Hành Trạng Chư Thiền Đức Xứ Quảng

10. Hòa Thượng Ấn Bính - Phổ Bảo

Hòa Thượng

ẤN BÍNH – PHỔ BẢO

( 1865 – 1914 )

Trụ Trì Chùa Chúc Thánh – Hội An

Hòa thượng thế danh Đinh Văn Sửu, sinh vào giờ Tý ngày mồng 8 tháng 11 năm Ất Sửu (1865) niên hiệu Tự Đức thứ 18 triều nhà Nguyễn tại xã Long Phước, huyện Duy Xuyên (nay là thị trấn Nam Phước-Duy Xuyên) tỉnh Quảng Nam. Thân sinh là cụ ông Đinh Văn Kiều và thân mẫu là cụ bà . . . . .

Được sinh trưởng trong một gia đình nhiều đời thâm tín Tam Bảo, nên tâm nguyện xuất gia tu học theo đạo giải thoát đã nảy sinh trong Ngài từ lúc ấu thơ. Thêm vào đó, do sự giáo dưỡng của thân phụ nên thiện duyên ấy ngày càng tăng trưởng và mầm Bồ đề ấy nảy cành xanh lá.

Năm Kỷ Mão (1879), Ngài phát tâm xuất gia, được thân phụ đưa đến chùa Tam Thai lạy tổ Chương Quảng Mật Hạnh xin làm đệ tử. Ngài được Tổ thâu nhận làm môn hạ nhập chúng tu học và ban cho pháp danh Ấn Bính.

Năm Giáp Thân (1884), Kiến Phước nguyên niên, sau 5 năm hành điệu, Ngài được Bổn sư thế độ và

ban cho pháp tự Tổ Thuận, nối pháp đời 39 dòng Lâm Tế, thế hệ thứ 6 pháp phái Chúc Thánh.

Tháng 4 cùng năm, Tổ sư Mật Hạnh viên tịch nên Ngài về Phước Lâm y chỉ Hòa thượng Vĩnh Gia tu học.

Năm Kỷ Sửu (1889), niên hiệu Thành Thái nguyên niên, Hòa thượng Quy Trụ trụ trì chùa Thiên Tôn ở xã An Ninh, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên khai đàn truyền giới, Ngài được thọ Tam Đàn cụ túc tại giới đàn này. Lúc bấy giờ Ngài vừa tròn 25 tuổi.

Sau khi thọ giới, Ngài ở lại Phú Yên một thời gian tham học kinh luật tại chùa Từ Quang với các vị cao Tăng đương thời như: Huệ Minh, Pháp Tạng, Pháp Hỷ v.v… Chùa Từ Quang là một trong những cái nôi đào tạo Tăng tài của Phật giáo miền Trung, lúc bấy giờ các vị cao Tăng tỉnh Phú Yên đều uyên thâm giáo nghĩa. Nhờ nhân duyên thân cận nên sự tu học của Ngài tiến bộ vượt bực.

Năm Quý Tỵ (1893), niên hiệu Thành Thái năm thứ 5, Ngài được tổ Vĩnh Gia phú pháp hiệu là Phổ Bảo đại sư. Với pháp hiệu này, Tổ kỳ vọng vào Ngài tương lai phổ tế Phật pháp quý báu đến khắp các nơi.

Năm Tân Sửu (1901), niên hiệu Thành Thái thứ 13, Hòa thượng Chứng Đạo đương kim trụ trì chùa

Chúc Thánh vì tuổi cao nên về lại chùa Phổ Quang tại quê nhà làng Cẩm Văn, Điện Bàn. Vì thế, Sơn môn đã cử Ngài kế tục trụ trì tổ đình Chúc Thánh.

Lúc bấy giờ, đất nước đang bị người Pháp đô hộ, nhân dân một cổ hai tròng đời sống vô cùng cơ cực. Tuy nhiên với cương vị trụ trì một ngôi chùa tổ của môn phái, Hòa thượng không ngừng đem hết khả năng của mình xiển dương Phật pháp, tiếp tăng độ chúng, trùng kiến Già Lam.

Năm Tân Hợi (1911), Hòa thượng khởi công đại trùng tu lại tổ đình Chúc Thánh, nâng cao ngôi chánh điện và tiền đường, xây thêm Đông đường và Tây đường v.v… khiến cho Già Lam Chúc Thánh khang trang, đẹp đẽ. Và những công trình này gần như cố định cho đến lần trùng tu năm 2004. Thời bấy giờ trong lúc giặc giã nhiễu nhương, kinh tế khó khăn mà Ngài làm được những Phật sự như vậy thì quả thật là một điều hy hữu, không thể nghĩ bàn.

Hòa thượng trụ trì Chúc thánh được 13 năm, đến năm Giáp Dần (1914), niên hiệu Duy Tân năm thứ 8, vào giờ Ngọ ngày 11 tháng 2 thân vô bệnh tật, Ngài gọi trưởng tử Thiện Quả đến phú chúc kế thừa trụ trì chốn tổ, dặn dò hàng môn đồ lần cuối rồi niệm Phật mà thoát hóa, hưởng thọ 50 tuổi đời và 25 hạ lạp. Môn đồ xây

tháp và tôn trí nhục thân Ngài ở phía Đông khuôn viên của Tổ đình

Hòa thượng Ấn Bính là một trong những vị cao Tăng của Phật giáo Quảng Nam đầu thế kỷ XX. Đúng nửa thế kỷ xuất hiện tại Ta Bà và 25 mùa an cư kiết hạ, Ngài đã có công rất lớn trong việc trùng tu chùa Chúc Thánh xứng tầm là một ngôi tổ đình của thiền phái Chúc Thánh. Đệ tử của Ngài đều là những bậc thạc đức, đã đem hết sức mình hoằng dương Phật pháp như ngài Chơn Chứng-Thiện Quả: kế nghiệp trụ trì Chúc Thánh; Chơn Trừng-Đạo Thanh: khai sơn chùa Pháp Hoa-Phú Nhuận; Chơn Nhật-Quang Minh: khai sơn chùa Chúc Diên-Gia Định v.v..và ngày hôm nay, các pháp tôn của Ngài có mặt khắp cả nước và hải ngoại để tiếp tục sứ mệnh hoằng dương Phật pháp, duy trì mạng mạch của tổ đức tông môn.

11. Hòa Thượng Ấn Bổn - Vĩnh Gia

Hòa Thượng

ẤN BỔN – VĨNH GIA

( 1840 – 1918 )

Trụ Trì Chùa Phước Lâm – Hội An

Hòa thượng Vĩnh Gia thế danh Đoàn Văn Hiệu [1], sinh giờ Dần ngày khánh đản đức Quan Thế Âm 19 tháng 2 năm Canh Tý (1840), nhằm niên hiệu Minh Mạng thứ 21 tại xã An Hiệp, huyện Lễ Dương, phủ Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam (nay là làng An Hiệp, xã Bình Chánh, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam).

Thuở thiếu thời Ngài được thân sinh cho theo học chữ Nho mong lập công danh nơi cửa Khổng sân Trình để rạng rỡ với đời. Nhưng có lẽ túc duyên nhiều đời với chốn Không Môn nên Ngài đã khước từ lợi danh trần thế, mong phủi sạch não phiền trong giáo lý Phật Đà.

Năm Mậu Ngọ (1858), khi vừa tròn 18 tuổi thì thân sinh qua đời. Từ đó, Ngài đi khắp đó đây tìm bậc minh sư để thọ giáo tu học. Sau khi đàm đạo với cụ Bố Chánh Sứ Nguyễn Khoa Luận (về sau xuất gia với đạo hiệu Viên Giác Hòa thượng-khai sơn chùa Ba La Mật tại Huế) thì được biết thiền sư Toàn Nhâm Quán Thông

là bậc cao tăng đương thời đang hoằng hóa tại đạo tràng Phước Lâm nên Ngài tìm đến học đạo. Ngài được Hòa thượng Quán Thông thuận cho nhập chúng tu học tại chốn tổ ròng rã sáu năm. Sau đó, tổ Quán Thông cho Ngài ra Tam Thai-Ngũ Hành Sơn thọ giáo với thiền sư Chương Tư Huệ Quang là đệ tử lớn của Tổ. Tại tổ đình Tam Thai, Ngài được tổ Huệ Quang thế độ ban cho pháp danh Ấn Bổn, tự Tổ Nguyên.

Năm Quý Hợi (1863), tổ Quán Thông khai giới đàn tại chùa Phước Lâm, Ngài được đăng đàn thọ giới Cụ Túc, đắc pháp hiệu là Vĩnh Gia. Như vậy, Ngài chính thức nối pháp dòng Lâm Tế đời 39, thế hệ thứ 6 pháp phái Chúc Thánh khi vừa tròn 24 tuổi.

Sau khi đắc giới, Ngài nổ lực tinh cần tu học, lễ bái sám pháp, nghiêm trì giới luật nên đạo phong dần dần tỏa rạng.

Năm Giáp Thân (1884), Kiến Phước nguyên niên, Hòa thượng được triều đình bổ nhiệm làm trụ trì quốc tự Linh Ứng-Ngũ Hành Sơn.

Năm Đinh Hợi (1887), thiền sư Chương Nhẫn Quảng Hóa, trụ trì tổ đình Phước Lâm viên tịch, Hòa thượng niệm ân tổ đức bèn khất hồi về lại Phước Lâm để phụng sự chốn tổ, nơi mà Ngài đã sơ cơ nhập đạo. Từ đây Ngài đã gióng vang rền trống pháp, tiếp nối ngọn

đèn thiền của tông môn Chúc Thánh nên đồ chúng theo về tu học rất đông. Phước Lâm trở thành một đạo tràng hưng thịnh bậc nhất của tỉnh Quảng Nam thời bấy giờ.

Trong chốn rừng thiền, Ngài là bậc long tượng mà tăng nhân muôn nơi kính ngưỡng. Vì thế, Ngài thường được cung thỉnh làm vào Hội đồng thập sư các đàn giới như: giới đàn năm Quý Tỵ (1893) tại tổ đình Chúc Thánh, Ngài được cung thỉnh làm Giáo thọ A-xà-lê. Năm Giáp Ngọ (1894), Ngài được cung thỉnh làm Đệ nhị tôn chứng giới đàn chùa Báo Quốc-Huế. Năm Bính Ngọ (1906), Ngài được cung thỉnh làm Yết ma A-xà-lê tại giới đàn chùa Thập Tháp Di Đà-Bình Định. Đặc biệt năm Canh Tuất (1910), Ngài khai đại giới đàn tại tổ đình Phước Lâm và được cung thỉnh làm Đàn Đầu Hòa thượng. Hàng giới tử đắc pháp tại giới đàn này về sau trở thành những bậc đống lương trong Phật pháp như cố Đại lão Hòa thượng Thích Tịnh Khiết, cố Đại lão Hòa thượng Thích Giác Nhiên, đệ nhất và đệ nhị Tăng Thống Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất.

Trong đạo tình pháp lữ với chư sơn các tỉnh thành thì Ngài có mối quan hệ khắn khít gắn bó mật thiết. Điều này được thể hiện trong việc Ngài trùng tu tổ đình Phước Lâm vào năm Kỷ Dậu (1909) được chư sơn khắp các tỉnh thành phát tâm hộ trợ. Đặc biệt, trong văn

bia nơi bảo tháp của Ngài do Hòa thượng Huệ Pháp, trụ trì chùa Thiên Hưng-Huế đứng chánh bái. Như vậy, giữa tổ Vĩnh Gia và ngài Huệ Pháp có một mối giao tình rất mật thiết.

Đối với triều đình nhà Nguyễn, Ngài là bậc thầy hướng đạo. Vì thế, Ngài thường được mời ra đất thần kinh để giảng dạy Phật pháp cho hoàng gia. Giới đức uy nghi, làu thông kinh điển, nên các danh nho đương thời theo về học Phật và quy y với Ngài như: Tuy Lý Vương-Miên Trinh, Đô thống Lê Viết Nghiêm v.v…Đặc biệt bậc danh nho cùng quê với Ngài là cụ Hà Đình Nguyễn Thuật- Thượng thư Bộ lại Hiệp biện Đại học sĩ hàm Thái tử Thiếu Bảo đã cung lục hai câu đối của thi sĩ Tô Đông Pha đời nhà Đường tại Trung Quốc để tặng Ngài. Câu đối như sau:

Tăng lữ thả bồi hương hỏa xã

Cao tình du ái thủy vân hương.

Ngài chú trọng đến việc đào tạo tăng tài kế thừa truyền trì mạng mạch chánh pháp. Vì thế, Ngài thường căn dặn hàng môn đồ rằng: “Giới luật là thọ mạng của Phật pháp, nếu phá giới phải hoàn lại y bát, ra khỏi Già Lam, để cho trong đục rõ ràng, tà chánh phân chia. Có vậy nước Thiền định mới khai thông, đèn Tri giác thêm sáng tỏ…”. Và trong hàng môn hạ của Ngài,

có những vị đã tiếp nối Tôn Sư hoằng truyền Phật pháp như các ngài: Ấn Nghiêm Tổ Thân Phổ Thoại (Đệ tử y chỉ-khai sơn chùa Long Tuyền-Hội An); Ấn Bính Tổ Thuận Phổ Bảo (Đệ tử y chỉ-Trụ trì đời thứ 8 tổ đình Chúc Thánh); Chơn Chứng Đạo Tâm Thiện Quả (Đệ tử y chỉ-Trụ trì đời thứ 9 tổ đình Chúc Thánh); Chơn Thể Đạo Viên Phổ Minh (Trụ trì đời thứ 7 tổ đình Phước Lâm); Chơn Huệ Đạo Nhật Phổ Trí (Trụ trì đời thứ 8 tổ đình Phước Lâm); Chơn Sâm Đạo An Phổ Truyền (Khai sơn chùa Văn Thánh-Gia Định); Chơn Phước Đạo Bích Hoằng Thọ (Khai sơn chùa Thanh Quang-Camphuchia); Chơn Kiết Đạo Tường Phổ Hóa, Chơn Tánh Đạo Không Hoằng Định (Hoằng hóa tại chùa Phước Huệ-Huế); Chơn Nhã Đạo Huyền Hoằng Nghĩa, Chơn Quang Đạo Hiển Hoằng Nhơn (Trụ trì tổ đình Vạn Đức-Hội An) v.v….hàng đệ tử xuất gia và tại gia ân triêm pháp nhũ số đông vô lượng.

Tuy trong ngôi vị được triều đình tôn kính nhưng Ngài vẫn không quên trách nhiệm của người con Việt trước sự mất chủ quyền của đất nước nên Ngài đã âm thầm cố vấn cho nhà chí sĩ Trần Cao Vân và Thái Phiên trong phong trào Duy Tân. Điều này đã thể hiện được tinh thần yêu nước của Ngài trong cơn quốc biến.

Thế rồi, năm tháng dần trôi, thân tứ đại của Hòa thượng theo thời gian bì quyện. Thuận lẽ vô thường, Hòa thượng đã xả báo thân trong thế ngồi kiết già phu

tọa, trở về với cảnh giới tự tại của mình vào giờ Tuất (7-9 giờ tối) ngày 20 tháng 3 năm Mậu Ngọ (1918), thọ thế 79 năm, với 55 hạ lạp.

Môn đồ lập tháp bên trái tổ đình Phước Lâm để thờ Ngài. Trong bi ký có đoạn xưng tán như sau:

Đại tai Thế Tôn

Niêm hoa thị đạo

Lịch tổ thiệu thống

Nguyên lưu hạo hạo

Diên cập Hòa thượng

Mật khế chơn thuyên

Thật tướng liễu minh

Trí châu thể viên

Giới đàn phẩm cực

Bi nguyện di thâm

Cam lồ phổ triêm

Đắc đạo như lâm

Khắc chấn môn đình

Nghiễm cự phạm vũ

Di quyết tự pháp

Phước duyên tịnh thụ

Hóa cơ vân châu

Tịch quang nhất nhập.

Tạm dịch:

Lành thay Thế Tôn

Cầm hoa dạy đạo

Chư tổ nối truyền

Suối nguồn mênh mang

Kế đến Hòa thượng

Khế hợp chân kinh

Thấy rõ thật tướng

Thể tròn trí sáng

Ngôi cao giới đàn

Nguyện từ sâu dày

Mưa lành thấm khắp

Đắc đạo như rừng

Chấn chỉnh Tông môn

Trang nghiêm Phạm vũ

Di huấn đồ chúng

Phước duyên đầy đủ

Giáo hóa viên mãn

Nhập cảnh Tịch Quang.

Tuy rằng Ngài đã viên tịch nhưng pháp âm Ngài vẫn mãi vang vọng, đạo hạnh Ngài vẫn tỏa rạng nơi núi Ngũ sông Thu. Đúng 60 năm sau kể từ ngày Hòa

thượng khai mở giới đàn tại Phước Lâm (Canh Tuất-1910), vào năm Canh Tuất (1970), Phật Học Viện Phổ Đà-Đà Nẵng mở giới đàn lấy tên là “Đại giới đàn Vĩnh Gia” để nhắc nhở các thế hệ Tăng Ni luôn mãi ghi nhớ công đức của Ngài. Đây là đại giới đàn có tính cách quy mô nhất của Phật giáo Việt Nam từ trước đến nay. Hội đồng thập sư đều là những bậc giới luật tinh nghiêm, đạo cao đức trọng, rường cột của Phật giáo Việt Nam đương thời. Có một điều thật là đặc biệt hy hữu: Đại lão Hòa thượng Thích Giác Nhiên-Đệ nhị Tăng thống Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất làm Đàn đầu Hòa thượng trong giới đàn này là vị giới tử đắc pháp với tổ Vĩnh Gia tại Phước Lâm 60 năm về trước. Đúng 60 năm về trước, Hòa thượng Thích Giác Nhiên thọ lãnh giới pháp nơi tổ Vĩnh Gia, và 60 năm sau, Ngài đảm nhận trách nhiệm truyền trao giới pháp lại cho các thế hệ Tăng Ni kế thừa. Điều này chúng ta thấy có vẻ ngẫu nhiên nhưng phải chăng có sự sắp đặt mầu nhiệm của Phật pháp vô biên.

Bị chú:

[1]. Theo như tiểu sử in trong Giới Điệp của giới đàn Vĩnh Gia năm 1970 do Phật học viện Phổ Đà tổ chức thì Ngài có tên là Nhược. Tuy nhiên, trong một số giấy tờ văn khế lúc Ngài còn trụ trì chùa Linh Ứng thì Ngài ký tên là Đoàn Văn Hiệu. Vì thế, trong bản tiểu sử này chúng tôi ghi thế danh Ngài là Đoàn Văn Hiệu.

12. Hòa Thượng Ấn Lan - Từ Trí

Hòa Thượng

ẤN LAN – TỪ TRÍ

( 1852 – 1921 )

Tăng Cang Tam Thai - Linh Ứng - Ngũ Hành Sơn

Hòa thượng thế danh Nguyễn Viết Lư (Lô), hiệu Thức Trai, sinh vào giờ Dần ngày mồng 6 tháng 10 năm Nhâm Tý (1852), Tự Đức thứ 5 tại xã An Bình, huyện Lễ Dương, phủ Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam (nay là xã Bình Chánh, huyện Thăng Bình, Quảng Nam). Vốn túc duyên nhiều đời với cửa Phật nên Ngài sớm có chí nguyện xuất gia và tham bái các vị trưởng lão trong bản tỉnh.

Năm Bính Dần (1866), niên hiệu Tự Đức thứ 19, khi vừa lên 15 tuổi, nhân duyên xuất gia hội đủ, Ngài đến chùa Linh Ứng, núi Ngũ Hành bái Hòa thượng Chương Quảng-Mật Hạnh làm thầy. Thấy Ngài phong tư đỉnh ngộ khác người nên Tổ thu nhận làm môn đệ và cho pháp danh là Ấn Lan, tự là Tổ Huệ. Ngài nối pháp dòng thiền Lâm Tế đời 39 và thế hệ thứ 6 pháp phái Chúc Thánh.

Từ đó, Ngài tinh cần học đạo, nghiên tầm giáo điển, cùng các ngài Từ Nhẫn, Chí Thành, Vĩnh Gia

v.v… kết làm pháp lữ học kinh luật luận. Sự tinh cần học đạo của Ngài đã được tổ Mật Hạnh ấn chứng, truyền trao y bát, phú chúc với pháp hiệu là Từ Trí. Sự kiện này xảy ra năm Kiến Phước nguyên niên, Giáp Thân (1884), khi Ngài vừa tròn 32 tuổi.

Năm Bính Tuất (1886), Đồng Khánh nhị niên, Ngài được triều đình bổ nhiệm làm trụ trì chùa Linh Ứng. Từ đây, Ngài ra sức tu bổ Linh Ứng, tạo tượng, đúc chuông khiến cho chùa ngày càng khang trang mỹ lệ. Đồng thời, Ngài tham dự các giới đàn để thí giới cho Tăng đồ tu học.

Năm Ất Mùi (1895), niên hiệu Thành Thái thứ 7, vua sai Tổng đốc Nam Nghĩa đại thần Nguyễn đại nhân làm khâm sai sát hạch Tăng đồ. Thấy Ngài tinh tường khoa phạm kinh văn nên ngài khâm sai tâu về triều đình sắc phong cho Ngài làm Tăng cang, cai quản hai chùa Tam Thai-Linh Ứng. Trong lịch sử Phật giáo tại Ngũ Hành Sơn, Ngài là vị Tăng cang đầu tiên vậy.

Năm Đinh Dậu (1897), niên hiệu Thành Thái thứ 9, nhà vua ban cho Ngài hai chiếc “Ngũ Phước Ngân Tiền”, tưởng thưởng cho công đức tu hành cũng như đạo hạnh của Ngài.

Năm Canh Tý (1900), niên hiệu Thành Thái thứ 12, vua ban cho Ngài tấm biển với 4 chữ lớn “Hữu Tâm

Tượng Giáo” treo lên cao để tán thán tài đức của Ngài đã làm Phật giáo hưng thạnh như thời Tượng pháp.

Năm Nhâm Dần (1902), niên hiệu Thành Thái thứ 14, Ngài tổ chức đại trai đàn tại chùa Linh Ứng, đích thân vua Thành Thái ngự vào dự lễ và ban cho Ngài sáu chiếc ca sa để thưởng cho Phật sự này.

Năm Bính Ngọ (1906), niên hiệu Thành Thái thứ 18, vì bệnh duyên nên Ngài dâng sớ lên triều đình xin nghỉ chức Tăng cang. Tuy nhiên, Ngài vẫn ở lại Linh Ứng để chữa bệnh và đúc một pho tượng Chuẩn Đề tôn trí tại chùa.

Năm Tân Hợi (1911), niên hiệu Duy Tân thứ 5, vì thiền đường chật hẹp, Ngài làm thêm một ngôi nhà tại bên phải của chùa, có tên là “Thiền lưu tôn đường”. Đồng thời, cũng trong năm này, Ngài đã trùng tu lại bảo tháp của tổ khai sơn là Bửu Đài thiền sư.

Vào ngày mồng 2 tháng 7 năm Tân Dậu (1921), triều vua Khải Định năm thứ 6, Ngài đã xả bỏ báo thân để thể nhập vào pháp thân bất sanh bất diệt ở tuổi đời 70. Bảo tháp của Ngài được xây dựng tại phía Nam của ngọn Thủy Sơn trong cụm Ngũ Hành.

Thiền sư Từ Trí là một trong những cao Tăng của Quảng Nam thời cận đại. Ngài là người tinh nghiêm

giới luật, tu hành khổ hạnh. Sự trì giới và khổ hạnh của Ngài đã được một ký giả người Pháp tên Albert De Marbre viết lại trong cuốn Les Montagnes De Marbre (Ngũ Hành Sơn) như sau: “ Nhưng tôi biết vị Tăng cang Lư có lần đã ngã quỵ với khoản tiền lương và chế độ ăn uống này. Vị sư phải nhờ bệnh viện Hội An điều trị, năm 1920, chứng suy dinh dưỡng khiến nhà tu chịu đựng hết nỗi. Dù giải thích thế nào, viện dẫn lý lẽ ra sao, vị trưởng lão già nua vẫn không muốn vượt ra ngoài giới luật nghiêm cấm dùng mọi thức ăn có nguồn là động vật: như sữa, trứng, mỡ, nước mắm, ngay cả thịt và cá.”[1]

Ngài đã trước tác cuốn “Ngũ Hành Sơn Lục” vào năm Bính Thìn (1916). Đây là cuốn sách rất có giá trị về mặt lịch sử, bổ ích cho những ai để tâm nghiên cứu về lịch sử văn hóa và Phật giáo tại Ngũ Hành Sơn. Đạo nghiệp và công hạnh của thiền sư Ấn Lan-Từ Trí vẫn mãi là một tấm gương sáng cho các thế hệ Tăng trẻ Quảng Nam nói chung và của dòng Lâm Tế Chúc Thánh nói riêng noi theo.

Bị chú:

[1] Albert Sallet, Les Montagnes De Marbre (Ngũ Hành Sơn), Nguyễn Sinh Duy chuyển ngữ, tr 205-206, NXB Đà Nẵng 1996.

13. Hòa Thượng Thiền Định - Tùng Sơn

Hòa Thượng

THIỀN ĐỊNH – TÙNG SƠN

( 1840? - ….? )

Ẩn Tu Tại Động Tùng Sơn – Đại Lộc

Hòa thượng Tùng Sơn, thế danh Đoàn Ngọc Châu, sinh vào khoảng những năm 1840, đời vua Minh Mạng tại tỉnh Gia Định, miền Nam nước Việt.

Thuở thiếu thời Ngài theo ngành võ học được tuyển dụng làm lính biên phòng, được đi khắp chốn nên thông thạo hai thứ tiếng Miên-Lào. Đến khi quân Pháp đánh chiếm Nam bộ, Ngài được một viên sĩ quan người Pháp tuyển dụng đưa sang Pháp học nghành sữa chữa máy móc tàu thủy tại Pari. Trong thời gian ở đây, Ngài học thông thạo tiếng Pháp cũng như thấy được sự văn minh tiến bộ của xứ người và biết được nguyên nhân của sự tiến bộ ấy. Từ đó, Ngài ôm ấp một hoài bão: làm sao giúp nhân dân mình thoát khổ.

Sau khi về nước, Ngài được vua Tự Đức tuyển dụng vào kinh đô, phong chức Vệ Úy trông coi 6 chiếc thuyền chiến của triều đình nên thời nhơn gọi Ngài là Ông Sáu Máy.

Kể từ khi vào kinh đô làm việc, Ngài chứng kiến cảnh triều đình nhà Nguyễn lụn bại với chính sách bế

quan tỏa cảng. Ưu tư trước vận mệnh đất nước, Ngài dâng biểu xin được cải đổi một số điều luật của quốc gia để đất nước kịp phát triển củng cố thực lực đối kháng với người Pháp. Tuy nhiên, đa số các quan lại thời bấy giờ đều thủ cựu nên những ý kiến của Ngài bị bác bỏ. Thấy không thể nào xoay chuyển được một hệ thống lãnh đạo cực đoan, Ngài bèn treo ấn từ quan, tìm con được xuất gia học đạo, đem giáo lý từ bi xoa dịu nổi khổ của nhân sinh.

Ngài xuất gia với ai, khi nào thì chúng ta không được rõ. Tuy nhiên vào năm Giáp Ngọ (1894), niên hiệu Thành Thái thứ 5 Ngài đến ngụ tại làng Hà Tân, xã Đại Lãnh, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam. Lúc bấy giờ Ngài khoảng trạc độ tuổi 50. Tại đây, Ngài ở trong một hang động trên núi cao, suốt ngày niệm Phật tụng kinh. Ngài chỉ ăn toàn rau quả. Thỉnh thoảng Ngài xuống núi đến nhà ông Ngại tại thôn Hà Vi để nhờ mua thực phẩm.

Thấy dân chúng nơi đây khổ cực, bệnh hoạn nhiều nên Ngài bốc thuốc chữa bệnh giúp người. Đồng thời, Ngài có những thuật kỳ dị khác người khiến giúp cho người dân thoát khỏi những tai ương khổ nạn.

Thời bấy giờ tại Đại Lộc đang nổi cộm sự việc nhà chí sĩ Trần Cao Vân ẩn mình tại chùa Cổ Lâm để

khởi xướng phong trào Duy Tân. Vì thế, các nhà tu hành đều bị thực dân Pháp theo dõi khủng bố. Ngài cũng đã một vài lần bị chúng quấy nhiễu, nhưng khi đưa Ngài về tòa công sứ Hội An, Ngài dùng tiếng Pháp nói chuyện với viên công sứ khiến họ phải nể phục.

Thỉnh thoảng Ngài rời núi cao để vào Quảng Ngãi đàm đạo với thiền sư Ấn Hướng Pháp Nhãn tức ngài Mộc Y tại chùa Phước Sơn huyện Bình Sơn. Và giữa Ngài với Hòa thượng Mộc Y có một mối quan hệ rất mật thiết. Hòa thượng Mộc Y là một trong những nhân vật then chốt phong trào Cần vương tại Quảng Ngãi nhưng đại sự bất thành nên xuất gia tìm phương cách khác cứu đời. Sự quan hệ mật thiết này khẳng định hơn nữa tinh thần yêu nước của Hòa thượng Thiền Định Tùng Sơn. Đặc biệt, pháp tu và cách hành đạo của hai Ngài có điểm tương đồng: dùng các pháp thuật, y dược để giúp nhân dân thoát khỏi những tai ương do các thế lực vô hình tạo ra. Chí hướng của Hòa thượng Tùng Sơn được thể hiện qua bài thơ sau:

Chài danh, câu lợi ủa mà chi?

Lợt lạt màu thiền họa có khi.

Khe Hạc sóng êm thuyền tế độ

Non Tùng bia tạc đá còn ghi

Tòa sen phất phất đưa hương nhẹ

Áo tuyết phau phau chút bụi gì!

Ngoảnh lại Hoàn châu thương những kẻ,

Khối trần đẽo mấy vẫn còn y.

Cho đến một hôm, Ngài xuống núi đến nhà chú Ngại và dặn rằng: “Giờ Ngọ ngày mai, khi nào thấy trên núi có ngọn khói bốc cao, xông thẳng lên trời thì lúc đó tôi mất và mọi người hãy lên chôn xác tôi”. Đến hôm sau vào giờ Ngọ, chú Ngại và dân làng thấy hiện tượng như Ngài dặn bèn lên núi. Khi đến nơi thì thấy nhục thân của Ngài đã được mối un cao như nấm mồ. Trong thạch động, Ngài có để lại bài thơ như sau:

Lánh trần lên cõi tiên

Non tùng xưa bảy từng

Trường sanh tin có thuốc

Chẳng già tăng bạch vân.”

Hôm đó là vào ngày mồng 8 tháng 3 nhưng không rõ năm nào.

Hiện nay tại chùa Cổ Lâm-Đại Lộc thờ long vị Ngài với dòng chữ như sau: “ Tùng Sơn Động Từ Không Môn Pháp Giới Tàng Thân tánh Bùi húy Ngọc Châu hiệu Thiền Định Giác Linh Đại Sư”

Thông thường, một con người đạo hạnh, thương vật giúp người, cứu khốn phò nguy thì hay được nhân gian lưu truyền và tô điểm bởi những giai thoại hay và đẹp. Tuy nhiên, những giai thoại này phải được xuất phát từ những sự việc có thật, sau đó được nhân gian truyền khẩu, thêm bớt cho câu chuyện thêm sinh động, ly kỳ. Cuộc đời và hành trạng của Ngài Thiền Định-Tùng Sơn cũng như vậy. Ngài đã đến, đã đi theo đúng nghĩa “Nhạn vô lưu tích” nhưng dân gian vẫn cứ mãi lưu truyền và ngợi ca. Qua bài minh của ông Lưu Thúc Kỳ và tập hợp những sự tích về Ngài, chúng ta thấy được tinh thần nhập thế cứu đời của những bậc Đại sĩ. Nhập thế tích cực nhưng không bị hệ lụy bởi thế gian., đó là điểm nổi bậc tinh thần Bồ tát hạnh của Phật giáo Đại thừa được thể hiện qua con người và hành trạng của thiền sư Thiền Định-Tùng Sơn.

Phụ Lục: Bài bi ký Đài Sơn Tăng Truyện của tú tài Lương Thúc Kỳ:

“ Có một vị sư già chẳng biết ở nơi đâu?

Vào mùa hạ năm Giáp ngọ thuộc triều vua Thành Thái, có một ông già, trên tay cầm một cây gậy lần lần mà đi đến làng Hà Tân thì dừng bước. Ông trạc độ năm mươi tuổi, dung mạo siêu phàm, tự xưng họ Bùi tên Châu, người ở tỉnh Gia Định. Thuở nhỏ thất học,

chỉ chuyên luyện võ nghệ, sau đi lính biên phòng, được học biết hai thứ tiếng Ai Lao và Cao Miên, được tuyển dụng theo quân Pháp đế thành Ba Lê, học nghề sửa chữa máy móc tàu thyền và các hải đăng, rồi chuyển sang Hương Cảng mà về nước. Sau theo sĩ quan Pháp lên kinh được vua ban chức Vệ Uý coi điều hành sáu chiếc chiến thuyền, nên tục gọi ông là Sáu Máy. Trong lúc về Việt Nam ông có tâu xin sửa đổi một số điều luật không cần thiết trong vấn đề xây dựng đất nước, nhưng triều đình lúc bấy giờ bê tha không chịu nghe lời, ông tự trách mình lúc bình sanh chẳng góp được gì cho nước nhà đương cơn nguy kịch, chi bằng chỉ có xuất gia tu đạo là con đường giải thoát cho chính mình và giúp đời, đó là niềm vui hơn hết. Phàm trong thiên hạ, nơi nào có động thiêng, đất lành, thì nơi ấy ắt có dấu in mầu nhiệm vậy.

Ông ở lại xóm Hà Tân được năm tháng, thấy nhân dân đau ốm quá nhiều, ông bèn vào rừng tìm các loại cây thuốc đem về chữa trị cho dân chúng được nhiều người khỏi bệnh. Nhưng theo ông nghĩ, đây chỉ là việc làm cấp thời chứ không phải là cách tế độ lâu dài được. Ông tự sám hối để tìm ra con đường giải thoát thiết thực mới có thể đem lại hạnh phúc cho đời, nên ông nhất quyết tìm vào núi Đài Sơn ở mà tu luyện, núi này là một rừng thông rợp bóng, đá trắng trải bằng, có

hang sâu thẳm, có hoa toả ngát làm đường, có khe đá nước chảy trong veo, tiếng vang thoang thoảng.

Người trong thôn xóm mỗi lần lên núi xin thuốc, thấy ngài ngồi tọa thiền, miệng niệm Nam Mô A Di Đà Phật, nhiều lần, tiếng âm vang ngân trong hang núi, tụng xong ngài đứng dậy, tay cầm một con dao nhỏ, cắt một cành thông, rứt bỏ lá vỏ bên ngoài, xem rất đẹp, bảo rằng: “ Người đời vì quá cố chấp nên mang nhiều thiệt nghiệp”, rồi dẫn đến sau am, ngài chỉ một hang đá mà nói rằng “ Sau ta quy liễu thì đem xác ta bỏ vào trong hang ấy”. Nguyện xong, ngài xuống núi để cho thuốc, liền gặp tên tuần phủ giả danh là người Quảng Sơn bảo ngài là kẻ làm loạn, xúc phạm nhiều lời thô lỗ, toan bắt ngài, ngài cố nhịn mà không sao nhịn nổi, tính nóng dấy lên, ngài né mình co chân đạp tên Tuần phủ, hai bên đánh nhau, tên Tuần phủ không sao địch nổi, toan bỏ chạy về báo với Tòa quan rằng:“ Bùi Châu là kẻ phản nghịch”, tòa quan liền phái bọn lính tập suốt đêm lên tận núi Đài Sơn vây bắt. Ngài không chút sợ hãi, ngó thẳng tòa quan mà phân trần sự việc. Tòa quan biết mình nghe lời tên Tuần phủ là sai nên cúi xin lỗi, đem quân rút lui.

Ngài bèn quay lên núi không muốn tiếp chuyện với người ngoài, ngày ngày ngưng thần cầu mong thoát hóa, hàng ngày đúng giờ ngọ, ngài chỉ ăn một bữa ăn thanh đạm bằng rau rừng mà thôi. Ngài ngồi tu được

hai năm, dung mạo ngài đoan nghiêm, sáng suốt, đi đứng nhẹ nhàng, không hề đau ốm, sau thời gian ngài tuyệt thực chết.

Người địa phương nhớ lời ngài dặn, đem xác ngài để vào trong hang đá sau am. Nơi đây thành kiến thạch (Gò kiến).

Trong thạch động , Thiền sư có đề một bài thơ rằng:

Lánh trần lên cõi tiên

Non tùng xưa bảy từng

Trường sanh tin có thuốc

Chẳng già tăng bạch vân.”

Hà Tân Hậu bổ LươngThúc Kỳ

Bị chú:

[1]. Ngài Lương Thúc Kỳ, tác giả của bài ký “Đài Sơn Tăng Truyện”, sinh năm Quý Dậu (1873) tại làng Hà Nha, huyện Diên Phước, tỉnh Quảng Nam (nay là xã Đại Lãnh, huyện Đại Lộc). Ông đậu cử nhân tại Thừa Thiên vào năm Canh Tý (1900) cùng với các ông Huỳnh Thúc Kháng, Phan Châu Trinh, Nguyễn Đình Tiến. Là người có tinh thần yêu nước nên cuộc đời ông cũng lắm lao đao. Ông mất ngày 23 tháng 9 năm Đinh Hợi (5/11/1947) tại quê nhà. Qua tiểu sử của tác giả, ta có thể tin tưởng vào tính chính xác của bài ký này vì tác giả sống cùng thời với Ngài Tùng Sơn.

14. Hòa Thượng Thích Phước Trí

Hòa Thượng

THÍCH PHƯỚC TRÍ

( 1867 – 1932 )

Tăng Cang Tam Thai-Linh Ứng – Ngũ Hành Sơn

Hòa thượng thế danh Nguyễn Văn Diệu, sinh giờ Hợi ngày 19 tháng 10 năm Đinh Mão (1867), tại xã Mỹ Khê, huyện Hòa Vang, tỉnh Quảng Nam. (nay là quận An Hải, thành phố Đà Nẵng.) Thân phụ là cụ ông Nguyễn Văn Quang pháp danh Ấn Ngôn, thân mẫu là cụ bà Đỗ Thị Huệ, pháp danh Ấn Lan. Song thân của Ngài đều là đệ tử của tổ Chương Lý Trí Quang, khai sơn chùa Mỹ Khê (nay cải hiệu lại là chùa Phước Mỹ)-trụ trì tổ đình Cổ Lâm huyện Đại Lộc-Quảng Nam.

Thuở thiếu thời, vì mến mộ chốn thiền môn u tịch nên Ngài phát nguyện xuất gia tu đạo. Ngài đến chùa Linh Ứng đảnh lễ Hòa thượng Chí Thành xin được làm đệ tử. Thấy Ngài căn tánh sáng lẹ nên Tổ hoan hỷ thu nhận và ban cho pháp danh Chơn Pháp, tự Đạo Diệu, nối pháp đời 40 tông Lâm Tế, thế hệ thứ 7 pháp phái Chúc Thánh.

Với tánh tình nhòa nhã, nghiêm trang, tinh tấn trong việc tu học nên Ngài được Bổn sư cho đăng đàn

thọ giới Tỳ Kheo. Sau khi thọ giới, Ngài chuyên hành trì giới luật, đạo hạnh tăng trưởng vượt bậc nên được Bổn sư phú pháp hiệu là Phước Trí đại sư, thọ ký cho Ngài về sau là bậc đầy đủ phước đức và trí tuệ để hoằng dương chánh pháp.

Năm Mậu Tuất (1898), Thành Thái năm thứ 10, Ngài ra Huế khai sơn chùa An Hội tại xã Phú Thượng, huyện Phú Vang, nay là phường Phù Cát, thành phố Huế. Về sau, Ngài vào lại Quảng Nam và giao chùa An Hội cho đệ tử Như Giác hiệu Giác Ngộ làm trụ trì.

Năm Giáp Thìn (1904), niên hiệu Thành Thái thứ 16, Ngài được triều đình bổ nhiệm làm trụ trì chùa Linh Ứng, thế cho ngài Hòa thượng Từ Nhẫn sang trụ trì chùa Tam Thai. Cũng trong giai đoạn triều Thành Thái, Ngài được triều đình phong chức Tăng cang, ban cho giới đao độ điệp.

Năm Mậu Thân (1908), Duy Tân năm thứ 2, sau 4 năm trụ trì tại Linh Ứng thì Ngài được nghỉ theo biên giảm của triều đình. Vì thế, có một thời gian Ngài về trụ trì chùa Mỹ Khê tại quê nhà.

Năm Canh Tuất (1910), Hòa thượng Vĩnh Gia khai đàn truyền giới tại chùa Phước Lâm-Hội An, Ngài được thỉnh làm Đệ nhất dẫn thỉnh tại giới đàn này.

Năm Quý Sửu (1913), Duy Tân năm thứ 7, Ngài chứng minh cho dân làng trùng tu đình làng Mỹ Khê.

Năm Mậu Thìn (1928), niên hiệu Bảo Đại thứ 3, Ngài được cung thỉnh làm Đàn đầu Hòa thượng tại giới đàn chùa Sắc tứ Từ Vân-Đà Nẵng. Trong hàng giới tử đắc pháp với Ngài có Hòa thượng Thích Trí Thủ, một trong những cao tăng của Phật giáo Việt Nam thời hiện đại.

Năm Kỷ Tỵ (1929), niên hiệu Bảo Đại thứ 4, Ngài lại được chư sơn cung thỉnh làm Đàn đầu thí giới cho các giới tử tại giới đàn chùa Phước Lâm-Hội An.

Năm Tân Mùi (1931), niên hiệu Bảo Đại thứ 6, Ngài ra Huế trùng tu lại chùa An Hội. Với uy tín đức độ của Ngài nên chùa An Hội được ban biển ngạch Sắc tứ vào ngày mồng 7 tháng 7 cùng năm.

Năm Nhâm Thân (1932), niên hiệu Bảo Đại thứ 8, vào ngày mồng 2 tháng Chạp, Ngài ân cần phú chúc mọi sự cho môn đồ và thị tịch, hưởng thọ 66 tuổi.

Hòa thượng Thích Phước Trí là một trong những cao tăng của Phật giáo Quảng Nam thời cận đại. Đạo nghiệp của Ngài vẫn được các đệ tử kế thừa và tiếp nối. Đệ tử xuất gia và cầu pháp với Ngài rất đông, nhưng nổi tiếng nhất là ba vị được phú pháp bằng chữ Tôn mà thời nhơn gọi là Tam Tôn của Ngũ Hành Sơn. Đó là:

Hòa thượng ThíchTôn Nguyên: Trụ trì chùa Linh Ứng-Ngũ Hành Sơn, Hòa thượng Thích Tôn Bảo: Trụ trì chùa Vu Lan-Đà Nẵng, Hòa thượng Thích Tôn Thắng: khai sơn chùa Phổ Đà-Đà Nẵng. Các vị này đã nối tiếp ngọn đèn chánh pháp nơi Ngài, góp phần rất lớn vào công cuộc chấn hưng Phật giáo tại tỉnh nhà.

15. Hòa Thượng Thích Huệ Duyệt

Hòa Thượng

THÍCH HUỆ DUYỆT

( 1863 - 1940 )

Khai Sơn Chùa Bảo Thọ – Duy Xuyên

Hòa thượng thế danh Nguyễn Văn Tráng, sinh giờ Tuất ngày 13 tháng chạp năm Quý Hợi (1863) nhằm năm Tự Đức thứ 16 tại làng Bảo An, phủ Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.(Nay là thôn Bảo An đông, xã Điện Quang, huyện Điện Bàn, Quảng Nam). Thân sinh là cụ ông Nguyễn Văn Tự (Chữ) và thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Sương.

Thuở thiếu thời, Ngài được song thân cho theo học chữ nho và tinh thông y học. Lớn lên, Ngài lập gia đình và có được 4 người con trai. Về sau trong số những người con này có người đi xuất gia là Hòa thượng Thích Huệ Liên-trụ trì chùa Bảo Thọ-Duy Xuyên.

Năm Quý Tỵ (1893), niên hiệu Thành Thái thứ 5, Ngài cùng với bà Lê Thị Hương qua vùng Thọ Sơn, Duy Xuyên xem đất và lập chùa Tây Thiên mà dân gian gọi là chùa Bà Giám. Cùng trong năm này, Ngài phát tâm xuất gia với Hòa thượng Từ Trí tại chùa Tam Thai-Ngũ Hành Sơn và thọ Sa Di giới với pháp danh Chơn Cảnh, tự Đạo Hoằng, lúc bấy giờ Ngài vừa tròn 31 tuổi.

Thành Thái năm thứ 8, Bính Thân (1896), Ngài được Bổn sư cho đăng đàn thọ Tam Đàn cụ túc tại giới đàn chùa Tiên Long-Thạch Sơn tỉnh Quảng Ngãi.

Thành Thái năm thứ 9, Đinh Dậu (1897) nhà vua ngự giá vào chùa Tam Thai-Ngũ Hành Sơn tham dự đại trai đàn, Ngài được mời làm tri sự tại trai đàn này.

Thành Thái năm thứ 10, Mậu Tuất (1898), chùa Thanh Phước tại xã Thanh Châu huyện Duy Xuyên bị trộm ăn cắp mất tượng Phật, Ngài cùng với Tăng cang chùa Tam Thai đưa đơn lên quan tỉnh để được lạc quyên tu chỉnh và đúc đại hồng chung an trí tại đây.

Năm Quý Mẹo (1903), Ngài được tổ Từ Trí phú pháp hiệu là Huệ Duyệt đại sư, nối pháp đời 40 tông Lâm Tế, thế hệ thứ 7 pháp phái Chúc Thánh.

Năm Bính Ngọ (1906), Thành Thái năm thứ 17, Ngài thấy tại thôn Thọ Sơn, tổng Mậu Hòa Trung, huyện Duy Xuyên (nay là thôn Thọ Xuyên, xã Duy Châu) có một khoảng đất đẹp đẽ, cây cối xanh tốt, suối nước lượn xung quanh, phong cảnh rất hữu tình. Ngài bèn hỏi với hào lý tại xã mua mảnh đất này và khai sơn chùa Bảo Thọ. [1] Sở dĩ Ngài đặt hiệu chùa Bảo Thọ nghĩa là ghép tên của hai địa danh: Bảo An và Thọ Sơn. Bảo tức là tên làng Bảo An, quê hương sinh trưởng của Ngài; Thọ tức tên làng Thọ Sơn, mảnh đất nơi Ngài

dựng chùa tu hành. Cũng trong thời gian này, Ngài cùng ông Nguyễn Bá Trác [2] khai sáng chùa Minh Đán [3] tại xã Điện Phước huyện Điện Bàn.

Duy Tân năm thứ 5, Tân Hợi (1911), Ngài được cung cử làm Tự trưởng chùa Vĩnh An tại Duy Xuyên. Đây là ngôi chùa vua duy nhất tại Quảng Nam do vua Minh Mạng lập để thờ Hiếu Chiêu Hoàng thái hậu.

Năm Nhâm Tý (1912), Ngài vâng mệnh bộ lễ, sơn son thiếp vàng tu sữa tại Phật tượng tại chùa Vĩnh An.

Năm Quý Sửu (1913), lúc bấy giờ Pháp-Phổ đánh nhau, binh lính bệnh rất nhiều, Ngài vâng chỉ dụ lập đàn cầu an, dâng sớ bạch Phật cầu nguyện.

Khải Định năm thứ 6, Tân Dậu (1921), Ngài làm bảng kê khai lịch sử chùa Vĩnh An cũng như tất cả các pháp khí đang thờ tự tại chùa. Năm sau (1922), Ngài được triều đình cử làm trụ trì chùa Vĩnh An. Đến ngày mồng 4 tháng 10, Ngài khai đàn cầu siêu cho các chiến sĩ trận vong và từ đó, triều đình chọn ngày này làm lễ kỳ siêu cho các binh lính chết trận.

Năm Mậu Thìn (1928), Bảo Đại năm thứ 3, hạn hán xảy ra, vâng mệnh triều đình Ngài lập đàn cầu đảo tại chùa Vĩnh An. Đích thân vua Bảo Đại vào dâng hương. Sự cầu nguyện rất có linh nghiệm nên Ngài được nhà vua yêu mến.

Bảo Đại năm thứ 8, Quý Dậu (1933), Ngài được bộ lễ thăng làm Tăng cang Ngự kiến Vĩnh An tự, năm này Ngài tròn 71 tuổi. Tất cả chư Tăng trong bổn tỉnh đều rất hoan hỷ với danh vị này của Ngài. Từ đó, Ngài được chư Tăng cung cử làm Kiểm Tăng, Tăng Mục, Tri Sự v.v…của chư sơn bổn tỉnh.

Vào giờ Tý ngày mồng 2 tháng 2 năm Canh Thìn (1940), Ngài viên tịch, hưởng thọ 78 tuổi. Đồ chúng thỉnh nhục thân Ngài nhập bảo tháp trong khuôn viên chùa Bảo Thọ.

Khi Ngài còn sanh tiền, Tăng cang Viên Hải trụ trì chùa Đào Viên ở tỉnh Thanh Hóa đã tán thán Ngài như sau:

Vĩnh An Hòa thượng

Y bát chân truyền

Đạo quang Phật tổ

Lợi phổ nhân thiên

Thất thập dư tải

Công đức vô biên

Thọ Sơn phiến thạch

Ư vạn tư niên

Tạm dịch:

Hòa thượng Vĩnh An

Nối truyền y bát

Rạng rỡ Phật tổ

Lợi khắp trời người

Hơn bảy mươi tuổi

Công đức vô biên

Bia đá Thọ Sơn

Lưu truyền về sau

Nhìn lại cuộc đời của Ngài thật là đặc biệt. Tuy rằng trung niên xuất gia nhưng tinh tấn không ai bì. Chí khí của Ngài khiến cho các bạn cùng trang lứa nể vì và làm gương sáng cho người sau. Tuy rằng chùa Bảo Thọ ngày nay không còn nữa, nhưng bảo tháp của Ngài vẫn còn tồn tại trên nền chùa cũ cũng phần nào nói lên được công đức của Ngài đã làm đối với Phật giáo đất Quảng.

Bị chú:

[1]. Chùa Bảo Thọ bị tàn phá hoàn toàn trong cuộc chiến Việt-Mỹ, hiện tại bảo tháp của Ngài còn nằm trong khuôn viên vườn chùa cũ tại xã Duy Châu, huyện Duy Xuyên.

[2].Nguyễn Bá Trác (1881-1945) là cháu trong tộc gọi ngài Huệ Duyệt bằng chú. Ông là người có tài thơ văn và từng giữ chức tổng đốc Thanh Hóa, Bình Định. Chính nhờ ông đứng xin mà chùa Bảo Thọ cũng như chùa Minh Đán được triều đình ban sắc tứ vào thời vua Bảo Đại.

[3]. Chùa Minh Đán cũng đã bị sập hoàn toàn trong chiến tranh chống Mỹ.

16. Hòa Thượng Thích Phước Thông

Hòa Thượng

THÍCH PHƯỚC THÔNG

( 1866 -1951 )

Khai Sơn Chùa Tôn Tam – Ngũ Hành Sơn

Hòa thượng Thích Phước Thông, thế danh Lê Văn Đạt, sinh năm Bính Dần (1866) tại làng Lệ Sơn, huyện Diên Phước, tỉnh Quảng Nam.(nay thuộc thôn Lệ Sơn 1, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng). Thân sinh Ngài là cụ ông Lê Hữu Trì và thân mẫu là cụ bà Đặng Thị Cần.

Sinh trưởng trong một gia đình chánh tín Tam Bảo nên từ thuở thiếu thời Ngài noi gương người xưa xuất gia học đạo, tìm sự thanh tịnh nơi tâm hồn. Với tâm nguyện thiêng liêng ấy, song thân đã đưa Ngài đến chùa Tam Thai, núi Ngũ Hành xin thầy thế độ. Ngài đã được Hòa thượng Chí Thành nhận làm đệ tử, ban cho pháp danh Chơn Đĩnh, tự Đạo Đạt. Cùng xuất gia với Ngài làm môn hạ tổ Chí Thành còn có anh và em trai. Người anh Ngài có pháp danh Chơn Tánh hiệu Phước Lợi (Lê Hữu Trụ) và em trai Ngài có pháp danh Chơn Cang hiệu Phước Truyền (Lê Hữu Cang).

Từ đây, Ngài cùng các pháp lữ Phước Trí, Phước Điền, Phước Long v.v… chuyên tâm tu học dưới sự

hướng dẫn của tổ Chí Thành. Đến tuổi trưởng thành, Ngài được Bổn sư cho đăng đàn thọ giới Cụ Túc và phú pháp hiệu là Phước Thông đại sư. Ngài chính thức nối pháp dòng Lâm Tế đời thứ 40, thế hệ thứ 7 pháp phái Chúc Thánh.

Năm Đinh Hợi (1887), thể theo nguyện vọng và cũng nhằm đáp ứng nhu cầu tu học của tín đồ tại bổn xã, Ngài về quê nhà khai sơn chùa Phước Thiện, sau đó giao cho các ngài Phước Lợi, Phước Truyền là anh em ruột và cũng là đồng sư với Ngài luân phiên trụ trì.

Năm Canh Dần (1890), Ngài xây dựng Tôn Tam Đường bên cạnh chùa Tam Thai để làm nơi nhập thất tham thiền. Dần dần về sau, Tôn Tam đường phát triển thành chùa Tôn Tam mà ngày hôm nay trở thành một ngôi Già lam tô đẹp cho cụm di tích thắng cảnh Ngũ Hành Sơn.

Năm Ất Mùi (1895), Nhận thấy Ngài là một vị Tăng trẻ, học hạnh khiêm ưu, tinh thông kinh luật, triều đình vua Thành Thái đã bổ nhiệm Ngài làm trụ trì chùa Tam Thai.

Năm Đinh Dậu (1897), vua Thành Thái vào núi Ngũ Hành, thiết lễ trai đàn cầu quốc thái dân an tại chùa Tam Thai. Sau khi trai đàn hoàn tất, nhà vua ban cho Ngài hai chiếc “Tam Thọ Ngân Tiền”, tưởng thưởng công đức tu hành cũng như đạo hạnh của Ngài.

Trong giai đoạn trụ trì chùa Tam Thai, Ngài vận dụng hết khả năng của mình để gìn giữ và tô bồi ngôi già lam lịch sử này ngày càng phát triển.

Năm Bính Ngọ (1906), niên hiệu Thành Thái thứ 18, vì thân bị bệnh duyên nên Ngài xin nghỉ chức trụ trì, trở về Tôn Tam đường để tịnh dưỡng.

Năm Mậu Thìn (1928), Hòa thượng Trang Quảng Hưng kiến lập giới đàn tại chùa Sắc tứ Từ Vân-Đà Nẵng, Hòa thượng Phước Trí được cung thỉnh làm Đàn đầu Hòa thượng; Hòa thượng Phổ Minh làm Giáo Thọ A-xà-lê, còn Ngài được cung thỉnh làm Yết Ma A-xà-lê.

Trong những thập niên 30-40 của thế kỷ XX, đất nước có nhiều biến chuyển, Ngài an trụ tại Tôn Tam đường ngày đêm tinh chuyên niệm Phật. Đạo hạnh của Ngài ngày càng tăng trưởng và Ngài là một trong những vị Tôn túc làm niềm tin cho các thế hệ sau này.

Năm Tân Mão (1851), vào ngày 21 tháng 2, Ngài thị tịch, bảo tháp được lập bên cạnh tháp của ngài Phước Trí.

Trong lịch sử hình thành và phát triển của lịch sử Phật giáo Ngũ Hành Sơn nói riêng và Quảng Nam nói chung, Hòa thượng Phước Thông là một trong những danh Tăng của thế kỷ XX. Dưới sự dạy dỗ của Ngài,

một số các vị đệ tử thành danh đã đóng góp cho sự phát triển của Phật giáo như: Hòa thượng Huệ Chấn: Trụ trì chùa Hưng Long-Sài Gòn; Hòa thượng Huệ Lâm: Trụ trì chùa sắc tứ Phước Hải-Đà Nẵng; Hòa thượng Huệ Tràng: Trụ trì quốc tự Tam Thai và Tôn Tam tự v.v….

17. Hòa Thượng Thích Phổ Thoại

Hòa Thượng

THÍCH PHỔ THOẠI

( 1875 – 1954 )

Khai Sơn Chùa Long Tuyền – Hội An

Hòa thượng thế danh Nguyễn Văn Thọ, sinh năm Ất Hợi (1875), niên hiệu Tự Đức thứ 28 tại làng Kim Bồng, xã Cẩm Kim, thị xã Hội An, tỉnh Quảng Nam. Thân phụ là cụ ông Nguyễn Văn Thái pháp danh Chương Bằng và thân mẫu là cụ bà Lê Thị Trữ. Được sinh trưởng trong một gia đình nhiều đời theo Phật nên Ngài sớm có chí nguyện thoát trần.

Năm Đinh Hợi (1887), khi vừa tròn 12 tuổi, Ngài cùng với người anh của mình được song thân đưa đến chùa Chúc Thánh lạy tổ Chương Đạo-Quảng Viên xin xuất gia tu đạo. Ngài được Tổ ban cho pháp danh Ấn Nghiêm, pháp tự Tổ Thân, còn người anh có pháp danh là Ấn Hoa tự Tổ Đường. Như vậy, Ngài nối pháp đời 39 dòng Lâm Tế và thế hệ thứ 6 pháp phái Chúc Thánh.

Ngài vốn người thông minh, tính tình cương trực nhưng khiêm nhượng nên tổ Quảng Viên rất yêu mến. Vào tháng 4 năm Quý Tỵ (1893), niên hiệu Thành Thái thứ 5, Hòa thượng Chí Thành khai đàn truyền giới tại tổ

đình Chúc Thánh, Ngài được Bổn sư cho đăng đàn thọ Cụ Túc giới. Năm này Ngài vừa tròn 19 tuổi.

Thọ giới xong, Ngài về tiếp tục theo Thầy học đạo. Nhưng bất hạnh thay, đến tháng chạp cùng năm thì Hòa thượng Quảng Viên viên tịch. Sau khi cư tang 2 năm, Ngài về tổ đình Phước Lâm y chỉ Hòa thượng Vĩnh Gia để tiếp tục chí nguyện ‘Thượng cầu hạ hóa” và được tổ Vĩnh Gia phú pháp hiệu là Phổ Thoại. Từ đây, Ngài trụ lại Phước Lâm tinh tấn tu học kinh luật, đồng thời được tổ Vĩnh Gia giao cho chức vụ Thủ Chúng.

Năm Kỷ Dậu (1909), được một Phật tử hiến cúng khu đất tại ấp Hậu Xá, xã Thanh Hà, Ngài xin phép tổ Vĩnh Gia ra lập một thảo am nhỏ lấy tên là Long Tuyền để tiện việc tu niệm. Cũng trong năm này, Ngài vận động đúc một đại hồng chung nặng 200Kg dưới sự chứng minh của ngài Tăng cang Từ Trí. Từ đó, Ngài lần lần xây dựng Long Tuyền thành một ngôi Phạm vũ nguy nga và được triều đình nhà Nguyễn ban sắc tứ vào năm Quý Dậu (1933), niên hiệu Bảo Đại thứ 8.

Năm Tân Dậu (1921), Ngài đứng ra thành lập tổ chức Bản Tỉnh Chư Sơn Hội nhằm mục đích củng cố Tăng già, chỉnh đốn Thiền môn. Ngài được chư sơn tín nhiệm cung thỉnh làm Trị Sự đầu tiên. Cũng trong năm này, Ngài kiến tạo một ngôi tháp trước chánh điện lấy

tên là Đa Bảo tháp. Đây là di tích biểu hiện hạnh tu kinh Pháp Hoa và niệm Phật của Ngài.

Năm Mậu Thìn (1928), Ngài được cung thỉnh làm Đệ nhị tôn chứng sư tại Đại giới đàn chùa Từ Vân-Đà Nẵng.

Năm Quý Dậu (1933), tỉnh hội Phật học Quảng Nam thành lập, Ngài được cung thỉnh làm Chứng minh đạo sư cho hội.

Năm Nhâm Ngọ (1942), Ngài đứng ra trùng tu hai ngôi chùa Hội Nguyên và Kim Bửu tại hai xã Kim Bồng đông tây, quê hương của Ngài.

Hòa thượng Phổ Thoại là một người giới luật tinh nghiêm, chuyên cần tu niệm, thường trì tụng kinh Phạm Võng. Đạo phong của Ngài được Chư sơn trong bản tỉnh xưng tán với ba chữ “Phước Huệ Sanh” và “Thiền Lâm Long Tượng” nhân dịp chùa Long Tuyền nhận sắc tứ vua ban. Công đức và oai nghi của Ngài được đệ tử là Chơn Ngọc-Long Trí ghi lại trong hồi ký của mình như sau:

“ Đối với chư sơn tỉnh Quảng Nam, Ngài có công rất lớn. Trong thời kỳ phong kiến và đô hộ, với tư cách Trị sự trưởng của sơn môn, Ngài thường kẹp dù hết lên tỉnh rồi xuống tòa xin bổ nhiệm Kiểm Tăng ở chỗ này hay chỗ nọ, hết kiện đất chùa này lại trình quan việc kia…

Đến thời Pháp tái chiếm, Ngài xuống tận đồn can thiệp cho mỗi chùa một bảng niêm yết để quân đội không vào chùa bắt bớ, phá phách. Với tướng mạo cao ráo, oai nghi lẫm lẫm, Ngài quả là một bậc tượng vương, thể hiện được tinh thần đại hùng đại lực của Phật giáo. Đối với chùa Long Tuyền, Ngài tu hành rất khắc khổ, ăn uống đơn giản, tiết kiệm từng đồng để mua ruộng tạo nên một nền kinh tế tự lập cho Tăng chúng.”

Ngoài tinh thần vì Đạo pháp, Ngài còn có một tinh thần Dân tộc rất cao. Ngài thường nói: “Nước nhà mất thì đạo cũng không còn, nên cần phải có ý thức trách nhiệm đối với quốc gia”. Ngài khuyến khích nhân dân trong vùng ngoài việc tu đạo còn phải tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong thời gian từ năm 1945 đến 1954, nhân dân trong vùng bị chiến tranh làm đau khổ đói rách, Ngài đi từng nhà để an ủi và tìm cách giúp đỡ để họ xây dựng lại cuộc sống.

Với đạo đức cao thâm, Ngài đã cảm hóa rất nhiều người, trong đó có tiến sĩ Tam Giáp Hồ Mộng Hàn. Ông này đã không hết lời ca ngợi công đức của Ngài và cảnh trí chùa Long Tuyền như sau:

Long Tuyền nguy nga

Nhựt xạ vãng hà

Kỳ viên chi thọ

Hằng hà chi sa

Tất tượng chú chung

Chế biển tạo tháp

Giác giác đăng truyền

Tiên tiên, hoa đạp

Trù thử quy y

Ấn Nghiêm thiền sư

Chúng sanh độ tận

Trường lặc, phong bi

Tạm dịch:

Long Tuyền nguy nga

Mặt trời chói lòa

Rừng cây vườn Kỳ

Bãi cát sông Hằng

Thép tượng đúc chuông

Chế biển tạo tháp

Truyền đèn giác ngộ

Nối gót người xưa

Đến đây quy y

Thiền sư Ấn Nghiêm

Chúng sanh độ hết

Bia ghi lâu dài.

Tối hôm mồng 8 tháng 4 năm Giáp Ngọ (1954), sau khi cử hành lễ Phật Đản xong, Ngài cùng các môn đệ ngồi đàm đạo và hóng mát trước sân chùa. Đến

khoảng giờ Tý, Ngài bảo các đệ tử đưa Ngài vào trong yên nghỉ. Đến đây, Ngài bảo thầy tri sự Long Chương mở cửa chánh điện, đốt trầm hương cúng Phật và bảo rằng Ngài sắp vãng sanh. Trong khi chuông trống cử ba hồi thì giữa đêm tối bỗng sáng lòa và Ngài chắp tay niệm Phật mà hóa.

Bảo tháp của Ngài được an trí ở phía Tây Nam của chùa. Chư sơn đã phúng viếng Ngài với hai câu đối:

Phật tổ tăng quang kim thế giới

Chư sơn tú mậu ngọc càn khôn.

Và hàng môn đồ cũng đã thờ Ngài với 2 câu đối:

Truyền đăng tục đạo, đức hạnh cao thâm thiên niên lưu phước địa

Tạo tự chú chung, công năng hưởng thọ bát tuần vãng Lạc bang.

Với 80 năm trụ thế, 60 năm giáo hóa, công đức của Ngài đối Phật giáo Quảng Nam thật bất khả tư nghì. Hàng đệ tử xuất gia của Ngài phần lớn là những vị có tài đức như Chơn Phát Long Tôn; Chơn Giác Long Hải; Chơn Ngọc Long Trí v.v..., kế nghiệp Bổn sư làm cho Phật giáo Quảng Nam ngày càng xán lạn.

18. Hòa Thượng Thích Thiện Quả

Hòa Thượng

THÍCH THIỆN QUẢ

( 1881 – 1962 )

Trụ Trì Chùa Chúc Thánh – Hội An

Hòa thượng thế danh Dương Văn Y, sinh ngày 23 tháng Chạp năm Tân Tị (1881), nhằm vào năm thứ 33 đời vua Tự Đức triều Nguyễn tại xã Bình An, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam.

Do túc duyên nhiều đời nên Ngài sinh vào gia đình chánh tín Tam Bảo. Thân phụ là cụ ông Dương Thi An, pháp danh Chương Thái, hiệu Quảng Liên và thân mẫu là cụ bà Đỗ Thị Toại.

Tuổi đồng ấu, Hòa thượng có tướng mạo rất đoan nghiêm, thông minh khác chúng. Lên 10 tuổi, Ngài có ý định xuất gia nên song thân đưa Ngài đến chùa Hội Phước tại xã Thanh Chiêm, huyện Điện Bàn, Quảng Nam để tu học với Hòa thượng Như Lý-Hoằng Khâm.

Tại chùa Hội Phước, Hòa thượng tinh tấn tu học nên không bao lâu đã làu thuộc hai thời công phu cũng như các luật nghi của người mới nhập đạo. Hòa thượng Hoằng Khâm thấy Ngài sáng dạ, tương lai có thể là một bậc Long Tượng của Phật pháp nên đã đưa Ngài về tổ

đình Chúc Thánh để tu học, lúc bấy giờ Ngài vừa tròn 15 tuổi.

Ngài được tổ Ấn Bính-Phổ Bảo nhận làm đệ tử và cho pháp danh Chơn Chứng, nối pháp dòng Lâm Tế đời thứ 40 và cũng là thế hệ thứ 7 pháp phái Chúc Thánh.

Năm 17 tuổi, Ngài ra Tam Thai học tập kinh luật với các Hòa thượng Từ Trí, Từ Nhẫn v.v… trong thời gian 4 năm. Sự tu học của Ngài tiến bộ vượt bậc nên vào năm Tân Sửu (1901), Ngài được Bổn sư cho thọ Sa Di giới tại giới đàn chùa Từ Quang tỉnh Phú Yên, lúc bấy giờ Ngài vừa tròn 21 tuổi. Sau khi thọ giới, Ngài xin Bổn sư được vào tham cứu giáo lý với các vị tôn túc tại Phú Yên như Hòa thượng Pháp Tạng, Pháp Hỷ v.v…

Năm Canh Tuất (1910), Ngài được thọ Đại giới tại đại giới đàn chùa Phước Lâm do tổ Vĩnh Gia làm Đàn đầu Hòa thượng, lúc bấy giờ Ngài vừa tròn 30 tuổi. Sau khi thọ giới, Hòa thượng xin phép Bổn sư tiếp tục vào tu học tại chùa Từ Quang ở Phú Yên.

Ngài tham học tại Từ Quang được một thời gian thì Bổn sư gọi Ngài về và ấn chứng kế thừa trụ trì Chúc Thánh, bấy giờ là năm Giáp Dần (1914), Ngài vừa tròn 34 tuổi. Cũng trong năm này, Ngài được tổ Vĩnh Gia phú pháp hiệu là Thiện Quả.

Hòa thượng về trụ trì Chúc Thánh một thời gian thì đạo phong của Ngài đã lan tỏa khắp nơi, đồ chúng theo về tu học rất đông và ngày mồng 8 tháng 9 năm Canh Thân (1920) nhằm năm Khải Định thứ 5, chùa Chúc Thánh được triều đình ban biển nghạch Sắc Tứ.

Năm Mậu Ngọ (1918), Ngài được cung thỉnh làm Đệ Nhất Tôn Chứng trong giới đàn tại chùa Báo Quốc-Huế.

Năm Giáp Tý (1924), Ngài lại được chư sơn Huế cung thỉnh làm Đệ thất tôn chứng tại giới đàn chùa Từ Hiếu do Hòa thượng Tâm Tịnh làm Đàn Đầu.

Năm Mậu Thìn (1928), Ngài được cung thỉnh làm Đệ Nhất Tôn Chứng Sư trong đại giới đàn tại chùa Từ Vân-Đà Nẵng.

Năm Kỷ Tỵ (1929), Ngài đứng ra trùng tu lại phương truợng chùa Chúc Thánh.

Năm Quý Dậu (1933), nhằm năm Bảo Đại thứ 8, vào ngày mồng 8 tháng 7, Ngài được triều đình sắc phong Tăng Cang chùa Chúc Thánh và ban cho giới đao, độ điệp.

Vào những năm 1930-1940, phong trào chấn hưng Phật giáo dấy lên mạnh mẽ khắp nơi, Hòa thượng được cung thỉnh Chứng minh đạo sư cho Hội An Nam Phật Học tại Quảng Nam.

Năm Giáp Tuất (1934), Ngài được cung thỉnh làm Giáo Thọ A-Xà-Lê tại giới đàn chùa Thạch Sơn, tỉnh Quảng Ngãi.

Năm Bính Tý (1936), vào ngày 17 tháng 4 nhằm năm Bảo Đại thứ 11, Ngài được triều đình sắc phong Tăng Cang Tam Thai - Linh Ứng nhị tự.

Năm Canh Thìn (1940), Ngài được quý Hòa thượng Huệ Chấn cũng như sơn môn Chúc Thánh tại Gia Định cung thỉnh vào chứng minh trường kỳ mở tại chùa Hưng Long.

Năm Giáp Ngọ (1954), Ngài trùng tu ngôi chánh điện, Đông đường, Tây đường khang trang để có nơi cho chư Tăng tu học và tạo cho Chúc Thánh có một nét kiến trúc đặc biệt xứng đáng với tầm vóc Tổ đình của một thiền phái lớn.

Là một bậc cao tăng, Hòa thượng đã đào tạo được nhiều tăng tài cho Phật giáo Xứ Quảng. Đệ tử xuất gia của Ngài có đến hằng trăm và đều là những đống lương của Phật giáo Quảng Nam trong thời hiện đại và có một số vị hoằng hóa tại các tỉnh thành phía Nam cũng như hải ngoại như:

Cố Hòa Thượng Thích Trí Giác: Trụ trì chùa Phước Lâm – Tam Thai.

Cố Hòa Thượng Thích Trí Nhãn: Trụ trì tổ đình Chúc Thánh.

Cố Hòa Thượng Thích Trí Minh: Trụ trì chùa Pháp Bảo.

Cố Hòa Thượng Thích Như Vạn: Trụ trì chùa Phước Long.

Cố Hòa Thượng Thích Trí Nghiêm: Trụ trì chùa Bửu Đà – Sài Gòn.

Cố Hòa Thượng Thích Như Huệ: Khai sơn chùa Pháp Hoa – Nam Úc

Vào mùa hạ năm Nhâm Dần (1962), Ngài thị bịnh và viên tịch ngày mồng 6 tháng 7, thế thọ 82 tuổi. Bảo tháp của Ngài được môn đồ an trí bên cạnh tháp tổ Minh Hải trong khuôn viên tổ đình Chúc Thánh.

Trong phong trào chấn hưng Phật giáo, tại Quảng Nam, Ngài đã cùng Hòa thượng Phổ Thoại lãnh đạo Tăng tín đồ xây dựng lại nền đạo giáo vốn bị suy đồi do Thực dân gây nên. Công đức và đạo hạnh của Ngài vẫn mãi tỏa rạng trong dòng sử Phật giáo đất Quảng.

Phụ Lục:

Chuyện kể về Hòa thượng Thiện Quả.

1. Chuyện về đức độ của Hòa thượng:

Một lần, một đạo hữu trong phố Hội An có con trẻ bị người âm nhập. Vị ấy ra mời Hòa thượng vào

chữa trị. Hòa thượng vốn không thích việc chữa trị tà ma nhưng vì cảm tình bổn đạo nên Ngài hứa khả vào cầu an. Buổi chiều chạng vạng, Ngài cùng với đệ tử Trí Nhãn khăn đảy vào phố. Khi đến gần miếu Ông Cọp, thấy có người đội nón cời ngồi chắn giữa đường. Hòa thượng hỏi:

- Ai ngồi giữa đường đó?

Người ấy trả lời:

- Là tôi?

- Tôi là ai?

- Là ma đây.

- Vậy chứ ngồi đây làm gì?

Ma kia trả lời:

- Thưa Hòa thượng!Tôi vốn là cô hồn vất vưởng không nơi nương tựa, đói khát cơ nhở. Nay tôi bắt thằng bé này để nhà nó cúng cho tôi ăn, nếu Ngài vào thì làm sao tôi ăn được.

Hòa thượng bèn khuyên:

- Thôi đừng làm việc ác đức đó, hãy tha cho người ta đi rồi về chùa tôi cúng cho mà ăn.

Sau đó Hòa thượng vào tụng thời kinh Phổ Môn cầu an và đứa bé hết bệnh. Xong rồi Ngài về chùa nấu cháo cúng thí.

Qua câu chuyện này, chúng ta thấy đức độ của Hòa thượng cảm hóa được quỷ thần, khiến họ không còn quấy nhiễu nhân gian. Điều này khiến chúng ta càng hiểu rõ hơn câu nói của người xưa: "Đức trọng quỷ thần kinh"

2. Chuyện về chẩn tế cô hồn:

Hằng năm vào ngày rằm tháng 7, phần lớn các chùa đều chẩn tế âm linh cô hồn để cầu âm siêu dương thạnh. Riêng tại Chúc Thánh thì Ngài không chủ trương như vậy. Thỉnh thoảng quý thầy cũng xin được lập đàn chẩn tế nhưng Hòa thượng khước từ. Mỗi chiều rằm tháng 7, Hòa thượng cùng đại chúng đem khoa Du Già lên chánh điện tụng đọc để cầu siêu thôi, chứ không làm rình rang như các chùa khác.

3. Chuyện mở giới đàn:

Sau giới đàn Từ Vân năm 1928 thì Quảng Nam gần như không mở giới đàn. Thỉnh thoảng Hòa thượng Đương Như-trụ trì chùa Long Tuyền xuống đàm đạo và khẩn khoản xin Ngài mở giới đàn tại Chúc Thánh và tôn Ngài lên ngôi Đường đầu Hòa thượng. Tuy nhiên Hòa thượng từ chối và nói: tôi nhiều lần được thỉnh làm tôn chứng, giáo thọ ở các đàn giới, thấy giới tử lạy lục

cầu xin thọ giới mà hổ thẹn. Mình giới đức không bao nhiêu mà để người ta lạy nhiều, tổn phước lắm.

Những mẫu chuyện về cuộc đời của Ngài đã được chư vị tôn đức lưu truyền. Xin trân trọng gi lại nơi đây để làm rõ nét hơn về đạo đức và sự khiêm cung của một bậc danh tăng nơi xứ Quảng.