Hành Trạng Chư Thiền Đức Xứ Quảng

6. Ni Trưởng Thích Nữ Từ Hương

Ni Trưởng

THÍCH NỮ TỪ HƯƠNG

( 1917 – 2006 )

Trụ Trì Chùa Linh Phong – Đà Lạt

Ni trưởng thế danh Hoàng Thị Phù Dung, pháp danh Tâm Hồng, pháp tự Từ Hương, pháp hiệu Diệu Hòa, nối pháp đời 43 tông Lâm Tế, thế hệ thứ 9 pháp phái Liễu Quán. Ni trưởng sinh năm Đinh Tỵ (1917) tại làng Tây Giang, phủ Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam. Thân phụ là cụ ông Hoàng Đình Phong, pháp danh Tâm Thể; thân mẫu là cụ Huỳnh Thị Hiệp pháp danh Tâm Hòa. Toàn gia đều là Phật tử thuần thành, quy y với cố đại lão Hoà Thượng Thích Tôn Thắng, trụ trì chùa Phổ Thiên-Đà Nẵng.

Năm Kỷ Mùi (1919), Ni trưởng theo song thân ra định cư tại Huế. Đến năm Quý Dậu (1933), Ni trưởng cùng với gia đình trở về sinh sống tại khu phố Hội An tỉnh Quảng Nam. Được hàm dưỡng trong một gia đình trung lưu, uyên thâm Nho học, thâm tín Phật pháp, lại được hấp thụ hai dòng văn hóa tân-cựu, nên kiến thức Ni trưởng sớm hình thành. Và có lẽ đó là nền tảng vững chắc tạo nên sự nghiệp cắt ái từ thân của Ni trưởng.

Thiếu thời, Ni trưởng theo song thân đi chùa lễ Phật, nghe pháp, nhờ vậy ý chí xuất gia trong Sư nảy sinh khá sớm.

Năm Bính Tý (1936), Ni trưởng lặng lẽ trốn song thân vào chùa Chúc Thánh, Hội An, Quảng Nam, xin Hòa thượng Tăng cang Thiện Quả trụ trì chùa Chúc Thánh lúc bấy giờ để được xuất gia học đạo. Nhưng chưa được sự cho phép của hai đấng từ thân nên Ni trưởng ngậm ngùi về lại nhà nhưng chí nguyện xuất trần vẫn thường ấp ủ.

Ngày 08 tháng 01 năm năm Đinh Sửu (1937), được sự đồng ý của song thân, Ni trưởng thế phát xuất gia, thọ giới với Hòa thượng Thích Tôn Thắng tại chùa Phổ Thiên-Đà Nẵng. Hằng ngày Ni trưởng được gởi qua học tại Phật học viện sát chùa. Năm sau, nhờ học tiến bộ, Hòa thượng Bổn sư gởi Sư ra Ni trường Diệu Đức-Huế để cùng nhập chúng tu học.

Năm Quý Mùi (1943), lớp Trung đẳng Phật học mãn khóa thì cũng vừa lúc quân Nhật gây nhiều khó khăn. Hơn nữa, Thực dân Pháp lại mượn trường, trại, đóng cơ quan nên Ni trường Diệu Đức tạm đình chỉ, cho Ni sinh tốt nghiệp trở về chùa gốc mà tùy thời hành đạo. Ni trưởng trở về chùa Diệu Pháp-Đà Nẵng. Trong thời gian này, Phật tử mến mộ muốn lập chùa Sư nữ tại Đà

Nẵng nên tha thiết mời Ni trưởng nhận lời, nhưng ý riêng Sư trưởng chưa muốn, vì nghĩ rằng tuổi đời, tuổi đạo còn ít, chưa đủ sức cáng đáng những Phật sự lớn lao.

Cuối năm Quý Mùi (1943), chùa Bình Quang-Phan Thiết làm lễ khánh thành tượng Phật và mở đại giới đàn truyền Giới, thỉnh Hoà Thượng Thích Tôn Thắng vào làm Đàn Đầu truyền giới. Nhân dịp này, Ni trưởng theo hầu Thầy vào Phan Thiết. Khi gặp Ni trưởng Diệu Ấn, người bạn học tại Phổ Đà- Đà Nẵng, Ni trưởng Diệu Ấn tha thiết mời Sư vào Phan Rang cùng chung lo Phật sự. Ni trưởng nhận lời nhưng phải có sự đồng ý của Bổn sư. Lúc đầu Hòa thượng Bổn sư không đồng ý, nhưng sau vẫn cho đi với điều kiện là chỉ đi trong một thời gian ngắn rồi trở về Đà Nẵng để còn lo Phật sự tại chùa Diệu Pháp.

Ni trưởng ở Phan Rang một thời gian ngắn thì tình hình đất nước thay đổi. Năm Ất Dậu (1945), cách mạng tháng 8 bùng nổ, đường sá bị cắt đứt, chiến tranh Pháp-Việt ngày một ác liệt nên Ni trưởng không thể trở về miền Trung được. Trong thời gian này, vì công tác Phật sự, thỉnh thoảng Sư có ra Nha Trang, có một số Phật tử xin cúng chùa Vạn Thạnh để làm cơ sở cho chư Ni. Ni trưởng nhận lời rồi sau đó đã mời Sư bà Sáu và Sư cô Diệu Hoa ở Sài Gòn ra giao lại.

Đầu năm Bính Tuất (1946), Phật tử tại Phan Rang mời Ni trưởng cất thêm ngôi chùa Sư nữ. Ngày đặt đá khai sơn, Ni trưởng đặt hiệu chùa là Diệu Nghiêm, rồi giao lại cho Ban đại diện tỉnh hội Phan Rang đứng xây cất. Ý của Sư trưởng chỉ muốn nấn ná lại đây một thời gian để đợi cơ hội trở về Tổ đình miền trung.

Tháng 3 năm Bính Tuất (1946), nhân duyên hành đạo đã đến, có hai Phật tử là bà Trần Thị Ẩn và bà Năm Lợi đến chùa thỉnh Ni trưởng lên Đà Lạt dưỡng bệnh. Từ nhân duyên ấy mà tháng 6 cùng năm, Ni trưởng lên ngụ tại Đà Lạt, đồng thời các Phật tử Võ Thị Bảo và Nguyễn Thị Út tại Đà Lạt muốn tìm một nơi để lập chùa sư nữ. Tâm nguyện ấy được chư tôn túc đương thời tán đồng và hỗ trợ.

Tại Đà Lạt, Ni trưởng được chư tôn đức bố trí ngụ tại thảo am do Hòa thượng Thích Bích Nguyên kiến tạo tại trại Hầm. Bởi vì, thời gian này Hòa thượng về đảm nhận trụ trì chùa Linh Sơn-Đà Lạt và điều hành mọi công việc Giáo hội tại đây.

Từ năm 1946 đến năm 1953 chiến tranh xảy ra ác liệt và dữ dội khắp mọi nơi, Đa Lợi cũng không ngoài vùng bom đạn. Khi trận chiến xảy ra người chết và bị thương rất đông, làm cho Ni trưởng thấy “thấm thía” lời chư Phật dạy trong Luật “Nữ giới không được ở chỗ

nạn xứ”. Vì thế, có lần Ni trưởng định dời trụ xứ, nhưng thấy tâm thành học đạo của Phật tử nơi đây quá thiết tha nên Sư quyết định hoằng pháp nơi đây. Quyết tâm xây dựng thảo am thành một trụ xứ của chư Ni trên cao nguyên thơ mộng này.

Năm Đinh Hợi (1947), Ni trưởng đại trùng tu cổng Tam quan và các bậc thang cấp. Cổng Tam quan trước đây Hòa thượng Bích Nguyên khuyến khích bà con cùng nhau hợp lực chẻ đá để xây dựng trước thảo am; lúc bấy giờ, kiến trúc sư đánh giá là một tuyệt tác, một công trình thế kỷ. Nhưng vì cổng Tam quan sát mép núi, nếu không xây dựng lại kiên cố khó mà giữ vững với thời gian.

Năm Kỷ Sửu (1949) xây cất nhà khách và tạo pho tượng đức Phật A Di Đà cao 1,8m.

Năm Tân Mão (1951), Ni trưởng vận động đúc một quả đại hồng chung tại chùa, để tiếng chuông hai thời ngân nga giảm thiểu nỗi khổ cực của người dân xóm núi.

Năm Giáp Ngọ (1954), thảo am bị gió lốc mái nên Ni trưởng tạm lợp lại để phụng thờ.

Năm Ất Mùi (1955), Ni trưởng chú tạo 2 pho tượng đức Quán Thế Âm và đức Đại Thế Chí bằng đồng và 3 chuông gia trì.

Năm Bính Thân (1956), Ni trưởng xây cất nhà Thiền đối diện với nhà khách và nhà thờ âm linh cô hồn, chiến sĩ.

Năm Kỷ Hợi (1959), thảo am hoàn toàn hư nát. Ni trưởng làm đơn xin cất, vẽ họa đồ, tiếp tục khai núi, phá rừng, lập vườn rộng bao quanh chùa, sáng lập ngôi Linh Phong Ni Tự trang nghiêm cho đến ngày hôm nay.

Suốt 16 năm ròng rã, trong lúc loạn ly, đạn bay vút trời, lòng người khắc khoải lo âu và sợ sệt. Có người mới gặp nhau chuyện vãn hôm qua, nay hung tin báo đến đã lìa trần. Thế mà Ni trưởng vẫn kiên trì bình tĩnh, ngày lại ngày, dốc tâm dồn lực kiên định, quyết sớm hoàn thành ngôi chùa.

Đến năm Nhâm Dần (1962), ngôi chùa được hoàn thành viên mãn, nguy nga trong niềm vui sướng của Phật tử. Nhân dịp khánh thành này, Hòa thượng Bổn sư vào dự lễ và tặng cho Ni trưởng bài thơ như một bài kệ phú pháp:

Linh Phong cực lạc thị Tây Phương

Nhất niệm từ bi định kiết tường

Diệu Hòa tịnh nghiệp Tâm Hồng phát

Phù Dung huỳnh sắc hóa Từ Hương

Nghĩa là:

Linh Phong là chốn Tây Phương

Từ bi một niệm mở đường thong dong

Hạnh Diệu Hòa phát Tâm Hồng

Từ Hương trong đóa Phù Dung nở vàng

Và quả thật, chùa Linh Phong là một trong những ngôi chùa danh tiếng của thành phố Đà Lạt. Nơi đây trở thành tổ đình của Ni bộ tỉnh Lâm Đồng và có tầm ảnh hưởng rất lớn đối với sự phát triển Ni giới tại các tỉnh miền Trung và Nam bộ.

Ngoài nguyện vọng trùng hưng ngôi Tam Bảo, Ni trưởng còn tham gia các chức vụ trong Giáo Hội Thống Nhất trước đây cũng như Giáo Hội hiện tại.

Từ năm 1951 đến 1954: Phó ban Hoằng pháp tỉnh hội Lâm Đồng.

Từ năm 1955 đến 1956: Trưởng ban Từ thiện tỉnh hội Lâm Đồng.

Năm Đinh Dậu (1957), Ni bộ miền Trung thành lập, Ni trưởng được cung thỉnh làm trưởng Ni bộ tỉnh Tuyên Đức (Lâm Đồng) cho đến ngày nay.

Năm Mậu Tuất (1958), Ni trưởng xây dựng Ký nhi viện Nhị Trưng.

Năm Nhâm Tý (1972), Ni trưởng xây cất Ký nhi viện Huệ Viên trong vườn chùa để giúp đỡ con em

nghèo trong xóm. Ngoài ra, Ni trưởng còn thành lập Ban từ thiện chùa để giúp đỡ thuốc men, gạo muối cho đồng bào trong những ngày lễ lớn.

Năm Ất Mão (1975), Ni trưởng được cung thỉnh làm Đệ Ngũ tôn chứng tại giới đàn chùa Từ Nghiêm-Sài Gòn.

Vào các năm Giáp Tuất (1994), Kỷ Mão (1999) và Quý Mùi (2003), Ni trưởng làm đàn chủ và Hoà Thượng Đường Đầu các đại giới đàn tại Linh Phong Ni Tự.

Trải qua ba Đại giới đàn và các trung tiểu giới đàn được tổ chức trong những năm tháng khó khăn trước đó, Ni trưởng cùng Giáo hội đã góp phần xây dựng những trụ cột tương lai cho Phật pháp.

Suốt một đời trải thân học Phật, hành đạo, Ni trưởng tinh tường giáo điển, nhất là Luật tạng với các phạm trù Khai, Giá, Trì, Phạm, Tam tụ tịnh giới… Người nghiên cứu thấu đáo, ngôn hạnh tương ưng, nên hàng xuất gia và tại gia đều kính ngưỡng vâng làm. Ngoài ra, Sư trưởng còn chứng nghĩa, duyệt độc các tác phẩm dịch thuật về Tỳ Kheo Ni Giới Bổn và các tác phẩm về Luật học khác. Hàng năm, đến mỗi mùa An cư kiết hạ, Ni chúng từ các nơi trong Thành phố câu hội về thính pháp an cư tại đạo tràng Linh Phong Ni Tự. Đồng thời Ni trưởng mở Bát quan trai, tạo điều kiện tu học thường xuyên cho Phật tử trong mùa An cư.

Trong cuộc sống hàng ngày, Ni trưởng thường khuyến tấn hàng đệ tử bằng lời dạy của Thiền sư Hạt Đường: “Ta chưa bao giờ thấy tâm đã chính mà không trị được vậ, thân đã chính mà không giáo hóa được người”. Bởi vì lấy nhất tâm làm cội gốc, cội gốc khô thì cành héo gầy. Cũng vậy, muốn hoá độ chúng sanh thì thân tâm phải thanh tịnh, muốn chính cho người trước phải chính cho mình. Vì thế, nhìn bề ngoài Ni trưởng có vẻ nghiêm khắc nhưng nếu kề cận bên Người ta sẽ thấy bên trong là cả một tấm lòng từ ái bao la như biển cả.

Ni trưởng đã sống một đời mẫu mực, dốc tâm vào việc giáo dục hậu tấn, Người thường dạy Ni chúng:

“Hảo tâm xuất gia là điều rất đáng quý, đáng trân trọng, nhưng ngoài hảo tâm xuất gia, các con phải biết lập chí tiến tu, vì đây là yếu tố quan trọng để Phật pháp trường tồn”. Và mỗi khi đệ tử sai lầm hay bất hòa trong Ni chúng, Người luôn răn nhắc: “Các con phải biết thương yêu giúp đỡ nhau, nếu các con mỗi người nói năng mỗi kiểu, không ai giúp đỡ ai, quan tâm ai thì sớm muộn gì Ni chúng cũng tan rã, không còn chỗ đứng trong lòng mỗi người vì thiếu đi tính chất thanh tịnh và hoà hợp”.

Ni trưởng không những chỉ trau dồi cho hàng đệ tử giới đức, hạnh đức, mà còn trau dồi trí đức. Bởi sự nghiệp quan trọng nhất của người tu là trí tuệ. Trong

những năm sức khoẻ còn tốt, Người thường giảng Kinh, Luật, Luận cho Ni chúng, đồng thời còn khuyến khích Ni chúng đến các trường lớp học đạo. Ngoài ra, Ni trưởng còn đảm đương trách nhiệm Phó Ban bảo trợ trường Cao Trung Phật Học Lâm Đồng từ khi thành lập đến nay, lúc nào cũng có sự gia tâm hộ trì và đóng góp một cách nhiệt tình của Sư. Đã biết bao lớp Ni chúng do Ni trưởng giáo dưỡng và đào tạo đã và đang đóng góp rất nhiều công sức trong việc hoằng dương chánh pháp và phục vụ nhân sinh hết sức to lớn tại tỉnh nhà cùng các vùng, miền trong cả nước.

Tuổi đạo càng cao, tuổi đời càng lớn, vô thường hằng chuyển từng sát na, thành, trụ, hoại, không là điều tất yếu nên Ni trưởng nhuốm bệnh. Ni bộ Lâm Đồng cùng Ni chúng bổn tự Linh Phong hết sức săn sóc chu đáo. Thế nhưng, vẫn không cưỡng lại được định luật vô thường, Ni trưởng đã thâu thần thị tịch một cách an nhiên tĩnh tại vào lúc 10 giờ ngày mồng 4 tháng 10 năm Bính Tuất (24/11/2006), hưởng thọ 90 tuổi. Bảo tháp được lập trang nghiêm trong khuôn viên chùa Linh Phong-Đà Lạt.

“Từ đây ngàn kiếp rong chơi

Người ôm trăng ngủ trên đồi mây bay

Mây Bát nhã trên nền trời không in dấu

Hoa Ưu đàm rơi rụng vẫn dư hương”

7. Ni Sư Thích Nữ Hạnh Đạo

Ni Sư

THÍCH NỮ HẠNH ĐẠO

( 1943 – 2007 )

Trụ Trì Chùa Hòa Quang – Duy Xuyên

Ni sư Thích Nữ Hạnh Đạo, pháp hiệu Chủng Hoa, nối pháp đời 42 dòng Lâm Tế, thế hệ thứ 9 pháp phái Chúc Thánh, thế danh Phạm Thị Oanh, sinh ngày 20 tháng 2 năm Quý Mùi (1943) tại làng Phú Nham Đông, xã Duy Sơn, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam. Thân sinh của Ni sư là cụ ông Phạm Hưng Soán, pháp danh Thị Hòa và thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Chút pháp danh Như Y. Ni sư là người con út trong gia đình có 5 anh chị.

Được sinh trưởng trong một gia đình Phật giáo nên Ni sư sớm hấp thụ giáo lý Phật Đà. Tuổi ấu thơ, Ni sư đã được song thân đưa về tổ đình Long Tuyền-Hội An quy y với Hòa thượng thượng Chơn hạ Phát và được Hòa thượng cho pháp danh là Như Tiến.

Đến năm Giáp Thìn (1964), chí xuất trần phát khởi, nhân duyên xuất gia hội đủ, Ni sư đã được Hòa thượng Bổn sư gởi về tu học tại chùa Bảo Thắng-trụ sở của Ni bộ Quảng Nam lúc bấy giờ. Tại đây, Ni sư được

Ni trưởng thượng Như hạ Hường nhận làm đệ tử và làm lễ thế độ vào ngày 20 tháng 4 cùng năm.

Sau 3 năm cùng chúng theo thầy học tập kinh luật, Ni sư được nhị vị Ni trưởng cho thọ Sa Di giới tại chùa Bảo Quang-Đà Nẵng vào năm Đinh Mùi (1967) do Sư bà Đàm Minh làm Đàn Đầu truyền giới.

Từ năm 1970 đến 1972 Ni sư theo học tại Ni viện Diệu Đức-Huế.

Năm 1971, Ni sư thọ giới Thức Xoa Ma Na tại chùa Bảo Quang-Đà Nẵng do Sư Bà Đàm Minh làm Đàn đầu truyền giới.

Đến khoảng giữa năm 1972, vì lý do chiến tranh ngày càng khốc liệt, Ni sư và một số ni sinh được chư tôn túc chuyển vào Sài Gòn tu học tại Ni trường Dược Sư.

Đầu năm Ất Mão (1975), Ni sư được Bổn sư cho đăng đàn thọ Tỳ Kheo Ni giới ở đại giới đàn Hòa Bình tại chùa Từ Nghiêm-Sài Gòn do Ni trưởng Thích Nữ Như Chí, lúc bấy giờ là Vụ trưởng Ni bộ Bắc Tông Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất làm Đàn đầu truyền giới.

Sau khi đất nước thống nhất, Ni sư về lại chùa Bảo Thắng, sinh hoạt và học tập dưới sự chỉ dẫn của nhị vị Ni trưởng.

Giữa năm Bính Thìn (1976), vì nhu cầu Phật sự và thể theo yêu cầu của đạo hữu Phật tử địa phương, Giáo hội Phật giáo tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng đã cử Ni sư về đảm nhận trú trì chùa Hòa Quang, nơi quê hương sanh trưởng của mình.

Từ những ngày đầu trở về ngôi chùa quê hương với bao khó khăn chồng chất, chùa chiền bị chiến tranh làm hư hoại gần như toàn bộ, Ni sư đã không ngại khó nhọc, vượt qua mọi thử thách chướng duyên để tái tạo ngôi chùa Hòa Quang này tạm bằng vách phên tre, lợp tôn đơn sơ đủ để có nơi thờ Phật, còn tăng xá ở và nơi sinh hoạt của Phật tử chỉ làm bằng tranh tre vách đất.

Năm Quý Hợi (1983), nhận thấy chùa ngày càng xuống cấp trầm trọng, Ni sư đã phát nguyện trùng tu ngôi chánh điện. Công việc trùng tu kéo dài đến cuối năm 1983 mới hoàn tất nhưng cũng rất khiêm tốn theo điều kiện cho phép lúc bấy giờ. Bên cạnh đó, Ni sư dần dần xây dựng đông xá, tây đường để Ni chúng có điều kiện tu học.

Năm Đinh Sửu (1997), do tách tỉnh theo đơn vị hành chính, Ban trị sự Giáo Hội Phật Giáo tỉnh Quảng Nam được thành lập, Ni sư được mời làm thành viên Ban trị sự, nhiệm kỳ I (1997-2001) và nhiệm kỳ II (2002-2007) đồng thời đảm nhiệm chức vụ Phó Ban Đại diện Phật giáo huyện Duy Xuyên nhiệm kỳ I từ năm 1997 đến năm 2001.

Giới đức trang nghiêm, Ni sư đã được cung thỉnh làm dẫn thỉnh sư tại đại giới đàn Minh Giác năm Canh Thìn (2000) và đệ ngũ tôn chứng đại giới đàn Ân Triêm năm Giáp Thân (2004) do Ban trị sự tỉnh hội Phật giáo Quảng Nam tổ chức.

Năm Tân Tỵ (2001), nhận thấy chánh điện chùa lại xuống cấp, Ni sư phát nguyện đại trùng tu toàn bộ. Lần trùng tu này có tính cách quy mô nên đòi hỏi một nguồn kinh phí lớn. Với điều kiện hạn chế của địa phương nên Ni sư không quản ngại khó khăn, đi khắp nơi để xin sự hảo tâm giúp đỡ của Phật tử ở các tỉnh thành trong nước. Được sự thương tưởng của Hòa thượng Thích Như Huệ viện chủ chùa Pháp Hoa-Nam Úc và Thượng tọa Thích Như Điển trụ trì chùa Viên Giác-Đức quốc, Ni sư đã đến Úc năm 2004 và đến Đức năm 2005 để thăm viếng và vận động tài chánh cho việc trùng tu.

Công việc trùng tu còn đang dang dở thì Ni sư lâm bệnh, nhưng tâm nguyện Sư vẫn kiên định và lễ khánh thành được tổ chức vào ngày 27 tháng 2 năm Bính Tuất (tức 28/3/2006) trong niềm hân hoan của chư tôn đức và toàn thể Phật tử gần xa.

Tuy nhiên sau hơn một năm, bệnh cũ của Ni sư lại tái phát ngày một trầm trọng, mặc dù đã được môn đồ tận tình chữa chạy nhưng vẫn không qua khỏi. Ni sư

đã xả bỏ huyễn thân vào lúc 20 giờ 50 phút ngày 14 tháng 8 năm Đinh Hợi, nhằm ngày 24/9/2007 hưởng thọ 65 tuổi với 32 hạ lạp.

Sáu chục năm dư, trần thế rong chơi, hiểu thấu lý sắc không, vào ra tự tại.

Ba mươi năm lẻ, thiền môn tu dưỡng, rõ ràng điều chân huyễn, đi đứng thong dong.

Ni sư Thích Nữ Hạnh Đạo là thế hệ thứ 2 của Ni bộ Quảng Nam Đà Nẵng và cũng là một trong những vị Ni sư ưu tú của tỉnh nhà. Trong sự nghiệp hoằng dương Phật pháp, Ni sư đã thể hiện được tinh thần cao quý của Tôn giả Phú Lâu Na. Từ những ngày đầu về hành đạo tại Duy Sơn, Ni sư đã chịu đựng biết bao nhiêu gian khó do ngoại duyên đem đến. Tuy nhiên với tinh thần phụng sự đạo pháp cao nên Ni sư đã khôn khéo, kiên nhẫn vượt thắng chướng duyên để duy trì, phát huy và củng cố tinh thần của người Phật tử tại đây. Từ một ngôi chùa đổ nát bởi chiến tranh, Ni sư đã kiến tạo chùa Hòa Quang thành một Phạm Vũ trang nghiêm để làm nơi tu học cho Ni chúng. Đặc biệt, dưới sự hướng dẫn của Ni sư, phần lớn các huynh trưởng đoàn sinh từ chùa Hòa Quang đi xuất gia có trên 50 vị và hàng đệ tử thế độ của Ni sư khoảng 20 vị. Tuy rằng Ni sư đã không còn hiện diện nơi cõi Ta Bà nhưng những gì Ni sư đã làm sẽ mãi ghi vào dòng sử của Phật giáo Quảng Nam nói chung và Ni bộ Quảng Nam Đà Nẵng nói riêng.

Tài Liệu Tham Khảo

TÀI LIỆU THAM KHẢO

A.Sách Chữ Việt:

1. Albert Sallet, Ngũ Hành Sơn (Nguyễn Sinh Duy dịch), NXB Đà Nẵng 1996.

2. Thích Hải Ấn và Hà Xuân Liêm, Lịch Sử Phật Giáo Xứ Huế, NXB Văn Hóa Sài Gòn 2006.

3. Thích Đồng Bổn, Tiểu Sử Danh Tăng Việt Nam Tập 1, NXB Tp.Hồ Chí Minh 1996.

4. Thích Đồng Bổn, Tiểu Sử Danh Tăng Việt Nam Tập 2, NXB Tôn Giáo 2002.

5. Nguyễn Đại Đồng-PhD Nguyễn Thị Minh, Phong Trào Chấn Hưng Phật Giáo Tư Liệu báo chí Việt Nam từ 1927-1938, NXB Tôn Giáo 2008.

6. Nguyễn Hiền Đức, Lịch Sử Phật Giáo Đàng Trong, NXB tp Hồ Chí Minh 1995.

7. Thích Pháp Lạc, Hồi Ký Một Quãng Đời, NXB Tổng Hợp TP.Hồ Chí Minh 2006.

8. Hồ Ngận, Quảng Nam Xưa Nay (di cảo), NXB Thanh Niên 2004.

9. Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam Thực Lục, NXB Giáo Dục 2002.

10. Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam Nhất Thống Chí, NXB Thuận Hóa 1997.

11.Tỳ kheo ni Thích Như Nguyệt, Hành Trạng Chư Ni Việt Nam, NXB Tôn Giáo 2007.

12. Thích Chơn Phát, Lịch Sử Phật Giáo Việt Nam, tài liệu lưu hành nội bộ 1998.

13. Lê Mạnh Thát, Toàn Tập Minh Châu Hương Hải, NXB thành phố Hồ Chí Minh 2000.

14. Nguyễn Quyết Thắng, Quảng Nam Đất Nước và Nhân Vật, NXB Văn Hóa Thông Tin 2001.

B.Sách Chữ Nho:

1. Ngũ Hành Sơn Lục: Bản do Hòa thượng Từ Trí chùa Linh Ứng-Non Nước biên soạn.

2. Pháp Chuyên Luật Truyền Diệu Nghiêm thiền sư sự tích chí: Do thị giả Toàn Thể Linh Nguyên biên soạn.

3. Lịch Truyền Tổ Đồ: Bản khắc gỗ chùa Thiền Tôn-Huế.

4. Hàm Long Sơn Chí quyển 1: Như Như đạo nhân soạn.

5. Gia phả tộc Trang: lưu giữ tại quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng.

6. Gia phả tộc Nguyễn: lưu giữ tại chùa Hưng Long-Sài Gòn.

C. Báo chí, tạp văn, kỷ yếu:

1. Kỷ yếu tang lễ Hòa thượng Thích Tâm Thanh, môn đồ Vĩnh Minh tự viện ấn hành năm 2005.

2. Kỷ yếu tang lễ Hòa thượng Thích Như Vạn, môn đồ tổ đình Phước Lâm ấn hành năm 1980.

3. Kỷ yếu tang lễ Hòa thượng Thích Quang Thể, môn đồ chùa Thọ Quang ấn hành năm 2005.

4. Kỷ yếu tang lễ Ni trưởng Thích Nữ Từ Hương, môn đồ chùa Linh Phong ấn hành năm 2007.

5. Thích Như Hoằng, Chùa Thập Tháp và Sự Truyền Bá Phật Giáo Phái Lâm Tế Vào Đàng Trong, Luận Văn Tốt Nghiệp 1997.

6.Thích Chơn Thành và Tâm Quang Nguyễn Văn May, Lược Sử Phật Giáo Và Những Ngôi Chùa Tiêu Biểu Tỉnh Bình Thuận, bản thảo.

D. Khảo sát điền dã và nghiên cứu thực tế:

1. Long vị, bia tháp, văn bản của các chùa tại tỉnh Quảng Nam.

2. Văn bia ngài Vĩnh Gia ở chùa Phước Lâm-Hội An; văn bia ngài Từ Trí ở chùa Linh Ứng-Non Nước; văn bia Hòa thượng Huệ Duyệt tại bảo tháp của Ngài ở Duy Châu-Duy Xuyên; văn bia chùa Long Tuyền-Hội An, văn bia trùng tu chùa Hải Tạng-Hội An.

3. Độ điệp cùa ngài Toàn Đức Hoằng Tông tại chùa Vạn Đức-Hội An.

4. Chúc từ của tổ Minh Giác, tổ Bảo Tạng tại chùa Thắng Quang-Bình Định.

Mục Lục

MỤC LỤC

Phần I: Hành trạng chư thiền đức hành đạo tại Quảng Nam.

01. Hòa thượng Minh Hải Pháp Bảo

02. Hòa thượng Thiệt Dinh Ân Triêm

03. Hòa thượng Pháp Kiêm Minh Giác

04. Hòa thượng Toàn Đức Hoằng Tông

05. Hòa thượng Tiên Thường Viên Trừng

06. Hòa thượng Chương Tư Huệ Quang

07. Hòa thượng Toàn Nhâm Quán Thông

08. Hòa thượng Chương Quảng Mật Hạnh

09. Hòa thượng Ấn Thanh Chí Thành

10. Hòa thượng Ấn Bính Phổ Bảo

11. Hòa thượng Ấn Bổn Vĩnh Gia

12. Hòa thượng Ấn Lan Từ Trí

13. Hòa thượng Thiền Định Tùng Sơn

14. Hòa thượng Thích Phước Trí

15. Hòa thượng Thích Huệ Duyệt

16. Hòa thượng Thích Phước Thông

17. Hòa thượng Thích Phổ Thoại

18. Hòa thượng Thích Thiện Quả

19. Hòa thượng Thích Đồng Phước

20. Hòa thượng Thích Bảo Toàn

21. Hòa thượng Thích Trí Minh

22. Hòa thượng Thích Tôn Bảo

23. Hòa thượng Thích Trí Hữu

24. Hòa thượng Thích Tôn Thắng

25. Hòa thượng Thích Như Vạn

26. Hòa thượng Thích Đồng Chơn

27. Hòa thượng Thích Từ Ý

28. Hòa thượng Thích Long Trí

29. Hòa thượng Thích Viên Mãn

30. Hòa thượng Thích Long Hải

31. Hòa thượng Thích Trí Nhãn

32. Hòa thượng Thích Quang Thể

33. Hòa thượng Thích Trí Giác

34. Hòa thượng Thích Giác Thìn

35. Hòa thượng Thích Từ Mẫn

Phần II: Hành trạng chư thiền đức hành đạo tại các tỉnh thành.

01. Hòa thượng Minh Lượng Thành Đẳng

02. Hòa thượng Minh Châu Hương Hải

03. Hòa thượng Pháp Chuyên Diệu Nghiêm

04. Hòa thượng Đạo Minh Phổ Tịnh

05. Hòa thượng Toàn Định Bảo Tạng

06. Hòa thượng Hải Toàn Linh Cơ

07. Hòa thượng Thích Chí Thiền

08. Hòa thượng Thích Phước Huệ

09. Hòa thượng Thích Quảng Hưng

10. Hòa thượng Thích Huệ Chấn

11. Hòa thượng Thích Đạo Thanh

12. Đại Đức Thích Thiện Ân

13. Hòa thượng Thích Tịch Tràng

14. Hòa thượng Thích Bảo Huệ

15. Thượng Tọa Thích Thiện Tường

16. Hòa thượng Thích Pháp Lạc

17. Hòa thượng Thích Tâm Thanh

Phần III: Hành Trạng Chư Thiền Đức Ni

1. Sư Cô Thích Nữ Diệu Định

2. Ni Trưởng Thích Nữ Đàm Minh

3. Ni Trưởng Thích Nữ Diệu Trí

4. Ni Sư Thích Nữ Minh Bổn

5. Ni Trưởng Thích Nữ Như Hường

6. Ni Trưởng Thích Nữ Từ Hương

7. Ni Sư Thích Nữ Hạnh Đạo