Hành Trạng Chư Thiền Đức Xứ Quảng

28. Hòa Thượng Thích Long Trí

Hòa Thượng

THÍCH LONG TRÍ

( 1928 – 1998 )

Trụ Trì Chùa Viên Giác – Hội An

Hòa thượng lâm thế vào ngày 12 tháng 9 năm Mậu Thìn (1928) tại làng Minh Hương, thị xã Hội An, tỉnh Quảng Nam. Thân phụ Ngài là cụ ông Lý Trạch Chương, pháp danh Tâm Viên và thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Mai, pháp danh Tâm Chơn. Hòa thượng được thân phụ đặt tên là Lý Truờng Châu.

Sinh ra trong một gia đình thâm trọng Phật học, Nho học và Tây học nên thuở ấu thơ Ngài đã sớm được un đúc trong một nếp sống kính tin Tam Bảo. Sự mộ đạo của hai đấng từ thân có tác động rất lớn đối với Hòa thượng nên Ngài đã tham gia sinh hoạt trong Đoàn Đồng Ấu Phật tử (tiền thân Gia đình Phật tử sau này).

Năm Ất Dậu (1945), thân phụ qua đời để lại biết bao thương tâm trong lòng một người thanh niên mới lớn như Ngài. Từ đó, Ngài thấy rõ lẽ thống khổ của kiếp nhân sinh nên phát nguyện xuất gia học đạo. Vào ngày 19 tháng 6 năm Bính Tuất (1946), Hòa thượng xuất gia tại chùa Phước Lâm-Hội An, lúc đó Ngài vừa

tròn 19 tuổi. Từ đây, Ngài tu học dưới sự hướng dẫn của Hòa thượng Bổn sư thượng Ấn hạ Nghiêm hiệu Phổ Thoại (khai sơn chùa Long Tuyền-Hội An), được Hòa thượng ban cho pháp danh Chơn Ngọc.

Thừa di sản của dòng máu thông minh mẫn duệ, cộng với sự nhiệt tâm tinh cần tu học nên Ngài tỏ ra xuất sắc trong mọi phương diện và được Bổn sư cho thọ giới Sa Di vào ngày 19 tháng 9 năm Đinh Hợi (1947) với pháp tự Đạo Bảo. Với nếp sống hài hòa, cần mẫn được Thầy thương chúng mến, tu học tiến bộ nên Ngài đã đắc pháp với Đại lão Hòa thượng thượng Giác hạ Nhiên (Đệ nhị Tăng Thống Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất) tại giới đàn Vạn Hạnh chùa Từ Hiếu-Huế và được Bổn sư phú pháp hiệu là Long Trí. Như vậy, Ngài nối pháp đời 40 dòng Lâm Tế và thuộc thế hệ thứ 7 pháp phái Chúc Thánh.

Năm Tân Mão (1951), thân hào xã Cẩm Phô hiến cúng chùa Viên Giác cho Giáo Hội Tăng Già Quảng Nam Đà Nẵng. Thuận duyên, Giáo Hội đã cử Hòa thượng về trụ trì tại đây. Từ đó, đời Ngài gắn liền với ngôi chùa Viên Giác cho đến ngày viên tịch.

Cũng trong năm này, Đại hội thống nhất Phật giáo ba miền Bắc-Trung-Nam được tiến hành. Cùng chung vơi phong trào cả nước, Giáo Hội Tăng Già

Quảng Nam Đà Nẵng được thành lập do Hòa thượng Thích Tôn Bảo làm Trị Sự trưởng và Ngài được mời giữ chức vụ Phó Thư Ký.

Năm Ất Mùi (1955), nhằm mục đích góp phần giáo dục tuổi trẻ, Hòa thượng xây cất ngôi trường đơn sơ trong khuôn viên chùa để dạy các lớp mầm non tiểu học với danh hiệu là Khai Trí.

Năm Mậu Tuất (1958), Hòa thượng được đề cử làm Trưởng ban tổ chức đại lễ Phật Đản-Phật lịch 2502 tại chùa Viên Giác-Hội An để biểu hiện sức vươn lên của Giáo Hội Tăng Già Quảng Nam Đà Nẵng. Buổi lễ này đặt dưới sự chứng minh của ngài Tăng cang Thiện Quả, đánh dấu sự trưởng thành, góp mặt của Tăng Già Quảng Nam Đà Nẵng sánh vai với các Giáo Hội khác trên toàn quốc.

Năm Quý Mão (1963), tình hình đất nước, Phật giáo chuyển biến mạnh bởi chính sách kỳ thị tôn giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm. Toàn quốc khởi lên một phong trào đấu tranh mãnh liệt. Tại quê hương Quảng Nam, một Ủy Ban Tranh Đấu được thành lập và Hòa thượng giữ chức vụ Tổng Thư Ký kiêm Đặc trách thanh niên. Trong mùa Pháp nạn này, Hòa thượng đã lăn xả vào cuộc tranh đấu, xem thân mạng nhẹ như lông hồng, và lãnh đạo toàn thể Phật tử kiên quyết đòi hỏi

quyền tự do tín ngưỡng và xóa bỏ Đạo dụ số 10 xem Phật giáo như một hiệp hội. Bao nhiêu Phật tử bị đánh đập, tra tấn, bao nhiêu cuộc biểu tình đẫm máu đều được Hòa thượng an ủi, vỗ về bằng sự hy sinh chịu đựng tiên phong của chính bản thân mình.

Đêm 20 tháng 8, đêm kinh hoàng. Tất cả các chùa chiền trên toàn quốc đều bị tấn công một loạt. Toàn thể Tăng Ni, Phật tử đều bị bắt đánh đập, tù đày và giết chóc. Riêng Hòa thượng, Ngài được chính quyền chiếu cố hơn nên đã bắt giam riêng tại Đà Nẵng, đánh đập một cách dã man, ngất xỉu suýt tử vong. Nhờ cuộc cách mạng ngày 1 tháng 11 năm 1963 của quân đội nên nhà Ngô bị tiêu diệt và Hòa thượng được trả tự do.

Năm Giáp Thìn (1964), như bừng tỉnh sau cơn mơ, 9 hệ phái Phật giáo đã họp tại Ấn Quang-Sài Gòn thành lập Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất. Tại Quảng Nam, GHPGVNTN tỉnh Quảng Nam được thành lập, Hòa thượng được mời làm Phó Đại Diện đặc trách ngoại vụ kiêm Chánh Thư Ký và Đặc ủy thanh niên.

Năm Bính Ngọ (1966), Phật giáo cả nước lại đắm chìm trong cuộc đấu tranh chống Hiến chương Vũng Tàu, đòi Quốc hội lập hiến. Một lần nữa, Hòa thượng đã cống hiến đời mình một cách trọn vẹn, hướng dẫn cuộc đấu tranh vô cùng khốc liệt. Hòa thượng bị bắt

giam tại Cục an ninh quân đội ở Sài Gòn cùng với các ngài Thắng Hoan, Chánh Lạc, Liễu Minh, Chơn Kim v.v…Sau 6 tháng giam giữ tại lao thất cực kỳ gian khổ, đến ngày 11 tháng 11 cùng năm, Hòa thượng được trả tự do.

Năm Đinh Mùi (1967), công trình xây cất giảng đường và trụ sở Gia đình Phật tử Quảng Nam đã hoàn tất. Đại lễ khánh thành được tiến hành trọng thể dưới sự chứng minh của Hòa thượng Thích Đôn Hậu-Chánh đại diện miền Vạn Hạnh.

Năm Tân Hợi (1971), Phật học viện Quảng Nam được thành lập tại chùa Long Tuyền do Hòa thượng Thích Chơn Phát làm giám viện, Hòa thượng được mời phụ trách bộ môn hành chánh và nghi lễ.

Năm Nhâm Tý (1972), Hòa thượng được bầu làm Chủ tịch Mặt Trận Cứu Đói miền Trung nhằm xoa dịu những nổi đau thương mất mát của đồng bào Phật tử do chiến tranh gây ra.

Năm Quý Sửu (1973), Ủy Ban Tái Thiết Xã Hội được thành lập, văn phòng đặt tại chùa Viên Giác và Hòa thượng được Giáo hội đề cử làm Chủ tịch Ủy Ban.

Năm Ất Mão (1975), chiến tranh chấm dứt, hòa bình vãn hồi, đất nước thống nhất, những trăn trở, đau

khổ đã qua, GHPGVNTN tiếp tục hoạt động, Ngài vẫn đảm nhiệm chức vụ Phó đại diện và Tổng thư ký.

Năm Tân Dậu (1981), Hòa thượng Thích Như Huệ rời chùa Tỉnh Hội (tức chùa Pháp Bảo) sang Úc giáo hóa, Hòa thượng phải tạm rời Viên Giác về trụ tại chùa Pháp Bảo để điều hành mọi Phật sự. Trong giai đoạn khó khăn, trắng đen lẫn lộn này, Hòa thượng thực hiện lời Phật dạy: “Tùy duyên bất biến, bất biến tùy duyên” nên đã mặc nhiên nhận lãnh chức vụ Phó ban trị sự tỉnh hội Phật giáo Quảng Nam Đà Nẵng và tham gia Phó chủ tịch Mặt trận tổ quốc Việt Nam tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng cho đến năm Kỷ Tỵ (1989).

Năm Nhâm Tuất (1982), trong giai đoạn khó khăn của thời cuộc, nhưng bằng sự khéo léo của mình, Hòa thượng đã xây dựng được nhà tổ tại chùa Pháp Bảo và khánh thành trong sự ngạc nhiên, hoan hỷ của Tăng Ni Phật tử trong và ngoài tỉnh. Cũng trong năm này, Ngài tổ chức đàn giới Sa Di và Thập Thiện tại chùa Pháp bảo để truyền giới cho chư Tăng và Phật tử tu học. Tại đàn giới này, Hòa thượng được chư Tăng cung thỉnh làm Chánh Chủ Đàn.

Năm Bính Dần (1986), Ngài tái sinh hoạt Gia Đình Phật Tử Quảng Nam, một tổ chức thanh thiếu niên Phật tử mà Ngài đã cưu mang qua nhiều giai đoạn cam go của

lịch sử. Ngài đã đảm nhận chức Trưởng ban hướng dẫn Gia Đình Phật tử Quảng Nam cho đến cuối đời.

Năm Canh Ngọ (1990), Ngài từ nhiệm tất cả mọi chức vụ từ Giáo Hội cho đến Mặt Trận, về lại Viên Giác trùng tu ngôi chánh điện đã xuống cấp trầm trọng. Sau gần 1 năm thi công, lễ khánh thành đã được tổ chức vào ngày rằm tháng 8 cùng năm dưới sự chứng minh của Hòa thượng Thích Trí Giác.

Năm Nhâm Thân (1992), Đại lão Hòa thượng Thích Đôn Hậu-Chánh Thư Ký Viện Tăng Thống GHPGVNTN viên tịch. Hòa thượng Thích Huyền Quang được trao ấn tín với tư cách Quyền Viện Trưởng Viện Hóa Đạo. Khâm thừa di chúc thiêng liêng của cố Đại lão Hòa thượng Chánh Thư Ký, Hòa thượng Thích Huyền Quang đã phát động phong trào đòi phục hồi GHPGVNTN, Hòa thượng lại một lần nữa dấn thân tranh đấu và được Hòa thượng Thích Huyền Quang mời giữ chức vụ ChánhVăn Phòng Viện Hóa Đạo tại quốc nội.

Năm Giáp Tuất (1994), sau gần 2 năm cùng Hòa thượng Huyền Quang hoạt dụng cho Giáo Hội Truyền Thống thì bị chính quyền quản thúc tại chùa Viên Giác cho đến ngày viên tịch.........................................

......................................................................................

Tháng 5 năm Mậu Dần (1998), Hòa thượng nhuốm bệnh. Hàng đệ tử đưa Hòa thượng đi bệnh viện Đà Nẵng chữa trị. Không có kết quả, lại đưa về chùa chữa chạy thuốc Bắc, thuốc Nam nhưng vẫn không thuyên giảm và tiếp tục vào Sài Gòn chữa bệnh. Biết nhân duyên của mình đã mãn, Hòa thượng quyết định trở về an dưỡng tại chùa. Vào lúc 19 giờ 40 phút ngày 13 tháng 9 năm Mậu Dần (1/11/1998), Hòa thượng đã lìa mộng trần, hưởng thọ 71 thế tuế.

Kết thúc 53 năm kể từ ngày phát nguyện quy y đầu Phật, suốt cuộc hành trình vì Đạo Pháp, vì Dân Tộc, vì truyền thống tông môn mà Hòa Thượng không có một thời gian ngơi nghĩ. Đã thế còn chịu trăm đắng

ngàn cay, nhận chịu búa rìu dư luận không thiếu. Đúng như ca dao tục ngữ Việt Nam đã nói:

“ Khi làm thì chẳng thấy ai

Làm xong thì bị chê bai đủ điều.”

Tuy nhiên, suốt cả cuộc đời dấn thân vì Đạo mặc cho ai khen, ai chê, ai thưởng, ai phạt, Hòa Thượng cũng đã góp phần công đức lớn lao cho Giáo Hội, phụng sự chúng sanh không hề mỏi mệt. Về mặt kiến tạo thì Ngài đã xây dựng chùa Viên Giác từ một ngôi chùa làng đơn sơ rách nát thành một ngôi tổ đình trang nghiêm, thành lập hoặc trùng tu các chùa Cẩm Giác ở Cẩm Nam; chùa Thanh Lương xã Duy Hải, Duy Xuyên; chùa Thọ Sơn ở Hà Tân, Đại L ộc v.v...

Tuy Phật sự đa đoan như vậy, Ngài cũng không thiếu sót việc tiếp dẫn hậu lai truyền trì mạng mạch chánh pháp. Trong số các đệ tử xuất gia của Ngài hiện còn Thượng tọa Thích Tâm Thanh-Viện chủ Vĩnh Minh Tự Viện tại Lâm Đồng; Thượng tọa Thích Như Điển trụ trì chùa Viên Giác tại Đức quốc; Đại đức Thích Như Giáo, Thích Như Thanh, Thích Viên Như, Ni sư Thích Nữ Như Viên… cả Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Sa di, sa di ni có hơn 20 vị. Đệ tử tại gia rải rác khắp nơi trong tỉnh Quảng Nam nói chung và thị xã Hội An nói riêng có đến vài ngàn vị.

Đặc biệt, Hòa Thượng rất chú trọng đến vấn đề giáo dục thanh thiếu niên Phật Giáo-những mầm non tương lai của Giáo Hội. Vì thế, suốt cả cuộc đời Ngài

luôn gắn bó với tổ chức Gia Đình Phật Tử Việt Nam. Ngài đã chịu trăm đắng ngàn cay để duy trì tổ chức Gia Đình Phật Tử Quảng Nam trong những giai đoạn cam go của những khúc quanh lịch sử thời đại. Và Ngài đã giữ trọng trách Trưởng Ban Hướng Dẫn Gia Đình Phật Tử Quảng Nam kể từ sau ngày đất nước độc lập cho đến khi về với cảnh giới của chư Phật.

Cuộc đời của Hòa thượng quả là gắn liền với hình ảnh một số tăng sĩ trong thời đại chiến loạn. Ngài không ngừng thấu triệt lời dạy của chư Phật, đem hết khả năng của mình dung hợp với tinh thần Từ, Bi, Hỷ, Xả cứu độ chúng sanh, phụng sự Đạo Pháp và Dân Tộc trong ý thức “Phật pháp bất ly thế gian pháp”.

29. Hòa Thượng Thích Viên Mãn

Hòa Thượng

THÍCH VIÊN MÃN

( 1922 – 2001 )

Khai Sơn Chùa Kỳ Viên – Tam Kỳ

Hòa thượng thế danh Nguyễn Thanh Tịnh, pháp húy Tâm Trì, tự Chánh Không, hiệu Viên Mãn, sinh năm Nhâm Tuất (1922), trong một gia đình trung nông có truyền thống mộ đạo, nơi miền quê yên tỉnh thuộc thôn Dạ Lê, ngoại vi cố đô Huế. Thân phụ là cụ ông Nguyễn Thanh Bòng và thân mẫu là cụ bà Lê Thị Nuôi. Thân phụ qua đời lúc Ngài còn thơ ấu. Ngài thường được mẹ dẫn lên chùa từ khi còn chập chững. Hình bóng trang nghiêm của chư tôn thiền đức sớm in đậm vào tâm trí cậu bé có căn tu. Không đam mê các trò chơi đồng ấu, không thỏa mãn lối Nho học trường làng, vào năm Giáp Tuất (1934), khi vừa tròn 12 tuổi, Ngài xin mẹ xuất gia, đầu sư với Hòa thượng Trừng Phổ, hiệu Quảng Tu trụ trì chùa Thiên Hưng và được Hòa thượng cho pháp danh là Tâm Trì. Như vậy, Hòa thượng nối pháp dòng Lâm Tế đời thứ 43 và thế hệ thứ 9 pháp phái Liễu Quán.

Từ đó, Ngài theo thầy ngày đêm học đạo. Ngài được Bổn sư thương yêu dẫn đi hóa duyên khắp trong cung ngoài nội chốn Kinh thành.

Năm Mậu Dần (1938), với tâm nguyện thiết tha cầu học, Ngài được Bổn sư cho thọ giới Sa Di với Hòa thượng Huệ Minh tại giới đàn chùa Đại Bi tỉnh Thanh Hóa và bắt đầu cất bước vân du cầu pháp. Hết Bắc lại vào Nam, bước chân bộ hành của Ngài không quản gian lao cách sông trở núi.

Năm Nhâm Thìn (1952), Ngài thọ Cụ Túc giới tại giới đàn được tổ chức ở chùa Thiên Bình, tỉnh Bình Định do Hòa thượng Thích Phổ Chiếu, trụ trì chùa Thập Tháp làm Đàn đầu.

Năm Giáp Ngọ (1954), Ngài nhập chúng tu học tại chùa Phổ Thiên (nay là chùa Phổ Đà-Đà Nẵng) dưới sự hướng dẫn của Hòa thượng Thích Tôn Thắng.

Năm Ất Mùi (1955), theo lời đề cử của Hòa thượng Thích Tôn Thắng, Ngài vào trụ trì chùa Tịnh Độ, bắt đầu cuộc đời hành đạo trong phố thị nhỏ Tam Kỳ. Cũng trong thời gian này, Ngài đảm nhận chức vụ Thủ bổn cho Giáo Hội Tăng Già Quảng Nam Đà Nẵng.

Chùa Tịnh Độ vốn được xây dựng bằng mái tranh vách đất, đã hư hỏng nặng bởi chiến tranh. Ngài về vận động tín đồ chung sức lợp lại nhà phương trượng bằng tranh lá, tạm làm nơi thờ Phật lễ bái sớm hôm. Tín đồ đến quy y Tam Bảo ngày mỗi đông.

Năm Bính Thân (1956), nhận thấy ngôi chùa cũ nhỏ bé hư dột không kham nỗi lòng cần cầu tu học của quần chúng, Ngài đi vận động khắp nơi, kẻ công người của, thậm chí vay mượn để khởi công xây dựng Phật điện. Sau 2 năm thi công, đến năm Mậu Tuất (1958), chùa Tịnh Độ được hoàn thành trong niềm hân hoan của tín đồ Phật tử gần xa. Sau đó, Ngài chú tâm nhiều đến lĩnh vực hoằng pháp, làm cố vấn giáo hạnh cho sự ra đời của Gia đình Phật tử Hương Sơn, Gia đình Phật tử đầu tiên ở Quảng Tín.

Thuận duyên hoằng hóa, năm Canh Tý (1960), bàn giao chùa Tịnh Độ cho Giáo hội, Ngài tìm lên mảnh đất An Thổ hoang vu, lập am tranh nhỏ, kinh kệ sớm hôm. Chốn tiêu sơ không phụ người hành đạo, mãnh đất khô cằn mồ mã chợt bình an. Ngày ngày cuốc đất trồng cây, đất Bụt yên lành chim rừng về kết tổ. Tín đồ gần xã lần lượt theo về. Am tranh nhỏ như chốn hóa thành bỗng hiện ngôi Tam Bảo. Chùa Kỳ Viên ra đời, xóm An Thổ ngày một đông vui.

Năm Nhâm Tý (1972), Ngài bắt tay xây dựng ngôi Phật điện đơn sơ, nhằm có chỗ cho Tăng tín đồ tu học. Chính sự đổi thay, dù gặp nhiều khó khăn song tâm nguyện hoằng hóa độ sanh của Ngài vẫn hằng kiên định.

Sau năm 1975, tùy duyên hóa đạo, Ngài đảm nhận chức vụ Đặc Ủy Nghi Lễ của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng.

Ngày lại ngày, nắng rồi mưa, chiếc dù móc trên tay, bước những bước dài đều đặn, thanh thản, khắp phố thị đến nông thôn, từ xóm nhỏ triền núi về làng chài ven biển, đâu đâu cũng in dấu chân Ngài. Lời kinh kệ bỗng trầm ngân nga dâng tràn âm thanh giải thoát. Tiếng thuyết pháp thao thao vang động xoay chuyển trần tục lòng người. Bắt nhịp tiếng niệm Phật cho các cụ già trên giường bịnh, khiến cho con trẻ nở toét nụ cười mỗi khi gặp mặt. Ngài như quên mình ngày mỗi già đi.

Đại thọ ngã bóng về Tây, tám mươi tuổi đời, năm mươi hạ lạp, vào lúc 21 giờ ngày 17 tháng 9 năm Tân Tỵ (2001), Ngài an nhiên thâu thần thị tịch.

Quả là:

Thầy mang ngọn lửa ấm nồng,

Một đời thầm lặng soi dòng tử sinh.

Năm mươi năm giữ đạo tình,

Ca sa gói trọn bóng hình chân tu.

Bảo tháp của Ngài được tôn trí trang nghiêm bên phải khuôn viên chùa Kỳ Viên, nơi mà Ngài đã đặt những viên gạch đầu tiên kiến tạo.

30. Hòa Thượng Thích Long Hải

Hòa Thượng

THÍCH LONG HẢI

( 1919 – 2002 )

Trụ Trì Chùa Nghĩa Trũng – Điện Bàn

Hòa thượng thế danh Ôn Nguyện, pháp danh Chơn Giác, tự Đạo Hoa, hiệu Long Hải, nối pháp dòng Lâm Tế đời thứ 40 và thuộc thế hệ thứ 7 pháp phái Chúc Thánh. Ngài sinh vào ngày mồng 6 tháng 7 năm Kỷ Mùi (1919), nhằm niên hiệu Đồng Khánh thứ 4 tại làng Thi Nhơn, xã Điện Phong, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Thân phụ là cụ ông húy Ôn Nghinh pháp danh Chơn Đề và thân mẫu là cụ bà Phan Thị Lan. Ngài là nguời con trai út trong gia đình có bốn người con.

Gia đình Ngài vốn có truyền thống nhiều đời theo Phật, cụ thể là hai người bác của Ngài là Hòa thượng Đương Nhật, Đương Tín xuất gia tu học với tổ Từ Trí tại chùa Tam Thai-Ngũ Hành Sơn thuộc đời 40 dòng Lâm Tế Chúc Thánh. Thân phụ Ngài được triều đình nhà Nguyễn giao trách nhiệm trông coi chùa tỉnh trong nội thành tỉnh Quảng Nam.

Vốn có thiện duyên nhiều đời nên Ngài được sanh vào ngôi nhà chánh tín Tam Bảo. Vì lẽ đó, chí

nguyện xuất gia đã phát khởi nơi Ngài từ khi đầu còn để chỏm. Vào năm Giáp Tý (1924), khi vừa lên 6 tuổi, Ngài cùng với người anh thứ 3 là Thượng tọa Chơn Đảnh-Long Chương được thân phụ đưa đến thọ giáo xuất gia với Hòa thượng Ấn Nghiêm-Phổ Thoại tại chùa Long Tuyền-Hội An và được ban pháp danh là Chơn Giác.

Ban đầu Ngài ở tại chùa tỉnh thành để học chữ nho, sau đó về tại Long Tuyền để học kinh, luật với Hòa thượng Bổn sư.

Năm Bính Tý (1936), Ngài thọ Sa Di giới với pháp tự Đạo Hoa. Mãi cho đến năm Ất Mùi (1955), Ngài thọ Tỳ kheo giới với pháp hiệu là Long Hải, lúc bấy giờ Ngài đã 36 tuổi.

Năm Bính Thân (1956), Ngài được Giáo Hội Tăng Già Quảng Nam Đà Nẵng đề cử làm trụ trì chùa Nghĩa Trũng. Từ đây, Ngài bắt đầu hành trình hóa độ của mình.

Cũng trong thời gian này cho đến năm 1964, Ngài được mời giữ các chức vụ như:

- Chứng minh đạo sư cho Giáo Hội Phật Giáo Điện Bàn.

- Ủy viên đặc trách huyện Điện Bàn trong Giáo Hội Tăng Già Quảng Nam Đà Nẵng.

- Phó thư ký Giáo Hội Tăng Già Quảng Nam.

Năm Giáp Dần (1974), Ngài được thỉnh cử làm chánh đại diện GHPGVNTN huyện Điện Bàn.

Năm Canh Thân (1980), Ngài xin nghỉ chức vụ chánh đại diện và chỉ nhận làm chứng minh cho Ban Đại Diện mà thôi.

Năm Đinh Sửu (1997), xét thấy Ngài là bậc niên cao lạp trưởng, có nhiều cống hiến cho sự nghiệp hoằng dương chánh pháp, Đức Pháp chủ GHPGVN đã tấn phong Ngài lên hàng giáo phẩm Hòa thượng trong đại hội kỳ IV của Giáo Hội.

Kể từ khi nhận lãnh trách nhiệm trụ trì chùa Nghĩa Trũng, Ngài đã từng bước kiến tạo ngôi chùa này ngày một khang trang. Chùa Nghĩa Trũng vốn được các quan nhà Nguyễn lập để thờ tự cúng lễ. Các quan đã ra chùa Tam Thai xin Tăng cang Từ Trí để ngài Đương Khánh về trụ trì. Sau khi ngài Đương Khánh viên tịch thì chùa chưa có người thừa kế, thêm vào đó chiến tranh tàn phá nên hư hỏng nặng. Về sau, thân hào nhân sĩ tại bổn xã cúng chùa Nghĩa Trũng cho Giáo Hội Tăng Già Quảng Nam Đà Nẵng, Hòa thượng Thích Trí Giác đứng ra trùng tu và cử Ngài về làm trụ trì. Với 42 năm gắn liền với ngôi cổ tự này, bằng khả năng kinh tế của một vùng quê nghèo khó, Ngài đã lần lần trùng tu kiến thiết qua nhiều đợt như sau:

Năm Quý Mão (1963), Ngài tiến hành xây dựng nhà tổ.

Năm Ất Tỵ (1965), Ngài xây dựng ngôi phương trượng.

Năm Ất Mão (1975), Ngài xây dựng tây đường để thờ chư hương linh.

Năm Nhâm Thân (1992), Ngài kiến tạo tượng đài Quan Âm lộ thiên. Năm Bính Tý (1996), Ngài tu bổ chánh điện và tiền đường.

Năm Đinh Sửu (1997), Ngài trùng tu bảo tháp Hòa thượng Đương Khánh, đệ nhất trụ trì chùa Nghĩa Trũng.

Năm Mậu Thìn (1998), Ngài nâng cấp con đường vào chùa để tiện việc đi lại cho tín đồ trong những ngày mưa gió.

Là người tánh tình hiền hậu, khiêm cung cẩn mật, Ngài thường được cung thỉnh làm tôn chứng tại các đàn giới như: đệ lục và đệ ngũ tôn chứng tại giới đàn chùa Long Tuyền năm 1965, 1967. Và năm Nhâm Thân (1992), Ngài được cung thỉnh làm Đệ nhất tôn chứng giới đàn Sa Di tại tổ đình Phước Lâm-Hội An.

Hơn 50 năm hành đạo tại quê hương đất Quảng thân yêu, Ngài đã để lại nhiều tình cảm trong lòng người Phật tử. Với bản tánh nhân hậu và một nếp sống

giản dị nên Ngài dễ dàng cảm hóa lòng người. Hàng pháp tử, pháp tôn của Ngài hiện đang phục vụ Giáo hội tại tỉnh nhà cũng như đang hành đạo tại các tỉnh khác. Hàng ngàn Phật tử tại gia đã thọ giáo quy y với Ngài rải rác khắp các nơi trong tỉnh.

Vốn hấp thụ nền văn hóa Phật giáo từ thuở nhỏ, cộng với một chất liệu giọng ấm áp truyền cảm, Ngài là một trong những vị Gia trì sư rất lỗi lạc. Tuy Ngài thường ngồi đàn chẩn tế cô hồn nhưng Ngài không bao giờ vận hồng y như những vị Gia trì khác. Có lẽ nếp sống thuần hậu đạm bạc nơi thôn dã đã tạo nên một lối sống giản dị nơi Ngài. Với giọng điệu đầy mùi thiền vị, Ngài đã đem lại nhiều niềm tin cho tín đồ Phật tử. Đây cũng là một phương tiện tối thắng mà Ngài đã vận dụng thành tựu để đưa người vào đạo.

“Sanh lão bệnh tử

Tự cổ thường nhiên…”

“Vô thường thị thường” đó là chân lý xưa nay, Ngài đã nhẹ nhàn lìa mộng trần vào lúc 4 giờ 45 phút vào ngày 24 tháng 11 năm Tân Tỵ (07/1/2002) trong tiếng niệm Phật trợ tiến của hàng môn đồ pháp quyến. Với 83 mùa xuân dạo chơi cõi Ta Bà và 47 mùa hạ an trụ nơi Chánh giáo, Ngài đã để lại nhiều luyến lưu cho người con Phật nơi mảnh đất “Chưa mưa đã thấm” này.

31. Hòa Thượng Thích Trí Nhãn

Hòa thượng

THÍCH TRÍ NHÃN

( 1909 – 2004 )

Trụ Trì Chùa Chúc Thánh – Hội An

Hòa thượng thế danh Đoàn Thảo, sinh ngày 10 tháng Giêng năm Kỷ Dậu (1909), niên hiệu Duy Tân năm thứ 3 trong một gia đình nhiều đời theo Phật tại xứ Đồng Nà, tổng Phú Triêm Hạ, xã Thanh Hà, huyện Diên Phước, phủ Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (Nay là thôn Đồng Nà, xã Cẩm Hà, thị xã Hội An, tỉnh Quảng Nam). Thân phụ là cụ ông Đoàn Văn Nhơn pháp danh Chơn Quang, thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Có.

Gia đình Ngài gần chùa Vạn Đức, lại thêm cụ thân sinh là tín đồ thuần thành của chùa, nên từ thuở nhỏ, Ngài thường theo cha đến chùa hàng đêm tụng kinh niệm Phật. Từ đó, chủng tử Bồ Đề lớn dần trong tâm và Ngài tỏ ra những biểu hiện rất có căn duyên với cửa Không môn của nhà Phật.

Năm Kỷ Mùi (1919), nhân dịp theo cha đến chùa Vạn Đức dự lễ Phật Đản, Ngài được diện kiến đức Tăng Cang Thích Thiện Quả (bấy giờ Ngài Thiện Quả trụ trì chùa Chúc Thánh kiêm trụ trì chùa Vạn Đức nên Ngài về

Vạn Đức vào những dịp lễ lớn). Cảm mến đạo phong của ngài Tăng Cang, Ngài xin quy y thọ trì 5 giới và được Hòa thượng cho pháp danh là Như Truyện.

Năm Canh Thân (1920), được sự cho phép của hai đấng từ thân, Ngài đến chùa Chúc Thánh lạy Hòa thượng Thiện Quả xin được xuất gia, lúc bấy giờ Ngài vừa tròn 12 tuổi.

Nhập chúng tu học, Ngài cố gắng tinh chuyên miệt mài ngày đêm kinh kệ. Vốn thuở ấu thơ, Ngài đã học chữ Nho với ông nội với cả 4 thể loại Hành, Thảo, Lệ, Triện, thêm vào chùa tiếp xúc kinh luật bằng chữ Nho nên Ngài dễ dàng hấp thụ những nét tinh túy trong nghệ thuật thư pháp chữ Hán. Đồng thời, kỹ năng viết chữ của Ngài ngày được nâng cao, thuần thục, cộng với tánh tình hiền hòa nên Bổn sư rất yêu mến cho thọ Sa Di vào năm Giáp Tý (1924) tại giới đàn chùa Từ Hiếu-Huế với pháp tự là Giải Lệ.

Năm Giáp Tuất (1934), với lòng khát khao ngưỡng cầu giới pháp, Ngài được Bổn sư cho đăng đàn thọ giới Cụ Túc tại giới đàn Thạch Sơn tỉnh Quảng Ngãi. Giới đàn ngày do Hòa thượng Hoằng Thạc làm Đàn đầu, Hòa thượng Huệ Minh chùa Từ Hiếu-Huế làm Yết Ma và Bổn sư Ngài làm giáo thọ. Đồng thọ giới vời Ngài còn có các Hòa thượng Thích Trí Hưng:trụ trì

chùa Từ Lâm-Quảng Ngãi; Hòa thượng Thích Hưng Dụng:trụ trì chùa Kim Tiên-Huế v.v…

Sau khi thọ giới về, Ngài được Bổn sư phú pháp hiệu là Trí Nhãn, chính thức nối dòng phái Lâm Tế đời thứ 41, thế hệ thứ 8 pháp phái Chúc Thánh-Minh Hải khi vừa tròn 25 tuổi.

Sau khi thọ giới một thời gian, Ngài được Hòa thượng Thiện Quả cử làm phó trụ trì tổ đình Chúc Thánh để giúp Hòa thượng lo công việc trong chùa. Lúc này ngài Thiện Quả cũng đã cao tuổi nên chỉ lo an tâm tu niệm, mọi việc đều phó thác cho Ngài xử lý. Đồng thời, Ngài kiêm chức trụ trì chùa Vạn Đức mãi cho đến khi Đại Đức Thích Trí Nguyện về đảm nhiệm. Trong thời gian này, vào năm Canh Thìn (1940), Ngài đứng đơn xin triều đình ban biển nghạch Sắc tứ cho chùa Vạn Đức.

Năm Nhâm Dần (1962), đức Tăng Cang Thiện Quả viên tịch, Ngài được môn phong suy cử kế thừa tổ nghiệp, trụ trì chùa Chúc Thánh.

Là bậc trưởng thượng trong tông môn, Ngài được thỉnh làm Đệ Tam tôn chứng tại các giới đàn truyền giới Sa Di tổ chức tại chùa Long Tuyền vào các năm 1965, 1967.

Ngài là người hiền hòa đôn hậu, tính thích vắng lặng, lại thêm bị khuyết tật trong một tai nạn nên không tham gia nhiều trong các công việc của Giáo hội. Ngài chỉ chăm lo cho chốn tổ và đào tạo Tăng chúng để dòng nước Tào Khê luôn được tuôn chảy.

Năm Nhâm Tuất (1982), Ngài được cung thỉnh làm Yết Ma A-xà-lê tại giới đàn Sa Di tổ chức tại chùa Pháp Bảo-Hội An.

Sau năm 1975, đất nước gặp muôn vàn khó khăn, nhưng Ngài vẫn cố gắng khắc phục hoàn cảnh cùng với chư Tăng Ni Phật tử trong môn phái trùng tu bảo tháp của tổ sư Minh Hải khang trang tráng lệ. Lễ khánh thành tháp tổ được tổ chức trọng thể vào tháng 2 năm Nhâm Thân (1992). Trong đại lễ này, Hội đồng môn phái Chúc Thánh đã suy tôn Ngài lên ngôi vị Hòa thượng. Điều này cũng đã nói được phần nào đạo hạnh cũng như công đức của Ngài đối với tông môn pháp phái.

Qua năm sau, Quý Dậu (1993), Ngài đứng ra trùng tu ngôi bảo tháp của Hòa thượng Thiện Quả để báo đáp ơn giáo dưỡng của tôn sư trong muôn một.

Năm Đinh Sửu (1997), Ban Trị Sự GHPGVN tỉnh Quảng Nam được thành lập, Ngài được cung thỉnh làm Chứng Minh Đạo Sư Ban Trị Sự. Đồng thời, Ngài

được cung thỉnh vào Hội Đồng Chứng Minh Trung Ương GHPGVN.

Năm Tân Tỵ (2001), nhận thấy mình tuổi già sức yếu, Ngài đã họp môn phái và đề cử Thượng tọa Thích Đồng Mẫn kế nghiệp Ngài trụ trì Chúc Thánh.

Sinh diệt xưa nay là lẽ thường như vậy, Ngài cũng thuận thế vô thường vào lúc 1 giờ 15 phút ngày Rằm tháng 2 nhuận năm Giáp Thân (04/4/2004) tại tổ đình Chúc Thánh, hưởng thọ 96 tuổi đời và 71 hạ lạp. Bảo tháp của Ngài được kiến tạo bên cạnh bảo tháp của tổ Minh Hải và Hòa thượng Thiện Quả. Điều này cũng đã nói lên được tâm nguyện lúc sanh tiền của Ngài: sống thì lo cho tổ nghiệp, vãng thì về bên cạnh hầu hạ ân sư.

32. Hòa Thượng Thích Quang Thể

Hòa Thượng

THÍCH QUANG THỂ

( 1922 – 2005 )

Khai Sơn Chùa Thọ Quang – Đà Nẵng

Hòa thượng thế danh Đặng Hữu Tường, pháp húy Nguyên Phước, tự Quang Thể, hiệu Đạt Minh nối pháp đời 44 dòng Lâm Tế, thế hệ thứ 10 pháp phái Liễu Quán. Hòa thượng lâm thế vào ngày 19 tháng 9 năm Nhâm Tuất (1922) tại làng An Hải, quận 3, thành phố Đà Nẵng, chánh quán tại làng Quảng Lăng, xã Điện Nam, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Thân phụ Ngài là cụ ông Đặng Văn Vịnh (tức Nuôi) và thân mẫu là cụ bà Lê Thị Ớt.

Năm lên 9 tuổi, thân phụ qua đời, từ đó mẫu thân một mình tảo tần nuôi con. Trong thời gian này, Ngài được thầy Như Tín-trụ trì chùa An Hải lúc bấy giờ nhận nhập chúng tu học.

Năm Nhâm Thân (1932), nhân duyên hội ngộ, Ngài chính thức xuất gia với Hòa thượng thượng Thiện hạ Trí-giám tự chùa Linh Quang tại cố đô Huế và được Bổn sư cho pháp danh Nguyên Phước. Lúc bấy giờ Ngài vừa tròn 11 tuổi. Từ đó, dưới sự dẫn dắt của Bổn

sư, đạo phong của Ngài ngày càng tăng trưởng, được chư tôn đức thương mến, bạn đồng học nể vì.

Năm Đinh Sửu (1937), Hòa thượng được Bổn sư cho theo học lớp Phật học tại Phật học đường Báo Quốc. Đồng khóa với Ngài gồm có các vị tôn túc như: Hòa thượng Thiên Ân; Hòa thượng Đức Tâm; Hòa thượng Thiện Châu v.v..

Năm Kỷ Mão (1939), Hòa thượng bổn sư ra khai sơn chùa Hiếu Quang, vì thế Ngài theo thầy vừa gánh vác việc kiến tạo ngôi Tam Bảo, vừa tiếp tục theo học ở Phật học đường.

Năm Giáp Thân (1944), chiến tranh Pháp-Việt lan tỏa, Hòa thượng tản cư vào lại Quảng Nam. Tại đây, Hòa thượng vận động thành lập Chi hội Phật học Nồi Rang tại xã Xuyên Thọ, huyện Duy Xuyên.

Năm Kỷ Sửu (1949), Hòa thượng được Bổn sư cho thọ Cụ túc giới tại đại giới đàn Hộ Quốc được tổ chức ở chùa Báo Quốc-Huế do Hòa thượng Thích Tịnh Khiết làm Đàn đầu truyền giới. Cùng thọ giới với Ngài còn có các vị tôn túc như: Hòa thượng Thích Thiện Siêu, Hòa thượng Thích Trí Giác v.v…

Sau khi thọ đại giới, Hòa thượng được Bổn sư trạch cử làm trưởng pháp tử ban pháp hiệu Đạt Minh với bài kệ phú pháp như sau:

Nguyên Phước tương thừa liễu đạo tông

Thiện lai Quang Thể khế tâm dung

Đạt Minh diệu chỉ siêu chơn tế

Tục diệm truyền đăng phổ chiếu đồng

Nghĩa là:

Nguyên Phước nối dòng rõ tâm hồn

Lành thay Quang thể hợp tông môn

Đạt Minh diệu chỉ, siêu chân vọng

Truyền đăng diệu pháp chiếu càn khôn

Năm Tân Mão (1951), Ngài được Giáo hội Trung Phần cử làm trụ trì chùa Pháp Lâm-Đà Nẵng, đến năm Quý Tỵ (1953) Ngài trở ra lại Huế nhập chúng an cư tại chùa Báo Quốc.

Năm Giáp Ngọ (1954), Hòa thượng vào Quảng Nam trụ tại chùa Linh Ứng-Ngũ Hành Sơn cùng với chư tôn đức tổ chức an cư kiết hạ. Đồng thời, Ngài tổ chức các khóa học giáo lý tại gia và tiến hành thành lập các khuôn hội phụ cận. Đồng thời trong năm này, Ngài được mời làm thành viên của Ban hoằng pháp của Hội Phật học Trung Phần. Từ đó, dấu chân Ngài đi khắp các tỉnh miền Trung, pháp âm của Ngài lan tỏa đến khắp mọi nơi trên quê hương Quảng Nam Đà Nẵng, khuyến người bỏ ác làm lành, quay về với chánh đạo.

Năm Mậu Tuất (1958), Ngài cùng với chư tôn đức thành lập Phật học viện Phổ Đà. Đây là cơ sở đào tạo Tăng tài cũng là trú xứ an cư bố tát của chư Tăng thành phố Đà Nẵng từ trước đến nay.

Năm Kỷ Hợi (1959), Ngài chính thức khai sơn chùa Thọ Quang tại xã Hòa Tiến, huyện Hòa Vang, tỉnh Quảng Nam (nay thuộc thành phố Đà Nẵng). Sau 3 năm thi công thì chùa hoàn tất và lễ khánh thành được tổ chức vào năm Nhâm Dần (1962). Sau khi lễ khánh thành xong, Ngài được Giáo hội Trung Phần cử làm trụ trì chùa tỉnh hội Phan Thiết tỉnh Bình Thuận.

Năm Quý Mão (1963), Phật giáo Việt Nam bị chính quyền Ngô Đình Diệm kỳ thị đàn áp. Khắp nơi, Phật giáo đồ hưởng ứng lời kêu gọi của Ủy Ban Liên Phái Bảo Vệ Phật Giáo xuống đường đấu tranh đòi tự do tôn giáo, bình đẳng dân tộc trong tinh thần bất bạo động. Tại Phan Thiết, Hòa thượng là vị lãnh đạo tinh thần tối cao, dấn thân cùng với chư Tăng Ni Phật tử đấu tranh cho đến khi Pháp nạn kết thúc vào ngày 1 tháng 11 năm 1963.

Từ năm 1966 đến năm 1975, Hòa thượng được thỉnh cử làm Chánh đại diện Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất thị xã Đà Nẵng.

Năm Đinh Mùi (1967), Ngài được cung thỉnh làm Giáo thọ A-xà-lê tại giới đàn Sa Si chùa Long Tuyền-Hội An.

Năm Mậu Thân (1968), chiến tranh Việt-Mỹ leo thang cao độ, dân chúng khắp nơi từ các tỉnh Quảng Trị, Huế, Quảng Tín, Quảng Nam đều đổ về Đà Nẵng tỵ nạn. Hòa thượng cùng với chư tôn đức đã bằng mọi phương tiện an ủi vỗ về quần chúng để họ được ổn định cuộc sống.

Năm Canh Tuất (1970), GHPGVNTN miền Vạn Hạnh tổ chức Đại giới đàn Vĩnh Gia tại chùa Phổ Đà-Đà Nẵng, Hòa thượng được cung thỉnh làm Phó Chủ Đàn.

Năm Ất Mão (1975), sau ngày đất nước hoàn toàn thống nhất, Hòa thượng tiếp tục sứ mệnh lãnh đạo Giáo hội, hướng dẫn tín đồ tu học. Đồng thời, Ngài được mời Tham gia Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam với cương vị Phó chủ tịch Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việ Nam tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng.

Năm Bính Thìn (1976), thể theo sự hợp nhất địa lý hành chính, các tỉnh Quảng Nam, Quảng Tín và thị xã Đà Nẵng sáp nhập lại lấy tên là tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng. Vì thế Giáo Hội 3 tỉnh hợp lại với tên gọi: GHPGVNTN tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng và Hòa thượng được Tăng Ni Phật tử tín nhiệm thỉnh làm Chánh Đại Diện.

Năm Canh Thân (1980), Hòa thượng được cung thỉnh làm Đệ thất tôn chứng tại Đại giới đàn Thiện Hòa tổ chức ở chùa Ấn Quang-Sài Gòn.

Năm Tân Dậu (1981), Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam được thành lập tại Hà Nội, mãi đến tháng 5 năm Nhâm Tuất (1982) đại hội Phật giáo tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng mới tiến hành được và cung thỉnh Hòa thượng giữ chức vụ trưởng Ban Trị Sự tỉnh. Ngài giữ chức vụ này liên tiếp qua 3 nhiệm kỳ: 1982-1987, 1987-1992 và 1992-1997. Đồng thời, Hòa thượng được suy cử vào Ủy viên Hội đồng Trị sự TW GHPGVN.

Năm Giáp Tuất (1994), Hòa thượng được Ban Trị Sự tỉnh Thừa Thiên cung thỉnh làm Giáo thọ A-xà-lê tại giới đàn chùa Báo Quốc-Huế.

Năm Bính Tý (1996), Ban trị sự tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng mở đại giới đàn Phước Huệ tại chùa Phổ Đà để trao truyền giới pháp cho Tăng Ni sinh tu học, Hòa thượng được cung thỉnh làm Đàn đầu truyền giới. Kể từ sau giới đàn Vĩnh Gia năm 1970 thì đây là giới đàn đầu tiên tại Quảng Nam Đà Nẵng mang tính quy mô và đông đảo nhất. Trong giới đàn này, giới tử xuất gia có 300 vị, giới tử tại gia thọ Thập Thiện và Bồ tát giới 1640 vị.

Năm Đinh Sửu (1997), tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng được tách rời ra hai đơn vị hành chính: thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam. Ngày 20 tháng 4 năm

1997, trong đại hội Phật giáo thành phố Đà Nẵng, Hòa thượng được suy cử làm Trưởng Ban Trị Sự nhiệm kỳ I và II, từ 1997 đến 2007.

Từ năm Nhâm Ngọ (2002), sức khỏe của Hòa thượng yếu dần nhưng Hòa thượng vẫn cố gắng chăm lo mọi việc Phật sự. Ưu tư lớn nhất của Ngài là ngôi chùa Tỉnh Hội đang xuống cấp trầm trọng nhưng chưa có điều kiện để trùng tu.

Thế rồi, thời gian dần trôi, theo năm tháng thân tứ đại của Ngài thuận luật vô thường, Hòa thượng đã xả ly trần thế vào lúc 8 giờ ngày mồng 3 tháng 6 năm Ất Dậu (08/7/2005), hưởng thọ 84 tuổi và 57 hạ lạp.

Hòa thượng là một trong những vị cao tăng của Phật giáo Việt Nam nói chung và tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng nói riêng trong thời hiện tại. Suốt 50 năm trong cương vị lãnh đạo Giáo hội, Ngài đã tận tụy với việc hoằng dương Phật pháp và đào tạo Tăng tài. Trong tất cả các Phật sự, Ngài không hề từ nan bất cứ việc nào dù là trong những giai đoạn cam go khó khăn chung của đất nước. Hòa thượng đã dày công xây dựng Phật giáo Đà Nẵng ngày càng phát triển. Tuy công việc đa đoan nhưng việc tiếp dẫn hậu côn vẫn được Hòa thượng ưu tiên hàng đầu. Vì thế, ngày hôm nay hàng đệ tử của Ngài có trên 30 vị Tăng ni tiếp tục chí nguyện của Ngài hành đạo trên khắp các tỉnh thành. Cuộc đời tu học và hành đạo của Ngài sẽ sáng mãi trong trang Phật giáo sử tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng.

33. Hòa Thượng Thích Trí Giác

Hòa Thượng

THÍCH TRÍ GIÁC

( 1915 – 2005 )

Trụ Trì Chùa Tam Thai – Ngũ Hành Sơn

Hòa thượng thế danh Dương Đức Thanh, tự Liễu, pháp danh Như Nhàn, tự Giải Lạc, hiệu Trí Giác, nối pháp đời thứ 41 dòng Lâm Tế, thế hệ thứ 8 pháp phái Chúc Thánh. Ngài sinh năm Ất Mão (1915) tại làng Cẩm Văn, huyện Điện Bàn tỉnh Quảng Nam, trong một gia đình nhiều đời kính tín Tam Bảo. Thân phụ là cụ ông Dương Đức Giới pháp danh Chương Đồ, thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Phụng pháp danh Chơn Loan.

Năm lên 3 tuổi, thân phụ Ngài qua đời, thân mẫu tảo tần nuôi con và cho Ngài theo học chữ Nho với các cụ đồ trong làng, được 5 năm mới chuyển sang học Việt văn.

Năm Canh Ngọ (1930), được sự cho phép của mẫu thân, Ngài phát tâm xuất gia học đạo với Hòa thượng Tăng cang Thích Thiện Quả tại chùa Chúc Thánh, Hội An, lúc bấy giờ Ngài vừa tròn 15 tuổi. Sau một thời gian học Kinh, Luật với Bổn Sư, Ngài được Bổn Sư gởi vào tham học Phật pháp với Hòa thượng

Thích Phổ Trí tại chùa Văn Thánh-Thị Nghè (nay thuộc quận Bình Thạnh-TP.Hồ Chí Minh). Trong thời gian này, Ngài phụ tá cho Hòa thượng Thích Đạo Thanh khai sơn chùa Pháp Hoa-Phú Nhuận và Hòa thượng Thích Trí Nghiêm trùng kiến chùa Bửu Đà-Hòa Hưng-Sài Gòn.

Năm Nhâm Thân (1932), Ngài sang tham học với Hòa thượng Thích Đạo Chương tại chùa Kim Quang-thủ đô Nam Vang, Campuchia và trợ giúp Hòa thượng xây dựng ngôi chùa này.

Năm Ất Hợi (1935), Ngài về Sài Gòn thì được tin thân mẫu lâm trọng bệnh nên về quê săn sóc phụng dưỡng cho tròn đạo hiếu. Được một thời gian ngắn thì thân mẫu qua đời nên Ngài về lại Chúc Thánh tu học dưới sự dạy dỗ của Hòa thượng Bổn Sư và thọ Sa Di vào năm Giáp Thân (1944).

Năm Kỷ Sửu (1949), Ngài được Bổn sư cho phép thọ Tỳ Kheo giới tại giới đàn Hộ Quốc được tổ chức tại chùa Báo Quốc-Huế do Hòa thượng Thích Tịnh Khiết làm Đàn đầu truyền giới. Cùng thọ giới với Ngài có các vị như Hòa thượng Thích Thiện Siêu, Hòa thượng Thích Quang Thể v.v... Sau khi thọ giới về, Ngài được thỉnh cử làm trụ trì chùa Hội Phật Học Quảng Nam (nay là chùa Pháp Bảo-Hội An).

Năm Canh Dần (1950), Hòa thượng đứng ra thành lập Sơn Môn Tăng Già Quảng Nam.

Năm Tân Mẹo (1951), Hòa thượng làm trưởng đoàn Sơn Môn Tăng Già Quảng Nam tham dự Đại hội đại biểu Phật giáo Thống nhất lần thứ nhất tại chùa Từ Đàm-Huế và được bầu làm Ủy viên dự khuyết trong số 51 đại biểu.

Năm Nhâm Thìn (1952), Giáo Hội Tăng Già Quảng Nam Đà Nẵng thành lập, Hòa thượng được cử giữ chức vụ Thư ký của Giáo Hội.

Năm Giáp Ngọ (1954), Hòa thượng được cử làm trụ trì tổ đình Phước Lâm. Trong thời gian này, Hòa thượng vận động trùng tu tổ đình, đồng thời trợ duyên cho chư tôn đức trong tông môn vào theo học tại Phật học đường Ấn Quang như cố Hòa thượng Thích Như Vạn (trụ trì tổ đình Phước Lâm); Hòa thượng Thích Như Huệ (viện chủ chùa Pháp Hoa-Nam Úc); Hòa thượng Thích Chơn Phát (viện chủ chùa Long Tuyền-Hội An)...

Năm Ất Mùi (1955), Hòa thượng vận động trùng tu chùa Nghĩa Trũng, Điện Bàn và đề cử Đại Đức Thích Long Hải về trụ trì tại đây.

Năm Bính Thân (1956), Hòa thượng được cung thỉnh làm Hội trưởng Hội Phật học Quảng Nam. Trong

cương vị này, Ngài đã can thiệp cho Hòa thượng Thích Pháp Nhãn khai động Quan Âm tại ngọn Kim Sơn và động Huyền Vi tại ngọn Hỏa Sơn, góp phần làm cho khu danh thắng Ngũ Hành quang rạng như ngày hôm nay.

Năm Mậu Tuất (1958), Hòa thượng được bầu làm Trị Sự trưởng Giáo hội Tăng Già Quảng Nam.

Năm Kỷ Hợi (1959), Hòa thượng được Giáo hội Tăng Già Trung Phần bổ nhiệm làm trụ trì chùa Tam Thai-Ngũ Hành Sơn. Trong thời gian này, Ngài cùng Hòa thượng Thích Trí Hữu, giám đốc Phật học viện Phổ Đà lúc bấy giờ mở thêm chi nhánh tại chùa Linh Ứng nhằm đào tạo Tăng tài cho xứ Quảng. Những Tăng sinh lúc bấy giờ hiện còn như Hòa thượng Thích Như Tín (trụ trì tổ đình Hưng Long-Sài Gòn), Hòa thượng Thích Thanh An (ở Mỹ), Hòa thượng Thích Bảo Lạc (ở Úc), Thượng tọa Thích Hoằng Khai (Quản lý tu viện Quảng Hương Già Lam-Sài Gòn), Thượng tọa Thích Thanh Thế (khai sơn chùa Thánh Đức-Lâm Đồng) v.v...

Năm Tân Sửu (1961), Ngài cùng với Hòa thượng Thích Tôn Bảo, trụ trì tổ đình Vu Lan đứng ra thành lập chùa Sư nữ Bảo Quang, Đà Nẵng.

Năm Quý Mão (1963), Phật giáo lâm vào pháp nạn, Hòa thượng cùng với chư tôn đức trong Giáo Hội

Tăng Già Quảng Nam đồng cam cộng khổ, quyết lòng đấu tranh cho sự trường tồn của chánh pháp.

Năm Bính Ngọ (1966), một lần nữa Hòa thượng lãnh đạo Phật giáo đồ Quảng Nam đấu tranh chống hiến chương Vũng Tàu và chính sách kỳ thị tôn giáo của chế độ cũ.

Năm Đinh Mùi (1967), Hòa thượng được thỉnh làm Yết ma A-xà-lê tại giới đàn Sa Di tổ chức tại chùa Long Tuyền.

Năm Mậu Thân (1968), Hòa thượng được thỉnh cử giữ chức vụ Chánh đại diện GHPGVNTN tỉnh Quảng Nam.

Năm Canh Tuất (1970), Hòa thượng được thỉnh cử làm Phó chủ đàn Đại giới đàn Vĩnh Gia, chùa Phổ Đà-Đà Nẵng.

Năm Ất Mão (1975), đất nước thống nhất, các tỉnh Quảng Nam, Quảng Tín và thị xã Đà Nẵng sáp nhập thành tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng, Ban đại diện GHPGVNTN tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng hình thành, Hòa thượng được thỉnh cử giữ chức vụ Đặc Ủy Tăng sự.

Năm Canh Thân (1980), Hòa thượng Thích Như Vạn viên tịch, Hòa thượng được môn phái cung thỉnh kiêm nhiệm trụ trì tổ đình Phước Lâm-Hội An.

Năm Nhâm Tuất (1982), Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng thành lập, Hòa thượng được thỉnh cử giữ chức vụ Trưởng Ban Tăng sự liên tiếp 3 nhiệm kỳ từ năm 1982 đến 1997. Cũng trong năm này, Hòa thượng được cung thỉnh làm Hòa thượng Đàn đầu truyền giới Sa Di tại chùa Pháp Bảo-Hội An.

Năm Đinh Mão (1987), tại Đại hội Phật giáo toàn quốc kỳ II GHPGVN, Ngài được tấn phong lên hàng giáo phẩm Hòa thượng.

Năm Nhâm Thân (1992), trong dịp lễ khánh thành bảo tháp tổ sư Minh Hải Pháp Bảo, Hòa thượng được Môn phái suy tôn lên ngôi vị Trưởng Môn phái Lâm Tế Chúc Thánh cho đến ngày Ngài viên tịch.

Năm 1992, tại Đại hội Phật giáo toàn quốc kỳ III GHPGVN, Hòa thượng được suy tôn vào Thành viên Hội Đồng Chứng Minh TW GHPGVN. Cũng trong năm này, Ngài được cung thỉnh làm Hòa thượng Đàn đầu truyền giới Sa Di tại giới đàn tại tổ đình Phước Lâm-Hội An.

Năm Bính Tý (1996), Hòa thượng được Ban Trị Sự Phật giáo tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng cung thỉnh làm Chánh Chủ Đàn đại giới đàn Phước Huệ, chùa Phổ Đà-Đà Nẵng.

Năm Đinh Sửu (1997), Quảng Nam-Đà Nẵng được tách ra thành 2 đơn vị hành chính là thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam. Hòa thượng được ban Trị Sự Phật giáo tỉnh Quảng Nam cung thỉnh làm chứng minh Ban Trị Sự Phật giáo tỉnh.

Năm Mậu Dần (1998), nhận thấy tuổi đã cao và sức khoẻ yếu dần nên Hòa thượng trở về lại tổ đình Tam Thai và đề cử Đại Đức Thích Hạnh Hoa kế vị trụ trì tổ đình Phước Lâm.

Năm Canh Thìn (2000), Hòa thượng lâm bệnh nên giao phó cho đệ tử là Đại Đức Thích Hạnh Mãn thay thế Ngài điều hành mọi Phật sự tại tổ đình Tam Thai.

Ngày 29 tháng 5 năm Ất Dậu (05/7/2005), Hòa thượng về chứng minh lễ đặt đá trùng tu tổ đình Chúc Thánh. Đây là lần cuối cùng Ngài về thăm chốn tổ, nơi mà Ngài sơ tâm học đạo.

Sau vài ngày thân thể khiếm an, vào tờ mờ sáng ngày 26 tháng 8 năm Ất Dậu (29/9/2005), Hòa thượng biết được sự ra đi của mình nên bảo thị giả lên mở cửa chánh điện, đốt trầm cúng Phật và cử chuông trống Bát Nhã. Đúng vào lúc 6 giờ Ngài đã xả báo an tường tại tổ đình Tam Thai trong tiếng hộ niệm của chư Tăng và môn đồ, thọ thế 91 tuổi và 57 hạ lạp. Bảo tháp Ngài được kiến lập bên phải phía trước tổ đình Tam Thai.

Với 76 năm xuất gia tu tập và hành đạo, bằng tất cả tinh thần “Thượng cầu hạ hóa” của một bậc Trưởng tử Như Lai và trách nhiệm thiêng liêng trong cương vị Trưởng một môn phái lớn, Ngài đã vận động trùng tu, sáng lập nhiều ngôi chùa tại quê hương đất Quảng, tạo thắng duyên trong việc đào tạo Tăng tài, xây dựng Tông môn ngày càng phát triển rộng khắp từ các tỉnh thành trong nước đến Hải ngoại. Ngài xứng đáng là bậc Long tượng trong chốn Tòng Lâm, là lương đống trong Phật pháp và là tấm gương rực sáng cho đàn hậu học noi theo.

34. Hòa Thượng Thích Giác Thìn

Hòa Thượng

THÍCH GIÁC THÌN

( 1912 – 2006 )

Trụ Trì Tịnh Xá Ngọc Giáng – Đà Nẵng

Hòa thượng Thích Giác Thìn thế danh Hồ Đương sinh ngày 16 tháng 1 năm Nhâm Tý (1912) tại làng Thuận Truyền, xã Bình Thuận, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định. Thân phụ Ngài là cụ ông Hồ Thường và thân mẫu là cụ bà Võ Thị Xin. Hòa thượng là người con trai trưởng trong gia đình gồm 5 anh em, 3 trai 2 gái.

Được sinh trưởng trên vùng đất Tây Sơn địa linh nhân kiệt nên tâm hồn Ngài thích sống đời thanh bần giản dị, tính tình hiền lành. Thuở nhỏ Ngài được song thân cho theo học chữ Nho và chữ quốc ngữ với các vị thầy trong làng. Lớn lên Ngài được song thân tính chuyện môn đăng định tính. Vì thế, vào năm 1946, Ngài lập gia đình với cô Nguyễn Thị Đệ và sinh hạ được 1 người con gái.

Đầu những thập niên 1960, người bạn đời và cô con gái bị bệnh nên lần lượt qua đời. Bao nhiêu đau thương biến động trong gia đình đến dồn dập khiến cho Ngài cảm nhận hơn nỗi thống khổ sanh ly của kiếp

người. Trong sự đau khổ ấy lại nảy mầm những thiện duyên và Ngài quyết tâm đầu Phật tìm sự an lạc cho tâm hồn. Vì thế, vào năm Qúy Mão (1963), Ngài đến xin quy y thế phát với trưởng lão Thích Giác Tánh tại tịnh xá Ngọc Nhơn, thành phố Quy Nhơn. Ngài được Trưởng lão nhận làm đệ tử và ban cho pháp danh Giác Thìn.

Sau một năm tu tập, vào năm Giáp Thìn (1964) Ngài được thọ giới Sa Di tại tịnh xá Ngọc Hội tại thị trấn Bồng Sơn, tỉnh Bình Định. Từ đó, Ngài thực hành theo phép của một vị Sa Di theo hệ phái Khất Sĩ. Sự tinh chuyên của Ngài đã được Bổn sư chứng nhận và cho đăng đàn thọ Cụ túc giới tại tịnh xá Ngọc Nhơn, thành phố Quy Nhơn vào năm Đinh Mùi (1967), lúc bấy giờ Ngài đã 55 tuổi. Từ đó, Ngài tinh tấn tu tập và hành đạo trên khắp các tỉnh miền Trung thân yêu, nơi đâu cũng có dấu chân hoằng hóa của Ngài.

Trong những năm đầu hành đạo, Ngài về quê nhà độ người em là Hồ Tiền xuất gia với đạo hiệu Thích Giác Tỵ. Bào đệ của Ngài đã viên tịch vào năm 1984 tại núi Ông, huyện Tánh Linh, tỉnh Bình Thuận.

Từ năm 1972, Ngài được Giáo Hội Khất Sĩ giao trọng trách trụ trì các Tịnh xá tại miền Trung như: Tịnh xá Ngọc Hà tại thị xã Đông Hà tỉnh Quảng Trị; Tịnh xá Ngọc Thuận tại tỉnh Ninh Thuận; Tịnh xá Ngọc Nghĩa

tại tỉnh Quảng Ngãi v.v… Đi đến đâu, Ngài cũng hết lòng tuyên dương Phật pháp, khiến cho đạo tràng ở đó ngày một hưng thịnh.

Năm Tân Dậu (1981), Ngài được Giáo hội bổ nhiệm trụ trì Tịnh xá Ngọc Giáng tại thành phố Đà Nẵng. Từ đó, Ngài gắn liền cuộc đời hành đạo của mình đối với chư Tăng Ni và tín đồ thành phố Đà Nẵng cho đến cuối đời.

Năm Nhâm Thân (1992), Ngài được tấn phong lên hàng giáo phẩm Thượng tọa trong kỳ đại hội của TW.Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam.

Năm Đinh Sửu (1997), tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng tách tỉnh thành tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng, Ban trị sự thành hội Phật giáo thành phố Đà Nẵng được thành lập, Ngài được cung thỉnh làm Phó ban trị sự trong suốt hai nhiệm kỳ: nhiệm kỳ I (1997-2002); nhiệm kỳ II (2002-2007).

Năm Nhâm Ngọ (2002), với những công lao đóng góp cho Giáo hội, Ngài đã được tấn phong lên hàng giáo phẩm Hòa thượng.

Ngài có đời sống thật là giản dị theo tinh thần “Tam thường bất túc”. Ngài nghiêm cẩn hành trì giới luật, y bát lúc nào cũng bên mình và thường khuyên

chúng Tăng cố gắng hành trì theo những gì Đức Phật đã chỉ dạy. Tuy tuổi đã cao nhưng Ngài vẫn ngày đêm nghiên cứu kinh luật, trì tụng kinh Lăng Nghiêm và Kim Cang bằng nguyên văn chữ Hán.

Ngài rất chú trọng đến việc khuyến khích chư Tăng trau dồi nội ngoại điển để có đủ khả năng cán đán công việc hoằng pháp trong tương lai. Đồng thời, Ngài mở các khóa học giáo lý cho cư sĩ tại gia.

Về mặt kiến tạo, Ngài đã xây dựng Tịnh xá Ngọc Giáng trở thành một trong những Tịnh xá đẹp nhất miền Trung. Ngài tân tạo ngôi chánh điện Tịnh xá bằng gỗ lim rất hài hòa, kết hợp giữa kiến trúc cổ điển phương Đông và kiến trúc của hệ phái Khất Sĩ. Bên cạnh đó, Ngài còn tạo những pháp khí trong Tịnh xá rất trang nghiêm như đúc Đại hồng chung và tượng Bổn Sư bằng đồng, xây dựng tượng đài Quan Thế Âm và tượng Bổn sư nhập Niết-bàn bằng đá, xây dựng giảng đường, cổng tam quan, thư viện v.v… Mới đây nhất, Ngài cũng đã hoàn thành ngôi bảo tháp thờ Xá lợi, pháp bảo và linh cốt chư Tăng sau khi viên tịch.

Đầu năm Bính Tuất (2006), sức khỏe của Hòa thượng yếu dần, tuy nhiên tâm nguyện xây dựng lại ngôi nhà Cửu Huyền bị cơn bão số 6 làm hư sụp. Tâm nguyện ấy được hàng đệ tử và tín đồ khởi công thực

hiện vào 28 tháng 9 năm Bính Tuất (2006). Và đó cũng chính là ngày mà Ngài xả báo thân nơi trần thế. Hòa thượng đã viên tịch vào lúc 8 giờ 30 phút ngày 28 tháng 9 năm Bính Tuất (18/11/2006) tại Tịnh xá Ngọc Giáng, hưởng thọ 95 tuổi đời và 40 hạ lạp. Nhục thân của Hòa thượng được đưa vào hỏa táng tại thành phố Nha Trang và linh cốt được tôn thờ tại Tịnh xá Ngọc Giáng, nơi mà Ngài đã dày công xây dựng và kiến tạo.

35. Hòa Thượng Thích Từ Mẫn

Hòa Thượng

THÍCH TỪ MẪN

( 1932-2007 )

Trụ Trì Chùa Phổ Đà – Đà Nẵng

Hòa thượng thế danh Nguyễn Hữu Độ, sinh ngày 01 tháng 11 năm Nhâm Thân (nhằm ngày 28/11/1932) tại thôn Thuận Hòa, xã Hương Phong, huyện Thuận Hóa, tỉnh Thừa Thiên Huế. Thân phụ là cụ ông Nguyễn Hữu Oai, thân mẫu là cụ bà Đặng Thị Kiếm. Hòa Thượng là người con thứ 5 trong gia đình có 6 anh em. Sớm bộc lộ bản tánh thông minh hiếu học, lại là một người con hiếu thuận, nên Hòa Thượng rất được song thân yêu mến. Để tạo điều kiện thuận lợi trong việc học hành sau này của Hòa thượng, song thân đã cho Ngài vào Đà Nẵng ở nhà người bạn thân là cụ ông Trần Văn Thuần và cụ bà Nguyễn Thị Đắc (pháp danh Tâm Kế, tự Từ Lưu). Sau một thời gian ở với 2 ông bà, với bản tánh thuần lương hiếu đạo và ý chí ham học hỏi, Hòa thượng được 2 ông bà yêu mến, nên đã xin với Song thân của Hòa thượng cho Hòa thượng làm con nuôi của mình. Cũng từ đó Hòa thượng được song thân nuôi dưỡng đặt lại tên là Trần Văn Độ. Hòa thượng thường cùng song

thân nuôi dưỡng đến chùa, theo tháng năm căn duyên Phật Pháp được huân tập. Đến năm 10 tuổi Hòa Thượng phát đại tâm xuất gia và được song thân nuôi dưỡng chấp thuận cho làm đệ tử của Hòa thượng Bổn sư là Ngài cố đại lão Thích Tôn Thắng trú trì sắc tứ Phổ Thiên. Song thân nuôi dưỡng của Hòa thượng đã phát tâm cúng dường đất cho Hòa thượng Bổn Sư xây dựng một ngôi chùa, nay là chùa Diệu Pháp ở phường Bình Thuận.

Lúc thiếu thời, nhờ sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống Phật Giáo nhiều đời, có bản tánh thông minh và hiếu học về đạo cũng như đời, lại có đức tánh khiêm cung điềm đạm, Hòa Thượng luôn được Thầy và chúng bạn yêu mến.

Năm lên 18 tuổi, Canh Dần (1950), Hòa Thượng được Bổn Sư cho thọ giới Sa Di tại chùa sắc tứ Phổ Thiên với Pháp danh Tâm Lượng, tự Từ Mẫn, quả thật đúng với bản tánh hiền thiện của Hòa thượng lúc sinh tiền.

Năm Tân Mão (1951), theo chủ trương của Giáo hội Tăng già Trung phần, cần đào tạo người tài đức để lo việc hoằng dương Chánh pháp, Hòa thượng được Bổn Sư cho ra Huế tham học tại Phật học đường Báo

Quốc do cố Hòa Thượng Thích Trí Thủ làm Giám viện.

Năm Bính Thân (1956), Hòa thượng được truyền giới cụ túc tại đại giới đàn chùa Báo Quốc do Hòa thượng Thích Giác Nhiên trú trì Tổ đình Thuyền Tôn làm đàn đầu và được Hòa thượng Bổn sư cho kệ phú pháp và đặt Pháp Hiệu là Chơn Giác với bài kệ:

Độ nhơn đắc độ tiên tự độ

Tâm lượng tam thiên quảng vô biên

Từ tế chúng sanh đồng chí mẫn

Chơn giác quang minh hiện thân tiền.

Kể từ đây, Ngài chính thức dự vào hàng Chúng Trung Tôn, nối pháp đời 43 dòng Lâm Tế, thế hệ thứ 9 pháp phái Liễu Quán.

Năm Mậu Tuất (1958), Hòa Thượng tốt nghiệp Trung đẳng Phật học tại tổ đình Báo Quốc Huế và phát nguyện thọ Bồ Tát giới tại Đại giới đàn của Viện Cao Đẳng Phật học Nha Trang tổ chức do Cố đại lão Hòa Thượng Thích Giác Nhiên làm đàn đầu. Cùng khóa này có các vị đồng học, đồng phạm hạnh với Hòa Thượng như: Cố Hòa Thượng Chánh Trực, Hòa thượng Thích Thiện Bình, Hòa Thượng Thiện Hạnh, Hòa Thượng Đức Chơn... Cũng năm này, tuy Hòa thượng đang học tại Phật học viện Hải Đức Nha Trang, nhưng được sự

tín nhiệm của Giáo hội, Hòa thượng được cử làm giảng sư tại các Tỉnh Giáo hội như: Quảng Trị, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Phú Yên...

Năm Nhâm Dần (1962) chùa Phổ Thiên nay là chùa Phổ Đà tại thành phố Đà Nẵng được cố Đại lão Hòa thượng Thích Tôn Thắng phát nguyện cúng dường cho Giáo hội làm cơ sở đào tạo Tăng tài. Đây là một trong 3 cơ sở lớn của hệ thống Phật học viện trung phần. Hòa thượng được cử về làm Giáo Thọ tại đây. Ở đây Hòa thượng tận tâm giáo dục Tăng ni trau dồi giới tuệ cho học Tăng và tạo điều kiện thuận lợi cho việc tu học.

Năm Quý Mão (1963), trước chính sách kỳ thị Tôn giáo của chế độ Ngô Đình Diệm, Hòa Thượng đã tham gia với các vị tôn túc trong Giáo hội Phật giáo Đà Nẵng, tích cực hướng dẫn Tăng Ni bảo vệ Chánh Pháp. Mặc dầu bị bắt bớ, giam cầm, hành hạ... Hòa thượng vẫn thường răn dạy tín đồ: “Đã hiến thân cho Đạo thì không ngại gian khổ, hiểm nguy, vì sống chết là lẽ thường, chỉ có Chánh Pháp mới là lẽ sống đích thực”.

Năm Giáp Thìn (1964), cuộc tranh đấu bảo vệ Chánh pháp thành công, Giáo hội trở lại sinh họat bình thường, Hòa thượng được cử làm đặc ủy Pháp sự, kiêm Giám đốc trung tâm văn hóa Phật giáo Đà Nẵng.

Năm Ất Tỵ (1965), Hòa thượng làm Phó đại diện Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Đà Nẵng, kiêm trưởng ban quản trị trường Trung học tư thục Bồ Đề Đà Nẵng và giảng dạy Giáo lý cho cấp Trung học.

Năm Đinh Mùi (1967), Hòa thượng được cử làm Phó giám viện Phật học viện Phổ Đà kiêm giám học. Với phương pháp giảng dạy đầy tính sư phạm nên phần lớn học Tăng Phật học viện và học sinh trường Bồ Đề tiếp thu Giáo lý một cách dễ dàng.

Năm Canh Tuất (1970), Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất miền Vạn Hạnh tổ chức Đại giới đàn tại Phật học viện Phổ Đà do Hòa thượng Bổn Sư Thích Tôn Thắng làm Chánh chủ đàn. Giới đàn được đặt tên là “Giới Đàn Vĩnh Gia” và được Hòa thượng Thích Mật Nguyện chánh đại diện miền Vạn Hạnh hổ trợ. Đại giới đàn được tổ chức một cách trọng thể, trên hai ngàn giới tử kể cả giới tử tại gia thọ Thập thiện tại chùa Pháp Lâm. Tại giới đàn này, Hòa thượng được cử vào Hội đồng Giám khảo kiêm tri sự Đại giới đàn.

Năm Nhâm Tý (1972), Hòa thượng trùng tu tổ đình Diệu Pháp là ngôi chùa mà Hòa thượng Bổn Sư đang trú trì để ngôi chùa được khang trang và tín đồ có nơi tụng kinh lễ bái.

Năm Quý Sửu (1973), Cao đẳng Phật học viện Hải Đức Nha Trang khai mở Đại giới đàn Phước Huệ, Hòa thượng được cung thỉnh vào Ban giám khảo.

Năm Ất Mão (1975), trong buổi giao thời khó khăn này, Hòa thượng vẫn cố gắng hoàn thành trách nhiệm của một tu sĩ và được suy cử làm Phó đại diện Tỉnh Giáo hội Phật giáo Việt Nam thống nhất.

Năm Bính Thìn (1976), Hòa Thượng được Viện Hóa Đạo suy cử trú trì chùa Phổ Đà. Trong giai đọan này Hòa thượng tổ chức tu học để ổn định đời sống hành trì cho chư Tăng Đà Nẵng, bằng cách tổ chức an cư kiết hạ, tự tứ và Bố Tát tại trú xứ Phổ Đà. Cũng trong năm này Hòa thượng được UBMTTQVNTPĐN mời làm ủy viên mặt trận nhiệm kỳ 1976 và đắc cử làm thành viên Hội Đồng Nhân Dân tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng khóa 2. Việc đời, việc đạo gánh nặng hai vai, nhưng Hòa thượng vẫn tổ chức lớp giáo lý cho tín đồ có thiện duyên học Phật pháp vào các tối thứ 7 và sáng chủ nhật hàng tuần.

Năm Kỷ Mùi (1979), Hòa thượng đã cùng sư huynh là Hòa Thượng Thích Chơn Ngộ cùng nhau trùng tu chùa Tịnh Độ do Hòa thượng Bổn Sư kiến tạo năm 1956 tại thị xã Tam Kỳ-Quảng Nam.

Năm Tân Dậu (1981), Phật giáo cả nước đã ngồi lại trong ngôi nhà chung có tên là Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam. Trong tổ chức mới này, Hòa Thượng được cử làm Phó ban trị sự tỉnh hội Giáo Hội Phật Giáo Đà Nẵng cho đến ngày viên tịch.

Năm 1982 nhờ các khóa an cư kiết hạ và sự sinh hoạt của Chư Tăng mà GHPG Đà Nẵng trở nên khởi sắc, tín đồ càng ngày càng đông đảo, chánh điện chùa Phổ Đà đã trở nên chật hẹp và Hòa Thượng đã đứng ra trùng tu.

Năm Nhâm Thân (1992) do nhu cầu xuất gia tu học của Tăng ni trẻ mỗi ngày một đông, Hòa thượng đã trình lên Giáo hội để xin mở trường cơ bản Phật học thành phố Đà Nẵng. Tuy gặp rất nhiều trở ngại trong công việc mở trường phần thì kinh tế hạn hẹp và rất nhiều nghịch cảnh khác nhưng với lòng quyết tâm truyền trao sở học của mình cho đàn hậu tấn, Ngài đã làm tất cả những gì mình có thể, cuối cùng trường cơ bản Phật học thành phố Đà Nẵng cũng được Giáo hội và chính quyền cho phép và Ngài được suy cử làm Hiệu trưởng. Hiện nay trường đã được đổi tên thành trường Trung cấp Phật học thành phố Đà Nẵng và Hòa Thượng vẫn được cung thỉnh giữ chức vụ Hiệu trưởng của trường.

Năm Ất Hợi (1995), sau cơn bạo bệnh, Hòa thượng bị tai biến và bị liệt một bên mình, nhưng trí tuệ vẫn minh mẫn sáng suốt, thân bệnh mà tâm không bệnh, cho nên trong các nhiệm kỳ của giáo hội, Hòa thượng vẫn được suy cử làm Phó ban trị sự Tỉnh kiêm Trưởng ban giáo dục Tăng ni và là Hiệu trưởng trường Trung cấp phật học Đà Nẵng.

Năm Tân Tỵ (2001), mặc dù tật bệnh, lại thêm tuổi cao sức yếu, nhưng với nhu cầu tu học của Tăng tín đồ Phật giáo thành phố Đà Nẵng, Hòa thượng cùng với chư huynh đệ phát tâm trùng tu chánh điện chùa Phổ Đà. Nhờ đó mà ngôi chùa Phổ Đà trở thành một ngôi phạm vũ huy hoàng như hiện nay.

Hóa duyên đã mãn, Phật sự độ sanh đã viên thành, Hòa thượng đã an nhiên thị tịch lúc 20 giờ 25 phút, ngày 28 tháng 05 (nhằm ngày 12 tháng tư năm Định Hợi), hưởng thọ 76 tuổi, bảo tháp được kiến tạo tại chùa Tịnh Quang, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng.

Hòa thượng đã đi vào cõi Niết bàn vô tung bất diệt, tuy rằng hình bóng Ngài không còn hiện diện với chúng ta, nhưng những gì Ngài đã cống hiến đối với Phật giáo Quảng Nam Đà Nẵng vẫn sống mãi trong lòng Tăng Ni qua bao thế hệ.