn lượng.

Đức Phật bảo Thiên tử:

–Bồ-tát có bốn việc pháp. Tất cả các pháp dùng làm một nghĩa, nhập vào một vị, đưa đến bình đẳng, nhập vào một tuệ nên nói bình đẳng.

Những gì là bốn?

1. Hiểu rõ pháp giới không có chỗ phá hoại.

2. Hiểu các pháp không nên du hóa khắp cả.

3. Với nghĩa các pháp, hình tượng khác nhau, bình đẳng giữa mình ta cùng với người khác.

4. Hiểu rõ các pháp thảy đều đáng sợ.

Hiểu rõ tuệ này, mới thấy như vậy. Với pháp thế tục và pháp xuất thế, thảy đều thông đạt, không tạo thành hai sự xem xét; hoặc tội, hoặc phước, có chướng ngại hay không chướng ngại; hoặc nghe hay không nghe, hữu vi hay vô vi. Đối với các pháp ấy, không tạo, không quán; không thấy các pháp có sự thọ nhận, không pháp phàm phu, không pháp La-hán, không có để xem xét. Vì pháp phàm phu thì không thanh tịnh, không xét kỹ pháp La-hán, một mình hiểu rõ, không cao không thấp, phân biệt một nghĩa, vượt qua sự sợ hãi, diễn xướng giảng nói; tung rải tất cả pháp, mà đối với tất cả pháp, không thấy sự tán mất; tu hành một nhẫn, vĩnh viễn không hai; nhờ nhập một nghĩa, nên nhập hết các pháp. Vì cái nhập ấy, không từ đâu sinh.

Cho nên, này Thiên tử! Bồ-tát Đại sĩ được gần kề đạo Vô thượng chánh chân, thành bậc Chánh giác cao tột, cũng không nghĩ rằng: “Ta đã đến gần hay là còn xa?”

Vì sao như vậy?

–Vì không dùng lấy một nghĩa để thấy có sự khác, đối với quần sinh, để xem xét thấy người cùng đạo có sự khác biệt.

Lại nữa, người suy nghĩ mà không nắm bắt được mới chính là đạo.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn liền nói bài tụng:

Đối với pháp giới

Không chỗ phá hoại

Lại pháp giới ấy

Không thể tan nát.

Kể như pháp giới

Các người như vậy

Chỉ giả có tên

Chẳng có gì cả.

Rõ các pháp không

Chỉ như tiếng vang

Hoặc trong hoặc ngoài

Hữu vi, vô vi.

Quán sát pháp ấy

Đều không sở hữu

Phân biệt một nghĩa

Đều biết là không.

Các pháp đã hiện

Hình tượng không đồng

Không chấp thân mình

Cùng với người khác.

Nếu không chấp niệm

Có tôi, ta, người

Hành động chưa từng

Có bao nhiêu tưởng.

Tu hành lặng yên

Chí luôn lo sợ

Khắp xem tất cả

Các pháp tồn tại.

Với tất cả pháp

Im lặng không nhớ

Ở trong lo sợ

Mà không chỗ chấp.

Giảng thuyết hiện tại

Để cứu việc đời

Họ không hưng khởi

Tạo tận, diệt tận.

Hoặc phước hoặc tội

Hoặc nghe, không nghe

Không nhớ nơi pháp

Không giữ âm thanh.

Không ở hữu vi

Cũng không vô vi

Bình đẳng, nhất quán

Không thích hai việc.

Không thấy các pháp

Có chỗ lãnh thọ

Không được phàm phu

Và A-la-hán.

Không nói phàm phu

Si, uế không sạch

Cái đó gọi là

Pháp A-la-hán.

Cũng không nâng cao

Cũng không hạ thấp

Phân biệt một nghĩa

Thảy đều lặng yên.

Hiểu rõ các pháp

Đều không chỗ hoại

Cũng không tan rã

Tất cả pháp giới.

Không khác với nhẫn

Lẽ nào khác không!

Biết chắc các pháp

Tất cả đều không.

Không chấp nơi không

Không dựa nơi nhẫn

Nhờ vào một nghĩa

Đều rõ tất cả.

Nó không khởi lên

Vì vốn trong sạch

Tu hành như vậy

Mau thành Phật đạo.

Sớm được gần kề

Vô lượng Chánh giác

Không chấp có thân

Không nhớ tâm đạo.

Tất cả các pháp

Tôi, ta và người

Đều không chỗ chấp

Được giác bình đẳng.

Đức Phật bảo Thiên tử:

–Bồ-tát có bốn việc pháp để phụng trì cấm giới sâu dày và thực hành không buông lung. Những gì là bốn?

Bồ-tát Đại Sĩ nên tự nghĩ rằng: “Sao gọi là cấm giới?” để tùy thuận xem xét, suy nghĩ nghĩa ấy? Hoặc thân làm điều lành, lời nói chí thành, tâm nhớ nghĩ dịu dàng thuận thảo. Đó là cấm giới.

Lại nghĩ như vầy: “Sao là thân làm điều lành? Sao là lời nói chí thành? Sao là tâm dịu dàng?” Đó là vì thân không phạm các việc của thân, nên không sát sinh, trộm cướp, dâm dật. Đó là thân làm điều lành.

Miệng không nói lời lỗi lầm, nói dối, nói hai lưỡi, nói lời hung ác, sàm tấu. Đó là miệng nói lời thành thật.

Tâm không nghĩ những điều sai quấy, nghĩ những việc sân hận, tà kiến. Đó gọi là tâm dịu dàng.

Bồ-tát ấy quán sát kỹ, nên tự nghĩ rằng: “Giả sử, có người không phạm thân, miệng và tâm, nhưng không thể phân biệt về nơi chỗ; những màu xanh, vàng, đỏ, trắng, tía, hồng đang tồn tại, lại chấp nơi con mắt không biết phân biệt; đối với tai, mũi, miệng và tâm, cũng giống như vậy; cũng không biết phân biệt.” Vì sao như vậy? Vì nó cũng chẳng sinh, cũng là không sinh; cũng không khởi là cũng chẳng không khởi. Giả sử không có sinh, không bị sinh; cũng không có khởi, không bị khởi, thì sẽ không thể đảm nhận sự phân biệt pháp thức.

Họ lại nghĩ rằng: “Trong khi xem xét sẽ không có sở hữu, cũng không có giới nên không có chỗ hành, đã không chỗ hành nên không thể biết; vì không thể biết, đối với nó, lẽ ra không nên có sự chấp dựa. Nếu tạo hành động ấy, thì không chỗ để thấy. Ngay vào lúc ấy, không thấy có giới, đã không thấy giới mà khuyên người giữ giới cũng là vô sở kiến.”

Vì vậy, cho nên này Thiên tử! Đó gọi là Bồ-tát Đại sĩ phụng trì cấm giới sâu dày.

Lại nữa, này Thiên tử! Cũng có Bồ-tát hiểu rõ không tham đắm bản thân, không có thấy thân, cũng không thấy cái thấy, tu sự trì giới, cũng không phạm giới, cũng không chỗ chấp.

Lại nữa, này Thiên tử! Bồ-tát Đại sĩ nhập sâu vào tạng pháp, để giữ giới cấm, oai nghi lễ tiết, đi đứng, tới lui, an nhiên rõ ràng, thuận theo lời dạy, nên gọi là giới; không tự thấy mình có sự khởi hạnh, không thấy lỗi lầm của người khác, cho nên gọi là giới sâu xa

tốt đẹp. Này Thiên tử! Bồ-tát không phạm giới cũng không hủy giới, lại càng không khinh lờn giới. Ai chống lại mình là chống lại giới. Nếu không chống lại mình, thì không chống lại giới. Nếu không chống lại giới, thì không phạm giới. Nếu không phạm giới sẽ không khinh lờn giới, liền không có gì để độ. Sở dĩ không khinh lờn, không vượt qua giới, nên hiểu rõ tất cả pháp đều được độ thoát. Nhờ độ thoát, nên không có ngã, cũng không vô ngã. Đã không có người, thì ai được độ. Đó là bốn pháp.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn liền nói bài tụng:

Thân họ thanh tịnh

Lời không lỗi lầm

Tâm niệm trong sáng

Hành động không dơ.

Thường tự gìn giữ

Cẩn thận khi làm

Vị Bồ-tát ấy

Mới là thờ giới.

Tùy thuận phụng hành

Đối với mười lành

Bồ-tát thông minh

Mới bảo vệ được.

Nên thân miệng ý

Không bị phạm lỗi

Như vậy mới gọi

Phụng giới sáng suốt.

Không chỗ họ tạo

Không khởi, không sinh

Nó không hình sắc

Không có nơi chốn.

Đã không tướng mạo

Nên không chỗ trụ

Liền không thể được

Chỗ nào quay về.

Giới không có tạo

Thường như vô tri

Nên không thể lấy

Khi mắt xem xét.

Tai không thể nghe

Không mũi, không lưỡi

Thân không tách rời

Và tâm nhớ nghĩ.

Dù không phân biệt

Đối với sáu căn

Sẽ tới các nẻo

Không chỗ nương tựa.

Nếu quán như vậy

Là giới thanh tịnh

Chưa từng đạt giới

Có chỗ dựng lên.

Họ không có giới

Không ý, không chỉ

Giữ gìn cấm giới

Không tưởng tôi, ta.

Để nuôi cấm giới

Cũng không tưởng giới

Tu giới quan trọng

Chí được tự tại.

Nhờ hay phân biệt

Nếu thấy có thân

Liền không đọa lạc

Sáu mươi hai nghi.

Không chỗ họ thấy

Không thấy nơi chốn

Phụng thờ cấm giới

Không tự kiêu mạn.

Liền hay thuận nhập

Pháp tạng sâu xa

Những việc lễ tiết

Vì không vọng tưởng.

Khéo tu an tường

Cẩn thận thuận theo

Người giữ cấm giới

Chẳng chấp gì khác.

Không ỷ tôi, ta

Cũng không nương giới

Đã không tôi, ta

Nên không cấm giới.

Không nghĩ thân mình

Cùng với cấm giới

Như vậy mới gọi

Là bậc Pháp khí.

Người không tôi, ta

Không tựa vào giới

Không chấp nơi thân

Không tưởng niệm pháp.

Người không thân kiến

Không có giới tâm

Người không phạm giới

Không thoát giới cấm.

Cũng không tạo dựng

Ở trong giới cấm

Không chấp có thân

Nên không tưởng giới.

Giới rất sâu xa

Nên không để phạm

Giả sử dũng mãnh

Giữ giới như vậy.

Kẻ ấy chưa từng

Có sự hủy phạm

Giữ giới như vậy

Thánh hiền khen ngợi.

Với tất cả pháp

Không chỗ dính mắc

Với kẻ ngu si

Trụ tưởng tôi, ta.

Để giữ giới cấm

Rằng ngã đáng sợ

Làm mất giới báu

Mãi chẳng còn gì.

Lại không độ thoát

Tai họa ba cõi

Giả sử có người

Trừ các lưới kiến

Thì không thấy họ

Chống trái cấm giới

Tâm người ấy nghĩ

Không có tôi, ta.

Thuận thờ cấm giới

Không đọa nghi kiến

Liền không sợ hãi

Rơi vào đường ác.

Nếu biết phân biệt

Cấm giới như vậy

Không thấy kiến chấp

Người phạm cấm giới.

Không xét tôi, ta

Không thấy ba đời

Huống đang xem xét

Hủy phạm cấm giới.

Thiên tử Nguyệt Thị bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Thật là điều chưa từng có! Thưa đấng Thiên Trung Thiên! Đạo pháp rất nhiệm mầu của chư Phật Thế Tôn, là Vô thượng chánh chân, sâu xa khó nghĩ tới. Bồ-tát đã làm điều to lớn đệ nhất ấy, mới có thể thờ phụng tu hành được pháp như vậy; mà thật ra là sự không có chỗ trụ, cũng không có gì để tu; trừ bỏ tất cả các vọng tưởng, lìa bỏ ý niệm tôi, ta tu hành vô số kiếp mà không đọa lạc vào Thanh văn, Duyên giác, không ngược lại ý đạo của Trung đạo, đầy đủ Phật pháp, nhập vào sự tròn đầy không khuyết.

Sao gọi là Bồ-tát phụng hành pháp sâu xa, tu theo kinh điển vi

diệu, đối với chân bản tế mà không có sự thủ chứng?

Đức Thế Tôn bảo:

–Thiên tử hãy lắng nghe! Bồ-tát có bốn việc để đi sâu vào pháp nhiệm mầu mà đối với chân bản tế, không có sự thủ chứng.

Những gì là bốn?

–Bồ-tát Đại Sĩ giữ chí nguyện vững chắc, tạo dựng hạnh cốt yếu, đủ tất cả trí, phụng hành tinh tấn mà không khiếp nhược, dù có ở đâu, vẫn không bỏ chúng sinh, vì lòng thương rộng lớn, không bỏ giáo pháp, phương tiện thiện xảo, khích lệ các gốc đức. Đó là bốn hạnh diệu pháp sâu dày mà đối với chân bản tế, không có sự thủ chứng.

Bấy giờ Đức Thế Tôn nói bài tụng:

Với người trí sáng

Chí nguyện kiên cường

Chưa từng chống trái

Cổ xưa đã hiểu.

Là Nhất thiết trí

Ân cần tinh tấn

Trọn không thể có

Hưng phát thừa khác.

Phụng hành tinh tấn

Thường không buông thả

Siêng năng tu học

Tâm không khiếp nhược.

Cũng không vất bỏ

Tất cả chúng sinh

Trải tâm bình đẳng

Các loại quần sinh.

Càng thêm thương xót

Chúng sinh muôn đời

Hay chịu khổ sở

Ý không chuyển dời.

Chí không muốn khiến

Đạo giáo đứt sạch

Giống như có người

Chứa nhiều châu báu.

Mà khéo biết rõ

Phương tiện quyền xảo

Khuyên tạo công đức

Không hề nhàm chán.

Đến chỗ tột cùng

Ôm lòng thương xót

Không phải nửa chừng

Diệt hết các lậu.

Họ đã thọ trì

Với kinh điển này

Bậc Bồ-tát ấy

Gọi là dũng mãnh.

Mà thường tu thờ

Pháp sâu xa này

Họ thật chưa từng

Chấp dựa bản tế.

Thiên tử Nguyệt Thị lại bạch Đức Phật:

–Bạch Thế Tôn! Sao gọi là Bồ-tát phụng hành sự thâm yếu?

Đức Phật bảo Thiên tử:

–Vị Bồ-tát ấy chưa từng phá hoại pháp của phàm phu mà lại thành tựu ý nghĩa Phật đạo rộng khắp; cũng không hủy báng pháp của phàm phu; cũng không thấy có Phật pháp ích lợi lâu dài; cũng không xa lìa pháp của phàm phu; cũng không cầu mong đạt được Phật đạo, không hưng khởi hạnh này.

–Pháp của phàm phu khác với Phật đạo chăng?

Cũng không nghĩ rằng:

–Pháp của phàm phu ô uế, nhỏ mọn, đạo pháp của Phật là vi diệu chăng?

Cũng không tạo hạnh này:

–Pháp của phàm phu thì có lậu hoặc, đạo pháp của Phật thì không lậu hoặc.

Lại nghĩ rằng: Pháp của phàm phu cùng với đạo pháp, cả hai pháp ấy thảy đều rỗng không vắng lặng, chỉ là giả hiệu; tư tưởng ô

uế; pháp của phàm phu cũng không thành tựu, pháp của chư Phật cũng không đầy đủ. Pháp của phàm phu vốn không có thật, cũng không tự nhiên; pháp của chư Phật đều không thật có, cũng không tự nhiên.

Nếu nói đúng lý, thì pháp phàm phu mà không sở tri, cũng không vô tri; không sinh, vô sinh. Nếu ai xem xét kỹ thì hãy suy tìm gốc ngọn của nó. Nếu dùng tuệ của Không, tuệ của Vô tướng, tuệ của Vô nguyện, mà trí tuệ sáng suốt, gọi đó là Phật pháp. Không thể riêng biệt biết nơi chốn của Phật pháp, xem gốc ngọn của nó, thấy rõ là không, không không thấy không, cũng không sở tri, cũng không sở quán, thảy đều trong sạch, nhưng vì vô minh mới khởi lên vậy.

Vì vậy, này Thiên tử! Pháp ấy không pháp, các pháp tự nhiên, lại lập các pháp sợ hãi, pháp sợ hãi ấy không có hai, vì nó không hai nên không phàm phu, cũng không Thanh văn, cũng không Duyên giác, Phật đạo bình đẳng, cũng không có dạy, hạnh cao đẹp ấy là hạnh Bồ-tát. Bồ-tát chuyên tu, phân biệt chánh giáo, không có một pháp nào là không phải Phật pháp. Vì sao? Vì nói là pháp ấy, tập tục là pháp nhưng không có lời tập tục. Nếu có điều để nói, thì không. Cái không nắm bắt, sẽ không chỗ hưng khởi; vì không chỗ hưng khởi thì không hình tướng để giáo hóa. Tất cả các pháp đều không hình tượng.

Giả sử các pháp không có hạn lượng thì cũng không lìa Phật pháp.

Cho nên, này Thiên tử! Phải xem xét như vầy:

–Tất cả các pháp đều là Phật pháp, không có tưởng hạnh. Vì cái ý nghĩ tưởng hạnh mà khởi lên cái thức hai việc. Những loại như vậy, nhờ thức mà tu hành được Phật pháp vô lậu, cũng lại đối với nó, mà không tưởng cầu; với họ, sinh khởi hạnh của Thanh văn. Họ hiểu rõ rằng, pháp giới không bụi trần, cũng không vắng lặng; giả sử, đối với pháp mà không thọ pháp, thì sẽ không có pháp; với pháp trần lao và pháp lặng yên có thể có được trần lao và lặng yên chăng? Nếu muốn cầu nó, hoàn toàn không thể được.

Như vậy, này Thiên tử! Bồ-tát hiểu rõ như vậy thì gọi là bậc có hạnh sâu xa tốt đẹp. Họ đối với tất cả pháp, cùng với Phật pháp,

không có chỗ thấy. Vì không có chỗ thấy, nên đó là lìa kiến. Cái chỗ thấy ấy là không chỗ thấy.

Giả sử Bồ-tát xem xét như vậy thì ma và quyến thuộc của chúng không thể sai khiến được, không thể chiến thắng.